Bijdragen tot de taal-, land- en volkenkunde
En de doove vogel zeide tot het meisje: „den weg naar links moet gij niet inslaan, wel moet gij den weg naar rechts inslaan.” — Maar daar zij maar aan een stuk door weende, sloeg zij links af, Aldus ontmoetten zij Kina-kina-bòro (zie N° 4). Hij droeg een draagmand op den rug: een mensch had hij in den draagmand gestopt, de beenen van dien mensch staken boven den mand uit. En zij riepen hem: „grootvader! grootvader! kijk eens hierheen!” — En hij antwoordde: „hè, wel ik, van de wording der wereld af heb ik geen kinderen en ook geen kleinkinderen gehad!” — Toen keek hij naar hen heen en zij riep, zij zeide: kleinkinderen! komt hier!” — Zoo gingen zij op weg naar hun huis (dat van Kina-kinabòro n.m.l.) Zij bleven daar een halve maand en een vroegen zij: ~grootvader! hebt ge niet een bijl? — „Hier is de bijl, zeg! wat woudt gij daarmeê?” — „Mij er een prauwtje meê behakken Om er meinte spelen. Toen zijn zijn zij op weg gegaan om het te hakken. Toen zij daar heen gekommen waren velde Kina-kina-bòro (een boom). Voorts behakten ze dien tot zij honger kregen, waarop zij terug-keerden. Toen de dag aanbrak droeg Kina-kina-bòro het op den schouder aan. Toen de dag weer aanbrak gingen Kina-kina-bòro en zijne vrouw weg om menschen te zoeken (als prooi). Als zij nu weg waren gingen die twee kinderen rijst scheppen uit den zak (van Kina-kina-bòro) en zij kookten ze. Daar Kina-kina-bòro en zijne vrouw veel buikplaten (zilveren en gouden) hadden (van hun slacht-offers — onder buikplaten versta men een groot soort gedreven gepen) namen zij die weg en daarna zijn zij in het (speel) prauwtje gestegen en weggevaren. Niet lang daarna kwamen Kina-kina-bòro en zijne vrouw terug, maar menschen vonden zij niet (op hun jacht). Zij gingen dus op de omheining (of het hok, waarin zij dus zoo ‘t schijnt de kinderen opgesloten hadden) los om die kinderen te spietsen, doch zij waren er miet. Zij klommen boven in een boom, keken uit naar omlaag, ook daar waren zij niet. Daarop klom hij in een dòko (zekeren hoogen palmboom: Areca glandiformis Houtt.) en toen eerst zag hij hun zeil (het was al zoo ver dat het nog maar) zoo groot als een lans was. Toen trok hij zijn schaamharen uit, knoopte die aan elkaar (zie over die haren ook N° +) en wierp daarmede (als ta dododha, la ngohi lo ai djamani maro ai ria, dé ai gia dé ai gia dé ai ddhu sindto?y — Bòlo, una wo témo: vhiwa, kolaha o Gikimoi-ka to tdgi, la to lahi sidago ai djamani maro ai ria. La ma dongdho magéna un A wo dolo o Gikimoi-jé, sidago i wi ado o Gikimoi. La o Djou Wo témo: „hé! ngdna, o Bädàngi-ma-sonòuga! kekia-ka no tàgi?r La una wo témo: vja, Djou! ngohi to laki, nako-so ja Aku, dé ngohi to dadi maro ai ria!y Magéna dé o Giki- moi Wo témo: vmagéna ani mémé ami katula; sébàbu muna mo si lahi dé ma dda o nguühu dé o muüra magéna, sidago ngòna no didi o Badangi-ma-sondnga.y Magéna dé una wo témo: /duma, ja Aku, dé Na tagàli, la to dadi maro ai ria, dé ta Aku to ma léléani!y — La o Gikimoi Wo témo: bilo, kagéna o Aké, to no tàgi la no ma dsi; duma na nano, la dé ma njawa-ka, dé àsa no ma dsi.» — Magéna dé una wo ma dsi o Aké magéna-ku, sidago awi ròké i dadi da àsn dé-awi djamani dé ma ria awi djamani i foléi to una asa da ldha. La una marina-ka wo liho. La, jata! wa huku, géna ma ria wo ddo. Dé ma ria i wi kélélo dé wo témo: vtja! nongoru! ‘ni ldha- dé!” — Magéna dé ma nongoru wo témo: vija! o Gikimoi Wo i hiké, sidago ngohi lo to dadi maro ngdna.y — Magéna dé maria wo témo; #so o Gikimoi Wo kuru-ka?y — La una wo témo: „mahiwa, Wo kuru-wa, sébibu ngohi lo ka ta ado.» Ta ma dongého magéna ma ria lo wo ma djobo o Gikimoi-ka, sidago waado. La o Gikinwi I wi sano. Wo témo: *kékia-ka no tagi?y — Magéna dé nna wo tèmo: »ngohi lo ta hino, la ai djamani da lòha maro ai nongoru.r — Magéna dé o Gikimoi Wo témo: vhiwa! ngdna-géna ani djamani maro magéna da bdlo!y — Duma una magéna wo hòlu, dé i Wi gégégo o Gikimoi-ka, sidago o Gikimoi Wo tèmo: vija, nako dé no tàgi, o Aké kagéna, so no ma dsi, duma bilasu g Ena na na na na, la dé ma ka-soka, dé asa no ma dsi, dé lo o baro da aaré ani tdlo-no si dopiliku.s — La una magéna o baro magéna wo si  menschen gevormd had, ging hij eerst omhoog naar het Opperwezen, om den geest (den levensgeest) te halen. Fn, ziel toen hij omlaag gekomen was, had de Duivel de aarde, waarvan hij beeltenissen gemaakt had, uit elkafr geworpen. Toen bracht hij den levensgeest terug. Daarna maakte hij (de beeltenissen) nog eens; tot tweemaal toe maakte de Duivel ze weêr stuk. Toen zeide die bode (tot zichzielven): „het is beter dat ik honden maak van des Duivels faeces.” — Toen verzamelde die bode faeces van den Duivel, en maakte die tot twee honden, een reu en een teef. Toen eerst maakte hij (weêr) beeltenissen van menschen. Fa die bode zeide tot de honden: ~past op die beeltenissen, en als de Duivel hierheen komt, moet ge hem aanblaffen en hem nazitten, ja hem bijten; (weest maar niet bang voor hem: hij doet je niets) want hij heeft een walg van jelui, daar gij zijn faeces zijt; opdat hij niet weêr de beeltenissen verbreekt.s — Toen ging hij weêr omhoog tot den Heer om den levensgeest te halen: totdat hij (weêr terug) daarheen kwam, toen vroeg hij aan de honden: ris daar straks de Duivel niet gekomen? — De honden zeiden: straks kwam hij, maar wij hebben hem aangeblaft en hem nagezeten, zoodat hij is weggeloopen.” — Daarna bracht die bode den levens geest in de beeltenissen, zoodat die beeltenissen van aarde levende menschen w Er den. De eerste menschen waren een tweetal: een man en een vrouw, dus werden zij elkaâr tot man en vrouw. Later kregen zij een eerste kind, een zoon. Daarna maakten zij een tuin boven de (op den oever der) rijst werd daar rijp en ook was de vrouw toen weer zwanger. En, zie! ze ontstelden er van, daar (kwam) regen en stroom (het ging op eens plasregenen en de rivier zwol aan tut een wilden stroom), zoodat een gedeelte van hun tuin zelfs deor den stroom werd meégevoerd. Toen verwenschte die vrouw regen en watervloed en schold er op. Helaas! niet lang daarna was TWEE LODA’SCHE VERHALEN, MET GALËLA'SCHEN TEKST. 445 haar einde (het einde harer zwangerschap) daar en baarde zij een half kind. Toen noemden zij het: het halve Lichaam (of: de Halve). Zelfs toen het kind groot geworden was, kon het niet werken, het kon niets dan eten en drinken. Toen het kind nog groater werd, zeide hij: vhélaas! wat zal ik doen, opdat ik ook een gelaat krijge als mijn oudere broeder, en ik twee handen en twee beenen hebbe? — Voorts zeide hij (tot zichzen): „neen, het is beter, dat ik naar het Opperwezen ga en Hem smeek, tot dat mijn gelaat ook is als (dat van) mijn ouderen broeder.s — Op dat oogenblik klom hij op naar het Opperwezen, zoodat hij het Opperwezen bereikt heeft. En de Heer zeide: „wel! gij, Halve! waar gaat gij heen?” — En hij zeide: »ja, Heer! ik smeek, als het mogelijk is, dan worde ik ook als mijn broeder! — Toen zeide het Opperwezen: „dat is (door) den vloek van je moeder (de straf die over je moeder kwam), want zij verwenschte en schold regen en watervloed, zoodat gij een Halve zijt geworden.s — Toen zeide hij: „Maar als het kan, verander Gij het dan, opdat ik worde als mijn oudere broeder en ik mijn levensonderhoud kan zoeken!» En het Opperwezen Wezen zeide: „goed, daar is een water (meer), ga en baad je; maar, kijk toe, en als er een mensch in is (als gij er het beeld van een mensch in ziet) baad je dan pas.r — Toen baad hij zich in dat water, zoodat zijn licham geheel werd (hij een geheel licham kreeg) en zijn gelaat schooner was dan dat van zijn ouderen broeder. Toen keerde hij terug naar zijn ouderen broeder. En zie! Toen zijn oudere broeder hem zag, zeide hij: „wel! broértje! wat ben jij mooi lr — Toen zeide zijn jongere broeder: „ja! het Opperwezen schonk het mij, zoodat ik nu ook ben geworden, als gij.. — Toen zeide zijn oudere broeder: „dus is het Opperwezen ver weg?” — En hij zeide: vmeen, Hij is niet ver, want ik heb hem ook wel bereikt. Op dat oogenblik vertrok ook zijn oudere broeder naar het Opperwezen, zoodat hij er aan kwam. En het Opperwezen vroeg hem, Hij zeide: „waarheen gaat gij?” — Toen zeide hij: vik kom ook hier, opdat mijn gelaat schoon worde als dat van mijn jongeren broeder. — Toen zeide het Opperwezen: „neen! gij daar, uw gelaat is nu (eenmaal) zoo (en zal zoo blijven)! — Maar hij wilde niet (tevreden zijn) en dwong bij het Opperwezen, totdat het Opperwezen, totdat het Opperwezen, zeide: „ja, ga dan, da Ar is een water (meer), baad je, maar gij moet goed toezien, en als er een hond in is (als gij er het beeld van een hond in ziet), dan eerst moet ge baden en ook (moet ge) een witten doek om de hals binden. — Hij bond zich nu den witten doek om den hals en baadde zich daarna. En, zie! hohe schrikte hij, daar hij een zwarte hond was geworden met een witten hals. Hij dan keerde terug naar zijn jongeren broeder en stoud zich daar uit te schudden (daar hij nog nat was van het het het bad in het meer). Zijn broeder was toen ook aan ‘teten, dus zag hij hem en zeide: „helaas! mijn oudere broeder! ik zeide: ga niet, maar gij wildet niet, dus daar (hebt ge *t) nul„ — En de jongere broeder zeide (nog): „hier, mijn oudere broeder! zult gij voortaan moeten blijven, onder mijn tafel, en eten wat er van mijn tafel valt!w Van dat oogenblik tot op heden, vereeren zij (de Lòdareezen) zwarte honden met witte halzen, en ze zeggen: dat zijn hun ver- wanten en hun ouderen (verwanten uit de oudere linie). Daarom houden zij (zich) daaraan, tot nu toe, dat (van de) menschen en honden, de honden (uit de) oudere (linie) zijn. 14. O gòta moi ma sòpa o ärëta ma réhe. La ma moi dé o njawa moi dé ma pédéka, la to ona manga ngopa ja binòto gia hira dé gia bira. La ma dongòho magna dé ma baba wo horu, dé, hé! wo liho-kawa, sidago o ngòpa magéna dé ma awa 1 susa, dé lo òkia-wa ja dodo; so ma awa mo poha- kawa. La ma moi dé muna mo témo: vai ngòpa! ngohi to ma dobo kékia-ka-naga.” — La o ngòpa magéna 1 témo: »mémé! mi mi moté!, — La ma awa mo témo: zhiwal ni gdgé!y — Magèna dé ona 1 témo: *mémé! okia dòné mi ja odo? — La ma awa mo témo: ~hiwa! kagéna ov samàka 1 sòpo-ka, so nàko da ému dé nijn dèhè la mi ja odo dé ma lun lo mi si tòpo.r Ma dongòho magéna ma awa lo mo ma djobo-ka, géna sidago lo, hé! mo hho-kawa. Kodo! la o ngòpa ja sindto magéna 1 gogògé manga tahu-ka. La o samdka magéna da Òòmu-ka, so ja dèhè dé ja odo, la manga luri lo 1 Si topo. La 1 tèka-wa dé o luri magéna i témo: “mia gunangé ma rata ni ja aho-no! » La ona magéna o rata magéna ja hiké, dé o luri magéna 1 témo: eni si daku la o rata-ku ta hohor. La o luri magéna o nawo dé o gunangé i si huicha. So o ngòpa magéna o gunangé dé o nawo magéna ja odo: sidago o lun magéna lo i si hoho o tamo ma làké dé lo de ma kahi-ka, sidago o ngdpa ja sindto magéna i ddo lo i susa-wa. La ma mote de o ngdpa magéna manga éki ma kino ma kurumi, dé mo sano: vai dano! dkia ni ja ddoPy — La dna i timo: vo luri ma iho mi ja Òdo.r — La ma adé mo tèmo: vdkia i si hdho-so?” — La dna i tèmo: vo nawo dé o gunangé isi hdko. — La manga èki mo tdmo: „kòdo! niko dé nia lun to ma ban-si, In to ngohi ai rata lo jo hòho.r — Magéna dé dna i tòmo: ijn! dalòha lr La o luri magéna ma nho-ka, sidago o luri magéna ami rita ja hòho o para ma iha. La o luri magéna da todosa, sébàbu o nawo dé o gunangé géna ka muna ma dödòhò-so. Sidago o ngdpa ja hino dé i tèmo: „bolo! upa o nawo dé o gunangé no si hòho, duma ka ani iho bato.r — La o luri ja hòtu to muna ami rata, géna ma iho i wédo-ka, Magéna dé muna ma kélélo dé mi todsa, sidago ma ngipo, so i stné-ka, la o nguthi mo si mòt La o luri ja hòtu to muna ami rata, géna ma iho i wédo-ka, Magéna dé muna ma kélélo dé mi todsa, sidago ma ngipo, so i stné-ka, la o nguthi mo si mòt La o luri ja hòtu to muna ami rata, géna ma iho i wédo-ka, Magéna dé muna ma kélélo dé mi todsa, sidago ma ngipo, so i stné-ka, la o nguthi mo si mòt La o luri ja hòtu to muna ami rata, géna ma iho i wédo-ka, Magéna dé muna ma kélélo dé mi todsa, "Kaka, Sioko! o ngòpa magéna, jato! ja hino, gena o luri magéna i hiwa-ka. Dé jo sano: «éki! ma o luri?y — La muna mo timo: vkangano kagéna, duma tèka dé o nguthi ja aho-ka; so, hika! kodà dé ni jo léga o sëlera-ko.r — La dna magéna i ari, dé i thgi jn sari, duma ja maké-wa; tjawali ma gogo moi ma him wa màké, La tanu wa umo, dé ma bira mo tèmo: „ups na umo! Ia pa abo ly — Dé una wo témo: „po si dodha?y — Dé muna mo témo: „hiwa! nanga luri ma gogo, sa ka pa aho!y — La tna ja sindto i liho dé i ari. Duma, kédo! dna magéna i ma sigaro i temo: "po tigi, po thro Bato!" — La dna i rédi ma tala siwo de ma diai siwo. La da dlo-ka, dé asa o luri ma gògo magéna o dòngiraba-ku ja dato. La o luri ma gògo magéna i oho, géna o ngodsa moi, dé Asa o sdka moi, kòmagêna ja tjobo-tjobo, sidago i kuru-ka, dé dea ma uma i maàka. La o gota magéna i luära, sidago o doro magéns ja talàké-ka: géna tjawali o gota o hutu moi magens. Ta o gota magéns ma sòpo: o guratji, o salàka, o itam, o dodai, o baro, © taïto, o di ha, v bàsu, o sinapani dé lo o Aréta da-ngodu kanéna o dunia ma diku-kagena. Le gis hira dé gia bim magéna i ksje, sidago tjao o hutu sindto, gene i wédo-wédo, ka o Ärtta magéna ma réhé-réhé. Gena tjawali o gota magéna ma sùpo j tutura, so ja kòbu: sidago o ujawa ja dadala magéna jo hairani dé Bo isi hsbari o alam i kilòli, Ta ma dongùho magéns o Djoü moi wo ist 0 wo témo: pto tigi la ta toda.” La una o basu wa aho, sidago o djuänga moi da lutu-lutu. So wa hika dé wo témo: no gota magéna ta tòda.r — La o gota ma duhutu i témo: vija! da dha Djou!r — So una wa sulo awi matorosi, so ja toda. Géna sidago o bàsu o djuanga moi ja mata, géna ka i lòto dé i tépi, so ja rubalowaali. Magtna de o gòta ma duhutu wo témo: “bélasu to ngohi ai basu ni si bàsu dé Asa 1 ruba: géna o basu magéna o gota magéna ma sòpo.r — La ona ja déhé o basu magéna, la ja toda, sidagoi ruba. La o gota magéna i ruba, dé ma gòla kanéna de ma idé kodai; sidago ona kadai i kaja la kanéna i susa. Ma ngale: o göta ma idé kadai, so o ârèta i dala, la kanéna i susa: géna o dréta tjawali o tahu o hutu sindto, so i ma kégéto-wa, so 1 susa. De boom der schatten. Eens was er een mensch met zijne vrouw, en hun kinderen waren twee, broér en zusje. Op dat (zeker) tijdstip ging de vader varen (op reis) en, zie! hij kwam niet terug, zoodat die kinderen en hun moeder gebrek leden: zij hadden mets om te eten; zó kon de moeder het niet meer uithouden. Eens zeide zij: „mijn kinderen! k vertrek ergens heen.” — Fn die kinderen zeiden: „moeder! wij gan mee! — En de moeder zeide: neen Gij blijft! — Toen zij: „moeder! wat zullen wij dan eten?” — En de moeder zeide: niets! daar is (alleen) de kauwoerdeplant, die heeft vruchten, als die rijp zijn haalt ze dan en eet ze en voert er ook uw luri (kleine papagai) van. Op dat tijdstip is de moeder dan ook vertrokken, zoodat zie! ook miet is teruggekeerd. Ach! en die twee kinderen bleven in hun huis (achter). Toen de Kauwoerdevruchten rijp waren, haalden zij ze en aten ze en voerden er ook hun luri van. Niet lang daarna zeide de luri: “uw mandje voor gebakken sago (sagobroodjes), breug dat hier!” — Zij gaven dat mandje en die luri zeide: zet het onder mij, dan zal ik in het mandje poepen. — In die luri poepte visch en sagobroodjes (er in). Dus aten de kinderen de visch en de sagobroodjes; zelfs poepte de luri (van tijd tot tijd) vok schoone rijst en ook rijst in den bolster, zoodat die twee kinderen geen gebrek aan eten hadden. Kens kwam die kinderen hun grootje daarheen om hen te bezoeken, en zij vroeg: ~kleinkinderen! wat eet jelui? — En zij zeiden: TWEE LÒDA'SCHE VERHALEN, MET GALÈLA’SCHEN TEKsr, 449 vwij eten poep van den luri.r — En de grootmoeder zeide: „wat poep hij (dan)? — En zij zeiden: „hij poept visch en sagobroodjes.” — Toen zeide hun grootje: vach! als (dat zoo is) laat mij dan julie luri eens leenen, dat hij mijn mandje ook eens bepoept.r Toen zeiden zij: „ja! he Tien heeft zij den luri meegenomen, zoodat de luri in haar mandje poepte tot vier malen toe. Toen werd de luri kwaad, omdat slechts zij voortdurend de visch en de sagobroodjes nam (zonder er van aan de kinderen te geven), zoodat de kinderen, toen zij wamen, zeiden: „genoeg! poep niet meer visch en sagobroodjes, maar uitsluitend je drek.” — Toen poepte de luri in haar mandje, (tot dat) dat geheel vol drek was. Toen zij dat zag werd zij kwaad, zoodat zij hem sloeg, en hij gestorven is, en zij liet hem met den stroom meêdrijven (zij wierp hem in de rivier). Helaas! Die kinderen, zie! Toen zij kwamen, was de luri er niet meer. En zij vroegen: „Lo straks (was hij) daar, maar misschien heeft de stroom hem meégenomen; dus, voort! gaat er waar kijken, in de rivier, zee-waarts.” — En zij weenden en gingen hem zij zeide, maar zij vonden hem niet: broêrtje vond slechts een zijner veêren. Hij wilde dat (veêrtje) wegwerpen, toen zijne zuster zeide: „werp het niet weg, laat ons het meénemen!” — En hij zeide: „niets! (maar) het is het veêrtje van onzen luri, dus laat ons het maar meénemen!” — Toen keerden zij zeiden: „niets! (maar) het is het veêrtje van onzen luri, dus laat ons het maar meénemen!” — Toen keerden zij negen heuvelen en weenden. Maar ach! zij spoorden elkaär aan, zij zeiden: „laat ous maar gaan en een tuin maken!” — Toen ontgonnen zij negen heuvelen en negen dalen. En toen (de ontginning) klaar was, plantten zij in het midden er van het veêrtje van hun lori, Dat l uri-veêrtje kwam op, in ééne maand maakte het slechts één blad; zoo ging het altijd maar door, tot hij (de boom) hoog geworden was, toen eerst maakte hij takken. Daarna kreeg die boom een kroon, zoodat hij dien (geheelen) tuin bedekte (overschaduwde); dat was slechts die èène boom (zoo groot was die). En de vruchten van dien boom waren: goud; zilver, edelge- steente, vaatwerk, goed (manufacturen), hakmessen, messen, bijlen, geweren en al de schatten die er op aarde zijn. Toen waren die broér en die zuster rijk, zoodat twee huizen gevuld werden, geheel vol schatten. Dat waren alleen maar de vruchten van dien boom, die afvielen en die zij opraapten; zoodat vele menschen zich verwonderden en er ook over de geheele aarde kennis van werd gegeven. 450 TWELVE LODA SCHE VERHALEN, MET GALÊLA SCHEN TEKST. Te dier tijde hoorde (ook) een Heer (Koning) die tijding en hij zieide: ik ga hem omhakken. — Toen nam hij bijlen mee, een körn-körn (zoo vol) dat hij er (haast) van zonk. Hij ging er nu heen en zeide: ik zal dien boom omhakken. — En de eigenaar van den boom zelde: ja, het is goed, Heer! — Zoo beval hij dus zijn matrozen (opvarenden) hem om te hakken. Toen (hakten zij) tot dat zij die geheele kòra-kòra-lading bijlen opgemaakt hadden; (want) die (bijlen) schaarden slechts en braken, (doch) een boom deden ze in het geheel niet vallen. Toen zeide de eigenaar van den boom: „gij moet hem met mijn bijl hakken, dan pas valt hij om: want die bijl is een vrucht van dien boom.” — Toen halden zij dien bijl en zij hakten hem om, tot dat hij viel. Toen die boom viel, (bleef) zijn ondereind hier en de top (kwam) over zee terecht; zoodat zij daar over zee (vooral Hollanders en Kingelschen naturwissenschaftliche, maar ook de groote steden dichterbij, overze) rijk zijn en hier zijn ze arm. De reden (is): de top van den boom, met zijn vele schatten, is over zee; en hier zijn ze arm, om dat er slechts twee huizen met schatten waren, zoodat men er niet hoofd een deel van kon krijgen, en dus zijn ze arm. VERDERE VERHALEN, ZONDER TEST. 15. Het gouden haar. Zekere Kaitjil (zie N° 5) had two zoons. Bens ging de oudste hunner op zee visschen met de lijn en toen hij ophaalde, zat er een gouden haar aan den haak. Hij ging toen weêr naar huis en beval zijnen dienaren de geheele stad door te gaan, opwaarts en nederwaarts, om de weêrga van. dat haar onder de vrouwen der stad te zoeken, Zij zochten er naar, maar vonden geen haar, dat daaraan gelijk was. Daarop keerden zij terug en gaven hem te kennen, dat zij nergens zulk haar hadden kunnen vinden. Zijn vader zeide, dat het tijd voor hem was om in het huwelijk te treden en stond er op, dat men een’ vrouw voor hem zou zoeken, Maar hij wilde daar niet van hooren en zeide, dat hij op reis wilde gaan, om de vrouw te zoeken, aan wie dat gouden haar behoorde, daar hij met niemand anders wilde huwen. Zijne moeder gebood toen, dat men leeftocht voor hem bereiden zou. Toen maakte men voor hem gereed: 7 kétupat’s (rijst in van klapperbladen gevlochten zakjes), 7 stukjes Areeknoot, 7 stukjes betelvrucht en 7 kokertjes kalk. Toen bond zijne moeder dat alles voor hem in zijn hoofd-doek en daarna ging hij op weg. Toen hij vijf kapen ver gegaan was, waren zijn kétupat’s op en dus bleef hij daar zitten. Toen kwam er van over zee een kolibrietje an en vroeg hem, het zeide: „wat hebt gij voor moeilijkheid, dat gij daar zoo neérzit?y — En hij zeide: vach! ik heb geen moei-lijkheid, mij ontbreekt ook niets, ik zoek alleen maar naar mijn speelgoed.” — En zij (want het kolibrietje was een vermomde dame) zeide: „kom aan! laat ons het eens bezien!y — En hij haalde het gouden haar te voorschijn en gaf het haar. En zij zeide: „dit is het haar van mijne gebiedster!” — En hij zeide: vals gij huiswaarts gaat, wil ik u volgen, maar ik zie hier geen weg.r — Toen zeide het kolibrietje: „doe je oogen dan maar dicht en als ik zeg: doe ze open, dan pas mag je ze weêr open doen. „Zoo gebeurde het. En, zie! toen hij zijn oogen weder opende, was daar een brug ver In zee. Daar liepen zieh over en toen zij aan het ein het ein het ein het ein, von konnen zij ziel in einen stad, onder de zee, ein stad van de djin's en de widadari’s. Daar zat hij op het erf van de gebiedster van Kolibrietje. Deze verweet het Kolibrietje, dat zij hem had meêgebracht, maar zij loochende het, zeggende dat hij zelf den weg gevonden had. Hij bleef daar nu 7 dagen en 7 nachten en de gebiedster van Kolibrietje stemde er in toe zijn vrouw te zullen worden. Nu ging hij eerst zijn ouders en zijn broeder uit-noodigen ter bruiloft. Zij gingen toen gezogenen op weg, gezeten op paarden en reden langs het strand tot de plaats waar hij het Kolibrietje ontmoet had. En, ziel daar was het vogeltje weêr en beval hen allen de oogen te sluiten, en toen zij ze weêr openden was daar weêr de brug en kwamen ze weêr in de onderzeesche stad. Daar had het trouwfeest plaats.7 volle nachten en dagen. Daarna keerden de ouders terug met hun jongsten zoon. Maar na korten tijd kwamen zij weêr. Wenden de jongste zoon had zin gekreggen in Kolibrietje. Die beiden huwden dan ook niet elkaär. Daarna gingen de ouders voor goed terug. Later kregen die twee gehuwde paren kinderen en maakten daar benedenn een stad. Op zekeren tijd toen die stad klaar was, den zij haar oprijzen (boven komen) op aarde en toen lag zij juist tegen-over de stad van de ouders der mannen. Toen werd er een brug tusschen die 2 steden gebouwd en na verloop van tijd verving de met de widadari gehuwde oudste zoon zijn vader in de regeering. De jongste dochter, die een verschoppelinge was. Er was een Kaitjil (zie N° 5), die 7 kinderen had: zes waren er meisjes en een was een jongen. Welnu het jongste kind, een meisje, behandelde hij ruw, zoodat zij zich afzonderde. Haar broeder echter had haar lief en ging heen en bracht haar eten. En zij zeide: vals gij nu weêr eens hierheen komt, dan vindt ge mij niet meer hier.y — En hij vroeg: vals gij weg gaat, mag ik dan meégaan? Als gij gaat, over hoeveel nachten gaat gij dan? En zij zeide: „heden over 4 nachten, ga ik. Toen ging haar broeder heen en haalde zijn slagzwaard en zijn speer en haar pruimdoos en haar mes, welks heft van goud eu welks lemmet van zilver was. Toen ging hij tot zijn zune zuster en zijn kookte 7 kétupat’s voor teerkost. Toen die gaar waren, haalde zij twee klappernoten. In de eene deed zijn zijn slagzwaard, zijn speer en zijn kleêren, vervolgens werkte zij broer er in (waarschijnlijk zonder de noot te Opens. Daarop nam zij de noot en waadde er meê in zee; toen de zee tot haar knie reikte, verdween zij met haar prüimdoos en mes in de tweede noot en daar dreven nu de beide noten. Zeven nachten lang dreven zij voort. Toen was daar een konings-zoon aan "t visschen en zag de beide noten en nam ze in zijn vaartuig. Toen hij naar huis terugkeerde am meê en ging landwaarts. Tehuisgekomen bracht hij ze in zijn, door een gordijn afgeschoten, kamertje. En zijne zuster wouze stuk hakken om ze voor het eten te gebruiken, maar hij liet het niet toe en legde ze in zijn kist. Toen hij nu weêr was gaan zitten, kwam zij uit de noot en prüimde, daarna sliep zij eerst wat en toen hij terugkeerde verborg zij zich weêr in de noot. Zoo deed zij-eenige reizen. Maar eens, toen zij weêr prüimde, was de areeknoot van een bedwelmende soort, zoodat zij er onwel van werd en in een vasten slaap viel, waardoor de prinshaar slapende vond, toen hij van de vischvangst thuiskwam. Toen huwde hij haar en haar broeder huwde met de zuster van den prins. 17. Ngo Pitiri-Gulungi-luri (Putri) Prinses-Gulungi-luri. Een pntwachtster ging eens zeewater halen. Bij de zee in de struiken vond zij een Leguaan, nam dien meé en deed hem in haar kist. Na 7 nachten kookte zij een groote verscheidenheid van spijzen en richtte de tafel aan. Toen eerst is de Leguaan uit de kist ge-kropen en at mede en na het eten deed hij zijne vermomming af en zie! hij was een schoon jongeling. Daar was nu (in de nabijheid) een vliegend paleis (hemelwagen — wolkenwagen) en Daarin woonden 7 dochters van den Koning van den Opgang der zon (ef: van het Oosten). Toen gelastte Leguaan de putwachtster om voor hem aanzoek te doen bij een dier prinsessen. Zij ging toen eerst tot de oudste, maar zij wilde niet en zeide: bah! ik word niet de vrouw van een Leguaan, want hij heeft een geschubde huid; ik wil niet. — Tot zes der prinsessen toe wilden allemaal niet; de zevende eerst stemde in het aanzoek toe, Toen zijn hem dat bericht had, ging hij zich tegen den avond baden, en deed zijn huid (mom) uit en zie! zijn licham was geheel van goud; de nagels van zijn teenen waren van goud en die van zijn handen van zilver; zijn tien vingers en zijn tien teenen waren van edelgesteente. Toen hij zich nu gebaad had, ging hij op nachtelijk bezoek bij de jongste der princessen. Den volgenden morgen kroop hij weêr weg en ging over den mesthoop omlaag. Goed, na 7 nachten gaf hij te kennen, dat hij over nog weder 7 nachten zou gaan varen, met een schip IJzer genaamd. Toen hij vertrokken was, legden haar oudere zusters haar lagen. Zij zouden water-bamboe gaan afhakken, maar neen, zij namenhaar maar mede en wierpen haar in een kuil. Daarna heeft haar vader haar daar weêr uitgehaald. ’t Was schande! dat zij zoo listig jegens haar handelden, maar zij keerde toch nog terug. Nog eens echter schommelden zij haar, maar-het touw sneden zij door, terwijl zij op den schommel zat (en door de vaart van den schommel v Loog zi) In zee) en zij is gezonken. In haar sorgen had zijn een een groote areeknoot geknoopt (haar door Leguaan gegeven). Die areeknoot nu schoot op (tot boven de zee) en uit het een haante (en zij verborg zich in den top van de areek-palm onder de vleugels van den haan). Toen nu de haan boven in die palm zat, kraaide hij, hij zeide: nkukeleku! Prinses-Gulungi-luri is verdronken! Hij kraaide 7 maal en zie daar was haar man en hij riep: Zit maar stil.y De haan kraaide weêr tot 7 maal en vloog toen op de tent van Leguaan’s vaartuig en gaf hem te kennen : ~ Prinses-Gulungi-luri is verdronken.» Toen voer hij tot bij den boom en haalde zijn’ vrouw er uit. (Hij legde haar in zijn gouden kist en kwam aau wal). Toen waren haar 6 oudere zusters verblijd (meenende dat zij nu haar zusters man in haar macht hadden). Maar hij zeide: ~legt u neder en strekt tot rollen voor mijn schip.” — Toen werden zij gebruikt als rollen voor zijn schip en werden er door verpletterd. Nu werd Prinses-Gulungi-luri ontschept en zij werd Mevrouw en Leguaan was Mijnheer en nu is het uit. (De Verhaler blijkt niet op de hoogte geweest te zijn; wat hij verhaalt, zijn eigenlijk maar door elkaâr gehaalde brokstukken van verschillende verhalen). VERDERE VERHALEN, ZONDER TEST. 455 18. Ngo Pitiri-Urimi (Putri) Prinses-Urimi. In zeker bosch stonden veel kanari-boomen, maar in dat bosch woonde ook Kina-kina-bdro (de menscheneter). Deze had in he bosch een grens gemaakt, waar hij uitsluitend de kanari-noten, die afvielen, inzamelde; buiten dien grens mochten ze door anderen worden ingezameld. Op zekeren, dass kwamen daar in het bosch menschen om kanari-noten te zoeken. Het was Prinses Urimi met haar metgezellen. De Prinses nu waagde zich over den grens, omdat daar veel noten lagen en raapte er daarvan een aantal op. Daarna keerden zij huiswaarts. Doch Kina-kina-bòro had bemerkt dat er andere menschen nan zijn noten geweest waren en verschool zich den volgenden dag, tegen den morgen, achter het wortelblad van een der boomen. Niet lang daarna kwamen Urimi en hare metgezellen daar weêr aan. Hare metgezellen zeiden: „ga niet op het gebied van Kina-kina-bòro noten oprapen!” — „Neen, zeide Prinses Urimi, vik ga er maar eens kijken.” Zoo ging zij over den grens, maar op eenmaal schoot Kina-kina-bòro haar toe; hare gezellen liepen weg, maar haar greep hij en stopte haar in zijn draagmand, de beenen omhoog, het hoofd naar benen. Toen nam hij den draagmand op den rug en liep met haar weg en haar beenen trappelden boven den mand uit. Hij nu had een huis dat zich Opende en sloot op zijn bevel; zeide hij: „fèla-fèla-ijér (zooiets als: Cesar, sluit u) dan sloot het zich weêr achter hem. Toen hij dus met haar aankwam zeide hij: fèla-fèla-ijé! en de deur ging open; toen bracht hij haar binnen, zeide: djuku-diuku-muku! en de deur sloot zich weêr. Niet lang daarna zeide hij weêr: fela-féln- ijé! — djuku-djuku-muku! want hij ging uit om bamboe te halen, om zijn slachtoffers in de daarvan te maken vaten te koken. Nu had Prinses Urimi nog een vrouw, die de prooi van Kina- kina-bòro geworden was, daar aangetroffen. Hij had haar reeds de borsten afgesneden en ze opgegeten. Zij sloten vriendichap en zaten weldra neêr om elkaâr het ongedierte van het hoofd te zoeken. Zij maakten toen het plan om te ontvluchten, daar zij afgeluisterd hadden wat Kins-kins-bòro zeide, om zijn huis te laten opengaan en te sluiten. Zij namen twee der hoofdluizen en twee kleêrinizen en be- groeven die in den grond om in hare plaats te antwoorden. Toen 456 VERDERE VERHALEN, ZONDER TEKST. spraken zij af om weg te loopen en zich in de struiken te verbergen. nAls ge wegloopt”, zeide haar gezellin „dan moet ge oppassen dat ge daar miet doorloopt waar spinnewebben zitten, want die zouden gebroken worden en uw spoor aanduiden; ge moet die ontwijken.» Toen liepen zij weg ieder een anderen kant uit. Prinses Urimi liep tot zij over zeven bergen geklommen was; toen hoorde zij een zacht gezang, alsof er cen mug gonsde en zie! toen zij rondkeek zag zij in de verte Kina-kina-bòro, die huiswaarts ging. Hij had een geheele pol bamboe uitgetrokken en droeg die op den schouders. En zij bleef luisteren en hoorde hoe het gezang al verder zich verwijderde, tot het weêr was of er een mug gonsde. Kina-kina-kina-kina-kina-kina-kina-kina-kina-kina-kina-kina-kina-kina-kina-kina-kina-kina-kina-kina-kina-kina-kina-kina-kina-kina-kina-kina-kina-kina-kina-kina-kina-kina-kina-kina-kina-kina-kina-kina-kina-kina-kina-kina-kina-kina-kina-kina-kina-kina-kina-kina-kina-kina-kina-kina-kina-kina-kina-kina-kina-kina-kina-kina-kina-kina-kina-kina-kina-kina-kina-kina-kina-kina-kina-kina-kina-kina-kina-kina-kina-kina-kina-kina-kina-kina-kina-kina-kina-kina-kina-kina-kina-kina-kina-kina-kina-kina-kina-kina-kina-kina-kina-kina-kina-kina-kina-kina-kina-kina-kina-kina-kina-kina-kina-kina-kina-kina-kina-kina-kina-kina-kina-kina-kina-kina-kina-kina-kina-kina-kina-kina-kina-kina-kina-kina-kina-kina-kina-kina-kina-kina-kina-kina-kina-kina-kina-kina-kina-kina-kina-kina-kina-kina-kina-kina-kina-kina-kina-kina-kina-kina-kina-kina-kina-kina-kina-kina-kina-kina-kina-kina-kina-kina-kina-kina-kina-kina-kina-kina-kina-kina-kina-kina-kina-kina-kina-kina-kina-kina-kina-kina-kina-kina-kina-kina-kina-kina-kina-kina- ide: zhoud mij maar vast aan de staart, dan zal ik met U naar boven in den boom klimmen.” — Zij deed wat haar gezegd was en het Aapje klom met haar naar boven en toen hij ziju nest bereikt had, legde hij haar daar in. Toen klom hij weer af en zat zich weer in het haar te pluizen. Weldra kwam Kina-kina-bòro daarheen en zeide: rik rook de geur van mijn wild, maar hier houdt het op. — „Neen, hier is het met! — Maar Kina-kina-boro hield vol, zoodat hij het won in deu woordenstrijd en het aapje zeide: #Zij is daar boven, dus ik zal u naar boven brengen, maar uw speer en uw hakmes moet gij hier aan den voet van den boom planten met de punt omhoog. Daarop klom hij met hem naar boven. Toen ze ter helfte gekomen waren — naar boven was het nog even hoog, als het naar beneden laag was — zeide het Aapje: vriend! vriend! laat mij los! mij Hij prinses Urimi en zeide: vhij is dood! — Toen klom zij af. Daarna bracht het Aapje haar naar den Kraai en den Vischarend en daar aangekomen, zeide het Aapje: „Uwe zuster moet hier blijven.” Doch het duurde niet lang, daar kwam Kina-kina-bòro weêr aan. Toen verborgen zij haar in hun kist. Dadelijk hier op ging de kraai een mesje zitten slijpen en maakte het heel scherp. Intnsschen was Kina-kina-bòro binnengekomen en zeide: „Tot hier toe rook ik de geur van mijn wild, maar hier houdt het op.” — En zij zeiden: „neen hier is het niet!” Maar Kina-kina-bòro hield vol, zoodat hij het won in den woordenstrijd, zoodat zij ten slotte zeiden: „daar zit zij Inr — „Opent dan de kist, dat ik haar er uithale.. — De Vischarend opende nu de kist, maar sloeg het deksel snel dicht, toen Kina-kina-bòro er zijn handen in wilde steken, zoodat zijn vingers er tusschen geklemd zaten. Onmiddellijk sprong nu de Kraai toe en stak hem zonder ophouden met het mesje, totdat hij geheel verkorven was. Nu was Kina-kina-bòro inderdaad dood. Prinses Urimi bleef nu bij de gebroeders Kraai en Vischarend. Zij had op haar  wilden eten, späarde men den fakkel. Zij sloeg dan haar kabaja op den rug omhoog en, zie! op eens was het dan licht: de man op haar rug scheen helder in het vertrek. Haar gastheeren waardeerden haar om deze eigenaardigheid, die voordeelig voor hen was. Maar, na eenigen tijd, begon het Prinses Urimi te vervelen om zoo voor fakkel te spelen en op een goeden dag, tegen den avond, ging zij naar buiten, keek op naar de reeds aan den hemel staande maan en gaf den wensch te kennen, dat het lichtend vermogen op haar rug naar de maan mocht terug- keeren. Zij bracht de handen achter op den rug bij elkander, strekte ze toen naar den hemel uit en haar wensch was vervuld. Dien avond wilden haar gastheeren, dat zij weër licht gaf, doch, hoewel zij hare kabaja opsoeg, het bleef duister. Toen waren de gebroeders Kraai en Vischarend boos en zochten een middel om zich van haar te ontdoen. Doch zij ging in haar kamertje en zeide: Ves verhaltn, zijn een {kind ben van de djin’s en de widadari’s, dan moet er morgen een vloot prauwen hier zijn om mij uit de handen van mijn gastheeren te verlossen. Nu, des nachts stormde en -donnderde het vreeselijk, het was of de elementen met elkafir in oorlog waren en, ziel den volgenden morgen, was de zee volze. Het was een vloot, afgezonden door den Koning van den opgang der Zon, haar vader. Weldra was de bemanning er van aan wal. Gebroeders Kraai en Vischarend vluchtten en Prinses Urimi werd naarhaar vaders huis teruggevoerd. 19. De Halve. De halve zat aan zee, aan des Konings landingsplanters en teekende in het zand een paard met zeven koppen. Toen kwamen de dienaren des Konings buiten en zagen dat de Halve een paard met zeven koppen teekende. Zoo keerden zij huiswaarts en gaven het den Koning te kennen. Toen zeide de Koning: „gaat en haalt hem.” Zij gingen en haalden hem en brachten hem landwaarts. De Koning nu vroeg hem, hij zeide: „verstaat gij de kunst om een paard met zeven koppen te teekenen?” — Hij antwoordde: „verstaat gij de kunst om een paard met zeven koppen te teekenen?” — Daarop zeide de Koning: #ga het paard met zeven koppen zoeken. Toen ging hij. Na eenigen tijd kwam hij aan een huis en werd uitgenoodigd om te zitten. Nadat hij er gepruimd had, vroeg hij: „hebt gij hier noort een paard met zeven koppen gezien?” — Toen zeiden zij: „well nu, daar gij er van spreekt, hoore wij er voor den cersten keer van.” — Daarop maakten zij een vuur, zoo groot alen huis en wierpen hem in het vuur. Daarna haalden Zij hem er weer uit en beukten op hem met hamers, en zoo werd zijn licham een geheel licham in plaats van een half. Toen bevalen zij hem: vsta op, ga naar dat huis; daar is het paard met zeven koppen. Hij ging dan ook en kwam tot achter dat huis en begon daar te fluisteren. Dadelijk kwam er een oud vrouwtje naar buiten en zeide: „kleinzoon! kleinzoon! fluister toch niet! Ziet gij die beenderen niet? De tijgers en garuda-vogels hebben ons bijna allen opgegeten! — Toen traden zij beiden binnen en zij kookte voor hem en ze verdeelden het eten en aten. En de Halve (om hem bij zijn ouden naam te blijven noemen) zeide: zgrootje! die rest die nog in de pan is zullen wij die ook niet opeten? — Neenw, zeide zij „laat dat er maar in. Toen zij aten, kwam er eon maagd uit haar kamertje. 