Reizen in West-Indië, en Door Een Gedeelte Van Zuid- en Noord-Amerika;
Smimtms is j gelgk men algemeinen voor wear aanneemt, door Enropeanen, en wel door den beroemden Spanjaard OsmBk J den reis- en togtgenoot van AiiEaicos Yespucius, is bet jaar 1499 ontdekt. Ik wacht my echter wel, om dil «U eeoe stdllge » onomstootiiare tmrheid toot te dnh- geo. Eq am too twQfeUchtig te spreken, daarroor heb ik myne goede reden: ik moeC niet tegen den geest der eeow aandniischeii. Het is eeoe eeaw, waarin hei.Dictioo- gemakkeldk U, wegens de hoogte, waarop alias steal, eenig opiieo te Terwekken, — en eene algemeene erkcDde daadiaakte betwyf^a, of met andere woorden : oiD,*Taa hetgeeo men algemeen gelooft, dat gebeard is, te be- wyseOi dat bet niet beeftplaals gehad, — en daareot^gai aan te toooen, dat, betgeen men toor eene fabd g^oodso beeft, ecbter eene bistoriscbe daadiaak geweesi is, — om dat te doen,  naboren, de Daitscbers^ btjionder ttil* munten. Dat ik too omzigtig ben geworden in bel aan* nemon van betgeen voor waar gebouden is, is Teroor- laakt door eene groote telearstdling, welke ik ondenron- den beb, en vaarover ik nog bescbaamd en Terlegeo sU. Ik ben, nämlich, in Zwickerland geweest, betgene ik al meermalen beb te kennen gegeven, alleen om aan te too-nen, dat ik een bereisd man ben; want om dil te aQn, meet men noodwendig d44r gereisd bebben,?ooral in Berwerk-Oterkmd. In EwUieHand dan ben ik geweesi, eo Tereke in bet gelöst, dat daar een Oostenrykscbe Landfoogd Gbub gedeefd biiaden; dat de eerste de grondlegger der Zwitsersche Yifjheid (le-kcriyk wd met Try wat bysondere omsUadigbedai ver-geieM) eo de Uatste, als bet slagtoffer tQMr grillen en dwingelandy, geralle is. Ik Iracbtte m| met gindadie Vtim UHmUifkenm; ik beiocbt de pl a it s e n, waar Toar mmmit iotgefalien nit Tku.*s lerea wares v^ety wa lka; waar As Zwttaors sulk ccn' grooUs cerbied tooMSi; waar idfe de vrome Roomsche Lncerner gdmidd iQiie dewttie breogt ^ echter Bid toor Tkll, maar voor bet aldaar op gerigte aotar, eo de brandende waskaanen ; en voor eeo oogenblik fergetende de 19^*. eeaw y%mei hare denkwf|iey xeden CB §eeitel||ke eo ligchame^ke ooriogen, riep ik voor miy-oe Tcrbeeldiiig, betgene de gescbiedenU legt, dai 4 eea-wen gdeden gebeard is. Ik berinner my zelfs, dat, toes ik aan den Toei des bergs Righi^ naby K^maclU, de Ofcrtilijfsds aanscboawde van bet kasteel, waarin Gia- LIB gewoond bad ; en lang op de moren starende, waar- Tan bet plantenrQk zich reeds begon meester te maken^ door mos eo kllmop, die de wanden beddrten, ceide ik tot waji idven : cacbter deie maren. leefde eens de dwin- daody ^ met zfjne medemenscben deo spot dreef, en derredfcr leren acbtte als niets; wie weet, boe dikw^ls deu werddling, dit bedonren kind tan Adam, bier de ge- Bo^gens Tan den xondaar : w^n en weUast, genoten beeftf * Maar o, welk eene tdearstelling! GiSLsa is er nooit geweest, en Wiixkh T Bil heeft noort bestaan; derhalve is, betgene er met hen zou plaats gdiad bebben, nooit gebeard! Het grief ende dier te te w^jten aan D^. iDUjn, een* priTaat-leermeester te Berlijn^ die in eene critiscbe Terbandeling aantoont, dat hetgeen Terbaald is geworden Tan Tell en zQn zoontje, eene bloote fa be is; boewel by nog tracht, Tbll als een bistorisch persoon Tast te honden. Genoemde doctor schyot nog onbekend geweest te iijn , met het een jaar Troeger (1835) uitge- kooMn boekwerk van professor Kopp; waarin aangetoond wordt, dat er geen Oostenryksche landToogd geweest is^ die Gbslbb beetle ; of , zoo de doctor ditlaatste geweten heeft , dan beefl hy zolks Terzwegen ; dewyi er , in bet schry ven eener critiscbe verbandeling , behalvc groote geleerdheid> 26 ook nog overly ta pas kont , loowel als in cenige aiidere tttk. Doch, hetgcen aig mijiie iUmUy ontrent Tkll cb diens lotgeyalleii , waarbQ ik too gaarne loa geblereo qja ^ gdied benam , was de gevolgtrdddng , weUi» het Doitsde tydflchiift, wuurin ik dit las, ▼an het ootddcte laaakU; te weten: indien Gntni geeo bistorisch penoon is, kan men Tell nog veel minder daanroor hooden; en daar de genoemde doctor mettwQfeladitige woorden denlaatsten mg als coodanig zodct te bewaren, is 't ligtel^jk te berattca^ dat zfjn persoon , eyen als het yerfaaal yan het appdschol , tot de Mythologie bdioort, gelijk al eens vroeger, maar sonder gdokldg gevolg, de persoon yan Wnxm Till voor mythisch yerklaard is. Hoezeer ik ook moest glimlagchen o?er myne ligtge loovigfaeid, dat ik met zooveel eerbied en deelneming de plaatsen beschonwd heb, waar yoonrallen nit de troegere geschiedenis Tan ZwiUerland zonden gebenrd xgn, was mSj ecbter de gedachte tot troost, dat ik ten dien opzigte zoo- ▼ele dnizenden lotgenooten heb, onder welke er gewis wa- ren, die, nog meer dan ik, met Tbll en deszdfs lotge-' ▼alien gedwept hebben. Voor mij zegt het nog zooveel niet, hierin telenrgesteld te zfjo; maar gevodt gy niet, wat zalks tc zeggen is yoor Zwitsersche geschiedschry vers, als : Job. von MfiLLSR en Zschokkb, die zooveel van dit tgd- vak verbalen, alsof zy er zelven in gelecfd hebben, en die echter in de dwaling verkeerden, dat Geslek en Tbll hi* storische personen waren! Eens bad ik gaarne gewild, dat ik het ware van deze zaak geweten had. Ik bevond my in 1828 te PaH^s, en wel in de hondsdagen. En dan is, zoo als^ wcet, he Tobene van talryke Franschen aan het gisten; en dan is hun het hoofd 100 verhit, dat zy regelregt iiaar den Rijn.en B^' pi londen willen loopen, om? aBdaar naar Pokn m iVe- derlami te komen; eo ieder, die hen daarin faindaiyk ia, eo bewecrt, dat de vrede daardoor gestoord kon worden, wd louden willen doodschieten. Het was den 19**. Jq1|| 1898, dat ik in de Opera Qmifiu, GwiUajme Tett lag tertoottcn. Het ^-ku! Toor Gnun, en het woe! roor TbL werd an en dan vrQ laidracbtig, en bragt de aan- achoBwcn in enthosiasme. Hoe aardig zon het nn geweest ijJB, als ik gezegd had: «yrienden! trekt n deze zaak niei 100 sterk aan; want, hetgeen gy daar xietrertoonen. Is Biel eesgeben, bet is iets nicht de Mythologie Zo ik inlks al niet hardo^ uitgeroepen had, dan had ik hei loch koBoen zeggen aan een naast mQ zittenden TrienddQ* koi Fraoachman, met wien ik kennis gemaakt- en eenige woorden gewissdd had. Op mQne yraag: Wie is die oade hecr, Biet die groote sler op syne borst, welke daar aoo alleen in de loge zit? gaf hy my tot antwoord: «dal U ds w^aatiekalk Oudimot. Gij schijni een Duitscher i$ ztj'n?*' «Neen! ik yraag excns, ik ben een Hollander." aOF^ herratte hJijfigij heht een*'goeden Koning: d(U iieenman eamme U faul ; maar de onxe ^ die is dUy en die is dak** Onder anderen was KiasL,X, zoo als de Franschman zei- de, «« Ingoi^ un fanatiqwe. Ik wachtte my wel, om er iets op te antwoorden ; doch gelofde echter bet laatste niet, want ik was in de kapel te Vereailles geweest, en bad den koning de mis zien bywonen, maar geeuw ende ▼an bet begin tot het einde, — het geen toch onmogelyk nit groote devotie kon yoortkomen, — zoodat ik bevresd was,. dat by de ganscbc gemeente vaak veroorzaken- en in slaap brcogen zou. Ik geloof eerder, dat zyne raadsliedeo hem geaegd badden, dat bet Franscbe volk cene groote zuchi tot het godsdienslige bezat, en dat dit hem deed beslui- teo, om, by xQae krooning, hd hoofd te leggeo in d€D school Tan den aartsbisscbop yan Parijs. Intnsschen liep de verkennet van de opera OuUkmrng Tell in weerwil bet voor de nist der bescbaafdste slad van de werddin de gevaariykste maand, in JiiKy, was, sonder bloed vergieten, geregade af; waartoe idcer veel bydroeg bet aanwezen Tan twee officieren der Gens d*arni*- rie, die b| iedere opscbiidding in de saal soo veelbeteeke- nend rondzagen, alsof zg wilden leggen: €ehnemfft niHt wij mmen u waar V* Ook was er voor de dear van dien scboawborg, in de wandeling, genaamd TAtfoIre jP«ydMiii, een peloton €iensd*arme8 geplaatst, aan wdke, boo alt ieder weet, die Patijs bezocbt beeft, aldaar geen gebrek schym te zQn. — By nadenken erenwd is bet tocb beter geweest, dat ik, bet al wetende, dat de gescbiedenis van Till eene fabd is, znlks voor de aansdiouwers dier opera ▼erborgen bieM. De dewerkryging in de telenrstelling yut een gelief koosd onderwerp, mogt eens by de ligt bewo- gene Franscben kwaiyk opgenomen zyn, en ik Ware de oorsaak tot bewegigen van een* gehed anderen aard geworden, waar- Yoor ik gewis weinig geneigdbdd gevoelde. Oc deel daarom eene telenrstelling lievar niet aan anderen mede, tenzy ik stellig overtuigd ben, zoo als tbans betgevalis, dat znlks ▼an geene kwade nitwerldng kan zyn. Maar yoorzigtigbeid in bet *annemen van gescbiedkundige daadzaken, mag by hei bovengenidde my tocb wd tot leering strekken; want als ik eens zoo stdlig en overtnigend sprak, dat Columbus de nienwe wereld, niet slecbts de eilanden, raaar ook hei ▼aste land, altbans een groot gedeelte van betzdve, onU dekt beeft, en dat eenige zyner reisgenooten andere ge- deelten opgespoord en bezocbt bebben, boeligtelyk zoa dan bet  Zulks lou lOo verrassend en nieuw niet laeer i|jii ; want men weet, dat de Daitsiebers in yroe- gcre eewen, en lelfs nog eens eventjes in deie eeaw, MDgetoond bebben, dat Coluhbds geensiins de ontdekker dcr Bieawe wereld geweest is, erenmin als Laubins Koa- Tm de nitrinder der boekdrukkanst ; maar dat de eer dier ontddddng todcomt aan lekoreo Neurenborger, genaamd MAirm Bbbui, alia$ Miinif tan Bobbmi. Zon het nn wd zoo te verwonderen zijn, als later, bQ nog grootere scherpzinnighcid en diepere navorschingen dan in dozen tQd, de ontdekking van Amerika op nieaw le berde gebragt- nader onderzocht en naanwkeariger getoetat Wordende, doidelQk en dnehtig bewezen werd, dat niet Co» LUHBUs de nieowe wereld ontdekt heeft, maar gehed ieniaid anders, van wien men zulks in het minst niet zoo vef^ wacbt heUwn, bQv: een Pruisch of een OostenrQker! Ik Toor 'Siy hood znlk eene Terschyning?oor niet zoo onmo- geiyk ; en spreek dus lieyer in den geest des legenwoordi- gen tyds, dan om later nitgelagchen te worden. In de aangenomen Tooronderstelliqg dan, dat het later zal bewezen worden, dat het een ander geweest is, — dat, om eens anders woorden te bezigen: A Castile ij a Leon, Nuevo Mundo dio Colon, of dat by, Columbus, reisgenooten op zQne togten heeft gehad, — oi in de vooronderslelling, dat een dier togtgenooten Alqn- zo DB Ojbda beette, die een man g Ewest is van buitengewöhnen moed en van oTergroote kracht, gevresd by dk, en ontzien zelf by Columbus, — en dat het hem, Ojkda, zeer natnurlyk, in de gedachten moest komen, dat het eervoller voor hem was, zelf eene ontdekking te doen, dan znlks door een' ander te zien verrigten, en aangenamer, zelf het bevelte voor de van anderen te staan, — will ik iets van dien Alonzo db Ojbda mededeelen. Door den langdurigen oorlog tegen de Mboren hadden de Spaojaarden een avontourlijk karakier aangeDomen. Nadat de laatste überfahren dier Afrikanen was veroyerd, bätte aus der anderen roem Tod, den weg had gebaand, in de nie auf, nadat Golumbos den weg had gebaand, in de nie auf, werden gedreven, was in den beginnenden ydde zu donner werden gedreven, was in den beginnenden ydde zu donner werden gedreven, beschouwen. Echter begon ook thans neds de mcht naar schalten, van welker aanzjn in de nie auf, wen bet sprekend bewijs in handen had, de gouddorttige gemoederen in beweg te brengen. Hoe dit ly: Ojkda was een man van meer dan gewone slootmoedigheid, die, geholpen door eenige vermogende vrieoden en beschermers, — want de man was een arme Hidalgo, en besat, gelQk de meeste Spaansche edelen, meer moed dan gdd, — vier vaartnigen uitrnstte, waar- mede h|j den 90". Mei 1499 van PuerU> Sante Maria onder zeil ging. Na 24 dagen zdlens, had h|j de kusten van het vaste land van Amerika in het gezigt, doch bevond zich 200 m^jlen meer ten zuiden, dan Columbus op zyne togten geweest was. Men vermoedt, en met alien grond, dat het land, hetwelk hy toen aandeed, en waar voor het cerst een Europeaan zijne voeten zette, Suriname was. Het schänt hem echter daar niet zeer te zyn bevallen, althans men vindt niet aangeteekend, dat hy het in den zin kreeg, om zich daar te vestigen; want spoedig zette by meer noofdwaarts koers, en deed andere nasporingen en andere ontdekkingen. Als vermoedelijk ontdckker van eene land' stredc, welke den Nederlanders in lateren tijd veel voor-* deel Heeft aangebragt, verdient deze Ojeda, dat wy, met een enkel woord, van hem en van zijn uiteinde sprachenr Na de stootste togten te hcbben gedaan, de loiiderliiig 8te lotgerallen to hebbti onderfoodeo, eo de grotto Tar- wachtiDgen te hdMkn lieo mislukken « kwam hg, tsb alles beroofd, op Sam^Domingo. Die oiiTeniiogeiid of arm te bois komt^ heeft doorgaans een onganstig onthaal- selfii ran liiiie bloedyerwantea te wachtea. Dit lot vid ook 0»DA tea deel. ZQne voormalige vrioiden vermeden hem, eo schrefeo iQne tegenspoeden aan zQne onvoonigtigfaeid toe. Wj had welnig dank Toor iQne moeQeiyke togtcn en ontddddngen. ZQoe geiondheid was yenwakt, igne geestkracht fenninderd, en hy werd ten prooi aan die ob- bdnndheid^ wdke het lot van yde ondernemende menadicn is. Op eeoen x|jner togten was h|j door eeo' TergifligeB pyi Yan eeoen Indiaan gewond; die wonde Yerergcrde, en Bragt iQn leyen in geaar. Armoede "en yerachiing knaay-^den aan zijn eens zoo fiere zid ; h(j was niet meer dan de schadow yan den onyerschrokken en ridderlQken Oinu. Het schynt, dat hie op die wie nog eenigen tyd lyn rampialig leyen heeft yoortgesleept. Gomaka legt, in sgne Qesehiedenis van Indtf, dat Ojkda monnik is geworden. Dit was yan eenen man niet te yerwonderen, in wiens geest het bggeloof zich, op eene xonderlinge wQze, met de yerheyenste geyodens yermengde; en meermalen zag men, na een roemmchtig leyen, de stontste waaghalzen den hdm met de kap yerwissden, en het eens zoo trot- sche hoofd demoedig in den sdioot der kerk nederleggen. Las Gasas yerzekert, dat Ojkda zoo arm stierf, dat men de onkosten yan zQne begrafenis niet nit zgne nalatensdiap konde betalen. Zoo zeer was deze man, die eeos de we- rdd te klein yoor zich achtte, yemederd, dat hij het als eene gnnst yerzocht, om onder den drempel yan het kloos. Ter San Francisco befanden te worden, opdai elk inko- Mode hem, als het ware, met den Toei xoode Irtppea* Zoo slicrf AuNizo db Ojbda, van wien de gesduedschrQ*- ▼ers getnigai, dat hg alle mgeDSchappen beiat, de w^s- bcid nitgenmderd ; en dat het gelak, hetwdk hQ loo drift% liad nagejaagd, hem bestendig ontvlagtte, wanneer 14 sdoofde, die grillige godin gegrepen te hebben. Hy, die mea den eerznchtigsten ridder van den oceaan noem- de, had in het laatst van zyn leven broodsgebrek geden Bit is alles, wat de geschiedschry vers van de ontdek- Idng van Suriname hebben geboekt Met de ontddcking van een land neemt deszelfs geschiedenis eenen aanvang ; 4odi hicr is eene gaping van rnim 80 jaren. Gaame sonde ik iets daarvan zeggen, nit sucht, om u iets me- de te dsfllen, irat anderen niet hebben kannen of willen doen, dock ik heb er niets van te ireten kunnen komen. Bfet bkd het land, alwaar geen goed en 00k ge • • • En kwaad gedian werd, terwyi men in andere - nieow ontddcte stre- hen vocht^ moordde, roofde, en met de Enropesche ondeugden invoerde. De boomen groten en blüden in Suriname's vruchtbare strden, lot dat zy in hoogen oderdom stierven en op hon nageslacht nedervielen, om door miriaden mieren te verorden weggedragen. De rivieren kabbaden door dezelfde heddingen, waarin zy sedert de scheping der wereld wa- ra heengevloeid ; — doch laal ik niet dwalen — zy spoedden waarschyniyk niet alien op den weg voort, die haar by hare wordiDg was aangewezen, want overstroomihg, orkanen, aardbevingen en andere werkingen in de nimmer rustende nataur hebben gewis der bedding van vele dier majestueuse watermassa*8 eene andere rigting doen nemen. De apen be- woonden, met het talloos heer hunner medeschepselen, de cindelooze bosschen, faiet uitzondering van enkeic m. 3 pUaUcB, waar de Indianen hen den oorlog aandedcn, waar de CSaraiben hunne strooptogteD deden. Onder deze hidd GoGuu y hei opperboofd der MaDitivitanas, zgnen harem ^ eo gebruikte, uit eene hem byzonder eigeae liefhebberQ^ de pUaUcB, waar de Indianen hen den oorlog aandedcn, waar de CSaraiben hunne strooptogteD deden. Onder deze hidd GoGuu y hei opperboofd der MaDitivitanas, zgnen harem ^ eo gebruikte, uit eene hem byzonder eigeae liefhebberQ^ de pUaUcB, waar de Indianen hen den oorlog aandedcn, waar de CSaraiben hunne strooptogteD deden. Onder deze hidd GoGuu y hei opperboofd der MaDitivitanas, zgnen harem ^ eo gebruikte, uit eene hem byzonder eigeae liefhebberQ^ de p Schonste en yelde vrouwen voor zijn raiddagmaal. Foci, zegt men, wie kan zoo iets geloven. En toch bet ttaat geschreven, en wd door een man, die, als rei8besdirf{- Ter, op byna den hoogsten trap staat (*). Ook hood ik het er voor, dat, wat ecnmaal gebeard is, meermalen Idui gebeuren; want volgens denzelfden schrg ver, die hel aU den mond fan eenen zendeling had, mestte een Alcade uit Voiiva een zyner Troawen in zQne Canuto (but), om baar daama te consomeren. Met kkn woord: CMjatia^ onder welken naam het land tnsscben de twee reazen ri* vieren, de Oronoeo en de Amaxonen, op de kaarten alaal angetedcend, was eene zeer woestc kust. — Berst in hef jaar 1634 trof een Hollander, Datid Pietbs de Vans ge* naamd, in Ouijana een zestigtal Engelschen aan, die zicfa aan de oevers van de Para-riTier, welke zich in de ri- ▼ier Suriname uitstort, met het planten Tan tabak on- ledig hielden. Zy schynen zich echter spoedig te hd>-* ben verstrooid; want in 16 40 namen de Franschben bonne plaats in. Waft van aard, en daarenboven telkens door de Garalben overvallen wordende, vertrokken zy naar ri-ders, om wederdoor de Engelschen vervangen te worden. Dit had plaia in 1650. Van dat tydstip af kan men Sb- rtfiamf, of het tegenwoordig Hollandsch Guijana, eerst eene kolonie noemen. Mun brief is reeds te lang, waarom ik bet vervolg der geschiedenis van Suriname tot den volgenden verscboif. (*) Zie VOR IIvnoiDT. IV. Th. p. 322. YIERDE BRIEF. -•m DE GESCSDENIS. Aul nrgoDQing van Kaiil II , nistte Lord VmM^cu Wil* loooni TAN Paiham, of TAN Pabam , Toor eigene reke- niog een schipuit, en veroyerde, of liever : nam 'dat land ▼OCT lynen meester in bezit. De Engelschen , die meestal Hit koningsgezinden bestonden , welke door Gbomwbll Yer- folgd waren , en hier eene schuilplaats hadden gezocht , werden door de oorspronkelyke bewoners wel ontvangen, en sloten een verbond met deze. KAiBLSchonk inl622de Bieawe kolonie aan deszelfs stichter, die zich nu zelf der- waarts begaf, en aan de volkplanting wyze en goede wet- ten eo reglementen gaf. In 1665 was de kolonie reeds aanmericemk toegenomen. Het meest legden de Engelschen zich op iiet bouwen van tabak toe, ofschoon zy ook reeds een fcertigtal suikerplantaadjes hadden aangelegd; terens boowden zy een punt ter hunner verdediging. Doch on- derwyi deze Britten , in dit hoekje van de aarde, in vre- de en stilte hunnen tabak bouwden en hunne suiker pers- ten , Tiel er in Eurttpa iets voor, hetwelk hen droevig in 3* 36 hunne nist stoorde. HoUand was met Engeland in oorlog geraakt ; ea terwQl db Ruiter met leeawenmoed de b^> dreigde kusten ran het vaderland Terdedigde, geloofden de Zeeuwen, behaWe dien fellen krgg in de Noordxee, ook nog wd in een ander werdddeel hel een of ander te kunnen uitfoeren. Tot dat einde londen zQ in December 1666 den scbeepsberelhebber Abbabam Rbuhsbn naar Guff- ana J met 3 schepen en 300 zeesoldaten, onder. aanToe- ring ran Rapt: P. J. Ligtbhbbbc en M. db Ram. lleo zeilde den 26 Feb: 1667 de riner SurtiiafiM op, en het Tid den dapperen Zeenwen nietmoegeligk, om de Tenprei- de Engelschen en hnn slecht bewaakt fort te OTennUcn, en aldus Suriname in eene Hollandscbe bezitiing te lier- acheppen. Het Ueine fort werd Tersterkt, en door 150 aoldaten beiet. De Admiraal Kbunsbn vond bier yele Pbr- tngescbe Joden , dien by dezelfde r^en als geborenen Hd* landers bdoofde. De kolonisten , die zicb niet wiUen on- derwerpen, en licb bardnekkig verzetteden, werden op scbatting gesteld. Hg behaalde bier een' bnit van /* 400,000 , wdke by met een yaartnignaar Zetland zond, terwyihg andere Engelsche kolonien ging opzoeken, acbterlatende 120 man en 20 stokken gescbut op bet versterkte fort, met 6 maanden proy^nd, onder beyd van Kapt: db Ram. Indien bei den Redakte vrede, in July 1667, nie meldet vere, dat al de plaatsen, weite door partyen völlig den 10". Md van dat jaar waren veroverd, aan den over-winnaar zouden verbieven; want in October van dat zøde jaar kwamen 1200 Engelschen van JanuCtka. onder bevel van Kapt: Hbrmans, in Suriname y beroverden de kolonie, en bidden er verschickkelgk bais. Mogten zg dat doen? Inonzen stoom-tgd hadden zø in dmaanden, ran Joiy, toeo de yrede te Breda geteekend was, tot October, riemalen de tiding kannen ontvangen bebben, dat Smifidme aan ons beboorde, en nit kracbte van oTerwin-mag J en oit kracbte van rerdrag; maar de Engdschen sullen bet wel niet geweten bebben. ZQ mogten bunne julonie bememen; maar waarom de inwoners, die Toor beCgrootste gedeelte ait Engelschen en Joden bestonden, an de ptnndering der soldaten orergegeven? ZQ badden ich dnrten verdedigen! Meer dan 500 kolonisten zagen kimne woningen. Sekmerolens, en engl., door. Banne eigene landgeoecen. Temiden. Na 3 weken geroofd en geplan-derd te bebben, namen zg de ge?angene Hollanders, met hnnen berelbebber de Ram, mede naar Barbadoe. De Goovemeor aklaar, lord Millouohbu, die vroeger Smi-iuHM had bestourd, bad reeds aanscbr^ving ran zQn goa-nmak, dat die kolonie aan Holland was afgestaan, en torn zich dos niet wel onlnindig booden. E^ bidd zidi, alsof bet gebeorde op Suriname bem onangenaam was, en ontsloeg de gerangenen. Handdde by yerder over^eokomstig bet yredesverdriig van Breda? Gaf bQ dade-Ijfk de kolonie aan Holland terng, en berstelde by al-daar, belgeen de Eng: Kapt: Humaiis vemield had? Hyzood zynen zoon Hbnky met 3 oorlog- en 3 koop?aardy-scbepen naar Swriname, om de gebeele kolonie te ▼ernietigeQ. Deze Hbnky noodigde alle kolonisten nit. cm met bare en good met he vertrekken, met de allerniendelykste bewoordingen, dat, indien zy niet naar zjfnen wil bandelden, by hen als rebellen zoude bescbon- wen, en hen dien o?ereenkomstig zoude behandelen. Hier intA niet te bedenken: men had nog kortdings hnnne vrien- dcigke bebandeling ondervonden. Niet minder dan 1200 38 ptnonen, wMronder fde Joden eo Eogelscbeo, begaves lich met hunne snikennoleDS, slaven eo goederen naar JamaXka, De yrieDelfjke Hembt bleef intusschen op Sii- rinamif ten einde de aan de Hollanders afgestane ko- lonie yerder te Ternieleai De Yiiendelyke handelwgse van lord WnxoufiHBU en diens soon went in Holland b»- kend. Er werden deswege klagten ingeleverd, ea getor- derd schadeYergoeding in de hentelling van de kokmie in Torigen staat, krachtens art: 3 van bet vredesverdrag. Em^ QuiUifid zond orders aan Willouohbu, om de forteres in de kolonie aan Holland over te ge?en. Hiertuin werd to1«- daan; docb de goede Hbhit nam met gew 38 Eld nog 16ft Sla?en, 126 hoombeesten, 8 snikermolens en 1 20^000 poo* den sniker mede. Aldus kwamen de Engelsehen het ▼erdrag na! In den bedroevendsten toestand kwam de eerste Cioit* Terneor Tan onze nienwe kolonie, de beer P. J. LDbtbn- me, die in bet vorige jaar dezel?e bad belpen veroveren, in 1668 aldaar weder aan, en bekleedde dien post tot 1678 met ved beleid en verstand- Thans, na Suriname van eigenaars verwissdd was^ deden zicb ook al spoedig de keomerken van deszdfs smaak ontwaren. De akkerbonw werd in den begi'nne minder bebartigd dan de koopbandel ; doch toen de Westr-Indiscbe maatscbappg over de kolonie bet opperbestnvr kreeg, werden de bosscben aan de rivieroevers omgebakt, de grond Tcrdedd, en bezorgde men den eigenaars daanran bet be- noodigde aantal slaven. Die lust gevoelden, zicb derwaarft te begeven, konden grond in eigendom krygen, en tct* bonden zicb alleen, om later den prys in voortbrengsdcQ te voldoen. Allengs breidde de kolonie zicb nicht; en had flängige geenen binderpaal gevonden, in de gedorige aanvallen van de w^gelo^pen negera, (waarover ik in hel ferfolg breedvotrig lal handelen,) dan %are men leker ▼erder dooiigiedroiigen. Hier, in Surtiiifliie, werd de moed ea Tolharding Tan Hollanders ▼ereischt, om de zwarighedea le Urten, die xich tegen de ontginning Tan deie betitting ^ooideden. De meeste landerneen loch, ait wäre men ui Verrolg Tan tgd voordeel hgopte te trekken, stooden b^ hel hooge gety drie k Tier Toeten ooder water ; er met* ten kaoalen gegraTen en sloizen aangelegd wordea. Dit dedoi de Hollanders; bun komt de eer toe, met taai geduld, looilU in de oode als nieawe wcreld, den.oceaap CB de stroosen te bebben bedwongen — eene reden te meer, cr Irolscfa op te iQn : N^ierlander U heetm. Wfj moeten cchter ook niet Tergeten te leggen, dat de Sarinaamsehe ^rolkplanters too Teel geld, als vi begeerden, tegen 6 prooe iDOBdea bekomen, mits dat de plantaadje tot pandaaa den geidtchieter bleef, en de planter, tot bg de gebeele soul betaaM bad, tegen den loopenden pr^s, de prodoktcn iQner nienwe laaderflen aan den gddicbieter lererde Door gdd, Tiyt en geduld te gader geragsteuod, herschiepen da Kederlanders bet gedeelte Tan Ouijana^ betwdk bun toe* kwam, welras in eene der bloeyendie West-Indiscbe folkpUntingen, en telde men daar, in 1762 — dus nog 9Dcn bonderd jaren na bet in bezit krggen — reeds 430 ptantaM^es, bearbeid wordende door 85,000 slaven, oider bet bestonr van 4,000 blanken. — Docb ik loop de ge- i cbied eni s TooniiL In 1683 besloot de West-Indische Maatscbappy, om twee derden Tan de kolonie aan anderen otot te doen. De stad im<(frdaainam6^derde, en de beer Gobnilis tan TAB SowDunus hetandere derde gedeelte. Daki daarm ^ Terpligting op licb, om lelf 9hGm mar Swriname te b^ven. Het bestounvan deien mao, die slechls T^i jtren bet bewind voerde, wordt leer Ter- •cbilleod beoordedd. Ook bier, gelQk doorgaaos, zal de waariieid licb wd in hel midden be?inden. Zdcer is het, dat de beer tan SomnuDUE een vast karakter bad; dat ' by op orde aandrong, en de wetten bandbaafde; dat hQ aandetwisten metde Indianen — twisten, wdke der kokmie ^leer Tde nadeden badden berokkend — een dnde maak- te^ ^kwr e En Terbond met ben te slotten, en idfs eene ▼nmw nit bnnnen stam te. ncmen. Alioo toonde bH -^ ebk door bet ledenbederf te willen beteugden — boe em- •tig by bet, ware belang der volkplanting bebartigde. Doeh tefcns scbynt by zicb aan o? entry ving te bebben scboldig gemaakt. Bogteten zeh de moordenaars naar bet (mi' Zeeldindia, belwdk xy in bezit namen. De besetting yoegde xicb b)f heD. Zoaderling genoeg, begroeym de opstanddingen nog dieoielfden avond bet lyk?an den yemioorden Gonver- Beor, met alle eer, aan igne betrekking yerscbuldigd. Het geKbot werd gdost, drie 8al?o*s nit bet kldn geweer dedeo lidi booren — even als of een waardig bevdbebber ifnco natooriyken dood was gestonren. Intosscben badden de soldaten zicb een' nienwen J[>eyd- liebber en nienwe offideren verkozen. De inwoners Tan flbriiMNMy niet minder dan de regering, beronden zich in emcn kommerroUen toestand. Het beste, wat zg ge- loofikD te knnoen doen, was met de moitelingen van bet fort ia ooderbandding te treden. Dit werd gedaan. Men flocf de Yolgende overeenkomst?oor : De bezetting zonde niet zeer aanmerkeiyke gddsom ontvangen. Het moest ¥<ergQnd worden, met bet scbip de Salamander de Yolk» piloting te Teiaten, en zicb Te begeven naar welk werden werden werden. Dit overgekommen zu finden, giogen 129 man aan boord; doch door bun lang talmen, om onder ziel te gain, bad men intussigen gelegenheit, om de Salawumder met kleine gewapeode yaartnigen ongemerkt te omringen. Thans moesten de mniteiingen zicb overgewuL Drie banner werden geradbraakt; acbt werden gehangen, en de overige werden weggezonden, dewQl men ben niet meer konde yertrouwen. Gdukkiger slaagde'de mingende Gooyemear, de Heer yan ScHSBPHFiniTUBFi, er in, om zicb op Suriname bemiod te maken. HQ bersteldede orde, maakte betere schikkiBgen op de regtspleging, CO stelde de kolonie in eenen goeden staat van verdediging. Dit lästste werd voor als bevölgen, toen in Mei 1689, en dus zer kort na de komst van den nieuwen Gouverneur, de Framche Admiraal Deamb de volkplanti met ee sterke vlooi tantastte. De beer yam Scbbk- FiNHUizBH nam lulke doeltreffende maatr^eleQ, dal dm Yjand onverrigter xake moest afcekkea. Ooder de Volgeode Goaverneurs: vm dki Yeek en urn GouB, nam de landboaw in de kolonie seer toe, doch Tid er overigens weinig merkwaardigs Yoor; dan in 1712 Irof S^riname een zwareramp. Onzerepubliek, toen met FmUb- r^k in oorlog. zgnde, zond dit laatste land eeoe stapice ▼loot, onder den Admiraal Camiio, naar Swrinaau, die in Jony de rivier opzeilde, en een paar vaartuigen Vig- nam. Men bood hem een* gednchten t^enstaod, loodat hy genoodzaakt was terug te keeren. Yier maanden laler echtcr kwam hg terug met eene vloot Tan 8 oorlogsdMiitBy 7 barken en yerscheidene kleinere vaartn igen, te lamf 336 kanonnen voerende. Het gelnkte hem, den 10". Ock de rivier hooger op te zeilen, en yerscheidene plantaa<^jeg te bezetten. Had er eenheid yan wil tusschen het beilaiir en de ingezetenen be&taan, dan had men ook Ihans w^ derstand kunnen bieden ; duch oueenigheden yan allerlei aard yerlamden alle yeerkrachU Den 15«". Oct: wierpen de Franschen eenige bommen op bet fort Zeelandia ; den 16«". waren zij meestcr yan de riyier. Den 27"°. dier maand werd er tusschen de yolkplantiog en de yijandelijke yloot on- derhandeld, met dat geyolg ; dat aan den Franschen yloot* yoogd de waarde yan f 622,800 (*) moest worden ter hand gesteld, als brandschatting. Dit yoor het grootste gededte in yoortbrengselen en slayen yoldaan zijnde, wendde Caa- SAED den steyen. (*) T. PisToaivt test :/* 743, 359 De daarop Tolgende jaren werden gedänmerkt door bijna ooafgdnrokeo Iwisten tusschen de Gouvernements en de be^ ▼oUcing, maar nog bedroeTender door de oorlogen, velke men met de weggeloopen slaven, sluipnegers genaamd, jumlMNideod moest Yoeren. Het is eene treurige waarheid » dal de harde bebandeUng, welke sommige planters — ea nen noemt de Joden met name — hnnnen slaven aande- dcoy die ongdakkige scbepsels tot wanhoop bragt. Velen nm hen namoi de vlugt in de ondoordringbare bosschen ^ welka ten westen aan de volkplanting palen. Daar ver- eenigden xg zich aan de rivier de Saratniea; en toen zQ ach in het jaar 1728 sterk genoeg gelofden, yielen ly op de ^antaadjes aan, roofden en moordden, en marten eene menigte snapbanen en spiesen bait, hetwelk ben. Tan no af, voor de kolonisten des te gevaarlyker maak- te.. Het sonde mg al te langwylig doen worden, wan- neer ik alle invallen der sluipnegers,. alle moorden En einer neuen, door hen geplegen, alle hätten tüchtigen de Gouverneurs, die niet alien even onbaatzuchtig, en de planters, die niet immer gemacht waren, während beschränkt waren. Zulk een tafereel biedt niet viel uitlokkends aan. Ljerer willen wy met Snellen tred over de schaduwzyde slappen, om de lichtzyde te beschouwen. Sedert 1721, toen de koffijboom het eerst in Suriname ward overgebragt, legde men zich met een gunstig gelegenen. Jekt der de cacao werd reeds in 1736 naar Holland gezonden, en daaruit blykt, dat de landbouw toen reeds aanmerkelyk was toegenomen. Minder günkrig was men met de proeven, de indigo be- Ircffimde ; en ofschoon men steenbakkerijen had aangclegd, bleek het weldra, dat men de sleenen goedkooper uit Hoi- konde ootvangen, dan dezelve in de kolonie bakken. De traagheid der negiers, wtanran 5 stdlig Diet mder werks in een* steeDoyen op eenen dag aflereren, dan 1 arbdder in Holland, is daanran de oorxaak. Ten erode de oneyenredighdd tasschen het aantal blan- ken en negen eenigxins le Terminderen, en eene soort yan yoorposi iegen de slnipnegers tehdiben, noodigde men in 1747 landlieden nit, om rich als landboawen naar de kolonie te begeyen. Die oitnoodiging werd deien goe- den menschen regt smakd^k gemaakt. Suriname was inik een rQk land ; men zoode ban oyeryloed yafi grand af- staan, ja, hen ook yan bouwgereedschappen en koebeea- ten yoorrien. Dit uitgeworpen aas scheen te lekker, dan dat niel eenige PaltEer4x>eren, arme drommds, er grel^ naar zoaden hebben gehapt. Zelfs een paar Zwitsersche hoisgezinnen yerlieten bonne bergen en dalen, om te Swriname den ledigen buidel te yuUen. Met eyen fetl boop en stonte yerwachting, als Ralkigh den Oronoeo 600 myien opvoer, om het ingebelde goudland — El Dorado, zoo als de Spanjaarden het noemden — het zoo als de Indianen yerzekerden, midden in Guijana lag, te yinden, begaven de brave Paltzers en de moedige Zwitsers zich scheep. Doch, helaas! even min als de Engdschman het goadland vond, of iemand der El Dorado' t - zoekers, in zQne pogingen slaagde — even min vonden de Paltzers en Zwitsers wat zy gedacht hadden te zullen yinden. Yraagt gij : hielden de Hollandsche pachters dan gern woord? Wei gewis! De Hollanders, en yooral die yan de 17*. Eeaw, waren immer als obige de opresse menschen van de wereld, zoo als ook thans weder blijken zal. Paltzers en Zwitsers kwamen bebouden te Suriname aan, en werden yriendelijk, zeer vrienddijky door de gastvrije Nederlanders ontvangen. Dat begin was goed. Men gaf dezen Ueden, ato nFie men het konde aaozien, dat zy tot werkeo in de wieg waitn gelegd, beesten en bonwgereed-sdia(ipeD. HTerin hield men dos ook woord. Ten slotte irees men hnn lelfs meer land aan, dan ly met moge-lykheid konden bearbeiden. By alle zaken echter, ook UdCi Vi de schgnbaar beste, komt het voordeken maar al hel hinkende paard achteraan. Het land, dat men hos gnlhartig had aangewezen, lag aan den Oranj^weg, boven Para, in de binnenlanden. Het was eene der ODguiitigfte en onyrnchtbaarste streken. Evenwel — het wat toch ket beloofde land, en de taai-geduldige Nederlande hadden zich wdligt een al te hoog denkbeeld fevonnd Tan de kracht en de vHjt der z End Waar gebeende Piltiars CD Zwitsers. Hoe het zg : ofschoon die menschen id£i slaTen kregen, om hen te bdpen, zg konden het in dia eenzamen woesten oord niet niet nithoaden. Alras foebten zQ, in het zwdgen van drank en het leiden?an em Kederiyk leven, tegengift tegen bet heimwee en de tdeontelling. Het middel was erger dan de kwaal, en er vier jaren yerloopen waren, sprak men op Suri-- f^ het etablissement te Para^ even als wy van snd voorbygaand luchtverschynseL Bene tdeurstelliog van een* anderen aard» bad reeds vroegv eene vereeniging van menschen getroffen, die an- ders wat minder ligtg^loovig dan de Paltzer boeren waren. Bal woord El Dorado y en het liefelk denkbeld, het bewelkend, was nog in geenen deele vergeten, Soiker, katoen en koffij waren zeker kostelijke zaken te Doemen, maar mineralen, lood, tin, koper, ziver, edelgesleenten — maar goud spande toch de kroon. Wilhblm Hack stelde zich aan de spitse van hen, die, onder de beschermende vleagden van een o'trooi, te tamen sidi vereenigden, en den nederigen iitd van lflii«raaMriNii-pa^fnie aannamen. De zaak leed geen uitstd : bet octraoi werd in den wettigen Yorm ontvangen ; de Winsten toot-loopig eerlQk gedeeld ; de eerste inleg Tan een portie rm f 750 was gestort. Thans was de oorlog aan de ingewanden der aarde yerklaard. Om in zaik een gew%tige bezigheid niet door de slnipnegers te worden geitoord, man men, alles volgens het octrooi, een' korporal net twintig man mede. De eerste aanval geschiedde t^gen den berge Yicioria^ geen onbdlspellende naam in der daad* Docb de meeste n amen bedriegen, zoo ook deie berg; want de mineraal- en goud-graYers leden al spoedlg eeit gedachte nederlaag. Door gebrdc aan de noodige Yoonor- gen nameiyky stortte een gedeelte van bet werk in, en 40 menschen werden levend daaronder begraven, Dit, en bet vinden van eenige erts, weike, naauwelijks zoo veel metaal inhield, dat de vradit konde betaald worden, was bet resultaat van de - met zoo veel boop begonnen goudzoekery. Gy zult mij welligt tegenwerpen, dat deze mishikte proefuemingen — namely, om Paltzer boeren in Soriaamscbe boeren te berscbeppen, en gond te graven — juist niet 1e best onder de rubridk : lichtsijde knnnen gerangscbikt worden. Doch die kleine telegraphieren moogt gegränken by sebermutselingen, waarby men eenige manschappen verliest, terwyl men inmiddels in bet dgenlQk boofdtreffen de overwinning bebaatt. En bierop mogtdea de Nederlanders in den stryd tegen Incht, aarde en water boogen ; want in bet jaar 176S werd in Sarvname alleea ingezameld: 1*. 100,000 pond Ratoen; 2*. 200,000 pond Cacao; 3*. 14,000,000 pond Roffij; en 4*. 28,600,000 In 1724, bedroeg de uiUoer 56^ oentenaren, in 1729 reed* 2jnH oenl., ea door elkander Tan 1724^1729, 1,506> cent. In 1730 leverde ig 5,036| cent., in 1739, 31,850 oenL, en jaar- lib dMT elkander van 1730^1739, 16,020} cent. In 1740 waa de wlmeK 40,712} cent., in 1749, 31,670} cent, en Tan 1740^ 1749 JMfVka, 37,899> cent. In 1750 Tras tg 35,363 > cent., in 1709, 109,903 cent., en door elkander Tan 1750—1759. 58,424^ £| kedroeg in 1760, 102,064} cent., in 1764, 04,544 , m door elkander Tan 1760—1764, 113,024 cent. In 1775 «■■ de wtToer 133,000 cent., in 1779, 131,008 cent, in 1784, 120^184} cent., en door elkander Tan 1775—1784, 123,286} cent. Stiavl diea t|d ti de uitToer leer geionken. Zg bedroeg onder da Eifaliche regeriog near Grooi'BriUanj^ in 1804, 8,946} cent., in 1812, 38,938 cent., en door elkander Tan 1804— 1812 jaarlgka 06.864} cent. In 1818 bedroeg ig (near Holland) 84,288} cent., en in 18.19, 55,902 cent. In 1830 lal de aitToer 100,000 cent, bedragen, fraartan er 70,000 naar Holland gingen. De nilToer bedroef; in 1700: 105,000 centenaren, in 1709, 187,010 cent., en jaarlgks door elkander Tan 1700—1709, 131,539-eeot In 1710, 156,610 cent., in 1719, 173,162 cent., en jaarlgkt door elkander Tan 1710—1719, 177,940 cent. In 1720, 194,802 eaA., in 1729, 264,285 cent., en jaarlgkt door elkander Tan 1739-1729, 250,695 cent. In 1730, 271,000 cent., in 1739, 191,310 cent., en jaarlgkt door elkander Tan 1740 tot 1749, 225,855 cent. In 1750, 107,247 cent., in 1759, 187,377 cent., en jaar-lfkt door elkander Tan 1740 tot 1749, 225,855 cent. In 1750, 107,247 cent., in 1759, 187,377 cent., en jaar-lfkt door elkander Tan 1740 tot 1749, 225,855 cent. Arlington door elkander Tnn 1750 tot 1759, 212,368 cent In 1760, 210,140 cent.. Zenden le den lande! Ik zwQg Tan de andere Watt-bi* dische bezittingen, wdke geiameniyk stdlig meer dan ▼ierde yan bet hier opgenoemde opleverden. in 1769, 209,250 cent., en jurl|ki door elkandflr yur 1790 toC 1709, 211,296 cent In 1770, 147,300 cent., in 1779, 147,900 cent., en jai|ka door elkander T«n 1770 lot 1779, 109,793 In 1780, 167,000 cent., in 1784, 143,240 cent., en Jurlik* elkuider Tan 1780 tot 1784, 160,008 cent. Van 1784 tot 1794 be> droeg tB jaarlfpKs door elkander 186,397 cent. De Tenmndering federt het eente derde van de 18". 6MW if oproerkeniwaardig ; grootendeela ten gerolge Tan den ne geiooriog. Set de 19. eeaw Termeerdefde de nitvoer; deMlre bedroef bmt Engekmd in 1804, 298369 cent., in 1812 ilechta 199,682 oeaL, en jaarljjki door elkander van 1804 tot 1812, 259,163 cent la 1818 gaf men le aan yoor 188,733 cent la 1818 gaf men le aan yoor 188,733 cent la 1818, 200,660 cent., en doorelkander van 1818 tot 1826, 188^364 cent. Wil men echter de UoUandiche uitfoer jaiit op* 200,000 oent. achatten, alle vreemde en den tiaikhandel minitena 42,200 p en de contumtie 3,000 cent., lal dit te lamen een TonrfhrmfWDl Tan 245,200 cent uitmaken. BoomwolofKalO0H, In 1706 lererde 5(Mrw i a i w6p; 6ceBtflntreDy 1712, 25^ cent., in 1727 tlechts 3| cent., en Tan 1712 tot 1727 door elkander 14^ oent. In 1731 was de uitToer 12^ cent., in '1740, 38^ oent, en door elkander Tan 1731 tot 1740 10| oent In 1741, 40| cent., in 1750 tlechta 1 cent., en door elkander tbb 1741 tot 1750, 10| cent. In 1751, 52 cent., in 1764, 343^ cent., en door elkander Tan 1751 tot 1764 tlechta 58| oent. Alleen in latere tjden steeg de aanbouw ongemeen. In 1776 Traa de mtc Toer reeds 1,444^ cent, in 1780, 6,508 cent, in 1784, 10,205( cent, en doorelkander Tan 1775 tot 1784, 6,108 cent. Yan 1784 tot 1794 door etkander jaarlgks, 9,265^ cent. In 1791 gingen naar UoUand 6,803> cent., in 1792, 11,302* cent, in 1794, 12,131* cent Naar £ngeUmd gingen in 1804, 9,918 balen, in 1812, 4,239 balen, en jaarlQkt door elkander Tan 1804 tot 1812, Hier xilll gfj my wel?ergannen. Een een oogenblikde pen neder te leggen, eo myner hand rust te gannen, dewQl ik, de geschiedenis getroow willende mededeelen, een snaar moet aanroeren, wel|ce voor u en my, die eenen af keer hebben Tan hel storten van menschenbloed, en alioo ook in geen Terband staaC met bel mededeelen der gevolgen van geduld, yiyt en orerleg onxer Toorouders. 0,309 bales (te umeo 21,405 cent). Men ach alto de Tort hte n p el en op 25,000 cent., wasran er 20,000 naar MoUand gingen, Gwse. De utroer io 1725 bedroeg neaiiwelfka 4 centenarea ; in 1732, 31| eeet., in 1739, 569| cent., in 1740, 778} cent.; Tu 1732 tot 1740 door elkander 229* en in 1742, 2,251 cent.; in 1790, 3,839 cent.; en door elkander vnn 1742 tot 1750, 3,811 cent., in 1791.2,053 cent., in 1764, 1,310} cent., en yan 1751 tot 1784 jeafi|kt door elkander 1,454} cent.; in 1775 was de nitfoer 7,833| eciU., ia 1784, 5,002 cent, en jaarlfka door elkander 1775 tot 1784, 6,037| cent. In 1786 was de nitfoer 7,833| eciU., en jaarlfka door elkander van 1785 tot 1794, 4,737} Sedert dien tgd verminderden de Toortbrengselen seer. Qn- de En^ltche heertchappQ gingen nahr Grool-Britianj* in 1804, 1,151 Eeat., in 1812, 1,065 cent., en jaarkel door elkander 1804 tot 1812, 1,267 cent. Men tovat Terder deTOortbreng- 2,500 cent.y waarvan 1,500 cent, naar Ewropa gingen. De oopC U in het jaar 1841 niet ooToordeelig geweeat. Gedu- bet gemelde jaar ign afgescheept 31 millioen ponden auiker i 1,700,000 ponden heele koffij; 239,000 ponden gebroken koffij; 1} millioea ponden gexuiverde katoen; ruim 85,000 ponden on- pemiverde katoen; mim 86,000 ponden cacao; ruim 78,000 gal- looa nm; mim 99,000 gallons melatsie; en eiodelgk 638 ponden iadifo. Dtt reniltaat vertchilt niet Teel Tan dat van 1840. De foaelde prodokten t|n aitgevoerd met 82 Nederlandacbe en 32 iierilaaaache achepea, in. 4 YUFDE BRIEF^ * »>3 oe^o^^»*- GESCHDEDENIS VAN SUBINAME. Wy 1^0 thans met de gesehiedenis an Smriname ge- Yorderd tot het jaar 1770. la de laatst yerloopene jftrea had men berfaaalde moordea, plunderingen en Terwoestin- gen der plantaadjen te betrearen gehad, waarom men in 1762 en later verbonden met de bewerken datnran — de scboil- of gevlugte negers nameiyk — had yi^fiffHr Menpaaide die muitelingen door geschenken, en likli hen daardoor op een behoorigkeii afstand. Dodi in ITIt werd de wapenstilstand yerbroken, de oorlog tosfdien de boschnegers en de kolonisten barstte uit, en — S uri nt mt had evenzeer z^jn zeyenjarigen oorlog als DmU$e M§ni w Ik heb echter in geenen deele het plan, om a al de bgionderheden van dien gmwelgken kr^jg tosschen onbe- schaafde boschbewoners en vcrbitterde Toikplanters mede te deelen. Alleen het Toomaamste wil ik u als schets tandiaii zeyenjarigen krgg aanbieden. SI l>e UDdeo, waar de slaverny bestaat, zya maar al te 4ikwerf bloblgesteld aao opstanden ea J Dioedige looneeleQ. AQ dit aoders? De beer beschoowt zgne slaveii en als weieos, ODetndig minder van waarde dan hij lelf, m als c*Be soori fan lastdieren, waarvan hQ loo ved mogd|ik ^''iKiideel moet trddcen. De slaaf, ruw tan ligefiaam, en ^ den laa^^sten trap. van geest-beschaTing staande, is wel ▼^n ipne minderheid overtuigd, doch fag is niet zoo stomp ^^ gefod, of by beseft, dat men bem onreglaardig ^^huMklt, door hem eerst, zfjns ondanks, nit z^n vaderland (^fHU) la Toerep, en daarna onmatig bard te doen ^HMidflB. — Is bet dan wel te Terwondereo^ dat ^M sbfeo wrok en baat yoeden teg^ ben, die zg als ^^nie Tganden beschouwen, en dat zy, wanneer de ^^legoikad zicb duurtoe aanbiedt,?logten? In geen ander ^^Ad is de oatvlofting der slaven gemaldceiyker dan ^Smirnm,, wwr bQu ODdoordriogbare boucboi un de Hi^aadlicn palen. Bevinden zg zicb eenmaal in die bos- dan beschouwen zy zicb niet enkd als yrye Maar ook als oversoenbare Tyanden van banne ^Mnalige meesters, wie bezittingen zg berooven #iv ^vioesCen, ja, wie zg niet zelden onder de grootste folterin- fSfui bet leven berooven. Van daar die vroeger berbaalde h^gtcn Tan yerbranding of yernieling der plantaadjen, en Wt fcrmoorden van blanken. Vooral in bet jaar 1772 . m Si^nam$ op den oeyer yaa baren ondergang. Bene aasMBl|ke magt yan gewapende jiegers bad zicb yerzameld, « bedrdgde de vdlkplanting met yernieling. De scboonste pbaUaiyen werden yerbrand; de bewoners yan de oevers der CtiUea werdeo yermoord, en steeds meer en meer flogteode negers yersterkten de vganden. Tbans bad men aid alteeo de OacasAiegers en die yan de Sarameca te dochteo, maar odk de muitdingen atnde CoUm. Er leer wdoig krijgiTolk in de kolooie; en alforent Tenterkingen oil Swropa konde bdcomen, Terliep cr ved tijd. Thans bleef er niets meer over dan een ge«aa§C middel. D It bestond in het oprigten van een oorpi ▼rl' gemaakte slaven, die lich boven verwacbting gelroaw m dapper gedroegen. Tevens werd er naar £iifO|Ni om fli«r— dere troepen geschre?en. 