Louis Constant Westenenk (3 Februari 1872-2 Mei 1930)
Den 2den Juli arriveerde hie te Constantinopel, en dar hoorde hie gekke dingen. Zoo, dat de Turksche gastheer verzuimd had zijn hotel-rekening te betalen, of zijn intentie dat te doen aan de hotel-directie kenbaar te maken. Dat had ertoe geleid, dat die directie den 25Sten Mei, toen Westenenen naar Nederland vertrok, beslag had gelegt op zijn bagage; en niet eer dan nadat Hoff de hotelrekening had betaald waren de koffers vrijgelaten. Hoff had echter het voorgeschotene van de Turksche regeering nog steeds niet terugontvangen! Nu, het was Westenenk toevertrouwd te zorgen, dat die kwestie onmiddellijk in orde werd gebracht. Had die collega Hofe te klagen over een hem aangeboden lunch, waar-op hij niet dan Tutksch had gehoord, Westenen was 2eer voldaan over een lunch, waartoe hij door Talaat Bey was genoodigd in den Cerecle d'Orient, den 2isten Juli. Westenenen had zich voorgenomen, om als er niet dan Turksch om hem heen gesproken werd, het woord te vragen en dank te zeggen voor de belangsteUing die men toonde voor de Armenische zaken, aangezien hij n Et twijfelde of daarover gegen de gesprekken, al kon hij die, waar zi] gevoerd werden in een hem vreemde taal, niet goed volgen. Aanleiding om zoo'n pepertje te plaatsen vond hij echter niet. Aan het hoofd van de trap werd hij ontvangen door David Bey, den minister van Financien, en op den drempel ^\^chtte Talaat Bey in gezelschap van de Ministers van Onderwijs en van Post en Telegrafie. Talaat Bey liet alle deputes uit XX'este-nenk's sector defileeren, en Westenenk was zeer voldaan: „een aardige keurige receptie" noemde hij het. Aan tafel zat hij rechts van Talaat Bey en tegenover de Ministers van Financien en van Onderwijs. Turksche gerechten, geen wijn, geen toespraken, maar een veertigtal personen aanzaten, behield Westenenk de meest aangename herinneringen. Weinig  ajom. 2 Augustus hoorde men van veel oorlogsverklaringen en mobilisaties. Ook Turkije mobliseerde. De aan de ambassades verbonden land- en ziele officieren waren in het midden van den nacht afgereisd. Er werden mijnen gelegd in de Bosporusmonding en de Dardanellen. De waanzin greep om zich heen, steeds verder, al maar heviger... Den loden Augustus kreeg Westenen een brief van Talaat, of hij zijn vertrek naar Erzeroum zou willen opchorten. De heerschende ernstige omstandigheden en de algemeene mobilisatie lieten voorshands niet toe de gesanctionneerde hervormingen toe te passen. Den 8sten September werd hem aangezegd, dat zijn tractement gehalveerd was; men kon niet meer betalen. En als hij de oorlogsgebeurtenissen in Nederland wilde afwachten? - zeeket, daar was niets tegen. Zoo vertrok Westenen op 14 September uit Constantinopel, en reisde, met vermijding van Servie, waar alles op den oorlog met Ostend was ingesteld, over Boekarest, Boedapest, Weenen en Berlijn, naar Deventer, waar hij den i9den aankwam. Nu, de oorlogsgebererenissen ontwikkelden zich niet zoodanig, dat er aanleiding was om Constantinopel andermaal te bezoeken. De Armeniers, die de Inspecteurs-Generaal onder hun hoede hadden zuUen krijgen, werden gedurende het begin van den oorlog vrij compleet om hals gebracht, en daarmee was de Armenische kwestie door de Turk zelf afdoende geregeld. Westenenen Turksche dienst heeft geduurd van 24 Mei 19 14 tot II Januari 191 5; toen eindigde het „Turksche avontuur", zooals „Westenen-Bala" zelf het achteraf placht te betitelen, en het batig saldo, dat het hem liet, besteedde hij in Juli 191 5 om tusschen Gorssel en Bathmen 12 hectaren met Dennen en looftiout begroeiden grond te koopen. Aan de Nederlandsche Heidemaatschappij droeg hij op om daar wat moois van te maken. Later stelde hij zich voor er een huis neer te zetten, en er als gepensionneerde te gaan heerenboeren. In afwachting van dien doopte hij zijn buitenplaats thans reeds den „Konak", een Turksche naam, die „lustoord" beteekent. Maar dat leven van den vroolijken landman was toekomstmuziek; voorloopig viel er voor hem nog te werken in Indie. Den 2isten Mei 191 5 benoemde Indie's landvoogd hem tot resident van Bengkoelen. Met vrouw en jongste dochter vertrok hij den 26sten Juni uit Neder- land, en den 2den Augustus kwam het gezin daar op de ree en debat- keerde. De ree van Bengkoelen is een kwade ree, en bij tijden is ze extra ongemakkelijk! Dat was ze ook dien zdea Augustus. De kapitel van de boot weigerde eerst het anker uit te gooien; hij wilde doorstoomen: de zee was te woelig, er stond te veel bran- ding; debarkeeren leek onder deze omstandigheden niet ongevaarlijk. Maar als je resident van Bengkoelen bent geworden, en het beloorde land is in zicht, dan wil je daar aan den wal zijn, en niet doorvaren uit respect voor een beetje branding. Westenenstond er op, dat het debarkement zou worden beproefd... op zijn verantwoording!... Zoo viel dan het anker, maar de deining was hoog en er stond veel branding op de kust. De motorsloep van Bengkoelen kwam naar buiten, of deed pogingen daartoe, maar driemaal werd ze teruggeslagen; eindelijk bij de vierde poging lukte het door of over de rollers been te komen en de paketboot te bereiken. Heel Bengkoelen keek in spanning toe hoe dat verder gaan zou. Nou, het ging miserabel, het werd een ellendige geschiedenis. De sloep lag langszij, onder bij de trap, maar nu werd ze in de hoogte gegooid, dan verdween ze een heel eind in de diepte, en in dat steige- rend geval moesten wie wilden debarkeeren maar zien over te stappen. Ondern de scheepstrap stond Westenenk met zijn dochtertje in de armen, afwachtend een goed moment om den sprong te wagen. De sloep res - hup I... Resident Westenenk en zijn jongste waren over. Nu Mevrouw Westenenk. Kalm en moedig wachtte ze het goede oogen- blik. Westenenk zou waarschuwen waimeer te springen; maar de sloep ging hevig te keer, kolkte diep, steigerde wild. Ziet, daar kwam ze weer opzetten, en bood een kans... „Spring!" commandeerde Westenenk, en de sprong werd gewaagd, maar lets te laat; het bootje zakte juist weg onder haar voet, zoodat de Residente viel; en hoewel haar man haar nog eenigszins opving, werd het Unkeroog toch ernstig getroffen door een ijzeren steuin van het tentzeil... een hevig bloedende wonderer vertoonde zich, die aanvankelijk voor het oog zelf deed vreezen. Achteraf viel dat mee gelukkig, maar toen men landde, was men op dat punt ^og niet gerust, en zoo was die aankomst wel verre van vroolijk! De eerepoorten die daar stonden opgericht en de dans- Meisjes vol präkenden vol präkenden schittering, - ach, zij waren er beter niet geweest! De sloep keerde naar boord terug tot afhaling van de bedienden en de bagage, en die tocht verhep nog ongunstiger dan de eerste; de sloep sloeg om, en een van Westenenks bedienden. Si Marah, kwam te verdrinken. Alle feesteUjkheden werden afgelast, het Bengkoelen was onder den indruk, de omina voor het bestuur van den nieuwen resident leken wel allerongunst! Gelukkig viel er den komenden avond een tropische bui, die soelaasbtacht na een maand van hitte en droogte en troosteloosheid. Bengkoelen herademde. Bijna vijf laar, van Augustus 1915 tot in April 1920, heft Westenenk te Bengkoelen geresideerd, en hij is er goed bezig geweest, zooais overal waar hij werd losgelaten. Zijn memorie van overgave, in 1924 in drk verschenen als een boekdeel van 141 groote pagina's tekst en 78 bladzijden bijlagen, legt daar getuigenis van af. In 1918 werd hij 00k lid van den nieuw ingestelden Volksraad. Westenenk zag Bengkoelen vootuitgaan; de cijfers die hij geeft van contractkoelies, verkeersmiddelen, in- en uitgevoerde producten en nog bekommen. En Westenenk geloofde in de mogelijkheden van een nog betere toekomst, maar dan moest de langgestrekte, wilde, ontoegankelijke kust, waarmee hijzelf bij zijn entree zoo onpleizie-rig had kennis gemaakt, worden uitgerust met een veilige baai of haven. Tot 1860 was er ten zuiden van de hoofdplaats een veilige baai geweest: die van Poelau, vroeger de bocht van Silebar geheeten, Thans was die haven verzand. Raffles had Een een een geleden er een buitenhuis gehad. Westenen groote illusie was, die oude haven te herstellen en ze Bengkoelen met zijn schatten aan koffie en edele metalen ter beschikking te stellen. Door het weggraven van een zandbank kon een zeestroom zoodanig worden geleid, dat de haven werd uitgespoeld, meende een ingenieur. En Westenen voer in een prahooor door de moddergeulen van de baai met bijbehoorende strandbosschen en bevolking van muskieten, en vond er de oude, in de modderwegze zakte kanonnen terug, uit wier schootsrichtig de ligging van de voormalige havenmonding viel te bepalen. Ook toen sukkelde men echter met „tijdsomstandigheden", en zij waren oorzaak dat er ge6n zandbanken weggeruimd en geen oude Poelaubaaien teruggetooverd werden. Een plan van belang was ook dat waarvoor in November 1919 aan den heer Sand vergunning werd verleend: Via een tunnel door het Barisangebergte zou water uit de Moesirivier den Bengkoelenkant op worden geleid, waar het bij Tjoeroep een valhoogte zou hebben van 400 meter. Daarmee konden 125000 P.K. worden ontwikkeld voor de vervraardiging van stikstofkunstmest uit de daar voorhanden grond- stoffen: steenkool en kalk. Alweer was het de malaise van 1920, waarop ook dit plan schip- breuk leed. Wat te vertellen van Westenenks verdere bezigheden? Bezig was hij steeds, zoo particulier als in dienst, en hij deed en vond aardige dingen, - als overal waar hij kwam. In de eerste plaats bloeide onder zijn invloed de voetbalsport op. De voetbalclubs verrezen als paddestoelen uit den grond, en aldra werd er druk gewedstrijd, en aan die wedstrijden waren verbonden optochten, kinderspelen en kermissen en de autobussen vervoerden gratis de elftallen en hun supporters naar en van de hoofdplaats. Dan had hij zijnbotanische, ethnographische Bezug wird der En oudheidkundige lief-hebberijen. Hij vond een massave oamboesoort, waarvan de weten-schap niet wist. Hij droomde van papierfabricage uit door hem gekweekte varieteiten van Zingiberacea's, Maranthacea's en Aracea's. In de buart van Kepahiang tror hij tot zijn vreugde aan de Rafflesia: de groste der vleeschetende planten. En bij den „Konak", het landgoed dat hij stichtte in de bovenstreken, schiep hij een prive Bengkoelenschen planten- en dierentuin. Straks meer over dien „Konak." Op ethnographisch gebied verwief hij zich verdienste door de ontcijfering van uit Krintji afkomstige inscripties op karbouwen- en geitenhoorns. Priesteressen bewirkten en bewierookten die stukken, en niemand mocht ze aanraken. Maar de heer Jacobson kon goochelen, en dat maakte verschil. Hem werd vergund ze te zien en de inschriften na te teekenen. Zoo ontstond een collectie van een twintigtal spijker- schriften die niemand kon lezen. Westenen wenschte ze te ontciiferen. Hij leerde de nog bestaande verwante letterschriften, rädpleegde Crawfurd's aanteekeningen van 1852, en combineerend en vergelijkend slaagde hij er ten slotte in, enkele teksten te ontraadselen. Hij publiœreze zijn uitkomsten in de artikelen „Rentjong-schrift", I. Aantee König omtrent het hoornopschrift van Loeboek Blimbing in de marga Sindang Blimbing in het landschap Krintji; onderscheidenlijk van 1919 en 1922. Van zijn uitstapjes op oudheidkundig gebied valt te vertellen, dat hij, bij een wandeling door een verJaten koffietuin, met zijn voet stootte tegen iets hards, tegen een steenen; en steenen lagen er anders zoo niet m dien tuin. Hij bukte zich om te zien wat hardigheid dat was, en haalde van onder blaren en aarde een steenen kop te voor- schijn van een negrito-achtig type. Verwante stukken vond hij later vele, aan de andere zijde van de residentiegrens. Zijn eerste vondst beschreef hij onder nr. 20 van zijn „Hindoe-oudheden in de Pasemah- hoogvlakte". De oude geschiedenis van Sumatra had het sterk zijn belangstelling, en zijn kenms xiit boeken en tijdschriften terzake vulde hij gaarne aan met 215 wat men hem aan locale geschiedenis op zijn reizen wist te vertellen. Zoo was hij in staat om op het eerste congres voor de Taal-, Land- en Volkenkunde van Java, gehouden te Solo op 2j en 26 December 1919, een verdienstelijke voordracht te houden over „De Hindoe- Javanen in Midden- en Zuid-Sumatra". (Westenen maakte toen juist een dienstreis over Java, in het belang van de Bengkoeleesche veeteelt). De belangstelling voor die oude geschiedenis kan verband hebben gehouden met Westenenks' overtuiging, dat hij gouverneur moest wezen van een gouvernement van Zuid-Sumatra. Een plan om de gewesten Bengkoelen, Palembang en de Lampongs samen te smeden legde hij reeds aan de regeering voor, toen hij in Januari '16 naar Java reisde, ter biiwoning van de bestuursoverdracht van gouverneur- generaal Idenburg aan Mr. J. P. Graaf van Limburg Stirum. Sinds 1 91 8 lid van den Volksraad, had hij als zoodanig op v Este tijden naar Batavia te reizen, en dat gaf mede gelegenheid om bij persönlijk aanraking met hooge regeeringen, zijn denkbeelden te pousseeren. En hij praatte 00k over Zuid-Sumatra, gedurende zijn veterinire dienstreis, de reis toen er te Solo gecongrest werd. Te Btiitenzorg was men geheel oor voor het Zuid-Sumatra-plan, en nauw twee maanden na thuiskomst van de veterinaire reis, ontving Westenen ken telegram van de regeering: „In aansluiting aan Zijn onderhoud met U over gouvernement Zuid-Sumatra zou Landvoogd U in algemeen en Uw eigen belang gaarne benoemen tot resident Palembang. Verzoeke omgaand draadbericht of U daartoe genegen. Alle onkosten verhuizing als anderszins voor Landsrekening." Het antwoord van den aspirant-gouverneur was niet afwijzend 1 Hij kende Bengkoelen. Nu wilde hij ook nog wel gauw Palembang leeren kennen in kwaliteit van resident, om dan in 1921 met te meer gratic hatten gouvernement van Zuid-Sumatra te kunnen aanvaarden. En er was nog een reden waarom de verandering hem lokte: de echtelieden voelden zich wat eenzaam en verlaten, sind zij het vori^e jaar hun kinderen hadden zien komen, maar ook weer gaan. Het gezm was gedurende eenige maanden compleet bij een geweest, en de ouders hadden toen een geluk gekend, waarvan thans enkel de herinnering was gebelen, een herinnering die smartte en deed verlangen. „Ma houdt zich kranig" - schreef de vader in een brief aan zijn Willem - „maar wij voelen ons onvoldan, gejaagd, Er is te veel dat aan jullie herinnert, en daarom is voor ons afleiding heilzaam, en die geheel nieuwe omgeving zal ons die genoeg brengen. Maar hoe ellendig om van den Konak afscheid te moeten nemeni De Konak... We naderen all het einige van Westenen Bengkoe-lensche dagen, en nog vertelde ik niet van de Bengkoe-lenschen Konak I De Konak - wij herinneren ons den naam van het boschperceel nabij Gorssel, dat aan de Nederlandsche Heidemaatschappij was in handen gegeven om het tot een maken. Westenenk bepaalde zich niet tot dat een „lustoord". Ook te Bengkoe-lenschen kon hij er een gebruiken, of beter b6ven Bengkoe-lenschen. Mevrouw Westenenk verdroeg de hitte ter hoofdplaats maar slecht. Haar man zag toen uit naar een plek, waar zij die hitte zou kunnen ontvieden, en aan den weg van Kapahiang naar Moeara Enim vond hij op 500 Meter hoogte een geschikt stukje grond, dat in erfpacht werd gevraagd en ontvangen. Daar plantte hij een houten noodwoning, daterend van de groote aard-beving van 1914, en in herinnering aan zijn Turksche dagen, dooptc hij zijn buiten plaats als te Gorssel: den „Konak." En nu was Westenenk in zijn element 1 Met vrouw en dochter traceerde hij paden door het bosch, paden naar plekjes, vanwaar er fraaie panorama's vielen te genieten. Naast het huis velde hij een karetbosch, om weidegrond te scheppen voor twintig Hollandsche en Bengaleesche runderen. Maar het mooie hout bleef staan en werd voorzien van naambordjes als in een echten plantentuin, en ook van de uitgebreide orchideeencollectie waren alle exemplaren geregistreerd met vermelding van bijzonderheden nopens bloei en groei. Een badplaats werd gevonden, waar een straal helder bronwater van den hoogen oever neerklaterde in de rivier. Dan was daar de voliere: een groote ruimte, rondom en van boven met gaas afgesloten, voor allerhande soort vogels. Elders huisden dwergherten, konijnen, marmotten, eekhooms, salamanders, reuzenkikvorschen, ze Kuraben en nog veel meer. Op het erf stätten kippen, ganzen, cenden, geiten en paarden rond, en ook meer ongewone gasten trof men er aan: tapir, mierenter, wascheren, waschbeer, siamang, klapperaap, simpai, ccn tam varken, een dito eekhoom, een makke moesang, een neus hoomvogel, een papegaai, beo's, duiven... een heele menagerie, waaronder tal van bekenden voor wie „Waar Mensch en Tijger Buren zijn" hebbengelezen. Ook stond er een „jachtboom", waarin Westenen zich in den namiddag van 13 November '16 verdekt had opgesteld, om wilde varkens te belagen. Hij zag echter geen varkens, maar wel werd hij gezien door een wespenfamilie die huisde in de ficus. En wat volgde „was heelemaal niet mooi meer", zooals de gejaagde jager getuigde in een brief aan zoon Willem. Gelukkig had hij bij zich een naar naph- z17 taline stinkende cape van zijn dochtertje, daarin borg hij zijn gezicht, en dat gassen uitstralende masker werkte niet alleen beschuttend, maar maar ook schrikwekkend: het deed de aanvallets retireeren: „Ik zag dat er bijzonder veel gaatjes en slijtplejes in de cape zaten en rook koffler-, lak- en stoflucht. Ik dacht mij een soldaat te zijn met een gasmasker voor, en herinnerde mij het verhaal van een, die het op het laatst zoo benauwd kreeg, dat hij de vreeselijke kloppingen in het hoofd niet meer uithield en het masker afrukte. Gelukkig was de gifwolk net voorbij, maar hij zag Een rat doodliggen: Arme bliksem, heb je geen masker voorgehad? En toen mij dat verhaal te binnen-schoot, kon ik 't ook niet langer uithouden. Ja, maar daar gonsden er nog twee; ik schudde eens, toen drie; er was iets van frissen lucht gekomen tusschen koffer- en naphtalinestank en vergane-cape-gemuf; nog een, ik kon 't niet meer harden en rukte 't masker af. gelukkig! de aanval was voorbij. Maar of ik rustig krom bleef liggen met mijn langzaam afstervende beenen! En met een variant op de Engelsche mop dacht ik: „God straflFe juUie, want ik kan 't niet!" Boven mijn hoofd klonk het vroolijk roepen van de tak-tarau al, den geitemelker, die duidelijk roept: 't is zes uur, en mijn horloge bestigde dat. In de verte hoorde ik de gamelan van de koffieonderneming Sempiang, die ongeveer z kilometer van den Konak ligt. De contractkoelies hadden dan al een bad genomen na hun werk, en genoten van gong en andere koperen muziekinstrumenten. In de richtring van den Konak de bekende stem van Ma - de woorden kon ik niet verstände - die Adriatice riep. Dite zingend een van haar liedjes van de zangles. alles zacht als klokjes in de hoorbare heerlijke stilte. Toen hielden ook de laatste vogels om mij op, de Indische lijster, de moerei, op een hoog uitstekend takje, zijn laatste liedje jubelend. Zoo was 't een heetlijke dag vandaag: de hei was de alang-alang, de wei was de wei, de nieuwe tuin de bongerd,... maar helaas, 't was en is toch niet de Konak, vooral omdat juUie er niet zijn, - er nog niet zijn tenminste." Maar toen de oorlog was geeindigd en er weer Nederlandsche booten via het Suezkanaal naar Indie voeren, kwamen begin 191 9 de jonge Westenenks naar Bengkoelen, en dra was de Konak daar de ideale Konak, en de gelukkigste dagen die het gezin Westenenk ooit gekend heft, werden vermoedelijk wei toen beleefd. Op die overmaat van geluk volgde een ellendige leegte toen alle kinderen, ook het allerjongste, waren teruggekeerd naar Holland; een leegte gevuld slechts met herinnering. En toen was het dat de vraag gesteld werd: of Westenenk bereid was, over te stappen naar Palem- bang, in afwachting van de schepping van een gouvernement van Zuid-Sumatra, dat hij dan zou krijgen te besturen. Bij besluit van den gouverneurgeneraal van 10 Maart 1920 werd Westenenk benoemd tot resident van Palemb Ang, den 8sten Mei legde hij te Bengkoelen het bestuur neer, en den 14den aanvaardde hij dat te Palembang. Westenen droeg de nationalistische beweging geen goed hart toe. Hij zag daarin gewichtig doenerij van opgeblazen kwajongens, die te veel geleerd hadden voor hun kleine beetje verstand; soms misdige volksmisleiding door Mohammedansche geloofsfanatici, die hun kafir- haat cultiveerden en dien wenschten over te planten ook in anderer harten; ook wei oproerkraaierij van gevaarlijke schurken, die een wissel trokken op andere islamitische gevoelens, tot vermeerdering van eigen macht en eigen middelen en eigen glorie; een misdadig spelen met het allergevaarlijkste der explosieven: merk „panatik". D^t waren zoo de elementen die hij onderkende en waarvan hij melanges in diverse verhoudingen mogelijk achtte. Hij had den nacht van Kamang mee geleden. Dat de nationalistische beweging de onafwendbare consequentie was van het samentreffen van Oost en West, en de daaruit geboren tegenstelHngen, sociaal, economisch en politiek, en de daaruit gewekte gevoelens in Oostersche harten, behoorend bij hoofden die Westersch hadden leeren denken, - ik geloof niet dat Westenenk dat ooit heeft begrepen. Het lijkt wonderlijk, dat Westenen met zijn buitengemeen groote belangstelling voor Inlandsche zaken, bepaald faalde in zijn kijk op de streomingen in de Oostersche maatschappij. Het lijkt wonderlijk, 219 maar 't is toch zeer wel te verkkren, Westenen was een heerschers- natuur. Hij was altijd en overal de baas geweest, en dat wenschte hij te blijven, Hij was sterk en aanbad kracht, in het abstracte, en in zichzelf. Tegen anderen die sterk waren botste iiij licht op. Hij was aangenaam, geestig, onderhoudend, een causeur en een charmeur, maar - hij duldde niet veel gezag naast het zijne, en hij wenschte applaus, geen kritiek. Idelheid en iverzucht, - ze waren het vreemd; en gejukkig maar! Die veel verordene kwaliteiten zijn voor de wentelende wereld als oUe voor den motor. En vooral bij een Westenen viel eenige ijdelheid best te excuseeren: Moeder Natuur en de Wereld hadden hem danig verwend! Waar hij zoo was en waar er onder het nationalistische koren stellig h66l wat kaf school, neen, waar het koren veelal schuilging onder het kaf, daar laat het zich hooren, dat Westenenk enkel zag dat kaf, en met dat kaf verwierp het koren. Nog te Bengkoelen schreef hij begin September 1916 over den Djambi- opstand: „Den zysten Augustus is hier heel plotseling en heel onverwacht een opstand uitgebroken in Diambi, die zich langzamerhand heeft uitgebreid. De Sarikat Islam, ae vereeniging die door zoogenaamd ethische menschen vreeselijk verheerlijkt wordt op Java, is de schuldige. Het gaat tegen ons, de godsdienst speelt weer een groote rol, een controleur is vermoord, veel bestuursvestigingen afgeloopen en afgebrand, het is een zeer groote opstand, en nu heeft die Zich uitgebreid tot Boven-Palembang, tegen de grens van Bengkoelen aan. Het is nu ontzettend oppassen, want de groote S. I.-opruier van Zuid-Sumatra, een zekere Hadji M. is hier. Hoe ik op het vinketouw zit om hem in den nekte vatten, - ik behoef het juUie niet te zeggen. Maar ik moet bewijzen hcbben, en nu is helaas een brief van de opstandelingen aan hem door den boodschapper, toen deze werd gevat, in een snelstroomende rivier gegooid, en al het zoeken ernaar is tevergeefsch geweest. Ik hoop dat de nieuwe gouverneur general toonen zal in dezen opstand een flink man te zijn, die ufterst streng de ellendelingen straft die schuldig zijn. Maar uit alles blut, dat de invloed van Van Heutsz heeft uitgewerkt. De heer Idenburg heeft ervan kunnen genieten, maar heeft - voorgelicht door de adviseurs Hazeu, Rinkes en Van Hinloopen Labberton, de zoogenaamde ethici - veel te veel gehoor en voet gegeven aan de onrijpe uittingen van brutale sujetten, die zoogenaamd het Oostersch ontwaken hier leiden. En ik vrees, dat de nieuwe gouverneur generaal niet zal ranselen, verpletteren de kwade elementen, die het Mohammedansche hart van onze onderdanen vergiftigen met den ellendigen Europeanen-haat, gebaseerd op Islam en heiligen ooflog." Eenigen tijd later kwam het lid in den Raad van Indie Lieferinck, gesecondeerd door den heer van den Marel, Bengkoelen bezoeken, om daar, gelijk hij elders gedaan had te onderzoeken, of er ook misstanden bestonden, die dienden te worden recht gezet; of de bevolking ook had te klagen over belastingen in geld 220 Mohammedansche hart van onze onderdanen vergiftigen met den ellendigen Europeanen-haat, gebaseerd ook misstanden bestonden, die dienden te worden recht gezet; of de bevolking ook had te klagen over belastingen in geld H. Of in arbeid of over wat anders. De wijze warop dit onderzoek werd gehouden, waarop volgens Westenenk klachten werden uitgelokt, vond hij zoo schadejk en zoo schandelijk, dat hij bij de Regeering verzet aanteekende en zijn ontslag presenteerde, indien het de bedoeling mocht zijn, dat zijn gezag op die wijze werd ondermijnd. De oude anti-S. I.-muziek vernemen wij thans weer uit Palembang: „Je kunt je voorstellen hoe de S. I. op dezen bodem woekerde!... Twee van de voornaamste S. I.-bandieten op de hoofdplaats zijnal kos- teloos in het gouvernementshotel ondergebracht. Uit de stukken, bij plotseling gelaste huiszoekingen gevonden, bleek mij, dat de S. I.- anhangers zich ook bevonden onder gouvernementsambtenaren. Ging just jede lekker, jede stillet jedes kuipen en smerige artikeltjes schriven in het S. I.-blad. Een tiental gouvernementsambtenaren zijn godelijk geblazen fanfares klinkt nu al een heel toontje gedempter en lager, en ik hoop van harte, dat ik haar heel gauw tot zwijgen zal brengen, want 't is ook hier op niets anders dan vuil winstbejag en godsdiensthaat gebaseerd!" Klinkt wat erg pootig! Maar als er dan toch ook steenen zijn ge-gooid naar de ambtenaren van het Binnenlandsch Bestuur, en stokken gestoken in een autowiel van een resident-voorganger, - blijf dan maar eens koel, als'je heetbloedig bent! Hoe dan ook, - het pleit wel voor de charme, die er uitging van Wesenenens personen en voor den indruk dien hij maakte, dat hij, in weerwil van zijn conservatieve gesteldheid, waar het betrof de Inlandsche beweging, toch de candidaat was van de Buitenzorgsche regeering voor bet gouvernement van Zuid-Sumatra; - en voor nog veel meer! Gouverneur Van de Oostkust van Sumatra kon hij ook worden, en voor het id- maatschap in den Raad van Nederlandsch-Indie was hij ook al voorbe-stemd. E>at was wetenschap waarmee hij reeds te Bengkoelen thuis-kwam van zijn Buitenzorgsche visites. Bij zijn komst te Palembang- was het doel dat hij in het oog hield: het gouverneurschap van Zuid-Sumatra; en waar de hoofdstad zou worden gebouwd, - het was een van zijn eerste zorgen. De gezondheidstoestand van Mevrouw Westenenk maakte, dat Westenenk ook in Palembang de kou zocht; dat is te zeggen, dat hij, om de kou te vinden, de hoofdplaats Palembang juist ontvluchtte. Koeler verblijf werd gevonden te Boemi Agoeng bij Pagar Alam, in de eenvoudige pasanggrahan aldaar, met prachtig uitzicht op den Dempo. Daar droomde hij van de stichting van een zooveelsten Konak; daat werkte hij, en van daaruit ondernam hij zijn reizen, en vierde ook bot zijn feschieden en oudheidkundige liefhebberijen en deed ontdekkingen van elang, getuige zijn artikelen in het eerste nummer van het tijdschrift Djawa en in net Oudheidkundig Vetslag 1922. En daar rijpte ook zijn inzicht, dat de hoofdstad van het gedachte gouvernement van Zuid- Sumatra vetrijzen moest midden in het overwoud op een 400 meter hoogen en 6 kilometer breeden bergrug tusschen de Enim- en Ogan- tivieren. Een paar stuwdammen, en men zou volop water hebben om te irrigeeren en ktacht om te electrificeeren. Een electrische tram zou het spoorstation Soegir Waras verbinden met de woudstad Malajoe-poera, de hoofdstad van het gewest Malajoe... Later, toen de bezuinigingsvlag hooger werd geheschen, vatte hij idee, dat, waar het goedkooper is een bestaande plaats te vergrooten dan een nieuwe stad te stichten, Lahat tot hoofdplaats kon worden uverkoren. Maar nog later vond Batavia u It, dat het nog goedkooper zou zijn om af te zien van de vorming van een gouvernement van Zuid-Su-matra, en daartoe werd besloten. Weg illusie! Maar een Westenenk stelt men niet te leur zonder de wonde zacht te pleisteren: de Ostkust van Sumatra stond te zijner beschikking... En Westenenk Het zich troosten en werd den 23Sten December 1920 benoemd tot gouverneur van de Oostkust van Sumatra met ingang van 2 Februari '21. Hooren we hebben den knoop doorgehakt en trekken nu eens naar het machtige Deli. Het is waar, dat daar de dollar wordt aangebeden, maar is 't niet heerlijk daartegenover te kunnen stellen de grootheid van den ambtenaar: integriteit!? Ik moest het doen nu de behandeling van de plannen voor een gouverneur met Zuid-Sumatra, in het algemeen het instituut van gouvernementen, zooveel stagnatie ondervindt. Neen, ik ben Zuid-Sumatra niet vergeten, maar je weet, we trachten onszelf op te voeden in de gedachte aan het „Vooruit, never mind! snel aanpassen, niet zeuren over het verleden!" Als eenmaal een besluit genomen is, of een zaak niet te veranderen, dan maar weer het beste in het oog gevat van wat ons te wachten staat, met de vaste overtuiging dat „alles komt terecht" en met den vasten wil daartoe." Nu, Westenenk met zijn vasten wil kwam Terecht te Medan en nam daar het bestür over op 25 Februar '21. Ja, dat klinkt misschien wat spottend, maar we kunnen Westenenk niet altijd au serieux nemen; we willen 00k wel eens even, heel eventjes lachen. Want bij al zijn flinkheid en activiteit vinden we hem soms wel eens wat jong, wat dronken, wat lawaaierig. De fout ligt bij ons, dat wij te oud zijn denk ik. Gelukkig was het voor hem te zijn zooals hij was, en opwekkend was 't hem te zien en te hooren. Palembang zag het noode gaan, en in Deli zag men het gaan, getuige het volgende stukje krantenpoezie, waarmee in Februar 1921 onze nationale letterkunde werd verrijkt: O Deli, land van schoone Toekomst, Gelukgewenscht met Uwen Arbeid, Gelukgewenscht met Uwen Arbeid, Gelukgewenscht met Uwen Arbeid. Gij hebt een Gouverneur gekregen, Een man van doorzicht en van Kracht, Die werden zal wat Deli noodig heeft. Die weet waar Deli thans naar smacht. Geen staking zal U weder plagen, Geen relletjes meer hier en daar, Ook de planters hebben niet te klagen, Uw Leider is van zessen klaar. O Deli, land van noesten Arbeid, Wat werd niet reeds door U gedaan, Uw arbeid zal thans vruchten dragen, Het zal met U crescendo gaan. En mocht de S. I. den staart gaan roeren En geven U een Sosro(kardono) tot geschenk, Vertrouw dan op Uw grooten Leider, Wiens naam luidt gouverneur Westenenk. De rijmelaar kende Westenenk blijkbaar als vijand der nationalisten. V Ooor stakenen met bijbehoorende relletjes, en S. I.-gedoe van Sosrokardono's en andere vrienden zou het gewest waar een Westenenk an het roer stond, bewaard blijven, meende die poeet. Te Medan repeteerde zich de oude historic: Westenenk zocht weer een plekje in de kou. Nauw was de gouvetneurswoning wat op orde, of de famille trek naar boven, naar Brastagi. Laten we daar Mevrouw Westenenk eens weer aan het woord: Uit wat zij aan haar kinderen schrijft zuUen we gewaanvorden, dat haar mans activiteit er waarlijk niet enkel een was van den mond. „Het is hier een centrum van welderige beschaving: overal keurige paden, die met mooie zachte gloingen bergop en afwaarts gaan. En toch is het Pa gelukt me binnen het halve uur door manshooge rasam en ilalang te kten wandelen, liefst van een van de hoogste uitzichtspunten door een bergzak naar beneden. Maar 't was nog niet uitl Omdat ik zoo moe was, zouden ween korteren weg naar de pasang-grahan nemen, dwars over weiden. 't Begin ging prachtig, maar tot slot moesten we toch door een ravijn, en aan het een was een door regen doorweekte leemgeul met kwasie-treden, hooger dan 3 fatsoen-hjke treden elk. Het gevolg was dan ook, dat ik, ondanks Pa's krachtige hulp, wegglibberde op mijn zijde, en met een oranje rok en oranje hand en arm, het ravijn weer uit moest klauteren tot aan de pasang-grahan. Ziehier de Gouverneur en Mevr. W. die op hun schitterende receptie een minzaam woord voor iederen gast hebben (kranten-berichtje). Pa had er nog niet genoeg van. Toen ik bij de pasang-grahan afgeleverd was, moest hij nog even het uitzicht van een ander punt zien. Het doel is bereikt, maar daarvoor heeft Pa 7 ravijnen op en af geklauterd, - volgens Pa minstens de beklimming van de Kaba. Ondanks de vermögenen heeft pa gensten! Weer een licham-oefening die mee kan tellen! Het doel van al dit gezwoeg was een terrein te zoeken voor Konak no. 4! Maar dit alles is alleen „pourvu qu'on s'amuse". 't Is hier alles zoo peperduur, ook de grond, en 't zou ook te veel tijd nemen hier zelf lets te bouwen. Maar dat is niets. Die lucht-kasteelen zijn ook heerUjk, en tot slot zeggen we tegen elkaar: Wie sweet!... Pa doet weer Hindoevondsten en is dus nu op reis, en weer haast niet uit de Oudheid te halen. Gisteren hebben we, ook gedeeltelijk daardoor, van 9 uur's morgens tot 7 uur in de auto gezeten." Dat het zoeken van uitzichtspunten met succes bekroond werd, blijkt uit een stukje „Westenenksche weggetjes" in een Deli-Courant van omstreeks een jaar later (12/5 '22): „Te Fort de Kock heeft gouverneur Westenen tijdens zijn assistent-residentschap aldaar de zoogenaamde Westenenksche weggetjes laten anleggen, die nog st Eles de bewondering van de toeristen wekken en die tot prachtige wandelingen in dat schitterende berglandschap in 224 staat stellen,' dat voordien vrijwel ontoegankelijk was, terwijl bovendicn op mooie punten rustieke banken werden gebouwd. Hetzelfde heeft de gouverneur te Brastagi geentameeten en we moesten erkennen, met een schitterend succes. Het prachtige jonge bergbosch naat den kant van Karbouwengat en Sibajak is thans door een net van paden geheel opengelegd, en Jaet is voor de bewoners en logeetgasten van Brastagi een lust om daar rond te dwalen in de heerlijke schaduw der bosschen. Brastagi is daardoor een groote attractie rijker geworden." In October '21 zijn Louis Couperus en echtgenoote te gast bij de familie Westenenk, en zooals vroeger Charles Boissevain en Maurits Wagenvoort, raakt thans Couperus geheel onder de bekoring van zijn gastheer. In Couperus' „Oostwaarts" is de lof van Westenenk te vinden tusschen p. 23 en 81. „Zoodra ik te Sabang was" - lezen we - „werd mij overhandigd een schrijven van den heer L. C. Westenenk, Gouverneur van Sumatra's Oostkust en verblijvende te Medan, waarin op de meest hartelijke wijze welkom mijn werd toegeroepen, tevens ons noodende te komen logeeren. De Indische gastvrijheid is nog steeds dezelfde ge-bleven en handhaaft nog steeds haar ouden roem. De hoofschheid onzer Nederlandsch-Indische ambtenaren verloor nimmer hare groote traditie. Ik herinner mij die hoofschheid, die in Indie onder dezen stand een weUevenskunst is geworden, van twintig jaren her en zij trof mij weer dadelijk bij mijn eersten pas op Sumatra." Ik meen, neen ik Weet, dat die gastrijheid den heer Couperus op zijn verdere reis niet overal is mcegevallen. Maar te Medan was het in order: „Het leven van een Ost-Indisch hoofdambtenaar is overstelpend drink, administratief, representatief en te meet waardeer ik, dat de heer Westenen te ken oogenblik vindt om zijn nieuwsgierigen gast in te lichten." Aldus een aanteekening van den gevierden romancier, wanneer hij logeert in het paviljoen van het groote, witte gouverneurspaleis, en van de door den gouverneur gegeven inlichtingen - „hij is een geboren verteller" - zijn de dan volgende bladzijden vol. Dankbar erkent Couperus aan het eind, dat de Gouverneur zich zijner, „Uw correspondent, o, Haagsche Post!" wel aantrok. Zooalsik al zei: die ondervinding deed Couperus niet overal op! Indie maakt nuchter, zoo men dat van huis uit niet is, dus had Couperus geen kans veel bewonderaars te treffen, en de relaties, die hij er had een twintig jaar geleden, waren daar niet meer. Hij vond er dus nog wel eens onverschilligheid, tegenzin, een enkel maal zelfs vijandigheid. Ook Westenenk bezag hem aanvankelijk met kritiek, vond hem zelfs "een paskwil", maar dat veranderde spoedig! Couperus bewonderde Westenenk's veelzijdige belangstelling, zijn vooftvarendheid en forsche opgewektheid, en dat stak hij niet onder stoelen en banken. En Westenen bewonderde Couperus' artisticiten en zijn gevoel voor humor. Zij bewonderden elkaar over en weer en werden beste vrinden. Me-vrouw Westenen rapporteerde aan haar kinderen: „Hij is in groote bewondering over Pa's veelzijdige kennis. „En" - zei hij tegen mij - „niet alleen dat Uw man over alles interessant weet te vertellen, hij vertelt zoo ge Zellig en boeiend, hij is bepaald een charmeur." Dat is geen vriendelijkheid tegenover mij, maar hij meent het werkelijk. KQj is een eerlijk man met groote dankbaarheid voor harte-lijkheid. Na zoovele dagen Van samenzijn, zie ik, dat hij zich met kinderlijke aan Pa gehecht heeft. Je kunt het je begrijpen van zoo'n zwakke weifelende natuur, dat hij steun zoekt in forsche persoonlijkheden. Pa regelt op zijn gewone voortvarende manier alles voor hem, en hij vindt het maar al te prettig blindeUngs te volgen. Het zijn een paar gezeUige gasten geweest en we hebben in lang niet zoo gelachen als in dezen tijd. Zijn lezingen zijn een waar kunstgenot. Naturwissen wij niet alles even mooi, maar hij schildert met woorden en je ziet de tafreelen van Ostersche pracht voor oogen. Dit bezoek is weer een episode in ons leven geweest." In Mei 1921 was te Deventer Westenenks schoonmoeder, mevrouw Nering Bogel, overleden. Westenenk had het huis uit den boedel overgenomen; immer, eenmaal gepensionneerd, zou hij te Deventer zich vestigen, om op den Gorsselschen Konak te gaan heereboeren? Hij had daar zijn bezit uitgebreid met een aangrenzende boerderij en zoo had hij een complex verkregen groot 15 hectaren. Van den boschgrond was een gedeelte door de Heidemaatschappij in weidegrond herschapen, een stuk groot een hectare was tot bongerd gemaakt. Overigens was in het bosch hier en daar wat gekapt om mooie boomgroepen beter te doen uitkomen; en er was van allerlei in den grond gezet om de een-tonigheid van het bosch te breken. Het krioelde er van fazanten, eenden, hazen en konijnen; zelfs reeen waren er gespeurd. Het lag alles klaar, het wachten was enkel op den ba As en op de koeien en de varkens en de kippen. Die baas boerde voor het moment nog te Medan, maar - hij voelde som grooten lust om het bedrijf daar te staken: hij had zoo zijn grieven tegen de bureaux en tegen het gouvernement; en, al was het hem zoo niet aan te zien, hij voelde som letz van mismoedigheid: „De von k van de energie zit er nog altijd wel in" - teekende hij aan - „maar den laatsten tijd begint het som wel wat op het befaamde nachtpitje te lijken". En op zulke momenten kon hij echt verlangen naar een Hollandsche wei en naar zomerschen dennengeur, en dan droomde hij zijn Gorsselsche Konak-droomen... Hij zou daar toch eens gaan kijken! Buitenzorg werd gepolst, of hem in '22 een kortverlof naar Nederland kon worden toegestaan, metbehoud van zijn ambt van gouverneur. De gouverneur aal had geen bezwaar. Westenen was in de wolken! En in de wolken was hij ook boven op de Sibajak in Januari 1922: "Was een dag van wolken en beneden motregen. We zaten op een scherp ruggetje, het gezicht op het witte zwavelmeer in depte metzijn geelwitte spuiters van stoom. Ik keek langs 't voetpaadje neer en dan weer op langs den ouden kraterrand, alles steen, hard, scherp, eenzaam vooral, - zoo ontstellend eenzaam... „God, kijk toch eens, wat is dat lief..." Heel van boven langs dat eenzame ruwe paadje wam uit den mist, met bedachtzame pasjes, een aardig wit haantje, zielig kereltje, bijna 2000 meter hoog door ofiFeraars losgelaten op dezen heiligen bergtop. En nu zag hij menschen, hoopte op kruimels, afval; t baasje genoot zoo van onze aanwezigheid in die stilte. 't Laatst zagen we hem, schuilend voor den onbarmhartigen wind, die opstak, onder een overheUend rotsblok..." Den i5den Maart '22 teekende de gouverneurgeneraal het besluit waarbij Westenen wegens zesjarigen dienst acht maanden Europeesch verlof werd verleend, met bepaling, dat de gouvemeursbetrekking zes maanden voor hem zou worden opengehouden. 1 8 April vertrok hij uit Medan en kwam den 2den Mei in Nederland aan. Delische zaken werden behandelt in te Amsterdam gehouden vergaderingen met de directies der Delische tabakmaatschappijen; en Deli-belangen waren het onderwerp van met den Minister van kolonien gvoerde besprekingen. Spoediger echter dan volgens verlofsbesluit noodzakelijk, keerde hij naar Indie terug. En Deli juichte! „Indem wir hoffen, hat das Glück uns schon gerettet" schreef een Medansch krantje, om dan verder te gaan: „Een weldadig aandoend nieuws is de terugkeer in eind October van onzen Gouverneur Westenen. Een gebeurtenis, waarin een ieder, die met dezen hoogst bekwamen en humanen, voor een iegelijk toe-gankelijken bestuursambtenar in aaruraking kwam, slechts reden tot groote vreugde en dankbaarheid zal kunnen zien. Er heeft zich reeds een comite gevormd uit BB, militairen en burgerij, zoodat een ieder naar vermogen een steentje zal bijdragen, om in begin November in de Witte Societeit onzen Gouverneur waardig en feestelijk Weder te begrüßt. Letztere van der hohen gezogenen Landsdienst in alle op- zichten toekommt. Hören wech van Medan in deze vriendelijke geste de victorie uitgaat, en dergelijke rivederci ook elders zuUen worden toegepast." Nu, dat hohen niet te wachten tot begin November! Den lyden October waren de Westenenks al terug, en de Deli-Courant van den volgenden avond weet ervan te verhalen: „Gisterenmiddag is de gouverneur der Oostkust, de heer Westenen, van zijn buitenlandsch verlof, per stoomschip „Prinses Juliana" terug- gekeerd. Reeds bij onzen tocht naar Belawan kon men langs de spoorbaan bemerken, dat ook van inlandsche zijde belangstelling bestond voor den terugkeer van den gouverneur, en als bewijs dat men zijn bewind op prijs stelt wapperde langs geheel den weg de nationale driekleur in elke kampong die we passeerden. In de haven lag de „Bta.ta.", een boot van de havenwerken, met vvägigen in top, gereed om de bestuursambtenaren, die den gouverneur an boord gingen begroeten daar bete brengen. Reeds vroeg koos dit snelle stoomertje met volgbootje, dat onder bevel van den heer Tak stond, het ruime sop. Een half uur later volgde de „Janssen". Bij het lichtschip aangekomen, lagen de „Bram" en diverse tonkans nog immer op de „Prinses Juliana" te wachten, die echter van uit de verte als een zwaar zwembeest kwam aangezwommen. Toen de ankers waren uitgeworpen, voer de „Btata" snel langszij, waar zij bij de brug een ligplaats koos, en betraden de assistent-resident van Deli en Serdang, de assistent-resident ter beschikking, de wnd. gewestelijk secretaris, de controleur van Beneden-Deli en Serdang, de Tengkoe Besar, benevens de ingenieur van havenwerken de Vogel, die den heer Van der Kaade vertegenwoordigde, den zeestoomer, om den gouverneur, mevr. Westenen en hunne dochter welkom te heeten bij hun terugkeer uit het Moederland. Allerharteijkst had de begroeting plaats, waarbij we konden consta- teeren, dat het verlof de familie Westenenk goed had gedaan en zij er uiterst opgemonterd uitzagen. De familie werd vergezeld van eene dochter, welkc in Holland toefde en thans mede naar Indie terugkeerde. Toen'de „Bta.tn" zich naast de.Janssen" had gemeetd en de bagage in het volgbootje was geladen, nam het gezelschap op de „Bta.m" plaats, die full-speed naar de haven koerste. Hier wachten de waarnemend gouverneur, de burgemesser, aUe bestuufsambtenaren, met hunne dames, de adjunct-hoofd commis- saris van Polit, de sultans van DeU, Langkat, Serdang, de regent van Asahan, verder havenautoriteiten benevens kopstukken uit de cultuur- en handelswereld den hoogen gast op. Ook vele inlandsche inwoners van Belawan gaven blijken van belangstelling. Bij het aan wal stappen had een bijna eindelooze begroeting plaats, waarij mejuflrouw Gerken, een dochter van den secretaris van het Emigratiekantoot, mevrouw Westenenenen een bouquet bloemem aan-bood. Daama trok de groote stoet naat het station, waar een extta-trein klaar stond om den gouverneur naar Medan te brengen. Om 5.02 werd afgereisd. Tegen zessen kwam de trein te Medan in aicht. De S. O. K., op het perron opgesteld, zette het Willielmus in enonder de Vaderlandsche tonen stoomde de trein binnen. Gewuif en gegroet, en weer werden er handen gedrukt en welkom gedrukt. Aanwezig waren hier enkele oud-assistent-residenten, kapitein en mevr. de Ridder, de heer Romswinkel, commandant der gewapende politik, diverse spoorweg-autoriteiten, de hoofd-stationschef, de directeur van de haven, de heer Van der Kade, de commissaris van politik, die alien hunnc opwachting maakten. Jongejuffrouw Dootjes bood mevrouw Westenenenen een keurig bouquet aan, terwijl het zoontje van den heer Smits, op Allerdingsste wijze een bouquet aan mejuf- frouw Westenenk overhandigde. Medan leek als leggestroomd, talrijke stadgenooten, ontelbare inlanders gaven op deze wijze blijken hunner belangstelling. Daame begaf het hooge gezelschap zich naar den keurig versierden auto, aangeboden door den sultan van DeU, en onder hoera's en wuiven ging de tocht naar het gouverneurshuis. Des avonds werd aan de fanulie Westenenk, door de bestuursambten naren een diner in hotel-de Boer aangeboden, waarop de gouverneur, aanzaten. Tot laat duurde het feest en na het diner werd er gedanst. De waarnemend gouverneur, de heer Ezerman, hiel de tafekede, 229 waarin hij de familie Westenenk een van harte welkom toeriep, waarop de gouvemeur in allerhartelijkste woorden alien dankte voor de spontane begroeting. Gisteren is op de ondubbelzinnigste manier tot uiting gekommen, hoe niet alleen zijn arbeid door de bestuursambtenaren wordt gewärdeerd, doch door geheel de Ostkust." Een volgend nummer van de Deli-Courant vertelde: „Onmiddelijk na zijn aankomst heeft de gouverneur de werkzaam- heden weer ter hand genomen, en na een conferentie met de bestuurs- ambtenaren en een onderhoud met een enkelen zelfbestuurder, zat de fouverneur vanmorgen alweer voor de gewone audienties, De wacht- amer zat den ganschen morgen vol met personen, die over de meest uiteenloopende aangelegenheden kwamen spreken"... enz. Zoo draaide de DeUsche wereld, en Westenen, wiens plaats was in het midden, stond ook niet onbewegelijk; en de invloed van de energie, die hij uitstraalde, werd weldadig ondervonden, binnen en ook buiten de grenzen van zijn gewest; warmend, opwekkend, verster- kend. In Februari of Maart 1923 pleite hij ter residenten-conferentie te Batavia voor het behoud van de „poenale sanctie", en in een brief, be- gonnen in Hotel-des-Ind Es, en voortgezet op de terugreis naar Medan aan boord van de Melchior-Treub, vertelde hij daarvan aan zijn kinderen. Ter ontwikkeling van de groote cultures in de buitengewesten moest men daar kunnen beschikken over voldoende werkkrachten. Ter plaatse waren die niet te vinden, maar wel op het dicht bevolke de Java, en daar werden ze aangeworven. Veelal waren 't... enfin, in het algemeen behoorden ze niet tot de bloem van de Javaansche natie. De desa's werden meer afgeschuimd dan afgeroomd door de wervers en ronselaars. Om dat volkje van contractanten in de hand te kunnen houden, be- dreigde een „koelie-ordonnantie" straflFen tegen wegloopen, onwil om te arbeiden, enz. enz. 