Bijdragen tot de taal-, land- en volkenkunde
Dit boek is zu oud dat het auteursrecht erop is verlopen, zodat het boek nu deel uitmaakt van het publieke domein. Een boek dat tot het publieke domein behoort, is een boek dat noort onder het auteursrecht is gevallen, of waarvan de wettelijke auteursrecht termijn is verlopen. Het kan per land verschillen of een boek tot het publieke domein behoort. Boeken in het publieke domein zijn een stem uit het verleden. Ze vormen een bron van geschiedenis, cultuur en kennis die anders moeilijk te verkrijgen zou zijn. Aanstekeningen, opmerkingen en andere kanttekeningen die in het origineel stonden, worden weergegeven in dit bestand, als herinnering aan de lange reis die het boek heeft gemaakt van uitgever naar bibliotheek, en uiteindelijk naar u. Richtlijnen voor gebruik Google werkt samen met bibliotheken om materiaal uit het publieke domein te digitaliseren, zodat het voor iedereen beschikbaar wordt. Boeken uteil het publieke domein behoort. Dit is echter een kostbaar proces. Om de ze dienst te kunnen blijven leveren, heben we maatregelen genomen om misbruik door commerciële partijen te voorkomen, zoals het plaatsen van technische beperkingen op automatisch zoeken. Verder vragen we u het volgende: + Gebruik de bestanden alleen voor niet-commerciële doeleinden We hebben Zoeken naar boeken met Google ontworpen voor gebruik door individuen. We vragen u deze bestanden alleen te gebruik du niet-commercië le doleinden. + Voor geen geautomatiseerde zoekopdrachten uit Stuur geen geautomatiseerde zoekopdrachten naar het systeem van Google. Als u onderzoek doet naar computervertalingen, optische tekenherkenning of andere wetenschapsgebieden waarbij u toegang nodig heeft tot grote hoeveelhe-den tekst, kunt u contact met ons opnemen. We raden u aan hiervoor materiaal uit het publieke domein te gebruiken, en kunnen u misschien hiermee van dienst zijn. Laat de eigendomsverklaring staan Het “watermerk” van Google dat u onder aan elk bestand ziet, dient om mensen informatie over het project te geven, en ze te helpen extra materiaal te vinden met Zoeken naar boeken met Google. Verwijder dit watermerk niet. Houd u aan de wet Wat u ook doet, houd er rekening mee dat u er zelf verantwoordelijk voor bent dat alles wat u doet legaal is. U kunt er niet van uitgaan dat wanneer een werk beschikbar lijkt te zijn voor het publiek domein in de Verenigde Staten, het ook publiek domein is voor gebruikers in andere landen. Of er nog auteursrecht op een boek rust, verschilt per land. We kunnen u niet vertellen wat u in uw geval met een bepaald boek mag doen. Neem niet zomaar aan dat u een boek overal ter wereld op allerlei manieren kunt gebruiken, wanneer het eenmaal in Zoeken naar boeken met Google staat. De wettelijke aansprakelijkheid voor auteursrechten is behoorlijk streng. Informatie over Zoeken naar boeken met Google Het doel van Google is om alle informatie wereldwijd toegankelijk en bruikbaar te maken. Zoeken naar Boeken met Google helpt lezers boeken uit Allerlei landen te ondekken, en helpt auteurs en uitgevers om een nieuw leespubliek te bereiken. U kunt de volledige tekst van dit boek doorzoeken op het web viajnttp: //books.google.co BIJDRAGEN be TOT DE TAAL- LAND- EN VOLKENKUNDE VAN NEDERLANDSCH INDIE UITGEGEVEN DOOR HET Koninklijk Instituut voor de Taal- Land- en Volkenkunde | van Nederlandsch-Indié. VIJFDE VOLGREEKS. — VIJFDE DEEL. (DEEL XXXIX DER GEHEELE REEKS.) 'S GRAVENHAGE, MARTINUS NIJHOFF. 1890. GEDRUKT BIJ H. L. SMITS. eS l,l At oA whine BIJDRAGEN TOT DB TAAL- LAND- EN VOLKENKUNDE VAN NEDERLANDSCH-INDIE UITGEGEVEN DOOR HET Koninklijk Instituut voor de Taal-, Land- en Volkenkunde van Nederlandsch-Indié. VIJFDE VOLGREEKS, — VIJFDE DEEL. (DEEL XXXIX DER GEHEELE KEEKS.) EFRASTE AFLEVERING. — eee — -- - S GRAVENHAGE, MARTINUS NIJHOFF. 1890 INHOUD. Rottineesch-Maleische woordenlijst Medegedeeld door Prof. Dr. H. Kern Een Dajaksch feest beschreven en ‘toegelicht door S. W. Tromp . … De verbreiding van het Matriarchaat ì In het landschap Indragiri. Door A. F. P. Graafland .. Het animisme bij den Minangkabauer der Padangsche Bovenlanden. Door J. I. van der Toorn. Albino’s in den Indischen Archipel. Door Prof. Dr. G. A. Wilken. Die Seelenzahl der einzelnen Eingebornen Stámme der Philippinen. Door Prof. F. Blumentritt. Pali-handschriften van ’s Rijks Ethnographisch Museum te Leiden. Door Prof. Dr. H. Kern . a Jalogra. Door Prof. Dr. H. Kern. Notulen van de Bestuurs- en Algemeene vergaderingen : 3()1ste Bestuursvergadering. 16 Maart 1889 302de Bestuursvergadering. 20 April 1889. 303de Bestuursvergadering. 16 Mei 1889. 304de Bestuursvergadering. 15 Juni 1889. 305de Bestuursvergadering. 28 September 1889. 306de Bestuursvergadering. 26 October 1889. 307de Bestuursvergadering. 16 November 1889. Bladzijde. ] 27 ROTTINEESCH-MALEISCHE WOORDENLIJST. De hierachter volgende Rottineesch-Maleieche Woordenlijst, samengesteld door den onderwijzer Tello, hoe onvolledig ook , getuigt van ijver en goeden wil. Men ziet er uit, welke hulp men van tnlanders verwachten mag. Had ‘le samensteller de voorlichting van eenen Europeaan gehad, die eenigszins op de hoogte was van taalstadic, dan zou hij, ik twijfel er niet aan, in staat geweest zijn bij de meeste woorden voorbeelden van hun gebruik in korte volzinnen te geven. Er zoa in de schrijfwijze ook meer consequentie en grooter asewkeurigheid geheerscht hebben en de alphabetische volgorde zou strenger volgehouden zijn. Daar eene betere rangschikking mij onmo- gelijk bleek zonder eene geheele, tijdroovende omwerking, wordt het handschrift hier overgedrukt, zooals het uit de pen van den samensteller gekomen is, behalve dat de oe overal vervangen is door «. H. Kern. & Volgr. V. | A re) 1S PERKATAAN ORANG ROTTE (TERMANU), JANG DIERTIKAN DENGAN PERKATAAN MELAJU. a PERKATAGN ROYTE. PERKATAUN MÈLAJU. EE fbas kapas, bénang. &bada daon kapas. Abade*ék bidji kapas. fs kata, bilang. fék bukan musuh, bukan orang asing. Ai kaju. | afu abu. Afi kira, sangka. fu béta, sahaja. áluk alu. flu bahu. Ama bapa. ° &mi kami. Ána anak. aä badan. fla arak , sopi. fsa béli. ata abdi, budak, slaaf. énin angin. Até hati manusia, atau hati binatang. Apé loedah. flak dapat naik pohon, dapat kérdja apa?. Ankdhé sémut putih, anal?. ááli maki, tjela. ÁAS1 indjak2, sëpörti indjak padi. áli-ina méntua pérampuwan. éli-ama ” laki-laki. PERKATAËN ORANG KOTTÉ (TERMANU) ENZ. 3 NETAKAËN ROTTS. PERKATABN MELAJU. éh: kupas. aúsi buka lebar? , rabek?, banjak kata dalam pérbantahan. angrir anggur. angape* ak baring. ada djadikan, tusuk. aide a” : wt asinasi nama sadjënis pohon. at mamah. kaadá bérdjalan cérus. ang? bérénang. angis sadjénis taumbuhan jang ménumpang. angenik sadjénis tumbuhan. anti-anti anting-anting. bs paran?. bats malut; djaga atau nanti. bitibue bétis. beldk balok. baagu bangku. ben bési. beda badju. baad k djangan. betek botok. bate buta. imfak lémbah; sabahagian tali kuda. balak balan. haf babi. bess andjing. bi dumbe atau kambing; tjubit. buabdpd dumba. bohik kambing. bebe itik. hed botol. bhbéa kupu?. hik batuk. hibid , tee djaga pada waktu malam. bele | hamper. 4 PERKATAGN ORANG ROTTÈ (TERMANU) en (NN PERKATAGN MELAJU. PÜRKATAËN ROTTE. | béis buaja. béta pantjung. bia bélah. bunga bunga, bértjérai. bunak bunga, interest. béi ninik pérampuwan, grootmoeder. baï datuk, grootvader. bääk djangan. bola ikat. bala tikam, tinggélam, kélam. bosa báë pétjah. béuk baharu. bulamolik gandi. bása habis. áidäk ubat; daun kaju. báuk banjak. baun bésar. báïhának sadikit. boa buah kaju; nama sadjönis pohon. bítiná nama sadjénis pohon. bongi béranak kan. bésa2 déngan djaga?, ati2?, awas, déngan aturan baik. bélak bérat, haibat, pékérdjaiin bérat. béla buka (hampar); djatoh térlétak katanah, sipirti pohon (batang) padi, rumput dan subagainja. bébélak pipih, pélat, plat. bálatá tantukan ; tandakan. balsá pakai sëlimut jang bagus. bou périuk. bou hanjut. bélu pukul bikin patah sépérti batu. béu nama sadjénis pohon. béké masing?. buas barang; pérséru. bubua kasih pakai bagus. bubula buka Icbar?, stpérti mata; pala. JANG DICRTIKAN DENGAN PERKATAAN MELAJU. 5 PrREATAGN RUTTÉ. | PERKATAÄN MÈLAJU. dic géméntar ; roffelen. dei dshalu; nanti. dintie hindu. d:atai ada émbun. d-ngis émbun. dalak baris. das dapat; tjukap, sampai. dia lipat, térlipat. dene kapok; kasih makan orang akan pérusah sata banjak. déa kébon. d8denk bési wadja dan batu api, akan mémbuat api olihnja. dunga tusuk, kortk. dedenk pérkara. deden pagar duri. desk laar, pagar ikan dalam laut dari pada bata. d:las b&rkilat2. dilak bidars. dededek tjap; lampu. dig mandi. dak daun gurita. dwk tulang. dai bahagi, sépérti tanah, ladang, d. s. dina tindis. dali salin. dea dua. duahala dua puluh delas pohon dadap bel limau. dale timor, matahari hidup; ikat baik? bush tuak | akan iris; atur kaju. tadé | sembilch. ade mémantjing, méngail. tand danau, tasik, tclaga. lag tanah, bawah. dâpr pisau; tjélup. 6 PERKATAAN ORANG ROTTE (TERMANU) PÖRKATAÄN ROTTÉ. | PERKATARN MELAJU. dil&2 méngalir sadikit? dan tiada habis. dama damar; méngundjungi. déédik sirih. dindi dinding. dodoik kasau, spar. di tiang: djërit; schreeuwen, gillen van menschen, varkens en paarden. dak darah. dókadálë déa bélakang: ladang, sawah. difada bibir mulut. diida télinga. dédéik tésta, djidat. dola djérit; schreeuwen van menschen en dieren. bánuk | palita, lampu. boli ikat kain di dada. batali léhér. emi kamu. eik kaki. eikuii djari kaki. eifánga kuku kaki. eidalé tapak kaki. eibuii buku kaki. eitinga = tumit. éngé timah. éki bértériak. énak djalan. ésa satu. éla tinggal; bértjérai déngan bini atau laki; nanti. édak tangga, sakada. ésu konto. òkä képung 6-6ka élus pélangi, bianglala. ékék satu témpat, atasnja dilétak périuk. éla laki2 jang bértunangan pérgi pasiar kapada tu- nangannja. PERK ATAUN ROTTS. elak diiéuk : 7 JANG DIËRTIKAN DGNGAN PERKATAGN MELAJU. 7 PERKATABN MÈLAJU. témpat gula lémpéng. sindjola. fancti. katjang. pérlahan:?. bandjir; sadikit. béri, kasih. mtnggombala. flesch ; sérahi. putih. potony daun tusk déngan pakai satu ukuran jang tértantu. tindang, kosi. ménari orang Jaki? tjara orang Rotte. dalapan. dalapan pulub. ikat, putar. pétjah. tjubit. hari, waktu jang lalu. sapak. ssah, goeok. méngasah, ménggosok. waktu. bikin bangun dari pada tidar. nama sadjénis pohon. nama sadjénis pohon. sadjénis barang, akan pangyil andjing. kupas, sadjénis rumput, alang? séndiri, alleen. pukal. bStulkan barang jang béngkok , seperti kaju jang mada. budjuk?. buat djinak | garfa, vork. PERKATAAN ORANG ROTTE (1éRMANU) re PÜRKATAËN ROTTE. PERKATASN MOLAJU. Gwang garëdja  bikin halus, s&pérti sirih déngan pinang. pöras. ramas. hantjur, luluk lantak. dusta: arung. djalan lébih dahulu. térlépas; sudah baik; rugi. JANG DICHTIKAN DENGAN PÉRKATAËN MELAJU. 9 MERK ATAÄN RUTTS. PÜRKATAËN MCLAJU. dapat. térlipas dari pangkat; tusuk. pégang; tangkap. undur. dahula, pértama kali. apa?, apa; barang. suka; bikin atau buka tali kuda dan sabagainja jang térputar pada pohon kaja dan sabagainja. témpat makan dari pada babi atau andjing, térbuat dari pada kaju. bérapa. atur, pasang. bukan? kita; lihat. minum. ikan. kérang. pérampuwan. béras. banjak barang térgantung pada satu témpat. isi. kaju péngganté bénang. ikat pörut. kabsja. sadjénis tempat, Akan ménjimpan pakaian dan sabagainja. témpat témbakau. kantjing, buah badju. kudjawas. kaning. PERKATAGN ORANG ROTTE. | PERKATAGN MÈLAJU. kapa kékéké  djuta. sapuluh djuta. luruh. potong makan ladju? déngan rakus sérta mulut atau lidah bérbunji. mandul, gabuk. tida térus; alap. gosok? barang binatang séperti kuda atau babi akan buat djinak. pénju, tuturuga; sudah mérah, sépérti dimamah sirih. orang muda. suap; kaluarkan, lurut, kasikadu. panggil andjing. burik. tutup. JANG DICRTIKAN DENGAN PERKATAUN MÈLAJU. 11 i al PRK ATAGN ROTTE. PURKATAGN ME€LAJU. kaltas kartas. kedola satu pérmainan anak? dari buah?, jang ditikam masing*nja déngan sabatang kaju jang pandjang dan tadjam. keked pakai kain atau sëlimut. kákâS budjuk. kale kusambi. kaililik nama sadjénis pohon. kalá ” ” ” kalák a” # # keka Ld ” ” kek élak ikan tjina. kádendénuk kamu?, kabut?. hikik sadjénis pérkakas jang dipakai orang, akan bér- sihkan haik distas pohon tuak. koka goeok , kaluarkan. kaká iris pohon gawang jang bérbunga; sapu apa? dari atasnja. kati kédák pérgi kamana? déngan lékas?. ickedék kasar: déngan anak kétjil. kedá: a” a” a” r hess börsiul. kasusak rusuk. kasbork sakunjang?, tiba2. rikidek kidal. bife tikam. kofe ” taadouk téngkuk. langak kapals. naghdik rambut. ak gumals. mak tangan. „mabúósk léngan. wa batik siku. makuak djari tangan. mafángsk kuku tangan. 12 PERKATAAN ORANG ROTTÈ (TERMANU) PÉRKATAÄËN ROTTE. PÉRKATAËN MELAJU. lilibala limadélé lungulanga lasé léé langasaé lépénéu — lalik lukak ladnak laa lamali lila láfa lésu lábu langk uas lé léték léak lalak lain lalai lailai léda lafa lilápilas lilafulak lélésu lépa 148k langé làâdáëk lélèdäk lofa li katiak. tapak tangan. lutut. apa, kurang. tulang kapala. nama dari pada satu témpat. „ Ww 4 „ a" dégu2, dédégu. témpat tanak , dapur. almari. émas; pérak. sélimut. léntju. tambur. langkuas. sungai, tértjékék. gunung. liang batu atau liang tanah. stluran; djalan jang binatang liar biasa ikut; sélat. atas. langit. lékas. matahari. tikus. émas. pérak. pintu. pikul; békal. djalan, bérdjalan. mènari, pérampuwan. malam. slang. hampar, bétang. umbak. JANG DËRTIKAN DONGAN PERKATAUN MÈLAJU. 13 Près de la Patagona, perkataun moliu. a nn Bt} patong kaju, tébang. uti tangkup, baring s'pérti binatang. aa diam, tinggal; turunan, sudah. lime lima. mahulu « pulah. hfan-éen saribn. ohn ikat. Únobi „ kéras3 Al sorong, djalar. vada tikam sampai masuk pandjang. da « dengan kuat dari dari dari atas; bérlumpat déngan tjépat sampai badan térangkat tinggi. als patah. taka ambil apa? déngan bambu atu kaju pandjang jaug pada udjangnja térikat sabila pisau atau sapénggal kaju péndek. uk tirgujang, térguntjang?. aaa | gaduk. 028d | bunji dari pada barang jang bérdirai sépi-rti béras, djagung d. s. seandad banji dari pada kaki kuda. amatash Tuhan Allah S. Tan rusak. ta'stur batu di bawah pohon kaju atau pada barang témpst mendjadi satu sturan jang baik; balus. ata inatang; sadjcnis barang dalam laut jang bolih dimakan. az gapeuk marika itu baring. a térbang; bérlumpat tinggi. pakul : guling; kubang. > dal térgaling?. a | pindah, méngalih. ai tada déngan tali akan tangkap binatang. bagus. it  pohon liwat: l&bih; lumpat; nama sadjénis tanaman tjutji, basoh; spoelen. bagitu. marika itu méndjarikan. boenji. sérét. pagi?, hampir siang. kéna, anjam. turut, térpakai bagi diri ILL kalébihan. sangkal, bérsangkal. hutan bésar, rimba, tua. térbusar. kali; rai? lébar. dédégu; témpat luas; lébar. dépa; héla. sudah, méngadiami. gosok. potong. atap; tjuram. Ld n mata. alis mata lidah djatoh, luruh. médja; djilat. mangkok. gong. témbakau. pompol mus. tanah rata, tanah lapang. gumbala. JANG DIERTIKAN DENGAN PÜRKATAËN MÉLAJU.  kal. kunang?, api-apian. minum ajér gula tjampur déngau ajer, terpakai bugai diri IT sat. d. k. litjin?. lepas (baang) ajér ketjil, kinting. litjin?. putjat, lantar. damai; putar damar pada lidi atau barang saba- gainja. laju, lSmah. takut. verkoud 16 PERKATAÄN ROTTE. mala méu mu manukudu mâpân makandolu mangalèdäk mangahaák mangalèdäk mangahaák malaoka malaoka méi méda inésik musik mésa malalé mamának ndia nggani néak ndunduck ndunak nggamé nggamé ndandáuk ndélisëséuk PÜRKATAÄN MELAJU. turut, ambil, térpakai bagai diri 11, satuan dan kalébihan. pérgilah, térpakai bagai diri PÜRKATAÄN MELAJU. turut, ambil, térpakai bagai diri 11, satuan dan kalébihan.  II satuan. mangkudu, sadjénis pohon. hilang. lihat, méngintai. asap. méngadakan, djadikan, térpakai bagai diri satuan. térang. rasa énak dalam mulut. indjak. tiada bértumbuk baik. mimpian. mimpi. rasa. turut satu djalan, térpakai bagai diri 1 dan Il kalébihan. turut satu djalan, térpakai bagai diri Il satuan. séndiri. bagus. témpat. 18. langgar. pip!. gigi; kikis. karungkungan. kada; kuda. tikar. gajung. tjintjin. témpat sirih. gambir. gajung. tjintjin méndjahit. SANG DERRITIKAN DENGAN PURKATAËN MELAJU. 17 PERKATAËN ROTTS. | PERKATAËN MÈLAJU. undunât aétun éen natun ma dus satan ma sana- helah nstan dua satan télu satan ha & Volgr. V. témpat méndjahit. péringgi, laboe. kalapa. anona, nona. rampat. hutan. tandjung; kampung. pulau, tanah. pantai. bintang. rusa. gadjah. hitam. makanan. minuman. kérang. potong djadi ptnggal?, stpérti kaju. stbang sadjenis ular ajér, tjampur dalam hal bitjars. dari. tjuri, méntjari. péntjuri, orang péntjuri. sipSndamba, sirakus, rakas. térkédjut. diam, tidak bérkate?. saratus sapalah. dus ratus. tiga ratus. tiga ratus. 18 PERKATAAN ORANG ROTTE (TÉRMANU) PERKATAAN ROTTE. ndéfa nálaik námâ sina nama néuk nénéuk nénéuk  jaga. gepéh dari pada kapitting. gégépeth dari pada kapitting. kuntji, anak kuntji. djadi tjair. njamuk. ménang, ambil, bagai diri IIT satuan. pérgi, térpakai bagai diri III satuan. nama sadjénis pohon. taméring. nama sadjénis pohon. stmak?. JANG DIËRTIKAN DEINGAN PERKATAGN MÈLAJU. 19 PYRE ATASN ROTTS. nakandola nakas nasiu odilia ni1ans verk PÜRKATAÄN MULAJU. lihat; katanja, ia itoe diri III satuan. méngasapi. djangkar. fikiran jang baik; tukang. méntjahari makanan (diri 3 satuan). tadi. stpérti sadikit ubat bédil kina api lantas ménjala déngan térktdjut eörta méngadakan bunji jang lémbut. kérling, méngtrling. rasa sakit dalam mata, atau jada témpat lain dari. pada badan. anak kétjil budak. turut satu djalan, bagai diri 3 satuan. punja. éugkau, dikaa. njiru. ajdr. perigi, sumur; ajcr ptrigi. kasih kaluar, bongkar. rogo; masukkan tangan dalam barang tempat, stpérti ptriak dan sabagainja; rakus. ptraha. tida kasih makan; tida mau makan. saluruk; rangkiany. hidung. lobang hidung. pantat. pasha; pasang babi dan rusa didalam hutan. lobaug pantat. pepan. pak u. 20 PÉRKATAÄN ORANG ROTTE (TERMANU) PERKATAGN ROTTE. PERKATAHN MELAJU. papauk papalék pépélé pau pua pupukuk piak pilas balok. témpat simpanan padi. plat mas atau pérak. sarung. pinang. bukit; gunung kétjil. karang. mérah. hudang. pagar; ikat. buta. / béngkok. dusta; bohong. tumbuk; tikam. baring. ikat. sadjénis makanan; hangus. pukat. alau, halaukan. gasing; pion. lama. kaluarkan tangkai sépérti padi, d. s. b. péluh. tuang. potong. bértjérai. sadjénis barang jang dipakai diatas bélakang kuda, akan muat barang muatan. nama sadjénis pohon; nunuk. péna; lalar; lalat; pétik kapas. amat pénuh. udjung. taruh, létak, simpan. buang katanah. ambil apa? dari satu t&mpat jang diatas déngan kaju atau bambu jang pandjang. JANG DICRTIKAN DENGAN PERKATASN MCLAJU. 21 PORK ATAGN ROTTY. | PERKATASN MÈLAJU. | térlipat atau tértundok kabawah. sk sanahulu sanahulu éen mashala dus maahulu télu sanahulu ha mashule lima sanahalu né sanahula hita anshalu falu sanshalu sik edhulu limpar. djagang. piring. tjampur. marika itu. atap dari pada daan gawang atau dari pada daan lontar. sapi; potong kulit kaju. tidar. buka; tébus. ménjapu. sapu. kaluarkan tanah dari dalam lobang, atau padi atau bcras dan sabagainja dari pada lésung. témpurang; ambil atau dapat déngan kalimpshan, spörti padi, djagung dan sabagainja. méndjahit, pétik buahs. sémbilan. sapuluh. sabélas. dua bélas. tiga bélas. Empat bélas. lima bélas. énam bilas. | tudjah bélas. dulapan bélas. stmbilan bélas. stmbilan pulah. 22 PERKATAAN ORANG ROTTÉ (TERMANU) PERKATAAN ROTTE. seseé salah sa sÄsá sösósannà x9 sea sé. sápu sapi Sasi séku séku3 saba sida stishda sota sué suck sad sikou sala soe nid supak sÒpâ sòpì aslukala sólu wluk PERKATAÄN MÈLAJU. tindis; bikin kintjang. | salah. sapu déngan tangan atau déngan kaki. sapu, ménjapu déngan tangan atau déngan kaki. awalnja. — djual. ambil ajér tuak boekan pada waktunja. kadang3. uraikan. siapa; bérlaboeh; gatal. sumpah; suatu hubungan didalam hal bérkata:. tjari buru binatang hutan déngan andjing bébé- rapa ékor. potong kulit kaju: sampi, sapi. tumpah. — térus. térus, sélalu. tikam , tusuk. Iris. iris3. lélah , tjape. sajang. gélang; sabahagian tali kuda. potong. térpantjar. tangkap ikan, hudang dan sabagainja -ndaiz (benP); méutjuri hati. tapis barang tjair; sésak. tusuk apa? dalam apa. témpat ubat bédil, jang térbuat dari padi saruas bambu. béli makanan di témpat jang djauh. kaju sapan. sadjënis burung pérampas ajam. sadjténis kaju pérkakas ténun. tukar; pula. JANG DIËRTIKAN DCNQAN PERKATAAN MCLAJU. 23 Kn PrREATARN ROTTE. PÜRKATAÄN MELAJU. sila angkat kasih térbuka, sépörti kain jang dipakai di badan. ld témbak. ealin tuang. siu (nasiu) stptrti sadikit ubat bédil kéna api, lantas ménjala déngan térkidjat strta méngadakan bunji jang lémbut. aéna alas. soluk bértému. sola bértambah? dalam kabisaran badan. si kupas, pétjah. sang. héndak , tjahari. soli tulak. cmola potong, soensan pértama kali. tak udsé dagu. ténaléi langits mulut. th pérut, tai, tjirit. tila vrouwelijk geslachtsdeel, pocki. tal tali. tasu tatja, kuwali. basis tjapatu, tjcnéls. tafs pidang. 2 sagai. téfa tébu. tlas hotan kctjil. tasi laut. ting lumpur. 7 tama tama. tekemelak kutu busuk. eké tokék. tekciébak tjetjak. tungs ikat. tat potong. tima timur, musim timur toeds djatoh. tHe tigs. 24 PERKATAËN ORANG ROTTE (TERMANU) PERKATASN ROTTE. | PERKATAHN MELAJU. télu-hulu tapa tipa tia titiak tuti tiga puluh. tidak, tiada. limpar. tulak. | sobat, sahabat, téman; alas. tiram. sambung, hubung. djëngkal, ambil. tjungka térus. masuk térus barang jang éntéru. luka di télapak kaki. masak. ikan bélut, ikan moa. lékatkan. péléhkan; patah; nama sadjénis ikan; ikan témbang P. bikin, buat. sabung; ikut, turut, ambil. indjak, samantara orang pandjat pohon kaju dan sabagainja. buka sabahagian dari pada tali kuda. sabahagian tali kuda. urut; hunus. pinggir. turun diatas tanah sépérti burung?; bétulkan kubur bahara; baiki pisau atau parang jang sudah rusak matanja; téra. Jaki2. bétuls. potong atas apa? siram. méndjahit djala. kéring. témpat duduk. pérgi, térpakai olih kita. JANG DIERTIKAN DENGAN PERKATASN perkai. kéring. témpat duduk. pérgi, térpakai olih kita. JANG DIERTIKAN  akil baligh. bikin hati bésar. turut, dipakai olih kita. tudung, tundjuk. tjéritérakan, tjahari barang jang hilang antara pérdalanan. taubat; tadah. tjéraikan; tadah. singgah: pérah. tadjamkan kaju. minum, dipakai olih kita. mannelijk geslachtsdeel. urat. rumah. bingkawang; himpunan kaju. kaju pandjang jang dipakai pada bumbumgan- rumah. tiris rumah. bumbungan rumah. pagu, loténg. 26 PERKATAGN ORANG ROTTE (TERMANU) Umburz sudut rumah, péndjuru rumah. Ule  de Mahakam (Koetei) een onderdeel van den hoofdstam, die ten Noorden van de Batang-Loepars van Batang-Rédjang op Sérawak’s grond-gebied gevestigd is en gerekend moet worden tot de Centrale Dajaks. Zij zijn niet geheel onbekend, want reeds Veth heeft iu zijn „Borneo's Wester-afdeeling” eenige bladzijden 2 aan hen gewijd. Zij hebben zich steeds doen kennen als gewillige, ijverige, flinke menschen, met wie het Bestuur gaarne te doen had en op wie het konden staat maken. Reeds sedert vele jaren komt het koppen-snellen niet meer bij hen voor; ‘tis althans niet bekend, dat zij zich daaraan nog schuldig maken. Hoewel zij in beschaving niet 266 hoog staan, dat zij be-paalde goden aanbidden, zoodat van godsdienst bij hen ook geen sprake kan zijn, verheffen zij zich toch reeds verre boven het 28 EEN DAJAKSCH FEEST. laagste peil. Zij zijn tot dien trap gevorderd, waarop zij, zonder zich in de herkomst daarvan te verdiepen, het bestaan van boven- ‘natuurlijke, zoowel goede als kwade, wezens aannemen, die vele menschelijke neigingen en eigenschappen bezitten, echter meer macht hebben dan de menschen en daaroor het lot van dezen beheerschen. De kwade geesten stellen zij zich voor als naijverig op de men- schen, tuk op het aanbrengen van ongeluk, eene voorstelling, die in hooge mate influenceert op des Dajaks doen en laten. Bepaalde veering van goede geesten komt bij hen niet voor; van eene voorvaderlijke eeredienst zijn, voor zoo verre ik weet, ook geen sporen meer aanwezig; alleen worden de goede geesten menig- vuldig te hulp geroepen in den strijd tegen de booze geesten, over- tuigd als de Dajak is, dat die boozen wijken, waar de goeden optreden. In vele opzichten zijn de Méndalam-Kajans nog behoudend; men ziet dit o. a. aan hunne kleeding, hunne leefwijze Meer zahlen het lijde gegen twijfel of meer en meer zal hierin door de aanraking met verandering komen en zullen door Maleischen, alias Mohamedaanschen invloed zoowel sociale toestanden als godsdienstige begrippen gewijzig worden. Reeds is veel veranderd; zoo ziet men, om nog eens op de kleeding terug te komen, reeds enkelen, die de tjantjoet (schaamgordel) verwisseld heben tegen een Chineeschen broek; bij het dansen omwikkelen de vrouwen het vroeger bloote bovenlijf met kostbare sarongs; de ityphallische beelden vór de huizen bestaan niet meer; men snelt niet meer; de geesten verliezen aan macht en aanzien. Dit alles zal nog erger worden, ja, de tijd zal wel niet meer ver af zijn, dat van de vroegere oorspronkelijkheid geen spoor meer te vinden is. Daarom zijn feesten, zooals ik er éen bijwoonde, van belang en verdienen zij eene beschrijving. Wel worden die niet meer gevierd met al den luister van weleer en toonen zij niet meer den ruwen Dajak van die dagen, maar zij herinneren toch aan het verleden, door dat zij van oude zeden en gewoonten de afdruksels zijn. Deze, schoon verflauwd, zijn nu nog herkenbaar ; eerlang echter dreigt zulks verloren te gaan. Toen wij den 9 Mei 1888 in de kampong Tandjoeng-Karang kwamen, waren aldaar juist weinige dagen te voren de hoofden Séng- giang en Igau met een groot aantal volgelingen van Sérawak terug- geerd, waarheen zij, volgens hun eigen verklaring, gegaan waren om zich met daar aanwezige Dajaksche stammen te verzoenen en te trachten de in vrijheidstelling  DE BRUYN KOPS. REDACTIE; J. D'AULNIS DE BOUROUILL, A. BEAUJON, N. P. VAN DEN BERG, G. M. BOISSEVAIN, H. GOEMAN BORGESIUS, A. D. VAN ASSENDELFT DE CONINGH, H. B. GREVEN, M. MEES, F. S. VAN NIEROP, N. G. PIERSON, J. K. W. QUARLES VAN UFFORD. 1890. NEGEN-EN-DERTIGSTE JAARGANG, By den angen van den negen-en-dertigsten jaargang van de Economist is het den uitgever een genoegen te mogen wijzen op de toetreding tot de Redactie van den Heer N. P. van DEN Bere, wiens naam zulk een goeden klank heeft op het gebied waarop de Economist zich beweegt. Heeft de Redactie in den laatst verschenen jaargang wederom blijk gegeven hoe ernstig zij haar taak opvat, met vol vertrouwen wordt de nieuwe jaargang bij allen aanbevolen die belang stellen in de algemeene volks- welvaart, de bevordering waarvan deze uitgave zich ten doel stelt, door behandeling van vele en velerlei onderwerpen die met de algemeene volksbelangen in verband staan. De uitgever vertrouwt dat de kring der lezers zich voort- durend zal uitbreiden en zijn tijdschrift meer en meer een plaats moge vinden; zoowel in het studeervertrek van den geleerde en van hem die een werkzaam aandeel neemt in het bestuur van land, provincie of gemeente, als op het kantoor van den handelaar en den industrieel en op de leestafel van Allen die tot het meer ontwickende deel der natie gerend mogen worden. ’s GRAVENHAGE, Januari 1890. De Uitgever. (Zie ommezijde). 28 EEN DAJAKSCH FEEST. laagste peil. Zij zijn tot dien trap gevorderd, waarop zij, zonder zich in de herkomst daarvan te verdiepen, het bestaan van boven- ‘natuurlijke, zoowel goede als kwade, wezens aannemen, die vele menschelijke neigingen en eigenschappen bezitten, echter meer macht hebben dan de menschen en daaroor het lot van dezen beheerschen. De kwade geesten stellen zij zich voor als naijverig op de men- schen, tuk op het aanbrengen van ongeluk, eene voorstelling, die in hooge mate influenceert op des Dajaks doen en laten. Bepaalde vereering van goede geesten komt bij hen niet voor; van eene voorvaderlijke eredienst zijn, voor zoo verre ik weet, ook geen sporen meer aanwezig; alleen worden de goede geesten menig- vuldig te hulp geroepen in den strijd tegen de booze geesten, over- tuigd als de Dajak is, dat die boozen wijken, waar de goeden optreden. In vele opzichten zijn de Méndalam-Kajans nog behoudend; men ziet dit o. a. aan hunne kleeding, hunne leefwijze; maar het lijdt geen twijfel of meer en meer zal hierin door de aanraking met vreemdelingen verandering komen en zullen door Maleischen, alias Mohamedaanschen invloed zoowel sociale toestanden als godsdienstige begrippen gewijzigd worden. Reeds is veel veranderd; zoo ziet men, om nog eens op de kleeding terug te komen, reeds enkelen, die de tjantjoet (schaamgordel) verwisseld hebben tegen een Chineeschen broek; bij het dansen omwikkelen de vrouwen het vroeger bloote bovenlijf met kostbare sarongs; de ityphallische beelden vór de huizen bestaan n Let meer; men snelt niet meer; de geesten verliezen aan macht en aan zijn. Dit alles zal nog erger worden, ja, de tijd zal wel niet meer af zijn, dat van de vroegere oorspronkelijkheid geen spoor meer te vinden is. Daarom zijn feesten, zooals ik er éen bijwoonde, van belang en verdienen zij eene beschrijving. Wel worden die niet meer gevierd met al den luister van weleer en toonen zij niet meer den ruwen Dajak van die dagen, maar zij herinneren toch aan het verleden, door dat zij van oude zeden en gewoonten de afdruksels zijn. Deze, schoon verflauwd, zijn nu nog herkenbaar; eerlang echter dreigt zulks verloren te gaan. Toen wij den 9 Mei 1888 in de kampong Tandjoeng-Karang kwamen, waren aldaar juist weinige dagen te voren de hoofden Séng- giang en Igau met een groot aantal volgelingen van Sérawak terug- gekeerd, waarheen zij, volgens hun eigen verklaring, gegaan waren om zich met daar aanwezige Dajaksche stammen te verzoenen en te trachten de in vrijheidstelling te bewerken van de Pénhings en Kajans, die Uitgave van H. L. SMITS, te ‘s-Gravenhage. DE ECONOMIST OPGERICHT DOOR Mr. J. L. DE BRUYN KOPS. REACTIE ; J. DAULNIS DE BOUROUILL, A. BEAUJON, N. P. VAN DEN BERG, te. M. BOISSEVAIN, B. GOEMAN BORGERIUS, A. D. VAN ASSENDELFT DE CONINGH, H. B. GREVEN, M. MEES, F. = VAN NIEROP, NX. G. PIERSON, J. K. W. QUARLES VAN UFFORD. 1890. NEGEN-EN -DERTIGSTE JAARGANG, — ©- cs-en — By den aanvang van den negen-en-dertigsten jaargang van de Ee onomist is het den uitgever een genoegen 1890. Te mogen wijzen op de toetreding tot de Redactie van den Heer N. P. van pen Brew. wiens naam zulk een goeden klank heeft op het gebied waarsp de Economist zich beweegt. Heeft de Redactie in den latst verschenen jaargang wederom blijk gegeven hoe ernstig zijhaar taak opvat, met vol vertrouwen wordt de nieuwe jaargang hg allen aantevolen die belang stellen in de algemeene volks-welsaart. de bevordering waarvan deze uitgave zieh ten doel stelt. deer behandeling van vele en velerlei onderwerpen die met de alan-meene volksbelangen in verband staan. In tütwever vertroumt dat de kring der lezers zich voort-durend zal uitbreiden en zijn tijdschrift meer en meer een plaats mear: vanden zoowel in het studeervertrek van den geleerde en van hem die cen werkzaam aandeel neemt in het bestuur van land. provincie of gemeente, als op het kantoor van den hanelelaar en cen industrieel en op de leestafel van allen die tot het weer ant wikkelde deel der natie gerekend mogen worden. ‘eo (BRANFXHACF. Januari Js‘, De Uitgever. (Zie tenezijde. EN DAJAKSCH PEEST. 99 in 1885 aan de Mahakam geroofd en sedert in Sérawak in slavernij gebleven waren. Wegens den behouden terugkeer na eene afwezigheid van meer dan zes maanden verkeerden Sénggiang en Igau met de hunnen in een toestand van ~pantang en moesten zij gaan vajaur. Hoewel de beteekenis van deze woorden bekend is, will ik toch bij beiden een oogenblik stilstaan en mijne beschouwingen omtrent het verband daartusschen alsmede omtrent dat tusschen oorzaak  en watergeesten, van menschen en dieren ontkomen; wat natuurlijker dan dat de booze geesten op hen naijverig waren en hen bedreigden. Van het standpunt van den Dajak met zijn gelöö, als werd aan- gegeven, is het begrijpelijk, hoe hij het gevaar van een bezoeking van den booze, zich openbarende in rampen (brand, misoogst) of nog duidelijker in ziekten, vooral, wanneer deze door den dood eindigen, wenscht te voorkomen en, liever dan te trotseeren, tracht afteweren. Ook is het te begrijpen, dat hij als middel hiertoe een menschen-offen bezigt. Hiermee toch kan de offeraar beoogen òf het binden van een geest, opdat deze den bedreigde tot schutsgeest'diene, of bet gven van een plaatsvervanger 2 om den booze hiermee tevreden te stellen, en hoewel niet uitgemaakt kan worden, welk doel een offeraar zich oorspronkelijk in omstandigheden als van Sénggiang, Igau c. s. gesteld heeft, de Dajak zelf, steeds machinaal de oude gewoonten volgende, het allerminst het doel van zijn offer kan preciseeren, is toch in allen gevalle het feit van de offerande verklaarbaar. Wilken, „Iets over de schedelvereering bij de volken van den Indischen Archipel, Meestal zal, gelöst ik, wel het verkrijgen van schutsgeesten het ideen beim een menschenoffen geweest zijn; althans zijn de koppen, die men in grooten getale in Dajaksche huizen vindt opgehangen, als beschernende fetisen te beschouwen, daar zij te eten krijgen, zooals een ieder kan zien o.a. aan de eieren, bij die schedels op stokjes gestoken. Herbergden die koppen geen schutsgeesten, men zou ze evenmin te eten geven als de koppen, bij de graven geplaatst, waarvan de geesten de ziel van een afgestorvene vergezellen, dus afwezig zijn. Ook zou men hen dan niet een tijdlang in eere houden, zooals thans geschiedt; wel verzorgt men hen op den duur niet, maar dit is toe te schrijven aan het denkbeeld, dat überzeugte zijn eigen schutsgeest moet hebben en dat die der ouders niet meer kan dienen voor de kinderen; van dár die behoefte aan steeds nieuwe koppen, waarbij de oude afgedaan hebben. Dezen zullen echter niet wederom in eigen kampong voor een ander doel gebruikt worden. Inzonderheid zal geen oude kop bij een graf geplaatst worden, hetgeen zoude neerkomen op het verlagen van een ouden schutsgeest tot dienaar van den geest een afgestorvenen; zelfs waar het symbool alleen nog van de werkelijkheid is overgebleven, wordt hierop gelet en eindigt men den rouwtijd niet met ceremoniën bij een schedel, uit eigen woning afkomstig, maar wel bij een, elders verkregen. Wij spraken tot-nu toe over het doel van een menschenoffer, in zooverre dit betrekking had op het te behandelen onderwerp; thans moeten wij nog even stilstaan bij de wijze, waarop het gebracht werd. Naar ik vermoed, werd oorspronkelijk bij de Dajaks het men-schenoffer gebracht door het zoogenaamde rtoelooir, zijnde het dooden van een mensch, dien men in zijn macht had, een krijgsgevangene, een eigen of een gekochten slaaf. Zoo'n offer heette ndjaoemr. Het vtoelooiy komt nu nog een enkelen keer in het geheim voor, zoowel aan de Boven-Kapoeas, maar vroeger was het, zooals mij meermalen meegedeeld werd, algemeen, vooral bij die gelegenheden, welke steeds bovenal een menschenoffer hebben veischt, in de eerste plaats bij begrafenissen. Dit is ook niet zoo lang geleden, want personen van een 40 jaar oud herinneren zich zeer goed, hoe het geschiedde. Zoo vertelde ons een hoofd van de Taman-Dajaks, een stam. Die nabij de Méndalam-Kajans aan de Boven-Kapoes, woont, hoe hij meermalen van zoo'n rtoelooir-feest na een sterfgeval getuige was geweest en gezien had hoe de rdjaoemp, stevig gebonden, door mannen op de offerplaats werd rondgeleid, terwijl de vrouwelijke nabestaanden van den afgestorvene het offer met kleine messen en pieken verwondden, het intusschen vriendelijk toesprekende en opdragende om toch vooral goed de ziel van dien afgestorvene te dienen en te verzorgen, hiermee voortgaande tot de wodjacems bijna den geest gaf, waarop de mannelijke betrekkingen met hunne kapmessen een einde maakten aan die marteling!. Naturlik had het roelooir groote bezwaren, daar het niet onder het bereik van elkeen was; niet ieder toch had slaven of was bemiddeld genoeg dezen te koopen. Daar bovendien dit offerträchtige schaarscher moet zijn geworden, laat het zich begrijpen, dat men het op andere en wel minder kost- bare wijze gezocht heeft, waartoe vajauy (koppensnellen) het aange- wezen middel was. In geval toch dat men een vervanger voor zich zelf wilde stellen, moest men redeneeren dat de onbelichaamde booze geest geen behoefte had aan een belichaamd maar wel aan een on- belichaamd mensch nl. aan een menschelijk lichaam, waarvan het transporteeren ook veelal te bezwarend zou zijn geweest, strikt noodig had doch alleen dat gedeelte, waar de ziel huisvestte, zijnde het hoofd. Dit ook had men noodig, waar een schutsgeest verlangd werd of wel een dienende geest voor een afgestorvene. Hoofden nu, konden betrekkelijk gemakkelijk bij andere stammen buit gemaakt worden; van dár dat het vajaur langzamerhand bijna geheel in de plaats getreden is van het stoelooir. Verklaart het bovenstaande, waar om Sénggiang, Igau c. s. moesten gan „ajaur, wij moeten thans onze aandacht vestigen op het woord „pantangr. Pantang (Mal.) = pémali, (Modangsch) = njoewin (Bahausch) is zoowel te vertalen door: »verboden» als door: »vin een toestand verkeeren, waarin op iemand of iets verbodsbepalingen rustenr. Zoo is een rijstveld bij de Bahau-Dajaks »pantang”, wanneer een hert daarover geloopen heeft en mag dientengevolge niet betreden worden. Bij de Toendjød-Dajaks wilde ik een hoofd bezoeken, maar hij was ziek en erf waren door dezen »pantangy verklaard en op straffe des doods was het aan vereemdelingen verboden, die verbodsbepalingen te overtreden door binnen te gaan. De rpantang voor personen komt bij de Dajaks in hoofdzaak 1 Op de Oostkust van Borneo kwam het een paar jaar geleden nog voor, dat Dejaks te Berouw en Boeloengan kwamen om slaven te koopen ten einde desen na een sterfgeval op het graf van een afgestorvene te dooden. 2 EN DAJAKSCH FEEST. neer op onthouding (die wij als vasten kennen) van hetgeen aan- genaam is, zooals: het dragen van versierselen (oorringen, colliers, enz.) en van goede vischsoorten, van varkensvleesch, van rijst (aardvruchten zijn inferieur voedsel, vol- doende om het leven te rekken maar meer niet; rijst is lekker, dus eenigszins weelde), de coûtus, het rooken van tabak 2 Betelkauwen, het vasthouden van wapens (dit laatste kan zijn grond vinden in het bij de Dajaks heerschende begrip, dat het hanteeren van wapens eervol, dus aangenaam is; het kan echter ook een gevolg zijn van het begrip, dat ijzer op het doen en laten van geesten influenceert). Omtrent het doel van het vasten zegt Spencer in zijnne # Principles of Sociology”!: „Involuntary as abstinence from food often is with the primitive man, and causing as it then does vivid dreams, it becomes a deliberately-adopted method of obtaining interviews with the spirits, en later „But besides fastings thus originating, there is the tasting which results from making excessive provision for the dead. By implication this grows into an accepted mark of reverence; and finally becomes a religious act. Het vasten van de Dajaks, bestanden in een onthouding van het geen aangenaam is, heeft, dunkt mij, een anderen grondslag en heeft meer bepaaldelijk ten doel: het opwekken van medelijden, het toonen van deemoed. Vasten is op zich zelf ook geen religieuse of pieuse daad maar vergezelt die, gaat daaraan vooraf. De pieuse daad zelf is het menschenoffer en, hetzij dat dit gebracht wordt om een schutsgeest te erlangen, dan wel om een vervanger te geven of om een afgestorvene te bevredigen, steeds is de grondoorzaak vrees; vrees van den mensch, die door zijn offer hoopt te ontsnappen aan de macht van den sterkeren bozen geest, ‘tzij dezen met het offer bevredigende, ‘tzij tegen dezen een steun krijgende in en schutsgeest. En war nicht een mensch een daar volver, volver kommende uit vrees in zönn groß geworden, daar licht het in den aard der zak, dat hij zich het succes van die daard tracht te verzekeren, door medelijden op te wekken. Medelijden opwekken toch moet de menschen reeds zijn ingeboren, want wij merken het bij de dieren op; slaat maar een hond in oogenblikken van groot gevaar gade; men zal zien, dat het dier het gevaar met betrekking tot eigen moed en eigen krachten taxeert; valt die taxatie uit ten voordeele dezer laatste factoren, zoo bereidt het zich voor tot tegenweer; maar in geval van het tegendeel, doet het alle moeite om medelijden op te wekken, het maakt zich werkelijk en figuurlijk klein, wentelt zich op den rug of wijkt achteruit. En al ware de behoefte om medelijden op te wekken niet ingeboren, voorzeker zou men al van den beginne af begrepen hebben, dat, waar er gevaar dreigde van een jaloerschen geest, men alles verm Iden moest om dien naijver nog meer op te wekken en special de daad, waardoor men het gevaar wilde afweren, moest laten voorafgaan door andere daden, ten doel hebbende de wegneming der oor-zaken van de jalousie, met andere woorden : zelfvernering, deemoed. Geen offer gebracht aan den jaloerschen booze na afloop van een lekker maal, gekleed in feestdos, omhangen met versierselen, maar schamel gekleed, ont daan van tooi; dan was er geen reden meer tot naiver; dan kon men hopen, dat de booze zijn plannen liet varen, met het aangebodene genoegen nam en de goede geest inderdaad ter hulpe wilde komen. Sénggiang, Igau en de hunnen verkeerden alzoo in een staat van mpantang ter voorbereiding van het menschenoffer, door vajauy, koppensnellen, te verkrijgen. Gelukkig echter heeft het koppensnellen zijn tijdperk van bloei gehad; overal neemt het af; bij de Mén- dalam-Kajans komt het, zooals boven gezegd is, in het geheel niet meer voor. Zelfs dár, waar het nog niet geheel kan worden onder- drukt, is het reeds in vele gevallen door symbolen vervangen, zooals wij ook bij onze Kajans van Tandjoeng-Karang ontmoetten. Bij onze komst te Tandjoeng-Karang nu vernamen wij dat Séng- giang, Igau c. s., op het punt stonden van te gaan vajauy (op vreedzame manier) en niet lang daarna trokken zij dan ook als echte koppensnellers er op uit, voorzien van mondvoorraad, alsof het een verre reis gold. Zij voeren de Méndalam-rivier af, tot dat zij op ongeveer een half uur afstand beneden de kampong stil hielden, waar zij aan den oever een lange, z. Ener primitivale hupse, die allen gedurende vier nachten moest huisvesten. Gedurende dien tijd was de grond rond de hut rpantang, tot teeken waarvan arèn-palmblaren aan lange staken opgehangen waren; onder geen voorwaarde mocht eenig vreemdeling hier her binnentreden. Wij hadden de koppensnellers gaarne in hunne verrichtungen gade-geslagen, maar men wilde dit niet toestaan en moesten wij hierin wel berusten. Hadden wij ons opgedrongen, men zou eenvoudig den Be Volgr. V. 8 EEN DAJAKSCH FEEST. 