Records of South-Eastern Africa : collected in various libraries and archive departments in Europe
Sondagh 21 d? smorgens de wind Zº O', tot Z* O'* Zie gingen weeder met de schuijt, met de groote kist met goed naa den Capt? Kambe, bewilkomde ons tot het tweede mal seer vrien- delijk vereerde ons een Cabriet, vereerden hem weederom 4 p° butta waar meede hij zeer wel content was; smiddags en den heelen dag goed weer. Maandag den 22 d° smorgens de wind Z.Z.0. ruijlden 1 koebeest voor het volk tot vervarsing, op de middag Ruijlden een Eliphants dant en een kleijn p* amber voords den geheelen day goed weer. Dingsd. den 23 d? smorgens t' lugtie van 't Z° tot Z.Z.O': overdrevene luyt, Ruijlden 2 kleijne danden, voorts goed weder den geheelen dag. | Woensdagh den 24 d° weer en wind als vooren, den geheelen 422 Records of South-Eastern Africa. dag door vragten den Capt" kambe hoe dat het land heet daar hij woont segte hij dingadinge daar waaren 4 Capitains, als 1. Dingadinge, dat is de grootste in dit land. 2. Kambe. | 3. Jan Mosse. 4. Jan bidieme, Vragten hem verder van het land Niambani en van Nialinge hoe veel Capt™ daar in Jder land waaren, gaaf hij ons tot ant- woord, dat in het land van Niambani 5 Capt™ zijn als " Tem X" | desse drie binne de grootsten in het land 3. Schambe tam 0. 4. Jan Bisse, de laaste beijde hebben niet veel te seggen. 5. Maboeti, En Jn het land van Nialinge zijn 4 Capiteins, als 1. Soewaane, 2. Mahohe, 3. Mawotje, 4. Magombo. Vragten ook den Capt" of hij ons niet conden narigt geeven van t’ land Jnhambano ofte St. Marij, en van Steven Verhagens baaij ook van een plaats Malomoni of punta de la salud, of hij ook niet een Capt" kente, Imbara, welkers land geheeten is piliao, segte hij van neen, dat hij niet wust, maar van Rio de baseratte wuste hij wel dat de portugeesen daar ook quamen om te negotieeren. Nog vragten hem, hoeveel maal des jaars de portugeesen daar quaemen, segte hij maar eenmaal des jaars en dat het nu haar tijd was om te coomen, bleeven dan wel een maand of ses leggen, te negotieeren. Donderd den 25 d? 's morgens goed weer, Ruijlden 1 p* amber, verder niet voor gevallen. Vrijdagh den 26 d°’s morgens de wind N.O. op de middag quam den groote Capt? van dingadinge sijn zoon bij ons omme te sien wat voor negotie wij hadden, versogten aan hem, dat hij dog met ons mogte negotieren, segte hij van Ja, dat hij ons zoude slaaven, Elijphants danden, stuuren vereerden hem 3 p* photassen omdat hij ons negotie soude stuuren, waar met de schengagie seer wel vergenoegt, gaaven hem ook eenige soopies aracq, waar meede hij vertrok na zijn negarije. Records of South-Eastern Africa. 423 Saturdag den 27 d° weer en wind als boven, Ruijlden 1 slaaf, verder niets voorgevallen. Sondagh den 28 d° ’s morgens de wind N.N.O. goed weer. Ruijlden 1 slaaf, voorts goed weer den geheelen dag. Maandag den 29 d° smorgens de wind als vooren, Ruijlden 2 slaaven voorts den dag door goed weer. Dingsdagh den 30 d° ’s morgens weer en wind als booven, ruijlden 2 slaave op de midd: swaare donder, en weerligt, met reegen teegen den avond nog al swaare donder, en weer ligt de heele nagt door. Woensdagh den 1 October 's morgens de wind van 't Z* tot 4.4.0. betooge Lugt 't weer nog als booven den heelen dag door, ruijlden van daag 1 slaaf, Dondera: den 2 d? ’s morgens de wint Oost, ruijlden een slaaf, voorts den dag door goed weer. Vrijdagh den 3 d° 's morgens de wind Z.Z.W* ruijlden 1 slaaf voorts de nagt door goed weer. Saturdagh den 4° ’s morgens de wind Z.Z.O* ruijlden een beest voort volck tot verversing. Sondagh den 5* d° 's morgens de wind als vooren, voorts den heelen dag goed weer. Maandagh den 6 d°’s morgens het Lugie Zuijden goed weer, ruijlden 1 slaaf, voorts den dag door goed weer. Dingsdagh 7° 's morgens de wind Z° tot Z.Z.0. goed weer ruijlden een slaaf, voorts den daag door goed weer. Woensdagh den 8° d° ’s morgens de wind fariabel en stil, ruijlden 2 slaaven, teegens den avond gingen met de schuijt naa boort, omdat onse goed op was vereerden den Cap™ Kambe, voor dat wij soo lange bij hem gelogeert badden 1 p* halve bafta en een groot bos coraalen; waarmeede hij zeer wel te vreeden waar schenkte hem nog eenige soopjes aracq en naamen afscheijt van hem, versogten hij aan ons als wij weeder quaame, dat wij bij hem dog mogten weeder komen voorts goed weer den geheelen dagh. Donderd. den 9 dito ’s morgens en inde voormiddag, goed weer ging de stuurman goudsberg en de bootsman met de schuijt naar de wal ; voorts den dag door goed weer. Vrijdagh den 10 dito 's morgens weer en wind alsvooren haalden ons geweer af om schoon te maaken, waar onder een pistool met hagel geladen zijnde onversiens afging, en den mattroos Willem 424 Records of South-Eastern Africa. de Groot hem quetste in zijn been, maar dog niet veel van beduijding was. Saturdagh den 11 d° 's morgens, en op den dag als boven. Sondagh den 12 d?'s morgens de wind N.N.O. tot N.O. goed weer, tegens den avond quaam de stuurman en boosman met de schuijt weder aan boord, voorts de nagt door goed weer. Maandagh den 13 dito 's morgens de wind N.N.W. met vroeg schaffen beleijden scheeperaad, door dien den stuurman Elias boudewijnsz: eenige figuren hadde geslagen onder het volk, seedert dat stuurman Gousberg en de bootsman van boort waaren, en is in de scheeperaad beslooten, dat hij van zijn ambt ontslaagen tot verder ordre, aan Rio de la Goa, bij het opper- hooft aldaar, zijn verantwoording te doen. Dingsdagh den 14 d° 's morgens de wind Z.W. goed weer na de middag Z.Z.0. voorts den dag door. Woensdagh den 15 dito ’s morgens de wind van 't W.Z.W. door t Z.W* tot Zuijden reegenagtig weer frisse coelte, niet voor- gevallen. Donderdagh den 16 d° 's morgens en in de voormiddag de wind O. tot O.N.O. waaren beesig om water te haalen, voorts den heelen dag goed weer. Vrijdagh den 17 dito 's morgens weer en wind alsboven, gingen aan 't brandhout cappen. Saturdagh den 18 dito ’s morgens de wind Noorden, waaren nog al besig met brandhout te kappen, dato quaam een moor bij ons aan boort, met 3 slaaven, welke wij van hem ruijlden vragten hem waar dat hij woonde, segte in het land van Niambani, en of hij geen negotie meer voor ons hadde, segte van Ja, dat hij nog meer wilde brengen, al wilde wij het heele schip vol slaaven hebben, quaamen met hem te braaten van de portugeesen vragten of hij van Mosambique was antwoorden van Ja en dat zij wel met haar veertig mooren in dit land waaren, om te negotieeren voor de portugecsen, en de portugeesen als zij daar quaamen, haare Eijgene Cagies hadde dat het schip digte bij zijn negarij quaam te leggen; ook de Cap’ Tembe, Jan Bosse, en Chambe nabij hem woonden ; wij segten als hij morgen weeder bij ons quaam, soude wij met onse schuijt meede gaan, naa zijn negarij, om te zien hoe het daar uijtzag het welk hij ons beloofde trac- toerden hem met eenige soopies aracq, waarmeede seer vergenoegt vertrock. Records of South-Eastern Africa. 425 Sondagh den 19 dito 's morgens de wind Z°° tot Z.O. en 0.Z.0. vanden morgen quaam de moor weederom, bragte 3 slaave meede, welke wij ook aanstonds ruijlden. | Vroegen hem of wij nu souden met hem na zijn negarij gaan, segte Ja, als wij maar klaar waaren, lieten aanstonds de schuijt te regt maaken, naamen de moor mede in onse schuijt, en liet hij zijn kano vooruijt gaan teegens den avond kwaamen wij bij zijn negerij aan bleeven de nagt over, wees ons aanstonds een gagie aan om te logeeren, tracteerde ous zeer wel naar haar manier. Maandagh den 20 dito 's morgens de wind N.O. goed weer, quaam de moor bij ons in onse kagie, vereerden ons een jong lam waarvoor wij hem weederom eenige bosaen coraalen van diferente soorten vereerden waarom hij versogte, Jndien wij hem van alle soorten hadden laaten sien, maar daar was geen negotie meede te doen, soo als hij segte versogten, dat hij dog de drie Cap" mogten laaten roeppen, 't welk hij aanstonds liet doen tegens den midd: quaamen sij alle drie aan, Tembe, Jan Bosse, en Cambe, groeten en bewilkomte ons zeer vriendelijk op haar maniere, sij spraaken alle drie goed portugees; de Cap™ vroege aan de moor, of wij portugeese waaren, segte hij van neen maar dat hollanders waaren, quaamen daar in alle vriendschap, omme met haar te negotieeren, sij hoefden niet bang te weesen voor ons, want wij haar niet quaadt souden doen, en alles wat wij van nooden hadden, wilden betaalen, gaaven aan haar eenige glaasen wijn, het welke haar seer wel smaakte, en bedankten haar seer vriendelijk, Ook segten de Cap™ waarom wij niet eher waaren bij haar gecoomen, indien wij al soo lange met het schip daar hadden geleegen, segten wij als w’ weederom kwaamen, dan souten wij bij haar koomen want wij niet veel goed bij ons hadden omme te negutiecre wij waaren maar gecomen, om te sien wat voor coopmanschappen daar valt, en wat voor goed aldaar getrocken was het was onse eerste mal, en souten wij wel meer daar coomen, vrugten verder aan haar, als nu weeder om kwaamen of zij ons niet wilde toestaan, een cagie te laaten bouwen, waar zij aanstonds willig toe waaren, segten van Ja dat wij het wel mogten doen, als wij weeder quaamen, Wij sijden dat in een maand drie à vier souden weeder daar coomen, en onse sijn soude weesen 5 Canoon-schooten en de vlaag van booven laaten waaijen scgte sij dat 't secr wel was vereerden aan haar als 426 Records of South-Eastern Africa. den Cap“ Tembe 1 p* halve bafta, aan den Cap" Jan Bosse 2 p° photasse, en aan den Cap” Chambe 2 p* photasse versogten daarbt) goede vriendschap van haar het welke sij versprooken en seer vergenoegt met ons waaren; teegens den avond gingen wij een wijnig aan de strand, om te sien de gelegentheijd van de portugeesen, bevonden het ook soo gelijk de moor het ons geseijt hadden daar waaren veele kagies van de portugeesen, welke alle maal leedig stonden, cok was er een kerk, en een kerkhof, waarop veele gemetselde graaven waaren, en op elk graf een vlaggetje van wit linne, wel van ander ’t half ellen lang, ook was daar een groot huijs van riet gemaakt, daar de Cap™ in logeert, en als de Cap™ daar quaam, alle de swaarte Cap™ tracteerde gingen weeder na de moor toe, ruijlden nog 2 slaaven, de moor sijn naam is Schaha, heeft nog twee zoons een heet Silima, en den anderen Molondowa, en als wij weder daar in de revier quaamen zouden, een van de moor sijn zoons met een canoe bij ons aan boord coomen en brengen ons daar bij sijn kagie met het schip ook vroegen wij aan de moor, of hij ons niet conde berigt geven van St. Mary, of Jnhambano, van Steven verhaagens baaij, ook van een plaats Molomoni, of punta de La Salut, of hij ook niet een Cap™ Jnbara welkers land Piliao geheeten is kende, segde hij van neen, van alle niet te weeten, vroeg het ook aan de Cap™, maar sij wisten het ook niet, maar van Basaratt dat wiste hij wel, dat portugeesen daar ook quamen, ruijlden amber en Eliphants tanden, voor Coraalen en Linnen. Dingsd. den 21 dito ’s morgens wind zuijden, en Z.W. gingen met de schuijt weeder na boort, naamen afscheijt van de moor, en van de Capitains, seijde de moor dat hij morgen weerder bij ons soude comen ; voorts den heelen dag goed weer. Woensdag den 22 dito 's morgens de wind N.O. betooge lugt, teegens de middag quaam de moor weeder aan boord, met 2 slaaven, welke van hem ruijlden, tracteerden met eenige soopies aracq hem, zijn zoons die hij bij sig hadde, tegens den avond vertrock hij weder met zijn soons, en ging naa Nialinge toe, om daar de nagt te blijven, indien 't te laat naar zijn cagies was. Donderdag den 23 dito ’s morgens de wind N.0. tot N.N. Oost tegens de middag quaam de moor weeder aan met 1 slaaf welke van hem ruijlden; dat was onse laaste ruijling want coraalen die waaren niet getrocken, en de roode zijl cleeden, daar wouden Records of South-Eastern Africa. 427 gij ook niet aan, hadden alsoo met onse negotie gedaan, trac- teerden de moor met zijn soons met drooge vis en rijst, en met eenige soopjes aracq, waar meede sij teegens den avond seer contant vertrocken naa haar cagie, en naamen afscheijd van ons. | Vrijdag den 24 dito 's morgens de wind N.O. ook variabel en stil met donder en weerligt, in de voormiddag 't weer aan de beeter hand, ging den stuurman goudsberg met de schuijt de Rivier Niambani op, omme te visiteeren. Saturdag den 25 dito 's morgens de wind van 't Zºº tot Z.Z.Oost overdreevene lugt, verder niet voor gevallen. Sondagh den 26 dito 's morgens 't Lugje 4.4.0. ook dood still. Maandagh 27 dito 's morgens de wind van ’t Z.W. tot Z.Z.W* en Zi" tot Z°.Z'.0*'. Regenagtig weer na de middag dood stil, kuam de stuurman goudsberg met de schuijt weeder aan boord, voorts de nagt door goed weer. Dingsdagh den 28 dito 's morgens de wind van 't Zºº tot Z.W*. ging de stuurman weeder met de schuijt de Revier van Nialinge op; voorts de nagt door goed weer. Woensdag den 29 dito de wind N°.W. voorts den dag door goed weer. Donderd: den 30 dito 's morgens de wind van 't N.N.O. tot N.O. droogden ons kruijt aan de wal; na de middag een frisse coelte, quaam alhier ter reede een portugees schip, voorts de nagt door goed weer.. Vrijdagh den 31 dito 's morgens de wind N.N.O. tot N.O. à O*., ging den stuurman Goudsberg, met de schuijt na het portugees schip, om te vraagen hoe de Capt? en het schip hiet voorts den dag door goed weer. Saturdag den 1 November, 's morgens de wind van 't N.O. door "t O. tot 0.2.0. quaam de stuurman met de schuijt weeder aan boord, bragte rapport, dat den capitain sijn naame was Bernardus | de Graster, en dat hij zeer veel pakken en goed hadde meede gebragt, het schip heet Sinjoor de angoste, groot in de tagtig voet, met 3 masten, voorts den dag door goed weer. Sondagh den 2 dito 's morgens de wind O. à O. ten Z** gingen aan 't crengen, om tussen wind en waater wat schoon te maken na de middag haalden ons tuij anker thuijs, om met de eerste goede wind naar zee te gaan; voorts de nagt door goed weer. Maandagh den 3 dito ’s morgens de wint van Noorde tut N.W. 428 Records of South-Eastern Africa. ligten ons anker en gingen onder zeijl, voorts de nagt door buifig weer. Wat nu aangaat de gesteltheijt van de revier, soo konnen geen grooter scheepen geborgen worden, als omtrent van 80 â 100 voet, maar grooter niet. En als men daar binnen is in de revier, kan men Niambani suijdwaarts op vaaren, tot 7, 8, â 9 mijlen tussen banke en droog: tens door; Let is met de schuijt overal gepeijlt de diepte van 3, 24 vaam, ook 5 voet waater, op sommige plaatsen heel droog, alwaar sij met de schuijt hebben vast geseeten, daar de revier maar een steen worp wijt is spruijtende wel op drie a vier plaatse uijt. Nialinge om de noord geleegen vaarende N°, N.N.W. op, wel 4 4 5 mijl niet anders als plaaten en banken van 4 â 5 voet waater ; omtrent de rhevier 6 à 7 mijlen opwaarts, loopt hij sig selven toe, heel droog, soo dat zij met de schuijt moesten weeder omkeeren. Gesteltheijl van het Land dat is gelijk op Rio de la Goa vol bosschaghie en sandig. Van leevens middelen is aldaar, koebeesten, schaapen, bocken, hoenders, maar geen varkens, vis in overvloet. Ook valt daar veel rijst, pompesaat, catjan, boonen, gelijk als op Rio de la Goa, batardus Risjes, suure Lamoene, oranje appels, klappers, tamarijnie, etc. Van negotie valt, daar slaaven, Elijphants tanden, amber, maar zijn weijnig, wax, honing, daar valt ook olij om te branden, maar weijnig, booter is er ook, maur die is niet om te vervoeren, want si) is niet wel gemaakt, en kan niet duuren, waarvan een proef hebben meede gebragt. Wat goed van den inlander best gewild, dat is wit en blauw linne, photassen, wit zijlcleed, wit guinees blaauw baita, ook vraagen si) na wit en blau photassen. Coraalen bennen niet getrocken, als maar tot een toegift kleijnigheeden, als van mond kost, hoenders, vis, etc.; dat kan men nog wel daar voor bekoomen, maar groote negotie niet. Wat aangaat de ommegang van den Jnlander; soo is er wel meede om te gaan, si) benne guar niet quaardaardig en soo als men sien kan, wel meer met Christen menschen hebben ver- keert, en is men vijr [vrij] wat sekerder om Landwaard in te gaan en te negoticeren, als op Rio de la Goa, het is een heel goede natie van volck, men soude duar wel met 4 à 5 man, Records of South-Eastern Africa. 429 konnen een Landt togt doen, omme het land te sien, sonder ecnig quaad te bevreesen, van den Jnlander, haar geeweer dat is peijl en boog, waarmeede sij ook veel visse schieten ; Assagaijen siet men seer weijnig als wat Capitains bennen, die hebben nog wel een assagaaij in haar hand, maar verder het gemeene volck niet, die hebben peijl en boog. Gedenckende hiermeede aan het opperhooft d’ E. heer Jan van Capelle voldaan te hebben, dienende deese voor nedrig en onderdanig rapport. (onderstond) In de Brijgantijn Victoria den 13 November 1727 (was Geteekent) Henderik Ledeboer, Johan Casper Sprussel. Accordeert (Geteekend) ^ M. Zomer Secret". Eerbiedig Rapport en Journall door ons ondergeteekende ingevolge de instructie van den E. Heer Jan Van de Capelle, Pl. Opper- hooft in Loco, gehouden in de barcas de hoop opvarende en examineerende de noord revier deser bhaaij ofte die van St. Esprit als meede ter ontdeckkinge soo veel mogelijk van de stad off ketjserrijk manomotappa, als meede die van Simbaos, ka, da. Namentlijk : Maandag den 8* Maart ’s morgens met 't lamieren van den dag de wind Z.Z.W'. slappe en gemeene coelte goed weer, ligten dreg en stelden 't onderzeijl van voor het fortres de Lijdsaamheijd, boegde de cours na de roode L, en passeerde deselve met sons- opgang, geijide als doen O'N.O* langs de bank, hadden de dieptens van 3, 3), 4v™ water tot digt voor de Portugeese besetting Z* L, alwaar de droogte van 3, 34 v* water passeerde, en doen weder dieper bevonden, en passeerde omtrent 8 uren de Z* hoek van de Portugeese besetting, en zeijlde alsdoen kort onder de wal van de besetting heen, doordien aldaar de diepte van 8 tot 10 v* water bevonden, totdat omtrent op de helft van 't voor: Eijland gekomen waren, als wanneer genootsaakt waren naar de vaste wal over te steeken, soo door de droogte die daar onder ’t voormelde Eijland is, alsmeede dat aldaar midden in t vaarwater 2 à 3 Landplaaten leggen, die met halff tij droog loopen, de wind alsdoen westelijker lopende kregen wat meerder 430 Records of South-Eastern Africa. coelte, soodat omtrent 10 uren de 2% hoek van gem: besettings Eijland op sij hadden, alsmeede kort daar naar het eijland barquene, daar de vloet meede kreegen, seijlde alsdoen tusschen barquene en bosheuvel Eijland door, bevonden aldaar de dieptens van 4 tot 8 v* water, tot dat omtrent 11 uren de engelse revier passeerde, alwaar deselve meede een mooije en eguale diepte soo van 8 tot 10 v* water bevonden, het windje nog al mooij door koelende, seijlde de revier van mainisse in volgens de strekking der wallen, tot dat op de middag de vlagge stok, alsmeede het hooge Land van den Cap" Machaja passeerde, op de ramidd: het windje uijt en in schietende passeerde omtrent 4 twee een eijland waar cagies op staan, en kort daarnaar aan de W* Zijde een spruijt, voorts opwaards komende moesten een rak off twee laveeren, passeerde in die tusschen tijd aan de Ot kant van de revier eenige sandduijnen, alsmeede een schoon stek soo wey als zaayland, tot dat 't met sons ondergang dood stil wierd en de ebbe sterk tegen kregen, voor de negerij van den zoon van Cap” massanguano voor dreg kwamen, en aldaar eenige verver singe inruijlde, waar wij tot in den morgen stond bleven leggen, voorts dien avond en den geheelen nagt dood stil en buijig weder. Dingsdag 9’s morgens een uur voor den dag het windje 0'Z.0. variabel en buijig met regen hadden de vloet ligten dreg er stelden 't onder zeijl langs de strekking der wallen, passeerde 2 spruijten aan de O*' zijde, alsmeede een groote boschagie met een eijlandje daar tegens over aan de W' zijde van de revier, maar omtrent 8 uren het windje verflaauwende, en de ebbe sterk tegens krijgende, bevonden genoodsaakt voor het land van den Cap" hoewanij de dreg weder te laten vallen, en een goede wind af te wagten, alwaar een kleijn uurtje vertoefde, wanneer het windje uijt den W.Z.W* soetjes begon door te koelen, weder de dreg ligten, en het onder zeijl stelden, passeerde omtrent 10 uren een inham aan de Ot zijde van dese revier, het windje nog al stant houdende kroopen al soetjes opwaards, tot dat omtrent 11 uren bij het hooge land van makandij quamen, alwaar kort daar aan om dat de wind Z.Z.0* liep de dreg weder moeste laten vallen, omtrent 1 uren na de midd: quam er weder een kleijn coeltje uij den O'.Z.O*. ligten vervolgens dreg, en stelden 't weder onder zeijl, avanceerende tot omtrent 2 uren boven 't hooge land van makandij, alwaar omtrent halff vier soo om de stilte als om Records of South-Eustern Africa. 431 de groote afwatering weder voor dreg moeste komen: 's avonds omtrent 5 uren siende dat het water wel een voet gewassen was, en de revier nog al sterk afliep, ligten weder dreg en stelden ’t aan 't roeijen door dien het dood stil was, en passeerde kort daar aan aan de rechter zijde een spruijt, en misdien den donker ons overviel quamen omtrent 7 uren 4 mijl boven deselve voor dreg, voorts des avonds en 's nagts goed weer en dood stil, bleven alhier voor dreg leggen en verwagten den dag. Woensdag 10° 's morgens met 't lamieren van den dagh mooi) weer en dood stil hadden een sterke affwatering, ligten dreg en stelden 't aan t' roeijen de revier opwaarts, totdat omtrent 8 uren de eerste vlaggestok van mainisse aan de O* kant van de revier passeerde, en omtrent 4 tien in de mond van de debora spruijt op de diepte van 16 v'. water voor dreg kwamen, waarop met den eersten den P' vendrig I° Monna met de schuijt de voor: spruijt opvoer, om te sien off deselve ook met de barcas te bevaren soude wesen, waar den voorm: P' vendrig omtrent de midd: weder quam seggende deselve tot omtrent het gebergte van wakkalange opwaarts geweest te zijn, en dat van meening was om deselve in de terug reijse met de barcas te visiteeren, waarop met den eersten weder dreg ligten en door dien het nog dood stil was stelden 't aan 't boomen tot dat omtrent 1 uur daar naar het windje uijt den Z.Z.0* begon door te koelen, en het onderzeijl stelden, passeerde kort daar naar een spruijt, als- meede de 2° vlaggestok van mainisse aan de linker zijde, en quamen omtrent 3 uren aan het hooge land van mainisse, alwaar de wind geheel tegen kreegen, soo dat genootsaakt waren de treklijn uijt te werpen, en soo opwaarts te geraken, en quamen omtrent 4 uren onder een hooge steijle hoek van 't gebergte voor dreg, en alsdoen met den eersten den zoon van Cap” mainisse gent’ machiaan liet roepen, die kort daarnaar aan boord quam, en naar eenige salutatie, en beleefde onthalinge mij berigt gaff hoedat eenige Portugeesen, welke aldaar om eenige coopmanschap te drijven geweest waren, gehoort hebbende dat er een 's Comps. vaartuijg de revier opquam, dienselfden morgen vertrocken waren, uijtgesondert twee, die bij mij liet roepen, en haar van alles ondervraagde, antwoorde inlanders van omtrent deese plaats te zijn, en nu gekomen waren om alhier weder te blijven, waar op haar weder naar de wal lieten brengen, voorts nog eenige redenkavelinge met den voorî: zoon, van de 432 Records of South-Eastern Africa. revier opwaarts te kunnen geraken houdende, en deselve naar sijn beste wetens ons bekent makende, zijn wij ondergeteekende, en nog 2 man met volle geweer op het versoek van den voor: zoon naar sijn vader den ouden Cap" van mainisse gegaan, dewelke alhoewel out zijnde nog in goede gesontheijd bevonden, dewelke nog al de oude vrindschap 's Comp’ wegen betoonde, met te seggen ons tegen 's anderen daags ’s morgens een bok tot vereering soude toeschikken, waarop wij denselven alsmeede zijn zoon ook een vereering 's Comp? wegen gegeven hebben, en zijn naar afscheijd van haar genomen te hebben weder naar boord gegaan, voorts dien avond en geheelen nagt dood stil, bleven voor dreg leggen en naar een goede wind wagten. Donderdag 11. ’s morgens te 2 uren begon het windje uijt den W.Z.W'* mooij door te koelen, ligten dreg en stelden ’t onder zeijl van voor mainisse de revier opwaards, latende de bok aldaar tot dat weder sullen komen, passeerde op d° de eerste vlaggestok boven mainisse aan de O* kant, alsmeede kort daar naar de plaats waar de 2° aan de W' zijde van de revier gestaan had, het windje begon tegens den dag mooijtjes door te koelen, wanneer dat omtrent 14 uur boven mainisse rekende te sijn, in die tusschen tijd passeerde niet als ried aan weder zijde; en omtrent 9 uren passeerde een eijlandje meest aan de linkerhand van de revier gelegen, waar kort onder heen zeijlden, en bevonden aldaar de dieptens van 5 à 6 v' water, alhoewel midden vaarwaters 9, 10 v* en dieper, de wind als doen naar 't Zºº lopende passeerde ? mijl boven gem: eijland spruijtje aan de regterhand en hadden alsdoen een mooije voortgang, nade- midd: de wind minder wordende, en naar 't Z.O'. lopende, moesten het met boomen en zeijlen langs de wal ophaalen, waar niet minder dan 5, 6, 10 v* en dieper water bevonden, omtrent 2 uren nademidd: passeerde een groote boschagie aan de regter- hand van de revier, omtrent een canonschoot van gem: revier landwaard in geleegen, en wel een uur langs deselve heen is streckende, wanneer een spruijt aan dieselfde zijde passeerde dewelke soo 't scheen regt op die bosschagie aan te loopen, en nu voorbij zeijlen om dat de wind ons dienstig is, hooger op komende, wierd de revier soo naauw, dat bij naar de stroom niet door konde zeijlen, en door de diepte konde weijnig off niet met boomen voortkomen, soo dat genoodsaakt vonden, misdien het stil wierd, met sons ondergang ¿ mijl boven deselve spruijt voor Records of South-Egstern Africa. 433 dreg te komen, en gods weer en wind aff te wagten; voorts dien avond en geheelen nagt dood stil en sware mist, het welk in de nanagt coeltjes maakte. Vrijdag 12°’s morgens met sons opgang het lugje mooij en dood stil vonden genoodsaakt om alle de lijnen alsmeede schooten en vallen aan malkanderen te knoopen en met de schuijt opwaards te brengen om de barcas opwaarts te trecken, misdien soo door de diepte als de sterke afwatering niet in staat waren, om op te boomen, en door veel moeijtens en sukkelens omtrent 4 uur boven die plaats waar voor dreg gelegen hadde, misdien de wind uijt den N°° begon door te koelen in de mond van een inham aan de regterhand van de revier gelegen weder voor dreg moeste komen, dese inham is seer naauw en loopt omtrent } mijl landwaard in; in de namiddag omtrent 3 uren het windje nog uijt den N° en N.O* waaijende, probeerde nogmaals om met de schuijt de lijnen uijt te brengen, en soo opwaards te komen, maar 4 van de beste matrosen waaronder de quartierm* gerekent met de coors bevangen konden weijnig voortgang maken soodat met sons ondergang 4 uur boven de laatsgem: in- ham off spruijt weder voor dreg moeste komen, en omtrent 1 uur van dien geheelen dag g'avanceert waren voorts 's avonds en tot middernagt sterke weerligt uijt den Z* O* in de nanagt wat koelder, en in de morgenstond buijig weder met regen, tot hiertoe van mainisse aff gerekent niet aan de wal geweest en geen negers gesproken, ook soo loopt de revier tot hier toe van 't Nº nog meest Oostwaard op. Saturdag 13°’s morgens met sons opgang het lugje nog al buijig en regenagtig bragten weder de treklijn uijt om opwaarts te trekken omtrent 7 uren begon het windje uijt den W".Z.W* soetjes door te koelen, soodat met zeijlen en boomen nog iets avanceerden, maar misdien het omtrent 8 uren weder dood stil wierd, waren genoodsaakt om weder voor dreg te komen : omtrent 10 uren begon het windje uijt den Z.Z.0* mooijtjes door te koelen ligten dreg en gingen nogmaals onder zeijl, wanneer kort daar aan een spruijt aan de regterhand passeerde, als meede wat vlak land aan de linker zijde maar geen cagies, alhier wert de revier weder breeder: kort na de middag kwamen aan het land van thimbiri gelegen aan de regterhand van de revier, alwaar op den oever van deselve eenige inlanders met vis vonden staan, maar deselve niet inruijlde, dit was de 2° maal sedert dat van 2 F 434 Records of South-Eastern Africa. mainisse aff zijn dat negers sagen: het windje nog Z.Z.0* begon mooijtjes door te koelen, bevonden op eenige hoeken en langs de kanten eenige droogtens van 2 en 3 v* water, alhoewel midden vaarwaters dieper, konden ook eenige cagies van de tent van de barcas over 't ried in 't land van thimbiri sien staan, tegens den avond omtrent 5 uren passeerde een spruijt, dewelke sullen noemen de thimbiri spruijt, misdien deselve schijnt het voor: land door te vloeijen ; met sons ondergang moesten een uurtje boven gem: spruijt, omdat het dood stil wierd voor dreg komen, en bleven des nagts aldaar leggen, voorts des avonds en in de voor nagt mooij weer, en in de nanagt een swaren dauw, de revier word alhier incomati genaamt. Zondag 14° ’s morgens met sons opgang dood stil en de lucht met een sware nevel beset, bragten weder de trekljin uijt, en gingen aan 't trekken en boomen langs de wal: omtrent halff acht was de mist opgetrokken, en bleeff nog al stil: omtrent 9 uren kregen een kleijn coeltje uijt den Z° zeijlde vervolgens langs de strekking der wallen totdat omtrent de middagh het landschap obganne op zijde hadden, als meede een spruijt aan de linkerzijde passeerde, waar tot tweemaal een parti) inlanders aan de kant vonden staan, maar sij niets te verruijlen hadden: nademidd: omtrent 2 uren passeerde weder een spruijt aan de rechterhand alsmeede een groot stuk zaad land aan deselfde zijde, hetwelke strekt tot de negerij van den kleijnen Cap" massoloko, in die tusschen tijd passeerde een eijland midden in de revier gelegen, het welke aan de linkerhand lieten leggen, alsmeede een groot stuk weijland aan deselfde zijde, alhier kregen een partij inlanders aan weder zijde tot geselschap die ons navolgden, hooger op komende seijlde benevens het landschap inthimani, en bevonden alhier de revier voorm: op sommige hoeken waarvan zandplaaten strekken heel droog, maar aan de overzijde van dezelve 9, 10 v' en dieper: omtrent 5 uren quamen aan de negerij van den kleijnen Cap" massoloko, gelegen kort aan de revier aan de rechterhand van deselve, regt voor den voor: Cap" zijn negerij is een groote zandplaat, alsmeede een eijlandje midden in de revier gelegen, waar tusschen beijde door zeijlden : tegens den avond het windje verminderende, seijlde en boomde tot een groot 4 uur boven het laastgen: eijland, waar genood- saakt waren omdat het dood stil wierd met sons ondergang voor dreg te komen; voorts dien avond en den geheelen nagt niets Records of South-Eastern Africa. 435 voorgevallen, het lugje bleeff helder en klaar, bleven vervolgens alhier leggen, en wierden weijnig muskieten gewaar. Maandag 15 's morgens met sons opgang dood stil, en de lucht met eenige wolken beset, sagen weijnig kans om met boomen en trekken opwaards te kunnen geraken, soo door de sterke afwatering, alsmeede datter 5 van de matrosen met de koorts beset waren, soodat alhier nog naar een goede wind bleven wagten; ontboden in die tusschen tijd den grooten Cap" van ’t landschap inthimati, genaamt houman walonge, en wiens negerij 4 mijl opwaards is leggende, waar op omtrent 7 uren den voorm: zijn zoon gen* masinqua houman bij ons aan boord quam, dewelke naar een salutatie mij berigt gaff, dat de E. Heer Jan Van de Capelle aldaar ook met een diergelijk vaartuijg geweest was, ook vragende naar sijn E. van die natie, soodat wel kunnen seggen aldaar meer dan 1000 waren aan beijde zijde van de revier, dewelke malkanderen begonde toe te fluijten, en ook tegens ons met haar assegaaijen te drillen, even ofte si) soo aanstonds op ons den eersten aanval wilde doen, roepende aan malkanderen om die groote sjotte, meenende 't zeijl hetwelke in top stond weg te neemen, die domme inlanders siende dat wij ook klaar stonden, riepen aan malkander dat wi) onse stokken ook klaar hadden om ons te verde- fendeeren, bedaarden wat en gingen nedersitten, in die tusschen tijd liet den voormelden Cap" zijn zoon ons door zijn tolk toeroepen, dat hij dat koebeest voor ons aldaar gebragt hadde, van meening zijnde ons Europiaanders daar meede aan de wal te lokken, maar lieten hem door onse tolk weder seggen dat ver- sogten dat nog eens aan boord bij ons wilde komen, ’t welk hij consenteerde, waarop de schuijt met de swarte jongens weder naar de wal stuurde om te haalen, waarop voor de 2° maal aan boord quam, het eerste dat hem vroegen was, hoe al dat volk alhier op de kanten soo kwamen kijken, antwoorde deselve aldaar uijt nieusgierigheijd om soo een vaartuijg te sien gekomen waren, en dat hij aldaar een koebeest voor ons hadde mede gebragt, maar een quaad vermoeden op die quaadaardige domme inlanders hebbende, seijde alleenlijk dat het koebeest voor ons te groot was, en dat hetselve ons afbederven soude, vroeg hem verder naar zijn vader en waarom die niet aan boord quam, seijde hij deselve nog aan zijn cagie te wesen, seijde ik verders dat ik met hem spreeken moeste, en dat hij hem konde laten roepen, waarop hij naar een soopje gedronken te hebben, weder met onse schuijt naar de wal voer, en kort daar naar den ouden schelm, die meede onder het volk op de kant stond met onse schuijt al bevende bij ons aan boord quam, en naar een groetenisse op sijn manier gedaan te hebben ging hij neder sitten, en misdien hij soo beefde vroegen hem off hij bang was, en vervolgde dat wij niet gekomen waren om hun eenig molest aan te doen maar om in alle vrindschap met haar te negotieren t’ zij in eliphantstanden, amber, slaven, &*, het geene sij hadden off wilde verkopen, ook hem vragende naar de stad Simbaos, waarop hetselve berigt kreegen als van sijn zoon voorm: vragende hem vorders naar den Joop deser revier incomati, alsmeede naar de Capt™ boven sijn landstreek woonende, antwoorde sijn landschap gen‘ inthimani nog ver dese revier opwaards te strekken, en den eersten grooten Records of South-Eastern Africa. blijven sitten, wederom te keeren, en in de terug reijse eenige groote spruijten, die in 't opvaren gepasseert zijn te visiteeren, so dat voor stroom weder aff lieten drijven, en passeerde met sons ondergang weder die plaats daar dat onwetende dom volk op ons den eersten attacq meende te doen, alsmede kort daar naar de negerije van den kleijnen Cap” massoloko, en ook de plaats waar volgens berigt der inlanders de barcas gen‘ de Juff” hendrina 1726 gestuijt heeft, en alwaar nog 5 è 6 v' water bevonden, passeerde verders de zaadlanden alsmeede het vlakke veld aan de andere zijde, gooijden omtrent aan de helft van het Zaadland even boven een eijlandje midden in de revier gelegen omtrent 's avonds te 8 uren voor dreg, en bleven alhier dien geheelen nagt leggen, voorts des avonds en ’s nagts niets voorgevallen, en hadden een heldere klare lucht en dood stil. Dingsdag 16° ’s morgens met sons opgang begon de nevel heel swaar op te trekken, en 't was dood stil, ligten dreg en door de sterke afwatering: dorste geen zeijl voeren, soo dat het voor stroom weder aff lieten drijven, en passeerde kort daar naar het gisteren gem: eijland, alsmeede de rest van de Zaadvelden, en quamen kort daar naar aan het landschap Obganne, passeerde kort daar naar een spruijt aan deselfde zijde alsmede nog een d° aan de andere zijde: omtrent 10 uren quamen aan het landschap thim- biri, alsmeede passeerde een soogenaamde spruijt, het windje begon alsdoen uijt den Z.Z.W" soetjes door te waaijen, maakten de fok somtijds bij om de barcas regt te houden, dreven soo voorts tusschen riedbosschagies door, soodat tegens de middag weder een spruijt dewelke in 't land van thimbiri loopt passeerde, welke niet ver gepasseert waren off de revier begon heel naauw te worden, en passeerde alhier nog een inham off spruijt aan die zijde van thimbiri: nademidd: omtrent 1 uren quamen voor die spruijt dewelke regt op die groote boschagie schijnt aan te loopen voor dreg om deselve te visiteeren, gelijk den P' vendrig 1º Monna ten eersten met de schuijt der- waarts ging, en deselve wel een groot 4 uur opwaards voer, wanneer van den inlander berigt kreeg, dat dese spruijt door het land van thimbiri is lopende, en ook deselfde te gijn die de thimbiri spruijt genaamt hebben, het welke wel te presumeeren is, misdien het water in de boven aangehaalde uijt dese revier seer sterk landwaard in is vloedende, en alhier het water uijt deselve weder in de revier komt te vallen, 's namidd* omtrent 2 uren Records of South-Eastern Africa. Woensdag 17° 's morgens met sons opgang begon de wind uijt den Z.W'^ met regen vermengt sterk door te koelen, resolveerden om desen dag alhier te blijven leggen, liet met den eersten den zoon van den ouden Cap" mainisse roepen, denwelke omtrent 8 uren, wanneer den regen begon op te houden, bij ons aan boord kwam, medebrengende dien bok, die hij in ’t opvaren ons vereert had, en kogten nog buijten dien eenige verversing, omtrent 10 uren quam een van die twee inlanders dewelke in dienst der Portugeesen geweest hadden, bij ons aan boord, mede brengende een pas, dewelke door de Portugeesen geschreven en onderteekent was, waar van den adsist' Leendert Spruijt met den eersten een copia naar schreeff, hetwelke volbragt hebbende lieten hem naar een soopje gedronken te hebben weder naar de wal gaan; nademidd: omtrent 3 uren sijn wij ondergeteekende door versoek van den zoon naar den ouden Cap" van mainisse sijn cagie gegaan, alwaar gekomen zijnde, vroegen aan den voorm: off hij niet eenige negotie te drijven hadde, waarop kort daar naar 7 P* Eliphants-tandjes liet brengen, seijde wij deselve niet te kunnen kopen, misdien de grootste die daar onder was omtrent 101b. zwaar was, en nog eenige reden 's Comp* wegen over en weer gevoert te hebben, gaff hij een pot met honing voor schenkagie aan de E. Heer Jan Van de Capelle, en naar hem een soopje tot schenkagie gegeven te hebben namen afscheijd, en gingen tegens den avond weer naar boord, voorts des avonds en ’s nagts mooij weer, en een heldere lucht. 440 Records of South-Eastern Africa. Donderdag 18° ’s morgens met sons opgang de wind uijt den Z.Z.W met een heldere klare lucht soetjes door koelende, gingen omtrent 7 uren onder zeijl, en vervolgens aan 't laveeren g'accompagneert van den zoon van den ouden Cap? Mainisse, die seer nieusgierig was om met soo'n groot vaartuijg eens te zeijlen, passeerde op dato het hooge gebergte van Mainisse, en quamen omtrent 9 uren aan de eerste vlaggestok beneden Mainisse, alwaar, omdat de wind sterk begon toe te neemen, en het vlak in de wind was, voor dreg kwamen, en alhier bleven leggen tot nademidd: omtrent 2 uren, wanneer het windje nog uijt den Z.Z.W' waaijende, slapper begon te worden, soodat de dreg weder ligten, en het onder zeijl stelde, laveerde vervolgens de revier aff, wanneer met den eersten cen spruijt aan de regterhand passeerde, en omtrent 5 uren in de mond van de debora spruijt, bij den inlander gen' glouweene, quamen, denwelke wij opseijlden, als wanneer wij bevonden, dat hij in't begin sterk om de Oost is lopende, en aldaar de diepte van 11 à 12 v* en dieper bevonden, de wind met sons ondergang Z.0* lopende, waren genoodsaakt, presumeerende omtrent 1 uur op- waards gekomen te sijn, alhier voor dreg te komen, en bleven alhier leggen, voorts des avonds en 's nagts dood stil, en continueele regen. Vrijdag 19° ’s morgens omtrent 2 uren dood stil met regen ligten dreg en stelden 't aan 't roeijende voor: spruijt opwaards, dewelke alhier een tamelijke breete heeft, hooger op komende begon deselve alhoewel diep, naauwer te worden, met sons opgang nog al buijig en regenagtig roeijden nog al opwaarts, tot dat omtrent 6 uren een grooten inham aan de regter zijde passeerde, welke te boven gekomen zijnde de voormelde spruijt heel naauw wert, soo dat alhier bleven leggen, rekende de voorgen: spruijt omtrent 3 uren opwaards gekomen te zijn, den regen nog sterk aanhoudende, begon het windje uijt de Z.Z.W* te wuaijen, soo dat geen kans sagen de voorm: spruijt door desselfs naauwte met de barcas hooger op te kunnen geraken, soo dat den P' vendrig I° monna, en den Cap" mainisse zijn zoon, deselve nieusgierig zijnde om meede opwaards te varen, omtrent 8 uren met het schuijtje, tot ruijm een uur boven die plaats waar de barcas voor dreg lag, opwaards voeren, alwaar bevonden deselve heel om de N° te strekken, misdien sij het hooge gebergte van Mainisse niet alleen op zijde kregen, maar al Records of South-Eastern Africa. 441 gepasseert waren, en aldaar de voorm: spruijt geheel met ried bewassen bevonden toe te loopen, soodat weder keerde en omtrent è elff aan de barcas quamen, en kort daarnaar, misdien de lucht begon op te klaren, weder de spruijt aff aan 't roeijen en boomen stelden, en misdien deselve alhier in't afvaren meest om de West draaijd, en de wind Z° was, haalden *t zeijl in top en quamen namidd: omtrent 2 uren weder in de revier de St. Esprit, wanneer deselve weder opwaards zeijlde, en omtrent 4 drie even boven een spruijtje, voor de voorm: eerste vlaggestok beneden mainisse voor dreg kwamen, en aldaar een mooije vlakte, om ons proviant te droogen, hetwelke door de regen heel nat geworden was, bevonden, alwaar hetselve aan de wal lieten brengen, in die tusschen tijd versogt den voorm: Cap” zijn zoon om weder naar sijn cagie te gaan, hetwelke hem consenteerde, waarop den voorm: een Eliphants-tandje voor schenkagie aan de E. Saturdag 20° ’s morgens omtrent 3 uren hadden goed weer en dood stil, ligten dreg en stelden 't aan 't roeijen de gem: revier aff, wanneer kort daar naar misdien de ebbe hadden, de 2°° vlaggestok beneden mainisse passeerde, kregen met sons opgang een kleijn lugje uijt den Z.W* roeijden nog verder tot dat omtrent 7 uren bij 't hooge land van Makandij quamen, hetselve gepasseert zijnde, begon de voornoemde wind mooij door te wuaijen, haalden vervolgens t' zeijl in top en gingen aan t’ laveren, passeerde omtrent 8 uren een inham off spruijt, dewelke op de afscheijding tusschen makandij en hoewanij legt, en omtrent 9 uren lieten het naar de wal regt voor de negerij van Cap" hoewanij op de droogte van 2 v* water loopen, om dat de vloet ons tegen quam, in die tusschen tijd hadden buijig weer met regen, vertoefde alhier tot in de namidd: omtrent 1 uren, wanner het sterkste van de vloet gedaan, en de windt Z.O' gelopen was, het weder onder zeijl stelde, en vervolgens aan 't laveeren de revier aff, tot dat omtrent 4 uren wanneer het dood stil wierd 442 Records of South-Eastern Africa. en aan ’t roeijen stelde, een sware boschagie waar een eijlandje tegens aan legt aan de West zijde van de revier passeerde, alsmede een spruijtje aan de O' zijde van deselve, als ook het riedbossche eijland aan de W* zijde lieten leggem; kort daar naar passeerde weder een spruijt aan de O* zijde van voorgen: revier, en quamen omtrent 6 uren aan de negerij van den zoon van Cap” Massanguano, dewelke passeerde en aan de W* zijde lieten leggen, en quamen omtrent 's avonds } acht aan de zand- duijnen aan de O* zijde van de revier gelegen, omtrent 4 negen passeerde een spruijt aan de West zijde van de revier, dewelke, naar het seggen der inlanders in het land van Massanguano is lopende, op dato passeerden een eijland aan de O* zijde waar cagies op staan, de vloet sterk opkomende, passeerde omtrent 10 uren het hooge land alsmeede de vlaggestok van den grooten Capiteijn Machaja, en omtrent 11 uren een half uur beneden deselve voor dreg kwamen, en bleven alhier tot in den morgen- stond leggen, voorts des avonds en ’s nagts mooij weer en stil. Zondag 21° 's morgens een uur voor ’t opgaan der sonne de lucht helder en klaar en dood stil, hadden de ebbe, ligten dreg en stelden 't aan 't roeijen, tot dat met sons opgang de engelse revier passeerde, en quamen aan het eijland barquene, roeijden vervolgens tusschen bosheuvel eijland en barquene door, lager komende passeerde omtrent 8 uren de 2° hoek, kregen alsdoen een kleijn coeltje lopende van 't N. tot N.O' en O* seijlde vervolgens tusschen het eijland de Portugeese besetting en vaste wal door, kreegen alhier de vloet en maakte weijnig voortgang, soodat omtrent 11 uren de eerste L van gemelde eijland op zij kregen, het windje alsdoen O' stelden de coers langs de Noord wal heen meest Z.Z.W' aan tot op een droogte waar 4, 5, en 6 v' water bevonden, de wind alsdoen O'Z.O* lopende stelde de koers W:'Z.W' regt op de roode L aan, bevonden aldaar de dieptens van 2, 24, en 3 v” water, omtrent } voor een uren hadden gemelde roode hvek op zij, boegde alsdoen de coers de revier in naar het fortres de Lijdsaamheijd, alwaar te 1 uren onse dreg lieten vallen. Gedenkende hiermeede naar de g'eerde intentie van het P! opperhooft den E. Heer Jan Van de Capelle, onse reijse te hebben volbragt, soo dient dese voor nedrig en verschuldigt rapport, en geven ons de eere van ons te onderteekenen (:onderstond:) E. gebiedende heer, U.E. dienstwillige en gehoorsame dienaren. Records of South-Eastern Africa. 448 —. (Was geteekent :) I° Monna, L. Spruijt (: in margine :} Actum in de barcas de hoop voor dreg gevallen zijnde voor ’s Comp* fortres de Lijdsaamheijd den 21º maart 1728. Accordeert, (Geteekend) ^ M. Zomer, Secret”. 