The lichen book; handbook of the lichens of northeastern United States;
Vivan der Hey, om over en weer elkanders rechten te üblichen en bij oneenigheden de moeielijkheden tot een minimum terug te brengen. De moeielijkheden, waarbij partijen hun verraeend recht aan het Bestuur zouden blootleggen, zouden legio blijken te zijn. Het Bestuur der Vereeniging stond en stajit dus altijd voor vragen, waarbij zij een beslissing heeft te gven na partijen gehoord te hebben, een beslissing, die gjem rechtsdwang heeft, maar alleen op innerlijke gronden van gezond verstand en door kracht van redenen de in het ongelijk gestelde partij, niet kan dwingen, slechts kan overhaleu haar ogkelijk te erkennen en het veld te ruimen. Om het zoover te kunnen brengen door schriftelijke adviezen en door mondelinge ge- Sprekken, daartoe behoort een vast vertrouwen in eigen meeniug, meermalen een flink ontwikkeld juridisch denkvermogen, heeht macht en heerschapjij over de taal om geregeld en logisch een stelsel uiteen te zetten en ingang te doen vinden. Beter dan aan Kruseraan kon dit laatste niet opgedragen worden, wanneer de secretaris het aan hem meende te moeten overlaten. Telkeiis li^ myn lessenaar zoo vol werk voor eigene zaken dat i mooi op weg ben die te verzuimen wat mij nimmer is gebeurd, dat ik voor 't oogenblik ten minste al wat de Vereeniging betreft ter ia5i-i856. Het archief der Vereeniging bevat menig concept, door hem gesteld, dat eeii bewijs levert van z In dringenden, overtuigen, maar ook tevens beleefen en helderen betoogtrant. Geen der moeielijkheden, in den Boekhandel gerezen tijdens zijn praesidium, heeft meer dan een tijdelf belang voor de belanghebenden gehad, hetgeen naturilijk niet in zich sluit, dat de beslommeringen aan de behandeling dicr zaken verboi-den minder te beteekenen gehad zoudeu hebben. Midden in liet rumoer over den uadruk door Van Belle van Alphen' Gedlchien voor kindereu aanvaardde hij zijn post, even voor liet Koninklijk Besluit, waarbij aan Postdirecteuren het drijveu van boekhandel verboden werd *, trad hij af. Het lang gewenschte letterkundig tractaat met Frankrijk kwam tijdens zijn praesidiura tot stand en eveneens was het onder Kruseman's voorzitter-scliap, dat het ff^eekblad voor de7i Boekhandel opgeheven werd door het besluit der Algemeine vergadensvergadensvergadensvergadensvergadensvergadensvergadensvergadensvergadensvergadensvergadensvergadensvergadensvergadensvergadensvergadensvergadensvergadensvergadensvergadensvergadensvergadensvergadensvergadensvergadensvergadensvergadensvergadensvergadensvergadensvergadensvergadensvergadensvergadensvergadensvergadensvergadensvergadensvergadensvergadensvergadensvergadensvergadensvergadensvergadensvergadensvergadensvergadensvergadensvergadensvergadensvergadensvergadensvergadensvergadensvergadensvergadensvergadensvergadensvergadensvergadensvergadensvergadensvergadensvergadensvergadensvergadensvergadensvergadensvergadensvergadensvergadensvergadensvergadensvergadensvergadensvergadensvergadensvergadensvergadensvergadensvergadensvergadensvergadensvergadensvergadensvergadensvergadensvergadensvergadensvergadensvergadensvergadensvergadensvergadensvergadensvergadensvergadensvergadensvergadensvergadensvergadensvergadensvergadensvergadensvergadensvergadensvergadensvergadensvergadensvergadensvergadensvergadensvergadensvergadensvergadensvergadensvergadensvergadensvergadensvergadensvergadensvergadensvergadensvergadensvergadensvergadensvergadensvergadensvergadensvergadensvergadensvergadensvergadensvergadensvergadensvergadensvergadensvergadensvergadensvergadensvergadensvergadensvergadensvergadensvergadensvergadensvergadensvergadens Het is uitverig in de Bouiscstoffen (Dl. I biz. 494) verhaald, hoe door dit Koninklijk Besluit een groote grief voor den Boekhandel werd weggeno-inen; voor het Bestuur der Vereeniging niet H minst, dat op bijkans elke vergaderiung moeielijkheden over den boekhandel, door postdirecteuren ge-oefend, te behandelen had. Zoo b. v. op de bestuursvergadering van den 22 December 1854, toen de voorzitter Kruseman mededeeling deed, dat hy en bestelling van het postkantoor te's-Gravenhage ontvangen had op het Christ elijk Alburn en op het Album der Nattiur, bepaaldelijk, zoo-als in de bestellingsraissive was uitgedrukt, ten behoeve van Z. M. den Koning. Op ad vies van het Bestuur gedroeg hij zich in deze zaak over-eenkomstig het reglement der Vereeniging. VOORZITTER VAN DE VEREENIOING. 287 Muller en Gebhard en hun bedieuden Th. J. I. Arnold en 1885-1836. H. Altrnann, maar toch ging na veel zorgen de verzameling naar Parijs, waar Kemink en Zoon met Jl(>, en onmiddellijk daariia volgende Kruseman met 98 uitgaven zouden toonen, in welke mate de geest der Elzeviers in hun nazaten vertegenwoordigd was. De Commissie der tentoonstelling scheen niet bijster gesteld te zijn op die inzending en keurde ze ongeziete af. Als voorzitter der Vereeniging verlaide Kruseman zelf aan de ulgemeiner vergadering van den 13. Augustus 1855, dezelfde vergradering waar hij als bestuurslid zou moeten aftreden, hoe het bestuur ongelukkig geweest was in de poging om de boeken te Parijs ten toon te stellen en hoe hij zelf het verdrängt gehad had daarvan getuige te zijn. „Van de 1400 oor-spronkelijke werken, door ons daarheen gezonden, waren er, toen ik als bij toeval dezer dagen [Julij] Parijs bezocht 2, slechis en tiental hier en ginds neergelegd; de overige waren gebleven in de kisten, waarin ze gezonden waren. Ilet voegt mij niet, en bovendien baat het niet, een oordeel uit te spreken an wien de schuld dezer nalatigheid moet gew eten worden. Zeker is het, dat de Hollandsche Commissie ons doel niet begrepen heeft en dat zij de edelst van alle industrie, die ter verspreiding van kennis en beschaving, niet waardig heeft geacht hare plaats te nemen onder de nijverheidsproducten van allerlei materieele levensbehoeften. 't's mij gelukt, een weinig te herstellen aan deze stiefmoederlijke behandeling. Overeenkomstig de geringe ruimté, waarover nog te beschikken viel, is onze drukpers op dit oogenblik ten miuste vertegenwör-digd door de uitstalling van een driehonderd boekwerken, wier op schrift schriftlich de J-ibO livrtis originanxy pubhefi dans h dernier temps en Hollunde. Voir le Caféigli, dat dit slechts een zeer gering gedeelte is V van hetgeen door * Standelingen ran de algénine venjaderinfi dor Verconigimf (je-houden 13 Augustus 1855 biz. 9. Nl. voor de inoeielijkheden met Crouband over de Afjlaja en de Cendrillon (Vgl. hiervoor biz. 121). VOOIIZITTER VAN DE VKRKENIGING. ism-iktjC. Nederland is ingeziideii, terwijl onze Catalogus — welke daar iieer spreekt dan onze tentoonstelling — den belanghebenden bezoeker genoegzaam blijk geeft, dat de Hollaiul-sche lioekhandel het zijue lieeft bijgedragen oin le tnichteii de nijvorheid van ons vaderland op eerie waardige wijze te vertuenwooi'digen. Aan Kruseman, //fe Dlrecfeur d'H la Sociefe pour les hifferfs (It* la Ubrairie iict^rlanduucP, was het te danken, dat van de Nederlandsche boekenwereld ter tentoonstelling althans nog lets terecht kwam. De boekverkoopera voelden dat; in het Nietnan-hiad werd hem een kort woord van dank gebragt en nu aflop der vergadering aan den maaltijd overhandigde Fuhri luMii, onder levendige toejuiching. Een medaille, als bewijs van huide en erkentelijkheid van den geheelen Boekhandel voor den belangeiozen en volhardenden ijver door hem te Parijs in liet belanff van Neerlands Letterkunde en fioekhaudel in zake de tentoonstelling aangeweud. Bij het dessert werd hem met woorden van J. II. G[ebhard] toegezongen: ADIEU. Wijzk: Wie prault aan V hoofd der hrldeustoetj Ciiasse. Er was eenmaal een President, Hoezee! De man is bij een elk bekend, Hoozee! Drie jaren stond hij aan ons roer En lag bij nadruk op de loer, Iloezee! Iloezee! Uoezet^! {bis,) * Vgl. limnvsto/fen Dl. I biz. G29. * Brief van Adolphe Seegers aan de Vereeniging dd. Paris 2 octobre IHrC) (U Owsto/fen Dl. I biz. 631). A rem: de uitstalkast ter tentoonstelling; grandscbrift: algemeen TENTINIENNI. VAN NIJVKRHEII) TE PARIS MIUXCI. RererS: DE | XE" DERI.ANNI. | ROKKIIANDEI. | AAN | A. C, KRI'SEMAN | 1855. Grandsohrift: mi.UE aan vomARuiNn en nELANciLOOZEN ijver. MiddelUjn iui niM., verguld zilver, gietwerk. Sieuwsblad voor den Boekhandel 16 Augustus 1855. VOORZITTER VAN DE VEREENIGING. 289 Wijze: Ach mijn zusje is gestorven. 1^1-1856. Och ons waarde Presidentje, Gaat Da drie jaar been in vre^, Laat ons snikken, laat ons hikken, Snikt en hikt nu alien mee. Snikoor: Och he, och hie! Een kapitale President, Hoezee! Zijn werkzaamheid was zonder end, Hoezee! Hij was zoo vriendelljk altoos, Maar werd somwglen Oome boos, O ja, 0 w6, dan wee. Och ons waarde Presidentje, Gaat na drie jaar been in vree. Laat ons snikken, laat ons hikken, Snikt en hikt toch alien mee. Snikt)OR: Och he, och he! Parijs is 66k met hem bekend, Hoezee! Wat droeg de vent zich daar patent, Hoezee! Daar was hij niet slecbt Kr. Man, Maar Omnis Homo, timmerman, Werd, schilder, wat je wilt! (hh,) eng. Zoo eindigde de eerste officieele betrekking van eeuige betekenis, die Krusemau tot nog toe in zijn vak en naast zijn bedrijf bekleed had. De rust, die hij hierdoor verkreeg, was slechts kort; bet volgend jaar zag hij zich opnieuw op voorstel van Gebhard tot dezelfde post aangewezen; maar die korte rust, die hij daardoor verkreeg buiten eigen zaken — en die gaven hem voopwaar geen tijd te over — was niet onwelkom. Een lang voorbereide zaak kwam eindelijk tot uitvoering; de gelden, door velen lange jaren verzameld, zouden in een paar dagen verbruikt worden bij de ohthulling van het metalen Costerbeeld te Haarlem in Juli 1856. Aaseran ook bij de feestviering der onthnlling zelven een rol gespeeld heeft, spreekt bij van zelf. Het is uit den aard der zaak hier niet de plaats een overzicht te geven. Besluursnotulen der Vereeniging 28 Juli 1856. La've. Noch van het geschlüssig van de uningeligen cler boekdrukfainst noch van den loop van zaken, die, toen eenmaal de bewegigen was, de onthuUing van het bewärken van het beeld voorafgenden, waar-door cen lievelingsdenkbeld van den Haariemschen voorvechtcr der Costerzaak, Ds. A. de Vries, tot een verweisenlijke wim. Zonder zicli eigenlijk veel met de wetenseliappelijke zijde van het geschil in te laten, was Kruseraan de pogingen, die in het werk gesteld werden om een nieuw bekendrukker in zijn geboortestad op te richten, hartelijk genegen, en zette financieel met kracht zijn schouders erzählte, als Wel uit over-tug, als echo van zijn Haarlemsche vrienden. Hem ontbrak de veelzijdige en uitgebreide kennis, die vereischt worden om het vraagstuk der uitvinding te overzien. Historische zin, een inzicht in middeleeuwsche maatschappelijke toestanden, kennis van de praktijk en van de technische geschiedenis der lettergiete en der boekdrukkunst zijn al ongeveer de hoofdvereiscliten, die nodig zijn om met kennis van zaken een zelfstandig oordeel te kunnen vellen over dit hoogst ingewikkelde historische und werp en Kruseman, die zicli altijd en voor alles getoond het van de pniktijk, had niet den aanleg medogo-kregen, noodig tot het vormen van een eigen oordeel in deze technisch-geschiedkundige quaestie. Trouvens ik wil het dan ook Niet verhelen, dat in de uitgebreide litenituur over de uitvinding, voor zoover ik weet, eigenlijk nog geen geschrift voorkomt, dat het onderwerp anders dan ecnzijdig en daardoor onvoUedig behandelt. Kruseman, die zich in deze dagen als uitgever veehil op bel- In zijn Personen herinnern aan Pohjiotor schrijft Huet Lifferarische fantasiOn en kritioUen. Haarl. z. j. Dl. XIII biz. 28 ter plaatse waar hij zulk een aantrekkelijk beeld ontwerpt van inijn grotvader Mr. Joh. Enschede: „in de zaak der Coster-overlevering heeft hy [Enschede] nog uit zijn graf tegenkanstmatigerekonstruktie der geschie- denis gewaarschuwd en gewaakt." Wat hiermede bedoeld wordt is te lezen in een brief van Mr. A. J. Enschede aan Dr. A. van der Linde afgedrukt in De Nederlnruische Spectator,'s Gravenh. 1870 biz. 121. nOSTEES-FEESTEN Matschappelijk en naturwetenschappelijk onderwerpen, bevordenle toch zoovoel hij kon de voorgenomen oprichting; als uuitgever door A. de Yries' Beunjzf'n voor de edit field en geldenh d'or oude afbeeldhigeit vau Coster (1847), Noordziek's Hef geschilnfuk betrekkelijk de nUvitnlhtg dt^r boekdrukkanst, geschiedhindig uiteengpzet (1848) en A. de Vries' LotgevaJle/i va7i Costers leaning (1851), de beide eerste ten voordeele van het beeld; als Haarlemmer door reeds in Augustus 1847 met Mr. G. de Vries Az., Mr. P. Mabe Jr., J. A. van Eeden, Mr. J. F. T. van Yalkenbursf en Mr. Job. Enseliede Jr. als secretaris op te treden in de Haarlemsche Coramissie; als privat persoon door pogingen in het werk te stellen gelden tö, zamelen voor bet beld en door in een van de letterkundige jaarboekjes en opwekking te plaatsen oin het bijeenbrengen der gelden te doen alagen. ALLEENSPRAAK VAN LAURENS COSTER. Voor mij een standbeeld in \ verschiet! Gij meant: ik ben verheugd? Een groote naam? — och 't is het niet! 't Geeft vaak nieer last, dan vrengd! Gij weet, ik wandelde in den Hout, Mijn jongens aan mijn zij — Het toeval heeft me er toevertronwd 't Gebeim der Drukkerij. Ik zet, ik druk, mijne oogen dof, Ik zwopg een jaar of twee. . .. Daar komt zoo'n bovenlandscbe mof, En pakt mijn boeltje mee! „'t Is jammer!" roept het beele land, „Het was zoo'n mooije zaak !'' Maar ja — geen ziel verroert een hand En attakeert den snaak! — Toen 'k dood was, dood was van verdriet, ■ Daar komt men op 't idee: „Die CosTF.ii was een heele Piet! Een wonder, wat hij dee!" ^ Harulelingen van de algemeene vergadering der Vereeniging ge- houden 7 Augustus 1848 biz. 19. 19* 292 COSTERS-FEESTEN TE HAARLEM. ^g56^ Men hakt myn tronie uit in steen, En zet mg in een tuin.... De jongens dansen om nig heen, En gooijen me met puini 't Bestuur van Haarlem keek my aan, En vond me nog al mooi ; „Hij kan op onze markt wel staan; -j Dat geeft de Stad wat tooi !" Ik kryg een verf-kwast op het lyf, Men lapt my weer wat op, En met een feestlijk vreugdbedryf Verhuist myn steenen pop. Was me eerst een plan ten tuin bereid, En rook ik bloemengeur, Nu rnik ik niets dan vuiligheid, ' Vlak naast de vischbank-deur *. Nn sta 'k „ter eer", zoo als het hiet, In alle weer en wind, En ieder vreemde, die me ziet, Zegt dat by H leelijk vindtl Maar met dat al — ik kreeg een nnarn ! Ik werd €en wigtig man! Ik was dan wonderlijk bekwaam. . .. Daar was geen voorbeeld van! En Holland schreeuwde en kraaide H uit: Beschaving, deugd en lichtl Dat kwam van my tot Noord en Zuid; Zijn Louw had die gesticht!" Vier eeuwen was ik reeds van de aard, Daar kwam een Costersfeest! Een feest, de gaaf der Drukkunst waard, Een hulde voor myn Geest. Het Costerbeeld, in 1722 naar een ontwerp van Romeyn de Hoogbe door Gerrit van Heerstal gebeiteld op last van Commissarissen van den Hortua medicus en in dien kruidtuin geplaatst, werd in 1801 overgebracht naar de Groote Markt te Haarlem. (Zie hierover Ekama. Romeyn de Hooghe en de Hortus medicus. Haarl. 1868.) In 1856 werd dit beeld vervangen door het metalen Costerbeeld en teruggebracht naar zyn oudc standplaats, wa Ar het tegenover de Haarlemsehe Stads-Bibliothek uit-nemend op zyn plaats is. COSTERS-FEESTEN TE HAARLEM. 293 Een monument moest opgerigt 1856. In Haarlem soemrijk woud, Waar de eerste letter kwam aan *t licht, Gesneden in het hout; Met trommelslag en feestgebaar Liep heel het Land schier nit, En voor de luistervoUe schaar Werd H monument gekraid. Daar stond de troep, daar zweeg de trom, *t Hield al den adem in, *t Was als het graf, zoo plegtig, stom.... De onthulling nam begin! En Burgemester trok aan *t kleed, *t Yiel weg bij maatgelaid En — weet ge wat de menigt deed? Het lachte 't hartiyk uit! Ik heb gehoord, daar broeit een plan Voor we^r e En ander beld, It is by een, Gravenhaagschen man Ter mener eer geteld. Hi) stuurde in H land zyn lijsten rond, In DEZEN tud! — om — geld!.... Maar of het wel veel bijval vond, Dat is me niet verteld. Men gaf — met tronies, o, zoo zuur, 'Billet gevuld weerom.... Maar zei: „Die Louw wordt lastig, duur, Loop met den vent rondom!" Een groote Heer met groote verstand Werd boos om 't nieuwe plan En schreeuwde luid door heel het land: „Komt, geeft den wip er van! Geen standbeeld voor dien dooden Louw, Of ook den mof er by! 'K Weet dat hij niet gelijken zoo — En 't plan is niet van MIJ." — Schoon Noordziek de Oproepiny voor een nieuw beeld ondertee-kende, heb ik niettemin redenen om aan te nemen, dat de eigeniyke outwerper van de beweging Mr. L. Metman was, die daarmede een po-litiek doel beoogde. Bedoeld  gezegen: "Louv wacht je beut, dan komt ten laatst De boel nog wel te regt." De wereld is in rep en roer, En 't geld is naar de maan De droes is bezig met zijn moer Veel kort en klein te slaan; Maar is men ginds het vechten moe En wordt de troep wat stil, Dan komt u toch een standbeeld toe: Als 't volk maar gevcn wil! Dus, lieve menschen hier in 't land, In dorpen en in steen, Och, kan het, geeft met ruime hand, Ik bidje! — goed — of geen! Ik maakte binneu Haarlems mnnr Op velerlei manier Zoo'n langen tijd een mal figuur; Geef niets — of met pleizier! Zet ge eens voor mij een staudbeehl neer Van manner of metal, Denkt dan ook om uw eigen eer, Cm eigen zegepraal. Zoo zegg' de vreemde, die het ziet, Met eerbied voor ons land: Wie ziet hier 't oude Holland niet! „Nu 't weer werd aaugerandl „Als 't eens zijn regteu openbaart — „'t Neemt dculen dan ton ton tolk; „De Natic was haar Costkk waard, En CosTER was 't zijn volk!" In 1 lets over de afbeeldimjen van Laurenn Janszoon Koster,'s-Gravenh. 1847. Zijn meening, dat er geen authcntieke afbeeldingen bestaan, werd wederlegd door De Vrics. (Zie hiervoor biz. 291). Dit gedicht staat afgedrukt in den Almanak voor llollandsche blijgeeatigen voor het janr.i849 biz. 173. Het is daar anoniem geplaatst; in den inhoitd is de schrijver alleen K., en dat zich hierachter Krnseman verschuilt Blijkt uit de verzameling stukken over de Costers-feeste, afkomstig van De. A. de Vries, waarin een overdmk van dit gedicht berust door Kruseman's handteekening met potlood aan het einde gewarmerkt. COSTERS-FEESTEN DE HAARLEM. 295 Bij de onthulling zelve trad hij op uitiioodiging van liet 1856. Gemeentebestuur als lid van de festcommissie op en had ook in die qualiten denkelijk wel aanleiding te over te verrichten, wat er bij dergelijke gelegenhedeu te doen valt. De Ilaarlera-mer Coster, de primus artis lispographiae inventorique zag zicli geluldigd in het beteiligen, in Euscheden en in Kruseraan. De waardeering aan de leden van mijn geslacht bij die gelegenheid bewegen, kan uit den aard der zaak hier niet vermeld worden, wel. Daarentegen, dat Kruseman's tact en handigheid om in het openbaar op te treden schitterend uitwam, toen hij op den avond van de onthulling de orde wist te herstellen oden Doelen onder de paar honderd afgevaardigden der typographische vereenigingen, toen daar groote ontevredenheid en gemor heerschten over de slechte bediening en consumptie. Te zijnen huize in de Kleine Houtstraat werd op Kruseman's uitnoodiging de S4-jarige A. de Yries, in het bijzijn van zijn beide zonen, door den optocht der typographen gehuldigd als de groote voorvechter der Costerzaak op Miens werk thans de kroon gezet was. Maar evenzoo goed als in deze fcestelijke dagen Ds. Ilinlopen in de Janskerk uitspiak een „Loof den Heere mijn ziel! en al wat binnen in niij is, zijnen heiligen naam" en de Enschede's De Vries en Schinkel, alle oprechte Costerianen in dichtmaat bezongen werden, evenzoo goed maakte Prudens van Duyse oj) den avond voor de onthullingsdag, t^rwijl. Der Costors-feesten. Haarl. 1858 biz. 209 C. Mommas. Het onhaal der typographische vereenljingen. Utr. 1856 biz. 19. Vgl. Bonwstoffen Dl. I biz. 634. Noordziek. Gedenkboek der Costors-feesten. Haarl. 1858 biz. 27G. Noordziek. Gedenkboek der Costors-feesten. Haarl. 1858 biz. 292 vlg. Zie over Van Duyse's verblyf in Haarlem, J. Micheels. Prudens van Duyse, zijn teven en zijn iverken, Gent. 1893 biz. 94 vlg. — De relatie met Van Duyse dagteekende van 1849, toen Kruseman zich wendde tot Van Duyse over de verspreide gedicbten van Messchert: „Al is het een onbekende, die tot Uw komt om Uwe bulp, die onbekende vertrouwt niet te min op Uwe ondersteuning, want hij kent Uwe welwillendheid 296 COSTERS -PEESTEN TE UAAHLEM. 4856. de watermuziek op het Spaarne voor Kruseman's drukkerij stil hield, een extempore op zijn gastheer, „aan wiens haarde hij als een kunstpelgrim was gezeten'' ^. Aan A. C. Kruseman. Zie de maan is opgerezen In haar Goddelijke pracht, Zy verzilvert 't heerlgkst heerlgk Spaarne Zg bestrijdt den sombren nacht. Ja, — zij wil den dag verlengen, Die ons heerlgkst heil mocht brengen, Waarvan Neerland lieeft gedroonid. Zie dat vnnr, dat heerlijk flonkert Op den vloed, die niet verdonkert, En U davrend tegenstroomt. Bg name. En dat vertronwen is des te grooter, omdat zijn verzoek een zaak geldt, die ook U na aan het harte ligt: Hollandsche poezg. Daarvoor heeft zeker nooit iemand te vergeefs de hulp ingroepen van den warmen voorstander onzer letterkunde: Prudena van Duyse!" (Brief van Kruseman aan Pradens van Duyse 1 September 1848, mij welwilend ter inzage verstrekt door den Heer Florim ond van Duyse te Gent. Sommige leden der hoofdommission keurden de naam watermuziek af, also dat zou moeten beteekenen muziek van of door water veroor-zäkke. „In dien zin kan het gebruikt worden, schreef de vader van Prof. M. de Vries, maar die is niet de eenige, de meest gewöhn, evenzeer gewettigde. Yeldniuzijk is immers geen muzijk van een veld, dat door een veld wordt te weeg gebragt, maar dat gespeeld wordt of ge-schikt is, om op een veld gespeeld te worden. Waterdier is geen dier van water, maar dat leeft op of in het water, aardmuis geen muisvan aarde, maar die leeft in de aarde, theebanket geen banket van thee, maar dat geschikt is om bg de thee gebruikt te worden. 6 Wat zou onze rgke en vrge Tala arm en slaafsuh worden order zulke taalmeesters! Hoe zou Thijs zich over hen boos maken of hen uitlachen! "Konkelen dit extempore aan een handschrift van Fred. Muller, blijkbaar door hem op het oogenblik van het uitspreeken, uit s dichters mond opgevangen. Het stuk is door verschillende personen eigen-handig onderteekend en berust in de verzameling stukken over de Costors-feesten door Kruseman in 1887 aan de Stads-Bibliothek te Haarlem geschonken. Brief van Van Duyse aan het Boekverkoopers College L. J. Coster 4 Juni 1858. COSTERS-PEESTEN TE HAARLEM. 297 Hoor dat jnichen, hoor dat woelen, 1856. Hoor dat vaderlandsche lied! — Zoudt gij U niet grootsch gevoelen, Gij, die over de aard' gebiedt! Ha Arlem, aangebeden wallen,  voile bekers klinken, Waar het Uw gezondheid geldt!! En dat langs het juichend Sparen Elke der bezielde ooren, Uw geliefden naam vermeldt! Morgen als de zon zal blozen, Waarop 't beld van Coster prijkt, Zaai* de dag a milde rozen, Vriend, met zooveel Kunst vergkt! En bij 't eerste licht, gerezen Aan de kimmen, moogt gij lezen, Wie U hartelijk bemint Gaat ze na de waarde namen, Die zich strenglen hier te zamen, Elk is Kruseman een vriend! Kniedicht Prudens van Duyse. 15 Juli IIV, ure 's avonds. Ex tempore. Dichterlijke (?) outboezemingen bij de vleet. leder, die maar ietwat met de literaire wereld m verband stond, intellectucel als materieel, en in staat was twee wo Orden op elkaar te kun-nen doen rijmen — denk aan Witsen Geysbeek's Rifmwoordenhoek — meende zijn nil een valk en maakte een vers, toe- VAN ZEGGELEN, COSTERLIEDJES. 1836. passelijk op die dagen K Veel poctische waarde kan aan die gelegeulieidspoeezie niet toegekend vvordeu; de Cosferlitje, Sonreuir aan UaarlenH a JuliJ/fe)sffu m J 850 eeii paar weken iia de 0 nth ul ling verschenen, steken boven alien uit. Te verwonderen is zulks niet. Van een uitgaaf door den dichter-typograaf AV. J. van Zeggelen bezorgd bij Kniseman, kan niet veel aiiders verwaclit worden; het is een mirdig boekske, zowel uitwendig door het omslag door Last getcekend als om ziju inhoud. Specul VAN ZEGGELEN. Atief ging het flink van de hand; op de fondsveiling van den 7 October 1857 waren van de 2500 exemplaren nog 1054 over. De Costerlk'djes sloten op een waardige wijze de werken van Van Zeggelen^ die Kruseman in het licht had gegeven. De twee vrieuden, die beiden hun bestaan vonden in de boekenwereld, de een als drukker en uitgever, de ander als drukker en dichter, hadden als Costerszonen elkaar voorloojjig voor liet laatst de hand gereikt bij de onthuUing van het Costerbeeld, om later slechts als ter loops voor de Aurora of dichterlijke albums elkaar weer in handelsrelaties te ontmoeten; voor de zesdc maal hadden ze elkaars belangen voorgestaan en behartigd door een vroolijke, maar toch goed gemeende herdenking der Costere-feesten, een van de vele punten van aanraking tusschen beide letterkundigc typogra])hen. Kruseman, in de eerste jaren van zijn loopbaan homogeen met de beginselen gehuldigd in Oe/euing IciceeH keniiis, had zieli reeds van den beginne af aangetrokken gevoeld tot A'an Zeggelen en begrepen, dat er met hem „zaken'' te doen waren. En hij had zich daarin niet bedrogen. De werken van Van Zeggelen, „een A'^erbeterde en sterk gemoderniseerde Oosterwijk Bruyn" - vonden bij hun ver- ^ Onder geschriften naar aanleidiDg van de Costers-feesten verschc- nen, dient afzondcrlijk gemeld te worden de geestige parodie, welke Busken Huet schreef in den vijfde van zijn Uneven van een kleinsU*iie- liny onder het pseudoniem Lodewijk en met het gefingeerde adresMon- talt«i in den Xederlandsche Spectator. ]VeekbIad van den oadcn Heer Smils. Arnh. 1856 biz. 236. ' Ten Brink. Geschiedenis der Noord-Ned^rlandsche letleren in de XIX^' eeuw. Amst. 1889 Dl. Ill biz. 356. DE WERKEN VAN VAN ZEGGELEN. 299 schijneu reeds dadelijk goedeu aftrek en ik kau mij begriji)en, isse. dat bij het vele waarvaii Kruseman in 1857 afstand deed, het hem als vriend van dien auteur wel eenigszins aan het hart gegaan moet zijn ook deze artikelen te verkooj)en *. Een opmerking moge hieraan toegevoegd worden. In 1877, schreef Smit Kleine: "Let tijdvak van 18:34—1860 omvat de dichterlijke werkzaamheid van Van Zeggelen; de erstc zestien jaren zijn daarvan verweg de vruchtbaarste; in het hiatste negental wordt de ras verworven popuhiriteit bestendig, maar het levert bijna geeu andere dan geringe werken op." Het einde der productiviteit van Van Zeggelen valt dus ongeveer samen met het oogenblik, waarop zijn bundels Kruseman's fonds verlieten en zich bij Krnseman zelf door een gansch veranderde richting van geest en door de gewijzigde tijdsoinstandigheden geen neiging meor zou vertoonen zich, als vroeger, toe te leggen op het uitgeveren van poezie. Waar de opwekking van Krnseman zich niet meer Het hooren, werd Zijn vriend van Zeggelen niet meer geprikkeld tot het samen-stellen van nienwe dichtbundels. In liet verdwijnen van Van Zeggelen's naam na 1856 als dicliter van nienwe bnndels in de boekenlijsten ligt een vingerwijzing, waaruit, bier negatief, dus ook de invloed gekend kan Avorden door Kruseman op Van Zeggelen geefend. Kruseman toch had groote gencgenheid voor Van Zegelen, als personen en als dichter. Ik kan mij daarom voorstelen, dat het hem geenszins onverschillig was geweest, in velerlei opzicht, toeu hij in 1846 den eersten bundel van dien dichter in zijn fonds had kunnen opnemen. In weerwil, dat er over de Zeich en luim een klein geschil met Van Zeggelen was geweest, dat de vriendschapsband echter Te hechter zou tochalen, was Kruseman met dien bundel zergenommen. On der het afdrukken van deze bladzen, kocht ik op een boelhuis hier in Haarlem het exemplaar van de Lack en luim. Van Zeo;gelen'S Werken gingen gecombineerd voor f 1604.58 over aan D. Noothoven van Goor. Vgl. Bouwsioffen 1)1. I biz. 432. Smit Kleine. Krithche achetsen. 2° uitg. Utr. z. j. biz. 101. 300 DE WERKEN VAN VAN ZEGGELEN, 1856. dat Kruseman aanbood aau het Haarlemsche gezelschap Democrity en waarin liij eigenhandig op het schröff: Eers versch Komt bij Dullaert van de pens, Door d'autheur van Pieter Spa, Lach en luini'^ et cetera. Is H lets vreemds in onze dagen, Nu de Muze, zoo het schänt, Steeds een stemmig pak moet dragen En in haar corset verkwgnt, Hat slechts een van al die heeren, Die publiek de Her handteren, Wie er ook wat kwaads in ziet Uitlacht met zijn vrolijk lied — Wis zal dit papieren kind In den kring der Democriten, Waar zijn Naam famile jein, Broederlyk on thaal genieten. H Steekt n daarom bly te moe, Pas ontwaakt, zijn handjes toe; En verzoekt een needrig hoekje In uw huisselyke kast, Naast een ander vrolijk boekje, Dat in zijn gezelschap past. Wil het vriendlijk accepteren Als een luttel souvenir, Dat voor 't eerste DuUaert hier Democriet mogt regaleren. 18 Aug. 1846. Er straalt in deze opdracht van Van Zeggelen's eersten bundel een ingenomenheid door met zijn werk, die de aau- dacht verdient. Die ingenomendheid zou bij Kruseman blijven, zoolang hij diens bundels bleef uitgeven; niet ten onrechte, waar in elf jaar niet minder dan ruim 10000 exemplaren ge- debiteerd werden van zes dichtbundels, wier prijzen vielen tusschen 1.80 en 1.60. * Dünster was Kruseman's pseudoniem in Democrit (zie hiervoorbiz. 11). BECKERKOOPERS-VEREENIGINI L. J. COSTER. 301 De Cogterliedes van Van Zeggelen zouden echter niet de i8r.6. Einige uitgaaf zijii, waarover Kruseman naar aanleiding der feesten zijn goede zorgen zou laten gaan. In het begin van 1856 ontvingen de Haarlemischen boekverkörper, met uitzondering van de firra Joh. Enschede en Zonen, een uitnoodiging van hun conf rater J. J. van Brederode om, in navolging van de bestaande vereenigingen te Amsterdam, s-Gravenhage, Groningen en Rotterdam, een boekverkoopers-vereeniging op te rich ten; de voorsteller ging uit van het denkbeeld, dat het wenschelijk was de lokale handelsbelangen te bespreken en kwam juist met het voorstel om langs dezen weg eenheid tusschen de confraters te bereiken bij het aanstaande Costers-feest. De Vereeniging constitueerde zich kort daarop en zag op voorstel van J. F. van Uobben ook Mr. Joh. Enschede en zijn zoon Mr. Joh. Enschede Jr. als leden in haar midden verschijnen. De Costers-fe esten maaten reeds spedig een punt van beraadslaging uit; in de vergadering van den 7 April 1856 stelde Kruseman voor om het feest ook practisch nuttig te doen zijn voor de bezoekers door het houden eener teutoonstelling van typographic. De vergadering ging mede en benoemde den voorsteller met Mr. Joh. Ensched, Jr. en den secretaris Vincent Loomis in een commissie om de werkzaamheden daarvoor te anvaarden. Het plan slaagde volkomen door het bijeenbrengen van incunabelen een beeld te geven van de drukkunst van Coster en zijn onmiddellijke navolgers hier te lande, en door het vertoonen van uitgaveu van Plantiju, Elsevier, Bleau, Wetstein, Luchtmans en andere vroegere Nederlaudsche groote drukkers-uitgevers, een overgang te vormen tot de geleende exemplare van de kapitalste uitgaven der levende uitgaven der levende uitgaven der levende uitgaven der levende, en daamaast de technische vervaardiging van een boek, van het gieten der letters af tot het binden der vellen toe, te laten zien. Dank zij de inzenden van de gemeente Haarlem, van Teyler's Stichting en van Enschede, die een voortreffelijken keru voor hetgeen A. de Vries, Frederik Müller, Schiukel, Bodel Nijenhuis en anderen afstonden, werd voor het historische deel een acht tijdelijk bijeengegaard, waarvan het te betreren is dat TYPOGRAPHISCHE TENTOONSTELLING. 1856. sedert zooveel voor goed ons land verlaten heeft. De weten-schappelijke hulp A^an Fred. Müller, die op Kruseman's aandning zich ook met de voorbereiding der teitooistelling inliet, kail allcon nog gekend worden uit den bij de Erven Bohn gedrukten catalogus, die wat het antiquarische deel aanbelaugt, door de goede zorgen van Mailer's bediende Arnold en Mr. C. J. En Schede van de verzameling opgeniaakt werd. Krusenian zelf benioeide zich niet veel met die afdeeling; het zou hem, geen geboren bibliograaf en boekenlief hebber als Müller, ook slecht van de hand gogaan zijn, raaar zooveel te meer maakte hij werk van liet praktische deel, vraar, naast de gieterij van Enschede een zetterij van Kruseman, twee snelpereen uit de fabriek van Reichenbach door Sijthoff ingezonden en de. Mr. C. J. Enschede, zoon van Mr. Joh. Enschede, was meer in het byzonder belast met het beheer der bibliothek Enschede. (Vgl. Aug. Bernard in Bulletin dn Bibliophile berichte 2° serie. torfi ler. (1854) pag. Er was in 1856 een vry heftige concurrentie tusschen G. J. Thieme te Arnhem en Sythoff te Leiden, de eerste als agent voor de snelpersen uit de machinefabrik van Klein, Forst & Bohn te Johannesberg, de laatste voor de persen van Reichenbach (Zie o. a. de advertenties in Nionwifiblad voor den Boekliandel 8 Mei 185G). Ook Thieme had een snelpers ingezonden op de ten toon stelling en verspreidde daar, thans vry zeldzaam geworden, lithographische afbeldingen van zijn pers. Die pers werd daar aangekocht, naar ik vermoed op aanraden van Bohn, door Joh. Enschede en Zonen (t. a. p. 31 Juli 185G), een goede aanbeveling voor de deugdelykheid van het fabrikaat (advertentie van Thieme t. a. p. 2 Februari 1857). Voor de buitenwereld openba Alderman zicli die strijd door SijthofF's uitgave: A. Albert. De innchine-meeslev aan de anelpers. Een handboekje voor boekdrukkers, machine-nieesters en werkstücken, wasarin de persen van Klein, Forst & Bohn zer toloops en ietwat ongunstig besproken werden. Het Nieuwsblad (G November en 20 November 1856) laakte dat, en meende, dat het alleen toe te schryven kon zijn aan een bevooroordeeling van den schrijver, die zelf in 1853 als monteur aan de fabriek van Reichenbach verbonnen was geweest. — Bovendien wenl op een der Reichenbachsche persen typographische tentoonstelling een door Albert vervärdigt hochgezogen werden gedacht op de onthulling van het Costerbeeld gedrukt en schreef hij nog een kort opstel over de snelpers in SythoflTs Lecluur Voor de huiskamer (1856) Dl. II biz. 47, waaruit ik aanhaal: „Wg willen het aangevoerde met eeue afbeelding van eene der beste [snel- TYPOGRAPHISCHE TENTOONSTELLING. 303 kleiiiste, „zoo klein als er uog geene in ons land is" door i8r>6. Kruseman's werkvolk bediend in voile werking te zien wa- ren " ; ook als commissaris der tentoonstelling moest liij af en toe ter plaatse aanwezig zijn ^ en bovendien rustte dc geheele financieele administratie op zijn schouders. In weerwil van het zuinige beheer en hefc kosteloos afstaan van een lokaal door het Gemeentebestuur, de school aan de Smalle Oude Gracht, de vroegere bandweverij van Quarles van Uttbrd, sloot de tentoonstelling met een nadeelig saldo voor de Vereeniging. Dat waren echtcr niet de eenigc geldelijke naweeen van het feest voor het College. Als navolging van Loosjes' Geclenk- 9chrifie/n wegeiis list vierde eeuwgeiijde van de uifolnding der hoekdrukknuHt gevierd fe Haarlem^ [z//] J823 deed Kruse- man in de boekverkoopers- vereeniging voorstellen, voor reke- ning van het College een dergclijk geschrift t/e doen samenstellen over de dagen van 1856 en door alle persoonlijke speculatien te laten varen, te trachten met onbekrompen middelen iets persen], die van C. Reichenbach te Augsburg, toelichten, opdat men zich van zulk een werktuig eenig denkbeeld zou kunnen vormen en de lezer wete op welke wgze de Lectuur voor de Huiskamer gedrukt wordt, als ook eene der oorzaken kenne waardoor de prys van dit ge- illustreerd Boekwerk zoo buitengewoon goedkoop kan zijn." — Zooals ik op biz. 163 mededeelde bad Kruseman zelf reeds in 1855 door tusschen- komst ven Sijthoif twee snel persen van Reichenbach aangeschaft. * Advertentie van SijthoflF in Nieuivsblad voor den Bockhandel 10 Julij 1856. * Op die pers werd gedrukt o. a. Proeve van letters, gegalvaniseerd door W. A. Hazeu te Haarlem — Hazeu was apotheker in de Koningstraat in de apotheek van Beets. Op het veld der „letterkunde" bleven apotheker en apotheker kinderen nog maar steeds met succes werkzaam! Dat het galvaniseeren van letters, op een ander terrein hetzelfde wat nadruk is op uitgeversgebied, juist in 1856 praktische toepassing vond blykt uit het medegedeelde in De letterrjielerij van Joh. Enschede en Zonen. Gedenkschrift Haarl. (1893) biz. 144 en door een uitgaaf van Van Kesteren in 1863; in De gaUanoplastie en hare verschillende toepoAsingen wordt een afzonderlijk hoofdstuk gewijd aan het „welhaast gedeelte van dit werkje, namelijk de aanwending der Galvanoplastie bg het gieteu van letters voor de boekdrukkunst." Zie over zgn kennismaking daar met Jacob Bouwstojfen Dl. II biz. 322. NOORDZIEK, GKENKBOEK DER COSTERS-FEESTEX. Kj6. (legelijks en fraais tot stand te brengen. De Commissie voor de typographische tentoonstelling kreeg de opdracht ook hiervoor te zorgen, en het was alweer Kruseman, die het het in han-den nam, de correspondentie voerde met Noordziek, den Secretaris der Hoofdcommissie, die op zijn voorstel de samenstelling van het werk op zich genoraen had, gegevens daartoe in het NieuwMad * vroeg, met Vincent Loosjes de verzending naar bui-ten behartigde en eigenhandig de afrekeningstaten opmaakte. Naturlik, dat hij dan ook de aangewezen j)ersoon was het werkter perse te leggen, maar hoewel daartoe bereid, „wenschte hij echter liever te zien, zoowel ora de deftigheid der zaak als voor de uitvoering, dat dit werd opgedragen aan de firma Ensc Hedelige de oudste Haarlemikor, der kräftige zich met de typographische uitverkörper van het werk, maar kreeg later enverkwikkelijk gehaspel met de Boekverkoopers-vereeniging over de drukkersrekening, woaraan door de particuliere goed-geefschheid van een der firmanten van Joh. Enschede en Zonen einde gemaakt werd. Is Noordziek's Ged-Hühneh nu werkelijk zooveel deftiger in zijn uiterlijk nu het van de persen van Enschede kwam, dan het zou geweest zijn wanneer Kruseman's drnkkerij het gemaakt had De betrekkelijk korte tijd, die achter ons ligt sedert. Notulen der Boekverkonpersveeniging L, /. Coster 2 Juni 1856 sub n" XV. De Haarlemikor Boekverkoopers-vereeniging „Loureiis Jansz. „Coaster" geeft bij deze kennis dat het kopgregt en de overige Ex. van J. J. F. Noordziek, Gedenkboek der Costersfeesten, zgn overgegan aan den Heer Joh. Enschede, Senr. alhier. (Advertentie in Nieitwablad voor den Boekhandel 16 Februar 1860). „Heb dank, mijn vriend, voor dat zeer fraaie boek van Coster. Weergaas! wat is dat netjes!" (Brief van Fred. Muller 21 April 1858). „Dit werk een boekdeel in royaal 8". van byna 400 bladzgden, gedrukt by Joh. Enschede & Zonen te Haarlem, is als zoodanig reeds een gedenkboek van den toestand der boekdrukknst in Nederland in het midden der 19e eeuw. De fraaije lettervorm, de zuivere en vrg gelykmatige druk, de keuze van het papier bewäzen voldoende dat aan de materieele uitvoering meer dan gewone zorg is besteed." {Niemblad voor den Boekhandel 29 April 1858). NOUREKUEK, GEDENKBOEK DEE COSTEILS-VEESTEN. 305 dit boek verscheen, maakt dat een aesthetisch oordeel over de 1856. Nederlandsche typographic van Kruseman's dagen vrij onge- makkelijk valt; het toppunt van den berg, om met den Doctor Marianus in Goethe's Faust te kunnen zeggen nHier isf die Attssicht frei^ is voor ons nog niet aangebroken en daarom nog veel minder, omdat van de Nederlandsche typographic, uit welken tijd ook, nog nimmer een deskundige, zaakrijke be- spreking als zoodanig gegeven is. Kruseraan zelf steldc de pers van Enschede boven de zijnen en dat toegegeven, omdat Kru- seman naar me voorkomt zelf zoo geoordeeld zou hebben, het- geen hij zelf produceerde, was typographisch zeer voldoende, speculatief doorgaans voordeelig, intellectueel zoo hoog verheven, dat zeer zeker Nederland in IS 5 6 geen tweeden uitgever kon aanwijzen, die hem gelijk kwam. Kruseman bereikte in het jaar 1856 het hoogt«punt van zijn uitgeversloopbaan. In 16 jaar tijd had hij zich opgewerkt tot den persoon, die waardig ge- keurd zon worden in deze Bijdrageii beschrcven te worden en hij toonde dat in dit jaar door twee klinkende uitgaven, de Wefeiischappelijke Bladen en Bilderdijk's Dichtwerhen ^ de eerste een nieuwe poging om wetenschap in voor ieder begrijpelijken vorm onder het publiek te versprciden, de tweede de letterkun- dige richting ten top gevoerd, de eerste een uitgaaf, die nog op den huidigen dag luister bijzet aan Kruseman's firma, de tweede een ondememing, die Kruseman's naam in de uitge- verswereld op aller lippen bracht. „Wij hebben te arbeiden eer wij rusten" had hij gesproken in de toespraak, waarmede hij de algemeene vergadering van de Vereeniging in lcS55 geopend had; hij zou toonen, dat het hem emst was met die woorden, dat hetgeen hij van anderen wenschte in voile waarheid door hem zelf in toepassing ge- bracht zou worden. 20 IV. Begrängt Tan den Grooten Tjd. — Wetensehappeiyke Blaadjes. — Wetenschappeiyke Bladen — La senle ohose nécessaire. — Familie-magrazyn, Bilderdyk, Dichtwerken — Busken Huet en Da Costa - Fondsveilingr 1857 — Toordrachten in Felix. — Terkoop der debletxaak 1866—1867. Een nieuw tijdperk opende zich in de uitgeversloopbaan in het jaar 1855. Naast Huet zou een ander persoon een plaats komen innemen in Kruseman's omgeving. Buijs zou wel is waar dien invloed niet verkrijgen als Huet op Kruseman oefende, maar niettemin zouden vrij wat uitgaven aan diens persoonlijken omgang te danken zijn. De oorzaak daarvan ligt voor de hand, waar Buijs zich vooral bewoog op staatsrechte-lijk en oeconomisch. Gebied, terwijl Huet's kracht op theologisch en literar terrein lag. Beide laatstät vakken hadden voor Kruseman veel meer aanlokkelijks dan de beide eersten en de vertegeuwoordigers dier faculten moesten dan ook een daar-mede evenredige plaats innemen bij Kruseman, als persoon, maar ook als uitgever. Daar komt nog iets bij. Huet bleef veel langer inwoner van Haarlem dan Buijs. Evenals Naber hadden beiden in WETENSCHAPPELIJKE BLAADJES. 307 1851, het jaar dat van zooveel gewicht voor Kruseman's 1855. ontwirkte als uitgever was, zich in de Spaamestad gevestigt en waar de een met Kruseman in dagelijksche aan-raking zou ziju tot het najaar van 1864, bracht de verhuizing van den ander in 1857 naar Leiden als A^an zelf made, dat de groote invioed, dien hij zou kunnen oefenen op Kruseman achterwege moest blijven. Met dit voorbehoud dat bun beider studievakken niet in gelijke liefde bij Kruseman deeldeu, stond de een niet achter bij den ander in ziju sehatting. Hun beider invioed begon zich met kracht in 1855 t-e doen gevoelen en slechts hun beider maatschap)e-lijke loopbaan zou in meer dan een opzicht te weeg brengen, dat Kruseman in de eerstvolgende jaren meer werkte met Huet dan met Buijs. Slechts Dann, als in 1801 met het Zondagshlad, wenn er een uitgaaf aan beide gelijkelijk gelegenheid gaf zich te uiten, zou Buijs niet bij Huet en Huet niet bij Buijs achter staan. Het Album (ler Natuur en de Vraktuche Volka-ahnanak waren uitgaven, die zich, zoals we zagen, bij voorkeur tot de breede schaar der burgerij wäenden om daaronder wetenschap en daaronder wetenschap en daaronder beschaving te verspreiden; de klasse der nijvere ambachtslieden, van de gebruikinakers der Nutsbibliotheken, bereikten die uitgaven niet. Om ook hun dergelijke lectuur te kunnen bieden, begon Kruseman met den 15 November 1854 een nieuw volkstijdschriftje, de Weienschaypelijke Blaadjes, dat, wekelijks verschijnende, voor 13.90 (part.) jaarlijks beknopte, uiterst populair gehouden. Opstelletjes zou leveren, goeddeels gekozen uit een menigte dergelijke Amerikaansche, Engelsche, Pransche en Duitsche volksschriften. De uitgever hoopte op en voor een een een eerste jaar was dat vrij. Desverkiezende kon men de Blaadjes ook bij vierwekelijksche afleveringen ontvangen. Die maandelijksche afleveringen werden afleveringen in een omslag, geillustreerd met een zeer verdienstelijke houtgra vure door Vermorcken naar Ch. Rochussen. Advertentie in Haarlenische Courant 14 November 1854. SOS WETENSCHAPPELUKE BLADEN. 1856. voldoende, althans niet van dien aard om een uieuwen jaargang niet met me begannen. De beide deeltjes met een vigiiet op den titel, waarin de uitvinding der boekdnikkunst door. (oster gehuldigd werd, waren alles behalve sleclit uitgevallen en kunnen, naar me lijkt, flink een critische toetsing doorstaan. 