Bijdragen tot de taal-, land- en volkenkunde
8 ‚Ll Carga weegt 408 ponden” en „35 mansjaag” (Valentijn, Batavia, bldz. 362). ® Vgl, over de soorten zijde Valentijn, Persien, bldz. 236, v. OOST-INDISCHE COMPAGNIE 16021800, 493 gebieden, dat geen vreemde coopluijden goederen op onse naam over en voeren, uogte aan lant sullen brengen, om daardoor alle fraaden in ’s Coninx geregtegheijt voor te komen, Op dit punet antwoorde gelijk op "t eerste articul. 3. Dat Zijue Maijesteijt ons zal gelieven te restitueeren ' de resterende 1426 thomannen wegens de overthollen door Mirsia Tackij * ons t’ onregt afgedwongene 4906 thoman, waar van Zijne Maij'. ons reede 3480 thoman heeft goet gedaan, stellende de pretensie ofte schaede van 12800 thoman (die wij in soo veel jaren die sijde door geseijde Tachija à 50 thoman d’carge, zijude S thoman d'carge hooger, als wij die metten voorigen coningh Abbas, loffelijker memorie, gecon- tracteert hadden, geleden hebben) in Uwe Maijesteijts discretie, met vast vertrouwen, daar in soo een coninklijke liberaliteijt gebruijcken sal, dat ons in 't geheel ofte ten deele contentement geschiede ende wij occasie mogen hebben, om van nu voortaan met Sijn Coninklijke Maij' in goede alliantie te continueren. “Geen den vorigen vertrouwder * Uw afgenomen heeft, spruijt van regtvaardige tollen van waaren die gij meer ingebragt, ende opgekogt als gij met den Conink verhandelt hebt; zulx niet met geweld, maar geregtig van Uw gevordert zijn, Ende naderhand hebt. gij nog soo veele goederen uiĳtgevoert ende ingebragt, dat die tollen (ten aensien gij met den Coninck niet gecontracteerd hebt) bij de 5000 thoman bedragen, zonder te reekenen, tgene gij de voorige jaaren meer ingebragt, als vernegoticerd hebt, ‘t welk wij U tot nog toe niet afgevorderd en hebben, ende over de 3000 thoman, die gij nog per resto van zijde schuldig gebleven zijt. Hoe cont gij dan nog seggen, dat van den Conink zijt eijschende. Seer wel zoo gij dit jaar met den Konink soodanigh contracteert, dat hem daar proffijt van toekomt, jetwes van ‘tgene Zijne Maijes' van U nog is competerende, stant naar vereisch gemodereert ende Uw quijtgeschol- den te werden. ' Vgl. over deze aangelegenheid Dagh-Register 1644—1645, ta p. * Deze toenmalige rijksbestuurder was sedert gestorven (Vgl. ook Valentijn, Persien, 247-248). * „Vertrouwder des rijks” of rijksbestuurder (Vgl. hiervédr blds. 378, noot 2). OOSTINDISCHE COMPAGNIE 16021800, 495 6. Dat onder andere artieulen, bij onse antecesseurs met Zijne Maijest* voirouderen beslooten, als diverse commandementen, ons bij de vorige coningen Abbas en Saphij loffelijeker memorie mitsgaders door Uwe Maijesteijt onse natie verleend, alle de soodanige, als ons dienstig ende nodig te zijn aghten, moogen werden vernieuwt, blijvende in forme van hunne volle kragt en vigeur, gelijk of die onder ons te aken comptract met Zijne Coninklijke Maijt mede begrepen waren, Hebbe gelast te vernieuwen. 7 Dat de commandementen, dewelke Zijn Maij' ons van alle de voorschreven versoeken te verleenen stont, dienen te luijden, niet op de tegenwoordige hartoogen, sulthans, gouverneurs ofte bevel- hebbers, enz, daar wij d'selve aan genootsaakt mogten werden te vertoonen, nogte op de presente opperhoofden van de Nederlantsche natie, maar op alle tegenwoordige en toekomende; ende gelijk het den Coninek vrij staat over zijn rijk ende onderdanen uijt souvereijne authoriteijt soodanige commandamenten ofte publicatien van gebod ende verbot te laten uijtgaan, als hem wel gevalt, dat dezelve geen verhindering in ons comptract van bestant ende geobtineerde pre- minentjen bij Zijue Maijesteijt en sullen causeren , nogte wij daarinne begrepen zullen mogen werden, ten wanre Zijne Maij' onse naam daarinne expresselijk geliefde te insereeren. Soo gij versoekt sal *t geschieden, Alle welcke voorstaande poincten ons ingewilligt, ende daarvan vigooreuse commandamenten, sonder eenige exceptie , met Uwe Mij" conincklijke signatura bevestight, verleent werdende, zijn bereijt, met Zijn Maij‘ daar op een vast verbont ende onverbrekelijke alleance te maken, met inclinatie ende nanneminge, onse negotie in Uwe Maij* rijk alomme naar uijterlijke vermogen te vergrooten, gelijk wij uijt cragte van onse commissie ook belooven zullen, Uwe Maij* zeehavens, scheepen ende volkeren voor d’ invasie ende ‘t geweld der Portugeesen, als andere Uwe Maijest* tegenwoordige vijanden te beschermen, mitsgaders allerwegen daar d’ onse present mogten wesen, deselve voor overlast te bevrijden, mits dat Uwe Maij' zig onder het tractaat van bestant', tusschen Portugal en onse landen t Vgl. hiervóór, bide. 429. 498 GENERALE NEDERLANDSCHE GEOCTROYEERDE Bevelschrift ' wegens dat geene regenten en gjachbanlers van Gamron goederen van d’E. Comp* en andere coop- luijden, tensij met haer vrij bewillingh, mogen copen, verleent op de regenten en sjachbanders van Gamron door den coninck Safie d’Eerste op den 29 van de maendt Safar des jaers 1046, overeencomende met de maendt vases de des jaers.......... naer Christi geboorte *, en vernieuwt door Abbaas de Tweede in de maend Rabes- lawwel des jaers 1057, overeencomende met de maendt wie gi aaa wine des jaers......... naer Christi geboorte. L. S. van den conink Abbaas de Tweede. Daer is een gebodt van de werelt te gehoorsamen geschiet, nae- mentlijck dit: Den regent ende reeckeninghhouder en ontfanger van de thienden en uijtganck der gesegende zeecoopplaetse Abbaas weten, dat de natie van de Europiaense Hollanders een bevelschrift van den prince Chahaan der plaetse van vreugde (den conink Safie d'Eerste) in dato van den 29 der maent Safar des Jaers 1046 op de naem van Zaliger Safie Coelij, sultaan en Mahammed Salleh Beeck, slave van het aensienelijcke Hoff, gewesene ontfanger ende reeckeninghouder van de thienden en uijtganck der voormelte gesegende zeecoopplaetse, uijtgegaen sijnde, geexhibeert en verthoont hebben, sijnde van desen johoudt, namentlijck, dat sij beijde voorschreven weten, dat er ge- requestreert sij, hoe dat de schepen van de coopluijden en de Euro- ‘pianen in de zeecoopplaetse aencomen, sij de beste en uijtgelesenste 1 ,Transluet uijt het Persiaens”, overgenomen uit Contractboek Amsterdam ITI. 9 Safar 1046 loopt van 5 Juli—2 Ang. 1636. 500. GENERALE NEDERLANDSCHE GEOCTROYEERDE En hier beneden L. S. van den attemaad dauleh Chalifah Sulthaan, ! Bevelschrift ? wegens 't overleveren van dienaren en . schuldenaers in handen dergeenen, dewelcke daerom ofte naer gesonden werden, verleent op de regenten van het gansche rijck door den conink Abbaas de Tweede in de maandt Rabealauwwel des jaers duijsent seven ende vijftigh overeencomende met de maendt.... des jaers... naer Cristi geboorte. L. S. van den coninck Abbaas de Tweede. Daer is een gebodt van de werelt te gehoorzamen geschiet, namentlijck dit: De beglerbegies, omeraas, regenten, wasiers en verdere overgestelde van de gesegende rijcken, wanneer van den inhoudt deeses hoogh aensienelijcke bevelschrift kennisse sullen hebben, ingevalle de die- naren en partijen van schulden en reeckening des Hollantse cap" in de landen onder haer staende sigh bevinden en voorschreven capiteijn ijmant om haar te vorderen sal senden, soo en hebben voorschreven volk in de landen onder haer staende niet te houden, maer met hare dienaren bij voornoemden capiteijn senden, om haer rekeninghe effen te maecken. Dese saecke dan van nootsakelijcke achtervolging houdende, soo achten daeraen verplicht te wesen. Geschreven in de maendt Rabealauwel des jaers 1057. Achter op de rugsijde boven aen stont: Bij de hooge boven al verhevene mondelijcke ordonnantie. En daer onder: L. S. van den ahtumaad dauleh Chalifach Sultaan. * u Ia Contractboek Amsterdam III volgt hier nog een stuk, het welk ik niet opneem: „Bevelschrift wegens ’t uijtvoeren met ijder schip (van) vier stucx paerden, mits onder deselve twee merrien wesende...” 2 „Translaet uijt het Persiaens”, overgenomen uit Contractboek Amsterdam III. 3 Niet neem ik op het in Contractboek Amsterdam III volgend „Bevelschrift wegens 't vrij halen en vervoeren” door de Nederlanders „van soudt en roode aerde” van het eiland Larek, hetwelk „de Muslimaans niet ende sij wel van doen hebben”. Het eiland Larek of Lareka ressorteerde toen onder den sultan (gouverneur) van Hormus. LE NEE FU ee TETE en en Sar drente” enten. ate ee tn opene ves. ans BT EK tn sen menen James me Moe IJ EL. iammaamd nemen tee en Troatmest cnt ee Jcrmaers. mone — vam xj ‘io nn Weme seumercst en 2 Jeornmers O9. dats ver ete noteren. mftummeene mr seren fe monden Weten sn ie aen Cr ac Seeman “ weaen (Abilqnates “ae enetanat me Tee oan Saecmmriker aver ee nde naprstendent va Hede vem 2 i WEEteren em mbieet von — nisnat “oem. 2 cam? vn (i) -serrunigen met ceotl ele on menen mee Tuta 2 -eume mmetsen “em Jenmermie meet » engetandt onder nmanct > sesennsigen. zine zemete Jem on te Preben mn Titnesrm. mi et waiergeseirevese 3i- uee wellden mde veter puhouderen Un zeserae Nurucormn winds on ects mn fe rank vn Mgere. owereemeecomen Ien venen frie fagen warmer lempende zeen wont @ 4 mes. 10 engen ~ertigh meen 2 wo © oo me on onildnemner om fe haden mde tiea. fie gemeite Tere ser. zemeite Srem 5 tene maat peteden tert (mer vier gerexent fe wensen Gen tome “ote nin gedaen. Weteze voesrign huisen 3* son hae ven gemeite Lom nen zin ver tamtt zesselr wf wa fe mi ml mtenneren ma ml Ui zenanden Bosen ce arzeen fe marsen yaete vn Tirworin sade fe vmer geen aude zeten ier Taevaa ven vemende vet. under vege wren Tan Weecirert Pee varaan ve ¥en erp ets Set or ver vesmen. Wiseenien Turan + Perroamuam we arn” 1 oy veren de Parra Pereraart Saisie zever Ik. 3 aye meses. or Hamer. 6 zene zere tne-terianie vowiten, te weren kerstenen. sijnde de nacen. met LOM LOMO Vk: „ais sijn dese Parrcas ren Cipetecen gevens. a, cer dz Poringesen ogt India ern otters Nath ta Aerzeiver tithes: adaer door baer toedoen na het For cin ameter), Ning te verten vee andere ceremonien hebbende gehat. tannanin pievea van VY Dor Wah > ie ee enn Madre es weeen EE atra Meren Mrranmertacen „ade verd tan zeer Te, ate 2272 Oren Bern venter vent gemelte ous vereptej', ten dele bijsonder, ten Hele voorheen Ane Merten code Weydenen vermenght, ende is haer hooftplaetse 512 GESERALE SEDERLAYDSCHE GEOCTROTEERDE lengd bij onderstaande oversenkomst. Eerst was den I4“ „de stad half tegen wil, half met oochinickinge van ‘Maetsuyker) ende den Raet, voort nijtgeplnadert, also vermercken, op de beloofde brandtschat niet veel meer volgen zal (erne som van 5163 realen was betaald), ende den Cap”. t ende de geestelijcke selfs toegestaen, alles bij een te halen, ende onag betalinge daer nijt te mak:n, doch en is niet van waerdije be- vonden, soo dat de soldaten ende lascarins? daer mede lieten om- springen ” (Ommitgegeven Extract witten Dachregister ...-- gedurende derpeditie van Tutueurin.… } Translaedt pijt het Latin, zijnde "t nader contract met die van de stadt Tutucorin gemaeckt, dato 18° Februarij A° 1649. Wij ondergeschreven Franscisco Mellhore, Capiteijn deser stadt Tatacorin * ende der vordere plaetsen daer onder horende ende p’ Anthonius Carvallho a Messquita, vicarius der stadt Tutucorijn ende der vordere plaetsen, mitsgaders p’ Didacus Cardosa der Societeijt Jesu, rector van Collegie van Tutucorijn ende der annexe residenten, waren met den Heere Joan Maetsuijker, gouver" van ‘t eijlandt Ceijlon wegen d'Hoge Mogende Heeren Staten Genersel der Vereenighde Nederlanden ende generael der presente vlote ende crijgsmaght, overeen gecomende verdragen, dat wij te wege souden traghten te brengen, zoo veel ons doenelijck zoude zijn, dat tot een brandtschadt voor dese stadt ende de plaetse ende kercken daeronder behorende binnen drie dagen betaellt soude worden de somme van 40.000 R* tot reparatiën van de jnjurie ende schaden, van de regenten en jnwoonderen dersellver plaetsen, zoo gemelte Heere seght, ontfangen. Ende allsoo binnen voorschreven corten tijd vermits d'absentie der jnwoonderen, ons onmogelijck zij geweest, die zake te verrighten ende hetsellve gellt op te brengen, zoo hebben wij verder van gemelten Here ootmoedigh eude met gebeden versoght ende vercregen, dat hij den genoemden tijt gelieffde uijt - te recken tot ulltijmo Maij eerstcomende met beedighde toesegginge, 1 Vgl. beneden, noot 3. 2 Inlandsche soldaten (Vgl. Hobson-Jobson, p. 388, f.). 8 „Alko binnen Tutucurin doorgaens eenige Portugese cooplieden plagen kevonden te worden, aldaer huren handel drijvende, soo is wegen de coninck van Portugal met toelatinge van den..... naick (van Madure) doorgaens Ive een agent, consul, ofte, soo sij hem noemen, capiteijn, gestelt goworden, sonder dat de voorschreven cust ofte de vlecke Tutucurin den voorsehreven Heere coningh verder aengaet....” (Onuitgegeven „Corte ver- antwoordinge … op het..... relaes bij den Portugesen ambassadeur aen Haer Ho: Mo: overgegeven van het gepasseerde binnen Tutucurin..... ”). over di 516 GENERALE NEDERLANDSCHE GEOCTROYEERDE luchtige Heeren van de Oostindische Compagnie, diet wel gevonden hebben, door approbsetsie ' van de Heer Gouverneur Generaal en Raeden van India . . . . aan d’ eene zijde; ende den Serenissime en Zeer Mogende Raja Singa Rajie, keiser van Ceilon etc*, met de vasalen van zijn Rijk, onderdanen van Zijn koninklijke kroon..... 8. Ende ingevalle dat eenige van die voornoemde fortressen, re- tranchementen ende andere defensive plaatsen, waer die zouden mogen wezen, door ons en Zijn Keijserlijke Majesteit wierden ingenomen en g'eischt ende [ingevalle] dat Zijn Majesteit [zulks] begeerde *, dat die [dan] van onze krijgsofticieren, soldaten, geschut en nodige ammonitie wierden verzien en bewaert tegens de magt van den vijand; ende [ingevalle] dat wij dan oordeelden, dat niet de gezeide fortressen sufficant nog defensief genoeg waren, om haer tegen te staan, dan zal Zijn Keijserlijke Majesteit gehouden weezen, om die te doen verzien en versterken op zijnen koste, tot dat die wel gefortificeert zijn. 10. Zo lang dat de schuld van de onkosten, gedaen bij de Compagnie ten dienste van Zijn K. Majesteit niet zal voldaen worden, zal aen geen ander natie canueel mogen gegeven worden, als aen de gemelte Compagnie alleen nog na de voldoening van de gezeijde schult en zulx omdat de Hollandsche natie aan Zijn K. Majesteit heeft altijds gedaen goede en getrouwe diensten. Zo langh als deze vreede gemaekt in eeuwigheit aen de zijde van de Hollandsche natie onder- houden word, zal aen geen ander natie canneel gegeven worden nogh andere verboode goederen in deeze capitulatie begreepen, maar of het geviel dat eenige dingen van de andere rijken zouden van noode zijn tot dienst van dit K. hof, zal Zijn K. Majesteit de voornoemde goederen zenden en geven aen die landen die onze vijanden niet toekomen. * 1 Vgl. den aanhef van 't oorspronkelijk verdrag (hiervóór bldz. 808). 1 Val. hiervóór, bldz. 309 en noot 6. Wat tusschen [ ] staat, is door mij duidelijkheidshalve ingevoegd. 3 Dit artikel Inidt dus anders dan het oorspronkelijk artikel 10, en veel minder strikt. Volgens de voorgestelde „Artijculen” van 1647 wilde Radja Singa 518 GENERALE NEDERLANDSCHE GEOOTROYEERDE manier, als iemand van de onderdaenen van Zijn K. Majesteit, van wat natie hij zoude mogen zijn, een misdaet komt te begaen in eenigen van de plaetsen waer de Hollanders woonen, zoo zullen haer officieren en ministers gehouden weezen, om die zonder uijtstel te zeuden na de officieren van Zijn K. Majesteit, die de naeste zullen leggen, om daer gestraft te worden volgens de misdaet die hij of zij begaen heeft. Maer als de onderdanen, zoo van d’een als van d'ander zijde, brengen saufconduit, zoo zullen zij vergeven worden vau de misdaet, die dat zij begaen hebben, behalven van “*t crimen laese majestatis. ' 18. Dat mede ieder een, niemand uitgezondert, van die geene die met ons handelen, geen magt zal hebben, om achter te houden eenige van de goederen, over welke wij met haar zullen gecontracteert hebben, eer zij ons daerover satisfactie en contentement doen. Eu ingevalle daerinne jmand in gebreeke gevonden werd, zoo zal hij datelijk wegens onze overheeden in hechtenisse genomen worden en overgegeven aen een van de officieren van de justitie van Zijn K. Majesteit, die het naeste leggen zal, om hem tot satisfactie te dwingen, ende het zelve zal verstaen worden van de schuldenaer, die iets zal schuldig blijven. Ende ingevalle den schuldenaer niet heeft om te betalen, zal denzelven den crediteur overgelevert worden. * 16. Dat Zijn K. M. nog zijne onderdanen, wie die zouden mogen weezen, niet zullen vermogen, na dit gemaekte contrakt eenige heijmelijke of openbaere correspondentie met de Portugeesen te houden, die onze en haer vijanden zijn en daervoor altijds gehouden; nog zullen dezelve niet konnen maeken met de gezeijde Portugeezen eenig accoord of contract van coopmanschap of andere, maar ter contrarie die te houden voor haer openbaere vijanden. Ende ingevalle iemand vay de onderdaenen van Zijn K. M. quam eenige goederen te verkopen aen de Portugeesen, die zal moeten gestraft worden tot een exempel van de anderen. Hier word verklaert, dat dezen articul zal punctuelijk onderhouden worden, zoo langh als de Por- 1 Eene nadere uitwerking van het beginsel, neergelegd in het oorspronkelijk artikel 12. 2 Ook omtrent de wijziging van dit artikel spreken de Artijculen 1647. 522 GENERALE NEDERLANDSCHE GEOCTROYEERDE cargasoenen in plaets van [int] Moors tollhuijs, daer desellve jaer- lijex veell vermindert werden en all te merckelijck onderwicht sub- ject zijn, ter eerster jnstantie te brengen, mits dat den ordinarij toll in opreghtigheijt sullen volldoen; ende dat voorts den onbecommer- den handell in °t gantsche rijck sonder eenige molestie offte aff- persinge van ongewooue gereghtigheden mogen gauderen. Een plaets offte huijs buijten, dogh dight bij d'allphandigo ' tot t’Comp® eijgen gebruijck zijn ons toestaende. © 7 2. Dat onsen ‘handell in Bengale ? ende d'omleggende quartieren liber mogen vervollgen, met exclusie van alle thollen, except in Pipelij, * daer de goederen werden affgescheept, gelijck te voren bij firman van Sijn Maijt geobtineerdt hebben, dogh bij de schrapende gouverneurs uiet aghtervolght nogh onderhouden: * derwegen daer- over, als andere onlijdelijke vexatien, aen den gouverneur in Bellesoor * Melckbecq * hebben gedoleerdt, door? gaer weijnigh soulaes erlanght, wes ook voorgenomen hebben, wij, soo verre de gewellden niet cesseeren ende ons geen bondigh couwell van Zijn Maijt voor gerepeteerde plaetsen en vergunt werdt, S onse reght- matige saeke met de wapenen voor te staen. Dit point van ons niet geadvoijeerdt, maer sall door den Com- mandeur omtrent den Koninck ® versoght moeten werden. Onder- wijlen sullen de gecommitteerden so veel traghten uijt te wercken, dat d'E. Comp* tot haer gewenst ooghwit sall raeken. t Tolhuis. * Maakte toen deel uit van het rijk der Grootmogols. Vgl. hiervóór, bldz. 267. Maar hier wordt blijkbaar vooral bedoeld Orissa, waarin zoowel Pippli als Balasor waren gelegen (Vgl. hiervóór, bldz. 332, maar ook Bouwstoffen, LIL, blz. 53, v.). 3 Vgl. hiervóór, bldz. 268. 4+ Vgl. hiervóór, bldz. 268, enz. * Balasor aan de Westkust der Golf van Bengalen, 21° 80 N. B., in het Noorden van Orissa, dat sedert 1578 tot het rijk van den Grootmogol be- hoorde (Hunter, Gazetteer, VIL, p. 199). © Vgl. Dagh-Register 1643—1644, bldz. 287, v., 292; Bouwstoffen, IIL, bldz. 439. 7 Schrijffout voor „doch”? “ In Contractboek Zeeland wordt genoemd een „Caul van den Serlaskeer van Orixa d’ao 1648, waar hij tholvrijen handel in sijn gebied vergund.” Ik heb het stuk niet aangetroffen. 9 De Grootmogol. 524 GENERALE NEDERLANDSCHE GEOCTROYEERDE Dit beloven naer te comen ende geen schepen derwaerts te largeeren, voor ende alleer t staende different tusschen slandts regenten van Aetchin en d’E. Comp* ten vollen sall affgehandellt wesen ende daer op nader ordre van den Gouverneur Generaal aen den Com- mandeur gegeven zall werden. 6. Dat ons in corten sonder eenigh tegenstreven de 2 besneden Nederlanders sullen moeten overgeleverdt werden, dogh bijalldien wat verre van de handt moghte zijn, dat ous in zodanige geval 4000 Ri! tot onderpandt ter handt zullen stellen, onder reserve dat gemelte somme zoo haest ons genoemde Nederlanders sullen overgeleverdt zijn, weder uitkeeren zullen. Op dit artijkell brengen in, dat d'eerste besnedene all over vele jaeren uijt dit naer ’t Persiaense rijck vertrocken zij, ende dat den laesten fugitijff over 8 maenden dese werellt affgestorven is, in voegen geen remedie weten, om ons desellve weder ter handt te stellen; bij zoo verre t doode gebeente begeerten, sullen t’ons beschicken. 7. Dat geen Compaguies dienaers, die na desen futitijff moghten werden, zullen mogen aeùhouden, veell min besnijden; ende zoo eenige suballterne gouverneurs buijten keunis van den Kok haere subberstitie wegh daer in willde nacomen, eghter verbonden willen zijn, densellven aen ons weder over te leveren. Dit versekert, ons van d’Co* zall jngewillight werden, bijalldien niet in de Resspoetse ? offte andere plaetsen, buijten jurissdictie van Zijn Maij' zijnde, gevlught moghte wesen. 8. Dat d’oncossten zullen vergoeden, die tsedert beclimmen vande logie voordt waeken van de Nederlandsche ende Moorsche solldaten gedaen zijn. Aengesien allreede 't geroofde promitteren te vergoeden, soo connen met geen goedt fatsoen dit 8° artijkell toestaen.’ 1 Het laatste cijfer is niet geheel duidelijk. 2 Rajputana (in het N.W. van het tegenwoordige Britsch-Indië) was wel grootendeels veroverd door de Grootmogols, maar de Rajpoetsche hoofden namen cen nog tamelijk onafhankelijke stelling in (Vgl. Hunter, Gasetteer, VII, p. 511, f.; Lane-Poole, Mediaeval ‘India, passim, o.a. p. 239, 258 ff.). 526 GENERALE NEDERLANDSCHE GEOCTROYEERDE 18. Dat den tholl van d'incomende waren, gelijck in eenige jaeren nae den anderen geschiedt is, soorte met soorte zullen volldoen ende betalen. Alsvooren. 14. Dat ons aengebraghte cargasoenen mogeu verzenden ende vercoopen aen wien ende werwaerdt het ons sall gevallen, sonder dat den Sourats gouverueur ons offte eenige coopluijden daerin zall obsterren mogen. Dit zall ons insgelijcx noijt belett werden. 15. Dat geenige gouverneur, meerder offte minder officieren int copen van alle waren, die ons zoude mogen dienstigh zijn ende int op- bereijden der sellver zullen hinderlijck wesen noghte ook beletten, zoodanige makelaers offte andere dienaers, tzij Moors offte Benjaense, te gebruijcken, die wij oordeelen ons de besste dienst doen connen, zonder desellve eenige schattinge offte lassten ten dien regarde op te leggen. Ongetwijffelt zall ons dit mede conform de aendieningh van de gecommitteerdens van de Coningh ingewillight werden. Ondertusschen beloven ons, in Zuratta ’s Comp" negotie te geenige dage te zullen becommeren. 16. Dat ook niemandt, t zij groot offte cleijn, zall ondernemen, ons int verzenden onzer goederen te obsteren offte onse caffilas op te houden, nogh te beletten daertoe carren offte camelen aennemen, veell min desellve ons affhandigh te maken, wanneer onse vraght aengenomen hebben. Op ons versoek sall ons dit van den Cok niet geweijgert werden. 17. Bij alldien tussen beijde de natien eenige quetsie ontstont ende daerdoor een dootslagh geschieden moghte, dat de Gouverneurs haer daerin niet verder zullen moeijen als den delinquant, ‘teen Moordt ! zijnde, nae behoren te straffen ende een Nederlander offte Companies dienaer over te leveren, nu? door hem volgens ouse wetten nae 1 Schrijffout voor „ Moor.” * Om? voornoemt uijtgekeerdt de swarte brede bafftas. smalle d* sonder hoofden . 5 cangans . en as rat af Ale taka hase : Poe iat Eds: niuaniss. . ve kannekijns . ren dte witte zalempoeris . En blauwe de 5 witte bethilles d.* 32 assta F, witte percallen . o “SoG tyre Andere AAR sorteeringe van san advenant van de bovenstaende. Ten derden dat dit contract zall valeeten op handellplaetsen, sonder onderscheijt offte eenige | maer vasst ende ongevioleerdt gehouden ende Ten vierden volgens d'ordere van de secluderen ende ontseggen voortaen ende in negotianten hier te handelen op de voorse die ook zijn, Puropiauen off Indianen, except die croone ende die van de Nederlantsche Comp*. Verclaren oversulx alles hier bovenstaende besster voegen g'accordeert ende zoo verhandellt + De meeste dezer kleedjes vindt men genoemd bij Hobso enkele er van verklaard op eigen naam. 1 Andere lezing heeft: „van = 532 GENERALE NEDERLANDSCHE GEOOTROYEERDE op de Sumatrase Westkust in de plaatsen van Ticco, Priaman ende Iudrapoura' ter andere sijden, gemaeckt ende verhandelt door de respective gecommitteerden wedersijts, namentlijck de gesanten van d'Aetchijnse Maijt ende die van wegen d'Ed° Hr gouverneur generaal in Battavia, hier onder genomineert, alles ten overstaen van den regeerenden coninck *, radia Masoursa, in Indrapoura, mitsgaders de respective agnes ende oppergebiederen van die plaetsen respective. * Gecontracteert in Indrapoura den 18° November 1649 door d’ambassadeurs van de Aetchijnse croone, d'orancais Sibidi ende radia Moedelier, ende den oppercoopman Jan Truijtmans, in die commissie gebruijckt wegens d'Nederlantse Comp*, ten overstaen ende believen van den regeerende conincq radia Masoussa, mits- gaders den ouden radia Moedefar, desselfs wettigen vader, die dese nevens de respective gesanten tot meerder bevestinge geteijckent hebben. 4 CXC. KUST VAN KOROMANDEL. 1 December 1649. 5 Reeds sedert eenige jaren had onze gouverneur op de Kust van Koromandel een deel der benoodigde manufacturen betrokken van ‘Van Priaman waren Truijtman enz. ‘naar Indrapoera gegaan (T.a.p., bldz. 499, v.). 2 Er waren in Indrapoera toen twee „koningen”: „den regeerenden” en de „ouden coninck.” 3 Het verdere contract neem ik niet op, omdat het gelijkluidend is met dat met ‘Tikoe en Prinman gesloten. De „geringe wijzigingen in de prijs- bepalingen” (Bouwstoffen, III, bldz. 500, noot 2) vond ik niet in het contract uitgedrukt. * Het was hier niet zoo gemakkelijk gegaan als in Tikoe en Priaman, „door dien desen yasalen coningh soo veele onderdanicheijt aen de crone Atchin niet subject schijnt te willen wesen, als wel d'andere genomineerde plaetsen, die met Atchinese panglimas geregeert werden,” wat met Indra- poera toen niet het geval was. De oude koning riep uit: „Als ons de Maijt in Atchin aende Hollanders ons vercoopen wilde, wat hebben wij dan met heur te doen, ende wat respect hebben wij haer toe te dragen; doch den regeerenden jongen coninck Masoursa hielt hem daar tegens stil, obedient ende beleeft... Den gesant Sibidi-Indra begon seer wt te bersten ende heeft hem... sonderlinge wel gequeten....” A Uit Contractboek Zeeland. 534 GENERALE NEDERLANDSCHE GEOCTROYEERDE tijden voortduren. Toch meende hij hier en daar te moeten optreden. O.a. werd op een hongitocht, in October 1649 (de eerste hongie van de O. 1 C., welke Cerams Westkust ging ,bevaren”) besloten „het oudt befaemt Rabrahkit te besturmen ende zien te vermeesteren, als door Godes genadigen zegen in haeste geschiet sij.... (15 October 1649)". Met deze negerij, gelegen aan de Zuidoostkust van Ceram ', had de O.I.C. oude en nieuwe schulden te vereffenen: allerlei „affronten ende ongelijck” had zij daar moeten ondervinden. In 1634 (vgl. Heeres, Tasman, p. 11) waren daar eenige Nederlanders, op vreedzamen ontdekkingstocht uit, „verraderlijk gemassacreert ende van haere goederen berooft’, verder was de streek een toevluchtsoord voor gevluchte slaven tot groote schade van „d’Amboinse, dogh wel voornamentlijck de Bandase, burgerije” en dan was het een „vrijhaveu” voor Papoeasche zeeroovers, „roofzuchtige Poupouwen”, op „meusche-roverijen” uit, en voor „andere lorrendraijers”, waardoor deze meer en meer werden geanimeerd „tot haere dieffse acten in prejuditie van de Compie ende haere lieve onderzaten”. En eindelijk had Rarakit hulp verleend aan den koning van Tidore * in zijn strijd tegen Ternate, 's Compagnie’s bondgenoot. Toen Rarakit, „het rooffnest”, nu veroverd was, bleken de meeste bewoners gevlucht. Minnelijke pogingen om hen tot onderwerping te brengen mislukten in den beginne, maar in Augustus 1650 werd onder- staand contract gesloten (Onuitgegeven missive van De Vlaming en Raad aan GG. & R., 21 April 1660; onuitgegeven resolutien van G. & RB. van Ambon, September en October 1650; Valentijn, II, b, Ambonsche Zaken, bldz. 159, v.v., waar ook dit contract is afgedrukt). Artijculen ende voorwaerden, op d'welke d'Heer Arnolldt de Vlamingh van Outshoorn, Extraordinaris Raedt van India, mitsgaders gouverneur ende directeur over de provintie van Amboijna mette landen ende volken daeronder sorterende, wegens ende in den name van Sijn Hoogheijt de Prince van Orangien voor de Generale Comp* verdragen ende overeengecomen is met orangkaija Toua, * zoon van den oorangkaije Sekela ende Foetat, zoon van den orangkaijn Ousson, respec- tive hooffden van de gerebeleerde negrije Rahrahkitt, als dersellver expresse ende speciale gemaghtigden daertoe zijnde. 1 Op de kaart van Amboina bij Valentijn is de ligging aangegeven ten Noorden van het bij Stemfoort en Ten Siethoff genoemde Angar. 2 De O.1.C. vergat, dat «ij „van ouds onderdaanen des konings van Tidore” waren (Valentijn, II, a, Ambon, bldz. 57). S Hier eigennaam? — Valentijn is hier onjuist, wat ook blijkt uit eene andere lezing van dit contract in Overgekomen brieven en papieren 1650. 538 GENERALE NEDERLANDSCHE GEOCTROYEERDE CXCIT. MALAKKA—ATJEH. 15 Augustus 1650. ! De resolutie van 3 Juli 1647 (hiervóór, bldz. 520) bracht mede in haar gevolg o.a. de sluiting der rivier van Perak, nog steeds een Atjehsche vasalstaat. Tevens werd gedreigd met het opheffen van onze loge in Atjeh zelf, maer de vorstin van dat rijk wilde daarvan niets weten en beloofde (1648) „goede quantiteijt thin wt Pera.” Toen verder Truijtman in 1649 als gezant in Atjeh verscheen, wist hij het zoover te brengen, dat ook een regeling omtrent Perak's tin werd getroften. De Sultan voegde hem toe: „Commandeur! Wij willen wel de plaatse van Perack in cas van negotie metten anderen als vrunden voor ons beijde alleen houden, en voortaan daar uijt ontseggen alle vreemdelingen, mits dat de Hollanders daar eeten, ende ons mede laten eten, sonder sulek een wacht daer te houden.” Truijtman „antwoordde daar op, het geschiede alsoo ten belieffde van Haer Maij', als oock de wacht voor eenige dieven, die sluijpende gaerne mede aten, om daer in geween ende de cost voor ons beijde alleen bewaeckt te blijven.” Het tin zou dus alleen blijven voor Atjeh en de O.1.C., mits „de ontsluijtinge der- selver rivieren” De sultan van Atjeh zou een gezant zenden naar Batavia en „gecommitteerden” naer Perak om daar „de saecke te redresseeren ende vereijschende ordre te stellen.” Truijtman werd met den Atjehschen gezant van Batavia naar het Maleische schiereiland gezonden. Te Perak werden de Atjehsche bevelen door den Sultan en de Grooten „gantsch eerbiedelijck geaccepteert” en den 15 Augustus werd onderstaande over- eenkomst. getroffen (Vgl. Heeres, Bourostoffen, III, bldz. LIII, v.v.: onuitgegeven Generale missive 20 Jan. 1651). Contract ende overeencomingh tusschen de heerschapije van Peragh, dependerende van ‘t hooge Hoff Aetchin, ter eenre ende de Vereenighde Nederlandtsche Geoc- troijeerde Generaele Oostindische Comp* ter andere zijde, gemaeckt ende verhandellt door den gesanten ? uijtten naem ende van wegen den Edelen Heer Cornelis van der Lijn, gouverneur generael in Batavia, met Sijn Hoogheijt Jangh de Pertuan *, zullthan in Peragh ende desselffs naeste raden, ter presentie ende overstaen van d'Aetchinse gesanten hier onder genomineerdt. Wegens de onderlinge aleance, die de Nederlantsche natie met die van Aetchin getrouwelijck onderhoudt, heefft Hare Maij' Ma- t Uit het Contractboek. ? Andere lezing (in Overgekomen brieven en papieren 1650) het juiste: .gesant.” 5 Jung di pertoewan. 540 GENERALE NEDERLANDSCHE GEOCTROYEERDE anderlijck zall valeren ende jmmerdarende blijven in cas van de Comp* handell alhier, te weten de bedoor' thin voor 4 R* der gespecificeerde munt, * voor welcken prijs die als nu voor vast ende onveranderlijck bij heur gestelt ende voor goedt gekent zijnde, de vercopers heuren thin sen die van de Nederlansche Comp* sullen moeten afstaan ende leveren, sonder eenige allteratie, tzij jegens cleden off contanten naer ijders believen. Ende dit is verstaen ende geaccordeerdt op approbatie van de Aetchinse Maijt. * Zoo wordt ook op geleijcke versoek bij Zijn Hoogh* den well- genoemden zullthan ende die van zijne Rade gegunt ende toe- gestaen ten respecte vande voorgebraghte claghten over het different gewight, welck in Peragh door menighvulldige daetches * in den swangh gaedt, dat voortaen tot preventie van 't bedrogh een daetche offte schaell, geteekent met Zijn Hoogheijts ende des Comp* merck, in de Nederlandtscne logie gehouden, daer met den thin gewogen ende ontfangen zall werden. Zonder dat de vercopers voortaen nogh in toecomende vermogen zullen, haren eijgen gewicht te gebruijcken nogh eenighsints dese te contravenieeren. Voordts tgeene meer door den Batavischen gesant in den Perasen handell hier te contracteeren versoght zij, refereerdt Sijn Hoogheijt Jangh de Pertuan ende die van zijnen Rade aen de disspositie van Zijne Maijt in Aetchin, als daerinne onvermogens zijnde, wanneer Hare Maij* wellgevallen sigh sullen onderwerpen ende dienaengaende nader ordre verwaghten. Verclaren oversullx de contractanten wederzijts, dat all het ge- accepteerde ende verhandellde in desen hiervoren verhaelldt in der minne ende besstervougen zoo geschiet te zijn, met beloffte all ‘t zellvige ook vasst ende onverbrekelijck naer te comen ende te doen onderhouden. Gecontracteerdt, beslooten ende toegestaen in Peragh ten overstaen van d'Aetchince gesanten: de oranghcaijs Sibidij Indra en radia Moedelljaer, * op de baleij ® ende aenwesen van den sulltan Jang 1 yt Bidoor weegt 3 ponden” (Valentijn, Batavia, bldz. 861.) ? Ander exemplaar heeft: „te weten de bidoor thin voor } rn Spaens ende de baer van 3 picol jegens 125 gelijcke bidoors, bedragend 81} r* der ge- ieeerde munt” * Zie de noot aan het slot. * Datjing: Chineesch weegtoestel, unster. * Vgl. Bouwstoffen, 111, bldz. 497. 4 Balai (Malviseh): raadhuis. spe OOST-INDISCHE COMPAGNIE 1602—1800. 541 de Pertuangh, mitsgaders zijne Raden, dato bandara, bandara moeda, orangcaija besaer, dato tommagon ' ende de vordere nae qualiteijt in rangh, den 15° Augustij A° 1650. ? 1 Verschillende waardigheden. 3 „Naer verrichten saecken.... jn....Perack” ging Truijtman weder naar Atjeh, o.a.-om de ratificatie der Sultan te verkrijgen op het contract met Perak. Hij kwam daar 8 September. De Vorstin bekrachtigde ,alle ende ijgelijcke poincten” en Truijtman vertrok weder naar Perak, waer hij (na een reis van bijna een maand van Atjeh naar Perak) den 7 December weder terugkwam. „Naar verscheijde tegenstrevelingen” werd het contract van 15 Augustus „met wederzijdts signaturen andermaal becrachtight” den 15 December 1650. Ons kantoor in Perak werd toen „terstont gerestabileert” en Truijtman kwam 13 Januari 1651 te Batavia terug (Onuitgegeven Generale missive 20 Januari 1651). AANHANGSEL. 544 AANHANGSEL. XXXVII. KUST VAN KOROMANDEL. 24 April 1610. Bij noot 4 op bldz. 85 dient noch gevoegd, dat Perumal, een woord, dat zoowel in het Tamil als in het Malayalam ' voorkomt, beteekent: een Groote, een Vorst. Daarmeé wordt echter ook bedoeld Wisjnoe en deze beteekenis is natuurlijk hier op hare plaats. Over den vorst Perumal zie nog Hunter, V, p. 408. In plaats van „beheerschter leze meu: „zou hebben beheerscht.” XXXVILe KUST VAN MALABAAR. 1610, * Toen Arend Martenszoon in April 1610 langs de Kust van Koromandel voer (vgl. hiervóór, bldz. 78, v. v., 83 v. v.), zond hij vandaar een tweetal personen, Cornelis Jacobszoon (van) Breekvelt* en Hans Bullard, naar Kalikoet (vgl. hiervóór, bldz. 30, v., 53, v.), „om met Zijne Majesteit te handelen, contracteeren, en een vast verbond té maken”. Dit geschiedde op bevel der autoriteiten in het moederland: om „den last van onze Prince te volbrengen”, zooals ook Martenszoon aan den Samudri schreef. Pieter Willemszoon Verhoeff, die het contract van 13 October 1608 had gesloten, had een schrijven aan den vorst meegegeven (vgl. Luzac. Hollands rijkdom, TIL, bldz. 134, v.: hiervédr, bldz. 205). Accoordt gemaakt bij Cornelis Jacobszen van Breekvelt en Hans Bullard, gecommitteerd van de Kapiteinen Arent Martenszen ende Willem Janszen, + van weegen ende uit kragte van de Edele Mogende Heeren Staten der Vereenigde Nederlanden en Zijne Princelyke Ex- cellentie, Maurits van Nassau &c., &c., &c. ten eenre: ende den Doorlugtigen Hooggeboren Keizer van Malabar, Koning van Kalikoet, ter andere zijde. 1 Het Malayalam wordt gesproken langs de Kust van Malabaar; het Tamil meer Oostwaarts langs de Zuidkust van Vóór-Indië, de Kust van Koromandel, enz. ? Overgenomen uit Luzac, Hollands rijkdom, IIL, bldz. 71, v. — Vgl. de noot aan het slot van deze overeenkomst. 3 Of Breetvelt? (Vgl. ook hiervóór, bldz. 125. 4 Vgl. De Jonge, Opkomst, III, bldz. 399. 546 AANHANGSEL. Indische Compagnie, nu nog nimmermeer en zullen breeken. Zoo waarlyk moet ons God Almagtig helpen. ' XLIIL KUST VAN KOROMANDEL. 12 December 1612. Van deze overeenkomst komt ook een afschrift voor in Contract- boek Zeeland. Carnatica wordt daarin omschreven als volgt: „Dit wil seggen aller Heijdenen landen, dog strekte in dien tijd van Petapoelij *, geleegen aan de revier Cristna, tot Alemperiwe * aan de revier Marcane, en te landewaart tot aan Maisoer* en Jkeri *, welker overheeren, soo wel als die van Madure, Tansjour en Sinsij, den Carnaticase koning tribut verschuldigt waren.» Bij Obagama (Obayama) wordt aangeteekend: „Hier valt aan te merken, dat dese Obagama de stad Palliacatta onder haar gebied en ‘t inkomen van dien tot desselfs staatvoering hadde, stellende selfs gebieders aan, die alleen aan haar verantwoording deeden.r Senwassenapatti (Sinruas-sijna, Patij) wordt aarzelend verklaard : „Dit schijnt te kennen te geeven kroons heerlijkheden.s Prof. Kern dacht aan: /Sinhasana, troon.r 1 Het stuk is niet gedagteekend en ik betwijfel, of deze overeenkomst inderdaad gesloten is. Misschien hebben wij hier alleen te doen met een concept. Ik word in mijnen twijfel versterkt door eene uitlating van Pieter van den Broecke (Korte Historiael, 1634, bldz. 54), die, in October 1616 te Kalikoet. komende, daar een onderhoud had met den zoon des Samudri, die „seer verwondert (was, dat Van den Broecke) over het stuck van den Admirael Pieter Willemsz. daer quam, daer in hy soo langh geen tydinghe * Nizampatam aan de Kistna. 8 Vgl. hiervóór, bldz. 514, * Dat Mysore toen nog schatplichtig was aan Carnatica, is niet waarschijnlijk. 1609 of 1610 wordt gewoonlijk aangenomen als het jaar, waarin Mysore als onafhankelijk Hindoe-rijk optreedt (Hunter, Gazetteer, VI, p. 509, 524). 8 Ikkeri in Shimoga (ruim 14° N.B. en 75° O.L.). Vgl. Hunter, Gazetteer „ IV, p. 126. 558 Barentsen (Arend). 521, 528. Barentszoon (Steven). 271. Barmaijlle. 300, 303, 322. Baros (Orangkaja). 300, 302—303, 822. Bart (Pieter van). 455. Bassi, Bassi Frangi. 71, 72, 142. Bastinck (Willem). 490, 491. Batalima, zie Hatalima. Beaulieu (Augustin de). 150. Beek (Willem Adriaanszoon van der). 469, 471. Behanu (Fuljj). 361. Bencon. 270. Benefedik, zie Bensendik. Bensendik (Afulij). 361, 362. Berchem Cv enimer van). 100—101, 108 —104 Berg (Cornelis van den). 172, Bergell (Hendrik van). 37, 89. Bermeijl, zie Barmaijlle. Besieranga (Fulij). 362. Beijlen (Joan van). 362. Bilius (J.). 4. Billas (Filu). 361, 362. Birahi. 336, Bitter (Jacob de). 36, 55. Blauw (Cornelis Leendertsen). 363— 364. REGISTER VAN PERSOONSNAMEN. Both (Pieter). 19, 86, 88—89, 91, 95, 99—101, 104, 106, 108—110, 112—118, 115, 117, 146, 226. Bourgonje (Pieter Gerritsz.). 78, 81. Bouwens (Dominicus). 342—848, 363 — 864. Bojjsida. 11. Breekvelt (Cornelis Jacobszen van). 544. Breetvellt (Jacob). 125. Briel (Jan v. den). 587. Broecke (Pieter van den). 105, 136, 146—147, 151, 188—186, 277— 278, 546. Broeck (Abraham van der). 79. Brouwer (Hendrik). 133, 154, 259, Bruin (Isaac de). 179. Brune (Izaak de). 200. Bruus (Louis d'). 224. Bruwel (Jan). 181. Bucon (Filu). 361, 362. Buquoy (Daniel du). 172. ‚Bullard (Hans). 544. ‘Bur Belle. 182. : Burgers (Joannes). 370. „Burgh (Jan van der). 271. C.' Block (Klaas Korneliszoon). 359— : 360. Block Maertsen (Adriaan). 112—113, , 115, 126—127, 1830—182, 142. Bloemaert (Samuel). 73, 75. Boelangh (Orangkaja). 299. Boerop. 482. Bogaerde (Jasper van den). 507—! Car 508, Boll (Dirck Janszoon). 870. Bolles (Dirck Janszoon). 343. Bongsoe (Radja). 44. Boon (Pieter). 370. Boreel (Pieter). 443. Boshouwer (Marcellus de). 95. "Caen (Anthonio). 302, 306, 317, 336, 367, 422, 507—508. ‘Caerden (Paulus van). 19, 20, 53, 108. | Camer (Pieter van de). 348. Camphuys (Gouv. Gen.). 89. Candidius, 272. azo (Dedaco). 511—513. n (Francois). 339, 344, 443. ier (Pieter de). 174, 206, ‚418. ‘ Carstenszoon (Jan). 180, 181, 182, 183. Carvallho de Messquita (Anthonio). 511 —513. Cassel (Floris van). 848. 1 Namen, die men hier niet aantreft,"zoeke men op de K. 262, 267, 271—272, 278, 299, 483. 560 REGISTER VAN Elbinck (Jan van). 505. Elserack (Jan van). 419—420, 422. Eslimchan, zie Islam Khan. Etcatchan (Nabab). 506. Etmachan, zie Aitemaedcham. F. | Faria Machado (Antonio de). 436, 437. Fatimah. 268. Fidetata, zie Hidetada. Firens (Abraham). 436, 437. Florssenburgh, zie Forsenburgh. Foetat (Orangkaja). 534, 537. Forrowaro, zie Brouwer (H.). Forsenburgh .(Lourens). 356. Frederik Hendrik (Prins). 226, 230, 239, 241, 253, 259—260, 300, 307—308, 317, 336, 349, 361, 363, 369, 392, 405, 464, 475. Freitas (Gaspar de). 225. Frisius (Andries). 436, 437, 449, 450. Funchsin. 273. G. Gaetchin. 527, Gaffar (Limko Abdull). 152. Gaga (Radia), 483. Gardenijs (Arend). 394, 399, 403— 404, 417, 419. Gent (Hendrik van). 407, Gentill (Valerius). 348. Gerritsen (Jan). 412. Gerritsen (Willem). 364. Gerritszoon (Pieter). 65. Godina Babouw, zie Retna Dij Ratja. Goela. 203, Gomes (Paulo). 179, 210. Gonging Samma, zie Ongissamma. Goosens (Joan). 508, Gorcum (Jan van). 153, 209—210. Gorneij, zie Horneij. Goijer (Pieter de), 336. Gracht (Christoffel van der). 172, PERSOONSNAMEN. Graeff (Jacob van der). 278, 388. Graswinkel (Jan). 172. Groa (Asslij Patclitt). 159. Groes (Pieter Sijbrantsen). 364, 392, | 405. , ‘Gijsels (Aert). 127, 178, 252, 254, 258, 262—263, 298. H. Haga (Cornelis). 136. Haghen (Steven van der). 12, 30—31, | 83—87, 39, 41, 45, 53, 58, 126, 142—143. Hakaan, zie Sofi. | Hamdja (Sultan). 218, 225—226, 22%, | 240, 316—318, 321, 335—336, | 422—423, 507. | Hamel (Frederik), 126. | Hamza, zie Hamdja. Hardemans (Jan). 400, 401, 403, 414, 415. | Harmansen (Jan). 400, 401, 408, 414, ‚415. ‘Harn (Cornelis van). 343, Harousé (Hendrik). 368, 369, 386. “Hasamchan, zie Azim Khan. ‘Hasie Sjamaell (Miercamaffdij). 267. Hassel (Jan van). 233, 247. Hasselt (Jan Lucassen), 246, 247. ‚Hatih (Pati). 203. a. 307. Ssi (Lebeh). 368. Hauw (Cornelis Hazel (J. van). 255, Haze (Hans de). 413. Herberts (Gerard). 356. Heeinskerck (Jacob van). 11, 12, 24, 41. Helm (Arent van den). 413, 414, Helmont (Adriaan). 339, 340. Hermansen (Jan). 365, 366. Hermanszoon (Wolphert). 23, 25. Hermite (Jacques I’). 83, 46, 80, Hermsen (Hendrik). 278. 562 REGISTER VAN PERSOONSNAMEN. Ts ‘Lucassen (Philip). 217, 219, 223 — | 224, 227, 240, 252, 255. Labacuda. 306, 308. ‘ Lucasz. (Philips). zie Lucassen. Labi. 306, 308. ‘Lijn (Cornelis van der). 46361, Lafer. 277, | 484—485, 529, 538. Lalangh Toon Pate. 846. M Lalatto (Hoekoem). 508. fi 5 x Lam (Jan Dirkszoon). 122, 124, 128, | Maarschalk (Laurens de). 172, 179. 163, 212. Magatt Mantijaija. 482. Lamberts (Dirk). 153. ‘Magullhaon (Lovys). 4836—437. Lamotius (J.). 356, 368—369, 386.' Mahieusen, zie Mahuysen. Lannoye (Carolus de). 81. : Mahuysen (Jacob). 282, 285, 286, 339. Laribou, zie Lariton. Mahu (Jacques). 69. Larifon (Fulij). 361, 362. Maetsuyker (Johan). 4830—431, 434, Lee (Dirk van der). 241, 278. | 486—487, 443444, 446—148, 450—451, 463, 508, 510, 512, 513, 515, 517, 519. |Mahummud. 547. Leeuw (Arent Martsen de). 182. Lefebvre (Jacques). 198, 200, 204, 211—212, Leitam (Drogo). 447. ; Malaije, zie Chinanna. te. Leliato (Kimelaha). 209, 218, 224, : Mallheijro (Francisco). 511—512, 513. 240, 317. ‘Malouck (Chittij), zie Molouq. Lella Maradia. 481, 482. ‘Mamet Tackij, zie Mollamemet Tackj. Lemaire (Maximiliaan). 344, 356, : Mameth Idabra, zie Mohammed Adil. 357, 419. ‘Mamoelia Paducca Siry. 529, 539. Lessebessi (Orangkaja). 176. ‚Mandarsjah. 507, 50R. Letchema näüik. 427, 428, 452, 454,‘ Mandere (Adam van). 413. 472, Mandorsoha, zie Mandarsjah. Letcheme Chittij. 453. Mangsor. 346. Levarga. 182. „Manika. 306, 308. Liefde (Kvert de). 480, _Manona (Orangkaja). 537. Liesveld (Adriaan van). 348, 381, Manuel (Radja Kilang). 179, 225. BREE Maradia de Radia, 531. Lievensz, (Hendrik). 172. Maranga. 349, 355. Limetan (Sengadji). 211. ‘Marra Bangha Radia, 482. Linga (Johan van). 368, 370. Marra En 483. Lintgens (Pieter). 181, 182, 183. Martenszoon (Arend). 78, 81, 83—8A, Lodensteijn (Gijsbert van). 225, 226,' 141, 183, 544. 229, 240. 'Martiris (Franscisco dos). 436, 437. Loehve (Kimelaha). 224. nhas (Manuel). 451 Loekoli (Orangkaja). 179. ihas (Philippo). 443—444, Loelon (Imam). 72. 446--447, 450. Loenitoeni (Radja). 203. Masell Moluch Meijnt Mirmosa. 269. Longa (Hamba Radja). 336. Masoursa. 532. Louding | Landij|. 75. Matelief de Jonge (Cornelis). 41, 45, Lowatan. 349, 355 1 47—48, 50—51, 53, 62, 69, 86, 226. Luberouw. 182. Mattamarra. 349, 355. 564 RRGISTER VAN PERSOONSNAMEN. oO. ' Picoe (Orangkaja Toeha). 179. | Pietersen (Barend). 276. 279—280, Obaijama (Koningin). 101, 159, 546.! 286, 289, 388. Oetgenszoon (Jan). 336. ‚Pietersz. (Meijnert). 127. 5 Olang Tsuĳt Raijmontrij. 285. ‚Pinto Paijreijra (Joseph). 436, 437. Olldenburgh (Hendrik Hendrikszoon | Pith (Laurens). 417, 514. van). 471. , Pocamos. 482, Omonrath. 403. 1 Portillo Gonsalvo). 369. Ongiosamma (Keizer). 25, 178, . | Potter (Cornelis de). 364. Oosterwijck (J.). 298. Potteij (Joan). 436, 487. Oscaron, zie Asscaron. | Pouckapilla. 194, 195. Osman Chan (Sultan). 136. ‚ Puijck (Nicolaas). 70. Ottens (Joan). 224, 254, 302, 317, 336. | Putmans (Hans). 217, 2387 — 238, 243, Oussan (Orangkaja). 584, : 272, 275, 439. Outhoorn (W. van). 266. Q Overschie (Nicolaas). 460, 550. I Ne Overtwater (Pieter Antoniszoon). 419. ! Quaeckernaeck (Jacob Janszoon). 69. | Quast (Matthijs Hendrikszoon). 343, P. | 363. | Queijlabo. 182. ij Paducca Sirij Maradia. 531. ' Quitsicg. 237, 238. Padmanaba. 250, 400, 428. Paets (Pieter). 297, 364. : R. Palowan Oboangh Insaghon Chirij Radja Saberang. 44, 45 Joan). 401. oan), Raemburch (Crijn van). 119—12. Panjaij. 482. "142, 347 Para Secko, zie Dara Secko. Raeij (Pieter van). 147, 153. Pareijra (Manuell). 436, 437. “Ramacudria. 400 Partani (Kaitjil). 188—141, 193, 470, Rana di Menggala (Pangeran Aria). ese 153. Patambo, 482. Pati Toeban (Orangkaja). 156. Rouwela Maddoire Kistappanaijk. 533. Ravesteijn (Pieter Gilliszoon van). Patnamswanij. 194. 277-278. Paulusz (Pieter). 323, ‚Reael (Laurens). 128, 183—135, 212. Paijs (Joan). 336. Reniers (Carel). 285—286, 395, 463, Pedderagijn (Tchickitakora) 159, 160,' 485. 194—105, | Retna Dij Ratja. 270, 271. Pedell (Thomas) 370, 464, 478. ' Rejjersen (Cornelis). 195, 196. Pedro (Don). 179, 225. | Reijnierszoon, zie Reniers. Permatta (Orangkaja). 224. ' Reijnst (Gerard). 117—119, 125, 135 Permeij de Wangksa. 346. —136, 138, 146. Perpatij. 349, 355. ‚ Rimbagh (Klaas). 537. Perumal. 85, 544, ‘Rodenburch (Emanuel). 15. Pessaert (Dav.) Philips IIT. 5 239. ' Roeloffsen, zie Deutecom (van). : Rombouts (M.). 254. 566 Sry Amar Bangsa. 346. Sry Rama (vorst van Carnatica). 280, 250—251. Staets (Cornelis Clasen). 343, Steen (Abraham). 481—483, Stel (Adriaan van der). 360—862, Steur (Jan). 127. Steijns (Jan). 132. St. Joseph (Gonsalvo de). 448, 450. Stricken (Abram). 153. Sulacke. 182. Sumobel Ragoe. 230. Sweerius (Phillips). 124. - T. Tackamaha alias Quataongh. 441. Tackij (Mirsia). 492. Tadjoe'l Alam, zie Mamoelia. Tahoebo (Sultan), zie Mandarsjah. Talouki, zie Telouca. Tamaella. 368. Tanahitoemesing (Orangkaja). 224, 259, 266, 322. Tansouijn (Cenchon). 196. Tatahatoe (Orangkaja). 156. Tatollo. 306, 308. Tatualat. 365. Tavoris. 273. Telouckabessij (van Kapaha, zie To- loekabesi. Teontij. 216. Terra Terra. 182. Tersera of Ticera (Stevens. 210, 225, Thamerdijne, zie Shamerdijne. Thomaszoon (Adolf), 101. Thuijnen (Hendrik van). 370. Thijssen (Joan). 450. 451, 459, 515, 520. Tibo. 306, 308. Tierewingelava. 78, 8U—81. Timmers (Francois). 268. Tirumala (Naik). 455. 456, 457. Titulogh. 273, Toeban (Pati). 203, 210, 300, 303. 156, REGISTER VAN PERSOONSNAMEN. _ Toetahatoe. 156, 210. Tokoegawa-dynastie. 70. ‚Tol (Arend van). 472. 'Toloekabesi (Toebanbesi). 300, 303, | 322, 423, 533. ‚Toua (Orangkaja). 534, 537. ‚Toulella (Palawan). 349, 355—356. Tousaijlacq. 238, 243. Traudenius (Paulus). 368, 369, 356. i 'Tresel (D.). 293. “'Trinvingelaya. 78—-80, 543. 'Ppuijtman (Johan). 528, 529, 531. | 538, 541. 