Journal of a missionary tour in India [microform] : performed by the Rev. Messrs Read and Ramsey
We do not have a single thought that our SIX YEABS IN INDIA. 283 work in India is done. We consider that we ire merely home " on furlough," and soon as the purpose for which we returned shall be ac- complished, we will gladly return to " the front," if God permit us. My health is much improved, and we have strong hope that we have yet many years before us to labor in heathen India. APPENDIX. -♦-»- There were a few errors in the manuscript of this work which I would have corrected in the proofs, but I did not receive them in time to make the necessary alterations ; I therefore note them here. On page 61 the Soane river is said to be "but a rivulet " in the dry season ; but instead of this being the case, it is broken into several shallow streams, which thread the deep yellow sand of the bed of the river, which is over three miles wide. While on our journey from Calcutta to Nynee Tal in 1858, we crossed the Soane in the night, and, in fact, did not see it at all. Our kahars complained of the deep sand, but said there was very little water. On page 60 a sufficiently clear idea of the Yindhya Hills is not given. The Yindhyan range comprises all the mountains and hills between the twenty-second and twenty-fifth parallels of lati- tude, from Guzerat on the west to the Ganges; but the first hills north of Calcutta are usually termed the Bahar HUls, because they are in the SIX YEARS IN INDIA. 285 province of Bahar. The fact is not mentioned, either, that the singular ledge of rocks called " Adam's Bridge," which connects the two small islands of Kameserum and Manar, in a direct line between the continent and Ceylon, is supposed by the Hindoos to be the remains of the bridge which was constructed by the apes for the recovery of the goddess Seeta. On page 72, also, in the description of the " Taj Mahal," the impression is given that the whole of tbe Koran is inlaid upon the walls in precious stones ; but this is not so ; the letters are formed of black marble. The Sarcophagi are inlaid with precious stones, and so are the other portions of the edifice, as mentioned. The description is, how- ever, very incomplete, owing to the little time we had to examine it. The best description of the Taj Mahal extant, at least in this country, is in Bayard Taylor's " India, China, and Japan," but even that usually correct writer falls into a very great mistake in regard to the personage for whom the mausoleum was erected. He says: "The history and asso- ciations of the Taj are entirely poetic. It is a work inspired by love and consecrated to beauty. Shah Jahan, the ' Selim ' of Moore's poem, (The Light of the Haram, in Lalla Rookh,) erected it as a mausoleum over his queen, Noor Jahan, the light of the world, whom the same poet calls Noor Mahal, the light of the haram, or, more properly, S86 SIX rEARS IN INDIA. palace. She is reputed to have been a woman of surpassing beauty, and of great wit and intelli- gence." Now Moore himself declares his hero to be " the magnificent son of Akbar," in the opening lines of "The Light of theHaram," and also states in the margin that his name was Selim, but at his coronation he assumed the title of Jahangeer, or\ Conqueror of the World, which is also an historical fBLGt. The favorite sultana of Jahangeer, whom he named first Noor Mahal, and afterward Noor Ja- han, survived him several years, and at her death, in 1646, was buried in a tomb which she had her- self erected close to that of Jahangeer at Lahore.* Khoorum, the favorite son of Jahangeer, (but not the son of Noor Mahal,) was crowned soon after his father's death, and the title of Shah Ja- han, or King of the "World, was conferred upon him. He built the Taj Mahal in memory of his favorite wife, Mumtaz Mahal, that is, the Chosen of the Palace, and was afterward buried by her side in the vault of that inimitable structure. E. J, H, * See "British Possesaons in Asia," by B. Montgoi^ery Martin, Es(|. THE SND. Date Due -1 i ■ "■ ■ " I ■ ■" " ' '■--'- - - ■ ■'■ ' ■ -■ ;- . ■-..A---- ■ ■ -■- ,\.-| ■■ -\ :■'..'"■ - ■■:;■/■■■■■■■■■ ---■-■■ --.-- \-:^ :•- ,"- ■- "' "^■^^■■■^;: ■ V .... ^^ -^ .-_ .^_ . - . . - - ., -■■■■.;'- .:■';..:; '. -■"' '. Remington Rand nc. Cat. no. 1139. 3 9002 02964 0381 /fdd L8u2 H88 iHnniphrey, Mrs. S.J. AUTHOR Six years in India TITLE DATE DUE BORROWER'S NAME BIBLIOGRAPHIC RECORD TARGET Author: Title: Published: Description: Mauritius , Joannes. Afgoden-dienst der Jesuiten in China : waar over fy nog heden beschuldigt worden aan het hof van Romen / Nevens hare Verandwoordinge, nu getrouwelijk uyt het Latyn vertaald, en met overtuygende Aanmerkingen over den verkeerden Handel, fo der Europaeaansche, als der Chineesche Jesuiten, voorgesteld / door Joannes Mauritius, Amsterdam : Jacobus Borstius, 1711. 626 p. : ill. ; 17 cm. Subjects (Library of Congress) : Jesuits — China. Rites and ceremonies — China. MICROFILMED BY PRESERVATION RESOURCES BETHLEHEM, PA 18017 on behalf of American Theological Library Association and Yale Divinity School Library A Joint Preservation Project of the American Theological Library Association and Yale Divinity School Library, funded in part by the Pew Charitable Trusts Film Size: Image Placement: Reduction Ratio: Date Filming Began: Camera Operator: >3BrAirv\ -Jlk 7^/1^ BIBLIOGRAPHIC IRREGULARITIES MAIN ENTRY: Mauritius. Joannes Afqoden-dienst der Jesuiten in CKiina Page(s) missing/not available:. .Volume(s) missing/not available: Damaged page(s): X Page(s) or volume(s) misnumbered: p. 67 reads 97. p. 99 reads 79. p. 229 reads 299 Bound out of sequence:___ ^ Page(s) or volume(s) filmed from copy borrowed from Other: i y '€' MISSIONS HBI^A^T WF«^H»ii'iiiiiiwittiitmntnvMm»jirininti<wiiAi«Miwwwiim»ni i'i2,'Z- !'-• - X:% I \^ /^ k !ililli!i||||liil!ll HiifliiuiuiiiiiiiiiiiiHiiHiHiiiHunipnim *\m 'if.* *.♦, * ^Tttt; AKS TEXDAM: ty JJLCOBVS BOB^STrSZ^.i^. ^v >« iMEJ> 0 k.-' 1 t I - . » , ■ - TC- ^*--» ' » » > ( J- » - » - n9 ^^ - -,:^i|^^: ^^ 'i^i^iiy' ' ■:■ ' ?* -1*=-V^':;.''., ' ; ,y> -> j;.-'- ■'"■■ ■ t ' ■* ;^^«s*i», :,.„.■ ., r o ' ' ■^•:-,'-^ .- * ■ ^^* •'.. ■. -■■ ^'; '■. ** .•<:r ■ 1-1 'V. .. r«' ,-.*■ »>ij ■' ".-. :;- ■-. "..•»•' - ««I '■■ ■ V ^' ' t^.: _■ ■* ««.■ -r t -^-- ' *•' ;?* ' ijA^ ' / >j«Trj*«. -<--L.i -> AFGODEN-DIENST JESUITEN IN CHINA Waar over fy nog heden befchuldigt wor- den aan hec HOF van ROMEN. Nevens hare VERANDwooRDrNGE, nu getrou- welijk uyt bet Latyn vertaald , en met overtuy- ^gende Aanmerkingen over den verkeerden ' Handel , fb der Ruropaaattfcke , als <ier Chmeefche ]E%\}iTZn r vootgefteld JOANNES MAURITIUS, \ Eertyds Predikheer. Hoe fyn EsAUS Goederen na-gejpeurt , /yne verhorgent Schatten opgefocht ! Obad. vf. 6. ^ TOT AMSTERDAM, By JACOBUS BORSTCUS, Boekver- kooper op de hoek van de Nieuvendyk aan - den Dam. 1710. I !> - Het Latytts Exemplaar van der Jesoiten Perandwoordinge kan yemand , die 'er aan gc- legen is, fo als het in China gedrukt , en \ van tien der voornaamfte Jesuiten aldaar on- > derteekent is, te lienkrygcnby den AuxHEUR.-t^t^ "^^ 9 ' r GPDRAGT Aan d'Eerwaardige , Godzalige , en^ de Hoog-geleerde Heeren , de Herders of Bedienaars des H. E- vANGELiuMS ! Mitsgadcrs de Hee- ren OUDERLINGEN , eil DlACONEN der Gereformeerde Kerke Jesu V Christi , wage houdende over de Kudde des Heeren , vergaderd binnen defe Stad Amsterdam. EeR*WA ARDIGE, HoOG-G EL.E ERD B Heeren, endi^ Broederen. Oordeeld de Waarhejd^ ende een Oordeel des Fredes in uwe Poerten: Zachar. 8. i(5. fLhoewel het niet goed en is fig met yemands Twist te bemoeyen, ja hoewel het na 't Seggen van Salomon, Prov. 20.3. Dwaas" heyd is Jtg daar in te mengen , en gantfch ongeoorloft , indien 't een heymeltjke Twist is, die te openbaren ^ Prov. if. p. So en is het nogtans niet Quaad , geen Dwaas- beyd , en niet Ongeoorloft , ma^r in tegen- * 3 deel O P D R A G T. deel voor een Christen een Plicht , die heymelyke dingen te openbaren , wanneer men weet , dat Gods Eer en Leer daar door gefchonden 5 des Naaften Zaligheyd benadeeld , en de Chrillelijke Gemeynte gewaarlchouwt kan worden voor het Quaad, van welk de Befchuldigde Partye van de gantfche Weereld overcuygt^, en regtveerdiglyk veroordeeld is. Sodanige Twist-saak is het, Eerw: Heeren 5 ende Broederen , die ik U. E. E. met een fchuldige en leer diepe Eerbie- digheyd kom opdragen. ' 'tis een nieuwe Twist van de Roomfche Geejieljfke tegensmalkanderen, ofbetereen oude verkankkerde Twist, die fy tot nog toe na alle haar Vermogen , niet alleen voor Ons, die buy ten haar fyn, maar ook voor hare eyge Onderdanen , voor hare eyge Rooms-gefinde ^ bedekt gehoudenheb- ben 5 met Infigt, opdat d'Ontdekkinge daar van in hunne Ke^k geen meerder Scheuringe maken ibu. :^ t' I^ een Twist van een tegens alle , en van alle tegens een. t' Is de gantfche R, Geeftelykheyd^ van den Paus felfs en Kar- DiNALEN af te rekenen , tot fyne Patrtar^ chen^ Bijfchoppen ^ Prelaten^ Parochianen ^ Facultejten en Hooge Schaolen , Kloe^er-* O P D R A G T. monniken van alle foorten, watNamendat- fe ook mogen hebben, tegen de Jesuiten alleen , en fy alleen tegens alle de R. Geefleljke, t' Is tegen de Jesuiten , die fig ont- houden in dat groot , tnagtig , en alder- fch any kite Key ferry k , dat 'er onder dc Son is, in CnmA , enaldaar, gelyk fy dat felfs hier in hare Verandwoordinge ydelyk voorgeven , arbeyden aan de Voort* flantinge des EvANGELiUMS tot Pekin, om quanfuys de Heydenen tot het Chrifien Ge' /oof te bekeeren. De Mifdaden, daarfy nog tegenwoor- dig, gelyk over vele Jaren 5 aan 'tR. Hop van befchuldigt worden, dewyl fe tog na hare Veroordeelinge even fly fen halfterrig J blyven, beftaan in ftouteDndernemingen, ongehoorde Geweldenaryen , tegens d'an- dere Geeftelyke , en felfs tegens Weereld-. lykePerfooncn gepleegtj Pra&yken, die fchandeiyk fyn , eh met den Geeftelyken STAATgantfchniet over een en komen^ja die, gelyk de BtJfchoP van Angelopolis uyt Name van alle d'andere Geeftelyke in Ch ina dat alfo aan den Paus voordraagt, in een "Weereldlyk Perfoon met de Dood geftraft foiiden moeten wordenj gelyk dat ook uyt de Vragen^ die Vater Jo. Rapt. MoRALEZ , Predtkheer , en Verforger ge- ' ' * 4 ., neraal O P DRAG T. ncraal van die Ordre in China 9 aan dc Vergaderinge der Inquisitie voorgefteld had, waar op dp Vaders niet en durfden andwoorden, wel af te nemen is. En wat haren Godsdtenft aangaat , men legt haar te laft, datfe dien (even eens of die hier in Europa door hun toedoenmcc Dwalingen en Grouwelen niet genoeg be-^ foeteld was) van het eenigfte Goed , dat 'cr nog in was , gantfchelyk berooft hebben j datfe den Grond onfer alter Zaligheydheb^ ben onder den voctgefmeeten, predikende eenen Christus, niet de gelcden , en aan een Krtip voor ons geftorven is, ipaar wel flie Verheerlykt , en Glorieuflyk ten He* mel is gevaren , die fy de Heydenen dan voorflellen gelchilderd met Chineefche Kleederen aan, om haar aldus telichtertot het Chriftelyk Gf/oof aan te lokken, gelijk de gpmelde Bijfchof dat van hunklaagt jals de welke di|s docnde fig bet Evangelium van QviKis^vs fchqmen ^ Rom. 1.16. en met'er daat betoonen , dat de Gekruy- f3i GDE Christus na hun Oordeel de Cht" fiesfche Heydenen maar een Er germs ^ en een Pwaasheyd ts, i. Cor. 1. 23. Daarenboven fy fyn overtuygt , dat fy het Heydsndom vermengen met het Chrtften- dom , hare Nieuw-bekeerde toelatend? ^ ' voQr O P D R A G T. voor Confucius, woord* ^fgefiorve Voor ouDERS , en voor andere Afgoden. Offer" handen te ofFeren , fo wel in hare eyge Ker^ ken.^ als in de Heydenfche Tempelen^ met niet minder Eerbiedigheyd , als fy aanwen- den fouden voor het Heyligste , dat'er in hunne Kerken te vinden is. Wat nu de Jesuiten dpdr twee van hare Afge(antcn uyt China tot hare Ver- ANDWooRDiNGE over cenigc Jaren aan 't Hof van Rom EN ingeleverd hebben , is vervat indat Kort Verhaal, welk hier agter de Befchuldingen volgt. Dit Kort Verhaal, fynde een Z^- tynfch TraEiaatje , uyt China aan d' E, £, Heeren Bewmdhebbers van d'OoJiifidt/che Maatfchappye toegefonden , en my ter hand gefteld 5 oordeelde ik , om de Seldfaam- heyd van StofFe, en om de Chriftenen op een nieuw van den gevaarlyken Jesuiti- schen Handel nog eens t'overtuygen en af te fchrikken , de pyne waard te fyn, uyt het hatjn^ g^^Y^ het van de Jesuiten in China opgelleld , en van tien barer voornaamfte Mannen met eyge Namen onderteekent is , te vertalen , en eehige Aanmerkingen daar op tc laten volgen, _ en Weereldkundig te maken, om Rcde- pen , die my , en een yegelyk , die fig * S . maar O P D R A G T. maar eenigfints aan de Suyverheyd van den GoDSDiENST laat gelegen liggen, fekerlyk fouden moeten aanfetten , en kragtelyk beweegen 5 als namentlyk, omdat men daar in fo duydelyk (ien kan , hoe dat fy (Jesuiten) die de R. Kerk met fo veel'_ Godslafteringen vervuk hebben in Europa, 00k nu felfs de Heydenfche Plegtighedcn weeten te Chriftianizeeren, willende met Geweld 5 fonder ergens na te luyfteren^een gantfch Heydenfch Chnftendom oprechten in China i en boe datfe den Keyfer aldaar weeten te vleycn, en bet Volk te belie- ven ) en liever , als de Gunft der Heyde-. nen te verliefen , God , en de klare Waarheyd van fyn H. Woord , en Jden tegenwoordigcn Paus Clemens XI. daar by , mec alle fyne Gefnr^erde Vaders, gelyk fe te voren aan verfcheyde andere Pausen gedaan hebben 5 ftoutelyk in 'c aangcfigt legcn fpreeken. Die heeft my Aanleydinge gegeven, om den Wan wederom in de hand tenemen, cm Babel te wannen , gelyk 'er ftaat Jerem. f i. 2. Ikfal Babel fVamiers toe- fihikken^ fegt de Heere, dis fe wannen ^ ende haar Land uytledtgen (idlen, ;; : Na dit Goddelyk Bevel heb ik Babel, en wel voornamelyk den Handel der O P D R A G T. JesuiteN' na myn klej^n Vermogen gaan wanhnen , onlfchudden , doorfnuftelen , en uycledigen , en na neerflig Onderfbek,en on- "wederfpreekelyke Ondervindinge , hcb ik tot Waarfchouwingc der Chuistenen, op- d^x{e togvan Babels Plagen viet en ioudcn omfangen , Apocal. 1 8. 4. naaukeurig aange- teekenc, gelykde heele Weereld datook o- ver lange jaren genoegfaam ondervonden hecFt , dat de Iesuiten hier in Europa niet een hayr beter en fyn, als in China : 'Want het fyn tog inder daat maar rechte Belidls Menfchen , ondeugdfame Mannen , die . wet verkeerdheyd des Aionds omgaan , gelyk de Wylte der Koningen fpreekt, Prov. 6, iz. Tegens welke de gantfche R, Kerk^ ja het geheele Christendom tegenwoor* dig met groote Reden fchreeuwt, en met Salomon uytroept : Dry ft de Spotters uyty ende de Kyvagie fal weg gaan , ende het Ge^ fchd met de Schande fal oohouden. Prov, 22. 10. Men leefl:, dat Alexander de Groo- te eens ten hoogfte vcrgramt was tegens Aristoteles 5 die fynen Leer-meefter was, om. geen andere Redenen , als ora- dat hy eenBoEK, handelende van deVer- borgentheden , Natuur , en Eygenfchap- pen aller dingen , in 'c Licht gebracht, en O P D R A G T. en Weereldkundig gemaakt had j Alexan- der niet willende , dat het Gemcyne *V"olk van die Vcrborgentheden fou weeten te fpreeken. Hoe feer dai de Jesuiten nu tegens my vcrgramt en verbittert fuUen wefcn , omdat ik die BoEK , waar in hunne Verborgent- beden, Natuur , en Eygenfchappeii van hunne Maatfchapfye met hun eyge Pen, om fo te feggen, befchreeven ftaan, in 't Licht gegeven heb , laat ik U. E. E, in bedenken neemen. Maar terwyl ik nu die Ferhorgemheden in handen had, en ik van die gemelde Je- suit [sche GuouwELEN fo wel bewuft was 5 fou ik fe wel hebben konnen , of mogen verborgen houden, en ftil-Jwygen} Be fieenen fouden tog wel haaft daar tegen geroef en hthhtn ^ Luc. I p. 40. en de BaU ken ttyt het Horn fouden met cen Wee te- gen htn geand-woord hebben , Hab. 2. 11. En fo fouden tog die jESuiTiscHEo/^i/r/^^^- hare Werken der DuyfterniJJen ^ die fe voor Ons , en felfs voor haar eyge Volk 5 foeken heymelyk en verborgen te houden, omdatle heymelyk van haar gefchieden^ enfchandelyk fyn 00^ tefeggen^ na de Taal van Paulus, *van het Licht heftraft fynde , even wel open^ haar hebben moeten word.en. Ephef f . 1 1- 1 2. De- ^ O P D R A G T. Dewylikdan, Eerw: Heeren, endc Broederen, om het uytgevcn van dit Boek ongetwyfFeld een groot Getal Vyanden^ die als Spnnkhamn mcenigvuldig fyn , ofit- moetcn (al , fo is het , dat ik met alie Ood* iTToedigheyd royneii. Toevlugt neem tot U.E.E* Talryke 5 en Aanfienlyke Ker- KELYKE VERGADERINGEjOm VanU.E.E, alle tegens myne Haters befchermt te mo-. gen worden , als van die feflig Helden Israels ^ die 'ej:.yj» rontom het Bedde van den Hemelfchen Sai^omon , die ahemaal Sweerden houden , geleerd ten Oorlog^ elk hehhende fyn Sweerd a an Jyne Heufe , vari [Wegen den Schrik des N^agts, Cant. 3.7. teweeten het Sweerd des Geeftes , '/ welk is Gods Woord^ Ephef. (5* 17. omalle Dwaalingen , en Godslafteringen ^ en voort alle de gantfche Macht der Dptj" flermjfen ^ Luc. li. f 3. van het Chris- tendom af te weeren. Tot Welken eyn- de het Geluyd \J\vtt Eerw: ook over de geheele Aarde ttjtgaat^ en uwe Woorden tot de Eynden der JVeereld* Rom. 10.18. J Tot Wien fou ik ook beter myn Toe-- vlugt hebben genomen ? Immers gelyk de Wateren der ^eeken , na 'c Seggen van denPREDiKER, Cap. 1.7. moetenw'^^^r- keeren na de Plaatfe , daarfe van ftjtgegaan ' V ■- :;- O P D R A G T. fyn , alfo moeft immcrs ook dit Boek, in welk de Suyverheyd van onfcn Chris- TELYKEN GoDSDiENST nict allccnlyk voorgeftaan , maar ook bet Schuym van Heydenfche en Afgodifche Onreynigbc- ^dcn daar van afgeveegt , ja fo veel rpy doenlyk was , met geweld afgefchraapt, en tot Schande onler Tegenpartyders ten Toon gefet word , tot U. £. E. Ver- GADERiNGE wedcrkeercn , onder welkcr Geestelyk Bestier ik nu in het twin- tigfte jaar n^yn Chrtflelyk Onderwys met een onuytfpreekelyk Genoegcn heb ge» noten. ^^.'■'-- "■ :^ • - ^-c ; ...v. ■■^^:^^vv:,.;. ■ ;.^- Met defe my lie fchuldige en dank- baarlyke Erkentenifle is het dan , dat dit Boek , welk als een weynig Waters uyt uwen Overvloed met Vreugde gefchep^ namentlyk uyt de Fonteynen des Hey Is ^ Jef. 12. J. en nict uyt Gebrokene Bakken^ Jerem. 2. 13* aan te merken is , tot U. E. E. Vergaderinge wederom toe- vloeyen komt , nevens het Boek van dcr Jesuiten Verandwoordinge , waar in geen ander Veranderinge gemaakt is , als alleen dat het uyt China aan d'-E. JE. Oofiindtfiy Maatfchaffye in de Latynfche . Taal overgefonden fynde y nu nevens 't Latyn ook in 't Nederduyt&ch voor O P D R A G T. voor d'Oogen van U. E. E. Icomt te verfchynen. En 5 myns Bedunkens, dewylU.E.E. Kerkelyke Vergaderinge de Bckee- ringe der Heydenen met veel mecr Op- regtigheyd ter herten gaat , als de Je- sxJiTENf 5 't welk U. E. E. met het fen- den van bequame Leeraaren na die Vreem- de Landen , nlet fonder een aldergrootfte Omfigtigheyd , fo dikwils kragtdadig- lyk bewyfen J fo is'erU. E.E. alie feer veel aan gelegen , KennifTe te hebben van die fchrikkclyke Ordonnantie , die de Keyfer van China op het Verfoek der Jesuiten , wcynige jaren geleden, heeft doen publiceeren ; dat teweeten niemand , 't zy hy Roomfch , 't zy hy On- roomfch is , en van wat Gefimheyd hy fou mogen wefen 9 die voortaan het E- VANGELiuM in 't Ryk van China fbu van meyning^ fyn te prcdiken , daar in fal mogen biy ven , of daar in toegelaten of aangenomen worden , tenzy dat hy eerft fal Belydenis gedaan hebben van de Leere van Confucius , met Belofce van fig daar in te fullen fchikken na de Maxymen der Jesuiten, en haar in geen- derley wy fe in haren Dienfi te vcrhinderen, of tegcn te fpreeken^ ' Maar ^rSJtPTHSp'^SlB^JC-^" O P D R A G T. Maar dewyl my niec onbewuft en k^ dat defe myne Gifte al te ^ering is, als datle eenige Gunft in Co een Aanfien" /^j'i^i? Vrrgaderinge fou mogcn vindenj fo fou ik fekerlyk van myn Voornetnen afgefchrikt wordcn , indien ik niet eri had gclefen , dat Komnk Xerxes eertyds niet verfmaad en heeft een Hand vol Wa^ ters^ die hem van een arm Man , die niec anders en had , uyt goeder Herten toege- reykt wierd. ^ Dit gceft my Vrymoedigheyd , en Hope, dat van U. Eerw. Vergaderinge defe myne Hand vol Waters , daar evenwel ds Kopfen der Draken in ver broken 'worden^ Pfalm. 74. 1 ^. uyt fonderlingen, en wyd- beroemden Yver tot Uytroeyihge en Ver- brekingevan diergelyke Draken^ gunftig- lyk aangenomen, en niet verfmaad falwor- den. \ \ Ontfang dan , myne Eerw. Heeren, fcnde Broederent , ^t^Q myne geringe jGiF':^ , ten minften als yets , dat uyt njerrj Landen is gekomen 5 laat dit Boek, daa;^ de Seldfaamheden , de Verborgent- heden , en Gr'ouwelen fo van de Europa^ aanfehj^ als van de Chineefcke Jesuiten in llaan , onder de Schaduwe van uwe mag- tige en wyd-uytgellrekte Vleugelen be- ruften# O P D' R^ A G T: ^uften , opdat bet fomtyds ccnsopU.E.E* leedige lifen met eengUnftigOogbeftraald mag worden. 1 k fal ondertuffcheri den AlMAgtioen bidden, dat U.E.E.KerkelykeRaads-* Vergaderingen fodanig door fynen H- Geest mogenbeflierd. worden , dat de Vlooten, met welke U. E. E. deLeeraa^ ren^ als Kruys^gesAnten, nadievreem- de Landen komen weg te fenden., in dc gewenfchte Havens met het Evangelium mogen aanlanden , de liftige Aatiflagen der Jesuiten verydelen, den Naam van Je- sus den Gekru YciGDEN fonder Schroom, en fonder Schaamte met eenen Paulus dragen voor de Hsydenen ^ inde de Ko" ningen , Ador. p. i f . en dan gelyk Sa- lomons Scheejen , die van Ophir en van Tarsis quamen , mogen thuys ko- men 5 ryk geladen met Goud en Silver , Elfenheen , cn andere Koftelykhcden. I* Reg. p. 2,7. en 10. zz. Opdat het alfo onfe gantfche Republyk , en in de felve ^^{q, U. E. E. Kerkelyke Verga- deringE , als fynde de voornaamftc Zenuwe van het Gereformeert Chris- tendom in defe NedeRlanden , en iwederom in de (elve Uwer aller , my leer ,Dietkare , Eerwaardige ^ en Hoog- ^f*l^^!^?^^S^^"^*^-'^®«^^^T^r^- ■ -^s;v;;;jt-?_r'^-.; '*r>^-^j-.^gfi('r(^:^,'r^- ■_^;^--. O P D R A G T. £eagte Perfeonen en Famlien , np. Ziel, en Lighaam mag wel ggainin lengte van[ dagen. " ^ .: ' .;. , % m Al(b is den HertgroDd^n Wensch des genen , die het yopr gropt; Qet/iki houd^ cjat hy fig bier ipag iOndert^ekeeen^ als fynde in alle Opregtigheyd,^ ; •;../» * »• • f» K ». EERWAARDIGE, HOOG-GELEERDlS r^ HEEREN , ENDE BROEDEREN'^ .. \Jmfierd.li,Srpt, i*, ^ ? jr . 1 \ ■» r .. . w I . /' -:' J ^ • 1 * *- f • - ' Uwer E^ £» Oodmoedtge eh ' die?fftwfi{, '' Joannes Mauiitios. VOOR- VOORX EDEN VA A N D E N M. 4, Jkj X^ JD O. JD. X\, ..\j I [;N<kr. • all^ '4e ^^^4^» van Egypten was wel een vsin ae voornaamfte die y^^^QSprinkbmejf^ van welke oris 4'£Ieti4^ , dieft v^roorfaakt hebben » befchreveii ftaat Exodi 10.14. De S.^rmkhaifen qt^i^en 0^ , legt de Text , over bet gAntJcke l^gyptei!hla^d y end^ Iteten haar mderaan alle de pt^n der lE>gyptenaren ^ feer fwaar^ ,'VQor ^#^.(No.TA) fyti dier^elyke'Sprikh/meH ah defp^ noyt gevi^efl^ , en »« def^ en fulhn Vr fnlke met "wefen.X IVmiify hed^hjen bet gejigte des gant'^ S^ben handiy^li^ d0 bet Land iserduyflerd wierd, mfyaUnaik^tkrpyddas Lands op ^ ende alle dfi. wugten der, B^on^^n^,,, en daar en b kef met gi^&ens am d4 B^oomen , nog aan de kruyden des veJdS: y i-n den gapifchen Egypt^^'lande^ Men kan licht denken , wat Schade en Elende dat 'er meet geweeft fyn onder al het Volk. t' Is feer opmerkelyk, Waar^e Leser, het gene men van diergelyke fchadelyke Sprinkha- men by de Hiftoriefcbryvers leeft, op die felve Jaren , wanneer Ignatius Loyola fyn Sol-- date-leven verlatend'e , en fyne Stndien te Pa- RYs Yolbragt hd>bende , fyne Qrdre der Je- fuiten heeft beginnen in te ftelkn , en tot dien eynde van Pa&ys na Spaghjen 15 gereyft, in 't Jaar 1556* ** 2 In V O O R R E D E N ^ In dit felve Jaer , fegt Jobos FinceliOS, by Francius de Animal. Hift. Sac^ Pag, m* 577. hecft deWintuyt de Swarte Zeefogroo- te fwermen van S^rinkhanen overgebracht , ■ datfe twintig mylen ontrent in 't ronde alles verflonden, en het Voeder fb feer befmet en vergfftigt hebben, dat'er een groote Befi on- der de Beeften op gevolgt is. ; ^ Daarna in 't Jaar, dat na de Inftellinge van de SociETEYT der Jefuiten gevolgt is ^ I5'4i. fyn'cr wederom in feer veel Geweften van EuROPA lulke fchadelyke Sprinkhanen in onge- }. loof!elyke mcenigte gckomen. Enin'tjaar i5'42.rechtopdientyd, wannee^ de Jefuiten binnen Romen begonden te nefte- len , fyn ^^ Sprinkhanen komen vliegen in Ita* LIEN , en hebben hetgantfchc L<»»^vervult,infon- derheyd in de Maanden Auguftus^ ^n September 4, Sy waren, fegt Fincelius , eenfdeels grys, eenfdecls fwart, en cenfdeels groen,enhaaden op hare Vleugelen eenige onbekende Letteren* Aldrovandus voegt'er by , dat'ct door het Bevel van den Hertog van Milaan wel tv^aalf duyfend Sakken met by een vergaderde Sprinkhanen vervult fyn gewordcn. l\\ dat felve Jaar wierden fe fo mecnigvuldig datfc haar verlpreyddcn uyt Sarmatien , aan de grenfen van Tnrkyen aan den Donauw gelegen, tot in Oojien'-ryk , Silefien , en andere Land- fchappen : Sy hadden , fegt de Schryver , Kroontjes op hare Hoofden, JangeBuyken,en" gaven van haar eenen afgryltelyken Stank. Van alle defe Sprinkhanen , die in de gemel* de Jaren op den Aardbodem fo jammerlyk ge- woedt hebben , leeftmen by Laurentius Sy- -^ RIUS AAN DEN LEESER. RiUS, en andere R^ Schryvers ^ datfe in den begin* negeen Vleugclen enhadden, maar datfegroo- te Sprongen deden : Datfe kort daar na vier Vleugelen gekregen hebben, en in fo eenmee- nigte voortgevlogen fyn, datfe twee mylen wyd en breed de Aarde fo dicht befet hebben, dat de Son den grond van die gantfche Landftreek nict en heeftkonnenbefchynennog verwarmen^ Die Schryvcrs verfekcren, dat het niet uyt te f|5reeken is , wat Elende d'Inwoonders dicr Lan- den geleden hebben, wat Schade doorde ielve aan de Aard-vrugten en Boomen veroorfaakt is, en hoe fe alles tot d e Wortel toe verwoeft en opgevreeten hebben. Syfeggen, datf^gevlogen fyn over Wateren, Boomen , Huyfen , en al wat haar in den weg was; en als hare Vleugelen nuaangegroeytwa* ren , datfe toen een Menfche-vinger groot fyn geworden , en met veel meer Wrecdheyd gc- woedt hebben tegen alles, wat d' Aarde tot Nood- druft der Menfchen voortbrengen kan ; en dat hare Wreedheyd in den Somer nog met Gcweld, nog met Konft heeft konnen wederhouden of tegen gegaan worden. ' , - Waar ikmetalledefe Sprlnkhamn henenwil, fal de Verftandige LESERongetwyfFeld welmer* ken. En wie twyfFeld 'er aan , of God de Heere heeft ons door defe Wonderen willen bekend maken, wat Elende, en wat Schade dat de/^- fuiten^ die nu eerft opgekomen waren , aan fyne Kerk op Aardeninharen tyd toebrengen foudcn? Immers dat door de S wermen der Sprinkhanen ey- gentlyk moetenverftaan worden die meenigvul- dige Or^r^j der Monmketty is uyt Apoc. 9. fo klaar, dat het nietnoodig en is een Woord daar van te fprceken. ** 3 En^ V O O R RED EK / En wa^rlyk die Befchry vittgfe- ^QtSprmkhamtf^ die niet van mybedacht of uytge?:ondeni, ia;iadt uyt de Hiftorien der Rums^gefinde ScinyvBrs:^^ haald is 5 komt heel wel , en aardiginet de 3M^*^ ' ten over een: Want gQiyk6£gGm6ldeSprmkb4»m eenfdeels Swart wai en , fo lyn dele ook:«Szwizm Syhebbenook Mutfen.af Bonnettenraei-f/ier boven uyt fteekende Hoekeft al? Kroontjes op batfe Hoofden ; en het Hayr felfsi ^efchooren alsfeen , Kreon cm 't Hoofd. . . , • . ; . '■ ^ En vv^at Stank datfe van haac geveh , futoi rwy op fyn Plaats genoeg gewaac worden :. :Want fchoon de Leser fomtyds ondet 't lefen :in fyn Vuyftje eens fal moetcn gdmlacchen xim -hare langeBtiyken , fo fal hy even^wielal dik wills omden fchielyken onvcrvvagten Stank gedwo^gen fyily den Neus dicht toe tehouden. ^ r r ; > • :r;^ In den beginne en hadden fegeen ^'^iettgthn^ dat is , fy waren in geen Achtiage^ dewyl hnnnenVat' der Ignatius maar een ^/^s^^^j gev^eeft^ en gantfch van geen Verftandjenwas* Enhoewelhy naderhand nog eenige Kenniilfe^ en daar by cnog tien Aanhangeren had gekr egen,fd v^ierd hy even^ wel met fyne Aanhangers , die fyne iSwr/Vjf^jjf layt^ maakten , van de gantfche Rmmfchi Ckrefie grootelykx veragt en onderdtnkt. Maar als fynQjefmeTi daar na/^/^^j-^/r gekre-!- gen hebben , dat is , als fy begonden by den -Paus ' in Achtinge te komen , om dat hy nu fag, dat door defe nieuwe Societeyt fyne vallende KeRK , die door de Predikinge van Luther weynigejaren te voren een groote ii^f^igekregen had, merkelyk onderfteunt fou konnen worden; fo fynfe op een feer wonderlyke wyfe aangegroeyt en ver- meenigvuldigt , en fyn even als de Sfrmkbamn soot* A AN P E N L E E S E R. .VO^r®ci^Qg«i i «a hebbeii grootc Sprongen ge- %t^v i!ud:^llpeii(ioorgantrch EuROPA, maar ook door de aiidferverfte en afgelegenfteGeweften vaaMc WiCi^ceM, als Japan, en China, enmeer aaderftdL^ftto.; over al v^rwoeftende en vernie- leiide al het^ejtiedat den Menfch op den Aardbo- diBsa feott' Voedfel na Ziel en Lighaam dienen iiK)et'; dewyi fe tog , yan dien tyd af , haar werk fchyheiiallcettrylc okar vante maken, en genaaakt tc^hebbcn, omliareLeeringenfodanigtefatzoe- neeren, datfe mogenbequameMiddelenfyn , om LiA-sD !ca Eerk te verderven, gelyk dat in dit TraStaatje genoeg .gefien kan worden. Sodatraexxvanhiinookwel fegeen mag, het gene wy van de^S'/'r/^/^^^f^gehoof d hebben,datfe 6p hareVlet3gelen eenige Letter en iksaxi hebben , die ons waarlyk onbekend fyn: Want fy fchry ven fig te wefen y^adeSodeteyt of Gefelfchap van Je- »us, het wejk van geen Christen te begrypcn is ; datMenfchen,die vaii fo meenigvuldige-^^^W^ry^, en,andere Godhosheden vanhunne eygeBroedereff., Sonen van de felve Ke^k en Ordre , nict alleen be- fchuidigt ,'niaar ook kragtig overtuygt fyn , even- wddurvea ondernemen fcSar felven te noemen Medegefellen Y2in Jesus. Sckerlyk voor defe en fyn'^er dlergelyke Sprink- banen /ioytgeweeft , en na defe en fullen Vr o&k fuike met wefen^ gelyk MosES dat feer wel feyde op' devoorgemelde Plaats. Allen defen haren Handel fullen wy hicr gaan lien. En het gene fy tot hare Verand woor- PiNGEbybrengen, enaanden Paus overgefon^ den hebben » gelyk het in 't Latyn uyt China aan d'EE. tieeren Bewindhebbers der Ovfl-ifidifche Maatfchappye overgefonden , en My tcrhandge- . ** 4. iteld L- . V O O R R E D E N J- field is , alfoheb ik het in 't N^derduyts getrottWtf* ' lyk vertaald, en den Styl fo na, als doenlyk was, gevolgt. Daar heb ik danbygevoegt al wat aan 'tHoF van RoMENgeklaagt hebbendeOverftens vandc Academie of Qucek-fchool der OofiindifihVSemde- I'tngen binnen Parys , wegens het fenden van den Heer Kardwaal Thomas deTouRNON na China, fyne Rey fe , en fyne gantfche Verrichtinge aldaar. Endanvolgen'ereenige Aanmerki^en van' My over defen gantfchen Handel. Van welke dingcn allegaar de Gunfttge Leser fo aanftonds den gantfchen Inhoud^ ende op het ey n4e van dit Boek een korte Biad-wyzer vinden faU Lees dan ondertuffehen , myn Waarde Leser, en leg alleVooroordeel^f, gy fult ongetwyiFeld met My bekennen, dat ^^]e\unen , die hier ydelyk roemen , datfe arbeyden aan de Voortplantinge des £^<?»^W//z?»j^o^ Pekin, waarlyk niet anders als Valfche ApQJielen fyn , en hedriegelyke Arheyders , haar 'vera'aderende in Jpojielen Christi , even cens gelyk de Satan hemfelven mranderd in ee- ifien Kngel des Lichts. 2, Cor. 11. 13, 14. Daar^ em gaat uyt het midden van haar , ende fcheyd u */, fegt de Heere. 2. Cor. 6. 1 7. Ik wil niet denken, dat dit 7r^ff?<2<«^/V U.'E. min Aangenaam , of min Waarachtig voorkomen fal, omdat het van My gefchreven is. Veelmin kan ik my inbeelden , dat ik door dit myn Schryven ycmands Ondank op denhals ge- Ihaald fou hebbcn: Want anders fou ik met Pau- LUS moeten vragen : Ben ik dan uvf Vyand ge- warden u de Wsf hAKHEi'Dfeggende} Gal, 4. 1 6. Im- mers die my eenige Onwaarheden aanwyfen k^n, lal my hooglyk verpligten^ v. / IN H O U D . . ,.:,;•.-,. V A N p E J , ,. ,; .; T R A C t A 'K tie;; O 1 A F G O D E N-D I E N S T. D E. R ' .':> JESUITEN IN CHINA. ■..■t- :...-■ 'Oor eerftworden voor^efield de Befchul- dingen, die aan het Hof van Ro- MEN tegen hun nog heden wgehracht warden^ en al over lange jaren irigebracht Jijn^fovan den Biflchop van Angelopo* * LIS 5 als van P. MoraleZ uyv name van alle de Gceftelijke of Miffionariffen J)c Befchuldingen hehelfen^ dat de Jefui- ten Geweldenaryen flegen tege^i d^ under 9 Gceftelijke, die fe vervolgen en verjagen^ als Jy met hun niet over een enkomen*^ datfe Koophandel en Woeker dryven , en fehandclijke Banquerouten rnaken^ en ge* tnaakt hebben^ waar door vele Menfihen tot den Bedelfak geraaktjtjn^ . diitfe den . - * ** J* ty- Lydinde T^w G€kruytigdc ^Chr^sus m hare Predikatien voor dc Chineefche Hey- denen verfUjgen' ^ en fnahr alleen eeneh Verheeylijktei;i Christus "t^^rkondigen'f datfe^hare Nieuh^ekeerde toilaim Afgodi- Iche Dienften : /^ pAg^^, .gel^fe voor ham Bekeerifjgc deeden,\ Fan Pag. I. tot fp, Dan ^(ilgt ^t Boek der Kerandwo^dingi ^ef Jefuitcn, vervattende het gene aangaat de" Verklaringe des Keyfers Kam Hi we^ vens de^ Kerk-plmen te yewyfen <7^ CJqnh Fucius en a Argeitorvene VooR-otfDBR^ het gene fydanin de 'Z7o^^;;<siftf Hooft-fhik- ken verUeeidhMen; > iv n i^ ^ - HET L CAPITTELi *, i * . « * . — ... » . \ ■ fc. • ' . ^ ■* ^ Sandtli^gen mnr <^^^^ j Nettie Fetrkla- ^^^^ g^£^'ven wierd, v ^ ' Pag. <5i - HET II. CAPITTEL. Overfettinge van het Smcck-fchrift , ^vaar in vervat word de P^erkiaringe van fomfftige r Kerkfligten en Geifoontens derXuh\nceicn in dien Sin ^ in we Ike afe Societeyc Jesu "^ die tot nog toe in GttiNA totgelaten heeft , op' ' gedragen aan den Kcyfer Kam Hi j den ZO, Novembfr des Jaars 1700. ^ Pag.80 i ^ * HET : ' HET ill. CAPi1rT.l:£* - - 'BektMfnakingty kie hp de P^-erklariiigt ge.'ihi^ HET IV. CAPITTEL. vv:. 'i^i d*Uytwerhfils op de Verklaringe ^olgettde^ ^: Pag. toj ' : HET V. CAPITTEL. ^^ tj€tfijgeniffen van de Overigheden-^ envanfim^ ' piige der voornaamfte Lterdaren van het Chin^efehe Rcyfei^ryk j 'wegensdenfeh f ven ^i\Xi der Plechtigheden en Ge'w&ontens n ider Chinccfcn. ^ '^ • 1 ' Pag. 1 1 1 -HET VI. GAPITTEL. Seer duydelijke Gedenk*ieekenen van den God" ' delijken D ten ft up de Overleveringe, Pjjg. Fan den Temj>el Tien Tan. Pag. ij6 Fan Ti TaN. Pag. iiz ^ndere Gedenk'teekenen i>an de Goddeiijke Kennijfe up d'Overleveringe des Folks, .:. Pag' app , ♦ * -^ * -■* i 1. ' *-. ' XXVIII. XX VIIL Sjreekwoorden der Chineefen. Pag. ■- 24<5-z87 JOe Jefuiten hrengen hier dan in tot hareVcT" { andwoordinge , dat die Dienften^ dte (y de Nkuwbekeerde toelaten , ?naar enkeltjk Burger lijk Jijn, Van haren Koophandel en Woeker en fpreeken ^ fe niet een eenig Woord, ? £n dat Prediken van den Gekruycigden Christ us , gaanfe met een Woord of dry ontkennende voorhj. Pag. 1 3<J. Nomb. f 3, r ;■'-:-.■...- en j-4 Celijk Jy dit grof Point dan met weynige , pToGrden <voor by gaan , fi loojenfe het ge* ' heele Tra&aat van hare Verandwoor- dinge door met te bewyfen uyt den mond - - van den Key{cr van China , en van an* dere Vorften , dat alle die Dtenfien maar Burgerli'jk Jtjn 'y en ah ^ den Hembi. aan-' hidden of noemen ^ datfe dan den "Waar- . agtigen God -z/^^^^?^^. > .^ j v - ,Op het eynde makenfe een Protcftatic , datjh van defe hare Verklaringe en Meyninge nojt ;. affiaan enfnllen ^ nog willen : Imrnersfogeven - hare eygeWoordente kennen. En dat hebben fe met haar tien PaTers onderteekem , Dan volgt den Inhoud van de wel bekende Paryffche Bcricht-fchriften , welke van de Heeren Overfiens van ^'Academic der re:-: '; :kv :.:'.Ooil- ■ - Ooftindifche Sendelingcn &'«;;<?» ParVs, door harcn Gevolmagtigden , den Heer Ni- colaas Charmot , aan het Hof van. : RoMEN ingelevert Jijn , wegens het Sen" den van den Heer Kardinaal Thomas dc TouRNON na China, fyne Reyfi^ ende Jtjn y^rrigtinge aldaar* Van Pag. 7^01^ tot Waar in menfien kan^ hoefeer flf/>Paryflchc Academiften klagen^ dat de Jefuiten in de Kerk van CnwA een verfoejelijke A& goderye , daarfe nn door veel arbeyd van gefptyvert was , nU wederom hebhen inge^^ voerd 5 datfe den Heer Kardinaal , die hoar uyt name van den Paus daar van quam over tuy gen , en tot Af^and verma^ nen^ bedriegelvjk misleyd^ en door Hoogc jMagt weggefonden hebben j hoe datfe een ander Biirchop hebben doen vangen^ en in Ballingfchaf fenden ^ en by den Kcyfer te ^ *wege gebragt ^ dat'* er voortaanntemand meet komen mag om het Evangelium /tf pr^^/- diken -j of hy fal moeten Belydenis doen van '■]■, /?^^ Heydcndom 5 enfweeren^ dat hj de "^c^micn met tegenfpreeken fal, - Daar op m* hebhen wy oyjfe Aanmerkingen laten volgen , dat de Jefuiten , die de R. Kerk fifeer verdorven hebben in Eu- ROPA , en tm de felve willen gaan veran- deren denn in ^m Heyd^hdom>';» Qwmx^hdar ^welmogtenfihammy ddtde 2avs en die - -Geeftelijkey^ i^ver haaripelmosgenrbekla' gen 5 datjt^ niemand oiier d^Qbfimuatkiejdj .. fi der Europasaanfche, aU der QhineC" r Iche Jesuiten verwmd.eren.fal^alshjmdar ^ aclot neemt o^hareneer^en-Oorffronk.'Want ; kprt na hareOpkofftft wierdenfe algememd^ Aanhitfeis tot Oaecaighcd^a. Pag.jdr Have Afkomfi is van eenen loNATiUs^ die. een %Q\di2i2iX,gew^j£^. is. -. En daarom is het , ' dat de jEsmTEHn^mgtomenydatfi byna. ulle de Mjge^fihaff en 'Van Soldskteri M' ^ Ivn, -u \:.:% Pag£ 3<S4 Defe Stoffe van anfi AanmerKINGSN. is. dan verdeeld. in tien Hooftftukken , en ^ hjden ah volgt:. .\. , > -a > ^ HEX I. GAPITTEL, t De Socieceyt der Jesuiten word van den Paus bevefiigt onder Voorwaarde ^ datfe met Oorlog te voeren den houw-valUgen Stoel van Romen kragtigl^k /kllen onder- :■' ftemen. y I^g. 3<S7 HET 11. C APITTEL.^^^^ f De Jesuiten oorlogen tegen God 9 tegen : Jesus Christus , tegen fyne Kerk, '■■■/' en fl'X BET- M'M^f TTEL. : ^: V^^^^;^:--^^ ^i? JfistJir^N ' ^^^^•tfi^ &?*^« Obrlog onMef c'^fihyii van Vrindfchaj en Heyligheyd , op ee}% T^rraderl^ke %vjlfe\ €J^ wr/ Konftcn vandentyKi!jyc\^. / Pag. -■■r--:--'^-'v'-:-:-:-;"-^ -'.:■--' Pag. .417 HET VI. CAPITTEL. ^ Jlet getal van TIEN // volmaakt^ alfb hetee" kende Ignatius met fine tien Makkers, datjtjne Socitttytfitt volmaaktjijn in alle Godiovsheyd fgsl^kfe 00k hier alfo bevonden word, , Pag. 448 HET r HET vii. capittel; i)^jESUiTEN, gelijk aan SiMSONs VoJJen^ loopen door de Weereld na *verr€ Landen , en V jieken Land en Kerk over al in brand, HEX VIII. CAPITTEL. De JesuiteN , na de P'erfchejdenheyd van Perfoonisn en Saken haar felven veranderen" de 5 loosen tegen God aan met ofgerechte Jialfen^ tf// SPIONNEN. Pag. f 17 ^ HET IX. CAPITTEL. D^ JesuiteN 9 door heymelijke Konften ryk geworden^ Jlaandoor Dertelheyd agter mt ^ \ ^^^ijk d'onbezjijfte Peerden, en under e g^" mefte Diercn5 befitten bar en Hemel hier : op Aarden 9 en worden daar over aan^ _geJfroken. ^^ ^^^9 HET X. CAPITTEL. D^ ]ESViTEiJ gelijk aan flf'Ecnhoorncn , kon* nen van geen Pausen , van geen Kardi- NAALEN, nog Faculteyten met Soet' heyd gelokt , nog met Geweld getemt worden: De Paus laatfe bar en boojen Loop loop en pm Redcnen , die hier gemeld worden, :'- ::-^^ "' -. - OP O P D E N AFGODENDIENST D E R ■ JESUITEN IN CHINA, Bcfchreven en Wederlegt ^ V DOOB. DEN HEERE JOHANNES MAURITIUS.; [Auritius , die fleets flgflfeert dc boekeryen. Met wyze fchriften , en bevryd van flaafs. ontzag , En wacreldlcheiniicht, zctdewaarheyd in den dagh. Hoe wil de Naneef xich in uwen lof verblyen ! Nu fchcnkt ge ons 't rcchtc bccld der Roomfchc Kcrk» harpycn, ,. Die in Chineefe !ugt Loyolas tr6tze vlag Opfteckcn , en G6ds volk verwekken tot geklag , Als zy het Hcydcndom in Chrifteu fchyn belyeh. Uw veder fchildert elk hun fnood en flout Bedryf In Leere en Lev en tot bederf van Ziel en Lyf , En leert de onnoozelen zich voor die Peft te wachten. Mauritius! langmoet uw Schryf-luftvcrder gaan. De Waarheyd, die gy pryft , zal nyd te gronde flaan/ En u vereeuwigcn met roem in elks gedachten. MBrouerius ICtus, s ♦** AAN , A A, N „ M¥NEN BEMINDEN V A D E u; Wannecr by de boosheyd der zo genaara- de Jeluiten gclecrdelyk t%% topn flelde. Ntaard gcbroetzel , uit den afgrond voart-- gefprooten ! O wolven , di? met ecn pnnozle fchasi- ■',..:.■ peyagt -■':/■-[ ::'^.;:-.-:/r- ^^^.^':/^:■vv;-.■ Dc grouw'len dekt , die in den boezera zynbefloten, Trekt af het masker , dat ons in die-doling bragt. Maar fdioofige al ingang by de menfchen dus mogt vinden, - * Geveinfde hukhelaars , v^rwaande Sadduce'en , Die Farizeeuwfche gryns kan 's Hcmels oog nict Miriden. -^ : r Dat fnel gezigt zict door de duifterniflen hecn , En kan door 't binnenft van verborg*ne nieren boorcni Hoe diephct hart ook in zyn vet gcdoken legt. 5^ecn, waant'niet , dat gy cJus de Donderftem zult Imooren, Die n doct beven voor het Opperfte Geregt. Ontzinde reuzen, gaat om *t Gpdendoni tetergep* En ftapelt OfTa op den hpogen JPelion , Ja klimt ten Hemel langs dien ileilen trap van bcrgen ! Maar denkt aan 't voorbeeld van den wulpfchen^ Faeton, pic brallende aan den toom van 's Vaders Zonne- ' wagen, ■'■;-- '■'-^>' - Den 7x'tyin^itMth Aai-dMbot kidcii Egt^ Brand dee ftaan , Tot hy in 't einde vaA* den blixcm hcefgellagen , Zyn blocd vermengdc met den gryzen Eridaan : Vermcet'Ie, die io ver in 't Opfteh ^^ggezondcn,' Om 't regte kmisgeloof , cti Jefos waare Kerk In top t€ voeren , ^et ^elbve te verkbnden > ' Met kragt te ftryden in bet Zalig woritelperk, De Krifteftandcrt in het Heidendom te plantcn, De Kerk van Jefus in ^iment van edel bloed Op *t heilig Martelfpoor dcr oude KruisgezaRien Eerisbp te bouwcn \r volvan Pinkstervuur en moed. In plaats van ernftig 'tryk des Satans te bcftryen, Uw' pligt vergeet , en uw* gewifle fchuldig maakt Aaii Sina'sblindheid, en een reeks afgoderyen* Ja 't Euangcly en de Kruisleer zelvis verzaakt. En fchoon,ttw* Kerkv6dgd,die van zevSnheuyeltranfen 't Heelal regeert , U met zyn blixerii dreigt tc Gy weet u met de g^nft der Sinersf fe^befcKanfen, En hoort die vloeken , als de dbove flangen, aan* Maar fnoode Sfinxen, fchoong^heni dus weet te^ farren. En tegen zyn bevel i* zoridct vreezen kant, Vreeft egtcr > vreeft voiji' hem , die boven maan en :-t:":-'--: ftarren ^ .' *-vf^^:::'-;^-V; -.:.-. Z;- Gczeten , daar om hoo^e groote Vierfchaar fpant. Die Regter laat zig nooit van 't nietig menfchdom tergen. ^ Gy ondertuffchen , die degryns hebt afgeligt, " Die voor het mcnfchenoog die bopshcid kon ver- bcrgen, Hoe vihden wy ons aan uw' fenixpcn verpligt, Wanneer wy dat gedrogt de ;vlerken koirt ziea fnuiken?. 