None
Bij Slachtersnek werden de meesten gevangen genomen. Jan Be- zuidenhout en zijn naaste bloedverwanten vluchtten in Kafferland, werden achtervolgd en daar, nadat hij dodelik was gewond, over- mand en naar Uitenhage opgezonden. Zes van de ,, rebellen" wer- den ter dood veroordeeld (1816). Vijf moesten die straf ondergaan. De terechtstelling vond plaats onder de bekende, pijnlike omstandig- heden. (Zie blz 64 en ,, Aanhangsel".) Slachteksn EK-Monument [Cory, The Rise of South- Africa^ Cave into which Bezuidenhout fled Frederick Pezuidenhout, a farmer living „behind Bruintjeshoogte", having been summoned to ap- pear before the High Court on a charge of ill- treatment of a native, re- fused to obey. The Gov- ernment dispatched a troop of armed Hottentots (Pandours; to fetch him ; Bezuidenhout did not surrender himself but fired on the Hottentots and fled into a cave where he, persisting in his refusal, was fatally wounded. His brother, Jan Bezuidenhout, joined by a band of about 50 farmers, resolved to revenge his brother and to drive the Pandours from the frontier. In a short time the larger part of the insurgent farmers were compelled to surrender at Slachters Nek. Jan Bezuidenhout and a few others fled to Kaffirland, pursued by the Pandours. After having killed a Hottentot, Bezuidenhout himself was mortally wounded. His little band was captured and sent to Uitenhage. Six of the ,, rebels" were sentenced to death. Five of these were hung under the well-known painful circumstances. (See page 64 and ,, Appendix".) \_Cory, The Rise of Soiilli- Africa. \ 67 KOMST DER EERSTE BRITSE IMMIGRANTEN d ARRIVAL OF THE FIRST BRITISH SETTLERS Lord Charles Somerset Lord Charles Somerset was Goeverneur van 1814 — 1826. Hij had weinig of geen sympathie met de kolonisten, verbood het gebruik van de Hollandse taal in officiële stukken en maakte de politieke fout, geen gebruik te maken van zijn recht van gratie om aan de Slachtersnek-rebellen een min- der harde straf op te leggen. Deze afbeelding geeft een denkbeeld van de grote bezwa- ren, die verbonden waren aan het aan land brengen van personen en goederen in Algoa-baai, voor er een haven was aangelegd. Q This picture suggests the difficulties which had to be surmounted in the beginning of the 19th century in the landing of passengers and cargo in Algoa Bay. In Engeland werden de Napoleontiese oorlogen gevolgd door jaren van algemene stilstand van zaken en achter- uitgang. Landverhuizing was dus aan de orde van de dag. De Britse Regering ondersteunde een aantal personen, die zich in het Oosten van de Kaap-kolonie wilden vestigen, door, indien nodig, hun overtocht te betalen. Al deze immigranten kregen grond en bovendien hulp om de eerste moeilike jaren te boven te komen. De onderstaande afbeelding van een waterverf-tekening stelt het landen van de eerste boot met zulke Immigranten, bekend als de Britse „settlers", voor. rZ.-A. Musi'um L Nadruk vcrhoclcn — .S" A. Mtiseum.~\ Phüto F.lliolt - Copyright.] Lord Charles Somerset was Governor from 1814 — 1826. He left the reputation of being a man who had little sympathy with the colonists; he prohibited the use of the Dutch language in official documents and made the political mistake of not making use of his prerogative of mercy by commuting the death-sentences of the Slachtersnek-rebels into another penalty. \_Nadruk verboden Photo Elliott Copyright.^ The general depression in England after the Napoleontic wars caused the English Government to assist a number of emigrants desirous of settling in South Africa. In the majority of cases the expenses of passage and settling were defrayed by the Gov- ernment. Each immigrant was given a large tract of land in the eastern districts of Cape Colony, the Goverment materially supporting the settlers during the first difficult years. The above reproduction of a water-colour represents the arrival of the first boat-load of settlers in 1820. 68 GESELS VAN ZUID-AFRIKA. De Mantatezen-inval SCOURGES OF SOUTH-AFRICA. The Mantatee-invasion [Thompson's Travels in Sotil/i-Africa.] Een reeks van invallen van Zoeloe- en andere stammen in het Zuid-Oosten van Zuid- Afrika, waarbij vele stammen werden vernietigd of van hun vee en grond beroofd, was oorzaak dat degenen, die nog overbleven, zich in horden aaneensloten en zich in Weste- like richting trachtten te redden [zie: het schetskaartje op bl. 79). Al plunderend, moor- dend en brandend trokken zij, bekend als Mantatezen, voort, een gesel voor allen, met wie ze in aanraking kwamen (1820). Zóó bereikten zij Lithako, de „stad" der Bangwaketse, een Betsjoeanastam, wier opperhoofd, Matiebie, bij hun nadering een krijgsraad (pitso) hield, die hierboven is afgebeeld. De Grikwa's en Basterds, gewapend met geweren, onder Abram en Cornelis Kok, Barend Barendsz en Andries Waterboer, kwamen de Bangwaketse te hulp en stuitten de voortgang der Mantatezen. — Onder deze en een dergelike horde in de Zuidelike Drakensbergen (de Fitcani) bevonden zich vele menseneters. De Barolong Malao, een Man- | tatees van Harrismith. O The Barolong Malao, a Mantatee of the Harrismith-district. Een Bastaard. A Bastard. A series of invasions by Zulu- and other tribes into the South- Eastern parts of South-Africa, in consequence of which many tribes were annihilated or, at least, depos- sessed of their cattle and their country, caused the formation of a huge horde of barbarians who tried to save their life by trekking in a Wes- terly direction Isee: Sketch-map on page 79). Plundering, marauding and burning, they, the so called Mantatee, overwhelmed all the black nations which lived in the track of their roving hordes, until their carreer was checked near Lithako, the „stad" of the Bangwaketse, a Bechuana tribe, the chief of which, Mathebe, caused the pitso to be held, represented above Griqua's and Bastards, armed with rifles, under command of Abram and Cornelis Kok, Barend Barendsz and Andries Waterboer, came to the rescue of the Bangwaketse and defeated the invaders. — Many of these, as well as of the Fitcani, a horde in the Southern parts of the Drakensberg-ranges, had become cannibals. \_Fritscli, Die Eingchorcncn S -A's.\ De Barolong Jantje, een Mantatees uit de buurt van Harrismith. O The Barolong Jantje, a Mantatee of the Harrismith-district. 69 ZOELOES AMAZULU [^Gardiner s Narrative of a Journey etc.] {^Fritsch, De Eingeborenen SA i.] Een Zoeloe uit de buurt van Durban en een Zoeloe-smid, vuur aanblazend met een blaasbalg van Zoeloe vinding. D A Zulu from the neighbour- hood of Durban and a Zulu smith, handling his bellows of Zulu invention \^Frisch, Die Eingeb S A.'s.] Tsjaka, het opperhoofd der Amazoeloe, die deze natie maakte tot de schrik en gesel van Ooste- lik Zuid-Afrika. Hij werd vermoord in 1828 en opgevolgd door zijn half-broeder Dingaan. Zoeloe-meid, koren malend tussen twee klippen; een wijze van malen, die o.a. ook in het oude Egypte in zwang was. [Frilseli, Die Eingehore/ie/i SiiJ-Afrika's.] Zulu-woman, grinding millet between two stones, the classic method of milling as practised by the ancient Egyptians. Chaka, the Chief of the Amazulu, who made this nation the terror of the whole of Eastern South-Africa. He was murdered in 1828 and succeeded by his half-brother Dingaan. [Nat h. Isaacs, Travels a/iJ Avciit arcs i/i Eastern Africa.] j John Dunn John Dunn, oor- spronkelik klerk in het kantoor van de Grens-commissari-, mengde zich in de twisten tussen Panda's zoons Ketswayo en Oemboelazi, werd later een van Ketswayo's indoena's en, met hulp van de Natalse Regering, kaptein van een stam, bestaande uit Zoeloes en Bastaards. John Dunn, originally a clerk in the Border Agents' office, took sides in the quarrels between Panda's sons Cetshwayo and Umbulasi, became afterwards a councillor of Cetshwayo's and, with the assistance of the Natal Govern- ment, chieftain of a mixed tribe of Zulu and Bastards. [Illustrated London News. 70 Gésels van Zuid-Afrika Scourges of South Africa IFn'tsc/i, Die Eingeborenen S -A-'s\ Jochem, een Koranna van Bethanie, en Boos, een Koranna van Boshof. De Koranna's waren een horde van Hot- tentots, sterk vermengd met Betjsoeanen en Boesmans, die reeds in het begin van de 19de eeuw het land tussen Oranje- en Vaalrivier onveilig maakten en aan de Trekboeren heel wat last en nadeel be- zorgden. (Zie het schetskaartje opbl. 21.) n Jochem and Boos, Koranna's, resp. from Bethanie and Boshof. The Koranna's were a roving tribe of Hottentots, with a strong admixture of Bechuana- and Bushman- blood, who from the beginning of the nine- teenth century lived as brigands in the country between the Orange and the Vaal Rivers and were the cause of many a nuisance and loss to the Emigrant Farmers. (See the sketch-map on page 21.) Bezoek van LurxENANX Farewell aan Tsjaka Visit of Lieutenant Farewell to Chaka In 1823 werd Port Natal bezocht door een Engels Marine-officier, Luitenant Fare- well, die zulk een indruk kreeg van de hulpbronnen van het land, dat hij, te Kaapstad teruggekomen, een aantal land- genoten, onder wie Fynnen King, wist over te halen om zich in het nieuwe gebied als handelaars te ves- tigen. In 1824 kwamen zij eraan en hadden een onderhoud met Tsjaka, die hen vriendelik ont- ving en hun een stuk grond langs de kust afstond. (Hoe weinig be- tekenis de natu- rellen aan zulk een afstand van grondgebied hechtten, blijkt wel hieruit, dat de zelfde grond werd afgestaan, in 1828 aan de Jood- se handelaar Nath. Isaacs, in 1835 aan Gardiner en in 1838 aan Piet Retief.) De voornaamste leden van de kolonie kozen, ieder voor zich, een stuk grond uit, waarop zij een aantal Zoeloes om zich heen verzamelden en leefden als Kafïer-kapteintjes. In 1823 Port Na- tal was visited by an English naval officer. Lieuten- ant Farewell, who formed such a high estimation of the resources of the country that, on his return to Cape Town, he induced sever- al adventurers, amongst whom were also Fynn and King, to es- tablish themsel- ves in the new country and make money by trad- ing with the na- tives. In 1824 the expedition reach- ed Natal and had an interview with Chaka who receiv- ed them in a friend- ly ma nne rand ced- ed to them a strip of land along the coast. (That the natives had a very hazy idea of the purport of such a cession is appar- ent from the fact that the very same stripof ground was ceded consecutively to other Europeans: the Jewish trader Isaacs in 1828, Gardiner in 1835 and Piet Retief in 1838. )Each of the lead- ers of the expedition selected a piece ofground, gathered a number of natives around him and lived there as a petty native chief. [Copyrig/il III. London News ] 71 DE BETSJOEANEN III THE BECHUANA IV [Fri/sc/i, Die FAiigeh. S.A.'s.] Fritsch, Du- FAiiiicb. S.A'i~\ [J'ritsc/i, Die Fii/'^c/>orc/uii Siti/-A/rikii's.] II I. Aardewerk en ander huisraad van Betsjoeanen. II. Een Betsjoeanakaffer van Bloemfontein. III. Setsjili, voor- naamste opperhoofd van de Bakwena, een tijd lang de sterkste stam der westelike Betsjoeanen. Na de verwoestingen, aan- gericht, eerst door de Mantatezen en kort daarna door de Matabelen, werd Setsjili's vader door zijn onder-kapteins vermoord. Sibitwana, een der Mantateze kapteins, van oorsprong een Betsjoeaan, scheidde zich af van de massa der rondzwervende horden na hun nederlaag bij Lithako en zwierf toen, op eigen gelegenheid de zwak- kere stammen bevechtend, plunderend rond. In 1824 kwam hij Setsjili en zijn aanhangers te hulp en herstelde hem in de waardigheid van zijn vader. IV Khama, het bekende opperhoofd der Betsjoeanen, De drie portretten geven een denkbeeld lende typen der ras-echte Betsjoeanen. i >>^ [l-'rilscli. Die h.iir^eltoreiien S.-A in zijn jeugd. — van de verschil- I. Bechuana pottery and other utensils. II A Mochuana of Bloemfontein. III Secheli, paramount chief of the Bakuena, at one time the strongest nation of the Bechuana. After the de- vastation, brought over the country first by the Mantatee, then by the Amatabele, Secheli's father was murdered by his chieftains. Sebetuane, one of the Man- tatee chiefs, of Bechuana origin, seceded from the main body of the invaders after the battle of Lithako and independently led his followers through the country of the Bechuana, fighting and devastating the weaker tribes. In 1824 he came to the rescue of Secheli and his supporters and reinstated him in the place of his father. IV. Khama, the well known par- amount chief of Bechuanaland, when still a youth — The three portraits give an idea of the various types of the pure blood Bechuana. [Copyright III. London News^ Het leven der Betsjoeanen — n.l. de m a n n e n onder hen ; de vrouwen hadden (en hebben) het minder gemakkelik) — in vredestijd. O Life of the Bechuana — i. e. ot the m e n of the tribe; the women had (and have) heavier tasks to perform — in days of peace. 72 Een Handvest van Koning George IV \_Kaaps Archief.^ A Charter of King George IV \_Cape Archives]. eonK llK'^^buill) Ihiié^ ^mrèj W^ÊIr '.r.-„- .=-»«■--■•■, .-- ■■^■■-T.Tr--T:..--- o..' )ri>.-^'.^.n71^^.-..v,,.,-^-.. .■i..<--....T;--.- =-l k-.- .v^x.^-,...-..,, ,>. e-,., ...-.,■^ -^-„(.-„^^ na^.ite'.-,. ■>■-'■ 'Jl o ., •.''^' ^,.^..--.,,.-,.,;^ .,,.-,., ...1^ .-■-^., ov;.-, ....Witt .-■■ W...,.- <« ■-T.f.,.-.v.| ..■■■■..S--^ J-iHT toTv^'r..f>..../^.ii.,->. g| ha- ^-.W. .„ ' ;ƒ V /,,^.!ffi '■»•/' U lJ7^^z:^~i?.< .■lm.- ^"T;7:-"\r;,7,.~~--.^->.»-Fi. ..■.->•.! -t-.- ..,...■.../(...>. .•i.(a.-...-r..,.f,.,..»f.-..^„..-, .v.,.va,.»'-»t,.i.-....,_ ':r < -.^ 'f- ' 7 .'•' * IC — -, :4— r^- : _-._ ^^ , _— ._ __l,_ ..-.■ ^. — ■_ ,1- — • .. ^Jèr «* •• \_Nadruk ver- boden — Photo Elliott A Het hier afgebeelde handvest werd door koning George IV in het 10e jaar van zijn regering (1830 I gegeven en houdt in de benoeming van de heren Colebrooke en Riddell tot leden van een Kommissie van Onderzoek, van „onze nederzettingen aan Kaap de Goede Hoop, Mauri- tius en Ceylon". [Photo Elliott — Copyright.'] The charter reproduced above was given by King George IV in the 10th year of his reign (1830) and contains the appointment of Messrs Colebrooke and Riddell to inquire into and report upon „our settlements at the Cape of Good Hope, Mauritius and Ceylon". Matabelen Stoffel Matabele Hieronder geven wij een type van een man uit de stam der Matabelen, van Sjosjong, van voren en op zij gezien Gedurende Tsjaka's heer- schappij namen een paar van zijn aanvoerders de vlucht en trokken met een groot aantal volgelingen naar het Noord-Westen waar zij, tot de nederlaag, hun door de Voor- trekkers toegebracht (vgl bl 79), dezelfde rol speelden als de Zoeloes onder Tsjaka en Dingaan in het Zuid-Oosten. Below is given the portrait of a Matabele from Shoshong, seen „en face" and „en profil". During Chaka's tyrannical reign two of his generals fled to the North-West with a large num- ber of followers. There they followed the example given by the Zulu's under Chaka and Din- gaan, until they were checked by the Emigrant farmers (cf. p. 79). [Fritsch, Die Eingeborenen Süd- Afrika s]. [Fritsch, Die Eingeboren S.A 's.] Stoffel, van Colesberg, behorende tot het volk der Basoetoe's, dat onder Mosjesj in de Zuidelike Drakensbergen werd gevormd uit de ongeregelde horden, die aan Tsja- ka's tirannie waren ontvlucht. □ Stoffel, from Colesberg, belonging to the Basuto- nation, formed by Moshesh in the south- ern Drakensberg from the remnants of various tribes which fled from Chaka's fierce tyranny. [pyUsch, Die Eingeborenen S.A.'s.] 73 WiLBERFORCE Engeland heeft de verdienste, in Europa het eerst over de afschaffing van de slavernij besluiten te hebben genomen; reeds in 1783 werd er over in het Parlement gesproken ; in 1784 werd een wet gemaakt ter bescherming van slaven in Britse koloniën. Wilberforce, Pitt en Fox lieten niet na, de rechten der slaven te be- pleiten. In 1807 werd de wet tot afschaffing van de slave- handel aangenomen. Wilberforce England has the merit of having been foremost under the Euro- pean nations to resolve upon the abolition of slavery. The mat- ter had been discussed in the English Parliament as early as 1783. In 1784 an act was passed for the protection of slaves in the British colonies. Such well- known men as Wilberforce, Pitt and Fox had never wearied of urging the claims of the sla- ves and the Abolition Act was passed in 1807. [Copyright III. London A'cffi'5.] Helden van het Zendingveld Heroes of the Mission Field Robert Moffat De zendeling Mofïat heeft met grote ijver en veel zelfver- lochening gearbeid onder de Hottentotten, Namakwa's en Betsjoeanen in het begin der 19e eeuw. Zijn liefde voor de heidenen stemde hem vijandig tegen de kolonisten en vooral de Afrikaners, die daardoor minder sympathie kregen voor de zending. David Livingstone de jongere tijdgenoot van Mofïat, was gehuwd met diens dochter. In Zuid-Afrika is zijn naam verbonden aan de po- gingen tot verdediging der barbaren ten koste van de blanke kolonisten. Hij was de eerste Europeaan, die uit eigen aan- schouwing een beschrijving gaf van de Victoria-watervallen. r \_Copyright UI. London News\ [Livingstone's Travels.] The missionary MoflFat worked with great zeal and selfdenial amongst the Hottentots, Namaqua's and Bechuana's in the first quarter of the nineteenth century. ^ His love for the barbarians caused — ^\ Ci.^(_(L-i,£// him to dislike the Colonists, especially the Africanders, whose sympathy for mission-work was conse- quently much weakened. Livingstone was the younger contemporary of MoflFat, whose daughter he married. In South Africa his name is coupled with the eflforts of benefitting the natives to the cost of the white Colonists. He was the first European to give a description of the Victoria-falls, based on personal ac- quaintance. 74 ZENDINGSTATIES MISSION STATIONS Zakrivierspoort In 1799 verzamelde de Duitse zendeling Kicherer een groot aantal Hottentots en Boesmans op de plaats Zakrivierspoort, daartoe door Engelse Zendinggenootschap- pen in staat gesteld. Daar er weinig of niet gewerkt werd, ging de statie langzamer- hand te gronde. De grote tent op de achter- grond is van de reiziger H. Lichtenstein, die de plaats in 1804 bezocht. Q In 1799 the German missionary Kicherer assem- bled a number of Hottentots and Bushmen on the farm Zakrivierspoort with the finan- cial support of English Mission Societies. Owing to the absence of productive work of any description the station went to ruin. The big tent on the background is that of the traveller H. Lichtenstein who visited the station in 1804. KOEROEMAN KURUMAN YLichtciistein, Reizen in hct Zuidelijk gedeelte van Zuid- Af r. ka? [Aloffat, Missionary Labours and scenes in Southern Africa.] De zendelingen Moffat en Livingstone op de zending-statie Koeroeman. E The missionaries Moffat and Livingstone on the Mission-station Kuruman. Tafelbaai in het begin der 19e eeuw Hoe gering nog in het begin der vorige eeuw de veiligheid was van deze haven bij de veelvuldige rukwinden, blijkt uit deze afbeelding. Table Bay in the beginning of the 19th Century This picture shows the little security this harbour offered in the beginning of last century against the often recurring wind blasts [Thomson's Travels in South Africa.] 75 DINGAAN Oemgoen- goendhlovoe Dingaan's „stad", gezien van de grote weg naar de Toegela, in 1835. Tsjaka „de grote Olifant" genaamd wegens zijn lichaam som vang, had de Kraal ge- \ sticht. De verta- ling ervan is : ,, Plaats van de grote Olifant". Unkungun- HLOVU. Dingaan's capital taken from the road to the Tu- gela, in 1835. Originally it was Chaka's kraal, and after him it was called, ,,the place of the great elephant". \^Gardi?ier' s Narrative of a Journey to the Zoolii Coinitry.] Twee afbee Idingen van d e Zoeloe-koning Dingaan in dans -kostuum. a Two pictures of the Zulu -king Dingaan n dancing-dress ^^=>i^UAeztei^»Tr~jt!». [_Fnlsc/i, Die Eim^cboreiieii, 5.-4. s.] Oude manier van begraven, ook in gebruik bij de Zoeloe's. p Ancient mode of burying, also followed by the Zulus. [Gardiner's Narrative.~] [Gardiner's Narrative.^ Port Natal vóór de stich- ting der stad Durban, ge- zien van Claremont (1835). Port Natal before Durban was founded, taken from Claremont (1835). [Gardiner's Narrative of a Journey to the Zoolu Country^ 76 NATAL Verkleinde af- beelding VAN Dingaan's over- eenkomst MET Pieter Retief In Okt 1837 verken- de Piet Retief Natal en werd door Dingaan schijnbaar vriendelik ontvangen. Op voor- waarde, dat de Boe- ren door Kaffers aan de Zoeloe 's ontstolen vee voor Dingaan zouden terughalen, stond deze als belo- ning een groot gebied af: Port Natal en al 't aangrenzende land tussen de Toegela en de Oemzinvoeboe- rivier. Op Zaterdag 4 Februari 1838 ont- ving Piet Retief het belangrijke stuk, van Dingaan's merk voorzien en hier naar een steen- druk afgebeeld. Twee dagen later namen Retief en zijn man- nen afscheid van de Zoeloe vorst. Toen zij, ongewapend, bin- nen de koninklike kraal waren, werden zij, terwijl hun ter ere een krijgsdans werd uitgevoerd, verrader- lik gegrepen en dood- gemarteld. (Zie het „Aanhangsel".; /^-/yA^'''<' ó- »■■■ arc^-- / . • •., !£^-^^/-C. ■O^n. C<i., r /o /"/CC-. .. - Ai>v^'^- -f y'/f.^.-i-r j^^fi^-'-^u^j ^^ii^ -y-ii-^^t^i^ ^:.r -.*S£*-: .^ ^>«;" < y? . ' iT /Cf ^j—--^^^^^^f< y-j,,^ '^Ci.e»' J ^^LZ^I^ '---^.- Reduced Facsimile OF Dingaan's treaty with Piet Retief In Oct. 1837 Piet Retief visited Natal and was received by Dingaan with a show of friendship. The Zulu chief promised to cede to the Boers PortNatal and all the adjacent country be- tween the Tugela and the Umzinvubu River on condition that they should first reco- ver certain cattle sto- len by Kaffirs from the Zulus. On Satur- day, Febr. 4th 1838, Retief received the important document I reproduced trom a lithograph, on this page), furnished with Dingaan's mark. Two days later Retief and his party took leave from the Zulu chief. Having entered, un- armed,the king's great kraal, they were treacherously seized and murdered during a war dance given for their entertainment. Potgieters ver- klaring betreffende de echt- heidvan bovenstaand stuk, gevonden in een leren jagers- tas op het gebeente van Piet Retief, toen de Boeren op het eind van 1838 Din- gaan's kraal hadden bezet. /^èlïïWi-:^^^ ^ <!:^l'C^ ^^■'^^ (^'/^■■'^c^-yOy^^OUc^^.ta ''"/■ '■'Xy- Potgieter's Certificate of the genuineness of the above docu- ment, found in a leather wallet on the skeleton of Retief, when the Boers had occupied Dingaan's kraal at the end of 1838. [ Verz. L)r. W. J. Leyds, 's Gravcnhage Collection of Dr. W. J. Leyds, T/ie Hague.} 77 DE VOORTREKKERS Oude Voorlader Voortrekkers' gun THE EMIGRANT FARMERS Paul Kruger's Pijp en tabaksdoos Paul Kruger's Pipe and tobacco-box Veldfles van Piet Relief, hem ten geschenke ge- geven door de vrijmetselaars van Grahamstad, toen hij de Kolonie verliet. Dit stuk, versierd met de zinnebeelden der vrijmetselarij, in zilver, werd op zijn lijk gevonden en is nu in het Museum te Pretoria. ■p IF t ^ ^^^êêê' 4 f /,^ 1 ^J^r- f [Hofslcilc, Gcscliicdinis v cl. O. \'. S.~\ Water-bottle, presented to Piet Relief by the Free- masons of Grahamstown, when he was leaving the Colony. It bears in silver the emblems of the Free- masons. The bottle was found on Relief's corpse and is now in the Museum at Pretoria. De met toestemming van de Heer Hidde Nijland hier afgebeelde voor- werpen, welke herinneren aan het leven en de strijd der Voortrekkers, zijn tentoongesteld in het Zuid-Afrikaans Museum te Dordrecht (Holland). Kanon, door de Afrikaner Ras gemaakt van wielban- den, en nog bij Majoeba gebruikt. Gun, made of wheeltires by the Africander Ras, and used at Majuba. The articles pictured on this page by kind permission of Mr. Hidde Nyland, relics of the memorable life and struggles of the Emigrant farmers, are part of the collection exhibited in the South African Museum at Dordrecht (Holland). Kalender EN Stoel uit de Voortrekkers- tijd. Calendar and Chair used by the Voortrekkers ai 78 Zuid-Afrika ten tijde van de Grote Trek South-Africa at the time of the Great Trek [Copyn'g/it lil. London AVffi'5.] Dit prentje geeft een uitstekend denkbeeld van de moeilik- heden, welke de Emigranten-boeren op hun tocht over de Drakensbergen moesten overwinnen. O This picture gives an excellent idea of the difficulties which the Emigrant-far- mers had to overcome in their trek over the Drakensberg. SCHETSKAART van het gebied, geokkupeerd door de Bantoe-stanimen. SKETCH-MAP ot the regions, occupied by the various Bantu-tribes. Gebied bewoond dor)r Betsjoeanen Gebied, bewoond door Basoeto. Gebied, bewoond door andere Bantoestammen met, in bun eigen taal, het Ama-voorvoeg- sel, zoals : ds Amazoeloe (Z) en de Amatabelen CSl). Area occupied by Bechuana Area occupied by Basutu. Area occupied bv othpr Bantu- tribes with, in their own lan- guage, the Ama-prefix, e. g.: the Amazulu (Z) and Amata- belc (M), Trek der Mantatezen „ ,, Fitcani ^n— ,, ,, Zoeloes en Matabelen iTiïTï Trek of the Mantatee ,, ,, ,, Fitcani ,, ,, ,, Zulu en Matabele „ „ Emigranten-kafifers „ „ „Emigrant-kaffirs „ van Sibitwana -I- + -!- -I- „ „ Sebetuane W. = Weenen; H. = Heilbron; -f V. = Vechtkop ; Wg = Winburg; Bf = Bloemfontein. Grens tussen de door Hot-i ^ Line of demarcation between tentotten en door Kaffers oooo the areas occupied by Bantu bewoonde gebieden. SCHETS-KAARTJE van de Republieken Natal, Winburg en Polchefstrooin. SKETCH-MAP the Republics of Natal, Winburg and Potchefstroom. D. W. = Distrikt Winburg; W. = Winburg; V. = Vechtkop ; D. P. = Distrikt Potchefstroom ; P. = Potchefstroom. Het ge- streepte gedeelte geeft aan het gebied, waar Emigranten boeren in kleine groepen onder eigen kommandanten rondtrokken. O The shadowed part denotes the area, peopled by small bodies of Emigrant farmers, led by their own commandants. N = Natal; P M ^ Pietermaritzburg; W ^ Weenen; D := Durban; B R.= Bloedrivier (Blood River); T. =Tugela V.Z = Vazal- staat der Zoeloes onder Pandac (Vassal State of the Zulu under Panda ) S L. t^ St. Lucia baai (St. Lucia Bay). Sarel Celliers behoorde met Andries Potgieter en Paul Kruger (toen nog een jongen van tien jaar) tot de Trek, die het land tussen Oranje- en Vetrivier in bezit nam. Zij werden, 40 man sterk, bij Vechtkop door een sterk leger van Moselekatse's Matabelen aangevallen (Oct. 1836\ Deze aanval werd afgeslagen In Nov. 1837 werden de Matabelen geheel verslagen en voor altijd over de Limpopo verdreven. 3 ■ 'J.j.^yj lilt dl tets Ut-l-UpiCU Uy ) 'and Hottentot tribes. Sarei Celliers belonged, with Andries Potgieter and Paul Kruger (then a lad of 10 years old) to the Trek that occupied the country between the Orange- and Vet Rivers. Numbering 40 men only they succeeded in beating off an attack of a strong army of Mose- lekatse's Matabele (battle of Vechtkop, Oct. I 83(i), who were in Nov. 1837 for ever driven beyond the Limpopo. 79 3 ü O- ^ 1 « 1-1 ■^ J3 c >. ■T3 & et ■^ en XI O. 0 0 i- « J3 15 V 00 h St ^^ ^^ n <- J= c 0 o. o c V ^ W5 ■o d co 'S H JS -o •oj) ~ z: •S Z co «5 <^-i _3 O Li O :S N ■^ 5= N u -f; r; ™ Ë 3 C CO a ■OXl c 'i ca -o >> o CO C m ^ ° ■£ ■^ «T o >. ^ H i J S -i ^ « 3 o <u ^ ^ £ J3 V- J3 ^ ü •s & ^ .^ S N o C O CO o co m Ë Q Ü z o o < z o < H Ü < z Cd O < z o < > z ^ -5 n .^ C ■oc co 0 c 7) co « >< 0) o > i) _« n T3 -^ n co « <u JS ■or C ^ c ►^ rC V CJ u J3 X -1 o c J3 V -o co Ë — c u ü " >« o ^ 3 1) O ■oj) J3 co .'S co ^ 5 O <u Q N 2 i; ^ c nn u co 0 c Un ■or co 0 n co 0 o ^ ■o c cc o o ■OXl a o te <!> T3 TS .t; o ■o < CQ 5 c w .i "O ■a£ k; o N -s s g -S § s « £ i: ^ t> j<! ■ao > .2 i^„ c j<: *- ■*- 4> Z I :i N o o •a "O E 1-1 o > ■'T v^^ — -Jl i; c ■on u co -fa- fc- « (/5 IJ « c =S a o S •- u co «- g :=• CU -g ^ ^ T3 co 2 c ;^ ■OB _ C =5 V 3 80 Sir Benjamin D' Urban Goeverneur van de Kaap-kolonie van 1834 — 1838, was een bekwaam en rechtschapen man, die zijn hoge positie niet aan de invloed van voorname familie-leden, doch alleen aan zijn verdiensten te danken had. Voor zich zelf de gevolgen, die uit zijn optreden moesten voortvloeien, niet achtend, deed hij zijn uiterste best om de belangen der Kolonisten te verdedigen. Hij was verantwoordelik voor de instelling van een beperkte vorm van zelfbestuur, wist de rust te herstellen in de grensdistrikten, doch werd teruggeroepen door de Britse Regering, die han- delde onder invloed van Dr. De zich steeds uitbreidende emigratie der Boeren kon hij niet beperken, omdat het niet in zijn macht stond, de oorzaken van die emigratie op te hefïen. D Sir Benjamin D'Urban, Governor of Cape Colony during the years 1834 — 1838, was an able and upright man, who owed his position not to the influence of powerful family-connections but to merit alone Regardless of the consequences to him-self, he tried to uphold the rights of the colonists. He inaugurated a restricted form of self-govern- ment, pacified the frontier districts, but was dismissed from office owing to the opposition of Dr. Philips and his supporters to the naiive policy of the popular governor. His name is pre- served in that of Durban and Durbanville. He could not stem the tide of the emigration of the dissatisfied farmers because of his inability to take away the reasons which prompted them to leave the Colony. [Xadruk verboden [Museum, Kaapstad. Photo Elliott — Copyright] — Museum, Cape Totcti.~\ Bloedrivier [Hofstede, Geschiedenis van den Oranje- Vrijstaat.~\ Voortrekkers Kerkje te Pietermaritzbubg Op 16 Dec 1838 werden de Boeren bij Bloedrivier door 12000 Kaffers aangevallen. Na een langdurig gevecht werd de vijand met grote verliezen teruggeslagen. De rivier zag rood van het bloed; meer dan 3000 Kaffers waren gesneuveld. Ter herinnering aan deze overwinning werd te Pietermaritzburg een kerkje gesticht, dat onlangs door een Vereniging van Afrikaners is gekocht en in- gericht tot Voortrekkers-museum. D On Dec. 16th 1838 the Laager of the Emigrant Farmers on the banks of Blood River was attacked by about 12000 Zulus. After a long fight the enemy was repulsed with tremendous loss. The river was coloured red by the blood of more than 3000 Kaffirs slain. In commemoration of this signal victory a D. R. Chapel was founded at Pietermaritzburg, which was lately bought by a society of Africanders and is now used as a Voortrekkers-Museum Voortrekkers Chapel at Pieter Maritzburg. 81 Sir Harry Smith Het bestuur van Sir Harry Smith, Goeverneur van de Kaap-kolonievan 1847 tot 1852, was grotendeels gewijd aan tal van pogingen om de geschillen met de Emigranten-boeren op te lossen. Ofschoon hij zeer gezien was onder de Afri- kaners als gevolg van zijn krachtig optreden tegen de Kaffers, slaagde hij er toch niet in, hen te overtuigen van de goede bedoelingen der Britse Regering. Na veel vergeefse pogingen om Andries Pretorius voor zijn plannen te winnen, trad hij met geweld tegen de Afrikaners op, aanvankelik met goed gevolg. The administration of Sir Harry Smith, Governor of Cape Co- lony from 1847 to 1852, was greatly occupied by his en- deavours to settle the disputes with the Emigrant farmers. Though he was rather popular with them on account of his energetic measures against the frontier Kaffirs, he did not succeed in convincing the farmers of the good intentions of the British Government. Various efforts to win over Andries Pretorius to his views having failed, he proceeded to sterner measures, initially not without success. \^NaJnik virhodcn — Pliolo Elliott Copyright.'^ Andries W. J. Pretorius Na de dood van Piet Retief en Uys werd Andries Pretorius gekozen als Kommandant-generaal der Emigranten-boeren; onder zijn leiding werd de heerschappij van Dingaan voor goed vernietigd. Toen de daarop gestichte republiek Natal door de Regering van de Kaap-kolonie werd genaast trok Pretorius met een groot aantal Afrikaners weer in de tegenwoordige Vrijstaat. Ook daar kwamen zij niet tot rust. De Koloniale regering sloot verdragen met Adam Kok, een Grikwa-kap- tein, en Mosjesj, 't opperhoofd der Basoeto's, die onafhankelik werden met Britse steun. Toen Sir Harry Smith de Oranje- Rivier Soevereiniteit had ge- proklameerd, trok Pretorius na de slag bij Boomplaats met vele aanhangers over de Vaal; op 17 Jan. 1852 werd de Zandrivier-Konventie gesloten en ontstond de onafhankelike Zuid-Afrikaanse Republiek. Pre- torius stierf in 1853. D After the death of Piet Retief and Uys, Andries Pretorius was elected Commandant-Gen- eral of the combined Emigrant Farmers in Natal; under his leadership the fierce armies of Dingaan were completely de- stroyed. The Republic of Natal having been annexed by the British Government, Pretorius and many Farmers again crossed the Dra- kensberg. Life became unendurable there also in consequence of the British policy of creating independent native states under the Griqua Adam Kok and the Basuto chief Moshesh to the South and the East of the Emigrants. The Orange River Sovereignty having been proclaimed Pretorius and many of his followers crossed the Vaal River after having been defeated by the British troops at Boomplaats. There they lived relatively unmolested. The South African Republic was created and recognised by the British Government (Sand River Convention of 17 Jan. 1852). Pretorius died in 1853. j [Staats- Museum — Pretoria — Nat. Museum.^ Adam Kok was door de Koloniale Regering verheven tot de rang van onafhankelik vorst over een onafhankelik Grikwa-rijkje, in de tegen- woordige distrikten Philippolis en Faure- smith. Het doel was om de ontwikkeling van een vrije republiek van blanken tegen te gaan. Adam Kok kwam spoedig in botsing met de Afrikaners. Deze vormden een lager, bij Touwfontein. De Grikwa's, gesteund door Britse troepen, wisten dit lager bij verrassing te omringen en te nemen ll845'. In 1848 werd dit Grikwa-staatje door Sir Harry Smith geannexeerd, en een paar dagen later de Oranje Rivier Soevereiniteit geproclameerd. [Illustrated London News.'] Adam Kok having been created by the Colonial Government an independent chief of an inde- pendent state of Griqua's on the Orange River, soon came in collision with the Emigrant far- mers.The latter formed a laager at Touwfontein, near Philippolis. British troops came to the assistance of the Griqua chieftain who succeed- ed in capturing the laager (1845). In 1848 Sir Harry Smith annexed the native ter- ritories of Kok and Moshesh and a few days la- ter proclaimed the Orange River Sovereignty. 82 BOOMPLAATS \^Hof stede. Geschiedenis van den Oranje-Vrijstaat.] In 1848 verklaarde Sir Harry Smith het grondgebied, in bezit genomen door de Emigranten-Boeren tussen de Oranje- en Vaal-rivier, tot een Britse kolonie (Oranje Rivier Souvereiniteit). De Afrikaners verzetten zich, onder Kommandant-Generaal Pretorius, belegerden Winburg, wisten het Engelse leger, onder Majoor Warden, uit Bloemfontein te verdrijven, doch moesten, na een hevig gevecht bij Boomplaats (29 Aug. 1848), terugtrekken. D In 1848 Sir Harry Smith annexed the territory between the Orange and Vaal Rivers, occupied by the Emigrant Farmers, to the British Empire (Orange River Sovereignty). The farmers protested, invested Winburg and forced Major Warden to surrender Bloemfontein to the Burghers, led by Comman- dant-General Pretorius. On Aug. 29th, 1848, a stubborn fight took place at Boomplaats which ended in the retreat of the Boers; many of them recrossed the Vaal. De „Neptunus" Anti-bandieten vergadering The „Neptune" Anti-convict meeting [Nadruk verboden Photo Elliott Copyright.] Gedurende het bestuur van Sir Harry Smith besloot de Rijks-regering de Kaap-kolonie te gebruiken als een verbanningsoord voor voorwaardelik ontslagen misdadigers, evenals Botany Baai in Nieuw Zuid-Wales, Tasmanië en West-Australië. Daartegen protes- teerden de verontwaardigde Kapenaars en, toen in 1849 de ,, Neptunus" in Simonsbaai aankwam met een lading bandieten, weigerden zij iets met het schip te doen te hebben of daaraan voedingsmiddelen te verkopen. Voor 't laatste moest de Kaapse Regering zorgen. Na een verblijf van vijf maanden vertrok de ,, Neptunus" met zijn lading naar Tasmanië. D During Sir Harry Smith's administration the Imperial Government decided to turn the Cape into a penal settlement, similar to that at Botany Bay (N. S. Wales), Tasmania and Western Australia. The Cape colonists indignantly protested against this resolution and when, in 1849, the ,, Neptune" arrived in Simonsbay, with her freight of criminals, no one would have any communica- tion with her or supply her with foodstuffs. Though the Cape Government came to the rescue, the ,, Neptune" after lying in the harbour for about five months, had to take her unwelcome freight to Tasmania. 83 ra 00 ï; E o O 5 _Q 1> t« ^ C 3 w *- 'ra O -O « •OD Ü C 2 ra ra 5 ra iS ►> E ° o »J V ) tt. rt ^ .- o. t; ra <^^ "ra S Ir, 3 - o c ï ra ■OECQ ' m -J ca ;z ^ ; e- EiS s 1 o „- E ■" ra <u ' " S o - ^' <u aPHT30c/2ü?ra H C i • ^ ^ >. O tsu i; V ■z E a i> u ü c T3 j^ 3J3J3J3 (UT3 (U O ■"■"■" j3 u T3 ra c ° -o si U •OJ) P o ('S -^ 9J D. ra 1) — „ -o "C ra ËUS ^^^«^ •a c v ra c Ev^ ^ o ^ "flï E o _^ o w ra >^ 2 E ra o 5 Ü 2 O c^ H c/D o o cd D Oh U &-1 00 Ü Z O Di C/2 H O Z < > O z 5 > o cd > Q co J3 ■01 J3 3 a ja E 1) 3 XI ■*-' - (U „^ .C J5 ■on 1) n J= ^4-1 O o. H dl o o o >% 1) X! x: U Uh (U ■«CJ3 C *J 0 ^ m 0 >.ta <u 0 J3 1> 13 Ji! u a O (S (n 0 n a o. o T3 tl ra J3 & ^ C 0 o a o V > a .c lU «1 c 3 i) ■Q o. V 4J ■a JS — ' •au ft c c ü c „ ft a t-l 0 9; > 1» O > 3 V T3 JS o .SÖH aj3 ^ i: LO*0 00 « i: o -; ra -.-j C T3 ra f > ^ C i CM .-I ■05 00 ^ E Q.-<. i ft EO ^ ft N ft o S 2 3 M nj V c co J5 ^ ■QX) (u -^ u ._ D. U .^^ ü i; O "O tLc TJ - <u c o -Q ■- ■o 2 c ego E M <. ra -o j: 03 Q. 11 ir x; ir._ u ir ° ra !/3 > £ c C to > C o •- " 'o _ X " :=r- <u C ;- ü I u D c ü c o (« L_J o ra >- 1) ■ T3 > E •Mtii VC ^ ^ o Ste c - 3 T3 ü j= Q ^ j= j= E O t- O 4>^ d •ao ■cüofci 3 u ra -c C TS ra c a <u v ü .,— » ü ^ 1» _ o 'C (O co 'O ra »cj 'O 84 o Ü S u •O u- > «^ - O 1> w - a c c .x^O 3 ^ n - -O c .Sue/: o J= O 3 -e o <L) « £ i> luQ^ - o o ""H 1 U o 1) — ■OJ3 ■" — 1) t3 o Ji o ü u tn > xJ w O -O |r ra C« C O O. ra CO ^i P ra •" O -S ra 3 00 O u fli C 5 C ^ 11 — 5 0.0 « ao •- L/5 c 3 (N| cr K J3 U o E c -co. « o -o ■-; ■^ ^^■^'^ Ü ^ ^5 't: H 5 ■£ •£ _ o ■of £ o ^ — o c -o o "- '^ 5 C2i a: i: Ca. .i c ë = X 'O £ 2 — i i •f:^ -£ '< O' ■OX) 1, Q. 5J 00 E -^ ^^ o >. -o a i"-; ro en C (M ^ O J3 u il n j: -n ■■i il (1) E o ra ü il O. r. il ■S. n 1) Fi 3 u •p O J3 ca CQ u ^^ 0 0 0 S ü % ^0 _r ra c u ti> -O > x: r o £ ^ 5) u T3 a C c il c ■o ra , ra 0 *ir> 0 -o 1) -o c ■ol i> 1) t^ .^ o <u ^> > t> T! l-< c]^ -o & ^ > 5 E c LO ^o, il o — T3 il c .S o c E •or II Cc u c ' ■ac ra il ._ "^ — E .ï co - u ra c > -r O e •T3 il ^ — i. o-j; ■-^ £ ". ■0£ > ^ •- "^ il "" ? o g _o i> CJ ra O 'M 1' o '-I ai ra o ra o — :- ^ <- ü >• J<! Oog O ■OU ^ C II _i^ u ._ -a rï -o i " c 2 ra 1 II 71 "^ : ° - = ^ • rfi ■— il c . -'-' il 1- il «j C . i) C J«! C .- U C ■" ■-' O il C c (y H il O u :i il ' — ' t/1 "O il ^1 S'Sg'ë g-.i. d 0; Lo ° - O'S -a II S S ^ -S 2 3 ■?? 'o o È ra j; ::r D. „ c 'M ra »'ca3raoo.2iiüil,Ü"^i^Xï:i;:"oc'?*2"0> 2 o.öaa-S-a-5-o'^u;a^2iQ:5'MSü ëMü-c il o p — -M Oh T3 :u 8 ü - *" C l> ü. .ï ^ *? = :. *- "^ '^ 'S il '=>'3 u ■OE p ü - ra ^ ra c j^ i„ ._, 3 ^ E ra c u D ■- ca S c 'M 5 c ■aJJ XI il '=>E' U il 'oeQS 85 Het begin van Zelfbestuur TheBeginning OF Sei.f- Government [Illustrate,/ London News. De zaken van de Kaap-kolonie waren reeds zó lang in een onbevredigende toestand, dat de Kolonisten besloten tot het zenden van een bizondere deputatie (Sir Andries Stockenström en de heer Fairbairn) naar Engeland om herstel van hun grieven te bepleiten. De deputatie verliet Kaapstad op 26 Okt. 1850; bij het vertrek was een grote en belangstellende menigte saam- gestroomd. De deputatie had tot voornaamste taak, de koninklike goedkeuring te verkrijgen op een in de Kolonie opgestelde grondwet. O The affairs of the Cape of Good Hope had been for a long period in such an unsettled state, that the colonists decided to despatch a special mission (Sir Andries Stockenström and Mr. Fairbairn) to England for redress of their grievances. The mission left Cape Town on Oct. 26. 1850; the departure was witnessed by a great many interested spectators. The chief end of this mission was to obtain the sanction of a constitution drafted in the Colony. Het Eerste Parlement The First Parliament [Illustrated London News.\ De plechtige opening van het eerste Parlement vond plaats op 1 Julie 1853 in de grote zaal van het Goeverriementsgebouw te Kaapstad. Het bestond uit een Wetgevende Raad van 15 leden (8 voor de westelike en 7 voor de oostelike distrikten) en een Wetgevende Vergadering van 46 leden. De ministers, vier in getal, werden door de Kroon aangewezen en waren onaf- hankelik van het Parlement. Bij de opening door Sir George Grey stonden de leden van de Raad rechts, die van de Ver- gadering links van de troon. D The solemn opening of the first Parliament on July 1st 1853 took place in the State-Room, at Government House, Cape Town. It consisted of a Legislative Council of 15 members (8 for the Western and 7 for the Eastern districts) and a Legislative Assembly of 46 members. The ministers, numbering four, were ap^jointed by the Crown and were independent of the Parliament. At the opening-ceremony by Sir George Grey the members of the Council occupied a position to the right, those of the Assembly to the left of the throne. 86 Het wapen van de Oranje Vrijstaat Op verzoek van Pres. 