None
Beoivela lO: D A /i Bie 1/8: VS MA 42e velt 5/ B1 Cel lo/iwetelata brev: Syn. Bagrus micropogon Blkr, Bijdr. Ichth. Bilit. Nat. Tijdschr. Ned. Ind. III p. 94 (juvenis). Dagrus poecilopterus Blkr, Zevende Bijdr. ichth. Born. Nat. T. Ned. Ind. V p. 445 (nec K. v. H., CV). Hab. Sumatra (Palembang, Lahat), in fluviis. Banka (Marawang), in fluviis. Biliton (Tjirutjup), in fluviis. Borneo (Sambas), in fluviis. Longitudo 6 speciminum 79’” ad 198". Aanm. Mijne vroegere beschrijving dezer soort is hierboven ver- beterd na vergelijking met de ware Bagrus poecilopterus K. v. H. Niettegenstaande hare groote overeenkomst met de door Van Has- selt ontdekte soort, is zij daarvan stellig verschillende en gemakke- lijk daarvan te onderkennen aan haar slanker ligchaam, veel lange- ren kop (welks hoogte tweemaal in zijne lengte gaat) en aan het korte tusschenwandbeensuitsteeksel, dat niet of slechts weinig lauger 144 is dan het oog en op lange na niet tot aan de tusschendoornsbeen- deren reikt. Ik heb deze soort nog niet van Java ontvangen, evenmin als de eigenlijke Bagrus poecilopterus K. v. H. van eenig ander der Soen- da-eilanden buiten Java. Beide soorten schijnen ongeveer dezelfde lengte te bereiken. Bacnus Blkr. — PENNEVISCH. Pinnae dorsales duae, anterior radiosa, posterior adiposa. Dentes maxillis et vomero-palatini pluriseriati parvi acuti, vomero-palatini in vittam semilunarem continuam, inframaxillares in vittam simplicem dispositi. Cirri carnosi 8. Oculi liberi. Membrana branchiostega radiis 8 ad 13. Nares anteriores tubulatae, posteriores non tubula- tae. Membrana interbranchialis profunde incisa. Poriinframaxillares conspieui nulli. Pinna caudalis biloba. Aanm. Zooals het geslacht Bagrus hier is omschreven bevat het nog talrijke soorten, welke alle tot het oostelijk halfrond behooren. Dit geslacht laat zich in natuurlijke groepen splitsen, elke ver- tegenwoordigd door verscheidene soorten, welke in habitus en bouw groote overeenkomst hebben, doch van de soorten der overige groe- pen niet verschillen door kenmerken, gewigtig genoeg om ze onder een eigen geslacht te brengen. Een dier groepen is kenbaar aan den zeer platgedrukten kop, wel- ke, over de operkels gemeten, breeder is dan of even breed als de hoogte des ligchaams, en aan den evenzeer platten en breeden snuit. De oogen zijn gedeeltelijk naar boven gekeerd, terwijl er de vetvin goed ontwikkeld is en langer of althans niet of naauwelijks korter dan de aarsvin. "lot deze groep behooren 5 soorten van mijn kabinet, t. w. Bagrus nemurus CV., Bagrus Hoevenii Blkr, Bagrus planiceps CV. en Bagrus Wyckii Blkr van den Indischen archipel, en Bagrus aor CV. van Bengalen. Voorts breng ik daartoe Bagrus aorinus Va- 145 lenc., Bagrus Lamarrii CV., Bagrus corsula CV., Bagrus halepensis CY. en, hoezeer met minder zekerheid, Bagrus oculatus CV. en Ba- grus limbatus Richds. Zene tweede groep heeft het ligehaam en den kop meer zamenge- drukt en de oogen zijdelings geplaatst. De vetvin is er goed ontwikkeld en gewoonlijk veel langer, nooit korter, dan de aarsvin. Van deze groep bezit ik verscheidene soorten, t. w. Bagrus cavasius CV., agrus keletius CV. en Bagrus tenggara CV. van Bengalen en Bagrus ma- cronema Blkr, Dagrus micracanthus Blkr en Bagrus Wolffii Blkr van den Indischen Archipel. Voorts breng ik daartoe nog Dagrus bayad CV., Bagrus docmac CV., Bagrus vittatus CV., Bagrus stenomus CV. en Bagrus batasio CV. Eene derde groep eindelijk is het naaste verwant aan de voorgaan- de wat bouw van kop en ligchaam aangaat en onderscheidt er zich voornamelijk van doordien de vetvin er weinig ontwikkeld is en kor- ter dan de aarsvin. Hiertoe behoort Bagrus gulio CV., welke soort ik bezit van Java en Bengalen, alsmede Bagrus birmannus CV., Ba- grus trachacanthus CV., Bagrus laticeps Rüpp. en waarschijnlijk ook Bagrus tengana CV. Behalve de talrijke bovengenoemde soorten, is er nog eene andere, welke niet geheel in een der omschreven groepen past en misschien tot eene andere tvpe behoort. Ik bedoel Bagrus calvarius Blkr, van welke soort in de Ichthyographia Chinae borealis van den heer Steph. Basilewski eene fraaije afbeelding onder den naam van Silurus calvarius is medegedeeld. Deze soort komt mij voor nog het naaste verwant te zijn aan de soorten der groep van Bagrus nemurus CME, doch de aarsvin is er aanmerkelijk langer dan de vetvin, welke toch zelve niet korter is dan de eerste rugvin. Meerdere schrijvers hebben bijdragen geleverd tot de kennis der soorten van Bagrus, welke den Indischen Archipel bewonen. In de- zen archipel is het geslacht echter geheel beperkt tot de Soenda-eilan- 19 146 den en daarom vindt men van geene enkele soort gewag gemaakt bij de schrijvers, welke meer uitsluitend over de visschen van den Moluk- schen Archipel gehandeld hebben, zooals Valentyn, Ruysch, Renard. Nieuhof heeft het eerst eene soort van Bagrus van den Indischen archipel bekend gemaakt in zijne Gedenkweerdige Zee- en Lantreize. Uit de afbeelding welke hij daarvan heeft gegeven en welke behoort bij zijne beschrijving van den Pennevisch, is herkenbaar dat hij Ba- grus gulio heeft bedoeld. Baerus gulio CV. bleef lang de eenige soort van het geslacht, welke men van deze gewesten kende en het was eerst na de komst op Java van Kuhl en Van Hasselt, dat het voorkomen in den Indischen ar- chipel en in het bijzonder op Java, van meerdere soorten van Bagrus bekend werd. In eene door hen nagelatene teekening heb ik her- kend Bagrus planiceps, doch nog andere door hen ontdekte soorten zin naar Europa gezonden en hebben gediend bij de zamenstelling van het groote vischwerk van den nieuweren tijd. In het 4° deel der groote Histoire naturelle des Poissons heeft de heer Valenciennes 11 soorten van Bagrus van den Indischen archipel (alle van Java) vermeld. Behalve echter dat niet alle die soorten aannemelijk zijn, vallen 3 daarvan, Bagrus poecilopterus K. v. H., Bagrus sondaicus CV. en Bagrus javensis CV. buiten het geslacht Bagrus. De overige 8 soorten zouden zijn. 1 Bagrus cavasius CV. 5 Bagrus abbreviatus CV. 2 v keletius CV. 6 5 planiceps CV. 3 v nigriceps CV. j » anisurus CV. 4 " stenomus CV. 8 ; |. nemurus CV. Na eene naauwgezette studie ben ik tot de meening gekomen, dat meerdere dezer 8 soorten behooren te vervallen of tot andere soorten terug te brengen zijn. Bagrus cavasius CV. eene bengaalsche soort, komt op Java niet voor. De voorwerpen van Java, welke door den heer Valenciennes daarvoor gehouden zijn, behoorden waarschijnlijk tot mijne na aan Dagrus ca- vasius verwante Dagrus macronema. Ik vermoed dat dezelfde mis- vatting heeft plaats gehad ten opzigte van Bagrus keletius, insgelijks 147 eene bengaalsche soort. En zelfs komt het mij voor, dat Bagrus ni- griceps CV. geene van Bagrus macronema verschillende soort voor- stelt. Indien mijne meening ten deze juist is, behooren alzoo de 3 eerste der 9 bovengenoemde soorten, voor zooverre zij tot Java be- trekking hebben, tot mijne Bagrus macronema te worden terugge- bragt. — Bagrus abbreviatus CV. is mijns inziens geene andere soort dan Bagrus gulio CV. en valt daarmede alzoo te zamen. Verder komt het mij voor, dat Bagrus anisurus CV. dezelfde soort voorstelt als Bagrus planiceps CV., zoodat deze beide soorten tot eene enkele behooren te worden gerekend. Alzoo zouden de 8 soorten der groote Histoire naturelle des Pois- sons terug te brengen zijn tot de volgende. 1 Bagrus nemurus CV. 2 » planiceps CV. = Bagrus anisurus CV. 3 » macronema Blkr = Bagrus nigriceps CV. en Bagrus cavasius en kele- tius CV. (javasche voorwerpen). " stenomus CV., mij niet naar de natuur bekend. gulio CV. = Bagrus abbreviatus CV. a à = De waarnemingen van den heer Th. Cantor vallen in denzelfden tijd als de mijne. Hoezeer deze verdienstelijke ichthyoloog een ne- gental Siluroïden van de eilanden van Straat Malakka beschrijft, be- vindt zich daaronder slechts eene enkele soort van Bagrus, t. w. Ba- grus gulio CV., onder den naam van Bagrus abbreviatus CV. ver- meld in zijne Catalogue of Malayan Fishes. In mijne bijdrage over de Siluroïden van Batavia, geschreven in 1846, noemde ik niet minder dan 16 soorten van Bagrus op, als te Batavia voorkomende. Van elders dan Batavia bezat ik toen nog geene visschen dezer familie. Evenwel, die 16 soorten zijn mij later gebleken op verre na niet alle behouden te kunnen blijven, daar ik in het begin mijner nasporingen te groote waarde hechtte aan ken- merken, welke eene latere vergelijking van talrijke voorwerpen mij leerde slechts als individuéle verscheidenheden te beschouwen. Bo- vendien heb ik enkele dier soorten, zooals Bagrus sondaicus Val. , 148 Bagrus rhodonotus Blkr en Bagrus carchariorhynchos Blkr van Ba- grus afgezonderd en tot andere geslachten gebragt. De 13 overblij- vende soorten heb ik sedert tot slechts 6 teruggebragt t. w. 1 Bagrus nemurus CV. = Bagrus Sieboldit Blkr. 2 „__ Moeveni Blkr. 3 v planiceps CV. = Bagrus flavus Blkr. 4 " | macronema Blkr= Bagrus singaringan Blkr = Bagrus heterurus Blkr. 5 y micracanthus Elkr. 6 y gulio CV. = Bagrus gulioides Blkr = Bagrus melas Blkr = Bagrus Schle- gelii Blkr = Bagrus rhodopterygius Blkr. Meerdere dezer soorten erlangde ik later ook van andere plaatsen van Java, alsmede van andere eilanden, van Sumatra, Banka en Borneo. In 1851 ontving ik nog eene nieuwe soort van Bagrus van den Indischen Archipel, in Bagrus Wolffii Blkr van Borneo, welke soort mij sedert ook van Sumatra is geworden. Eene achtste soort van Bagrus eindelijk van deze gewesten leerde ik kennen tijdens een toetje, onlangs gedaan in de Preanger-regentschap- pen, waar ik haar te Parongkalong, aan de rivier Tjitarum, ontdekte. Deze soort is hieronder beschreven als Bagrus Wijckii. Ik bezit thans alzoo 8 goed gekenmerkte soorten van Bagrus, zooals sik thans dit geslacht opvat, en die soorten omvatten volgens mijne meening ook alle door den heer Valenciennes van deze gewes- ten vermelde soorten, met uitzondering slechts van Bagrus stenomus CV., welke het mij tot nog toe niet gelukt is terug te vinden. Ik het geheel ken ik thans de volgende soorten van Bagrus van den Indischen archipel. 1 Bagrus nemurus CV. ... van Java, Sumatra, Banka, Borneo. 2 » MHoeveni Blkr. . . . ” Java, Sumatra, Banka, Borneo. 3 " planiceps CV..... v Java, Sumatra. 4 na stenomus CV. c" ava. 5 ” macronema Blkr. . . » Java, Sumatra, Borneo. 6 nos WolffnsBlir v ; Sumatra, Borneo. 7 1 micracanthus Blkr. . » Jaya, Sumatra, Borneo. 8 „_gulio CV. ..,... » Java, Sumatra, Borneo. 9 i Wycku Blk e ow Java. 149 Opmerking verdient het weder, dat geene enkele soort van Bagrus oostelijker dan van Java en Borneo is bekend geworden. Het schijnt thans uitgemaakt te zijn dat geene enkele zoetwater-siluroïed op de kleine Soenda-eilanden, op Celebes of op de Moluksche eilanden voorkomt en het verdient ook opmerking, dat Bagrus gulio CV., wel- ke de riviermondingen overschrijdt en zich dikwerf ver van daar zee- waarts begeeft, evenmin oostelijker dan Java en Borneo schijnt voor te komen. De soorten mijner verzameling laten zich op volgende wijze korte- lijk kenschetsen. I. Caput et rostrum valde depressa Corpus antice latius quam altum. Pinna adi- 1 posa anali longior vel non vel vix brevior. Scutum capitis sulco longitudinali totum fere divisum B. 10 ad 13 a. Crista interparietalis gracilis vix vel non rugosa vel granulosa. Scutum nuchale gracile glabrum. + Seutum capitis rugosum vel rugoso-granosum. Fasciae corpore pinnisve nul- lae. Pinna adiposa pinna anali non vel vix longior. Altitudo corporis 5 circiter in ejus longitudine absque pinna caudali. Ca- ro) put 3 ad 34 in longitudine corporis absque pinna caudali. Bagrus nemurus CV. $ Altitudo corporis 52 ad 6 in ejus longitudine absque pinna caudali. Ca- put 34 ad 33 in longitudine corporis absque piuna caudali. Bagrus Hoeven Blkr. $ Altitudo corporis 62 ad 6% in ejus longitudine absque pinna caudali. Ca- put 4 ad 41 in longitudine corporis absque pinna caudali. Bagrus planiceps CV. T Scutum capitis glabrum. $ Altitudo corporis 5 in ejus longitudine absque pinna caudali. Caput 22 in longitudine corporis absque pinna caudali. Oculi sursum spectantes dia- metro 10 ad 11 in longitudine capitis. Corpus violascente-violaceum. Pin- nae fusco violaceae, caudalis superne et inferne et analis antice late flavo marginatae. 150 Bagrus Wycku Blkr. IT. Caput et corpus compressa altiora quam lata. Pinna adiposa anali longior vel non brevior. Scutum capitis granosum. — Crista interparietalis granosa longior quam lataos interspinosum 2" attingens. B. 8 vel 9. Corpus fasciis nullis. a. Scutum capitis sulco longitudinali totum fere divisum. + Pinna adiposa anali plus quadruplo longior dorsali radiosae contigua; dorsalis radiosa acuta corpore multo ad non altior spina 1} ad 14 in longitudine capitis spina pectorali longior. Bagrus macronema Bkr. 1 Pinna adiposa anali vix vel non longior tota ejus longitudine a dorsali ra- diosa remota. Bagrus Wolff Blkr. b. Scutum capitis sulco longitudinali dimidio anteriore tantum divisum. + Pinna adiposa capite non vel paulo longior. Bagrus micracanthus Blkr. HI. Caput et corpus aeque lata circiter ac alta. Pinna adiposa brevis. Scutum ca- pitis granosum. B. 9 vel 10, a. Scutum capitis sulco longitudinali dimidio anteriore tantum divisum. 1 Pinna adiposa capite triplo circiter brevior. Corpus pinnaeque fasciis nullis. Crista interparietalis granosa scutum nuchale non attingens. Oculi 5 ad 61 in longitudine capitis. Bagrus gulio CV. Bagrus nemurus CV. Poiss. XIV p. 314, Blkr Silur. batav. consp. p. 27. Atl. Silur. tab. XXI. Siebold's Pennevisch. Bagr. corpore elongato antice latiore quam alto, postice compresso, altitudine 5 circiter in ejus longitudine absque, plus quam 6 in ejus longitudine cum pinna caudali; capite de- presso valde acuto 3 ad 3! in longitudine corporis absque pinna caudali; altitudine capitis 2 fere ad 12, latitudine 12 circiter in ejus longitudine; oculisliberis magis lateraliter quam sursum spectantibus, diametro 6 ad 81 in longitudine capitis, diametris 2 ad 23 circiter 151 distantibus; scuto capitis juvenilibus rugoso, aetate provectioribus adultisque rugoso-granu- loso, su'co longitudinali basin cristae interparietalis fere attingente diviso; crista interparie- tali gracillima magna parte subcutanea, parte basali nuda aetate provectis tantum rugosa, trigona, longiore quam basi lata; rostro depresso acuto oculo junioribus duplo circiter aetate provectis minus triplo longiore, linea anteriore obtuse rotundato; naribus anterioribus tan- tum tubulatis, posterioribus oculi diametro 1 ad 11 ante orbitam perforatis, oculi diametro ! circiter a naribus anterioribus remotis; dentibus multiseriatis parvis aequalibus, intermaxil- laribus in vittam subsemilunarem, inframaxillaribus et vomero-palatinis in vittam formam feri equini referentem dispositis; cirris 8, nasalibus oculum attingentibus, supramaxillaribus dorsalem radiosam semper et pinnam analem frequenter superantibus, inframaxillaribus ex- ternis inframaxillaribus multo longioribus basin pectoralium attingentibus vel superantibus ; ore subinfero; operculo radiatim rugoso; ossibus scapulari vix vel non, humerali acuto valde rugosis; axilla poro mucoso parum conspicuo; linea laterali antice declivi breviter ramulosa, deinde recta simplice; pinna dorsali radiosa corpore paulo altiore vel paulo humiliore, altiore quam basi longa, radiis aliquot interdum in fila productis, spina mediocri capite duplo vel plus duplo breviore antice granulosa lateribus rugosa postice dentibus conspicuis serrata; dor- sali adiposa dorsali radiosa vulgo plus ejus longitudine a dorsali radiosa remota, vix plus duplo longiore quam postice alta, margine superiore valde obliquo; pinnis pectoralibus acu- tis 1} ad lt in longitudine capitis, spina crassa spina dorsali longiore antice granulosa la- teribus rugosa, postice dentibus valde conspicuis serrata; ventralibus obtusiuseule rotundatis capite plus duplo brevioribus; anali corpore humiliore acutiuscule rotundata non emarginata, paulo altiore quam basi longa, dorsali adiposa paulo tantum breviore; caudali profunde incisa lobis acutis, lobo superiore inferiore longiore vulgo in filum producta, absque filo 31 ad 4 in longitudine corporis absque pinna caudali; colore corpore superne olivaceo, inferne roseo-albido; regione humerali frequenter macula rotunda fuscescente; pinnis adiposa olivacea superne fusco postice flavescente marginata, ceteris radiis dilute violascente-viridibus, membrana violascen- te-hyalinis; macula plerisque rotunda violascente postoperculari sub linea laterali. B. 12 vel 13. D. 1/7. P. 1/9 vel 1/8. V. 1/5. A. 4/9 vel 4/10 vel 5/9 vel 5/10. C. 1/15/1 et lat. brev. Syn. Pimelodus nemurus K. v. H. Mss. Bagre à queue en fil CV. Poiss. XIV p. 314. Bagrus Sieboldii Blkr, Verh. Bat. Gen. XXI Silur. bat. consp. p. 27. Ikan Bawon Mal. Bat. Singgal, Sengah Sundan. Tageh Jav. Hab. Java (Batavia, Becassi, Krawang, Tjibiliong, Surabaja, Gempol, Grati, Malang), in fluviis et lacubus. Sumatra (Palembang, Moarakompeh, Padang, Solok, Meninju), in fluviis et lacubus, Banka (Toboali), in fluviis. Borneo (Bandjermasin, Kahajan, Pontianak, Sambas), in fluviis. Longit. 32 speciminum 105” ad 3140”, 152 TUN e LER Te," “re Aanm. Java bezit 3 soorten van Bagrus, welke behooren tot eene afdeeling van het geslacht met neergedrukten kop, met vetvin en aarsvin van ongeveer gelijke lengte, en weinig ontwikkeld en gedeel- telijk onder de huid verdwijnend tusschenwandbeensuitsteeksel. Deze soorten zijn Bagrus nemurus CV., Bagrus Hoevenii Blkr en Bagrus planiceps CV. Deze drie soorten zijn zeer na aan elkander verwant en slechts van elkander te onderkennen door teekenen, getrokken uit de lengte- en hoogte-evenredigheden van het ligehaam of van kop en vinnen. Bagrus planiceps CV. laat er zich nog het gemakkelijkste van afzonderen wegens in het oog vallend slank ligchaam en kleinen kop, doch moeijelijker is het Bagrus nemurus en Bagrus Hoevenii van elkander te onderscheiden. Evenwel, wanneer men voorwerpen van beide soorten van gelijke lengte met elkander vergelijkt, valt het in het oog, dat Bagrus nemurus CV. minder slank van ligchaam is en den kop in verhouding tot het ligchaam langer heeft en bovendien hooger en breeder en sterker rimpelig of korrelig, terwijl er de vetvin langer is en betrekkelijk minder hoog. Bagrus nemurus CV. is in de stroomgebieden van westelijk Java eene zeer gewone soort en komt veel talrijker voor dan Dagrus Hoevenii Blkr en Bagrus planiceps CV. De inlanders te Batavia vangen haar dik- werf in tot dat einde in de rivieren uitgezette klepkorven (boeboe), in welke zij een stukje vleesch of kippendarmen als aas ophangen aan een touwtje dat in verband staat met eene soort van veer, welke, bewo- gen wordende, de klep der korf doet toespringen. Im deze korven vangt men in de rivieren van Batavia uitsluitend Bawon en geene andere vischsoorten. De soort is te Batavia algemeen bekend onder den van naam van Bawon en wordt slechts door inlanders en Chinezen ge- geten, alhoewel zij mijns inziens tot de meest smakelijke soorten van javasche Siluren behoort. Zij bereikt eene lengte van ongeveer 700 millimeters. Buchanan heeft in zijn werk over de visschen van de Ganges, onder den foutieven naam van Mugil corsula, de afbeelding (doch niet de beschrijving) gegeven van eene soort, naar die afbeelding in de groote Histoire naturelle des Poissons als Bagrus corsula beschreven, welke 73 ^ 153 zeer na aan Bagrus nemurus CV. verwant is, en welke ik geneigd zou zijn voor dezelfde soort te houden indien niet de neusdraden er korter waren afgebeeld, de borstvindoorn ringvormig geknobbeld en de zijden met vertikale reijen zwarte stippen geteekend. Deze soort ' verdient allezins nader te worden opgespoord. Bagrus Hoevenii Blkr Verh. Bat. Gen. XXI, I, Silur. batav. consp. p: 26, Atl. Silur. tab. XXII. Van der Hoeven's Pennevisch. Dagr. corpore elongato antice latiore quam alto postice compreso, altitudine 5? ad 6 in ejus longitudine absque, plus quam 7 in ejus longitudine cum pinna caudali; capite depres- so valdo acuto 3} ad 22 in longitudine corporis absque pinna caudali; altitudine capitis 2 ad 2 et paulo, latitudine 1% ad 13 in ejus longitudine; oculis liberis magis lateraliter quam sursum spectantibus, diametro 5 ad 6 et paulo in longitudine capitis, diametris 14 ad 2 distantibus; scuto capitis juvenilibus rugoso, aetate provectis rugoso et plus minusve granu- loso, sulco longitudinali basin cristae interparietalis attingente vel subattingente diviso; crista interparietali gracillima majore vel minore parte subcutanea , parte basali nuda aetate provectis rugosa trigona longiore quam basi lata; rostro depresso acuto oculo junioribus minus duplo aeta- te provectis duplo circiter longiore, linea anteriore obtuse rotundato; naribus anterioribus tan- tum tubulatis, posterioribus oculi diametro circiter ante orbitam perforatis, oculi diametro 1 fere a naribus anterioribus remotis; dentibus multiseriatis parvis aequalibus, intermaxil- laribus in vittam subsemilunarem, inframaxillaribus et vomero-palatinis in vittam formam ferri equini referentem dispositis; cirris 8, nasalibus oculum attingentibus vel superantibus, supramaxillaribus dorsalem radiosam semper et pinnam analem frequenter superantibus, inframaxillaribus externis inframaxillaribus internis longioribus basin pectoralium attingenti- bus vel superantibus; ore subinfero; operculo radiatim rugoso; ossibus seapulari vix, hume- rali acuto valde rugosis; linealaterali antice declivi subsimplice, deinde recta simplice; axilla poro mucoso conspicuo; pinna dorsali radiosa corpore vulgo altiore, altiore quam basi longa, radiis aliquot vulgo in fila productis, spina mediocri capite duplo circiter breviore antice laevi lateribus rugosula postice dentibus conspicuis serrata; dorsali adiposa dorsali radiosa paulo vel non breviore, tota ejus longitudine circiter a dorsali radiosa remota, duplo circi- ter longiore quam alta, margine superiore valde obliquo; pinnis pectoralibus acutis, 14 ad 1} in longitudine capitis, spina crassa spina dorsali longiore antice granulosa lateribus ru- gosa postice dentibus conspicuis serrata; ventralibus acute vel acutiuscule rotundatis capite duplo circiter brevioribus; anali corpore paulo vel non humiliore, acuta vel acutiuscula, altiore quam basi longa, dorsali adiposa vix vel non breviore; caudali profunde incisa lobis acutis, lobo superiore inferiore longiore frequenter in filum producto, absque filo 3% ad 4 circiter in longitudine corporis absque pinna caudali; colore corpore superne olivaceo, in- ferne roseo-albido; pinnis adiposa dilute olivacea, ceteris radiis dilute violascente-viridibus, membrana violascente-byalinis, 20 154 B. 11 vel 12. D. 1/7. P. 1/9 vel 1/8. V. 1/5. A. 5/10 ad 5/8. C. 1/15/1 et lat. brev. Synon. Ikan Bawon Mal. Batav. Singal, Sengal Sundan. Habit. Java in fluviis Tjiliwong et Tjidani (Batavia, Duitenzorg) et Lesti (Pasuruan). Sumatra (Palembang, Benculen), in fluviis. Banka (Marawang), in fluviis. Borneo (Prabukarta, Bandjermasin, Pontianak, Montrado), in fluviis. Longitudo 10 speciminum 126" ad 290". Aanm. Bagrus Hoevenii staat in verwantschap tusschen Bagrus nemurus CV. en Dagrus planiceps CV., doch heeft nog de meeste over- eenkomst met Dagrus nemurus CV. Zij onderscheidt zich daarvan voornamelijk door slanker ligchaam, betrekkelijk korteren kop en groo- tere oogen, verschillen welke slechts duidelijk in het oog vallen wan- neer men voorwerpen van beide soorten van gelijke grootte met elkander vergelijkt. Bagrus Hoevenii komt te Batavia zoo zelden voor als Bagrus nemurus CV. veelvuldig. Op Java schijnt zij meer in de hoogere ge- deelten der stroomgebieden voor te komen dan in de vlakten, doch in het algemeen zeldzamer te wezen dan op Sumatra en Borneo. Zij bereikt ongeveer dezelfde lengte als Bagrus nemurus CV. Bagrus planiceps CV. Poiss. XIV p. 312, Blkr Verh. Bat. Gen. XXI Silur. bat. consp. p. 26. Atl. Silur. tab. XXIIL Platkoppige Pennevisch. Bagr. corpore elongato antice latiore quam alto postice compressiusculo, altitudine 62 ad 6% in ejus longitudine absque, plus quam 8 in ejus longitudine cum pinna caudali; capite depresso valde acuto 4 fere ad 4! in longitudine corporis absque pinna caudali; altitudine capitis 2 circiter, latitudine 12 ad 11 in ejus longitudine; oculis liberis magis lateraliter quam sursum spectantibus, diametro 5 ad 6 in longitudine capitis, diametris 15 ad 2 di- stantibus; scuto capitis parum rugoso nec granuloso, sulco longitudinali basin cristae interpa- rietalis attingente vel subattingente diviso; crista interparietali gracillima, magna parte subcutanea, parte basali nuda, glabra vel vix rugosa, trigona, vulgo longiore quam basi lata; rostro depresso acuto oculo junioribus et adultis minus duplo longiore, linea anteriore ob- tuse rotundato; naribus anterioribus tantum tubulatis, posterioribus oculi diametro vel plus oculi diametro ante orbitam perforatis, oculi diametro 1 vel plus oculi diametro } a nari- bus anterioribus remotis; dentibus multiseriatis parvis aequalibus, intermaxillaribus in vittam Jt 155 subsemilunarem, inframaxillaribus et vomero-palatinis in vittam formam ferri equini referen - tem dispositis; cirris 8, nasalibus oculum attingentibus vel subsuperantibus, supramaxillari- bus interdum pinnas ventrales non attingentibus, vulgo ventrales superantibus et sat fre- quenter analem attingentibus; cirris inframaxillaribus externis inframaxillaribus internis sat multo longioribus basin pectoralium attingentibus vel paulo superantibus; ore subinfero ; operculo junioribus glabro, aetate provectis subradiatim rugoso; ossibus scapulari laevi, humerali acuto rugoso-granoso; axilla poro mucoso non vel vix conspicuo; linea laterali an- tice declivi subsimplice, porro recta simplice; pinna dorsali radiosa corpore paulo vel non altiore, vix altiore quam basi longa, radiis aliquot interdum plus minusve in fila productis, spina gracili capite duplo ad plus duplo breviore glabriuscula postice non vel dentibus par- vis vix serrata; dorsali adiposa dorsali radiosa non vel vix breviore, paulo plus ejus lon- gitudinis a dorsali radiosa remota, plus duplo longiore quam postice alta, margine superi- ore valde obliqua; pinnis pectoralibus acutis 12 ad 1! in longitudine capitis, spina crassa spina dorsali crassiore et longiore antice granulosa lateribus rugosa postice dentibus conspi- cuis serrata; ventralibus obtusiuscule rotundatis capite minus duplo brevioribus; anali cor- pore humiliore obtusa rotundata, paulo humiliore quam basi longa, dorsali adiposa vix vel non breviore; caudali profunde incisa, lobis acutis, superiore inferiore longiore interdum in flum producto, absque filo 4 ad 3} in longitudine corporis absque pinna caudali; corpore superne dilute olivaceo, vel flavescente-olivaceo inferne roseo-albido vel albido; maeula sca- pulari fusco-violacea rotunda plus minusve conspicua; pinnis dilute olivascente-hyalinis. B. 11. D. 1/7. P. 1/9. V. 1/5. A. 5/9 vel 5/10. C. 1/15/1 et lat. brev. Syn. Pimelodus planiceps K. v. H. Pinelodes anisurus K. v. H. Dagre à tète plate CV. Poiss. XIV p. 312. Bagrus anisurus CV. ib. p. 313. Bagre à queue inégale CV., ibid. p. 313. Bagrus flavus Blkr, Verh. Bat. Gen. XXI Silur. batav. consp. p. 28. Ikan Bawon et Bawon kuning Mal. Batav. Singal Sundanens. Habit. Java (Batavia, Buitenzorg, Parongkalong, Garut), in fluminibus Tjiliwong, Tji- tarum et Tjimanok. Sumatra (Telokbetong, Pangabuang, Lahat, Trussan), in fluviis. Longitudo 21 speciminum 130" ad 335", Aanm. Bagrus planiceps CV. en Bagrus anisurus CV. zijn vrij zeker eene en dezelfde soort, slechts verschillende door afwijkingen van weinig belang en tot individualiteit en verschil van leeftijd terug te brengen. ‘Tot dezelfde soort behoort voorts nog Bagrus flavus, welke ik ruim 10 jaren geleden naar een jeugdig voorwerp beschreef als eene nieuwe soort. 156 Alhoewel vele soorten van Bagrus moeijelijk en slechts bij naauw- keurige studie van elkander zijn te onderkennen, waartoe ook de on- derwerpelijke soort behoort, welke na verwant is aan Bagrus nemurus CV, Bagrus Hoevenii Blkren Bagrus Wijekii Blkr, is zij toch reeds van die alle herkenbaar aan haren meer neergedrukten kop, die ook betrekkelijk aanmerkelijk korter is dan bij de aan haar verwante soorten. Voor de kieuwstralen is het getal 11 het normale en niet dat van 12, zooals het in de groote Histoire naturelle des Poissons is aange- geven. Bagrus Wycki Blkr., Atlas Silur. tab. XXIV. Van der Wyck's Pennevisch. Bagr. corpore elongato antice latiore quam alto, postice compresso, altitudine 5 circi- iter in ejus longitudine absque, plus quam 6 in ejus longitudine cum pinna caudali; capi- te depresso valde acuto 32 ad 3} in longitudine corporis absque, 4} ad 4 in longitudine corporis cum pinna caudali; altitudine capitis 14 circiter, latitudine 12 ad 1% in ejus lon-. gitudine; oculis liberis magis sursum quam lateraliter spectantibus, diametro 10 ad 11 in longitudine capitis, diametris 3 ad 3} distantibus; scuto capitis glabro, nec rugoso nec granuloso, sulco longitudinali basin cristae interparietalis fere attingente diviso; crista in- terparietali brevi oculo vix longiore, minus duplo longiore quam basi lata, laevi, longe ab ossibus interspinosis glabris remota; rostro depresso acuto oculo plus triplo longiore, linea anteriore valde obtuso subtruncato; naribus anterioribus tantum subtubulatis, posterio- ribus diametro oculi 14 circiter ante orbitam perforatis, diametro oculi 4 circiter a naribus ante- rioribus remotis; dentibus multiseriatis parvis aequalibus, intermaxillaribus in vittam leviter curvatam, inframaxillaribus et vomero-palatinis in vittam formam ferri equini referentem dispositis; cirris 8, nasalibus oculum vix vel non, supramaxillaribus pinnam dorsalem ra- diosam vix vel non, inframaxillaribus externis basin pectoralium vix vel non, inframaxilla- ribus internis oculum vix vel non attingentibus; ore infero; operculo subradiatim venosulo; ossibus scapulari laevi, humerali granoso acuto; axilla poro mucoso parum conspicuo; linea laterali antice declivi breviter ramulosa, porro recta simplice basi pinnae caudalis sursum curvata; pinna dorsali radiosa corpore non altiore, altiore quam basi longa, antice acu- tiuscula, postice rotundata, spina mediocri capite duplo circiter breviore antice granulosa lateribus rugosa postice dentibus conspicuis serrata; dorsali adiposa dorsali spinosa multo longiore, dimidia circiter ejus longitudine a dorsali radiosa remota, quadruplo circiter longiore quam postice alta, margine superiore valde obliqua; pinnis pectoralibus latis acutis 12 ad 14 in longitudine capitis, spina crassa spina dorsali paulo breviore antice granulosa lateribus rugosa postice dentibus validis serrata; ventralibus obtusis rotundatis capite duplo vel plus duplo brevioribus; anali corpore humiliore, acutiuscule rotundata non emarginata, 157 paulo altiore quam basi longa, longitudine 1} ad 2 fere in longitudine dorsalis adiposae; caudali profunde incisa lobis acutis radio externo in filum producto, filo superiore filo in- feriore longiore, lobo superiore absque filo 4 et paulo in longitudine corporis absque pin- na caudali; colore corpore superne lateribusque violascente-olivaceo, inferne roseo-albido ; pinnis fuscescente-violaceis, caudali superne et inferne et ventralibus analique antice pulchre umbrino-flavo marginatis. B: 10. D. 1/7. P. 3/1l. V.. 1/5. A. 6/8 vel 6/9. C. 1/15/1 et. lat. brey. Synon. J/inur Sundanens. Habit. Java, in flumine Tjitarum, provinciae Preanger, prope vicum Parongkalong. Longitudo 2 speciminum 820” et 440”. Aanm. Deze soort is verwant aan Dagrus nemurus CV. Intusschen verschilt zij daarvan nog door vrij talrijke kenmerken. Zoo zijn bij Bagrus nemurus CV. de oogen meer zijdelings aan den kop ge- plaatst en grooter, het kopschild ruw, de voeldraden langer, de vetvin korter, de borstvindoorn langer enz., terwijl er de kleuren van ligchaam en vinnen anders zijn, en het kieuwvlies meer stralen heeft en de borstvinnen minder. Ik heb deze fraaije en uiterst zeldzame soort te danken aan Jkhr Mr H. C. Van der Wijck, vroeger Resident der Preanger-regent- schappen, thans Resident van Soerabaja. Bagrus macronema Blkr, Verh. Bat. Gen. XXI, I Silur. batav. consp. p. 22, Atl. Silur. tab. XXV. Langdradige Pennevisch. Bagr. corpore elongato compresso antice altiore quam lato, altitudine 5 fere ad 4j in ejus longitudine absque, plus quam 6 ad 6 in ejus longitudine cum pinna caudali; capite depressiusculo acuto 4$ ad 45 in longitudine corporis absque, plus quam 6 in longitudine corporis cum pinna caudali; altitudine capitis 12 circiter, latitudine 12 ad 11 in ejus lon- gitudine; linea rostro-dorsali valde declivi capite convexiuscula; oculis liberis lateraliter spec- tantibus, diametro 3 ad 4 in longitudine capitis, diametro 1 fere ad 14 distantibus; scuto capitis rugoso et granuloso, granulis confertis irregulariter collocatis, sulco longitudinali basin cristae interparietalis intrante diviso; crista interparietali tota rugosa et granulosa, gracilescente, tota conspicua, minus triplo longiore quam basi lata, apice rotundato os interspinosum rugosum vel granulosum acute rotundatum attingente vel subattingente; ros- tro convexo junioribus oculo non vel vix, aetate provectis oculo multo longiore, linea an- teriore obtuse rotundato; naribus anterioribus tantum tubulatis, posterioribus oculi diametro circiter ante orbitam perforatis, oculi diametro À circiter a naribus anterioribus remotis ; 158 dentibus pluriseriatis parvis aequalibus, intermaxillaribus in vittam leviter curvatam, vomero- palatinis in vittam semilunarem, inframaxillaribus in vittam formam ferri equini referentem dispo- sitis; cirris 8, nasalibus regionem postocularem vel opercula, supramaxillares caudam vel pin- nam caudalem attingentibus, inframaxillaribus externis apicem pinnae pectoralis, inframaxil- laribus internis basin pectoralis attingentibus vel superantibus; ore subinfero; operculo ra- diatim rugoso; ossibus scapulari et humerali acuto rugosis; linea laterali simplice rectius- cula; axilla poro mucoso parum conspicuo; pinna dorsali radiosa acuta corpore junioribus sat multo aetate provectis non vel vix altiore, longitudine 3 ad 3? in longitudine dorsalis adiposae , spina gracili 1! ad 14 in longitudine capitis antice lateribusque rugosula postice apicem versus denticulata; dorsali adiposa dorsaliradiosae subcontigua, capite duplo circiter longiore, corpore absque pinna caudali plus duplo breviore, margine superiore convexa, quintuplo ad septuplo longiore quam alta; pinnis pectoralibus acutis capite paulo brevioribus spina crassa spina dorsali vulgo paulo breviore antice granulosa lateribus rugosula postice dentibus valde conspicus serrata; ventralibus acute rotundatis pectoralibus non vel paulo brevioribus; anali angulata corpore humiliore dorsali adiposa plus quadruplo breviore; caudali profunde incisa lobis acutis, lobo superiore lobo inferiore multo longiore 33 ad 4 et paulo in longitudine totius corporis; colore corpore superne olivascente-viridi, inferne margaritaceo vel albo, plus minusve arena fusca tincto; pinnis adiposa dilute viridi-hyalina, ceteris dilute violascente- hyalinis plus minusve fusco arenatis. B9. D: 1/0 P-:1/9:ad 1/012 Ve 1/5. Av 3/8 vel 4/8. C. 1715/4 et lat. breve Synon. Bagrus niyriceps CV. Poiss. XIV p. 305? Bagre d tête noire CV. ibid. p. 805? Bagrus singaringan Blkr, Verh. Bat. Gen. XXI, I Silur. batav. consp. p. 22. Bagrus heterurus Blkr, ibid. p. 23. Ikan Singaringan Mal. Batav. Keting Javan. Banjumas, Karbugeran Javan. Surakart. Habit. Java (Batavia, Tjikao, Banjumas, Samarang, Surakarta, Surabaja, Pasuruan, Gra- t), in fluviis et lacubus. Sumatra (Palembang, Lematang-Enim, Lahat), in fluviis. Borneo (Bandjermasin, Pengarong, Kahajan, Sambas), in fluviis. oor". Longitudo plus quam 50 speciminum 150” ad 535 Aanm. Bagrus macronema werd door mij reeds als eene eigene soort beschreven in het jaar 1845, tijdens ik mijne ichthyologische naspo- ringen begon, ofschoon ik toen reeds duidde op de mogelijkheid, dat zij geene van Bagrus cavasius CV. verschillende soort daarstelde. Ik kon toen dit punt niet uitmaken, aangezien ik niet in het bezit was van voorwerpen van Pimelodus cavasius Buch. van Bengalen. De heer Valenciennes, zijne Bagrus cavasius beschrijvende (Poiss. XIV. p. 304) zeet dat deze soort ook van Java gezonden is door Kuhl en Van Has- 159 selt. Waarschijnlijk hebben Kuhl en Van Hasselt echter mijne Bagrus macronema naar Nederland gezonden en zijn beide soorten door den heer Valenciennes voor eene enkele gehouden geworden. Mijn vriend de heer Cantor, te Calcutta, heeft mij sedert in de ge- legenheid gesteld door toezending van eenige voorwerpen van Pimelo- dus cavasius Buch. van Bengalen, beide soorten met elkander te ver- gelijken en ik ben door die vergelijking in mijne meening versterkt geworden dat zij inderdaad verschillende soorten zijn. De meest wezenlijke verschillen tusschen beide soorten zijn daarin gelegen, dat het kopschild bij Bagrus cavasius CV. nagenoeg geheel glad en bij Bagrus macronema zeer rimpelig en korrelig is. Voorts is bij Dagrus cavasius het ligchaam slanker en ook de tusschenwandbeenskam aanmerkelijk slanker, zijn de schouderbeenderen glad, de straalachtige rugvin spitser en hooger en hare doorn korter. De genoemde ver- schillen komen voornamelijk uit bij vergelijking van voorwerpen van beide soorten van gelijke grootte. Naar mijne meening behoort alzoo Bagrus cavasius CV. van de lijst der Javasche visschen geschrapt te worden. Niet minder na verwant dan aan Bagrus cavasius is Bagrus ma- cronema aan Bagrus keletius CV. van Bengalen. Beide soorten hebben nagenoeg alle kenmerken met elkander gemeen, doch bij alle mijne voorwerpen van Bagrus keletius isde 1° rugvin aanmerkelijk stomper en lager en de rugdoorn aanmerkelijk korter, terwijl kopschild en schou- derbeenderen er sterker gekorreld zijn, de kopschildsleuf zich niet uitstrekt tot in de basis van de tusschenwandbeenskam en de borstvin- doorn er sterker ontwikkeld is en steeds aanmerkelijk langer dan de rugvindoorn. Deze Bagrus keletius CV. is door mij op Java even- min aangetroffen als Bagrus cavasius CV. en op denzelfden grond als hierboven is gezegd meen ik ook dat Bagrus keletius van de lijst der Javasche visschen zal moeten vervallen. Evenzoo behooren te vervallen de twee soorten, welke ik vroeger, naar geringe verschillen in de lengte der voeldraden en den bouw der vinnen, van Bagrus macronema scheidde en onder de namen Ba- grus singaringan en Bagrus heterurus kortelijk beschreef. Die ver- 160 schillen zijn mij later gebleken geene grootere waarde te hebben dan individuéle en gedeeltelijk afhankelijk te zijn van den leeftijdstoestand. In de groote Histoire naturelle des Poissons wordt voorts nog als eene eigene soort vermeld en kortelijk beschreven Bagrus nigriceps CV. (Bagreà tête noire), welke door Kuhl en Van Hasselt van Java naar Leiden gezonden zou zijn. De in de beschrijving aangeduide bij- zonderheden dier soort komen mij voor, met betrekking tot mijne Bagrus macronema slechts van individuële beteekenis te zijn, zoodat ik ook deze soort voor eene slechts individuéle verscheidenheid houd van Bagrus macronema. Op een mijner voorwerpen van Palembang zou de naam wnigrieeps” volkomen van toepassing zijn, doch het is zeer zeker niet soortelijk verschillend van Bagrus macronema. Bagrus macronema is in de lagere gedeelten der stroomgebieden van noordelijk Java eene vrij veelvuldig voorkomende soort en in West-Java onder den naam van Singaringan bij de inlanders bekend. Te Banjoemas noemt men haar Keting en te Soerakarta Karboegeran. Zij geeft een weinig smakelijk vleesch en wordt ook slechts door de in- landers en min gegoede Chinezen gegeten. Bagrus Wolff Blkr, Vierde Bijdr. ichth. Borneo in Nat. Tijdschr. Ned Sind ilps 205 “Atl Silur. stab. XXV Tong. lijks Pennevisch. Bagr. corpore elongato antice altiore quam lato, compresso, altitudine 4 ad 4} in ejus longitudine absque, plus quam 5 ad 6 in ejus longitudine cum pinna candali; capite de- pressiusculo acuto 4 ad 4} in longitudine corporis absque, plus quam 5 usque ad 6 in longitudine corporis cum pinna caudali; altitudine capitis 14 ad 1j, latitudine 1} ad 1L in longitudine; ejus linea rostro-dorsali declivi rectiuseula capite convexiuscula; oculis liberis lateraliter spectantibus diametro 3 ad 31! in longitudine capitis, diametro 1 ad 11 distanti- bus; scuto capitis rugoso-granuloso, granulis confertis irregulariter collocatis, suleo longitu- dinali basin eristae interparietalis attingente vel subattingente; crista interparietali rugoso- granulosa, gracilescente, tota conspicua, duplo ad triplo longiore quam basi lata, apice emarginato os interspinosum rugosum vel granosum acute rotundatum attingente vel sub- attingente; rostro convexo junioribus et aetate provectis oculo breviore, linea anteriore ob- tusiuseule rotundato; maribus anterioribus tantum tubulatis, posterioribus oculi diametro } circiter ante orbitam perforatis minus diametro oculi ! a naribus anterioribus remotis; den- tibus pluriseriatis parvis aequalibus, inframaxillaribus in vittam leviter curvatam , vomero- 161 palatinis in vittam semilunarem, inframaxillaribus in vittam formam ferri equini referentem dispositis; cirris 8 nasalibus pinnam pectoralem, supramaxillaribus pinnam caudalem attin- gentibus, inframaxillaribus externis basin ventralium, inframaxillaribus internis basin pecto- ralium superantibus; operculo, ossibus scapulari et humerali acuto non vel leviter tantum rugosis; linea laterali simplice rectiuscula; axilla poro mucoso non vel vix conspicuo; pin- na dorsali radiosa valde acuta emarginata, corpore sat multo altiore, dorsali adiposa paulo tantum breviore, spina mediocri 1} ad lj in longitudine capitis antice granulosa lateribus rugosa postice dentibus conspicuis serrata; dorsali adiposa tota circiter ejus longitudine a dorsali radiosa remota, capite multo breviore, corpore absque pinna caudali sextuplo ad sep- tuplo breviore, margine superiore obliqua convexa, duplo circiter longiore quam alta; pin- nis pectoralibus acutis capite non vel vix brevioribus, spina crassa spina dorsali longiore, antice. granulosa lateribus rugosa postice dentibus valde conspicuis serrata; ventralibus acutis pectoralibus brevioribus; anali angulata, corpore humiliore, dorsali adiposa non vel vix breviore; caudali profunde incisa lobis acutis lobo superiore inferiore longiore 32 ad 4 circiter in longitudine totius corporis; colore corpore superne olivascente-viridi, inferne mar- garitaceo vel albido, plus minusve fusco arenato; pinnis, adiposa dilute viridi, ceteris dilute. violascente-hyalinis plus minusve fusco arenatis. ; B. 8 vel 9. D. 1/7. P. 1/8 vel 1/9. V. 1/5. A. 4/10 vel 4/11 vel 5/10. C. 1/15/1 et lat. brev. Synon. Sinyirian Mal. Bandjermas. lab. Borneo (Bandjermasin, Pontianak), in fluviis, Sumatra (Palembang), in fluviis. Longitudo 16 speciminum 71” ad 172”. Aanm. Ook deze Bagrus behoort tot de groep van Bagrus macro- nema Blkr en Bagrus micracanthus Blkr, zijnde zij naar dezelfde ty- pe gebouwd. Zij is echter van alle aan haar verwante soorten zeer gemakkelijk te onderkennen aan hare korte vetvin, welke niet of naauwelijks langer is dan de aarsvin. Zij is voorts opmerkelijk door hare lange neusdraden en zeer spitse en hooge straalachtige rugvin. In habitus beantwoordt zij nog het meeste aan Bagrus micracanthus Blkr, van welke zij zich echter, behalve door de genoemde kenmer- ken, nog zeer wezenlijk onderscheidt door de verlenging der kop- schildeleuf tot aan den voet van de tusschenwandbeenskam. Bagrus micracanthus Blkr, Verh. Bat. Gen. XXI, I Silur. batav. consp. p. 23. Atl. XXVI fig. 3. Kleindoornige Pennevisch. o Bagr. corpore elongato compresso antice altiore quam lato, altitudine 4 ad 5 in ejus longitudine absque, 5! ad plus quam 6 in ejus lonsitudine cum pinna caudali; capite o 1 > rj l J te) ; I 21 162 depressiusculo acuto 4 fere ad 41 in longitadine corporis absque, plus quam 5 in longitu- dine corporis cum pinna caudali; altitudine capitis 1} ad 12, latitudine 12 ad 1} in ejus longitudine; linea rostro-dorsali declivi rectiuscula capite convexiuscula; oculis liberis late- raliter spectantibus diametro 3+ ad 4 in longitudine capitis, diametro 13 ad 12 distantibus; scuto capitis rugoso-granuloso, granulis confertis irregulariter collocatis, sulco longitudinali dimidio anteriore tantum longe ante basin cristae interparietalis desinente; crista interparie- tali rugoso-granosa, gracilescente, tota conspieua, duplo circiter vel plus duplo longiore quam basi lata, apice rotundato os interspinosum rugosum acute rotundatum attingente vel subattingente; rostro convexo junioribus et aetate provectis oculo multo minus duplo longi- ore, linea anteriore obtuse rotundata; naribus anterioribus tantum tubulatis, posterioribus minus oculi diametro ante orbitam perforatis oculi diametro 1 fere a naribus anterioribus remotis; dentibus pluriseriatis parvis aequalibus, intermaxillaribus in vittam leviter curva- tam, vomero-palatinis in vittam semilunarem, inframaxillaribus in vittam formam ferri equini referentem dispositis; cirris $, nasalibus opercula, supramaxillaribus caudam vel pinnam caudalem , inframaxillaribus externis inframaxillaribus internis longioribus ventrem vel pin- nas ventrales attingentibus ; ore subantico; operculo radiatim rugoso ; ossibus scapulari et humerali acuto rugoso-granosis; axilla poro mucoso non vel vix conspicuo; linea laterali declivi sim- pliee rectiuscula; pinna dorsali radiosa aeutiuscule rotundata corpore non vel paulo tantum altiore, dorsali adiposa duplo vel minus duplo breviore, spina gracili 12 ad plus quam 2 in longitudine corporis antice lateribusque rugosa postice dentibus conspicuis serrata; dor- sali adiposa tertia ad quinta parte circiter ejus longitudinis a dorsali radiosa remota, lon- gitudine 3! ad 4 in longitudine corporis absque pinna caudali, antice valde humili, postice quadruplo ad quintuplo humiliore quam longa; pinnis pectoralibus aeutis capite paulo bre- vioribus, spina crassa spina dorsali multo longiore antice granulosa lateribus rugosa postice dentibus valde conspicuis serrata; ventralibus acutis pectoralibus brevioribus; anali angulato- rotundata corpore humiliore dorsali adiposa duplo circiter breviore; caudali profunde in- 4 cisa lobis acutis, lobo superiore lobo inferiore longiore 3% ad 4j in longitudine totius cor- poris; colore corpore superne olivascente-viridi, inferne margaritaceo vel albido, plus mi- nusve fusco arenato; pinnis, adiposa dilute viridi, ceteris dilute violascente-hyalinis plus minusve fusco arenatis; regione suprascapulari vulgo macula rotunda violascente. B 9D. 1/1 PS 1/8 vel 1/9. Vs 1/5. A. 4/8. vel 4/9 vel 4/10. C. 1/15/1 et lat. Synon. Sirgaringan Mal. Batav. Ririgi Indig. province. Bantam. Sengat Indig. Bencul. Habit. Java (Batavia, Tjiringin, Perdana, Ambarawa, Kediri, Surabaja, Pasuruan), in fluviis. Sumatra (Denculen, Padang, Priaman, Labat), in fluviis. Borneo (Prabukarta, Sambas), in fluviis. Longitudo 32 speciminum 101" ad 145". Aanm. Bagrus micracanthus is verwant aan Bagrus macronema Blkr, Bagrus cavasius CV., Bagrus keletius CV. en Bagrus tenggara CV. 163 en naar dezelfde type gebouwd als deze soorten. Zij is er echter zeer gemakkelijk van te onderkennen ,— van drie eerstgenoemde soor- ten doordien slechts de voorste helft van het kopschild door eene overlangsche sleuf is verdeeld en de vetvin veel korter is en niet tot aan de straalachtige rugvin reikt, —en van Bagrus tenggara CV. door afwezigheid van banden over het ligchaam, kleineren kop,enz. Wat den bouw van het kopschild betreft heeft zij groote verwantschap met Bagrus gulio CV., doch deze soort wijkt overigens in vele opzigten van haar af, voornamelijk door zeer korte vetvin en het breedere doeh tevens veel kortere tusschenwandsbeensuitsteeksel. Bagrus micracanthus komt op dezelfde eilanden voor als Bagrus ma- cronema Blkr en leeft evenzoo slechts in zoet water. Zij isin West- Java veel minder algemeen dan Bagrus macronema en schijnt op verre na niet dezelfde grootte te bereiken, daar mijn grootste voor- werp nog niet de halve lengte heeft van mijn grootste voorwerp van Bagrus macronema. Bagrus gulio CV. Poiss. XIV p. 310, Blkr Verh. Bat. Gen. XXV Nal. Ichth. Beng. p. 116, 8e Bijdr. ichth. Borneo. Atl. Silur. tab. XXVI fig. 2. Korte Pennevisch. Baer. corpore subelongato vel elongato, antice aeque alto circiter ac lato, postice com- o i o o > presso, altitudine 42 ad 4j in ejus longitudine absque, 42 ad 5% in ejus longitudine cum ; in longitudine corporis absque, 42 ad 42 in 3 pinna caudali; capite depresso acuto 3: ad 3 longitudine corporis cum pinna caudali; altitudine capitis 13 ad 15, latitudine 11 ad 1! in ejus longitudine; linea rostro-dorsali capite declivi rectiuscula vel convexiuscula; oculis libe- ris magis lateraliter quam sursum spectantibus, diametro 5 ad 64 in longitudine capitis, dia- metris 2 ad 3 distantibus; scuto capitis granuloso granulis confertis irregulariter collocatis , sulco longitudinali parte anteriore tantum diviso; crista interparietali trigona duplo circiter longiore quam basi lata, dimidio basali granulosa granulis confertis, apice glabra os inter- spinosum acutum granulosum vel glabrum attingente vel subattingente; rostro depresso acu- to oculo junioribus minus adultis plus duplo longiore, linea anteriore obtusa rotundato ; naribus anterioribus tantum subtubulatis, posterioribus oculi diametro circiter ante orbitam perforatis, minus oculi diametro ! a naribus anterioribus remotis; dentibus pluriseriatis par- vis aequalibus, intermaxillaribus in vittam leviter curvatam, vomero-palatinis et inframaxil- laribus in vittam semilunarem dispositis; cirris 8, nasalibus regionem postocularem, supra- maxilaribus ventrales vel analem, inframaxillaribus externis pectoralis partem posteriorem, 164 inframaxillaribus internis spinam pectoralem non vel fere attingentibus; ore subinfero; oper- culo radiatim rugoso-granuloso; ossibus scapulari.laevi, humerali acuto granuloso; linea laterali simplice inferne porosa, rectiuscula; axilla poro mucoso vulgo bene conspicuo; pin- na dorsali radiosa acuta corpore non vel vix humiliore, spina valida longitudine 14 ad 12 in longitudine capitis antice granosa lateribus rugosa postice et antice apice dentibus be- ne conspicuis serrata; dorsali adiposa plus duplo ejus longitudinis a dorsali radiosa remota, capite triplo circiter breviore, margine anteriore superiore obliqua convexa; pinnis pectora- libus acutis vel rotundatis 11 ad 11 in longitudine capitis, spina crassa spina dorsali longiore antice granulosa lateribus rugosa postice dentibus magnis 8 ad 16 serrata; ventra- libus angulatis oblique subtruncatis vel rotundatis pectoralibus multo brevioribus; anali angulata non emarginata, vix vel non altiore quam longa, dorsaliadiposa longiore; caudali profunde incisa lobis acutis, lobo superiore inferiore longiore 4 ad 5 in longitudine totius corporis; colore corpore superne nigricante vel violascente-olivaceo vel olivaceo vel nitide-viridi, inferne margaritaceo vel flavescente ; pinnis roseo-viridibus plus minusve fusco arenatis vel rubro tinctis. B. 9 vel 10. D: 1/7. Bs 1/8 vel 1/9. V. 0/5. A. 4/10) velo 5/10: vel AAC MA et lat. brev. Synon. Pennevisch Nieuh.. Gedenkw. Zee en Lantr. fig. Pimelodus gulio Buch. Gang. Fisch. p. 201, 879 tab. 23 fig. 66. Bagre gulio CV. Poiss. XIV p. 810. Pimelodus abbreviatus K. v. H. ap. CV. Poiss. XIV p. 811. Bagrus abbreviatus CV. Poiss. XIV p. 311. Cant. Cal. Mal. Fisch. p. 254, Blkr loc. plur. Bagre raccourci CV., Poiss. XIV p. 311. Bagrus albilabris CV. ibid. p. 308. Bagre à lèvres blanches CV. ibid. p. 308. Bagrus fuscus. CV. ibid. p. 309. Bagre brun CV., ibid. p. 309. Bagrus gulioides Blkr, Verh. Bat. Gen. XXI Silur. batav. consp. p. 24. Bagrus melas Blkr, ibid. p. 24. Bagrus Schlegelii Blkr, ibid. p. 25. Bagrus rhodopterygius Blkr, ibid. p. 25. Tope-keleti Indig. Pontic. Nonatora Bengal. Gulio Bengal. Lundu, Manjong lundu Mal. Bat. Geting Javan. Senkiran Madur. Hab. Java (Batavia, Bantam, Cheribon, Surabaja, Pasuruan), in fluviis et aquis fluvio- marinis. Sumatra (Padang, Palembang), in ftuviis et aquis fluvio-marinis. Borneo (Bandjermasin), in fluviis. Longitudo plus quam 50 speciminum 95” ad 281". 165 Aanm. De Loendoe der Maleijers is zonder twijfel dezelfde soort, welke reeds aan Nieuhof bekend was en ook vrij goed herkenbaar in zijn aangehaald werk onder den naam van Pennevisch is afgebeeld. Hij leeft in groote scholen aan de riviermondingen en langs de modderige stranden van Java’s noordkust. Te Batavia wordt deze visch dikwerf bij duizenden ter markt gebragt, doch hij geeft eene weinig gezoch- te spijs, welke ook slechts door inlanders en Chinezen genuttigd wordt. Een voorwerp, mij eenige jaren door den heer Th. Cantor van Calcutta toegezonden, heeft mij doen zien, dat Bagrus gulio CV. de- zelfde soort is als Bagrus abbreviatus CV. en ik heb ook niet ge- aarzeld Bagrus albilabris CV. en Bagrus fuscus CV. te beschouwen als tot dezelfde soort te behooren. De talrijke verscheidenheden waaraan de Loendoe ten opzigte van kleurschakering en gedaante enz. onderhevig is, bragten mij er toe, in het begin mijner studiën der vischfauna van den Indischen Archipel, die verscheidenheden als eigene soorten te beschouwen, doch sedert heb ik alle die soor- ten tot hare ware beteekenis kunnen terugbrengen. Behalve van de bovengenoemde eilanden en van Bengalen is Ba- grus gulio CV. ook bekend geworden van de zee en de riviermon- dingen van het eiland Pinang, en voorts nog van Cananor, Pondi- chery en Ceilon. Bagrus stenomus CV. Poiss. XIV p. 307. Kleinbekkige Pennevisch. Bagr. pinna adiposa longa, spina dorsali edentula , spina pectorali valde dentata , lobis caudali- bus acutis; capite 7 fere in longitudine totius corporis; osse humerali acuto 14 in longitu- dine capitis; cirris supramaxillaribus et inframaxillaribus externis subaequalibus capite vix longioribus; colore corpore fusco, nigro punctulato; pinnis dorsalibus et caudali nigricante - marginatis; anali nigricante albo marginata. Ds 3/7 BJ 1/03 V. 6: A: 19; Syn. Bagre à épaule étroite CV. Poiss. XIV p. 307. Hab. Java. Longitudo 3 pollice. paris. 166 Aanm. Ik ken deze soort slechts uit de aangehaalde beschrijving van den heer Valenciennes, hierboven zakelijk vertaald. De heer Valenciennes brengt haar tot de groep van het geslacht, welke hij kenmerkt door 8 voeldraden, eene lange vetvin en eene korte aarsvin. Zij schijnt in die groep voornamelijk herkenbaar te zijn aan haar lane schouderbeen en korte voeldraden. 