None
BETREFFENDE OOST-I7IDISCHE DIPTERA. ZE5 De kleur en teekening van thorax en achterlijke verschillen op. Bij een der exemplaren is de rug van den thorax nagenoeg eenkleurig zwart, met nauwelijks eenige aan-duiding van eenkleurig zwart, met nauwelijks eenige aan-duiding van eenkleurig zijn hieten, smallen donkeren zijn, zoodat vier zwarte langslijnen ontstaan, of ook wel drie zulke lijnen, indien de beide middelsten niet scherp afgescheiden zijn hieten, zijn de erste en tweede ring nagenoeg geheel zwarte; der wederzijde van den derden ring is een groote zwarte vlek, en over den rug eenkleurig zwarte langsstreep. Somtijds is de zwarte kleur der beide wortelringen ingekrompen tot een paar zijvlekjes en is ook de rugstreep onvolkomen. Er zijn voorts exemplaren, waarbi slech. Tens eenige aan- duiding van de zwarte teekening te zien is. In alle plastische ken- merken daarentegen, en evenzeer in de teekening en het aderbeloop der vleugels bestaat volmaakte overreenkomst, zoodat het aannemen van meer dan ééne soort ten eenenmale is uitgesloten. 2. Xarnuta leucotelus Walk. Xarnuta leucotelus Walk. Proc. Linn. Soc. I. 28. 95, Pl. 4 fig. 4. Syn. Oxyphora malaica Schin. Dipt. Nov. Reise, 244. 125. Twee exemplaren (beiden 3) van Buitenzorg op Java (Kannegieter). Kene afbeelding van den vleugel veef ik op Pl. 10 fig. 13. Toen Walker (I. c.) het geslacht Varnuta invoerde, meende hij daarin verwandt met Helomyza te zien en bracht het daarom tot de groep der Helomyzinae, geheel ten onrechte evenwe! Want he behoort tot de Trypetinae. Dit blijkt reeds uit de afbeelding, door Westwood aan Walker’s heschrijving toegevcegd, en waarin de onderste basaal-cel duidelyk met eene uitgerekte spits wordt voorgesteld, iels wat vaak bij de Trypetinen, doch bij de Helomyzinen nimmer voorkomt. Ook het rechtstandige einde der hulpader, die in eene eeltachtige verdikking aan den voorrand uitloopt, is eene dui- delijke aanwijzing, dat wij hier met eene Trypetine te doen hebben. De beide voor mij staande Javaansche exemplaren komen geheel met Walker's beschrijving overeen, ook wat den sprietborstel be- treft, die daarin als naakt wordt aangeduid, in strijd met Westwood’s afbeelding, waar hij duidelyk als gevederd wordt voorge- steld. Ik vind toch den sprietborstel schijnbaar naakt Of schoon daaraan, bij zeer sterke vergrooting, eene korte microscopische beharing kan worden waargenomen. Nog in een ander opzicht bestaat een verschil met Westwood’s aafbeelding: de vleugels zijn namelijk daarin voorgesteld met eene gegangen een voor mij staande exemplaren niet aanwezig is. De heer E, FE, Austen van het Britsch Museum is zoo vrien-delijkk geweest, mij omtrent beide die verschilpunten in te lichten, na onderzoek van de typische exemplaren in het Museum. Volgens he is inderdaad de sprietborstel niet geheel naakt, maar is toch de beharing merkelijk korter dan zij in Westwood’s figuur is voorgesteld. En wat de witte plek in 't midden der vleugels betreft, waarvan Walker in zijne beschryving ook niet gewaagt, deze is in geen der typische exemplaren aanwezig, zoodat hier aan een misteekening of eene fout van den graveur moet worden gedacht, waarvan de aanleiding te zoeken is in een uiterst smal streepje, ents lichter van kleur dan de omgeving, dat zich ter wederzijde van het dwarsadertje voordoet, en ook in de door mij onderzochte exemplaren is te vinden. Na al het voorgaande, kan er geen twijfel bestaan. dat Oxryphora malaica Schiner dezelfde soort is. Schiner zelf vermoedde dit reeds, maar liet zich door de verschillen met Westwood’s afbeelding en door Walker’s onjuiste systematische rangschikking, terughouden om heide soorten te identifieren. De soort schijnt zeer verspreid voor te komen: Walker had haar van Singapore, Schiner van Ceylon. 3. Anomoea fossata Fabr. Syst. Antl. 320. 20, Trypeta fossata Wied. Auss. Zweifl, I. 503. 44. BETREFFENDE OOST-INDISCHE DIPTERA. 217, Trypeta Elimia Walk. List Dipt. Brit. Mus, 1V. 1033; Ost. Sack. Berl. Entom. Zeitschr. XXVI. 227. Ortalis regularis Dol. Nat. Tijdschr. Ned. Ind. XVII. 119. 75. Twee exemplaren (¢ en?) van Buitenzorg, op Java (Kanne-gieter). [k geef eene vleugelafbeelding op Pl. 10 fig. 14. Door Osten Sacken (I. §.) is reeds uitgemaakt, dat Ortalis regularis Wol. dezelfde soort is als Trypeta Llimia Walk Er valt m. i. niet aan te twijfelen, dat beiden ook synoniem zijn met Tephritis fossata Fabr., waarvan de beschrijving volkomen kan worden toegepast. Fabricius had de soort van Tranquebar; Walker en Osten Sacken hadden haar van de Philippijnen, en nu is de soort ook op Java gevonden. De eigenaardige teekening der vleugels herinnert aanstonds aan domoea antica WVied., die in Europa zeer verspreid is en ook eene enkele maal in ons land is aangetroffen. Zonder veel dwang laten zich ook de generieke kenmerken van het geslacht Anomoca Walk. op de Oost-Indische soort toepassen. Alleen zijn bij deze de sprieten iets korter; de tweede langsader strekt zich wat verder uit; de achterdwarsader is meer rechtstandig en heeft niet de scheeve richting als in 4 autica. De derde langsader is ter plaatse, van waar een schuin dwarsstreepje naar het eind der vierde langs-ader loopt, een weinig opgeheven. Kene andere, dicht aan fossata verwante soort outving ik onlangs van Prof. J. Ritzema Bos, aan wien zij uit Sumatra was toegezonden met de mededeeling, dat zij in larvenstaat schade aan den koffieboom toebracht. De minder gave toestand van het eenige exemplaar (een @?) laat niet toe eene volledige beschrijving ervante geven, maar is toch voldoende, om daarin eene nieuwe soort étne zien. 4. Anomoea alboscutellata n. sp. 2. Ziy verschilt van 4. fossita door het geelachtig witte schildje; al de dijen en ook de achterschenen zijn zwart. De vleugelteekening (zie fig. 15) is vrij wel dezelfde, behalve dat het schuine dwars-streepje, bij fossata uit de derde langsader naar het eind der vierde loopende, hier ontbreekt; ook is de derde langsader, ter plaatse waar dit streepje een aanvang zou nemen, niet opgebogen. De achlerdwarsader staat iets meer scheef, ofschoon altijd veel minder dan bi de Europeesche 4, antica 5. Rioxa lanceolata Walk. Riowa lanceolata Walk. Proc. Linn. Soc. I. 35. 144. pl. 2. fig dead), WAS Qo hed | Van deze soort heb ik voor my staan een vrouweliyjk exemplar van Buitenzorg, op Java (Kannegieter) en verscheidene anderen, van beide seksen, mede door Kannegieter op het eiland Nias verzameld. Walker’s beschrijving, en vooral de door Westwood daarbij gevoegde afbeelding, laten omtrent de determinatie geen twijfel over De langwierige thorax en het schildje zijn ongemen plat en liggen als “t ware onder ééne lijn; het eenigszins driehoekige schildje heeft zijn, en twee aan elke zijde, waarvan de achterstend korter zijn, en twee aan den achterrand. De sprietborstel is alleen van boven gevederd, wat uit Westwood’s figuren ook duidelijk blijkt. De postverticaal-borstels zijn geel, de overige borstels van het voorhoofd zwart. De heupen zijn allen zwart; ook de wortel der achterdijen is zwart, wat zich meestal in eene streep aan beide zijden voortzet. De teekening der vleugels schijnt wel aan eenige variatieonderhevig, maar komt in de hoofdzaak met de beschriving en Westwood’s afbeelding overeen (zie mijne afbeelding Pl. 10 fig. 16). De mediastinaal-cel is bijzonder lang, wijl de hulpader nauwelijks en derde der vieugellengte bereikt en daarentegen de eerste langs-ader dicht bij de tweede eindigt. Nu k deze typische soort van het genus iowa Walk. heb leeren kennen, dringt zich opnieuw de vraag bij mij op, in hoever mijn geslacht Pélona, dat daaraan zoo nauw verwant is, recht van bestaan heeft en waarin eigenlijk de verschilpunten zijn gelegen. De beide genera laten zich vooral van elkander onder-scheiden door den vorm der mediatinaal-cel, die bij ova huiten-gewon is verlengd, doordien het eind der eerste langsader veel dichter bi het eind der tweede dan by dat der hulpader ligt, terwyjl bi Péidona de mediatinaal-cel hare gewone gedaante heeft. Overigens is by /tvova de thorax zeer in de lengte getrokken en even als het schildje bijzonder plat. In verband tot het voren-staande, zou Ptilona sexmaculata, door mij op p. 51 der « Diptera Sumatra-expeditie » beschreven, mede tot /zova behoore, zooals trouwens reeds door Osten Sacken (Berl. Ent. Zeitschr. XXVI. p. 226) is opgemerkt. Het aantal borstels op het schildje (6 bij Li owa, 4 bij Ptilona) en een doorgaand onderscheidingskenmerk dienen, omdat mij eene Pti/ona-soort bekend is, Pt. modestu Fabr. ‘zie hierna), welke ook zes borstels op het schildje heeft en den sprietborstel alleen van boven behaard, maar die wegens de niet verlengde mediativ naal-cel toch tot Péilona te rekenen is. In hoever de aanwezigheid of het ontbreken van een praesutu- ralen borstel in den omtrek der schulders nog een verschilpunt zou opleveren, zooals Osten Sacken meent, kan ik nict beoor- deelen, omdat ik op dit oogenblik niet in de gelegenheid ben, dit aan alle mij bekende Pé:/ona-soorten te onderzoeken. 6. Ptilona modesta Fabr. Syst. Antl. 278, 29. Trypeta modesta Wied. Auss. Zweifl. Hl. 493. 26. Een vrouwelyjk exemplar, van Java, in het Koloniaal Museum te Haarlem. Wiedemann’s opgaven kunnen in alle opzichten worden toege- past, zoodat ik aan de bestemming niet twijfel; doch tot meerder zekerheid geef ik hier nog maals eene uitvoerige beschrijving. Lengte 6 mm. Kop bleek roodgeel; voorhoofd ongeveer zoo breed als de oogen, met evenwijdige zijden en vrij stevige borstels; de bijoogen door een zwart stipje aangeduid; aargezicht nog iets bleeker dan het voorhoofd, zacht gewelfd; op de wangen, onder de door Osten Sacken aldaar vermelde Riova sp. van de Philippijnen is stellig dezelfde soort als mijne Ptilona sexmaculata. 220 (F. M. VAN DER WULP). AANTERKENINGEN de ovale oogen, een zwart vlekje; aan het achterhoofd van onderen twee divergeerende zwarte vlekken. Sprieten roodgeel; de wortel- leden zeer kort; het tweede lid van boven met een borsteltje; het derde elliptisch, aan de spits een weinig versmald, tot ongeveer de halve lengte van het de gezicht reikende; sprietborstel alleen van boven gevederd, Zuiger roodgeel; palpen bruinachtig. Thorax en schuldje geelachtig wieder, met tweede gehogen zwarte dwarsbanden; de eerste geheel van voren, de schouders vrijlatend; de plek achter de bocht van den band roodgeel; de tweede band van voren door den dwarsnaad begrensd en in de zijden tot aan den vleugelwortel voortgezet: borst en achterrug zwarte borstels; de thorax en het schildje eenigszins gewelfd; in de zijden en van achteren op den thorax vrij stevige zwarte borstels; schildje met zes dergelijke borstels. Achterlyf eivormig, ruim zoo breed als de thorax, zwarte; de ringen met een geelachtig witten, in 't midden iets versmalden voorzoom; elerbuis glanzig zwart, plat kegelvormig, aan het einde afgeknot. Vieugels (PI. 40 fig. 17) donkerbruin, aan den wortel geelachtig, aan het begin van den achterrand grijs; in de bruine kleur verschiedene witte of glasachtige vlekken: drie aan den voorrand, de erste zeer klein, aan de uitmonding der hulpader; de tweede min of meer driehoekig, aan de uitmonding der eerste langsader; de derde, rondachtig, aan het eind der tweede langsader; voorts twee van den achterrand, de eerste van onregelmatigen vorm, van boven tot in de discoidaal-cel reikende; de andere voorbij de achterdwarsader; eindelijk vier vlekken in het centrum, een vddr de middeldwarsader, een vddr de middeldwarsader, en twee ronde, schuin naast elkander, in de eerste achtercel; aan de vleugelspits is geen glasachtige vlek. Aan het eind der hulpader steekt een zeer klein randdoorntje uit; de mediastinaal-cel is niet verlengd, wil de erste langsader ver van de tweede in den voorrand uitloopt; de middeldwarsader is iets voorbij het midden der discoidual-cel geplaat. Hier boven is reeds gezegd, dat deze soort, wegens de niet verlengde mediastinaal-cel en den meer gewelfden vorm van thorax en schildje, tot Pélona gebracht moet worden, doch het valt in de het oog, dat zij, door den alleen van boven gevederden sprietborstelen. BETRWEFENDE OOST-INDISCHE DIPTERA. 221 en de aanwezigheid van zes borstels aan het schildje, tot Azowa nadert. Trypeta imeisa Wied. (Auss. Zweifl, Il, 500. 37) is stellig eene zeer na verwante, zoo niet dezelfde soort. Van beiden wordt door hem Bengale als vaderland vermeld. 7. Acanthoneura Polyxena Ost. Sack. Ost. Sack. Ann. Mus. Genova, XVI. 462. Ken mannelijk exemplar van Tji Bodas, Goenong Gede, op Java (Kannegieter), waarvan ik op Pl. 10 fig. 18 eene vleugelatheel- ding geef. Het voorwerp komt wel overreen met de beschrijving, door Osten Sacken gegeven, doch welke slechts het â betreft. Aan het voor mij staande exemplaar is de thorax glanzig tabaksbruin; het achterlyf is van boven zwart en evenzeer glanzig; alleen de beide een ondui- delijk, in ’t midden afgebroken, zwart bandje; de derde ring heeft een smallen, bruingelen achterzoom en een driehoekig vlekje van dezelfde kleur; iets dergelijks, ofschoon minder duidelyk, vertoont ook de vierde ring; de buik is bruingeel. De genitalia puilen uit en schijnen te bestaan uit een kort, geelachtig wortellid, gevolgd door een grooter, eenigszins eivormig, glanzig donkerbruin orgaan, dat van onderen behaard is en aan ’t eind twee dicht bijeenstaande, geelachtige tepeltjes draagt. In de zijden van den thorax zijn ver- scheidene Virgenden, borstels, en vier dergelijke borstels bevinden zich aan het schildje. De vieugelteekening, door Osten Sacken beschreven en afgebeld, vind ik in de hoofdzaak in het voor mij staande exemplar terug, zooals bij vergelijking van mijne afbeelding kan blijken. Over de juistheid der determinatie bestaat dan ook bij mij geen twijfel. Of nu evenwel de soort terecht in het geslacht Acanthoneura Macq. geplaatst is, schijnt mij toe niet boven alle bedenking te zijn. De eenige soort, 4. fuscipennis Macq. (Dipt. exot. IL. 3. 220. Pl. 30 f. 2), waarop Macquart dit genus heeft gegrond, zou aan den voorrand en aan eenige aderen der vleugels doornen 222 (F. M. VAN DPR WULP). AANTEEKENINGEN («épines ») hebben en in dit opzicht o. a, aan sommige Helomyzinen herinneren, Van A. Polyxena kan dit echter niet gezegd worden ; wel heeft deze aan den voorrand en de aderen eene beharing, maar die beharing is slechts zeer kort en alleen bij eene vrij krachtige vergrooting zichtbaar, even als dit bij verscheidene andere Trypetinen voorkomt. Overigens zijn de opgaven van Macquart omtrent de generieke kenmerken te kort en te oppervlakkig, om zich eene juiste voorstelling van het genus te kunnen maken, terwijl ook de door hem gegeven afbeelding te yebrekkig is, om hieraan tegemoet te komen, v.d.W del. PW.M.Trapimpr AJW.sculps. O.Ind. Ortalinae en Trypetinae. Pil LOutie: BETREFFENDE OOST-TNDISCHE DIPTERA. 223 VERKLARING DER AFBEELDINGEN. Se Sal oe oy ae _—- © 42% 13. 14. 45. 16; 47. 18. . Platystoma stellata Walk. . Naupoda ypsilon n. sp. .  Fabr. Acanthoneura Polyxena Ost Sack (vleugel). (id.). (id.). (kop in profiel). (vleugel). (id. ). (id.). (kop in profiel). (vleugel). (kop in profiel), (vleugel). (id.). (id.). (id.). (id. ). (id.). (id.). (id.). _— ¥ a & oe lle ij , ; j y ; : ‘ ; . hy eS er i aah | wan, Ale OR WG) i. ie Hat hikers ; 4 ee rat f : oy = Bilt re 1, He jen are rd igat a % § i £ , a ree i \ . . OMe Ly cn 4 , SET VG fecanye) Nie taste ‘a Pant { i ; a roe } a eit) ’ rae ter ihibes Hey ti wi s(t) n . i © ; a i ETE 1, OR TTS se ray Dipeeeanyley en tik vs ety Wee Ci) tie Welle. a % per » t 12% pe ps ae a - ‘ iC , hi i s a " , ' by y not pyle th , | Ds 1 ‘ g ) AN Wi iy th ( bi) a : ya i ‘§ iets ati fra} Ci i te } : erat 7) Nios 10k] i ' une © i ( pn, 7 mae Ty pa agit Se tp teal ; ious i Shae itch cil waar a , se pe geal Be % ‘ mi i, , ae pe I . on u Gt : , ' ae Gy aij, 4 ee ad ; hk we ; mL : ip J ft | rt ot : ih lis pi? Lah) . 7 fai’ { wh Leer , ane As i ‘@ f , . ; . — 7 ‘ ie iy. 1 i iH mal ee ay Mon a ( PAS A ta : fall a yA ay 208) iis oe op Hoping “yy ti Ve : T ee ce (ti ie Co. é i Lb er me ie i a (ieee Pee nae: we ; a aT rap Oey? I i ent 7h ia eee ; ; i i \ Mi ut ne is % Pe ia at ms eae scalp ve hil both ore \ 3 as ; i i 7 | ja fea ile S fue aft Mae 4 teat : : iat x ‘@ i “e ‘ } fi i nn wo ——— yy 7 7 he 7 - Put al ' ‘ Y 7h te > ig , a - y if a re tt Aa oe i DENG He 7 vs tia i ‘ Mi Lily at i He Wan Seman ie y ue a ranael ga) OTORAN Ea tis V0thae VO | i i i Ni ——— on” bs {| il Hy | fm wy | <& ; | 1 | | | / SS “ee yy ih in a = re a a a —— a Ki OS | ; t op ? Wl ; Ai etn OL Wulp, Frederick Maurits Bsa van der, 1818-1899. 4 Ww96 Diptera. 7 Ent pare. | ~~ 'ssueDTO..O~™” iri ; ————— a8 a — —— aoe : Ql 531. W26. 