The lichen book; handbook of the lichens of northeastern United States;
„Cliaque imprimeur sera tenu d'avoir un livre, — oil il inscrira — le titre de chaque ouvrage, qu'il yondra im- primer, et le nom de I'auteur, s'il lui est connu. Ce livre sera repr^sent^ k toute requisition et yis^, s'il est jug6 con- yenable, par tout officier de police." — Art. 12. ^L'impri- meur remettra et adressera sur le champ au Directeur- G^n^ral, et aux Pr^fets, copie de la transcription faite sur son liyre, et la declaration, qu'il a intention de Timprimer" *). — Art. 13. „Le Directeur-G6n6ral pourra ordonner, si bon lui semble, la communication et Texamen de Touyrage, et sur- s^ir k I'impression" ^). — Art. 14. „SH1 aura sursis^Tim- pression d'un ouyrage, il I'enyerra k un Censeur choisi parmi ceux, que nous noramerons, pour remplir cette fonction." — Art. 15. Notre Ministre de la Police g^n^rale et les Pr^fets dans leurs d^partemens, feront surseoir k Vim- pression de tons les ouyrages, qui leur parattront en contra- 1) Den 24«teii Juni 1811 kwam een aanschrgving van den Prefect der Zuiderzee aau den Maire van Amsterdam, dat hij, schoon de wet van 5 Febniari 1810 reeds sedert 1 Januari 1811 werkte, h\j echter volg. art. iS nog niet 66ne declaratie om te drukken ontvangen had, en daardoor het zenden van oopie uit hun drukkers-inscriptieboek (art. 11) ongenoegzaam gekeurd was. — Het blgkt uit eene aanschrijving van Manget, Inspecteur de rimprimerie et de la librairie de TArrondissement d*Amsterdam, dat de drukkers de l\jst der by hen gedrukt wordende werken aan de boekver- koopers voor wie zij drukten, niet aan den Inspecteur zonden. Ditschryven is uit 's-Hage, 28 Juni. Den 18deii Juli wordt aan 4e drukkers van *t Amsterdamsche gilde nogmaals door de Gommissarissen geinjungeerd, dat ze onverwyld aan den Prefect kopie van de opgaaf hunner sedert 1 Januari 1811 gedrukte boeken zenden zullen. 2) Sterker en beslissender is de aanschryving van den Directeur-Generaal der Polide, in Holland, van 24 Juni 1811 (gedaan aan Gommissarissen van het Gilde te Amsterdam), om hem ter poed- of afiemriwg te zenden het MS. van ieiUr uitgegevew werk (Glassteken uitgezonderd), met 9chriflelljke opgave van tcArjfver, vertaler en niigeUr, ten einde toeslemming ter uitgave te bekomen. De maatregel, die gerekend wasingegaan tezynl Joni 1811 is algemeen; ik zag slechts de spedale aanschryying. -— Zy werd voor Amsterdam nog eens herhaald in d. 31 December 1813. 233 yention k Tart. 10. En ce cas le manuBcrit sera envoy^, dans les 24 heures, au Directeur-G^n^ral, comme il est dit ci-desBus." — Art. 16. ,,Si Tauteur refuse de faire les chan- gemens ou suppressions jug^s convenables par le Censeur, le Directeur-Q6n^ral pourra d^fendre la vente de Touvrage, rompre les formes et saisir les feuilles ou exemplaires A6jk imprimis." Tit. Ill, sect. 2, handelt: ,,De la garantie des Auteurs et Imprimeurs." — Art. 21. ,,Tout auteur ou imprimeur pourra, avant I'impression, soumettre k Texamen Fouvrage qu'il veut imprimer, ou faire imprimer. II en sera us6 dans ce cas comme il est dit aux artt. 14 et suivants." Tit. HI. sect. 3, bevat: ^Dispositions relatives k Tex^u- tion des deux Sections pr6cMentes." — Art. 23. „Lorsque le Directeur-G6n6ral pensera qu'il n'j a pas lieu k examiner un ouvrage, et qu'aucun de nos Ministres n'en aura proyoqu6 Texamen ^), le Directeur-G6n6ral enverra un r^c^piss^ de la feuille de transcription du r^gistre de Tim- primeur, et il pourra alors 6tre donn6 suite k I'impression." — Art. 24. ^Lorsque Touyrage, que I'imprimeur aura d6clar6 youloir imprimer, aura 6t6 examine, — et qu'il n'y aura 6t& rien trouy^ de contraire anx dispositions de I'art. 10, il en sera dress^ procfes-yerbal par le Censeur, qui paraphera I'ouyrage." — Art. 25. „8i le Directeur-G6n6ral, sur Tavis du Censeur, a d6cid6 qu'il y a lieu k des changemens ou suppressions, il en sera fait mention audit proc^s-yerbal et I'auteur ou I'imprimeur seront tonus de s'y conformer." — Art. 26. „La yente et circulation de tout ouyrage dont I'auteur ou 6diteur ne pourra representor un tel proc&s- yerbal, pourra etre suspendue ou prohib^e; — et, en ce cas, les Editions ou exemplaires pourront Stre saisis ou con- fisqu^s entre les mains de tout imprimeur ou libraire." 1) Dit slaat op art. 19: »Lorsque le Directeur^^P^ral jugera qu*un ouvrage, qa*on se propose d*imprimer, int^resse quelque partie du service public, il en pr^viendra le Ministre du d^partement, auquel Tobjet de cet ouvrage sera r^latif, et sur la demande de ce Ministre il en ordonnera Texamen." 234 Wjj komen nu tot Tit. IV, die in d© artt. 29 — 33 han- delt: ,)De8 LibraireB." — Art. 29. ^Les libraireB seront brevet^ et asserment^B." — Art. 30. 1) Zie art. 9, betreffende de boekdrukkers. 235 Tit. Yn is in twee secties verdeeld, waaryan de eerste in art. 41 — 44 handelt: ^Des d61it8 en mati^re de librairie et du mode de lea punir." — Art. 41. „I1 y aura lieu k confiscation et amende au profit de I'Etat, dans les cas sui- Yans, sans pr6judice des dispositions du Code P6nal '), F. Si Fouvrage est sans nom d'auteur ou d'imprimeur. 2^. Si Tauteur ou Timprimeur n'a pas fait, avant Timpression de TouYrage, renr6gistrement et la declaration prtecrites aux artt. 11 et 12. 3^. Si Touvrage ayant ^t6 demands pour etre examine, on n*a pas suspendu Timpression ou la publication. 4^. Si Fouyrage ayant 6te examine, I'auteurou rimprimeur se permet de le publier, malgr6 la defense pro- nonc6e par le Directeur-G6n6ral. 5^. Si Fouyrage est public rnalgr^ la defense du Ministre de la police g6n6rale, quand I'auteur, editeur ou imprimeur n'a pu repr6senter le proc^s- yerbal (bedoeld in art. 24.) 6^. Si 6tant imprim6 k F6tranger, il est pr6sent6 k Fentr^e sans permission, ou circule sans 6tre estampilie. 7^. Si c*est une contrefa^on, c. a. d. un ouyrage imprim6 sans le consentement et au prejudice de Fauteur ou 6diteur; ou de leurs ayant cause.*' — Art. 42. „Dans ce dernier cas, il y aura lieu en outre k des dommages-int^rSts enyers Fauteur ou 6diteur, ou leurs ayant cause, et F6dition, ou les exemplaires contrefaits seront confisqu6s k leur profit." — Art. 43. „Les dommages- int6r£ts seront arbitr^s par le tribunal correctionnel ou criminel selon le cas et d'apr^s les lois.*' — Art. 44. „Le produit des confiscations et des amendes sera appliqu6, ainsi que le produit du droit sur les liyres yenant de F^tranger, aux d^penses de la direction g6n6rale de Fimprimerie et de la librairie." De 2de Beetle yan Tit. VII handelt in artt. 45—47 : „Du mode de constater les d61its et les contrayentions." — Art. 45. ^Les deiits et contrayentions seront constates par les inspecteurs de Fimprimerie et de la librairie, les officiers 1) Hier wordt gedoeld op art. 283 C. P. 236 de police, et en outre par les propo86s aux douanes, pour lea livres venant de r6traiiger. Eindelijk bevat Tit. YIII: ^^ Dispositions diverses" artt. 48 — 51. — Art. 48 is hiervdor op biz. 214 reeds vermeld. — Art. 49 zegt, dat andere besluiten zuUen worden uitgevaardigd (,,sur la proposition du Directeur-G6n^ral de la librairie, et le rapport de notre Ministre de rint6rieur, art. 50), entre autres, sur la r^eption et la police des imprimeurs et libraires; et sur les libraires-6taleurs (boekenuitventers), lesquels ne sont pas dans les dispositions ci-dessus.*' Laatstgenoemden waren, zoowel bij de wetten, die in de Spaansche Nederlanden golden, als volgens onze oude Gilde-Eeuren, van de echte boekhandelaars duideljjk afgescheiden. De bedoelde decreten zijn nooit verschenen. Indien over die wet een oordeel meet worden geveld, merken wij in 't algemeen het volgende op. Zoo de uitspraak van Montesquieu waarheid bevat, dat nl. „resprit de mo- d6ration est celui du l^gislateur" — het ware te wenschen dat die stelregel elken wetgever voor oogen stond — dan volgt daaruit ten stelligste, dat Napoleon den naam van een goed en waar wetgever niet altgd heeft verdiend. Yer- geljjk de tit. II en III met lY. Het was zijn streven, niet alleen de menschen zelven, maar ook hunne gedachten en gevoelens te kluisteren en aan zich te onderwerpen. Op hem zouden kunnen worden toegepast de woorden, die Schiller, in zijn Wilhelm Tell') Gessler, v66r dat Tell's pijl hem doodt, in den mond legt: „Ein allzn milder Herrscher bin ich noch Gegen dies Yolk — die Znngen sind noch frei, Es ist noch nicht ganz, wie es soil, gebandigt — Doch es soil anders werden, ich gelob^ es; Ich will ihn brechen, diesen starren Sinn, Den kecken Geist der Freiheit will ich bengen. Ein nen Gesetz will ich in diesen Landen Yerkiindigen. — Ich will" —. 1) IV Aufz. 3 Scene. 237 Wij gaan nu tot de bespreking der afzonderlijke titels oyer. De mstellmg van den Directeur in Tit. I schijnt van een gerechtshof yan Inquisitie weinig te yerschillen. De Directeur zoowel als zjjn zes Auditeurs gedroegen zich diens- yolgens, althans wat de censuur der boeken aangaat, die Btellig en zeker niet minder strong was; alleen bestond dit onderscheid, dat de Qroot-Inquisiteur inzonderheid zich be- moeide met den godsdienst, de Fransche Directeur daaren- tegen den blik gericht hield op wat den Staat en de politieke belangen aanstoot gaf. De bepalingen in titel II, betreffende de yermindering yan bet getal der boekdrukkers, zjjn eyeneens zeer onrecht- yaardig en willekeurig, P. omdat er geen enkele deugddijke reden bestond tot die yermindering; 2^. aangezien de oyer- blijyende boekdrukkers degenen, die werden opgeheyen, moesten schadeloos stellen. Om die yermindering tot stand te brengen, yerstrekte de Directeur breyetten yan toelating yan tweeerlei soort. Immers werden er hn leyenslange, en voor den aanyrager en zijne rechtyerkrijgenden geldige, uitgereikt, krachtens art. 8 der wet. Yan de eerste soort maakt de wet geen gewag, daar die leyenslange toela- tingen niet in bet kader der wet yielen, als hebbende geen betrekking tot de groote boekdrukkers, die de an- deren, uit bun bedrijf gestooten, schadeloos konden stellen en daartoe krachtens art. 4 waren gehouden. Want bet eerstgenoemde breyet word slechts aan kleine boek- drukkers gegeyen, wien men, door een goddelooze barm- hartigheid genoopt, niet terstond bet brood uit den mond wilde nemen, doch wier winkels men zoodoende toch door yerloop yan tijd poogde te yerderyen en te sluiten. Wij beweerden zoo eyen, dat er geen enkele deugddijke hey^eeg- reden bestond yoor die yermindering. Er werd ook geene aangeyoerd ; de ware oorzaak, die, zooals natuurljjk is, zorg- yuldig yerborgen werd gehouden, was deze, dat de Keizer zoodoende des te beter de pers zou kunnen beheerschen en ondergeschikt maken aan zjjn despotieken wil. Wellicht kwam er nog bij, dat de wetgeyer bet aantal boekdrukkers 238 tot de meergegoeden onder hen wenBchte te beperken, van wie, bij overtredingen der wet, de boeten gemakkelijker zouden kunnen worden bekomen. Wat wj| op biz. 216 op bet jaar 1805 over de patenten in 't midden brachten, kan bier- mede voor een deel worden vergeleken. BehAlve de vermin- dering bjj art. 3 voorgeschreyen, had art. 6 bier ook be- trekking op. Want de PariJBche boekdrukkers, die, in geringen doen en door geldgebrek, geen 4 person konden houden, werden tegen wil en dank genoodzaakt bun bedrjjf te laten varen. Den Directeur viel, tengevolge van bet op die wjjze verminderd getal van drukkers, de inspectie der drukpersen, indien die noodig werd gekeurd, veel gemak- kelijker en in minder ti)d te bewerkstelligen en kon bg de drukkers, die de wet badden overtreden, ook met meer speed yervolgen. Zoo liep alios samen, om den Keizer een onbe- grensde macbt over de pers te verzekeren. bebben gesproken. 1". werden laatstgenoemden yereiscbtmet bet oog op bet daaryoor te betalen bedrag, terwijl in de eerstgenoemde yan geld geen sprake is. 2^. werden zij in 1805 door bet Stedelijk Bestuur yerleend, onder Napoleon, door den Directeur-G^n^ral yerstrekt. 3^. moesten laatstge- noemde jaarlijks yemieuwd worden, terwijl de brevets den aanyrager, of ook zjjnen nakomelingen, yoor bet leyen wer- den yerleend. Deze bleyen yan 1810 — 1813 in stand, terwijl de andere, yan 1805 — 1810 yan kracbt, op'teindeyan 1813 berleefden. Napoleon scbijnt bij bet yergunnen der brevets wellicbt bedoeld te bebben bet aantal boekdrukkers oyeral te beperken, bet te Parijs op 60 te brengen, niemand toe te laten dan met zijne goedkeuring, en met bet bestaan yan elken boekdrukker bekend te zijn, ten einde de oyertreding^ zijner wet des te spoediger te kunnen yeryolgen. Die wijze yan bandelen was yolkomen onnoodig, aangezien door de onder Napoleon bebouden en yerzwaarde belasting, bet pa- tent genaamd, de boekdrukkers zoo good als andere band- werkslieden reeds openbjk bekend waren. 239 Bij de enge grenzen aan de pers gesteld kwarn nog lets anders, wel niet bij de wet bepaald, doch door den Direc- teur en zijn trawanten one toch opgelegd, nl. dat de boek- drukkers geen grooten voorraad yan uit linnen yerraardigd papier in hunne werkplaatsen mochten hebben, en, zoo zij het behoefden, aan de Overheid moesten kennis geven waaryoor zij het moesten gebruiken en Welke boeken daarop zonden worden gedrukt, opdat al wat zou worden uitge- geyen, des te meer openbare bekendheid zou erlangen. Yoorts blijkt uit het slot yan de artt. 7 en 9, uit het begin yan art. 10 en het slot yan de artt. 30 en 33 duidelijk het kwaad yermoeden, dat een despotieke regeering bezielt, die de menschen altijd yoor slecht houdt, totdat zij yan het tegendeel is oyertuigd, en waaryan het beginsel, zelfs yol- gens het geyoelen yan Montesquibu ^) is : den anderdanen schrik in te boezemen. Zulk een bewind tracht door middel yan schrik te heerschen en is teyens beyreesd, dat de onder- danen door middel yan de pers hun geyoelen yrij willen uiten. Dat dit de handelwgze was yan het Fransche bewind zal niet licht door iemand worden ontkend, die zal hebben bespeurd, hoe in tit. Ill zorg wordt gedragen, dat geen book, dat uitkwam, den Directeur ontsnapte, en die teyens de instelling yan Censors in art. 14 zal hebben opgemerkt, die naar welgeyallen mochten yeranderen, yerminken, weg- laten en weren en den uitgeyers, die weigerden een zoo misyormd boek het licht te doen zien, de uitgaye eryan te ontzeggen, krachtens art. 16 *). Indien de winkelyisitatie, i) Esprit des Lois, III, 9 en op meer plaatsen. 2) Tot dezen titel heeH betrekking het Keizerlijk besluit van3Meil8iO: dat ter beschikking van den Minister v. Binnenl. Zaken eene somme zal gesteld worden, weike ieder jaar op het Budget van z^n Ministerie zal -worden bepaald, onder het art. van Algemeen Beituur van den Boekkandel^ om bijzonder te dienen voor alle uitgaven betrekkelijk de censour. Opdeze som zal de Minister, op voordracht van den Directeur-Generaal van den Boekhandel, de sommen vinden, noodig om aan ieder Boekbeoordeelaar toe te leggen, volgens den aard en uitgestrektheid van z\jne werkzaamheden, tot vergoeding van uitgaven of bij wijze van gratificatie; de somme werd voor 1810 bepaald op fr. 36000. Zie Kon. Cour. v. 19 Mei 1810. 240 ieder half jaar geregeld te doen, aan de bepalingen der wet ontbrak en dat tevens en bovendien de boekwinkela ten alien tijde yoor de visiteering moesten openstaan om ze te doorzoeken, zou men in de meening yerkeeren, dat de toe- stand der pers onder de Spaansche heersehappij herleefd was. De oensanr was althans zeer gestreng en het is on- noodig een Noord-Nederlander, die van April 1811 tot No- yember 1813 als auteur optrad, te yragen, of de eerste, teyens de laatste Directeur OSn^al de Vbnprimerie et de la Librairiej de Generaal Baron de Pommereul, zijn gestreng en onwaardig ambt al of niet naar den wensch des gewel- denaars heeft bekleed. De lY^ titel betreft de boekyerkoopers. Deze waren niet zelden, meermalen zelfs, boekdrukkers teyens, en oefenden door de boeken, die zg uitgayen, op eigen pers te dnikken, hun bedrijf met minder onkosten uit. De wet yan 5 Febr. braeht daarin scbeiding te weeg, wel niet .door een bepaling, die dit duidelijk zeide, maar toch z66, dat de beide bedrij- yen yan elka&r gescheiden werden en hij, die ze gezamenlgk wilde uitoefenen, de yerplichtingen den boekyerkooper en den boekdrukker opgelegd moest nakomen. De oorzaak hieryaa was niet yer te zoeken. Zij, zoo wel als het geheele decreet, wortelden in de yrees, dat het misbruiken yan de pers den wetgeyer ten yerderye zou strekken. Beschouwen wjj met het oog hierop den toestand, zoowel yan een armen als yan een bemiddelden boekyerkooper, bij oyertreding der wet. Indien een boekyerkooper, een der geringste yan zijn stand en minyermogend zelfs, in zijn huisdrukkerij, d. i. als hij niet openljjk als boekdrukker bekend stond, yerboden, eer- rooyende, lasterlijke of beleedigende geschriften liet drukken en op het feit word betrapt, beliep de oyertreder, zoo hg yolgens de wet word gestraft, yolgens art. 41, yerbeurd- yerklaring en boete. De confiscatie benadeelde hem onge- twijfeld, doch de daarmee gepaard gaande boete kon hg uit- hoofde zijner armoede niet betalen. Daar hij echter boyendien kraohtens art. 217, in yerband met art. 212 C. P., of krachtens art. 283 yan dat Wetboek straf baar was, was de in beide ge- 241 yallen bepaalde geyangenisstraf van zes dagen tot zes maan- den zoo^n armen boekverkooper wellicht niet onaangenaam, aangezien hij daardoor den kost kreeg en den Staat, die ten gevalle van den gevangene tot uitgare werd genoodzaakt, teyens moeite yeroorzaakte. Indien hij ware ontvlucht zou zijn toestand nog ellendiger zijn geweest dan in zijn vader- land; want genoodzaakt zijn winkel en al zijn onroerende goederen achter te laten, zou hij in een yreemd land, ten geyolge yan zijn geringe hulpmiddelen, den boekhandel niet hebben kunnen uitoefenen. — Een aanzienlijker en meer bemiddeld boekhandelaar daarentegen werd, indien hij dat persdelict begaan had, niet alleen met de yerbeurdyerklaring yan het boek, maar ook met geyangenis gestraft, oyereen- komstig den aard yan het misdrijf. Zoo deze ontylucht was, met achterlating ja, yan zgn pers ep onroerende goederen, eyen ale de arme boekyerkooper, kon hij, schoon yerstoken yan den boekenschat, dien zijn winkel beyatte, toch wat hem het kostbaarste was door middel yan wisselbrieyen medenemen en elders de zetel yan zijn yermogen en zijn winkel yestigen. Zoodoende ontkwam hg aan de wet, tartte straffelooB den Keizer en gaf niet om hem, die den oyer- treder yan zgn kant niet kon yeryolgen. — Om het ongeriei, dat ait het laatstyermelde geyal zou kunnen ontstaan, yoor te komen en in alle opzichten te ontgaan, en teyens een zeker yerhaal op den drukker yan Ubellen te hebben, scheidde de wetgeyer de plichten en rechten van de boekverkoopers en boekdrukkers yan elkander en legde dozen een zeer zwaren last op, welke yeel drukkender was dan die, waar-* onder genen gebukt gingen, zooals uit de yergelijking yan tit. II en lU met tit. lY ieder in 't oog zal springen. In ons oordeel oyer deze wet bleyen wjj bij den IV<l«n titel staan. De Y^^ titel, die uitstekend in het systeem yan censuur past en^ wat betreft het onderzoek der in kisten gepakte, uit het buitenland ingeyoerde boeken, de Spaan- Bche yisisatie in zake de yan buiten ingeyoerde boeken yol- komen herinnert, ligt nu aan de beurt. De bepaling yan art. 35, § 1 betreffende de betaling yan 50% yan de waarde, was iets ongehoords en ten hoogste yerderfelijk yoor den handel in buitenlandsche boeken, die zoodoende nood- zakelijk tot stilstand werd yeroordeeld ^). Den VIden titel bespraken wij reeds hiery6or op biz. 7, waar wij oyer het kopyrecht der boeken handelden *). 1) „Au milieu du mois de Janvier 1810 M. Th£ophile Barrois, libraire, publia quelques pages r^lativement d la proposition d*un impdt de 50 pet. sur la librairie ^trangSre. II demontre par des fails positifs, que le prodait de ce droit sera extr^mement modique." Zie: Discussions sur la liberty de la Presse, &c. par M. LoCRfi. Paris, 1819, p. 239. 2) Worden herdrukken, in Nederland v66r de inl^jving gemaakt van Fransche werken, nadrukken na de inlijving? Dit schijnt gevraagd of ge- opperd te zgn; genoeg, een decreet van den Keizer van 29 December 1810 voorziet hierin en bepaalt, art 1: „dat de uitgaven v66r 1 Januari 1811'* (dus wordt nog een half jaar genade bewezen, sedert Juli 1810) „in Holland gedrukt en gedaan van werken bevorens dat tijdstip in Frankrijk uitge- geven, en welke eene letterkundige bijzondere eigendom van de schrgvers uitmaken, niet zuUen kunnen worden beschouwd als nadrukken, wanneer zij v66r den l«ten Maart aanst. zullen zijn gestempeld." Art. % dat dna binnen ^ne maand na de afkondiging ieder uitgever z\jn getal exemplaren den Prefect doe kennen, en (art. 3) „v66r den iB^en Maart alle de exem- plaren den Commissaris, daartoe aan te stellen, zullen worden vertoond en door 243 De straf bij de Iste Sect, van den Vllden titel tegen de overtreding bepaald, komt niet te zwaar yoor. Deverbeurd- yerklaring van het geschrifl; en de geldboeten waren zoowel op de fameuse libellen in de yoormalige Yereenigde Neder- landen, als op al de yerboden boeken in de Spaanscbe Ne- derlanden gesteid. Intusschen werden de straffen niet yerr zwaard, zelfs niet in geyal het misdrijf yoor de tweede of derde maal word herhaald. Dit is het wat ons in de wet minder beyalt. Oyerigens beyatten de IV^e en Vlld© titels billijker bepalingen dan de rest. Behalye deze wet werden door Napolbon in de beide ^Nederlanden, in departementen yerdeeld, nog andere decre- ten, die ons onderwerp raken, yan 1810 — 1813 inge- yoerd. Yan dien aard was het decreet yan 3 Augustus 1810, den 9den April 1811 hier te lande yan kracht yer- klaard, dat de dagbladen betreft. Art. 1. „I1 n'y auraqu'un seul journal (nl. dat oyer politick handelt) „dans chacun des d^partemens autres que celui de la Seine." — Art. 2. „Ce journal sera sous Tautorit^ du Prefet, et ne pourra parattre, que sous son approbation" ^). Hoe die nieuwe bladen dan ook waren, hebben wij niet alleen zelyen onderyonden, maar is uit de gezindheid der Fransche prefecten op te maken. Deze yermindering strekte klaarblijkelijk om te beletten, dat het aantal nieuws- bladen te sterk zou toenemen en talrijker worden dan hem op de eerste bladzijde gestempeld." Art. 4: „dat de boekverkoopers het i^ deel van het geheel der door hun opgegeven exemplaren, ter hunner dispositie staande, aan de auteurs of eigenaars zullen betalen, enzulkselke 6 inaanden, in evenredigheid van den verkoop; welke gerekend zal worden Tolgens het getal der hun overig blijvende en door hun aan te wijzen exemplaren/' Uitgevaardigd door den Prefect van Zuid-Holland i Februari 1810. — Dit art. 4 is zonderling; het is om den auteurs in Frankrijk, die er welUcht over geklaagd zullen hebben, mede eenige winst te bezorgen van deze, in een, tijdens den nadruk vreemd land vervaardigden druk hnnner v^erkenl 1) Zie: Collect, des Lois, meermalen aangehaald, p. 22; de Gijselaar, bL 99 en 111. 244 de prefect zou kunnen of willen toelaten. Intussclieii werden zij aan een onderzoek onderworpen en overal bespeuren wg angst en vrees, dat ongeoorloofde dingen aan 't lichtzouden komen. Overal yertoont zich een bewind, dat niet met yaste hand durft besturen, doch met geweld en gestrengheid heerscbt en de gemoederen tegen zich yerbittert ITadat aan ITapoleoit gebleken was, dat de Directie der drukpersen en boekwinkels te yeel kosten na zich sleepte, yond hij terstond een middel om dat kwaad te yerhelpen, terwgl hi) er zich in 't minst niet oyer bekommerde of de uitgaye der boekwerken daardoor al te zeer werd gedrukt en hun prijs moest yerhoogd worden. Immers yaardigde hij den 29sten April 1811 een decreet uit, waarbij hg bepaalde in art. 1 : ^Un droit d'un centime par feuille d'impression sur tons les ouyrages connus en imprimerie sous le nom de labeurs (boekwerken), quelque soit le format du yolume, si ces ouyrages n'appartiennent jt aucun auteur yiyant ou k sea h^ritiers." (Erachtens art. 39 yan het decreet yan 5 Februari 1810). Dit artikel slaat op het geyal, dat na een tjjdsyerloop yan 20 jaren een boek aan den Staat zou gekomen en domame public geworden zgn. Art. 2. ^Ne seront pas passibles de cette taxe les ouyrages d'imprimerie, connus sous le nom d'ouyrages de yille ou bilboquets (smoutwerken) ^), yoor welke uitgaye eyenzeer (ten minste) autorisatie geyraagd moest worden, yolgens uit- spraak yan den Prefect, in d. 11 Noy ember 1812. Want yoor zulke werken, welke natuurlijk geen onderzoek onder- gingen, was yoor de uitgaaf en yerkoop noodig een recepis ; ja zelfs het deponeeren der 5 exemplaren kon niet dan met yertooning yan dien recepis geschieden; welke recepia intusschen geen permissie-geying was, maar slechts yanwege den Directeur ten bewijs diende, dat hij geen onderzoek noodig keurde, doch de drukker hem echter het plan ter uitgaaf 1) Zie: Collection, etc. p. 30. Vergelgk hiermede wat wij hierv6or op biz. 10 over dit decreet mededeelden. 245 had me^edeeld. Na gemelde vergtuming kon men nog niet yerkoopen, dan nadat het tijdsyerloop voorbij was, datnood- zakelijk was voor de uitoefening der surveillance door den Directeur-GeneraaL Dit is de geest eener bepaling, te yinden in het Bladder Zuiderzee^ dd. 12 Noyember 1812. — Hoe lang kon het dus duren, eer een boek yerscheen ! En wat de tijd en wijze yan betaling yan dit geyorderd recht betreft, zulks werd later in yerband gebracht met de bepaling yan art. 48 der wet yan 5 Februari 1810. Want een Eeizerlijk decreet yan 3 Juni dezes jaars gebiedt: „Chaque imprimeur, en effectuant le d6p6t de cinq exemplaires — deyra Taccom- pagner de la remise de son obligation personelle, par laquelle il s^obligera k payer dans trois mois, k partir du jour du d6pdt, la somme dont il est redeyable, — d'apr^s le nombre d'exemplaires de son edition, et le nombre des feuilles de ses exemplaires," 't geen De Pommerectl, de Directeur-G-eneraal, bij uitgebreide missive van 20 Mei aan de drukkers bekend maakte^). Den S^en Juni 1811 yolgde een tweede decreet, dat de uitvoering yan het yoorgaande beyal en daarop aandrong '). Dit wat betreft de Fransche wetgeying. 0ns land was daaraan nog onderworpen, toen in November 1813 de ge- zegende omwenteling plaats greep, waarbij de terugkeerende Prins van Oranje tot Souverein Vorst werd uitgeroepen. Met die waardigheid bekleed vaardigde hij den 24sten Januari 1814 het besluit uit'), waarover wij hiervdor op biz. 17 vv. breedvoerig hebben gehandeld. Wat den Vorst, bij wien toen reeds het hoogste gezag berustte, tot de invoering yan die wet noopte, heeft hij zelf in den aanhef ervan op uitne- mende wijze kenbaar gemaakt: „Oyerwegende" — zooluidt de inleiding — „dat de Wetten en Reglementen, aangaande de Boekdrukkerij en den Boekhandel, door het Fransch i) Zie Bijlage I. ^ Zie: GoUect. etc p. 32 vv. De Directeur zelf lichtte dit punt breed- Toerig toe. 3) Over de nuttigkeid van H Hbwale in H Besluit des Prinsen van Orai^e, van 24 Januari 4814, zie: Vreedb, Herinneringen, bl. 29 vv. 246 Bestuur in deze gewesten ingeyoerd, niet alleen in den Boekhandel eene zeer nadeelige stremming yeroorzaakten, maar ook eene strekking hadden, om de yrijheid der druk- pers yolkomen te onderdrukken, den yoortgang yan de yer- lichting te beletten, en alles te onderwerpen aan eene wille- keurige censuur, ten eenemale strijdig met de liberale denkwijze, waarop elk regtgeaard Nederlander den hoogsten prijs stelt, en die steeds het Gouyemement dezer Landen heeft gekenschetst." Wat de artikelen zelyen der wet aan- gaat: de yolgende, welke de Fransche instellingen op dat stuk afschaften, komen hier in aanmerking. Art. 1. De Fransche Wetten en Reglementen, betrekkelijk de Boekdrukkerij en den Boekhandel, daaronder begrepen die, welke de Nieuwspapieren betreffen (yan 3 Augustus 1810), zijn, yan date dezer, geheel en al afgeschaft. — Art. 2. Dientengeyolge worden de Inspecteurs yan de Boek- drukkerij en den Boekhandel honorabel yan hunne posten ontslagen. — Art. 3. Insgelijks wordt de uit yoorschreyene Fransche Wetten en Beglementen profluerende belasting (ygl. het decreet yan 29 April 1811) ten behoeye yan het fonds der generate directie yan den Boekhandel, met date dezer, afgeschaft. — Ten opzichte yan de yrijheid der drukpers yoegt de wetgeyer er in art. 4 bij : „Een ieder is yerantwoordelijk yoor hetgeen hij schrijft, drukt of uit- geeft; indien de Schrijyer niet bekend is, of aangewezen kan worden, is de Drukker alleen aansprakelijk." — Art. 5. Elk stuk, dat zonder naam yan den Schrijyer of Drukker, en zonder aanwijzing yan den tijd en de plaats der uitgaye, in het licht komt, zal als een Libel beschouwd, en de Uit* geyer of Verspreider daaryan als Paskwilschrijyer yeryolgd kunnen worden" i). — Dergeljjke bepalingen waren te yoren niet in de wet op de drukkerij en den boekhandel yan 1796 of yan 1803, wel in de Staatsregeling yan 1798 opgenomen; nu echter maakten zij teyens een deel uit yan de wet be- i) Alleen de artt. 4 en 5 worden door de Guselaar, bl. 105 aangehaald. 247 treflEende de boekdrukkerij. Wij zuUen zien, dat zij later tot de bepalingen der G-rondwet behoorden. Wat dit besluit wijders in de artt. 6 — 13 vaststelde in zake het kopijrecht, den nadruk, de vertalingen, deboeken, die van het kopijreoht zijn yerstoken, de exemplaren, die aan den Minister van Binnenlandsche Zaken moeten worden be- zoigd, dat alles is hierv6or te zijner plaatse in Hoofdstuk I en II door one meegedeeld. Ten slotte bepaalt art. 14: ^Wekelijks zal eene lijst, van de bij het Departement yan Binnenlandsche Zaken ingekomen werken, in de Staatskourant worden be- kend gemaakt." Op elken Maandag werden dus de titels van die boeken openbaar. Deze wet, die met de tjjdsomstandigheden uitmuntend strookte, werd door den Souvereinen Yorst niet uitgeyaar- digd, dan na alvorens den Gommissaris-G-eneraal van Bin- nenlandsche Zaken te hebben gehoord. Want toen was WiLLBM VAN Oranje nog niet tot Souverein Vorst uitge- roepen, waren hem geen Ministers ter zgde gesteld en yaardigde hij eyenmin, nadat oyer de zaken in de yergade- ringen der Staten-Generaal was beraadslaagd, wetten uit, zooals geschiedde nadat in Maart 1814 de Grondwet yast- gesteld en de Souyereine Yorst ingehuldigd was. Die Grondwet, welke de ^Noordelijke Nederlanden alleen betrof, beyatte geen enkel woord oyer de yrijheid yan drukpers, aangezien bij de artt. 4 en 5 yan het eyenyermelde besluit daarin was yoorzien. Intusschen werden in de Zuidelijke Nederlanden, oyer wier lot de Eoningen en Yorsten yan Europa, die toen het oyerwicht hadden, nog steeds beraadslaagden, door het be- sluit yan 24 Januari 1814 de Fransche wetten niet afge- schaft, doch bleef die wetgeying in 't algemeen behou- den ^), zoolang daar geen zekere of bepaalde yoor in de plaats was getreden, met dien yerstande eyenwel, dat de bezwarendste bepalingen der wet yan 5 Februari 1810, waaryan geheel Nederland een afschuw had, stilzwijgend i) Nl. tot den 23it«n September 1814. 248 werden yoorbjjgezien. Tot die meening worden wij als yan zelf gebracht, wanneer wij van den eenen kant bedenken, dat terstond nadat de band tussohen de Zuidelijke Neder- landen en Frankrijk verbroken was, het ambt van den Directeur en de zes Auditeurs te Parijs werd opgeheven, terwijl van den anderen kant het vermoeden njst, dat ook de oyerige bepalingen dier wet in onbruik zijn geraakt. Immers was ook den Zuidelijken ITederlanders de onder- drukking der vrijheid van de drakpers onder de Fransche heerschappjj niet aangenaam, al waren zij yan deSpaansche en Oostenrgksche kluisters niet afkeerig geweest. Wantaan de censuur yan die beiden waren zij yan langen tijd her gewoon geraakt en droegen zij daaryan het juk gewiUiger dan het Fransche, dat hun, als door indringers opgelegd, yeel zwaarder drukte. Nu wellicht, nadat zij het meer knellende der banden door de Franschen der pers aangelegd hadden onderyonden en eyenzeer met haat tegen de censuur yan yorige eeuwen yeryuld waren, yerheugden zij zich ook oyer de yrgheid, die zg op het punt waren te yerkrijgen. Toen nu, in het begin der lente yan 1815, bij Napo- LEOii's nadering, de beide Nederlanden onder den naam yan Eoninkrijk werden yereenigd, moest een andere regel yan bestuur, een nieuwe Grondwet worden gemaakt. Deze kwam midden in genoemd jaar tot stand en werd door Eoning Willem I aangenomen. — G-aan wij nu na, welke bepalingen die Wet in zake de yrijheid yan drukpers in het Eoninkrijk der ITederlanden beyat, ten einde daaruit op te maken wat in 't algemeen het streyen yan de hedendaagsehe Nederlandsche regeering om de pers en de rechten der boekdrukkers en boekyerkoopers meer of min te beperken, inheeft. Het is een eenig artikel, dat uitmuntende bepalingen beyat, welke een nieuw bewind ten hoogste tot sieraad en eer moest yerstrekken. „Het is aan elk geoorloofd om zijne gedachten en ge- yoelens door de drukpers, als een doelmatig middel tot uii- breiding yan kennis en yoortgang yan yerlichting, te open- baren, zonder eenig yoorafgaand yerlof daartoe noodig te 249 hebben (dit doelt klaarblijkelijk op de censuur), blijyende nogtans, elk yoor hetgeen hij schrgfb, drukt, uitgeeft of verspreidt, yerantwoordelijk aan demaatschappjj ofbijzondere personen, yoor zooyerre deze regten mogten zgn beleedigd" ^). In hoeyer ieder yerantwoordelijk is wegens de aangedane beleediging, leeren de artt. yan den nog yigerenden Code P6nal, die wij boyen hebben yermeld ^). — De bepalingen, die de Eoning der ITederlanden yeryolgens betreffende de yrgheid yan drukpers yaststelde, steunen op de eyengenoemde liberale grondbeginselen. Intussohen stelae onze Koning, toen na Napoleon's terug- keer, in de Nederlanden de gegronde en niet geringe yrees ontstond yoor stoornis der inwendige rust, ten einde zulks te yoorkomen den Staten-Generaal een wetsontwerp yoor, dat door hen aangenomen en den 10<ien April 1815 tot wet yerheyen werd ^), waaryan het opsohrift luidt: „Wet, hou- dende yoorschriften tot spoedige en krachtdadige beteugeling yan onrust en kwaadwilligheid/' Zij beyat 5 artikelen; het yolgende heeft op ons onderwerp betrekking: ,}Alzoo het raadzaam is, om in de tegenwoordige omstan- 1) Zte: Grondwet voor het Koningryk der Nederlanden 1815, art. 227. 8) De drukkers Yerantwoordelijk voor de geschriflen die zQ dnikken, tengevolge van art. 227 der Grondwet en het Beslnit van 23 September 1814 — Bestreden: Wanneer een schr^ver bekend is, houdt des Drukkers verantwoordelijkheid op; ook blijkt zulks uit artt. 283 — 85 van het Code Penal^ welke door het 2e art. van de Grondwet behouden zijn gebleven. (Z66 HoLTROP.) Zie het bericht van het pleit over de zaak van de Moor, drukker van den Speetaieur Btlgej en den AM de Foere, in de Arasterd. Gt. van 8 Md 1817, art. Bnasel, (Holtrop.) Te Brugge zelve beschouv^ men echter de zaak anders; nog in 1827 heeft het Hof dn sichrijver ^n drukker beiden om een beleedigend geschrift veroordeeld , *t geen raisschien geveld werd om een plasdankje te verdienen ; trouwens het is door Z. M. gebroken en de straf geabsolveerd. 3) Zie over de wet van 10 April 1815 en hare hardheid de memorie van den boekverkooper A. P. Langenhuizbn (Advocaat Donker Curtius) in December 1827 uitgekomen. Die wet leed herhaalden aanstoot, toen in Februari 1828 het boekje van Ducp^siaux tegen Asser, te Brussel werd opgehaald. Geeluand della Faille noemt haar in de Vergad. d. St. Gen. van 11 Maart 1828 : „un monument de honte pour notre l^isla- tion nationale." 250 digheden met dubbele zorg te waken, tegen al hetgeen Onze goede onderdanen zoude kunnen storen, indeloffelgke pogingen, die allerwege met zooveel geestdrift ten behoeve des Yaderlands worden aangewend, en aan One gebleken zijnde, dat de bestaande wetten en regterlijke instellingen niet zoodanig zijn als vereischt wordt, en de kwaadwilligen, die het kweeken van vertrouwen, onrust en oneenigheid ten doel mogten hebben, spoedig en krachtdadig de welverdiende straffe te brengen: Zoo is het, dat Wjj — statueren: — Art. 1. Onverminderd het verordende bij den Isten Tit. van het Hide Boek van het nog werkende Crimineele Wetboek, voor zooverre daaraan, bij de navolgende bepalingen niet wordt gederogeerd, zuUen alle degenen, welke zich zouden mogen verstouten, om zoodanige geruchten, tijdingen, berigten, of wat dies meer zjj, uit te strooijen, welke eene strekking zouden mogen hebben om de goede gemeente in beweging te brengen, of dezelve, door onwaarachtige en verzonnen tijdingen van onheilen of tegenspoed te verontrusten ; gelijk mede alle degenen, welke de onbeschaamdheid zouden mogen hebben om zich, hetzij door openlijke gesprekken, of uitroepingen, hetzij door eenigerhande daden oi geschrifien^ te doen kennen als voorstanders of werktuigen eener vreemde overheersching en eindelijk alle degenen, welke oneenig- heid, twist, tweespalt, verdeeldheid of wantrouwen onder de ingezetenen mogten zoeken te veroorzaken, of volksbewegin- gen, combustie of wanorde te verwekken, hetzij door het aanheffen van een oproerkreet langs de straten of open- bare plaatsen; hetzij door andere bedrijven, door welke de rust en goede orde zoude kunnen gestoord worden, naar- mate van de zwaarte van zoodanige zaken en misdrijven, en naar den minder of meerder verzwarenden aard derom- standigheden, gestraft worden, hetzij met gestrenge geeseling aan den Ijjve, hetzij met geeseling en brandmerk, en, in beide gevallen met gevangenzetting, niet te boven gaande den tijd van 10 jaren; — hetzij alleen met gevangenzetting, niet te boven gaande den voorschreven tijd. — Art. 2. In- geval de misdrijven in het vorig art. vermeld, eene werke* 251 lijke yerstoring der openbare rast of oproer zouden mogen verwekt of daartoe onmiddelijk aanleiding gegeven hebben, of daarmede zijn vergezeld geweest, zuUen de daaraan schuldige personen, zoowel als de bewerkers en dadelijke begunstigers daarvan, met eene zwaardere straffe, en zelfs naar vereisch van zaken, met den dood, worden gestraft." De artt. Ofschoon op die wijze reeds, yoor een deel, door gemelde wetten tegen het misbruik der pers in het Eoninkrijk der Nederlanden yerschillende maatregelen tot stand kwamen, bestond er toch geen bijzondere bepaling tegen de auteurs, die door hunne geschriften buitenlandsche Yorsten beleedig- den, eyenmin als tegen de drukkers en yerkoopers eryan, yoor het geyal dat zij den schrijyer niet kunnen aanwjjzen. In dat alles werd yroeger in ons land ook yoorzien, bijy. in 1744 (zie biz. 156); doch Napoleon had geheel en al yerzuimd hierop een uitdrukkelijke wetsbepaling te maken, hetzij omdat hi) 't beneden zich achtte in zijn Bijk op dat punt te letten, aangezien hij de oyertuiging koesterde dat zijn persoon en zgn heerschappij boyen alles uitstaken, hetzij omdat hij den regel huldigde, dat het misdrijf yan majesteits-schennis ten opzichte yan buitenlandsche Yorsten niet wordt gepleegd; hetzij ook, omdat hij er naar streefde door middel yan de door hem ingeyoerde censuur, die zijns erachtens alle scha- delijke geschriften weerde, ook die, welke buitenlandsche Yorsten golden, te onderdrukken. Wat hieryan zij, hetstaat yast, dat hij in den Code P^nal dit punt zelfs met geen enkel woord aanroerde, en aangezien dat Wetboek ook yoor ons Nederlanders tot nog toe yan kracht is, gebeurde het 1) Zie: SUaUblad der Vereen. Nederl. 1814, n\ 32. 252 in 1816, ^n tengevolge van dat stilzwjjgen, ^n doordegast- yrijheid, die onze Grondwet aan yreemdelingen bewiJBt, in art. 4, luidende: „Alle die zich op het grondgebied van het Rijk bevinden, hetzij ingezetenen of yreemdelingen, hebben gelijke aanspraak op bescherming yan persoon en goederen," dat sommige Franschen yan die gunstige bepaling misbruik maakten door zich opzettelijk naar de iN'ederlanden te begeyen om aldaar tegen yreemde Yorsten, en met name tegen den Eoning yan Frankrijk, onge^traft hekel- en smaad- Bcbriften te doen yerschijnen. Onze Eoning heeft dieleemte in onze wetten op dat punt duidelijk doen uitkomen in den aanhef der wet yan 28 September 1816. Immers, nadat Z. M., ten einde dat misbruik te beperken, op den 19^^ dier maand een concept-wet nopens het onderdrukken yan die losbandigheid der pers ten opzichte yan buitenlandsche Yorsten den Staten-Generaal had aangeboden ^), yingen deze de beraadslagingen daaroyer aan op den 26 September en yerhieyen het ontwerp, nadat 9 leden dier zeer aanzienlgke Yergadering daaroyer het woord hadden geyoerd, met 64 tegen 4 stemmen tot wet'). Zij luidt als yolgt: „Art. 1. Degenen, die in hunne geschriften yreemde Souyereinen of Yorsten in hun personeel karakter hoonen of beleedigen, de wettigheid yan hun geslacht en regering tegenspreken of in twgfel trekken, of hunne daden met hoonende of be- leedigende woorden berispen, zuUen yoor de eerste reize worden bestraft met eene geldboete yan f 500, of bijaldien zij niet in staat zijn dezelye te yoldoen, met eene geyange- nis yan 6 maanden; — yoor de tweede reize met eene ge- 1) Staatsct. van 14 en 17 Sept. 1816. 2) Staatsct. van 26 Sept. 1816. De beraadslagingen zyn opgenomen in die yan 5, 7, 8 en 9 Oct. — Er verscheen den 16deii Sept. 1816 in den Haag ter Nederl. drukkery eene brochure tegen het ontwerp, getiteid : (^luiquet observations sur U projet de loi ieiufani h rettreindre la UkerU de la Preee^, met eene Nederl. vertaling er tegen over; vermoedelijk ge- schreven door Gendebien of door Dotrenob, die by het adviseeren over de wet hunne stem nog niet uitbrachten, maar tot het laatst bewaarden, of door Keupblius, die tegen art. 8 was by zgn advies. 253 yangenis van 1 tot 3 jaren." — ^Art. 2. Dezelfde straffen zullen toepasselijk zijn op de drukkers, uitgevers, uitventers (oolporteurs) en boekyerkoopers, die de gemelde geschriften zullen hebben gedr^kt, of in het lioht gegeyen, of doen drukken, of in het licht geyen, yoor zoo yerre dezelye den schrgyer niet zullen kunnen aanwijzen, met zoodanig geyolg, dat de laatstgemelden niet alleen in handen der justitie ge- rakeni), maar yan het gepleegd misdrijf in regten kunnen worden oyertuigd, en alzoo bestraft. Zullende de straf tegen de drukkers, uitgeyers en boekyerkoopers te appliceren, gepaard gaan met intrekking yan hun patent, en met yer- bod, bij de eerste oyertreding, om gedurende den tijd yan 3 jaren, en bij herhaalde oyertreding, gedurende den tijd yan 6 jaren, eenig werk te mogen drukken of uitgeyen, en in beide geyallen met yerbeurdyerklaring der exemplaren yan het yerboden werk of geschrift." — Art. 3. „Het zal noch aan de schrgyers of redacteurs, noch aan de drukkers, uitgeyers of boekyerkoopers tot eenige yerschooning of yer- zachting kunnen yerstrekken, dat de stukken of artikelen, waaroyer zij in regten mogten betrokken worden, door hen uit andere gedrukte werken of yreemde nieuwspapieren zgn oyergenomen, getrokken of yertaald/' — Art. 4. „Alle officiele Uagten en reclamation yan yreemde Gouyemementen, uit hoofde yan geschriften, bij art. 1 yermeld, zullen door onzen Minister yan Buitenlandsche Zaken directelijk worden ge- bragt ter kennisse yan onzen Minister yan Justitie, ten einde de bg dezelye betrokkene schrgyer, redacteur, uit- geyer, uityenter, drukker of boekyerkooper, zoo daartoeter- men zijn, door den Prokureur-Generaal of den Officier yan het publiek Ministerie, onder welken hij ressorteert, in reg- ten yeryolgd worde" *). Dat in de yorige eeuw yoor de proyincie Holland dezelfde yerbodsbepalingen bestonden, 1) Dit werd er b^jgevoegd, omdat die boekverkoopers dikw^jls boeken van Fransche schry vers, die in Frankrijk woonden, uitgaven. Die autenrs konden door onie politiebeambten niet worden gearresteerd. 2) Staatsbl. yan 4816, N", 51. De drie eerste artikelen vermeldt de Gijse- LAAR, t. a. p. bl. 106—108. 254 zagen wg hierv6or bij den 9den December 1702 en den 298*en Mei 1744. Intusschen meet geen bewoner van one Eonink- rijk, die het wel meent met bet Yaderland, van oordeel zijn, dat hem de gelegenheid is benomen om wat het algemeen belang dient, openbaar te maken, en niet gelooven, dat aan de Grondwet geweld wordt gepleegd. Yolstrekt niet. Maar hoe zouden beleedigingen, onzen bondgenooten aangedaan, tot het algemeen welzijn kunnen strekkenP Het doel, dat de wet beoogt, moot dus alleszins worden gebillijkt. De laatste in de reeks van wetten, die op ons onderwerp betrekking hebben, is die van 25 Januari 1817, welke reeds op biz. 61 is behandeld, als in 't bijzonder rakende het kopyrecht en wat daarmede in yerband staat. Yier dagen na het in working treden der wet van 25 Ja- nuari 1817 dienden drie Brusselsche boekhandelaars, Weis- SEKBRTTOH, Imprimour-Libraire, de Mat, Imprimeur-Libraire en Le Charlier, Libraire, bij de Staten-Generaal, die toen te Brussel zitting hielden, eon request in, houdende het yerzoek den inyoer yan Fransche boekwerken in het Eoninkrijk der Nederlanden zwaarder te belasten, omdat de boeken, die yan daar in Frankrijk werden ingeyoerd, door zeerhooge rech- ten waren gedrukt. Zij yoegden er bij, dat zoodoende het recht yan wederyergelding, naar de toepassing waaryan de Eoop- handelsrechten yan alle yolken rechtmatig heenyoeren, in wor- king zou treden. Dat yerzoekschrift had echter geen geyolg ^). 