Collected Papers
Konden wij aangaande de voorgaande diergroep opmer- ken, dat zeer vele species eene geringe verspreiding schij- nen te bezitten, dat eenige zeer belangrijke geslachten in de Roode Zee door andere species vertegenwoordigd worden dan in den Indischen of in den Grooten Oceaan, ten opzich- te van de Echiniden geldt het tegendeel. Een zeer groot 3 Cl. hnmilis. E. lucuntur. H. variegata. E. oviformis. E. cyclostomtis, Br. carinatus. 34 aantal soorten toch zijn uit de meest verwijderde deelen van de Indopacifische Provincie bekend, als: SOORTNAAM. Cidaris metularia. Echinodiscus auritus. Breynia australasiae. Hipponoe variegata. Salmacis sulcata. Heterocentrotus mamil- latus. Brissus carinatus. Lovenia elongata. Clypeaster humilis. „ scutiformis. Echinolarapas oviformis. Phyllacanthus baculosa. ViNDPLAATSEN. Eoode Zee, Mauritius, 0. 1. Arch., Sandw. en Fidsji-eil. Roode Zee, Mauritius, 0. 1. Arch. Mozambique, Philippijnen. R. Zee, 0. 1. Arch., Japan, Austr. Roode Zee, 0. 1. Arch., Mozambi- que, Japan, Sandw. en Fidsji-eil. Roode Zee, Mozambique, Ceylon, Philippijnen. Roode Zee, O.I. Arch., Sandw.- en Fidsji-eil. Mauritius, 0. 1. Arch., Sandw. en Gezelsch.-eil., Philippijnen. Roode Zee, Zanzibar, W.-Austr. Roode Zee, 0. I. Arch., N.-Cali- donie. Roode Zee, Philippijnen, Kings- mill-eil. Roode Zee, Molukken. Roode Zee, Kaap de Goede Hoop, 0. 1. Arch. Zeer juist verklaart Agassiz de groote verspreiding van zoovele zeeegel-species uit den langen tijd (bij vele soor- ten van de vroege lente tot laat in den zomer of herfst), welke de larve noodig heeft, om zich tot een volwassen zeeegel te ontwikkelen, gedurende welke periode „deze aan de genade der winden en stroomingen is overgelaten en door de groote Indopacifische aequatoriale stroom naar alle deelen van de Indopacifische Provincie kan gevoerd worden." 35 C. SCHAALDIEUEN (CrUSTACEa). Gernadpleegde litteratuur: M. H. Milne Edwards. Memoire snr la ilistriba* tion geographiquc dcs crustaces. (Annales dca sc. nat. Tome X. 2e Scrie. 1838.) J. A. Herklots. Syiubolae Carcinologicae, Etudes 8ur la classe des crustaces. Leide 1861. J. G. De Man. Carciaological studies in the Leyden Museum. (Notes from the Leydeii Mu- seum. Vol III.) J. 6. De Man. On a new collection of Podoph- thalmous Crustacea collected in the red sea near the town of Djcddah. (Notes from the Leyden Museum. Vol II and III.) Bijna alleen van de onderorde der Decapoda zijn uit het tertiair van Nederlandscli-Indie species besclireven ') en wij behoeven ons dan ook hier slechts met deze groep bezig te houden. Het zijn voornamelijk Milne Edwards en Dana, die zich met de geographische verspreiding der Crustaceen hebben beziggehouden. Milne Edwards verdeelt het zeeoppervlak in een aantal streken (regions), van welke de „region madecasse" en de „r^gion de Tlnde" te zamen de Indopaci- fische Provincie van de andere schrijvers over de versprei- ding van zeedieren uitmaken. De eerstgenoemde strekt zich nit van de Kaap de Goede Hoop tot aan de Roode Zee, de tweede van de Roode Zee tot aan de Sandwich-eilanden en Japan. Milne Ed- wards scheidt beide streken van elkander af, omdat een aantal soorten slechts aan de Oostkust van Afrika wor- den aangetrofFen. Wanneer wij echter in aanmerking nemen, dat, gelijk straks zal blijken, bijna alle geslachten in beide streken van Milne Edwards vertegenwoordigd zijn en dat een menigte soorten niet alleen aan de Oostkust van Afrika 1) Slechts de Cirripedia zyn er nog vertegenwoordigd en wel door het, in bijna alle zeecn levende, geslacht Bala n us. 3* 36 en in de Roode Zee, doch ook in den Indischen en den Grooten Oceaan worden aangetroflFen, dan valt er niet aan to twijfelen, of wij mogen ook ten aanzien van de versprei- ding der Crustaceen eene groote faunistische provincie aan- nemen, wier grenzen samenvallen fen met die van de door Woodward vastgestelde Indopacifische Provincie (naar aan- leiding van de verspreiding der Mollusken), en met die van bet Indopacifische Bijk van Alex. Agassiz (Echiniden). Dana neemt, voornamelijk naar aanleiding van de versprei- ding der Crustaceen, 3 groote faunistische rijken aan, een van welke, nl. het Indische, uit de Oostkust van Afrika en de kusten van Azie, die door den Indischen en den Grooten Oceaan bespoeld worden, is samengesteld; ook het rijk van Dana heeft dus dezelfde grenzen, als de Indopa- cifische Provincie der reeds genoemde auteurs. De Indopacifische Provincie is, ook wat betreft de Cru- staceen,- de rijkste van alle faunistische zee-pro vincien. Uit het volgende OVBBZICHT VAN DE VOORNAAMSTE DeCAPODEN-FAMILIBN EN GESLACHTEN VAN DB INDOPACIFISCHE PROVINCIE PODOPHTHALMATA. Decapoda. M a k r u r a. Sergestidae. Acetes^ Edw. Lucifer, Thomps. Carididae. Penaeus, Leach*°. Stenopus, Latr. Palaemon, Fabb. Pontonia, Latr. Rhynchocinetes, Edw. Hippolyte, Leach. Alpheus, Fabr. Caridina, Edw. Astacidae. Astacus, Fabr. Scyllarus, Fabr.* Thenus, Leach. Ibacus, Leach*. Palinums, Fabr. 37 Thalassinidae. Callianidea, Edw. Callianisea, Edw. Paguridae. Pagurus, Pabb.® Coenobita, Latr.* BirguSy Leach. Albunea, Fabb. Hippa, Fabb.* Brachyura. 1. NOTOPODA. Porcellanidae. Porcellana, Lam. Dromiadae. Dromia, Fabb. Dorippidae. Dorippe, Fabb.* 2. OXYSTOMATA. Baninidae. Ranina^ Lam. Leucosiadae. Leucosia, Fabb. Myra^ Leach. Philyra, Leach. Ixa, Leach. Calappidae. Calappa, Fabb.* Matuta^ Fabb. 3. Oxybhyncha (Majacea). Majidae. Pisa, Leach. Chorinus. Micippe^ Leach. Pericera, Latr.* Menoetkia^ Edw. Egeria^ Late. Doclea^ Leach. Parthenopidae. Lambrus, Lbach°. Cri/ptopodia^ Edw. Parthenope, Fabb. 4. Cyclometopa(Cancboidea). Cancridae. Cancer, L.° Carpilius, Leach.* Actaea, De Haan. Xantho, Leach°. Chlorodius, Leach*. Medaeus. Trapezia. Ozuts. Fseudocarcinus, Zozymus, Edw. Eriphidae. Pilumnus, Leach. Eriphia, Latb. Portunidae. Lupa, Leach^. Thalamita, Latr.° Platyonichus. Late. Podophthalmus, Telphusidae. Telphusa, Late. 5. Catomepoda. Pinnotheridae. Pinnotheres, Latb. 38 Hymeiiosoraa, Leacu. Mjfctlris^ Latb. Ocypodidae. Gelasimus, Latr.* Ocypoda, Fabr. Grapsidae. Grapsus, Lmk*. Nautilograpsus, Edw. Pseudograpsus, Edw. Sesarma, Say*°. Flagusia, Latr.* Varuna^ Edw. Macrophthalmus. Cleistotoma. Gecarcinidae. Cardiosoma, Latr. zien wij, dat voomamelijk de afdeelingen der Cancroi- dea en der Catomepoda er het sterkst ontwikkeld zijn. Enkele van de in het vorige overzicht vermelde ge- nera, als: Hippolyte, Palaeraon, Palinurus, Pagurus, Cancer, hebben eene zeer groote verspreiding, daar zij ook in noor- delijke zeeen worden aangetroflFen ; andere daarentegen, nl. die welke van een * zijn voorzien, zijn slechts uit tropi- sche zeeen bekend, terwijl verscheidene geslachten, en wel die welke cur s i e f gedrukt zijn, zelfs tot de karakteristieke geslachten van de Indopacifische Provincie behooren. Ein- delijk zijn die geslachten, achter wier naam een ° ge- plaatst is, door talrijke species vertegenwoordigd, van welke de meeste tot de beide zooeven genoemde afdeelingen behooren. Wat de soorten betreft, zoo kunnen er, evenals van de vorige diergroepen, genoemd worden, die tot bepaalde ge- deelten van de Indopacifische Provincie beperkt schijnen, doch daar tegenover staan weder vele andere, die over de geheele Provincie verspreid zijn en van welke wij er eenige hier latcn vol gen: SOORTNAAM. ViNDPLAATSEN. Pagurus varipes, Heller. Etisus maculatus, „ Chlorodius niger, Eiipp. Trapezia cymodoce, Herbst. Palinurus penicillatus, Oliv. Peneus semisulcatus, d. H. Pagurus punctulatus. Cancer floridus. „ roseus. Cardisoma carnifex, Herbst. Monoethia monoceros. Ocypode cerathophthalma. Plagusia squamosa. Lupa tranquebarica. „ sanguinolenta. Podophthalmus vigil. Calappa cristata. Roode Zee, Molukken, IndiscLe Oceaan. Van de Oostkust van Afrika totaan Japan, de Sandwich- eil. en N.-Caledonie. Eoode Zee, Timor, Java. Amboina, N.-Caledonie, E. Zee. Roode Zee, Indische Archipel. Japan, Roode Zee. Roode Zee, Chineesche Zee en Sandwich-eil. Japan, Molukken, Roode Zee. Roode Zee, Indische Oceaan. Soerabaja, Roode Zee. Roode Zee, Oostk. van Afrika, Indische Oceaan. Roode Zee, Oostk. van Afrika, Indische Oceaan. N.-Guinea, Indische Oceaan, Roode Zee. Roode Zee, Ind. Oceaan, Japan. n n n 11 n Oostkust van Afrika, Indische Oceaan, Japan. Roode Zee, Ind. Oceaan, Japan. Ook Milne Edwards verklaart (1. c.) de groote versprei- ding van zoovele Crustaceen-soorten zeer juist uit de zee- stroomingen. De stroom, die zich langs Afrika*s Oost- kust van het zuiden naar het noorden wendt, is de oor- zaak van de overeenkomst tusschen de Crustaceen-fauna der Roode Zee en die van de Oostkust van Afrika, 40 terwijl aan den anderen kant, de groote Indopacifische aequatoriale stroom, die zich van het oosten naar het wes- ten naar de Kaap de Goede Hoop richt, de aanwezigheid van zoovele species in de meest verwijderde deelen der Indopacifische Provincie verklaart. De vergelijking van de Crustaceen-fauna der Indi- sche zeeen met die, welke aan de overzijde van de Landengte van Panama wordt aangetroffen, geeft tot de- zelfde opmerkingen aanleiding, die wij reeds bij de behan- deling der voorgaande groepen maakten. Hoewel nL de geslachten door andere species in de Westindische zeeen vertegenwoordigd zijn, toch zijn de soorten van beide streken z66 nauw aan elkander verwant, dat ook ten op- zichte der Cmstaceen aan den geraeenschappelijken oor- sprong van beide faunen niet kan getwijfeld worden ; de geslachten Ocypode, Cyclograpsns, Calappa, Lupa, Plagusia, Hippa, Grapsus, Carpilius, Coenobita, Gelasimus, Chlorodius, Scyllarus, Sesarma, Pericera, Peneus, zijn aan beide streken eigen en worden voor het meerendeel nergens anders aangetroflFen ; het geslacht Palinurus is zoowel in de Oostindische als in de Westindische zeeen door soorten van de afdeeling der Longicornes gere- presenteerd, terwijl de species, welke dit geslacht in de Europeesche zeeen en aan de kusten van Chili vertegen- woordigen, tot de afdeeling Communes behooren en eindelijk gelijken de belangrijkste soorten van het ge- slacht Pal a em on uit de Indopacifische Provincie veel meer op die der Antillen, dan op species uit de gema- tigde zeeen. 41 D. Wbekdieren (Mollusca). Geraadpleegde liitcratuur: S.P.Woodward. A manuel of the Mollusca. Lon- doD 1S80. 4tii Edition. Dr. Paul Fischer. Manncl de Conchy] iologie et de paleontologie coachyliologique. Paris. Wij merkten reeds op, dat de Indopacifische Provincie, welke WooDWABD naar aanleiding van de geographische verspreiding der Mollusken heeft opgesteld, zich naar alle richtingen even ver uitstrekt, als die, welke ook door an- dere schrijvers over de verspreiding van zeedieren wordt aangenomen. In het zuid-westen gaat zij langzamerhand in de Zuidafrikaansche Provincie, ten zuiden in de Austra- lische en ten noord-westen in de Japansche Provincie over, terwijl zij daarentegen scherp is afgescheiden van de ten oosten er aan grenzende PaDama-Provincie. De Mollusken bereiken in de Indopacifische Provincie zulk eene verbazende ontwikkeling, dat wij ons in bet vol- gende overzicht tot de belangrijkste geslacbten bebben moeten bepalen. Overzicht van de belangrijkste Mollusken-geslach- TEN VAN DE InDOPACIFISCHE PrOVINCIE. A. LAMELLIBRANCHIATA. Asiphonida. MONOMYARIA. Ostreidae. Spondylus*. gOstrea°. Fedum. Anomiidae. Limidae. Anomia°. Lima°. Flacuna. Pectinidae. Spondylidae. Hemipecten, Plicatula*. Pecten°. 44 h. ASPIDOBBANCHIA. Fissurellidae Fissurella®. Rimula. Scutnm. Haliotidae. Haliotis®. Zeugobranchia. Stomatiidae. Stomatia*. Stomatella*. Gena*. Broderipia. Scutibranchia. Trochidae. Phasianella'^. Turbo*. Astralium*. Liotia*. Rotella. Delphinula*. Trochus. Monodonta*. Neritidae. Nerita*. Neritina®. NerilopsU, c. Ctenobranchia. PtenogI ossa. Solariidae Solarium. Scalariidae. Scalaria®. Taenioglossa. 1. HOLOSTOMATA. Turritellidae. Turritella°. Vermetidae. Vermetus*. Siliquaria*. Xenophoridae. Xenophora*. Naticidae. Vanikoro*. Sigaretus. Naticina*. Natica®. Littorinidae. Quoyia*. Littorina®. Tectarius. 45 Pyramidellidae. Odontostoma*^. Eulima°. Melaniidae, Pyrainidella*. Melania. 2. SlPHONOSTOMAT?A. Cerithiadae. Cerithmin^. Triforis°. Fyrazus. Telescopium. Strombidae. S trombus. Pteroceraa. Terebellum, Sostellaria, Rimella. Cypracidae. Cypraea*. Ovulum*. Erato°. Cassidnlidae. Cassis*. Doliidae. Dolium*. riculidae. Ficula*. Tritoniidae. Tritonium (Triton). Persona* Ranella*. Rachiglossa. Buccinidae. Buccinum®. Phos*. Hindsia. Nassa^. Cyllene*. Ebuma*. Columbellidae. Columbella. Purpuridae. Purpura. Ricinula. Kapana. Maffilua. Pusidae. ru8us°. Pisania*. Pasciolaria*. Latirus. Turbinella*. Pyrula*. Tudicla*. Muricidae. Murex°. Volutidae. Marginella*. Mitra. Turricula. Cjjlindra. Imbricaria, 46 Voluta*. Olividae. Melo. Oliva. Harpidae. Aucillaria, liar pa. Toxiglossa. Cancellariidae. Pleurotoma®, Cancellaria*. Borsonia*. Terebridae. Cithara, Terebra. Conidae. Pleurotomiidae. Conus*. Opisthobranchiata. Actaeonidae. Bullidae. Actaeon (Tornatella)°. Bulla. Ringicula*. Hydatina. Cyclichna. Behalve vele geslachten, die alleen in de Indopacifische Provincie worden aangetroflfen (in hot vorige overziclit cursief gedrukt) zijn er ook verscheidene vertegenwoor • digd, die, hoewel zij ook in andere provincien leven, toch tot de karakteristieke geslachten van de Indopa- cifische Provincie mogen gerekend worden; bet zijn do volgende: Geslachten. ViNDPLAATSEN BUITEN DE InDO- PACiFiscHE Provincie. Septifer Corbis Tfc 1 1 • 1 ) Anstralie. Delphinula Ricinula ■^ 47 Geslachten. Vindplaatsen buiten de Indo- PACIFISCHE PkOVINC'IB. Circe \ Sunetta | Australie, West-Afrika. Monodonta ) Scutum J Stomatella I j^. X J / Australie, Kaap de Goede Hoop. Ebuma ) Anatina West-Amerika, Nieuw-Zeeland, Cultellus Afrika. Stomatia Torres straat. Astralium Zuid- Afrika, Australie. Rotella Nieuw-Zeeland. Sigaretus ^ . ( West-Indie, Peru. Quoyia \ Siliquaria Australie, Middellandsche Zee. Tectarius West-Indie. Xenophora West-Amerika en West-Indie. Eingicula Gallopagos, Middellandsche Zee. Vele van de in de Indopacifische Provincie vertegen- woordigde geslachten (in het overzicht van een ° voorzien) hebben een zeer groote verspreiding, andere daarentegen (die achter wier naam een * geplaatst is) zijn slechts in tropische zeeen vertegenwoordigd. Verscheidene genera bereiken in de Indopacifische Pro- vincie hunne grootste ontwikkeling : Pecten. Chiton. Triton. Tellina. Natica. Columbella. Venus. Strombus. Mitra. Cardita. Pleurotoma. Oliva. Area. Cypraea. Conus. Ten opzichte van de verspreiding der species kunnen wij 48 weder hetzelfde opmerken, als bij de behandeling der vo- rige diergroepen. Terwijl nl. verscheidene soorten als: Strombus floridus. Pui-pura persica. „ gibberulus. „ sertum. Terebellum subulatum. Nerita polita. Cypraea helveola. „ albicella. „ caput-serpentis. Conus geographus. Mitra litterata. „ nussatella. „ episcopalis. „ planorbis. Columbella mendicaria. „ vexillum. Ranella granifera. „ miles. Nassa arcularia. „ lividus Fasciolaria filamentosa. in de meest verwijderde deelen van de provincie worden aan- getroffen, schijnen andere species daarentegen tot bepaalde streken beperkt te zijn. Hoewel bij v. de meeste soorten van de Roode Zee uit den Indisehen Oceaan afkomstig zijn, het- geen weder door de zeestroomingen verklaard moot worden, zijn er toch verscheidene bekend, die nog niet in den Indi- sehen of den Grooten Oceaan gevonden zijn; aan den an- deren kant leven om de Philippijnen vele species, die niet meer in de westelijke deelen van de Indopacifische Provincie worden aangetroiBFen. Het zou ons echter te ver voeren, wanneer wij ons in al deze bijzonderheden gingen verdiepen ; daarom bepalen wij er ons toe, hier nogmaals op de groote verwantschap te wijzen, welke er tusschen de Indopacifische fauna aan den eenen kant en die van tropisch West-Araerika en West- Indie aan den anderen kant bestaat ; dit blijkt toch we- der niet alleen nit het groot aantal Mollusken-geslachten, die behalve uit de Indopacifische Provincie nog slechts al- leen uit de Caraibische Provincie of uit die van Panama bekend zgn, als: —' 49 6eslacht8Naam. Vindplaatsbn buiten de Indo PACIFISCHE PkOYINCIE. Anatina , Jouanettia Capsula ^ Tropisch West-Amerika. Terebra Phos Quoyia Sigaretus Naticina ( Tropisch West- Araer., West-Indie. Xenophora Vanikora i ^ . . I West-Indie. Tectanus ) doch ook uit het feit, dat, hoewel slechts enkele species aan de 3 genoemde fannistische districten gemeen zijn, als : Triton aqnatilis. .. „ rubecula. .. „ chlorostoma . . . . ) Indische Oceaan en Antillen. Cassis tuberosus I Ficula reticulata ' reeds vele Westindisclie of Tropisch-Westaraerikaansche MoUusken bekend zijn, die als de vicarieerende sooi-ten van bekende Indopacifische ^species moeten aangemerkt worden. In de vorige bladzijden zagen wij, dat alle door ons be- handelde diergroepen tot dezelfde algemeene opmerkingen aanleiding gaven. De belangrijkste feiten, die wij leerden kennen, waren: 1°. Ten aanzien van de verspreiding der Koralen, Ecbi- niden, Crustaceen en MoUusken kan eene groote faunistische provincie aangenomen worden, die de op biz. 24 aangegeven grenzen bezit. 4 50 2^. Deze provincie gaat ten N.O. in de Japansche, ten Z. in de Australische en ten Z.W. langzamerhand in de Zuidafrikaansche Provincie over, doch is sclierp van de fauna van Tropisch West-Amerika ge- scheiden. 30. AUe door ons behandelde diergroepen bereiken in deze provincie hare grootste ontwikkeling. 4^ Zeer vele geslachten konden vermeld worden, die voor deze provincie karakteristiek zijn. 5°. Met uitzondering van een aantal species, die 00k in de aangrenzende provincien doordringen en van enkele pelagische- en diepzeevormen, die 00k in meer verwijderde streken bekend zijn, zijn de soor- ten tot deze provincie beperkt. 6^. Van iedere groep konden verscheidene soorten ver- meld worden, die in de meest verwijderde deelen der provincie aangetroffen zijn, welke groote versprei- ding uit de zeestroomingen kan verklaard worden. 7°. De fauna van de Indopacifische Provincie is aan die van West-Indie nauw verwant ; vele geslachten nl. zijn tot beide provincien beperkt, van enkele zijn belangrijke afdeelingen nergens anders bekend en eindelijk zijn zeer vele Westindische species als de vicarieerende soorten van bekende Indopacifische vormen te beschouwen. TWEEBE AFDEELING. Nu wij ons door dit vluchtig overzicht een denkbeeld hebben gevoimd van de fauna, die in de hedendaagsche periode in de zeeen, welke de eilanden van den Indischen Archipel omringen, wordt aangetroflFen, willen wij haar ver- gelijken met de Nederlandsch-indische tertiaire fauna en trachten de vraag te beantwoorden : was reeds in de 51 tertiaire periode in deze streken de grond gelegd tot de vorming der recente fauna van den Indischen Archipel? Om ons niet in den strijd over den ouderdom der ver- schillende tertiaire afzettingen te mengen, zuUen wij het Tertiair van Nederlandsch-Indie verdeelen in eene o u d 8 1 e , eene middelste en eene jongste afdeeling, in het midden latende of deze 3 afdeelingen respectievelijk met Eocene, Miocene en Pliocene afzettingen van Europa mogen gelijkgesteld worden en of zelfs eene ver- deeling van de tertiair-formatie in drie afdeelingen in Nederlandsch-Indie wel opgaat. Tot de u d s t e afdeeling rekenen wij de etages I en Ouaste Afd. n van het Eoceen (?) van Sumatra en de etages a^ p en r van het Eoceen (?) van Borneo. Tot de middelste afdeeling brengen wij niet alleen Midd. Afd. de verschillende als Mioceen bepaalde lagen op Java, Madoera, Sumatra, Nias enz., doch ook de etages HI en IV van het Eoceen (?) van Sumatra. Wij hebben gemeend dit veilig te mogen doen, daar het palaeontologisch be- wijs voor eenen Eocenen ouderdom nog geleverd moet wor- den (23) en het er hier weinig op aankomt, of ge- noemde etages tot het Jong-Eoceen of tot het Oud-Mioceen behooren, omdat het meer en raeer waarschijnlijk wordt, dat de verandering der soorten, sedert het begin der ter- tiair-periode onder de tropen niet zoo snel heeft plaats ge- grepen als in gematigde gewesten, een belangrijk verschijn- sel, waarop wij in het volgende hoofdstuk nog zuUen terug- komen. Om dezelfde reden zullen wij tot de fauna van de middelste afzettingen ook rekenen de weinige van Oost- Java afkomstige versteeningen, welke fen als Mioceen (101) fen als Oligoceen (72) bepaald zijn. Eindelijk rekenen wij tot de jongste afdeeling de alsjongsUAfii. Plioceen bepaalde lagen. Het kleine getal der uit deze af- zettingen beschreven versteeningen werd onlangs belangrijk vermeerderd door de bewerking van een aantal fossielen, 4* 52 waarvan do ouderdom echter nog niet bepaald werd (107 en 171). Prof. Martin deelde mij echter mede, dat die species, waarbij Fatoe Loelih en Kassi Marinoe in Fia- larang op Timor als vindplaatsen door hem vermeld wor- den, uit pliocene afzettingen afkomstig zijn. Door die raededeeling werd ik in staat gesteld ook deze fossielen in de lijst op te nemen. Te betreuren is het, dat wij zeer vele versteeningen, welke in de zooeven aangehaalde verhandeling beschreven zijn, en waarschijnlijk deels een miocenen, deels een plio- cenen ouderdom bezitten, niet konden vermelden, daar de ouderdomsbepaling tot later werd uitgesteld. Daar nu uit de oudste afdeeling slechts een gering aan- tal, voor het meerendeel slecht bewaarde versteenin- gen beschreven zijn, zoo zullen wij bij deze slechts kort behoeven stil te staan ; een des te grooter getal, voor het meerendeel uitmuntend bewaarde versteeningen hebben de middelste tertiaire afzettingen opgeleverd en aan haar zul- len voornamelijk de volgende bladzijden gewijd zijn. A. Fossiele fauna van de oudste tertiaire afzettingen. Uit de oudste tertiaire afzettingen van Nederlandsch- Indie zijn slechts 138 versteeningen beschreven, waarvan minstens 76 slecht bewaard waren; van deze laatste zul- len wij diegene met stilzwijgen voorbij moeten gaan, waar- van niet alleende soort, doch ook het geslacht onzekeris; de overige, waarvan slechts de soort onzeker is, zullen ons alleen bij het onderzoek naar de geslachten van dienst kunnen zijn. De 62 overblijvende species kunnen ons echter onmo- gelijk een voldoend denkbeeld geven van de zee-fauna, welke in de periode, toen deze lagen werden afgezet, deze streken bewoonde ; wij zullen ze daarom vluchtig groep voor groep behandelen, te beginnen met de laagst ontwikkelde. 53 I. Protozoa — Foraminifera. Van deze groep zijn sleclits representanten van de orde der Foraminifera beschreven en wel 9 of 10 species, verdeeld over de geslachten: Orbitolites, Nummulites en Orbitoides. Wij zuUen echter deze geslachten hier met stilzwijgen voorbijgaan, daar zij, met uitzondering van bet eerstge- noemde, dat in de hedendaagsche periode eene zeer groote verspreiding bezit, ook uit de middelste tertiaire afzettin- gen van Nederlandsch-Indie bekend zijn en daar geen en- kele species met eene in den Indischen Archipel levende soort identisch of verwant werd verklaard. n. COELENTBRATA — AnthoZOa. De uit de oudere tertiaire afzettingen van Nederlandsch- Indie beschreven koralen kunnen ons weinig dienst doen bij het vergelijken met tegenwoordig in den Indischen Oceaan levende species, vooreerst wegens de geringe ken- nis van de recente koraal-fauna van Nederlandsch-Indie en ten tweede, daar van de 26 uit het Oudste Tertiair be- schreven soort en 18 te slecht bewaard waren, dan dat wij aan de soortbepaling waarde zouden mogen hechten. Wij zuUen ons dus hier bepalen tot het noemen der geslachten, welke in het Oudste Tertiair vertegenwoor- digd schijnen te zijn. Van de volgende genera zijn soorten beschreven (de twijfelachtige geslachten niet medegerekend): Heliopora, Ceratophyllia, Latimaeandra, Dictyarea, Poly area, Madrepora, Dendracis, Astrocoenia, Cycloseris, Holocoenia, Stylophora, Lophoseris, Montlivaultia, 54 De vergelijking met het in het vorige hoofdstuk gege- ven overzicht leert one, dat van al deze geslachten Heliopora, Cycloseris, Stylophora, Madrepora, Lophoseris, nog slechts in de Indopacifische Provincie vertegenwoor- digd zijn, een inderdaad klein getal, wanneer wij in aan- merking neraen, dat van andere diergroepen bijna alle nit het Nederlandsch-indische Tertiair beschreven geslachten tegenwoordig nog in den Indischen Oceaan worden aan- getroffen. Wat de species betreft, zoo ziet men nit de fossielen- lijst, dat met uitzondering van een Stylophora, vv^elke door v. Fritsch met de door d'Archiac beschreven St. italica wordt ge'identificeerd, doch door Martin voor de recente St. digitata Pallas wordt gehouden, geen en- kele met een levenden vorm in verband gebracht is kun- nen worden, een feit, dat wij deels aan de gebrekkige kennis van de Oostindische koraalfauna, deels aan de groote bezwaren moeten toeschrijven, waarmede men bij de ver- gelijking van fossiele, slecht bewaarde, koralen met leven- de species te kampen heeft. III. EcHiNODERMATA — Echinoidca. Van deze klasse zijn tot nu toe slechts 7 species be- schreven, van welke 2 slecht bewaard waren. Zooals nit de fossielenlijst blijkt, zijn deze verdeeld over de geslachten: Cidaris, Echinolarapas, Clypeaster, Bryssopsis, welke alle tegenwoordig nog in den Indischen Archipel leven. Wat de soorten betreft, zoo zijn deze van het geslacht Cidaris slecht bewaard en konden daarom niet met le- vende vormen vergeleken worden Dit was ook met de 55 Clypeaster-soort het geval, zoodat wij aan de species- bepaling geene waarde mogen hechten; de Echinolam- pas, welke door v. Fritsch E. dispar word genoemd, kon ook niet met eenen levenden vorm vergeleken wor- den, en ten slotte behoort eene soort, welke door v. Fritsch, daar deze een slecht bewaard exemplaar onderzoclit, tot een nieuw geslacht gebracht werd, door hem Verbeekia genoemd, volgens Martin zonder twijfel tot het geslacht Brissopsis en is zeer waarschijnlijk identisch met de in den Indischen Oceaan en de Japansche zeeen levende Br. luzonica Ag. Langer zuUen wij nu niet bij deze groep stilstaan ; straks, bij de behandeling der fauna van de mid- delste tertiaire afzettingen, zuUen wij gelegenheid hebben eenigszins uitvoeriger over het voorkomen van Echiniden in het tertiair van Nederlandsch-Indie te spreken. IV. Arthropoda — Crustacea. Met uitzondeiing van eenige weinige, zeer slecht be- waarde, door v. Fritsch van Borneo beschreven exempla- ren, zijn tot nu toe uit de oudste tertiaire afzettingen geene species van deze klasse bekend. V. MoLLUscA — a. Lamellibranchiata. Uit de fossielenlijst blijkt, dat van deze klasse uit het Oudste Tertiair 65 species beschreven zijn; hiervan val- len echter 28 buiten beschouwing, daar van 9 het geslacht onzeker is, van 5 de soort niet bepaald kon worden en 14 andere slecht bewaard waren. Er blijven dus slechts 37 species over, een inderdaad klein getal in verhouding tot het enorme aantal soorten, welke tegenwoordig in den In- dischen Archipel lev en. Uit de oudste tertiaire afzettingen zijn species besclire- ven van de: 56 Cyprinidae, Veneridae, Tellinidae, Pholadomyidae, Anatidae, Myidae, Fholadidae, Ostreidae, Nuculidae, Spondylidae, Trigoniidae, Limidae , Astartidae, Pectinidae, Chamidae, Aviculidae, Lucinidae, Pinnidae, Cardiidae, Arcidae, Cyrenidae, familien, die, met uitzondering van de Trigoniidae, van welke in de hedendaagsche periode slechts 3 species in de Australische ^eeen leven, nog in de Indopaoifische Provincie vertegenwoordigd zijn, en waarvan verscheidene hier het toppunt harer ontwikkeling bereiken. Wat de geslachten betreft, in het oudste tertiair verte- genwoordigd, ook zij leven, met uitzondering van Trigo- nia, en Sphenia, nog in den Indischen Oceaan en en- kele (in het volgende overzicht cursief gedrukt) behoo- ren zelfs tot de karakteristieke geslachten van de Indo- pacifische Provincie: Naam van hkt Aartal Slkciit Kaam taw het Aahtal Slbcht Gk^laciit. 8PKCIKS. BKWAABD. Gkslacht. 8PECIR8. BKWAABD Ostrea. 1 Hemicardium. Spondylus. 1 1 Ct/pricardia. '— ^ Lima. 1 1 Cytherea. Pecten. 8 4 Sunetta. Avicula. 2 1 Tellina. Pinna. 1 — Psammosolen. Area. 1 — Siliqua. Nucula. 2 2 Panopaea. 1 Trigonia. 1 — Anatma, 1 Cardita. 3 1 Sphenia. Chama. 1 1 Corbula. 1 Lucina. 3 1 Pholas. Cordis, 1 1 Teredo. 2 2 Cardium. 6 — Teredina. 1 1 57 Wij zien nit dit overzicht, dat van de meeste geslach- t n slechts 1, hoogstens 2 soorten beschreven zijn, ter- wijl het onze aandacht trekt, dat juist van die geslachten (Pecten, Cardita, Lucina, Cardinm en Tellina) een grooter aantal species vermeld zijn, welke ook in de he- dendaagsche periode door talrijke soorten in de Indopaci- fische Provincie vertegenwoordigd worden. Hoewel geen enkele soort met een in den Indischen Oceaan levenden vorm geidentificeerd werd, hetgeen voor- namelijk meet worden toegeschreven aan den slechten toe- stand, waarin de meeste nit de oudste tertiaire lagen af- komstige versteeningen ons zijn overgeleverd, werden toch reeds de volgende species met levende vormen verwant verklaard : Naam deb fossiele SOORT. Pecten Bouei d'Arch. „ „ var Su- matrana, Bttg. Avicula peregrina, Bttg. Pinna Blanfordi, Bttg. Lucina sphaerica, Bttg. Cardinm iVrartini,BTTG. „ limaeforme, d'Arch. „ anomalum, Mart. „ subfragile, Bttg. „ eduleforme, Bttg. Cytherea Heberti, Desh. Naam en vindplaats der verwante levende species. \ ► P. tranqnebaricus, Lam. A. margaritifer, Sow. ? P. vexillnm. Born. \ Indische L. tumida, Eeeve. / Oceaan. C. minimum, Phil. C. pectinatum, L. C. fragile, Brocc. Kust van Sicilie. C. edule. Europa. C. accincta, Eom. Indische Oceaan. 58 Anatina annulifera, A. subrostrata, Lam. Ind. Oceaan. Btto. Corbula Lamarcki, C. biradiata, Sow. W.-Columbia. Desu. Teredina annulata, Septaria arenaria, Lah. ? Ind. Oceaan. Bttg, en wel, gelijk wij uit deze opgaven zien, in de meeste geval- len met in den Indischen Oceaan levende soorten. b. Grlossophora. Deze klasse zal er nog veel minder dan de vorige toe bijdragen, ons een juist denkbeeld te verschaffen van de MoUusken-fauna van het Oudste Tertiair van Nederlandsch- Indie, daar nit deze afzettingen slechts 20 species beschre- ven zijn; trekken wij van deze nog 11 af, welke z66 slecht bewaard waren, dat de soort 6f in het geheel niet, 6f niet met zekerheid bepaald kon worden, dan blijven er slechts 9 soorten over, een waarlijk gering aantal, als wij de enorme ontwikkeling van deze klasse in den Indischen Oceaan in aanmerking nemen. Uit de fossielenlijst blijkt, dat de volgende in den Indi- schen Oceaan door talrijke soorten vertegenwoordigde fa- milien reeds in het Oudste Tertiair leefden: Dentaliidae, Cerithiadae, Terebridae, Trochidae, Cypraeidae, Volutidae, Naticidae, Buccinidae, Conidae, Strombidae, De oudste tertiaire afzettingen leverden reeds de volgen- de genera op, die, gelijk wij vroeger reeds zagen, alle tot de belangrijkste geslachten van de Indopacifische Pro- vincie behooren en van welke het geslacht Rostellaria voor deze provincie karakteristiek is. 59 Maam vam iibt Aantal Slkcbt Naam van ukt Aantal Slecht GuLAcar. SOORTJtN. BEWA&SU. Gkslacut. iiOORTKN. BKWAARD Dentalium. 1 1 Buccinum. 1 1 Turbo. 2 1 Voluta. 2 1 Natica. 5 3 Terebra. 1 1 Cerithium. 2 2 Conus. 1 — RostelUiria. 1 1 Mitra. 1 — Cypraea. 2 1 Geen enkele soort kon met eene levende species in verband gebracht worden, hetgeen niet te verwonderen is, daar, zooals uit de vorige opgave blijkt, van bijna geen enkele soort goed bewaarde exemplaren onderzocht werden. Hoewel dus van de MoUuskenfauna uit de oudste ter- tiaire afzettingen van Nederlandsch-Indie nog zeer weinig bekend is, toch bewijzen de weinige species,' uit deze lagen beschreven, dat reeds in deze periode dezelfde familien in den Indischen Archipel leefden, welke er tegenwoordig door hare rijke ontwikkeling eene groote rol spelen. Ten opzichte van de geslachten kwamen wij tot dezelfde con- clusie ; enkele er van behoorden zelfs tot de karakteristieke geslachten der Indopacifische Provincie. Eindelijk merkten wij op, dat juist van die soorten, van welke goed be- waarde exemplaren onderzocht worden, in vele gevallen de in den Indischen Oceaan levende verwante species werd vermeld. VI. MoLLUscoliDEA — Brachiopoda. Van deze klasse is uit het Oudste Nederlandsch-indische Tertiair eene Terebratula beschreven, welke volgens BoTTGER met T. cranium Miill. verwant is; de verwant- 60 schap met dezen in noordelijke zeeen levenden vorm kan ons echter niet zoozeer verwonderen, daar Terebratula tot de diepzeedieren behoort, welke, gelijk bekend is, eene zeer groote verspreiding hebben. Vn. Vertbbrata — Pisces. De weinige nit de oudste tertiaire afzettingen van Su- matra afkomstige en over bet algemeen slecht bewaarde vischoverblijfsels zijn onderzocht en beschreven door Dr. Van der Marck en Dr. Gunthbr, welke laatste hen met tegenwoordig levende vormen vergeleek. Hij kwam tot de slotsom, dat de meeste tot geslachten behooren, welke te- genwoordig nog aan de kusten van Sumatra leven; bet zijn de geslachten: Auliscops, Bagarius, Barbus, Pseudotropius, Thymnichthy s, Amblypharyn godon, Hexasephus, Notopterus, Chirocentrus, welke alle nog in den Indischen Oceaan leven met uit- zondering van Auliscops, waarvan slechts 1 species uit het noord-westen van Amerika bekend is en van Hexa- sephus, dat nog niet levend is aangetroflfen. Hetzelfde, wat wij vroeger ten opzichte van de koraalfauna van Ne- derlandsch-Indie zeiden, geldt ook van de visch-fauna, nl. dat deze nog zeer gebrekkig bekend is, zoodat het wellicht eerst later blijken zal, dat ook deze beide geslachten nog in de Indopacifische Provincie leven. Nu wij in dit overzicht alle familicn en geslachten hebben besproken, welke uit het Oudste Tertiair van Nederlandsch-Indie beschreven zijn, en het ons geble- ken is : dat bijna alle door ons genOemde geslachten tegen- woordig nog in den Indischen Oceaan leven ; dat enkele — ^ 61 zelfs tot de karakteristieke geslachten van het Indopaci- fische gebied behooren; dat van vele soorten, waarvan goed bewaarde exemplaren onderzocht werden, de in den Indischen Oceaan levende verwante vorm kon opgegeven worden, dat slechts 2 of 3 soorten tot nu toe met recente species identisch werden verklaard, hetgeen ongetwijfeld toegeschreven meet worden aan den slechten toestand, waar- in de meeste fossielen ons zijn overgeleverd ; en eindelijk dat van verscheidene species de in den Indischen Oceaan levende verwante soort werd vermeld ; zuUen wij overgaan tot het bespreken der uit de middelste tertiaire afzet- tingen afkomstige versteeningen, wier aantal veel grooter is en van welke voor het meerendeel goed bewaarde exem- plaren werden onderzocht. B. FoBsiele fauna van de middelste tertiaire afleettingen. Uit de middelste tertiaire afzettingen van Nederlandsch- Indie zijn 647 species beschreven, van welke slechts 24 geheel buiten beschouwing vallen, daar het geslacht er van niet met zekerheid kon bepaald worden. Van de 623 overige kunnen slechts 84 bij het onderzoek naar de geslachten van dienst zijn, aangezien hiervan de species 6f in het geheel niet, 6f niet met voldoende zekerheid vast te stellen was. Er blijven dus ongeveer 537 species over, welke wij met tegenwoordig in den Indischen Oceaan levende vorraen kunnen vergelijken ; wij zullen ze weder groep voor groep behandelen en beginnen met de laagst ontwikkelde. I. Peotozoa — Foraminifera. Met uitzondering van eenige weinige slecht bewaarde, door Martin van Timor vermelde Radiolaria, zijn nit het Middelste Tertiair slechts representanten van de orde der Foraminifera beschreven en wel, zooals uit de fos- 62 sielenlijst blijkt, 20 species, welke verdeeld zijn over de geslachten : Alveolina, Operciilina, CyeloclypeM^ Textularia, KuMmulites^ Orbitoides, Patellina, genera, welke, met uitzondering van het laatstgenoemde, tegenwoordig nog levend in den Indischen Archipel aan- getroflfen worden. Hoewel in het algemeen de foraminife- ren-geslachten eene cosmopolietische verspreiding bezit- ten, zoo zijn er toch enkele, die in bunne geograpbische verspreiding zeer beperkt schijnen te zijn ; tot deze laatsten behoort bet geslacht Nummulites — van hetwelk nog SLECHTS EENIGE KLEINE SOORTEN UlT DE HoODE ZeE EN UIT DE NABUHEiD dEr Philltppunen bekend zun — On bet ge- slacbt Cycloclypeus, dat in bet Middelste Tertiair van Nederlandscb-Indie een groote rol speelt (100) en dat SLECHTS IN den InDISCHEN ArCHIPBL EN IN DE NABUHEID DBR Fidsji-eilanden levend IS AANGETROFPEN. Daar v^ij ecbter omtrent de soorten, die deze beide geslacbten in de beden- daagscbe periode vertegenwoordigen, weinig weten, zoo is bet mogelijk, dat eenige uit bet Middelste Tertiair van Neder- landscb-Indie bescbreven species later met in den Indiscben Arcbipel levende soorten zuUen blijken identiscb te zijn. n. COELENTERATA — AntboZOa. Van deze klasse werden uit bet Middelste Tertiair 32 species bescbreven, waarvan wij 2 moeten aftrekken, daar van deze bet geslacbt nog onzeker is. De 30 overblijvende soorten zijn verdeeld over de: Poritidae, Fungidae, Stylopboridae, Madreporidae, Astraeidae, Turbinolidae, farailien, waartoe de voornaamste rifbouwende koralen der bedendaagscbe periode bebooren. 63 Onder de geslachten zijn er eenige, van welke, zooals uit het volgende overzicht blijkt, nog geene levende re- presentanten bekend zijn, doch die — onze geringe kennis van de hedendaagsche koraalfauna van den Indischen Ar- chipel in aanmerking nemende — wellicht later nog ontdekt zullen worden: Lbvbnd LCVKND Naavvanhbt iwdr Aaktal Sltscht Naav van hbt IN DC Aantal Slkcht Geslacht. Indopac. SOORTSIf. bkwaako. Gkslacht. Indopac. 800BTKN. bkwaahd Pbov. PEor. Alveopora. + 4 1 Trachyphyl- Porites + 1 — lia. + 1 — Litharea. — 2 — Coeloria. + 2 — Dictyarea. — 3 — Hydnophora. + 2 — Dendracis. — 2 1 Favia + 1 — Astraeopora. + 1 — Heliastraea. + 4 1 Madrepora. + 2 — Stylocoenia. — 1 — Pocillopora? + 1 — Anisocoenia. — 1 — Fungia. -f 1 1 Stylophora. + 1 — Cycloseris. + 1 — Acanthocya- Pavonia. + 1 — thns. + 1 — Pachyseris. -f 1 — Tropydocya- Montlivaul- thus. + 1 — tia. — 1 1 Flabellum. + 1 — De aanwezigheid van het geslacht Pocillopora in het Middelste Tertiair is nog twijfelachtig, daar de door Rbuss tot dit geslacht gebrachte soort, later door Martin met de in den Indischen Oceaan levende Stylophora digitata Pallas werd ge'identificeerd. Wat de species betreft, ook deze zijn belangrijk wegens de volkomen overeenkomst of verwantschap, die vele met in de Indopacifische Provincie levende vonnen vertoonen. Zie hier de soorten, die met Indopacifische species ge'iden- tificeerd werden: 64 Astraeopora myriophthal- ma, Lam. Madrepora Duncani, Reuss. Stylophora digitata, Pallas. Flabellum distinctum, E. H. van welke de laatstgenoemde tevens belangrijk is, omdat zij met een species identisch werd verklaard, die als diep- zeekoraal eene zeer groote verspreiding bezit ; niet alleen in Japan en in Australie is zij bekend, doch ook op de kust van Portugal is zij aangetroflfen »). Van een veel grooter aantal sooii;en werd de verwant- schap met in den Indischen Oceaan levende species ge- constateerd, nl.: Naam dee possible species. Alveopora spec. Pavonia folium, Mart. Pachyseris curvata, Mart. Trachyphyllia crassa, Mart. Hydnophora astraeoides, Mart. Acanthocyathus spec. Tropidocyathus affinis, Mart. Naam der levende soort. A. octoformis, de Blainv. P. explanulata, Edw. spec. P. speciosa, E. H. T. amarantum, E. H. H. microcona, E. H. A. Grayi ? F. Bougainvillei, M. Edw. Uit bet voorafgaande is ons dus gebleken, dat alle fa- milien, van welke uit bet Middelste Tertiair van Neder- landsch-Indie species beschreven zijn, in de bedendaagsche periode nog in den Indiscben Arcbipel leven; dat van de 24 vermelde geslacbten, tot nu toe slechts 18 levend in den Indiscben Oceaan zijn aangetroflfen, welk gering aan- tal wij voor een deel aan onze gebrekkige kennis van de recente Nederlandscb-indische koraalfauna moesten toe- 1) C. WiJviLL Thomson, Les abimes de la mer. R^cits des expMitions de draguage des vaisseaux le Porcupine et le Lightning. Tradnit par le Dr. LoRTET, Paris. Hachette 1875, biz. 364. 65 schrijven, en dat 28 van de 39 beschreven species niet met levende vormen in verband konden gebracht worden: 4 toch werden met tegenwoordig in den Indischen Oceaan levende soorten ge'identificeerd en van 7 andere kon de verwantschap met een in dezelfde zeeen levenden vorm vastgesteld worden. Wanneer wij ten slotte bedenken, hoe moeielijk het is, den graad van verwantschap bij re cent e koralen vast te stellen, dan knnnen wij er ons niet over verwonderen, dat niet meer species aan in den Indischen Oceaan levende soorten werden verwant verklaard. in. EcHiNODBRMATA — Echinoidca. TJit de middelste tertiaire afzettingen van Nederlandsch- Indie werden 31 Echiniden-species beschreven, van welke slechts 1 geheel buiten beschouwing valt, daar het geslacht waartoe zij behoort, nog niet met zekerheid kon worden vastgesteld. De familien, welke er vertegenwoordigd zijn, Cidaridae, Echinidae, Gassidalidae, Diadematidae, Clypeastridae, Spatangidae, hebben de volgende geslachten opgeleverd: Lkvknd Lrvknd Naam tan bet Aahtal INDK Naam van hut Aantal INDK Indofac. PfiOV. GlSSLACUT. SOORTKN. Indopac. Paov. Phyllacanthus. 1 + Brissus. 1 + Temnopleurus. 1 -f Brissopsis. 1 + Pleurechinus. 1 + Schizaster. 1 + Hipponoe. 1 + Pericosmus. 5 — Sioyiopneuites. 1 + Brissomorpha. 1 — Laganum, 1 + Breynia. 1 + Clypeaster. 1 + Brissopatagus 1 — Peronella. 2 + Hemipatagus. 1 — Echinanthus. 1 -f Maretia. 2 + Echinolampas. 1 + Spatangomor- Hemiaster. 3 + pha. 1 — 66 Hoewel wij in dit overzicht 5 geslachten venneld vin- den, nl.: Pericosmus, Brissopatagas, Spatangomorpha, Brissomorpha, Hemipatagus, van welke nog geene levende representanten bekend zijn, staat daar echter tegenover de aanwezigheid van de voor de Indopacifische Provincie karakteristieke geslachten Fhyllacanthns, Lagannm, Stomopnenstes, Maretia, en van de geslachten Temnopleums, Peronella en Breynia, welke bijna geheel tot deze Provincie beperkt zijn (zie biz. 32). Wat de species betreft, deze leeren ons weder, dat het aantal met levende soorten in verband gebrachte vormen evenredig is aan het aantal onderzochte, goed be- waarde species; niet minder dan 10 soorten werden met Indopacifische species ge'ldentificeerd, nl : Phyllacanthus baculosa, Ag. Temnopleurus toreumaticus, Ag. Stomopnenstes variolaris, Ag. Clypeaster humilis, Ag. Peronella orbicnlaris, Ag. Peronella decagonalis, Ao. terwijl van de volgende de in den Indischen Oceaan le vende verwante species kon vermeld worden: Echinanthus testitudinarius, Gray. Echinolampas oviformis, Ag. ? Brissopsis Luzonica, Ag. Maretia planulata, Gray. Naam der possible species. Lagannm mnltiforme, Mart. Brissns declivis, Herkl. Schizaster subrhombo'idalis, Herkl. Breynia magna, Herkl. Na AM D. levende SOORT. L. depressnm, Less Br. carinatns, Gray. S. ventricosns, Gray. B. australasiae, Gray. 67 rv. Abthbopoda — - Crustacea. Ook deze klasse, Tan welke uit de oudste tertiaire af- zettingen slechts eenige niet te bepalen overblijfselen be- kend zijn, helpt ons het bewijs leveren, dat de fauna van het Middelste Tertiair van Nederlandsch-Indig zich ten nauwste bij de hedendaagsche fauna van den Indiscben Ar- chipel aansluit. De weinige species, die uit de genoemde formatie be- schreven zijn, zijn over de volgende familien verdeeld: Balanidae, Thalassinidae, Leucosiadae, Cancridae, welke alien in de hedendaagsche periode door talrijke soorten in de Indopacifische Provincie vertegenwoordigd worden. De beschreven species zijn verdeeld over de volgende ge- slachten : Lkvkhd LicrsND Naam tam nn IRDE Aantal Naam tah hit IN DB Aantal GXSLACRT. Indopac. PaoT. 800RTKN. Geslacht. Indopac. Prov. 800RTKN. Balanus. + 3 Myra. + 1 Galianassa. ? 1 Chlorodius. + 1 Leucosia. + 3 Medaeus. + 1 die, gelijk wij in deze opgave zien, alle, met uitzondering van het geslacht Galianassa, nog in den Indischen Oce- aan leven. Er kan echter niet aan getwijfeld worden, of ook dit geslacht zal later blijken tot de fauna van de In- dopacifische fauna te behooren, daar Milne Edwards uit de jongere afzettingen van Siam eene Callianassa-soort beschrijft *), die volgens hem zeker later nog in de om- 1) Milne Edwards. Revision da genre Galianassa. (Nonv. Arch, da Mas. d'hist. nat. de Paris. T. VI, 1870, biz. 97). 5* 68 ringende zeeen zal worden aangotroffen. Wij zien verder in dit overzicht niet alleen de voor de Indopacifische Pro- vincie karakteristieke geslachten Leucosia enMyra vermeld, doch ook het geslacht Chlorodius, dat, behalve aan de knsten van het eiland Portorico, alleen in den In- dischen Oceaan is aangetrofifen. Niet minder belangrijk zijn de species ; 6 van de 10 nit de middelste tertiaire afzettingen beschreven soorten toch werden met bekende Indopacifische vormen identisch ver- klaard, nl. : Balanus amphitrite, Darw. Leucosia iinidentata, d. H. „ tintinabulnm, L. y, obtnsifrons, d. H. „ amaryllis, Darw. Myra fagax, Fabb. terwijl van de volgende, de in den Indischen Oceaan leven- de verwante species kon opgegeven worden : Kaam der fossiele species. Naam dee levende soort. Leucosia tricarinata, Mart. L. longifrons, de H. Medaeus granulosus, Mart. M. nodulosus, Edw. Eindelijk vermelden wij, dat de door Martin beschreven Callianassa nauw verwant is aan de door Milne Ed- wards uit de jongere afzettingen van Siam beschreven spe- cies (107, biz. 39). V. MoLLuscA — a. Lamellibranchiata. De groep der Mollusken zal ons beter dan eenige an- dere van dienst kunnen zijn bij het volbrengen van de taak, die wij in dit hoofdstuk op ons hebben genomen. In de eerste plaats, omdat een zeer groot aantal species uit de middelste tertiaire afzettingen beschreven zijn en in de tweede plaats, daar wij van de hedendaagsche Mollusken- ^A 69 fauna van den Indischen Archipel, eene yrij voUedige ken> nis bezitten, dank zij den ijver, waarmede liefhebbers van curiositeiten zich sedert eenige honderden van jaren met het verzamelen van schelpen hebben beziggehonden. Wat de Lamellibrancbiaten betreft, van deze klasse werden on- geveer 222 species beschreven, van welke 16 geheel bni-- ten beschonwing vallen, daar het geslacht, waartoe zij behooren, onzeker is. Van de overige 206 kunnen 32 ons alleen bij het onderzoek naar de geslachten van dienst zijn, daar van 26 de soort niet bepaald kon wor- den, terwijl 6 andere slecht bewaard waren, zoodat de speciesbepaling hare waarde verliest. De verschillende soorten zijn verdeeld over de volgende familign : Ostreidae, Anomiidae, Spondylidae, Pectinidae, Aviculidae, Mytilidae, Pinnidae, Arcidae, Kuculidae, Astartidae, Chamidae, Tridacnidae, Lncinidae, Erycinidae, Crassatellidae, Cardiidae, Cyrenidae, Cyprinidae, Petricolidae, Veneridae, Tellinidae, Scrobiculariidae, Paphiidae, Solenidae, Mactridae, Myidae, Gastrochaenidae, Pholadidae, waamit wij zien, dat bijna alle familien, die wij in ons overzicht van de hedendaagsche Indopacifische fauna ver- meldden, reeds in het Middelste Tertiair vertegenwoordigd waren. Doch ook de geslachten, van welke uit de middelste tertiaire afzettingen species beschreven zijn, leven niet alleen bijna alle nog in den Indischen Archipel, doch er bevinden zich ook verscheidene voor de Indopacifische Pro- vincie karakteristieke geslachten onder, zooals nit het vol- gende overzicht blijkt: 70 LSTKRD Lbtkkd Naav van hbt nr DK Aahtal Slight Naam yan hit IN DB Aartal Slicht OULACBT. ] [mdopac. 800KTKN. BKWAAED. OXSLACRT. J NDOPAC. SOORTW. BIWAAED. ?KOT. P»OY, Ostrea, + 6(5?) 2 Meiocardia + 1 Anomia. + 1 — Venerupifl. + 2 Placuna. + 1 — Tapes. + 3 SpondyluB. + 5 1 Venus, + 12 1 Pecten. + 16(14?) 5 Cytherea Perna. + 1 1 (Callista) + 11 3 Mytilus. + 3 — Sonetta. + 3 — Modiola. + 3 — dementia. + —. Pinna. + 1 — Dosinia. + 3 Area. + 20 1 Circe. + — CucuUaea. + 2 — Tellina. + 11 2 Pectunculus. -f 3 1 Psammobia. -1- — Nucula. + 1 1 Scrobicula- Leda. 4- 2 — ria. — Cardita. + 9 3 Ceronia. + — Chama. + 3 — Solecurtns. + — Tridacna, + 2 — Siliqna. + — Lucina. + 6 2 CuUeUus. + — Hindsia. + 1 — Solen. + — Crassatella. + 1 — Mactra. + — Cardium. + 15 4 Mactrinula. + 1 Hemicardium. -{- 1 1 Mya. + — Lunulocar- Corbula. + 10 1 dium. — 1 — Aepergillum. + 1 Cyrena. + 1 — Martesia. + — Cyprina. — 1 1 Teredo. -4- — Isocardia. + 1 — Septaria. + — Cypricardia. + 1 — Teredina. + — Wij zien er nit, dat slechts de geslachten Lunulocardium, Cyprina en Scrobicularia nog niet levend in de Indopacifische Provincie zijn aange- 71 troffen. Het eerstgenoemde is alleen in fossielen toestand bekend; het geslacht Cyprina, waarvan tiit het Middel- ste Tertiair slechts steenkernen onderzocht werden, is in de hedendaagsche periode door slechts ^^ne in noordelijke zeeen levende soort vertegenwoordigd, doch schijnt in de tertiaire periode eene grootere verspreiding gehad te hebben, terwigl het laatstgenoemde voomamelijk in noordelijke en gematigde streken verspreid is. De meeste species werden beschreven van de geslachten : Ostrea, Cardita, Cytherea, Spondylus, Lucina, Dosinia, Pecten, Cardium, Tellina, Area, Venus, Corbnla, welke ook in de hedendaagsche periode door talrijke soor- ten in de Indopaciiische Frovincie vertegenwoordigd zijn en eindelijk zien wij ook de geslachten Flacuna, Hemicardium, Clementia, Cucullaea, Cypricardia, Cultellns, Tridacna, vermeld, welke tot de karakteristieke geslachten van de Indopacifische Frovincie behooren. De species toonen ons niet minder dnidelijk de groote verwantschap met de hedendaagsche Lamellibranchiaten- fauna van den Indischen Archipel aan. Niet minder dan 36 (40?) soorten toch werden met tegenwoordig in den Indischen Oceaan levende vormen identisch verklaard nl. : Ostrea hyotis, L. Fecten senatorius, Gmell. „ radiata, Lam. „ Leopardus, Bbene. Flacnna placenta, Lam. „ asper, Sow. Spondylus costatus. Lam. ? Mytilus bilocularis, L. „ imperialis, Chemk. Pinna vexillum, L. Fecten pallium, L. Area antiquata, L. 72 Area granosa, L. CucuUaea auriculifera, Laic. Tridacna rudis, Bbeve. „ gigas, Lam. Lucina tumida, Ebeve. Cardinm Dnpnchesne, Beeve. „ asiaticum, B&uob£. „ elongatum, „ ? „ Tugosnm, Lam. Cyrena sinuosa, Desh. Isocardia Moltkiana, Lam.? Tapes galactites, Lam. „ rimosa, Phil. Venus ohlorotica, Phil. Yenns squamosa, Lam. Cjtherea lilacina, Lam. Sunetta scripta, L. Dosinia cretacea, Beeye. „ juvenis, Chemn. „ plana, Beeve. Tellina plicata, Valbnc. „ hippopoidea, Lam. Solecurtus candidus, Quot et GrAIM. Corbula tunicata, Hinds. „ cuneata, „ ? Martesia striata, L. Teredo batavus, Sfenoel. Septaria arenaria, Lam. terwijl van de volgende uit de middelste tertiaire afzettin- gen beschreven species de daarachter gevoegde, in de Li- dopacifische Provincie levende verwante vorm werd vermeld. Naam deb fossiele species. Naam van de levende soobt. Spondylus minor, Bobhm. Sp. coccineus, Lah. Pecten Fritschi, Bttg. p. senatorias, Quel. „ Bouei, d*Abch. ») p. tranquebaricas, Lah, „ palliolum, Bttg. p. pallium, L. „ exaratus, Mabt. p. tricarinatus, Anton. p. plenronectes, L. „ placunoides, Maht. 