Over de spelling van de bastaartwoorden in 't Nederduitsch
wil niet zeggenr ? ?? ipreek die letters zus of zoo uit!" maar „bedenk dat er famentrekking ( A ) plaats heeft!" -^ en dan kan men zich , zoo men dit verkiest 7 de uitfpraak herinneren , die hierbg voegt. Zoo ook met de e in poeme, het oude boete en anderen; het heeft met de tweeftip niets gemeens ? dat men aan de e, waar zij op voorkomt, een korteren klank geeft dan aan de e: dit blijkt uit cotncider bijv. waar de % volstrekt niet anders luidt dan. de i yan incident Nodier heeft dus 3 voor den verftandigen taalbeoefe- naar, zich aan eeue ongerijmdheid fchuldig gemaakt, met , in zijn prononciation figurie ? de uitfpraak van perle te willen verklaren , door te zeggen , dat men 't perle uitfpreekt. Perlel vraagt men zioh, bg de lezing ; o, dat is p-erle\ of ? als men de Iweeftip begrijpt gelijk de Heer Van Lennep (bij wien ik dikwijls poetisch en geopend of dergelijken vond) y pe-rle : hoe komt die Franschman aan zulk eene afbrekings method e ! Men heeft wel eens gemeesmuild bij der Britten operat-ing ? preced-ing 5 observ-ed , maar die halen nog niet in zonderlingheid bij dat andere. Zie, zoo fpreekt de eerste aanmerking, die ons bij het lezen van perle , ter verduidelijking van perle ? 7o ontvalt. Nod ie r zeide in zich-zelven : als de e achter een vokaal komt en' een nieuwe lettergreep aanvangt, dan heeft zij twee dingen — lo. de uitfpraak eener korte i , 2o. een tweeftip boyen zich ; het eerste van die twee dingen is onzichtbaar , het tweede niet : offchoon nu die twee dingen in geenerlei verbaud tot elkaar ftaan ? zoo hou ik het zichtbare voor de uitdruk- king , de voorftelling ? van het onzichtbare. Het is als of hij gezegd had : kleine kinderen hebben geen verftand en geen baard ; daar nu later het verftand zich ontwikkelt, en ook de baard begint te groeien — zoo zullen wij den baard voor de manifestatie des verftands houden ! Dat is alles nu wel, roept men mij ongeduldig toe ; maar hoe dan die af ? h, «?, of e bij ons in vers en perle , (even als in de woorden ? die de Heer Siegenbeek blAten , kArel en kKrel ? pwrs ? wEreld) en blAren fchrijft) afgebeeld ? Wbiland fchrijft bepAArlen^ bepEErlen en bepErlen^ Siegenbeek pArel en pAArl ; Bilderdijk neemt van 't een en van 't ander, maar zegt ? dat het „eigenlijk pEEref moet zijn. BrLDERDUK drgft ? in wat Siegenbeek wereld noemt, ftijf en fterk de a door : waf zullen wij nu van die blatende of bleetende a, van die naar ei trekkende e maken ? Een geestig man overwoog x het zelfde punt, en fprak : Spel „wEreld !" eischt de wet door Siegenbeek gegeven $ £11 „wAreld" wordt door Bilderdijk Als de echte fpefling voorgefchreven : Wie ongelyk hebbe of gelyk 76 Is me onverfchillig, 'k Wil met beiden vrinden blyven : 'k Neem beider letters a an, en zal .dus „wAEreld" fchryven.* Eq wij , Lezers ? fchamen we er ons niet voor ! wij komen tot het zelfde rezultaat; maar langs een andren weg. Niemant zal, denk ik, ontkennen, dat, ,wil men niet gemaakt en toch ook niet plat zijn , men noch met de a, noch met de ee, zoo als die heden ten dage wordt , uitgefproken ? den klank der woorden paerel ? vaerS) baeen^ waereld^ kaerel^ blaeten^ blaeren^ paersch } naar behooren kan uitdrukken. jZij, vereischen de tusfehenvokaal ? waar de #, gelijk ik die, in woorden van Grieksche afkomst, de cci , deed vervangen, een zweem van heeft; en die door Huydecoper ? Nylo€ en Bilderdijk ook gereedelijk erkend wordt. (Bk 41) Met een woord fprak ik reeds van de verfchillende fpellingen, die ten' aanzien van vaers en waereld plaats grepen,en ik moet, helaas! bekennen r bet wereld en vers van den Heer Siecenbeek niet onder de geluk- kigste te mogen rangfehikken. Yoorai dat vers, dat op kers rijmt ? of, als men er het tegenovergeftelde van oudbakken door verftaat, zoo dikwerf zich-zelf wederfpr^ekt ! En toch heeft die f pell in g de uitfpraak reeds in zoo verre bedorven, dat ik een goed dichter en uitmuntend dekiamateur herhaaldelijk van de katheder over zijn verzen hebben Hooren fpreken, offchoon hij ze niet tegen de prikkels behoefde te flaan, en zonder dat er Perzen in den volgenden regel optraden, die deze uitfpraak raadzaam maakten; gelijk het warmer wel eens een be/charmer uit het niet hervoorroept. * Witsen Geysbbkk, Puntdichten , d. 1 , bl. 85. Uitg. 1834. 77 Doch hoe zullen wij dien ^-klank dan ten onzent verbeelden? Hij ligt tusfchen de korte a en fcherp- korte e, maar is langer dan deze: wat is nu eenvou- diger dan er ae voor te fchrijven? ^Ik zie niet ? waarom ae minder goed zou zijn dan ew ? on, at*, ei. - De oe is van een anderen aard ; de 6 in deze is oorfpronkelijk zacht-kort, gelijk zij 't in ue- en het oude ae ook wa$. In het oude ae verlengde de e bloo- telijk de a, en daarom kon men geen ae fchrijven > zonder tot de uitfpraak van aa aanleiding te geven; maar van het . oogenblik af , dat men , voor ae , aa heeft beginnen te gebruiken , is de invoering van de ae ? gelijk ik die voorfla ? doorgezet, in alle woorden, welke eigenltjk de fcherp-lange e bebben ? maar voor de' fpelling waarvan , federt de verzachting van uit- fpraak dier e, men gemeend heeft een fterker teeken te moeten bezigen. " Zoo fchreven dan ook de meeste auteuren der vorige eeuw (waarin de dubbele a veld won) de ae , in paerel^ waereld 5 vaers ? ja zelfs in paard; onder deze noem ik alleen Langendijk en Hoogvliet ? en in onze tijd , Mr. J. van Lennep. Poot, Smits ? en alle anderen , die de de nog voor aa fchreven ? behielpen zich voor de 7/-kIank } Poot ? met de enkele ? Smits y met de dubbele e; offchoon men bij laatstgemelden meestal vAKrzen en pAErlen aantreft. (Zie bijv. zijn Gedichten, bl. 167.) He| eenige middel dus, om vaerzen en paerlen 7 en zoo ook de oorfpronkelijk Hollandsche woorden waereld . kaerel, paersch enz.. over 6en komstig hunne uitfpraak te fpellen, geloof ik in het gebruik der ae gelegen te zijn; voor de verdediging van dit gebruik , ook op etymologische gronden, is het hier de plaats 78 niet — men mag zich echter de verklaring, die Bilderdijk van begeeren geeft *,' tea dien einde herinneren. Men zou thands ook maerlen voor meerlen mogen fchrijven, zoo men 5 t niet om den wille van 't La- tijnsche merulaj en wijl de uitfpraak niet ftellig voor maerlen, is , met de e fpelde. Revtrbere , wordt bij ons reterbaere f ? barriire , barriaere] en zoo ontmoeten wij de woorden: t?o- liaere, roluriaere ? doariaere, limonadiaere , ja ? des noods bohemiaene en andere ; welke , fpelling ons te minder zal ftuiten, als wij familUre zelfs in familijukr hebben > zien overgaan , en wij ons herinneren , dat in menige taal de a en e ter z£lfder plaatse geduld worden, terwijl meer het overwicht van deze of gene dialekt, dan de etymologie, de keuze van a of e voor vele woorden bepaald heeft. e izachUkort e). Waar de zacht-korte e y op het einde eens woords, het us of urn der Latijnen vervangt, wordt zij ? voor- namelijk in plaatsbenalningen , door de n opgefloten §. Bijv. in wgyptex (dat aldus met de gewone fpelling van cegyptexland over 6en komt), korinthex, tarentex ? bel- giex , leidex, dixmuidex) en zoo zei men ook pUppex, cypres, en delfex, omdat men die woorden ? bij de * Woordvorfching , o. h, w. bl. 32. f Ingeval de ae niet voor een lettergroep werd gehouden* waarvan de deelen, bij de uitfpraak, in elkander vloeien — zou men geen tweeftip op de e van israel fchrijven. § Zie Bilderdijk, op kosten. 79 verhollandsching , enkelvoudig gebruikt, al$ of ze phi- lippus en delphos heetten. Anders fcbrijven we italic ^ venelie^ azi'e, florentie^ enz. Een woord, dat in de taal, waar we 't aan ontlee-. nen, met de zacht.e e gefloten wordt, fchoon men ze niet doet hooren, werpt, bij de verbastering , die zacbte e wel af. Men kan dit bij de woorden op air of aire waarnemen, alsmede bij die op ein^ et, en dui- zenden andere. eau. De Fransche terminatie caw, die in de middel- eeuwen el was, wordt bij ons nog meestal door el of eel vefvangen : zoo is chdteau, kasteel; plateau , plateel (in de volksfpraak platiet) ; joyau , juweel maquereauj mdkreel] pinceau^ penseel, torqueau^ torkeel parineaU) paneel, vnarteau) marteel] carreau^ kareel chapiteauj kapiteel] chameau, kameel) fardeau^ fardeel en die e is dan , gelijk ik bj, 67 opmerkte , fcherp- lang: hetg^en hier bloot ter herinnering fta. Eau werd echter, als ik zeide, ook e/, zoo: lambeauj lambel) ,escabeau } fchabel) marteauj ook martel\ en manteau zelfs mantel , met den klemtoon op de eerste greep. Men bedenke alwefcr, dat men 't recht niet heeft uit deze regelen af te leiden, dat ik den Duit- schen oorfprong van vele dezer woorden ontkenne j men herlees bl. 32. ei. De Hoogduitsche ei y die, beide, onze ij en ei Yoorftelt, wordt natuuriijkerwijze foms door onze ij 80 vervangen ; zoo is weichsel , wijsel ten onzent , dat met Vistula over 6en komt. Het moge niet ongepast gerekend worden ? dat ik y ter dezer plaatse , een woord 9 door velen als Bas- taartachtig befchouwd, en dien ten gevolge zeldzaam naar behooren gefpeld, uit den rei der vreemden verbanne, en, als echt-Hollandsch , met den Heer Siegenbeek, komenij fchrijve; in weerwil van Bil- derdijk, die het, gelijk ook in 't boekjen over de „Vreemde Woorden" van den Heer Looman, getrou- welijk wordt opgegeven, voor het Engelsche common- aid aanziet, en derhalve met ei verlangt gefpeld te hebben *. Wat is echter eenvoudiger, dan tapper , tapperijj fcruidenier^ kruidenierij^minnaar^minnari] — komen^ komenijl komen was, gelijk men weet -}-, eertijds koopman , kramer , te zeggen. Daar zijn geen grover en belachlijker misflagen begaan , dan met het famenkoppeling zoeken , in woorden, die van de eenr- voudigste vorming zijn. (Men denke aan Kom-en- eisch-waren !) eu, Daar deze lettergroep bij ons een tweeklank is, zoo fchrijft men een tweeftip op de u, in geval de e en u afzonderlijk gehoord moeten worden: muzeiim^ alceUs , tyrleiiS) in onderfcheiding van morfEVs^ protEVs, the- zevs , enz. Het zelfde geldt van de at*, ot*, en andere * Zie zijn Verklarende Geflachtlijst , op het woord , en zijn Gefchiedenis des Vaderlandt, in de Aanteekeningen op het IVde deel. f Zie bijv. Hoof*, TTare-nor, 5de bed. Toon. 1. ^s 81 tweeklanken : doch ? waarvan ik de bijzondere^ aanwij- zing- onnoodig heb geacht, daar ze minder voorko- men, en volledigheid ? * in een werk als dit, weinig meer dan een hersenfchitn kan zijn. ; VAN DE &. 9 g IDransche smeMtende). Voor deze g fchrijft men , in de Bastaartuitgang age , ten onzent dj, zoo: paadJB) pasfaad]6) pakkaadje^ korsaadje^ pelgrimaadje , lekkaadje j vrijaadje , koertdadje , plantaadje ? ftellaadje ? pluimaadje ? equipaadje ? bagaadje y gaadje y arbitraadje ? hermitaadje y fpinaadje^ kwellaadje, ballotaadje y lambrisaadje , fieraadje^ personaadje^ kordaadje, bosfchaadje^ Ten opzichte van het laatste woord, meen ik te moeten afkeuren, dat men het fomtijds, in navolging der ouden , met de enkele /bfc* fpehV Die dit doet> moet ook ftofaadje ? lekaadje^ en ftelaadje, fchrijven; en , met die zelfde ouden (bij wie de fch voor eene zich aan we&rszijde me&deelende middenkonsonant gold) , bifchop en vifcher. Zoo de Fransche uitgang ge elders dan achter de a gehoord wordt, doet men haar, alwe^r naar het voorbeeld der, vaderen, door gie vervangen; het is ons eigen, dergelijke terminates eenig gewicht bij te zetten, en ze aldus vaak nader aan den oorfprong te brengen : douaire wordt doarie ; in falaire wordt de * Zie bijv. Lolofs, Grondtn der Woorafleidkmde , M. 141. 6 82 « weAr op haar plaats gezet , wij zeggen falaris ; victuaille wordt we&t mktoalie; tcaille ? fchalie (voor- ornderfteld , dat fquaglia , niet fchalie , het primitivum zij) ; pair , parie ; mouiller , maakt het bakkerswOord moelie] famille wordt we6r families mimoire, memo- ries en zoo fchrijven wij: hollegie, sortilegie, horlogie, koncitirgie, aspergie, kleregie (of albergie, fpongie, manegie, lderezie), refugie, religie, Het behoeft geene aauwijzing, dat er vele,woor- den zijn, die het gebruik uiet vatbaar voor deze fchrijfwijs verklaart te zijn , en die behoudt men dan (om den wille van de goede fmaak) in hun oorfpron- kelijken vorm; 1 zoo: doge, loge, logement, enz. en andere waar de ge juist geen terminatie is, als genre, geleiy genie, enz. Daarentegen zijn er ook, waar wij eene andere uitfpraak, en daarom, andere fpelling aan geven : zoo wordt frange ? franje 7 en orange ? oranje. De ouden echter fchreyen orangie en /pan- giaert, en. zoo men in die woorden de ng en* ie op zijn echt Ne6rduitsch uitbrengt , dan wijken zij in- derdaad zoo ver niet van onze tegenwoordige uit- fpraak af. Seriant was ons tegenwoordig fergeant, Tchoon eenigzins anders van beteekenis; cajant fchijnt het Fransche changeant afgebeeld te hebben , en was wat wij heden wetir/chijn noemen. x. Wat, de vermeervoudiging der vroeger genoemde betreft — de Bastaartuitgang aadje neemt, als in 't Fransch, de s aan; hetgeen zelfs eenigen, gedachtig, dat % ,de zachte e in H Neerduitsch alleen met de n vermeervoudigd wordt, en - het meervoud van aadje evenwel de s doet hooren, er toe gebracht heeft. 83 even als men blaadtjes , paadtjex , bruidtjen , en good-' tjes fchrijft, ook pasfaadje, paadje, en hermitaadje, in 't enkelvoud met n te fpellen; maar dit is geheel oneigen, zoo wei aan het Fransche age, als aan 't Italiaanscbe agio ; en wij behoeven die n ook niet ter vergoelijking van de s : want wij kunnen de woorden immers in hun meervoud uit de yreemde taal nemen. Zoo handelt men ook met de uitgang gie, en fchrijft dspergies, kollegies, enz.; offchoon men ook de vrijheid heeft ? op die woorden den algemeenen regel van die" op ie uitgaan toe te pasfen 9 en kollegies zelfs deftiger klinkt dan het andere. g (Frunsche, voor de a, o 9 of uj. Deze g, waar men de edit Hollandsche , in de uit- fpraak der Bastaartwoorden, voor in de plaats ftelt, wordtdoor eene eenvoudige g afgebeeld; maar gelijk de Franschen haar, voor de a, reeds fints lang niet meer van de tusfchengevoegde u doen volgen , en gamut, garde, garnison, langage, enz. fchrijven, zoo kunnen wij die u , zeer wel , ook voor de i en e misfen : waar de Franschen haar , om de uitfpaaak je en ji voor te ko- men ? behouden. Intrige, intrigant, garandeeren , girlande , gaskonje , geridon , begijn , gamizoen , gidon , giliotine , gienje , gitaar, borginioen (als men oudtijds veel voor borgondier fchreef) , klinken ten onzent gutturaal genoeg zonder u. gn (n+mouttleej. De gn , die de kracht heeft van de Ne£rduitsohe nie of nj, wordt daarme£ voorgefteld; als in: ponjaart, 6* 84 fpanje, brittanje, bolonje , kokanjc, germanje, kam- panjej kompanjicj borgonje (ook, uit het Latijn, bor- gondie)^ karonje, enz. Voor velen -dezer blijve de nj bewaard; maar in eenigen komt de nie mij ge- paster voor, om dat zij de gn kiescher te rug geeft, en bovendien op den voorgang onzer oudere fchrij- ven ? die linie voor ligne invoerden > gegrond is : zoo acht ik brittannie en (althands voor de Italiaan- sche ftad) bolonie , verkieslijk boven brittanje en fro- lonje. Eenvormig hiermee, zou ik het modewoord lorgnet tot lorniet maken, en kartnaniool fchrijven; voor den dans echter liet ik het liever onverbasterd — carmagnole. Kastanje is gebruikelijk, en men kan er kastanjet mee famen doen ftemmen. Champignon, zou champinion worden, als men paddeftoel te walglijk voor 't gehoor (hoe ftreelend ook voor de fmaak!) vondj. of dat men de champinionfoort van den moese- ron wilde onderfcheiden. Champienjon zal men met ._ licht fchrijven, en in Ualgemeen, acht ik het gebruik van de nj , waar zij de fchijnbare vertweeklanking van de voorgaande i noodzakelijk maakt, verwerplijk: zoo zou ik, konsinie, finialemcntj viniet, fchrijven. ' Op de l-mouillee wijs ik nader aan, dat het fchrijven eener te achter dergelijke konsonant in den aard onzer taal ligt : wien dit *niet genoeg mocht zijn y en die te veei aan de etymologie van finialement en viniet gehecht is , om die wdorden , door het weglaten der _- </,-zoodanig te fchrijven, dat de Nederlander ze weet uit te fpreken, bedenke, dat wij ons hierbij geen grooter vrgheid veroorloven , dan de Italianen, die ter veriichting der uitfpraak in fisonomia, behalven eene t, mede de g achterwege laten; dan de Franschen 85 die het zelfde doen> als zij het Italiaansche medaglia voor zich in medaille hervormen ; dan de Engelschen, , die in hun furgeon een geheele lettergreep Yergeten : en dat wij ? bij de invoeging der i 9 de vrijheid der Franschen ? met de tweede I van medaille 9 der Duit- _schers, met de s van maschine nemen, en der ltalianen met de g in carogna en famiglia. , Zie ook , bij den H r . Van den Bergh, in zijne Bespiegeling y bl. 153, dat mede de Spaanscbe 11 j en de Portugeesche Ik, met onze Ij oyer een komen. Op de g valt mij nog aari te merken ? dat wij. voor het oud-Hollandsche woord hylickmaker verkeer- delijk heiligmaker fchrijven : de oplettende Heer Looman* heeft wei gelezen — in het Taalkundig Magazijn, 2de deel , bl. 430, ftaat: hijlickmaker (huwlijkmaker). VAN DE H. Bit letterteeken , dat een foort van vokaal is ? kan, bg de verhollandsching van vreemde woorden, dikwijls, "wat de uitfpraak betreft, ontbeerd worden; maar wij hebben ook de afkomst leeren eerbiedigen, en om den wille van die\, behoude men het 3 bijv. in: theorie > .fympathie , apotheker , cither , gothiesch , rhetorika ? matthceus , patheliesch , theodorus 5 kathedefj pantheon , themis , thalia ? ttyrs , thucydides ? thermometer 2 tftema ? lethargiesch 9 ^theater y ithaka , ffte* , ethika , 6a^ ? thezeus ? theriakel, thezaurier , thezis. * In zijo rerA/art>t0.'t;an Vreemde Woorden, enz. bl. 73. 86 en honderd duizend anderen , nog al meer uit een loopend van beteekenis. In het woord troon echter, ben ik gewoon geen h te gebruiken , daar het > dunkt mij , eer verkieslijk is , troon als oorfpronklijk Neerduitsch te befchouwen 7 dan het Tan thronus en. &qopoq af te leiden. Het ftaat in zichtbaar yerband met vele andere, en komt . blijkbaar van het zelfde thema *r ? waar traag ? trek, trein , traan , trans , treil , trant , enz. uit zijn. Men heeft het echter reeds vroeger, als zoo veel dergelijke, voor uit den vreemde herkomstig gehouden , en dit heeft er de enkele o aan doen eigenen ; hoezeer men in eenige ftreken ook troonen doet hooren ; gelijk men hroonen zegt en fchrijft : doch dit iaatste met meer grond: zie op de 0. Ook onze hoofdrivier heet ik den Rijn y daar zij ontegenzeglijk aldus genoemd is naar het ecfct Duitsche rinnen, waar tegenwoordig geen h bij te pas komt. Wat de Hebreeuwsche namen betreft — men vindt goed > jonaTHatij judiTH, naTHaniel en esrher te fchrijven; doch waar de aspiratie, op het einde des woords, achter een vokaal gehoord wordt, drukt men haar ten onzent niet uit , en offchoon eenigen jehovah fpellen, vindt men beftendig jona^ jechonia, jeremia, jezaia , juda ? enz. — hetgeen ook het afkappen der h aan jehovah fchijnt uit te lokken. Habel , fchrijft niemant — de uitfpraak gaat voor ? en die leert in het Nederduitsch > abel. In plaatsbenamingen , waar het woord helm een deel van uitinaakt, ben ik er voor de h zoo veel mogelgk te bewaren | en offchoon harelheim voor haarlem niet 87 in te voeren is , toch fcetmcHEM, gorniehem^ deutichem, doorgaands op den voet van kinheim , fasfenheim , arnhemj enz. te ftellen. VAN DE M EN V. Bij het bepalen van de fpelling der Bastaartwoor- den , is er geen punt moeielijker te vereffenen , dan het verfchil in meening van vele taalgeleerden betrek- kelijk den aard ? de kracbt, en het gebruik der letter u \ Bilderdijk noemt - haar * „in alle hare takken volftrekt kort, en de kortfte van alle vokalen, zoo zelfs % dat waar de korte i nog te lang zou zijn , zy te hulp koomt." Hi} is hier echter te onbepaald in zijne uitdrukking; of heeft alleen willen fpreken van de enkele i, zoo als zi} ? op dit oogenblik^ in echt Hollandsche woorden voorkomt : want bij de ouden was immers de i een klinker als ieder andere ; kwam zij immers kort voor, en lang voor ; fchreef men haar in het laatste geval onverdubbeld , zoo. ze op het einde van een letter- greep ftond ? en daarom At, ghi 7 mij rike^ heerfcapie y paertie^ fine^ bliven^ tiden — • maar anders hift 9 gkifs^ fijnj blijfj tijt) enz. — gelijk men mate^ rede^ node^ maar ? bij opfluiting van de v hoofdvokaal , en afkapping der e 5 eerstgenoemde verdubbeld (of beter verlengd) 3 en maetj reet^ noet, fchreef f. Ik weet wel, dat wij die lange i niet meer gebruiken — dat wij er thands iets hetwelk naar ei zweemt in de uitfpraak van maken , * Taal- en Dichtkundige Verfcheidenheden, d. IV, bl« 152* f Men zie Melis Stoke, folioaitgaaf, bl. 116, en 113. 88 en daafentegen den tweeklarik ie (welke de ouden altijd zoo zorgvuldig van de lange i onderfcbeiden hebben) het geluid der zuiver veriengde i toekennen — maar dit geeft ons geen recht, de i in onze tale (zon- der eenig voorbeboud) yolftrekt, en in al hare takken, kort te noemen : want al fpreken wij de beide its in machtiging , vereeniging enz. kort uit , om dat machtig en eenig de zelfde , of nog doffer , i hebben als de uitgang ing — zoo belijden wij echter dagelijks, dat eene lange i , met bet enkele t-teeken afgebeeld , vol- ftrekt niet onbeftaanbaar noch vreemd in het NeGr- duitsch zou zijn. > Waarom toch zouden we, by het in vermeervoudigden of verlengden toeftand fchrijven van woorden, waar de korte i hoofdvokaal is, en deze flechts door eene enkele konsonant wordt opgefloten — waarom zouden wij dan die konsonant v'erdubbelen , zoo wij niet, bij gebreke dier verdubbeling ? vreesden, dat de lezer aan de i haren langen klftnk zou toe- kennen ? Waarom fchreven , we pitten , visfchen , en zinnen) zoo wy er niet van overtuigd waren, dat de lezer, die piten, vifchen en zinen las" ? deze woorden met de zelfde i zou uitfpreken, die hij in Melis Stokes biten, wighe, en fine laat hooren? Of heeft men vergeten , dat de verdubbeling der konsonanten (zoo zij niet op etymologische gronden , als in AetLLoo*, lomme&Bijk , fchaapsstal , fcherxmeester , enz. gevor- derd wordt) nergends toe dient, dan om de kortheid der voorgaande vokaal aan te wijzeu? — Het fchijnt zoo: van waar anders by onze dichters de fchryfwys, van jammren, herinnren en vooral van dat leelijke en en oneigene goddHijk , offchoon er niemant geboren is , die de dubbele konsonant in jaw-wren, herin-nren^ 89 godd-lijk) kan uitfpreken? Men moet dan der Hoog- duitscheren fat ((at) en en fperrrieget al beel mooi vinden 9 en een geheime tooverkracht in die tweede letter zoeken 9 dat men geen jamren , herinren en t godlijk durft fchrijven , gelijk in de goede oude tijd , toen men , om een trekjen uit te winnen ? dat inder- daad ook weinig ter zake deed, zelfs aL,Reliefste y dox- Redaghes ^maKse (marren) , verfpehxe (yoor/pellen) 9 voire QoollerJ ? fo/we (toilets) , Atfttltc (kennelijk) enz., ieder oogenfolik bezigde. Siegenbeek, van bl. 192 tot 198 *; mids niet bij de onmanlijke bedenking ftilftaande, van ooit ? om den wille van wat het ook zij, te ^aarzelen" in de keuze tusfchen bet voegzame en het ongerijmde. Die door mijne redenen, en door betgeen hij by den Heer Siegenbeek gelezen beeft, tot de overtui- ging gekomen is, dat, onafhankelijk van betgeen wij by de ouden aantreffen ? onze verdubbeling der kon- sonant achter de letter i bet bewijs levert, dat de Hollander r buiten die verdubbeling ? aan de gezegde vokaal eenen langen klank toegigent, erkent van zelf * Zie ook de Gronden der Woordafleidkunde van Prof. Lulofs, bl. 12 in de noot. y 00 (hetgeen ik beweer) ? dat de i in het Nederduitsch Diet alom en volftrekt kort yan uitfpraak is. Tot dit rezultaat gekomen, yraag ik, wat Mj in Bastaartwoorden, die oorfpronkelijk, met een lange t gefchreven en uitgefproken worden, voegzaraer kunnen gebruiken ? dan die zelfde lange i ten onzent ; en belijde ik den grond niet te kennen , waarop men nog laoger 9 zoo als eenigen met Bilderdijk doen, trtel^ artvkel ? en cxther zou fchrijven ? daar niemant ? in titel) tittel zal lezen, noch artikel of cither een ver- keerde uitfpraak zal geven. Daarom fchrijve men ook, oyer 6en komstig den tegenwoordigen ftand onzer taal, met j muiden, leiden, heiloo } beieren^ meierij. (Geen meuerij: die in bloeien^ hruien, draaien, vleien^ en daarom ook in meierij^ den oyergang yan de i op de e wil afteekenen , moet , wil hij zich-zelven gelijk blijven , "ook kni-jen en dri-jen , en zeejen fchrijven ; ik weet niet waarom zij, die bloei-ing niet uit kunnen fpreken of er moet een j tusfcheq , voor groei ik en vlei ik , niet groei jik en vlei jik fchrijven : zoo zij beweeren, dat er meer afftand tusfchen 't werk- en 5 t voprnaamwoord, dan tusfchen den werkwoords- wortel en den uitgang ing , wordt waargenomen , dat ze . in de meeste gevallen , niet even zeer behooren faam te vloeien — dan kunnen zij geen Hollandsch lezen.) Aldus handele men ook met het woord koffi^ en de namen der maanden januari^ februari , juni , juli ; in welke laatsten de Heer Wiselius en eenige anderen reeds te recht de y plegen te verbannen. Maar hoe kwamen onze vaderen er dan toe , eeuwen lang die y daar te gebruiken ? — Gelijk zij er toe kwamen (toen in vele gevallen de *", y, en_ ij ) nog eei^erlei •I uitfpraak hadden), Ay, try, yAy, sy, raserny 1 kleedy^ foely , o/y ? en Je/y te fchrijven; maar in onze tijd, nu wij , in eigen woorden , alleen de *', het zij dan op zich-zelve of verdubbeld (if) , gebruiken , behooren wij , ook yoor de Bastaarts , die i te bezigen , en onverdubbeld te bezigen, zoo zij op bet eind eener lettergreep voorkorat, en men haar niet ais t; wenscht uitgefproken te zien — met verwerping der y ; uitge- zonderd een enkel geval, waarvan lager. Men leide bier echter niet ait af, dat ik de y in 't Hollandsch voor iets anders of iets fterkers houde dan de t, waaraan-men fierlijkheidshalve , nu en dan, een ftaartjen fchreef. Dat andere en fterkere is een vond van Prof. Kinker, waarme£ wij, naar 't mij voorkomt, geen reden hebbenZ.H.G. geluk te wenschen. Hrj beweert, dat „de y den ouden diende, om het tusfchen i en j in luidende gewijzigde geluid der tweeklanken af te teekenW *; en zoo fchreef Maerlant, zegt hij, keyser in onderfcheiding van hi en finen^ en fijn en gelijc. Ik heb zeker geen recht er aan te twijfelen, dat de Heer Kinker hier ter goeder trouw redeneert; maar hij duide 't mij toch niet euvel, zoo ik hem mijne bevreemding te kennen geef, dat hij,'om ons bij Maerlant te bepalen, het romEine, germEine y charlemEine^ hEimskindre^ hmlegen^ noint (Tchoon men elders ook noYnt leest), ei*$, verl&iden (daf zelfs op fubtylhtYde rijmen moet), ghefmt, en honderd andere woorden, waar de i in tweeklanken gebruikt wordt-j-, over het hoofd heeft gezien. Indien ook der y we- * Beoordeellng van Bilderdijk$ Spraakleer, bl. 24. f Zie bijv. het tweede deel van den Spiegel Hittoriael, bl. 1, 2, 5, 6, 8, 9, 10, enz. 92 zendlijk het konsonantachtige eigen is, dat de Heer Kinker er in onderfteltj hoe fpreekt Z.H.G. dan het Yftorien y helYas, crfere, rsra'el, rdel y m», en andere lettergrepen van den zelfden Maerlant uit, waar de y grilliglijk voor de eenvoudige i gefchreven ftaat, om dat de affchrijver daar fmaak in vond *? Neen, de y y die ten.tijde van Maerlant weinig^ doch later veel ? en bijna overal waar men met de i had. kunnen. volftaan, gefchreven werd, heeft volftrekt de zelfde krapht en eigenfchappen dier * ? en zoo ik haar in de bovengenoemde Bastaartwoorden afkeur ? dan is het — J.O. dewijl men er haar niet in noodig heeft , en de i oudere en betere rechten kan doen geiden ; en * 2°. dewijl men, bij haar gebruik in de genoemde woorden 5 geen teeken meer- overhoudt, om in Bas- taartwoorden de Grieksche v te kenmerken , en aldus de ci van cither yolftrekt met die van cypres gelijk zou ftaan. - Van die v gefproken J Wij kennen reeds voor deze de y der Latijnen — bij ons de •', waar flechts fierlijkheidshalve een ftaartjen aan gefchreven werd , * Men ziet hieruit hoe verkcerd de Heer Siegknbkkk doet, met, uit der ouden bloeyen, reyen en dray en , aanleiding te nemen tot de invoering van het overladene bloeijen, reijen en draaijen : Tints wij in echt Hollandsche woorden de y door ♦ doen vervangen, bchoort men bloeien, reien en draaien te fchrijven. Alleen zoo de ouden een bloeyyen, reyyen, of drayyen, gekend hadden , zou de Heer Siegenbkek bij hen voor zijn zonderlinge fpelling groifd knnnen vinden. Ondertasfchen heeft Z. H. G. de voldoening gefmaakt, dat een breede raad van ik weet niet hoe veel Andwerpsche Taalleeraars on- langs eene uitfpraak heeft gedaan, nagenoeg gelijk aan de zijne: bloeijen, plooijen en draeijen beet het ook daar nu! {Middelaer, llde Decl, bl. 54.) ' 93 maar welk ftaartjen ons intusfchen uitmuntend te pas komt , om eene onderfcheidiog te maken ? die der etymologie van dienst is. Daar ik de y nu totde voorftelling der Grieksche v bepaal , kan hare uitfpraak pas komt , om eene onderfcheidiog te maken , die der etymologie van dienst is. Daar ik de y nu totde voorftelling der Grieksche v bepaal , kan hare uitfpraak ook nimmer twijfelachtig zijn , en zij klinkt als» onze oude lange i * ? in de woorden : txran, cypres, type, dinastiij fattrS) asfyri'e , abYdus ? tkucYdides CYrus \ frYgiS , UbY'e , lYdie, asfyrie - fYnode als onz cegjpten thYrs 7 mYrth j cYmbaal) cypres , hymen ? hYpotheek , hYperbool , metonYtnia 5 hyacinth , bithynie , in de flrpe, cylinder 7 polYhymnia , pYroop, &Y£aniuim , CYklaad, cYkloop ? , cYprw* of pYthagoras , cY-pre» , chrYzostomuSj cYrene , loefc , mYthologie ? daktxlus , onze tegenwoordige korte, in rpten ? charYbdis , pYgmee , r* , fcYlla , , fillabe , rrt j abYsfiniS , amethYst ? Y zefir , nYtnf) j i »tuc/e j amethYst ; polYmnid) mYsterie 9 mY2t# , mYcene 9 fYlakterie 7 frzika j fxrakuze , *Yrt** ? AYZOp ? labyrinth , fcYthti, lYriesch) frllogisme , fimbool , frmpalhie , fisteem ? frndikaat , igathYrzijn , fymmetriey nrm/ r mYrrfo ? agathxrzijn, lYmpaanj py rrhus , rhYthmus ? fimfonie, enz. In de beteekenis, waar men dit laatste woord gewoonlijk in op vat , neemt men het echter al zoo wel uit het Italiaansch, als waaraan vele muzikale benamingen ontleend ziin, en fcbriift dan natuurliik wel uit »^« «» M .... M u^ u , benamingen ontleend zijn ? < finfonie* Ziedaar dan het gebruik 9 Zie Kluit op Hoogftraten, 1 der y bepaald. In an- 94 dere woorden , -dan die oorfpronkelijk de v of y hebben, zij de laatste niet geduld! Maar de Bil- derdijkianen dan? — Ik zie er voor deze, even min als BiLDERDUK-zelf, kans op het onderfcheid aan te w$zen, dat er tusfchen de uitfpraak der y in crrus ,en van die in nabYheid (als zij fchrijven) be- ftaat: daar by hen v de zelfde y geheel onbepaald van klank wordt, en nu eens als y, dan weAr jk\s een lange i luidt. Terwijl zoo men haar niet meer in maatf chappy , u>y , hy, enz. fchrijft*, zij ' * Het zij mij vergnnd hier in 't voorbijgaan op te raerken, dat, zoo de zwarigheid der verwarring van de y, waar zij voor de v optreedt, niet beftond, ik, wel verre van met Bil- dkrdijk zijne. fpelling van maatj chappy , wy, Hy , enz. te wra- ken, de y nog veel uitgebreider werkkring in 't Hollandsch zou toefcbrijven , en haar overal gebmiken, waar de t/-klank op het eind eener lettergreep voorkomt. Want dan yte fchrij- ven, gelijk wij doen, is efgenlijk even verkeerd als maaken, breeken, Jtuuren, enz., zou wezen. Wij verdnbbelen immers de klinkers gewoonlijk niet op het eind van de lettergreep, en behoorden das ook in tijden, blijven, maatfchappij , toy, htj, enz., voor de dnbbele ♦ , of y, de enkele te fcbrijven, of den plaatsvervanger van deze, de y. Wij kunnen ons, 4 bij het fpellen als wij plegen te doen , alleen verdedigen met aan te nemen, dat, federt de verbastering der aitfpraak, de y opge- honden heeft eene dnbbele i yoor te ftellen 5 dat de y als een bijzonder en ondeelbaar letterteeken befchouwd moet worden, dat een klank verbeeldt, nagenoeg gelijk aan dien van eu Hut- decopkr in zijn Melts Stoke, Lblyveld en de Maatfchappij der Letterkunde , ten zijnen tijde, onderfcheidden de. ij en y gelijk ze 't behoorden te worden, zoo men een ander teeken voor de Griekscbe upsilon bezat. In andere woorden , dan die oorfpronklijk de v of y hebben , zij de laatste niet geduld ! 't Is wel ; maar ftelt die y, gelijk wij haar uitfpreken, nu al- tobs en -overal den klank voor, dien wij bij het ge- bruiken der Bastaartwoorden , aan het Grieksch ont- leend, waar zij in voorkomt', doen hooren ? Is die bepaling voldoende , om de v door y te doen ver- vangen? Men heeft zulks voor zeker gehouden: maar — men heeft mis gehad. Welke Hollander, die het Bastaartwoord fynonym uitbrengt, geeft niet aan de beide yy-s den zelfden klank, en toch, zoo wig, gelijk boven met voorbeelden aangewezen is, de y juist als onzei behandelen — - haar lang uit- fpreken, waar zij op het eind eener lettergreep voor- <komt, als in de eerste reeksen voorbeelden, en koft, waar zij, in 6ene fyllabe, tusfchen twee konsonanten ftaat, of ten minste door een konsonant wordt opge- floten — dan kunnen wij , als wij fynonym lezen, dit woord niet anders uitfpreken dan ofersi-no-NiM ftond — dat verkeerd is; een "bewoner van Scythie heet dan eenfcyth, die op pit rijmt. Het vaersjen Mij Diet van 't lot beklagende, Mijn lecd geduldig dragende, Leef ik altijd te vredn, En fpreid, mijn plicht betrachtende, Yerdienste en braafheid achtende, Kommisfie in dit opzicht, te achten is, en ik vertrouw, dat zijne opmerkingen , voor de zelfflandigen onder de Belgische literatoren, niet vruchteloos zullen zijn * Bildebduk , Taal- en Dichtk. Verfcheidenheden , D. IV , bl. 164 a 65. - 96 Genoegens om mij heen. geeft een,proefjen van daktylische rijmwoorden — maar noem nu eens Sen zoo'n rijm : dakl.-., ja wel, ik weet , wat gij bedoelt ; maar fchrijf het woord ! daktrll.... Dat klinkt dahtil , of gij van een dui- venplat fpraakt. Zoo gij ? uit daklyl , synonym , en *e/yr — daktiel) $ynoniem y en are/i'er leest, gelijk het behoort — dan hoor ik u morgen van mierten ^ cicm- balen^ niemfen^ cegieptens ? 'en al dergelijke niet be- ftaande zaken fpreken. Hoe zullen wij dan? — Een- voudig voor de ij ? als zij niet op het eind eener lettergreep voorkomt, en toch lang moet uitgefpro- ken worden, een ander teeken aannemen. Dus alwe£r een nieuwigheid? — Neen 1 Lezer ? *veront- rust u niet : geen onderstebovenkeering van letters ; geen famentrekkings- of fcheiteekens , waar niets te verbinden of te verdeelen valt : iets , door het gebruik, door het eerbiedwaardig gebruik, fitits lang gewettigd. Hoe verhollandscht gij lyral — Wel ? door de afkap- ping van de uitgang ! — Goed ; hoe fchrijft gij 't dan? £yr? — . "Wei neeh: iter! — Zie zoo, nu hebben we H gevonden. De verdere toepasfing ftellen we nog eenige oogenblikken uit. Ook zijn er gevallen, waarin de v bij bns niet als t, het zij dan kort of lang^ maar als onze tegenr woordige ij wordt uitgefproken , en zoo wij aan willen wijzen, dat thym anders dan thyrs luidt, kunnen we alleen, voor het eerste, de hulp der ij inroepen, en thijm fchrijven. Ook fyndikus hoort men gewoonlijk Jijndihus. en dan vereischt het almede de ij. Maar wij hebben n6g een letterteeken uit te vinden. .\ 97 Op bl. 90 bepaalden wij , dat in fiastaartwoorden , die oorfpronkelijk met den langen t-klank uitgefproken , en met de i gefpeld werden ? ten onzent niets voeg- zamers kon gebruikt worden, dan dat zelfde i-teeken. Ik verlang nimmer over eenigen regel meer te vrede te zijn dan over dezen, althands in toepasfing op het geval 9 waarvan ik als voorbeelden tilel, artikel, ci- ther , de namen van eenige maanden, het woord koffi bijbracht, en waaraan ik er nog, zoo veel men zelf wilde, had kunnen toevoegen; byv: hapltein ? quahficee^ren^ flnaal , praktlkaal^ grammatlka ? amlraal, fllozoof^ loize of papiliotj gwi , kondltle^ louize, ritueel , notitie , authentlciteit ? profiteer en , nlkolaas of citadel ? fllips y briliant, nlklaasy lias } mlzanthroop ? marine 5 flgaar y llquldeeren ? follde^ ' machine, harmonle ? galllcle, muzlkus, intrlge^ kolonie , fiwaart , pohtie , enz. Maar wij hebben niet in de omftaudigheden voorzien, waarbij de vreemde i , tusfchen twee medeklinkers , die er 6ene fyllabe mee uitmaken, vporkomt, of althands in haar lettergreep door een konsonant wordt opgefloten ? en waarbij die vreemde i , des niet te min, den langen klank heeft. Het Fransch fchrijft bijv. subtil j civil, public y en fpreekt de i niet uit, gelijk wij 't daar doen zouden ; zij geeft er den lan- gen (men noemt dat langen — eigenlijker was misfchien fpitschen) klank aan, die nagenoeg luidt als onze te, fints deze haren dubbelklank verloren heeft. Behal- ven de genoemde foort hebben wij nog eea menigte uit het Latijn en Grieksch overgenomen woorden, 7 as die aldaar , met i gefchreven ? als met de lange i worden uitgebracht, wijl zij er op het einde der let- tergreep ftaat; maar die bij ons,~3oor afkapping van de vreemde uitgang (even als lyra tot Zy-r werd) , de konsonant dier uitgang aan de voorlaatste letter- greep verbindeq, en alzoo de i tot middenklinker maken , als wanneer zg bij ons den korten klank heeft der beide ii-s in middenklmker 5 en er verre af is van aan die in musica^ c v7roxQiTijg y intlmusy virglliusj albinus^ 'iotoqixoj, em. gelijk te zijn. Be- proeven wij het flechts! — Muzlk, hypokrlty inttm y virgll j albin , historlk : men ziet de i voldoet daar niet. Be nooit volprezen Bruining, floeg voor, de genoemde i met een (') te kroonen; bij vergat, dat dat ding in 't Fransch, ja 5 accent-aigu beet, maar in 't Hollandsch tot een gants verfchillend einde gebruikt ? en daarom Mlemtoonteeken genoemd wordt: fchrijf nu eens historik y dan wyst gij aan, dat rik den klemtoon ontvangt, even als in verftrik) doch zoo min als gij verftrivk zegt, kaa de verftandige hier histortek uit lezen. Bilperdljk, die voorfchrijft de y als w eene zuivere, door zich-zelfs lange , en niet anders dan iange **", te - befehouwen, was gewoon, er, voor 't minst in eenige gevallen , de laatste me6 af te beelden , en zoo fcbreef bij virgjl en albYn^ rnuzYk, katholYh y en, wat het vreemdst is, lybti. £y&I£, waar het Grieksch, juist het oingekeerde , Aifitiri had ! maar hij vond het zelf dan ook wel wat kras; bekende , dat men geen fubtil en civrl meer zou durven fchrijven; gaf ten raad de bepaling dezer fpellingen aan 5 t gebruik over te laten, en giag tot aan zijn dood toe voort, met voor de v * Taal- en Dichtk. Verfcheidenheden , d. IV, bl. 154. 99 altoos en overal (en dus waar wij de y kort uitfpreken, als in nymf en myri) y ? en ook y of foms ie voor de lange t, te fchrijven. • Na al wat ik wegends dit punt in 't midden heb gebracht , zal men waarfchijnlijk met mij de moeilijk- heid inzien , om een teeken vast te ftellen 5 dat in 't Hollandsch , v6or een konsonant ftaande , waarme& het in de zelfde lettergreep befloten is, den Ian gen i-klank naar eisch afbeeldt ! Yraagt men ? welk het zijn moest ? hoe wij naar den aard onzer taal ; en zoo wi} dien in alles getrouw gebleven waren , de woorden ? die in 't Franscn public , avis , subtil ? civil) virgile enz. zijn, behoorden te fpellen?^> — . Dan zeg ik volmondig , met ij ; de ij is de rechte lange t, en meer dan ooit zouden wij thands ? nu we maten en maaty noten en noof, muren en mtwr fchrijven, met publike en publiik (of -6/ejA; , dat er 6en me& is} , advizen en arfw'/* , subtile en subtijl , te fpellen kon- sequent zijn : maar waar bleef dan het onderfcheid in uitfpraak tusfchen ktitijk en praktijkl een onderfcheid, dat , hoe oneigen , ja, zoowel reden- als volftrekt redeloos het wezen moog , t<5ch moet waargenomen -worden , zoo lang de taal een eigendom is des volks , en zoo lang het niemant ter waereld betaamt of in zijn macht is , ons eene andere , hoe veel beter dan ook, op te dringeu. M6et men nu de uitfpraak van de ij.en lange i blijven onderfcheiden , dan kunnen wij ons in 't fchrijven niet met het zelfde letterteeken, voor fubstantijfj bandijt , fabrijk en ftijfy tijd , rijk, behelpen } dat zou aanleiding tot al te veel verwarring geven, of met het reeds veel te overvloedig geblaet en gebae der ij onzen ftijl zoodanig doorweeken , dat heel 7* 100 Nederland welhaast 6ene groote fchaapskooi gelijken zoa. Hoe is het mogelijk ! roept een lezer , die zijn gee uwl list geen meester is;, daar houdt gij ons nu ettelijke bladzijden aan den praat , daar ftaat gij in angstigen , eindelozen , tweeftrijd , over een punt , waaromtrent het eerste het beste Handelsblad u in kon lichten. Zie daar — advies y politiek^ publiek^ intiem civielj fubliem^ decizief , .... Wat verlaagt gij raeer? daar hebt gij uw letter, ie\ Heb dank, Lezer! . Hoe is het mogelijk, (met waar?) dat mij deze niet eerder in 't oog viel. Ik zal 't u verklaren : Als ik fchrijf , en voornamelijk als ik over taal fchrijf, dan.tracht ik mijn woorden, en de klanken en letters van die , te befchouwen , zoo als zij werkelijk zijn , en niet in de kleurver- valschende camera obscura van het dagelijksch gebruik. De ie is , en blijft dus voor mij , wat zij , zoo laog onze taal beftaat, geweest is; namelijk — een twee- klank; en dit in fpijt van Ten Kate (AenJ. , d. I, bl. 147), van Kinker QBeoord. v. Bilderdijks Spraak- leer , bl. 291), van Bomhoff QTaalk. Mag. d. I, bl. 238), en van ieder, die in den hedendaagschen klank der ie iets beters dan een bevallige , maar niet te min wezendlijke, afwijking van de eigenaardige orthoSpie onzer taal meeot te huldigen. Onze vaderen waren er zoo van overtuigd , dat de lange i niet door den tweeklank ie - kon uitgedrukt worden , dat zij , tegen hun eigen ftelsel aan , hetwelk de klinkers met e verlengde , ii of ij in hun Riim-chroniicke fchreven ; doch, daar nu de verlenging der vokalen met' e volftrekt niet ftrijdig is met den aard onzer taal — - daar wij de ij niet anders dan nagenoeg als 101 e* uitfpreken — • daar bandeit 5 fabreik } en kriteik onverdraaglijk leelijk zou klinken — daar onze befchaafde uitfpraak, ook waar zij den tweeklank ie ontmoet, de lange i doet hooren, en er dus geen verwarring in de uitfpraak dezer beiden meer te duchten blijft : zoo f la ik voor — over 6en komstig het gebruik ? het letterteeken ie alom te bezigen , waar men de lange i , door eea konsonant in de lettergreep opgefloten ? haar Iangen klank doet be- houden ? en zoo te fchrijven : gothiek versiersel ? CorejllEs* muzlEk (die muzeik zegt ? fcbrijve muzijk) ? Tivolies. gloeiende hemel , de Grisies en Persianies doen de Catalanies herleven ? enz. Deze verlengde tj op het eind der fyllabe vallende ? zoo haar e kunnen afwerpen, en , even als flaep (of dan nu/laap). 