Bijdragen tot de taal-, land- en volkenkunde
De verwachtenen de men had van de verbetering der wolsoort en haar afrek voor de europeche industrie is niet verwegen, zegt het verslag van '76, doch de proeventot veredeling van het inlandsch schapenras worden voort-gezet. Onder de artikelen van uitvoer zullen wij echter de wolmet een belangrijk cijfer vermeld vinden. Remonte-depóts zijn gevestigt te Blida, Mostagenem en Constantine. Volgens het verslag van '76 leverde Algerie jaarlijks gemiddeld 3000 paarden voor de remonte van het leger. De tegenwoordige gemiddelde prijzen zijn voor het officiers-paard 85, voor het troepen-paard 667 franken. In 1876 werden o. «. de aanmeedigings-premién voor veulens van 3 jaar weer een voerd. Bosschen. Uit het verslag van '75 blijkt dat in iedere provincie een speciale dienst georganiseerd is geworden tot het onderzoek naar, het opnemen en begrenzen van de do-inein-bosschen. Uit dat van '76 verneemt men, dat toen S22,000 hect. opgenomen, doch slechts 171,000 daarvan ophet terrein begrensd Werden en geregistreerd waren; voor de overige 651,000 moest ook het gebruiksrecht nog geregeld worden; omtrent ruim een millioen hectaren had men nog lechit,s vage gegevens. Er werden toen gelden gevraagt tot uitbreiding van het getal der speciale commissién. An een wetsontwerp tot bescherming der bosschen en bet verzekeren der rechten van den Staat werd het eerste gedeelte 17 Juli 74 aangenomen, t en werkte vrij goed; doch branden kwamen nog menigvuldig voor. In afwachten van de complementaire werden, en met het oog op het vivuldoende personeel voor den gewonen dienst, eene 200 ambtenaren, was eene oppervlakte van 750,000 hect. in de meer verwijderde streken tijdelijk aan militair toe-zicht toevertrouwd moeten worden. De Stat. Gen. stelt de boschoppervlakte van Algerie op 2.257,272 hect., als: Pijnboomen (Pin d'Alep)………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… Groene eik… … ann vee ven (1,855 vo Kurkeik. … … an een en een 489,711 — ee ee — —— BS. dd V., bla. 1013. 276 »Chéne Zéen” (vermoedelijk de Quer- cus ballota van het eiland Zea)... 96,005 hect, Ceders… … …. ae see vn ne (i 4,659 ow » Essences diverses et dunes”’ (diverse soor- ten en, vermoedelijk, duinbeplanting) 897,403 » waarvan ongeveer 74,000 hect. aan verschillende gemeenten overgegeven en 326,858 als particulier eigendom erkend waren. De meeste concessiën tot het exploiteeren van den kurk- eik vroeger'verleend voor 90 jaar, werden naar de voor waarden van het decreet van 2 Februari 1870 * voor en na in definitieven eigendom overgedragen; slechts bij een viertal ondervond dit nog eenige vertraging die echter vór het einde van het jaar zou hebben opgehouden, zegt het verslag van '75. Uit dat van '76 blijkt dat toen 22,000 hect. voor hoogstens 18 jaar zouden verpacht worden. Van '75—'76 werden Ongeveer 550,000 kurkeiken in den handel gebracht. Aan de beplanten nam ook de militaire genie een werkzaam deel; van 1867—’76 beplantte zij 280 hect. met 261,606 boomen waarvan de kosten 260,558 fr. beliepen. De opbrengst van de bosschen voor den staat bedroeg in '74 en '75 ruim 440,000 fr.; in de eerste helft van 76 reeds nagenoeg 300,000. Handel en nijverheid. De nijverheid is in sommige opzichten vooruitgaande. De exploitatie van de alfa waarvan wij in ons Eerste ge- deelte bij » Landbouw” met een enkel woord hebben gesproken, geschiedt thans op groote schaal. De alfa groeit voorname- lijk op de uitgestrekte hoogvlakten van de provincie Oran, en wordt hoofdzakelijk uitgevoerd voor de papier-fabrikatie. „Papier beau, fort et bon,” zegt de Revue britannique van Aug. '73. 7 De alfa wordt echter ook reeds gebruikt bij de fabricatie van geweven goederen. De Revue verhaft hoe de van Sedan bekende generaal Wimpfen diegene is aan wien de exploitatie van de alfa het meest te danken heeft. Volgens dat tijdschrift-artikel wordt de alfa in de haven van in scheping geleverd  oud-officier van de Turcos en een der ondernemendste kolonisten van Algerië, gevestigt aan de Boe Merzoeg nabij Constantine, verwerkt de alfa in loco tot papierpap, waardoor de hooge kosten van het vervor der bruto-plant worden uitgespaard, en gebruikt den afval, 50 pct, tot bemesting van zijn land. De transport-kosten zullen bovendien aanmerkelijk verminderen wanneer eenmaal de spoorwegen ver genoeg zullen reiken. Met het oog op deze exploitatie werd onlangs concessie gevraagd voor een stoom-tram van Sidi bel Abbes het dal van de Mekerra opwaarts tot het dorp Magenta; en de mächstschappij ‘Franco-Algérienne’ verkreeg bij decreet van 29 April 1874 concessie voor een spoorweg van de haven van Arzew naar Saida zonder rente-garantie, doch tegen het recht tot exploitatie van 300,000 hect. alfa. — Uit het verslag van ‘76 vernemen wij dat voorgeschreven is om de alfa van de bosschen van den staat en van de inlandsche gemeenten aan gene zijde van den Tell te verpachten — in den Tell was dat reeds vroeger geschied — en dat enkel in de provincie Oran 233,000 hect. in 29 perceelen tegen 160,000 fr. werden toegewezen. De belangen van de stammen zijn daarbij gewaarborgd. Engeland koopt 72 pct. van den geheelen uitvoer; Nederland vonden wij niet onder de opkoopers van dat produkt. De alfa wordt voor Algerië eene rijke bron van inkomsten, en zal krachtig medewerken tot de ontwikkel van zijnne binnenlanden. Omtrent de mijnen van Algerie doen de Stat. Gen. en de regieringsverslagen uitvoerige opgaven. Die industrie is aanmerkelijk toegenomen. Bij besluit van den gouverneur-generaal van 24 Sept. "75 is ingesteld een inspecteur-generaal van 24 Sept. "75 is het mijnwezen; Oran en Algiers maken het een, Constantine het andere mijn-arrondissement uit; beiden zijn verdeeld in twee onder-arrondissementen, aan het hoofd waarvan ingenieurs staan. De ijzer-exploitatie is altitud de voornaamste, en onder de ijzermijnen zijn de belangrijkste die van Mokta el Hadid (Ain Mokra, Karezas) nabij Bona en door een spoorweg met deze haven verbonden. Haar uitvoer bedroeg in de eerste helft van 1876 184,150 ton erts, eene waarde verte-genwoordigende van 3,300,000 fr. Over hetzelfde half jaar was die der ijzermijn van de Beni Saf in Oran (nabij den rechter-oever der Tafna) 22,000. Deze maatschappij deed bet dorp Beni Saf ontstaan dat thans 1000 inwoners telt, en heeft vergunning gekregen om voor eigen rekening eene inschepings-plaats daar te stellen bij Mersa Hamed. De gezamenlijke ijzermijnen voerden uit: in 1873………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… 1,452 » lood » 540 » zink » In de eerste helft van °76: 234,000 ton ijzerets 2,438 » koper » 127 » lood » Zij bezigden toen 4311 werklieden. Men kent thans 168 metal-lagen waarvan 25 in con- cessie; doch velen worden niet geexploiteerd of staan stil, bij gebrek aan kapitaal of in afwachting van betere communicatie en gelegenheid tot inscheping. Over de marmer-groeven zwijgen de regeerings-verslagen. In de statistieke-tabellen over '73—75 komt het marmer voor met een totalen uitvoer van nog geen 10,000 fr. De produktie van olijf-olie is steeds vooruitgaande. Zi bedroeg in 1873 118,623, in '74 164,181, in '75 252,604 hectoliter, grootendeels nog inlandsch fabrikaat, doch het laatste jaar nagenoeg voor { europesch. De handelsbeweging bedroeg over 1873. 1874. 1875. Invoer......... fr. 206,787,000 fr. 196,255,000 fr. 192,858,000 Uitvoer … „ 152,216,000 „ 149,852,000 » 148,932,000 fr. 858,958,000 fr. 345,607,000 fr. 886,290,000 De vermindering van den invoer, zeggen de officieele be- scheiden, licht voornamelijk in een deficit op het zilver- en gemunt geld, dat voor '74 ruim 7 en voor '75 bijna 8 mil- lioen bedroeg. De invoer van nuttige waar was dus in '75 nagenoeg 4 millioen hooger dan in '74. Vergeleken met '73 was in '74 bovendien minder de invoer van meel, versche vruchten, koffie, olijf-olie, wijnen en manufacturen. De vermindering van den uitvoer wordt hoofdzakelijk toegeschreven aan de daling die sommige artikelen op de groote europesche markten, voornamelijk de granen, onder- gingen. Van 1866—1876 nam de handels-beweging gemiddeld toe met 10 millioen's jaars, waarvan 6 uit- en 4 invoer. Van de voornaamste artikelen van invoer over 1875 vindt men: Geweven stoffen …  » Kurk-eik … … » » 3,767,000 » Bonzes et roseaux” (vermoe-delik alfa) … » » 8,572,000 » Ertsen … … » » 3,722,000 » De invoer van Frankrijk bedraagt 82 a 88 pct. van het geheel; de uitvoer naar Frankrijk nagenoeg 69 pct., waar- op Engeland volgt met 12.39 pct. De voornaamste havens van in- en uitvoer zijn Algiers, Oran en Philippeville. In 1875 werden in- en uitgeklaard 9196 schepen met een tonnen-inhoud van 2,126,924, daaronder niet begrepen de kustvaart berekend op 120,000 ton.! Topografische dienst en Kadaster. Deze tak van dienst telde in ’76 een personeel van 184 vaste ambten naren, en twee hulpbrigaden van te samen 54 landmeters. Hoever de triangulatie van Algerie toen gevorderd was, is ons niet gebleken. In ’60 werd met de primaire door den generalen-staf begonnen in de provinciën Algiers en Constantin; eene bazis werd gemeten bij Blida, eene tweede bij Bona. Behalve tot berekening der triangulatie werd het vaste personeel van den topografischen dienst meer bepaald gebruikt tot het opnemen van de domeingoederen en de bosschen, de vereffening van het séquestre van 1871, en de kadastrale herziening in de vroegere centrums van bevolking; terwijl de hulpbrigaden, onder controle van den vasten dienst, meer bepaald belast zijn met de opnemingen en de plans op 1/4000, tot toepassing der wet van 1873. Het verslag van '76 hoopte dat zij bij eenige meerdere bekendheid met het land en bedrevenheid jaarlijks 200,000 hectaren zouden kunnen behandelen. Zij hebben dus nog werk voor tal van jaren. Deze arbeid zal tot grondslag dienen voor de in te voeren grondbelasting. Posten telegrafen. Het postwezen is thans voor geheel Algerien georganiséred. In '76 zijn maatregelen genomen om, waar mogelijk, deze dienst met den telegraafen. Zie verder in de „Economist francais” van 15 Sept. '77 het artikel: „lie mouvement commercial de l'Algérie en 1876". Hienst saam te smelten. Laatstgenoemde telde op het einde ran '75 reeds 98 kantoren; in '76 werden er nog 16 ge- ‚pend. Er is een voorstel gedaan tot het leggen van een weeden onderzeeschen kabel van Algiers naar Marseille, muadat een onvoldoende is en dit vooral zijn zal gedurende le tentoonstelling van 1878, Een tweede kabel ligt tusschen farseille en Bona; deze behoort aan een Engelsche maat-chappij, is sedert Januari '75 verbonden met den kabel an Bona naar Malta, en speciaal bestemd voor den dienst Een verdern van het brievenport was, volgens et verslag van '76, in de 3 laatste jaren 1,288,000 fr. Let getal der ontvangen of betaalde mandaten bedroegen In 875, 178,530, een wäarde vertegenwoordigende van 1,675,031 fr.; het getal mandaten per telegram 11,742, vereenkomende met een bedrag van bij de 4 millioen. Het gemiddeld getal telegrammen bedroeg in de 3 laatste irren 542,333, en de opbrengst 470,388 fr. ; dat per kabel, ver en weêr, gemiddeld 100,000 en de opbrengst 335,100 fr. Publicke werken. Volgens de Stat. Gen. werden in 873 en '74 te samen aan publieke werken besteed, als: Door de militaire genie ruim 14 millioen fr., waarvan aagenoeg 4,900,000 aan vestingwerken en militaire gebouen; de overige 9,200,000 aan burgerlijke werken in rilitair territoir. Door den burgerlijken dienst, ongeveer 74 millioen, als: tot drooglegging, besproeiing en putboring 391,500; gewone wegen en bruggen, waterleidingen, kanalen en nenen 4,260,000; 3°, havens en kustverlichting 2,448,000; bouwen 379,000. Onder die werken van de militaire genie wordt het änderhoud genoemd, terwijl die van den burgerlijken dienst etravaux neufs worden aangeduid; uit de bijzonderheden jät echter dat ook hier verbetering van bestaande wer-n bij is. Dit maakt dus over die 2 jaar nagenoeg 22 milioen of per jaar. Het verslag van '75 vermeldt voor dat jaar 134 millioen, Úvoor 1876 nagenoeg 16,800,000 aan publieke werken Úeen budget van 27,000,000, of bijna 2/3. Het net van de gewone groote wegen, 7267 kilom., blijkt voldoende uit de schetskaart, die tot en met 1876 is bijgewerkt; vooreerst wordt de verbetering daarvan voortgezet; in 76 rekende men o. a. op de voltoiing van 8 groote bruggen. Van de havenwerken vermelden wij het aanleggen van havens te Philippeville en Oran zelf, aan welke plaatsen Stora en Mers el Kebir als zoodanig dienden. Van de waterwerken: de kanaliseering van den beneden Cheliff om de vlakte van dien naam vruchtbaar te maken; en de stuw-reservoir van de Hamiz, in het oostelijke gedelet der Mitidja, de vlakte bij Algiers. — Ter zake van de besproeiingswerken en stuwen zegt het verslag van ‘75: les réformes à apporter au régime légal des irrigations en Algérie, ont été l'objet d'une étude dirigée dans le sens des indications générales fournies par le conseil. L'analyse des faits relevés et des rapports présentés sur cette question par les ingénieurs en chef à mis en évidence d'une facon frappante la difficulté d’assimiler l'Algérie à la France pour tout ee qui touche aux règlements des eaux et aux asso- ciations syndicales. M. l'inspecteur général des travaux publiés, constatant que les principales difficultés qui s’opposent a l'achèvement et à l'entretien des travaux d'irrigation proviennent de l'inertie, de ignorance ou parfois même du mauvais vouloir des propriétaires intéressés, propose un projet de loi ayant pour but de rendre à l'administration initiative et le contr. À l'élection des associations syndicales. Dit l'élection des associations syndicales. Dit l'élection des associations syndicales. — Plannen waren gemacht tot gedeiltelijk drooglegging en beplanting met eucalyptus van het meer Fetzara bij Bona, en tot drooglegging van het zoutmeer in de vlakte van Mleta bij Oran. — De put-boringen in het zuiden werden voortgezet: uit het verslag van '76 zien wij dat van 1856—’76 156 boringen waren tot stand gekommen, ter gezamenlijke lengte van 134 kilogramme, en dat genoeg water verkregen was om 5 à 6000 hect. naar eisch te besproeien, of eene stad van 200,000 zielen van water te voorzien. Der zake van de spoorwegen nog het volgende: Het in 1857 ontworpen net is in ons Eerste gedeelte vermeld, De uitvoering werd eerst ernstig doorgezet in 1868, Toen de aangevangen lijnen werden overgenomen door de maatschappij “Paris—Lyon—Méditerranée.” In’70 werden de werkzaamheden gestaakt ten gevolge van de politieke gebeurteniss. En. Eerst in 1873 hervatte de regeering haar eenig-zins gewijzig ontwerp. Zooals onze schetskaart aantoont waren in 1876: lo, in exploitatie: de lijnen van Algiers naar Oran, en van Philippeville naar Constantine, beiden bediend door de maatschappij » Paris—Lyon—Méditerranée,” gegarandeerd door den staat voor 75 jaar ad 5 pct. over een kapitaal van 80 millioen; — de partikuliere lijn Bona—Ain Mokra van de maatschappij der mijnen van Karezas (Mokta el Hadid); 2°, in aanleg: de lijn van Bona naar Guelma (de eerste sectie reeds in exploitatie), geconcessioneerd aan de maatschappij »des Batignolles” met rente-garantie van 6 pct. (decreet van 7 Mei 1874); — van Arzew naar Saïda (niet in het net van '57 vermeld), concessie aan de maatschappij »Franco—Algérienne,” zonder rente-garantie doch met het recht tot exploitatie van 300,000 hect. alfa (decreet 29 April 74); — van Tlelat naar Sidi bel Abbes, concessie Seignette et Harding, met rente-waarborg van 6 pct. (deereet van 30 April °74); blijkens het verslag van °76 zouden de eerste sectién van beide laatstgenoemde lijnen in het Voorjaar van '77 gereed komen; Verder waren: 3°, geconcessioneerd: de lijn van Constantine naar Setif, met veranderlijke rente-garantie, en van el Guerra (nabij Constantine) naar Batna, niet gegarandeerd, beiden aan de maatschappij Joret (wet van 15 Dec. °75 ) ; — eene lokaal-lijn van sla Maison Carrée” (nabij Algiers) naar den bergpas © der Beni Aïcha, aan dezelfde, tegen waarborg van 6 pct. rente over 5,880,000 fr. kapitaal ; 4°, in studie, volgens het verslag van '76: de verlenging tot Tebessa van de lijn Bona—Guelma aangevraagd door de maatschappij des Batignolles ” ; — eene lijn van Mouzaïa- ville (bewesten Blida) over Medea naar Boghar met ver- takking naar Berrouaghia (ten z. o. van Medea); — eene lijn van Tlemcen naar de kust door de Tafna-vallei. 1 Zie de decreten van 16 Aug. en 20 Sept. 1863. (J, d. P., blz, 169 en 197). 284 Eindelijk had eene partikuliere maatschappij concessie gevraagd voor eenige sectién stoom-tram langs bestaande wegen tot exploitatie doeleinden. Over 1875 gaven de lijnen Algiers—Oran (426 kilom) en Philippeville—Constantine (87 kilom), de eene 1,770 de andere 10,062 fr. zuivere winst per kilom. ; over 1874 respectivelijk 421 en 14,875 fr. Justitie. Hare tegenwoordige organisatie en jurisdiktionie hebben wij reeds in ons Eerste gedeelte besproken. Wij her inneren dat nog alleen de inlanders van het militair territoir en in zaken waarbij slechts inlanders betrokken zijn voor den militairen rechter te recht staan, hetzij een der 6 krijgsraden zitting houdende te Algiers, Oran en Constantinine, de slandplaatsen der divisiën, of de disciplinaire commissiën die in de standplaatsen der territoriale onder-afdeelingen (subdivisions, cercles et annexes) gevestigd zijn. In deze commissiën heeft ook een lid van het parket of de vrederechter zitting, en kan de beschuldigde Zich das door een verdediger doen bijständige. Het zijn dus gemengde rechtbändige, en met eene vrij vage bevoegdheid: sles commissions disciplinairee connaissent des actes d’hostilité, crimes et délits commis en territoire militaire par des indigènes de ces mémes territoires nou naturalisés citoyens francais et qu'il est impossible de déférer aux tribunaux civils ou militaires, De gevangenis-straffen die zij opleggen vereischen de goed-keuring van den gouverneur-generaal. Over de noodzakelijk-heid tot verwijdering uit de kolonie of het internement van inlanders oordeelt de sommission disciplinaire supérieure. Algiers, waarvan de gouverneur-generaal voorzitter is, Voor meer bijzonderheden moeten wij verwijzen naar dejongste statistiek. Daaruit of uit het verslag van '76 zulelen wij echter eenige cijfers overnemen. Gedügerecht het jaar 1875 bedroeg het getal crimineele zaken 210, waarbij 347 beschuldigden betrokken waren, als: 90 Franschen, 15 Israëlieten, 201 Muzelemannen ea 41 vreemdelingen. Van die 847 beschuldigden werden 243 verordeeld, als: 51 Franschen, 11 Israëlieten, 146 Muzelemannen en 33 vreemdelingen. Dit geeft voor de: 1 Gereorganisereerd bij besluit van den Gouvernour-Genera] van 14 Nov. 74: Zie Stat. Gen., bladz, 24. 285 Franschen....…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… L'accroissement du territoire civil et aussi du déploiement d'une plus active surveillance. Voor de krijgsraden stonden terecht in: 1873. 1874. 1875. Militairen … … … 2870 2023 1686 waarvan veroordeeld … 89.66 87.39 86.47 Inlanders … oo cee 586 767 655 waarvan veroordeeld … 45.39 49.41 54.04 Voor de disciplinaire commissiën : Inlanders … … a eee ET 1220 871 Het pct. veroordeeelingen van deze categorie vermeldt de statistiek niet. Overigens constateert zij dat de inlanders meer en meer toevlucht nemen tot den franschen rechter waar hun, zooals in ons Eerste gedeelte gezegd is, de keuze tusschen dezen en den inlandschen werd vrijgelaten. Les soins de la sécurité publique, zeide de gouverneur-general in de zitting van '76, sont été l'objet de préoccupations constantes, et il est permis d’affirmer qu'à ce point de vue Algérie, malgré l'immense étendue de son territoire, et des difficultés de toute nature, est dans des conditions satisfaisantes que qu'en puissent dire ceux qui jugent ce pays sans le connaître, ou qui, avec la prétention de lui être utile, ne font que le discréditer en exagérant ou en dénaturant les faits regrettables qui peuvent s'y produire comme partout allleurs, voire même dans les pays les mieux organisés. Underdas, zeer gelofwaardige ooggetuigen roemen den veiligheits-toestand van Algerien. Onderwijs en godsdienst. In het Eerste gedeelte dezer studie heben wij den vroegeren toestand van het undonderwijs eenigszins leeren kennen. Wij heben daar o. a. gezien: dat het eene wettelijke regeling miste; de geringe deelneming van de muzelmansche bevolking aan de gemengde scholen. Wij heben daar o. a. gezien: dat het eene wettelijke regeling miste; de geringe deelneming van de muzelmansche bevolking aan de gemengde scholen. En instelligen voor inlanders, dat tot de opheffing van de twee Arabisch-fransche collegies, van de kweekschool voor de zeevaart, en van de meisjesschool te Algiers leid; den hoogst gebrekkigen toestand van de zaouïas of inlandsche scholen. Sedert was in den feitelijken toestand wel eenige verbetering gekommen, doch de regeling bleef wat zij was tot bet jaar 1875. Zooals wij reeds vernomen hebben, werden toen bij decreet van 15 Augustus de Fransche onderwijs-wetten op Algerie toepasselijk gemaakt, dus ook die ophet lager onderwijs behoudens eenige uitzonderingen. Zooleven, zeiden wij reeds, de Arabisch-fransche scholen van het militair gebied en alle Muzelmansche onder speciaal gezag van den gouverneur-generaal, en wel om staatkundige redenen, terwijl het verdere onderwijs onder den daarbij betrokken minister stond. Wij moeten thans dat decreet van 15 Augustus? verder leeren kennen. Nach gezegen te heben dat Algerië eene academische circonscriptie zal uitmaken, regelt het: 1°. de samenstellung en de bevoegdheid van den academischen räd (conseil académique) te Algiers, onder het voorzitterschap van den rector (recteur d’académie); 2°. richtte departementale raden op onder dat van de prefecten; 3°. assimileerde wat de bezoldiging betreffend de leeraars en ambtenaren met die van het moederland, onder toekenning van een supplement. Wat de samenstelling van die adviseerende raden aan- gaat, doen wij alleen opmerken dat daarin ook leden van de verschillende godsdienstige gezindheden zitting hebben. De eigenlijke uitvoerende macht is de rector. 1 De jongste wet op het lager onderwijs is die van 10 April 1867, (J. d. P., bls. 248). a J. d. P. 1876, bls. 164. 3 Ook de gouverneur-generaal kan presideren. 287 Over het middelbaar onderwijs oefent hij de bevoegdheid uit die aan de academische inspecteurs is toegekend bij art. 9 der wet van 14 Juni 1854. Over het lager onderwijs, die toegekend. End aan de rectors bij de wet van 15 Maart 1850; bovendien ontslaat hij op het rapport van den departmentalen inspecteur de onderwijzers en onderwijzers en de directrices van de bewaarscholen, en benoemt ze uit de lijst opgemaakt door den departmentalen raad, hetzij voor wat de erkende geestelijke scholen betreft op aanbe-veling van de overheid der genootschappen of van de consistorién voor niet-katholieken. Terwijl de wet van 15 Maart 1850 de administratie van het lager-onderwijs aan de prefecten toekende, behoort deze voor Algerië tot de attributen van den rector. Eindelijk zullen wij zien dat hij ook bemoeienis heeft met dat gedeelte van het onderwijs dat onderwijs dat onderwijs dat onderwijs dat verder aan den hoogeren regeerings-raad wordt onderworpen. ‘Onder hem staan 3 departmental inspecteurs (inspectéurs d’académie), en 6 inspecteurs voor het lager ordre onderwijs (inspectéurs primaires). Hooren wij nu eerst den gouverneur-generaal in de zitting van den hoogeren regeerings-raad van Nov. '75. Na het décreet van 15 Aug. besproken te hebben vervolgde hij: sle but poursuivi, tout en développant instruction chez les divers éléments qui forment la population de l'Algérie, est de rapprocher les indigènes des Européens en les groupant les uns et les autres dans les établissements où elle se donne. C'est dans cet ordre d'idées que les colléges arabes ont été supplérées et que leurs élèves ont été répartis dans les institutions françaises. C'est d'après ce même principe que des écoles mixtes sont organisées partout où cela est possible, et que je fais étudier en ce moment, la création d’établissements où les jeunes gens du pays, Européens et indigènes, apprendront à devenir de bons cultivateurs et de bons ouvriers. — Un des grands moyens de fusion est de pouvoir 1875 in de Stat. Gen., blk. 200. se comprendre dans toutes les circonstances qui amènent des relations entre les diverses parties de la population. S'il est indispensable d’initier les indigenes à notre langue, il ne l'est pas moins, pour nous, de comprendre la leur. Les différents fonctionnaires de l'administration et de la justice : ne peuvent s’acquitter efficacement de leur mission qu'à la condition de se passer d’intermédiaires entre eux et leurs administrés. Il fallait donc encourager, par tous les moyens possibles, l’étude de la langue arabe. Un décret du 14 Mai 1875 a élevé le taux des primes accordées à ceux qui justi fient de la connaissance de cette langue; le ministre de instruction publique a bien voulu autoriser le recteur à introduire dans les examens pour le baccalauréat et les brevets de capacité; enfin, l'enseignement du francais fail, dès a présent, partie des cours suivis dans les medretas d’Alger, de Tlemcen et de Constantine, pour les jeunes indigènes qui se préparent aux emplois publics énuméréés dans le décret du 21 avril 1866. Ter opheldering van die anonnéiging tot het leeren van de arabische taal voegen wij hier nog bij, dat de ambtenaren die vold Oen aan ket examen voor tolk 3° klasse eene tractements-verhooging van 300, voor tolk le klasse van 500 fr. genieten. Bij de bier-boven bedelde examens is de kennis van de arabische taal facultatif, doch uit den aard der zaak een en ander vel nemen omtrent den eigenlijken toestand van het onderwijs. Hooger onderwijs bestaat eigenlijk in Algerie niet Onder die rubriek brengt het verslag echter: de voorbe reidende school voor de medicijnen, opgericht voor inlanders te Algiers in 1855, zooals wij voorger gezien hebben. Doch thans tögenkelijk voor alle nationaliten; en drie hoogere cursussen voor de arabische taal te Algiers, Constantine en Oran. De school voor de medicijnen kon zich niet uitbreide? Uithofde van gebrekkige localiteit. Zij telde 11 docent! En 65 leerlingen waarvan 15 den voorbereidenden cursù voor het doctoraat volgden, 15 werden opgeleid tot officiel! Zie: Stat. Gén., blz. 200. Van gezondheid, 24 tot apotheker, 8 tot vroedvrouw. In den loop van het jaar hadden 3 leerlingen het diploma voor officier van gezondheid, 13 dat van apotheker 2e klasse, en 8 dat van vroedvrouw verkregen. De cursus voor de arabische taal wordt 6 maal per week gehouden, met gemiddeld 20 a 30 toehoorders ’s winters, 10 à 15 ’s zomers. — De leerlingen zijn veelal onvoldoende voorbereid zoodat men nog tot elementair onderwijs moet afdalen. — Het rapport deed voorstellen tot ruimer beoefen- ning van het arabisch op het collegie en de lagere school, ook om de inlandsche en europesche kinderen nader tot elkander te brengen. Middelbaar on Derwijs wordt min of meer volledig gegen in 9 openbare en 4 bijzondere inrichtenen (établissements libres). De openbare zijn: het lycaeum te Algiers met 800 leerlingen, de eenige die tot alle hoogere inrichten van onderwijs voorbereidt; de collegien van Constantine met 330, Philippeville met 268, Oran met 217 leerlingen, van Mississippi, Bona, Setif, Tlemcen en Mostagenem met minder dan 200; een tiende collegie zou 1 Jan. °76 te Blida geopend worden; te Tlemcen en Mostagenem was het onderwijs nog kosteloos, een maatregel waarvan de overige gemeenten voor het middelbaar onderwijs waren teruggekomen. De bijzondere middelbare scholen zijn die van Blida, Saint-Francois te Algiers, Saint-Charles te Blida, Notre-Dame te Oran. Van de 2699 leerlingen die deze inrichtigen te zamen telden waren 2215 Europeanen, 298 Israëlieten en 186 Münzen, deze laatsten bijna uitsluitend te Algiers, Miliana en Constantine; voor de Europenanen en Israëlieten geeft dit 1 op de 109 inwoners, eene verhouding die in 1865 een op de 165 was. — 796 leerlingen maakten klassieke studiën, en die richting was toenemende; 685 hielden zich bezig met studiën betrekking hebbende op landbouw, handel en nijverheid. De verdere bijzonderheden zullen blijken uit de algemeene overzichts-tafel, waaronder de inlandsche scholen niet voorkomen. 4 Vol. II. 19 A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A Al, 000'TT = = = 000'rT ee 8 & YoXquy go s00A snsung 086'sa osr's ooc'sr 000'8 = — or FL 1 uoufiorpew ep 1004 Joourg “SfIMUIASQ UADOOH 0e6'zL = ors 006'%T = ooc'za = Hi — poedsur ao onvagsturmpy eounay sauna vwoumaar sour “wound “suna “uojonos “amor “KAHAITAI (NAINHARHO | "NALNAKAL NVA “NGONIT | "NAHYN | "NADNIL aanquado ap. “avvas Kaa “ILUVd ad ad -uvdad ad LNARANHHA „UAA “ALARV | -HOINNI Ee, “009 Lan “DKIKVNAE uogsor aop | IVv10L?HOOA NALSOM “IVINVY Van die 573 openbare en bijzondere schönmet 45,273 leerlingen zijn: 200 jongens-, 213 meisjes-, en 160 jongens- en meisjes-scholen. Onder die 573 zijn 157 geestelijke scholen, waarvan 115 voor meisjes, 23 voor jongens, en 19 voor jongens en meisjes, met te samen 16641 leer-lingen. De leeken-scholen met 28632 leerlingen hebben gemiddeld 48 leerlingen per onderwijzer of onderwijzeresse; de geestelijke 1 onderwijzer per 58 leerlingen en 1 onderwijzeresse per 36. Van het schoolverzuim was de statistiek nog niet opgemaakt kunnen worden. Het lager-onderwijs is kosteloos. Alle gemeenten hebben thans scholen. De helft van die scholen, zegt het rapport, wordt vrij goed geleid en geeft merkbare resultaten (des resultats appréciables); een zevende is goed, maar een derde laat nog veel te wenschen over. Het onderwijzend personeel is over het algemeen bekwaam, ijverig en gebraagt zich eervol. Van de schoollokalen was echter een klein derde »non convenable. De normaal-sch Oden dienen tot het vormen van onderwijzers en onderwijzeressen; de laatstbedelde was pas opgericht. De cursus voor volwassenen zijn avondscholen, sedert 1870 gehouden door onderwijzers van openbare of bij-zondere scholen die daartoe genegen zijn en van de gemeente eene toelage ontvangen. Uit het rapport blijkt dat zij leiding en regeling noodig hebben om beter aan het doel te kunnen beantwoorden. 92 gemeenten hebben schoolbibliotheken met te samen 11,757 boekdeelen. De bewaarscholen, voor kinderen van 3—7 jaar, wor-den op 21 na bestuurd door: geestelijke zusters. Het leidend personeel is echter veel te gering voor het groot aantal kinderen, en daardoor missen die scholen gedeelte-lijk haar doel. Ook is de lokaliteit van een 50-tal onvol-doende. Het voorafgaande leert dat het onderwijs in Algerie zeker nog veel te wenschen overlaat, doch tevens dat dit thans zeer behartigd wordt en dat het, plaatselijke ge- steldheid en omstandigheden in aanmerking genomen, bij verscheidene Europeesche landen niet achterstaat. Dat het lager onderwijs zoowel in openbare als bijzondere scholen nog voor een goed deel door geestelijke broeders of zusters gegeven wordt (ruim } voor wat het getal scholen en ruim 4 voor wat het getal kinderen betreft, hoofdzakelijk meisjes), is voornamelijk toe te schrijven aan het gebrek van leeken-onderwijzers. Kort na de omwenteling van 4 September ’70 hadden verschillende gemeente-besturen bepaald dat het lager-onderwijs enkel door leeken zou worden gegeven; doch die besluiten, waartoe de gemeenten zooals wij weten onbevoegd waren, werden in ’72 door den gouverneur-generaal te niet gedaan, zeker ook om reden van noodzakelijkheid. Op eene omstandigheid moeten wij nog wijzen. Onder die 45,273 kinderen die de Lagere schönen vermeldt de statistiek slechts 1864 Muselmansche. Terwijl de verhouding voor de Europeanen en Israëliten is ongeveer 15 kinderen op de 100 inwoners, is zij voor de Muselmansche bevolking 1 op de 1100. Dit voor de gemengde school, waaruit blijkt dat de toenadering nog gering is. Het jaarverslag schrijft die onthouding hoofdzakelijk toe aan de onbekendheid van de onderwijzers met de Arabische taal. Zou de omstandigheid dat op die school, blijkens het hieronder te vermelden programma der Arabisch-fransche van het militair gebied, geen godsdienstig onderwijs gegeven wordt, terwijl onderwijs en godsdienst voor den Islamiet een zijn, tot die onthouding niet evenzeer bijdragen. Der zake van de scholen die onder het speciaal gezag van den gouverneur-generaal bleven, geeft de statitiek de besluiten van 16 en 25 Februar ’76 die ze reorganiseerden. Het eerste betreft de 3 medrecas van Algiers, Tlemence en Constantine, bestemde ter opleiding tot muzelmansche godsdienstleeraars, rechters en onderwijzers, en tot de openbare betrekkingen die bij decreet van 21 April 1866 voor niet genaturaliseerde inlanders toegankelijk zijn gesteld. Zij staan onder hooger toezicht en administratie van de kome manderende generaals; onder den rector, voor wat de leiding der studiën en de inwendige tucht betreft. Met toestemming van dezen kunnen ook externen van elke nationaliteit sail worden toegelaten. De cursus duurt 3 jaar en loopt over: Fransche taal, geschiedenis, aardrijkskunde, rekenkunde en de beginselen van het Fransche recht; de Arabische taal en letterkunde, Mohammedaansche theologie en rechtsgeleerd-heid. Het onderwijs wordt gegeven door christen en muzelmansche leeraars. De directeurs genieten een tractement van 2400—3000 fr.; de Fransche leeraars van 1200—1800; de oukkaf van 600—1000 fr. Er is een admissie en een eind-examen. In ons Eerste gedeelte hebben wij reeds gezegd. Das schön von den schönen niet blüden, en van 1872—’78 te samen slechts 120 leerlingen telden. Het besluit van 25 Februar ‘76 heeft betrekking op de Arabisch-fransche scholen in militair gebied. Het onderwijs is kosteloos, en omvat de beginselen van de Fransche taal, het lezen en schrijven van de Fransche en de Arabische talen, de beginselen van het rekenen en het stelsel van maten en gewichten. Het onderwijzend personeel moetens bestaan uit een Fransch directeur en een Muzelmansch adjunct. De directeurs genieten een tractement van 1500—2000 fr.; de Fransche adjuncten van 1200—1500; de inlandsche van 1000—1400. Aan den rector werden opgedragen het ontwerpen van een reglement in overleg met den algemeenen raad. De zaouïas worden in de officieele stukken met stilzwijgen voorbijgegaan. Onder de wetenschappelijke inrichtingen moeten wij nog vermelden, het observatorium in 1858 door prins Napoleon te Algiers opgericht. Godesdienst. Roomsch-katholieke: 3 bisdommen; aan het hoofd van de Algiers staat een aartsbisschop; 224 parochiën. Protestantsche: 3 provinciale consistoriën; 14 parochiën; bij de telling van 1872 bedroeg het getal protestanten 6800, welk getal door de immigratie van de Elzas-Lotharingers is toegenomen. Israëlitische: 3 provinciale consistoriën; ongeveer 33,000 Israëliten. Muzelmansche: wordt in de officièle documenten niet besproken. Belastingen en finantién. In het reeds medegederende. Belastingen en finantién. In het verslag van 075 kondigde de gouverneur-generaal wel aan dat 22 Juli 074 een ontwerp van wet was inge-diend tot het invoeren eener grondbelasting; doch uit dat van '76 vernemen wij dat het nog steeds op afdoening van de kamers wachtte, en 't is ons niet gebleken dat zoodanige — wet sedert tot stand kwam. Het voornemen bestond die belasting in te voeren naarmate het kadaster gereed zou komen — d Us langzaam; ze gedurende eenigen tijd slechts voor een gedeelte te heffen, en nieuwe landbouw-onder nemingen en gebouwen eenige jaren geheel vrij te laten. In afwachting en als voorbereiding daarvan wenschte men voor de arabische belastingen » impot de quotité” door »l’impot de répartition ” te doen vervangen; anders gezegd, de zoo veranderlijke jaarlijksche taxatie van de belastbare voor-werpen die moeielijk en onvolledig is en dikwijls met zooveel misbruik gepaard gaat, door een vasten omslag. » Cette transformation qui n'est que transitoire réalise un progrès réel puisqu'elle facilite la perception individuelle et prépare ainsi les indigènes à l'impot foncier.” Met 1 Jan. °76 zou de dienst der belastingen in staat zijn om die wijziging in de gemengde gemeenten toe te passen. Een daartoe strekkend decreet was reeds in '74 bij de regeering ingediend, doch schijnt nog evenmin tot stand te zijn gekomen. Volgens P. Blanc? zou de voornaamste verbetering al vast wezen om de heffing aan de arabische chefs te ontnemen en aan de agenten van de schatkist op te dragen. Het groote voordeel van dien maatregel, reeds lang aan- bevolen, zou zeker zijn dat er een einde kwam aan de daarmede steeds gepaard gaande knoeierijen en afpersingen, waaronder nog 2/3 der arabische bevolking gebukt ging. Volgens het verslag van '75 bedroegen de arabische belas tingen (hokor, zekkat, achour en lezma) in 1874 meer dan 15 millioen franken, en zouden in'75 bijna 24 milk lioen meer opbrengen. De storting geschiedt niet meer door tusschenkomst van de arabische bureaux. Van de arabische belastingen genieten de departementen 1 „Les impôts turcs en Algérie:” Economiste francais, 20 Oct. 1877. tai 295 5/10. Het decreet van 22 Oct. 1875'bevestigde hen nog daarin in afwachting der invoering „van directe belastigen,” vermoedelijk de reeds voorgestelde gronbelasting. De opbrengst van het z. g. soctroi de mer” was over dezelf 1 „Les impôts turcs en Algérie:” de jaren 4,060,423 fr. en 4,074,391 fr. Daarvan gaan af 5 pet. innings-kosten voor den staat. Van het overige genoten de departementen vroeger 1/5, de gemeenten 4/5. Ingevolge het decreet van 23 Dec. '74, dat den publikken onderstand (assistance publique) regelde, komt thans het geheele bedrag aan de gemeenten. Omtrent de budgetten van 1873 en '74 geeft de alge- meene statistiek de volgende uitkomsten : Gemeenten: 1873. 1874. ontvangsten … … fr. 13,565,083 fr. 14,329,481 uitgaven … … ow. © 10,481,400 » 11,299,084 overschot … … … fr. 8,088,688 fr. 3,030,397 Departementen: 1873. 1874. ontvangsten…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… Kewone… uw. oo fr. 21,422,804 fr. 25,503,786 bijzondere nn wees 62,950, 413,258 buitengewone… 10,656,723, 6,824,545 fr. 32,142,477 fr. 32,241,590 Het 4,070,981 fr. hooger cijfer van de gewone inkomsten in 1874 vloeide voort uit de meerdere opbrengst van zegel en registratie, domein, bosschen, douanen, verschillende belasten, posterij en telegrafie. Het hooger bedrag van de bijzondere inkomsten van '74, was het montant van de opcenten op de arabische belasten van de conversie-wet. De buitengewone inkomsten komen voort uit de oorlogs- contributie aan de in 1871 opgestane stammen opgelegd. 1 J. d. P. 1876, blz. 165; sie ook de decreten van 25 Aug. ‘52, 1 Dec. 1558 en 24 Sept. ‘U1. 296 Rijksbudget van uitgaven: 1873. 1874. gewone... «… « fr. 27,736,101 fr. 25,731,654 bijzondere.... … 8 55,057 ® 220,036 fr. 27,791,158 fr. 25,951,690 Zoodat in het jaar 1874 de gewone uit gaven door de gewone inkomsten gedekt werden. Bij de uitgaven moeten echter nog gerekend worden die voor het gemiddeld 60,000 man sterke leger welke onder het algemeen oorlogs-budget van Frankrijk begrepen zijn; evenzoo de uitgaven voor de marine, die 5 schepen telt, en voor de marine, die 5 schepen telt, en voor de marine, die 5 schepen telt, en voor de marine, die 5 schepen telt, en de tabaks-regie de laatste 27 jaren eene gemiddelde winst van 18 millioen afwierp, en deze voor 1873 reeds tot 854 millioen geklommen was. Algemeine politikale toestand. Nach de onder drukking van den opstand van 1871 en onder general Chanzy genöt Algerië weer rust. Wel zag deze 29 Maart 74 zich genötzaakt voor de gemeente Algiers den staat van beleg af te kondigen svu les attaques et injures auxquelles certains journaux se livrent journelle- ment contre la municipalité d’Alger’ een maatregel dien de wet van 5 Januari '75 goedkeurde; doch de algemeene orde werd weinig gestoord. Algerië schijnt onderworpen te zijn. Alleen in het verre zuiden, en op de grenzen van Tunis en Marokko kwamen nu en dan wanordelijk- heden voor die kleine expeditiën noodzakelijk maakten, en dit zal nog wel geruimen tijd het geval zijn. In het zuiden werden in '73 nog eenige onafhankelijk gebleven fractiën van de Mkhadma en Chamba onderworpen, en vertoonde zich eene kleine Fransche kolonne te Golea, het ufterste punt der Fransche bezittingen. In de Marokkaansche grens- streken waren het voornamelijk de uitgeweken onderdeelen der Sidi Cheikh, de Cheraga’s en Gharaba’s, w Er stroop- Tochten in '73—'75 moesten worden tegengegaan. In '78 J.d. P., blz. 11111112. 297 deden eerstgenoemden stappen tot onderwerping en terug- keer; de voorwaarde dat hunne hoofden niet meer rekenen konden op een kommandement, zal wel de voorname reden geweest zijn waarom zij wegbleven, en in gemeenschap met de Charaba's bij hunne vijandige houding volharden. Overigens had men zoowel hier als in 1874 op de grenzen van Tunis eerder te maken met onderlinge twisten die uit die naburige Staten tot Algerië overwaaiden, dan met opstand. Algerië zelf schijnt inderdaad onderworpen te zijn. Toch zal het raadzaam wezen dien schijn niet te veel te vertrouwen, en waakzaam te blijven vooral in dit tijdperk van hervor-meningen. Aan de hoofden en de aristocratische familiën, die door den ouden toestand gebaat werden, kunnen die hervormingen moeielijk welgevallig zijn; en mocht Frankrijk door binnenlandsche verwikkelingen of buitenlandsche oorlogen andermaal verzwakt worden, dan zouden zij denkelijk niet nalaten om het godsdienstig fanatisme andermaal ten strijde op te roepen. Frankrijk handelt daarom verstandig met het organiseren eener europesche territoriale strijdmacht, voor het geval dat over een deel van het 19° legerkorps elders zou moeten worden beschikt; de mogelijkheid om deze tot stand te brengen het te danken aan de in-voering van den algemeenen dienstplicht. Dil geldt de toe-komst. In alle geval heeft het tegenwoordige de verste voorwaarde tot kolonisatie en ontwikkeling, de veiligheid verzekerd. Te dier zake haalde maarsch Auk Randon de getuigenis aan van een der inlandsche hoofden : «une femme pourrait aller maintenant d'un bout a l'autre de la Régence avec une couronne d'or sur la tête”— een sprekend bezüglich dat de twee voorwerpen vereenigt waarvan Mohammed’s paradijs het bezit aan de geloovigen voorspiegelt. 1 D. J. blz. 87, noot. 298 Il. BIJZONDERE PLANNEN VOOR DE ONTWIKKELING VAN ALGERIE. De handelswegen door de Sahara. — Het openen eener binnenzee in Tunis en de provincie Constantine. Hiermede kennen wij in hoofdzaak den tegenwoordigen toestand van Algerié. Alle oder te wagen aan een eind- oordeel over het regeerings- en kolonisatie-stelsel van Frankrijk, moeten wij nog stilstaan bij twee onderwerpen die voor Algerié’s toekomst van groot belang kunnen zijn, namelijk: de pogingen tot het aanknoopen van handelsbe- trekkingen met Soedan en Senegambie door de Sahara heen, en het plan tot het scheppen, uit een handels- en oeconomisch belang, eener binnenzee die van den Tunischen golf van Gabes tot diep in de provincie Constantine reiken zou. Beide onderwerpen ter sprake gebracht op het Aardrijks- kundig congres in 1875 te Parijs gehouden, * zijn sedert niet blijven rusten. Wij zullen eerst stilstaan bij de handelswegen door Sahara. 'Is bekend dat in vroegere eeuwen een levendigen karavaan-handel bestond tusschen Soedan en Z. Europa, die zijn weg nam over Tunis, Oran en Constantine-Philippe- ville, en o. a. veel bijdroeg om eenige europeche beschaving tot de binnenlanden van Afrika te doen doordringen. V Oeral sedert de Fransche vestiging heeft die handel, thans geschat op 52 millioen ’s jaars, Algerië ontweken, en zijn weg genomen eensdeels naar Marokko over Incalah, ander- deels over G'dames naar Tripoli en Tunis en over Moerzoek naar Egypte. Vrees voor en afker van den christelijken veroveraar, de langdurige ook de afschaffing van den winstgevenden slavenhandel werkten en a na ne ee Zie o a. het artikel van hoogl. dr. Kan: „Het belang van het Aardrijkskundig congres voor wetenschap en praktijk” in no. 2, DD, van het tijdschrift van het Aardrijkskundig genootschap. 2 Door Largeau, die voornamelijk de Tripolitaansche Sahara ver kende: (Economiste francais, 23 Juni 1877, blz. 778). 3 Zie het Overzichtkaartje van de handelswegen door de woestijn. Daraatoe samen. Engeland trok er partij van, maakte zich van den handel met Soedan grootendeels meester, en liet zu dejene koopwaren ook in zuidelijk Algerië binnen smokkelen. Onder het bestuur van maarschalk Randon, toen de Fransche heerschappij tot aan de grenzen van de Groote Sahara reikte en in het binnenland rust heerschte, werden pogingen in het werk gesteld om hierin verandering te brengen door het aanknoopen van betrekkingen met de Toearegs, de Sahara-bewoners die zich het recht hebben aangematigd om tegen eene assurantie-premie de door-trekkende karavanen te begeleiden, en ze bij weigering plunderen, bij verzet soms vermoorden. »La Méditerranée se couvrait de navires partis des ports de la colonie ou y arrivant. Le maréchal voulut que l'autre Océan placé derrière elle se couvrit de caravanes qui fissent rentrer dans nos mains le commerce du Soudan”? Door tusschenkomst van den invloedrijken khalif der Ouled Sidi Cheikh, Si Hamza, de eerste groote inlandsche chef die zich onder Frank Riks vanen schaarde en wien men, om hem te winnen, een gewichtig kommando had toever-trouwd, gelukte het na twee jaar onderhandelens om een viertal hoofden van de Toearegs in Januari '56 naar Algiers te doen komen. Het waren de eersten die er zich vertoonden, en aan hoevel verscheidenheid van kleeder-dracht en typen Algerié’s hoofdstad ook gewend is, maakten hunne donkere kleeding, hun gesluierd gelaat, hunne vreemde bewapening en de bijzondere soort van kameelen (me hari) die zij bereden de algemeene nieuwsgierigheid niet weinig gaande. Hunne reputatie droeg daartoe zeker bij. 