Records of South-Eastern Africa : collected in various libraries and archive departments in Europe
Eerbiedig Rapport en Journaal gehouden bij ons ondergeteekende Hendrik Goutsberg bezaghebber en Michiel Zomer secretaris, ter geerde ordre van *t pl. opperhoofd der fortresse de lijdsaam- heijd aan Rio Dela goa den E. Jan van de capelle, met 's E. Comps: brigantijn schip d' Victoria, ingevolge zijn E. aan ons meede gegevene Instructie van het bevondene en voorgevallene op onse voijagie naer Inhambano ofte niambani zijnde de baaij van rio St. Jao vaz, mitsgaders (des mogelijk) die van basaratte off Steven verhaagens, alle geleegen op de africaanse cust, benoorden de baatj van gem: rio de la goa ons voor 't overige op zee gepasseerden, Nedrig gedragende aan 't Scheeps dag Journaal bij gem: bezaghebber gehouden ; vertrocken Pmo: April ende gereverteert 24 Junij 1728. Donderdag Pmo: April 1728. op gisteren dit bodemtjen gemonstert en geene absenten bevonden hebbende, onttingen op den avond onse depeches van 't opperhooft den E. Jan van de Capelle in hoofde deses gemeld, waar op ons naar boord vervoeg- den, deze morgen het anker geligt zijnde, stelden het (bemant wesende in ’t geheel, soo schepelingen als den Secretaris, mili- tarien en Folk van de wal 33 Coppen, als meede voorsien van 6 ijsere 3 ]bders gotelingen en verdere ammonitie van oorlog naar advenant) omtrent negen uuren onder zeijl met een ZW t Z slappe Coelte de rivier aff en de baaij inquamen des agtermiddags in deselve ten anker op agt vadem water, daar men de portugeeze bezetting NW t N en Jaco ofte St. Maria Eijland O t Z van ons hadde. Vrijdag 2 Do: met den dag de wind Z enz t W goed weer, wierd de schuijt binnenboort gehaalt, het anker geligt en zee beoogt, het welke ons succedeerd, teegens omtrent halff twaalff uuren voor de middag, wesende doen buijig weeder, en wierd de Coers geboegt O, O t N en ONO aan. Saturdag 3 Do: de wind in 't ZOten zomber weer Zeijlende 444 Records of South-Eastern Africa. den geheelen dag een mijl off drie buijten de wal, maar door dien al gaande weg de strand benaderden, wierd het teegene den avond ten anker gesmeeten op 18 vadem water goede zand grond niet boven een mijl van de wal, waren snagts 't baaijtjen in de Caart bekent gestelt voor Agnadaboa gepasseert. Zondag 4 Do: variabel weeder, de wind een weijnig Westelijck Sienend aankoomen, wierd het anker ten eersten geligt en OZO aangestevent, onder zeijl gestelt, om wat uijt de wal te geraaken, daar w’ teegens den avond ook omtrent de 4 mijlen buijten waaren, en 90 vm: water Loden, ook 80 en verder veel ondieper. Maandag 5 Do: heden hadden den geheelen dag heel schoon weeder, blijvende als booven in ’t gesigt van de wal drijven, met goed weer. Dingsdag 6 Do: als booven. Woensdag 7 Do: met 't Limieren van den dageraad dreeven nog al eeven in en uijt 't gezigt van het Land dan wat noordelijk, en weder wat oostelijk aan, alzoo doot stil was, en groote deijnsige zee maakten maar ten halff uur naar Sons opgang bequame en Schoone marsz Coelte uit den Zde: waer op het aanstonts regt Noorden voor de wind Lieten doorstaan naar de wal, een weijnig oostelijker boegende, edog op den agtermiddag te Laat werdende gedagt, deselve van nabij aan te doen, wierd geresolveert ter Passeering van d’ aanstaande donkere Nagt het weederom Zeewaard bij de wind over te wenden. Donderdag 8 Do: de wind ’s morgens nog favorabel conti- nueerende, Smecten het weeder over naar de wal, om de rivier basarette te verkennen, meenende op die distantie der Cust te zijn, op de midd: bevonden ons vok nog omtrent de breedte van dat oord, maar in de namiddag hebbende de strekkinge van de wal vervolgt, zagen en verkende klaarlijk voor uijt Cabo das Corinthas bij gevolg voor een dag twee á drie de zee gekosen gehad hebbende buijten gissinge considerabel oostelijk door de stroomen opgevoerd sijn geworden en basarette voorbij gepasseert, dierhalven goed vonden onse reijse en cours te vervolgen naar rio St. Jao vaz om in onse wederkeringe den voorbij gepasseerden des mogelijk aan te doen. In ’t begin van den agtermiddag Stierff den matts: Lucas Sandersz: van amsterdam denwelken w op den avond, naar gewone Godsdienst den Schoot van den oceaan opofferden. Records of South-Eastern Africa. 445 Vrijdag 9 Do: 's morgens met 't Limieren van den dag waren Cabo das Corinthas gepasseert en zijlden doen volgens de strekking van de strand NNO., N t O, ook Noorden heenen, en in het eijnde vande dag wagt verkenden den bezaghebber de zd: van de baaij St. Jao Vaz voorm: en wesende omtrent drie mijl van de wal, soo boegden na deselve toe, alwaar w’ ten elff uuren voor de middag op de diepte van 9} vadem water fijn sand grond en ten anker quaamen, voorts den geheelen dag mooi) weer. Saturdag 10 Do: desen geheelen dag met goed weer ten anker blijven leggen, door dien de wind uijt den oosten om binnen te loopen moesten blijven afwagten. Zondag 11 Do: bleeven ten anker leggen om reeden als booven. Maandag 12 Do: ’t Oostelijk Windje van gisteren avond Laat begonnen, hebbende, ende desen morgen nog continueerende, ligten Anker en gingen na binnen, alwaar w’ op 6 vm. water des agtermiddags ten 2 á 3 uuren het selve weder in de grond worpen, en bevonden in deze rivier daar nog 2 andere dos: uijt spruijten en een eijlandjen off drie in leggen in 't ZZW : een Portugees scheepjen ten anker en verstingd van den inlander die ten Eersten met haare Canootjes aan ons boord met vis quamen dat het nog het selfde scheepjen was dat aldaar quam doen onsen bodem voorleeden Jaar daar van daan vertrok met name Nostra Sinjoor d'angosta en ook nog onder 't Commando van denselfden Cap: Bernardo d’ Crasto Soares. Dingsdag 13 Do: 's morgens met den dag zomber weer zijnde, konden weijnig van ons afsien, dog teegens de midd: een weijnig opgeklaart zijnde, resolveerden wijna den Eeten met onse schuijt van onder Nialinga daar w’ ten anker Laagen, eens te gaan opvaren een Stiks weegs naar Niambani toe, daar den Portugees lag, naar de Cagies van den Capn: Quambe aldaar komende vonden hem niet thuijs, maar kreegen berigt van dien Capns: broeders vrouw, dat hij voor Eenige daagen van huijs was met zijn broeder, dog dat haar beijde in een dag off vijff wederom te verwagten waaren, hier op haar vrindelijk versoekende dat soo dra sij reverteeren mogte, sij haar wilde waarschouwen eens bij ons aan boort te komen, dat haar een presentjen soude ontmoeten, sijnde het ons te doen, om als hij hem soo vriendelijk queed als de voorleeden reijs om van zijn discours de vereischte verligting te erlangen, Soo omtrent den aldaar Leggende Portugeezen capn: 446 Records of South-Eastern Africa. als weegens het wedervaaren van de 16 deserteurs sedert November maand van ons Fertres die haar Coers deze weg uijt soude genomen hebben; den avond op handen komende namen van daar afscheijd en voeren wederom na onsen bescheijden boden, voorts de nagt door stil en goed weder. Woensdag 14 Do: ’s morgens vroeg bij ons te rade gevonden zijnde onsen eersten Stuurman .Jan barentsz: met de schuijt, geadsisteert van de nodige manschappen en provision aff te vaardigen naar den portugeezen bodem, die wel omtrent ruijmtjes 3 mijlen van ons aff lag, met onse vrindelijk schrijvens in de naam van ons g'eerd opperhooft van 't fortres de Lijdsaamheijd aan Rio de Lagoa den E. Jan van de Capelle en sijn raad vermits zijn E. ten gehoor was gekomen dat eenige der man- schappen die in Novemb: maand Laastleden uijt gem: fortres waren gedeserteert, haar oogwit bereijkt hadden van door de woeste landen om dier streeks aangekomen te zijn, Ja selfs dat eenige van haar 't geluk soude gehad hebben bij hem Capn: in dienst aangenomen te weezen, dat w’ dierhalven in Name voorsz: in alle Civilitijd en beleeftheijd de restitutie van die manschappen waren versoekende, gelijk sulx in vrindschap Leevende mogentheeden malkanderen gewoon sijn in sulke occasien te behandelen. Donderdag 15: des smorgens admirabel mooij weer, Even naar de middag quam onse eerste Stuurman met de schuijt van den Portugeezen Cap: aan boord te rug, denwelke ons verslag deede van sijn wedervaaren bij denselven in maniere als volgt dat gem: Capn: pretendeerden hoewel geen vastigheijd ofte gestabileert Comptr: veel minder documenten van bewijs sijnes Conings weegen alhier ter plaatse hadden, dat dit Land erfelijk sijn Conink was toeschrijvende, ter oorsake daar soo een langen tijd off en aan alleenig door Portugeezen was genegotieert en nooijt door eenige andere natie, waar op hem gevraagt zijnde van wien het selve ingekreegen hadde, en wat blijken van Pretentie daar van waaren, Antwoorden dat sijn Conink het van God bekomen hadde ; voor 't overige ons volk wel getracteert hebbende, Sond ons weeder een runderbeest tot present aan boord, met aanbieding van verdere dienst presentatie en dankbaarheijd voor 't van ons bekomene : waar op w' selfs van gedagten zijn van ons morgen ochtent vroeg eens naer hem toe te begeeven op Inhasbano dat den inlander Niambani noemt in de wandeling, alwaer sijn schip 448 Records of South-Eastern Africa. middelvaarwaters in de rivier voor sijn wooning Legt, ten fine nadere Elucidatie van hem te verneemen wat ons in Cas van Commercie en volvoering van onse ordres te doen ofte te laten sal staan, met eenen hem reciprocquelijk sijne beleeftheeden te beantwoorden. Heeft ook mede aan onsen gemelde Stuurm: geconfirmeert 't segge dat sijn afgesondene gisteren aan ons deede, dat voor eenige daagen onse deserteurs daar gepasseert waaren, ten getalle van 13. Soo dat er drie gestorven moeten weezen, van 's gelijke dat hij met haar geen andere weg wetende als naar Sofalla aff te vaardigen, voorsien van een pas, als ook van een wijnig Lijwaet en Coralen. Voorts den geheelen nagt goed weer. Vrijdag 16 Do: smorgens met het Limieren van den dageraad Hemels weeder, lieten de schujit klaer maken en voeren naar den dikgem: portugeezen Capn: toe vertrekkende van ons boord ten agt uuren, en alzoo d’ ebbe ons teegen quam en onderweeg doot stil wierd waren genoodsaakt middelerweegs aan de wal te houden, alwaar wij ons een weijnig onderen op de middag ophielden, met eenen om te verneemen of eenen Capn: Quambe een moor woonagtig aldaer in 't Land van Tingatinga die ons eenige daagen te vooren was gesegt Landwaard in te zijn om Slaven off tanden op te soeken, was terug gekomen, maar sulx niet sijnde poursuiveerden naar dat wij gespijsigt hadde, de Coers naar gesegde Inhasbano om volgens voorneemen met den Portugeezen Capn: selfs te spreeken, dog door continuelle Stilte en contrarie wind quamen eerst des avonds ten Neegen uuren bij sijn schip dat on ofte gansch afgetakelt Lag voor sijn verblijf plaats aan de wal daar hij sig met sijn volk ophielt, ende wi) ons daar gaaren willende naar toe Schikken, maer wierd in haar spraak door eenige gewapende bedienden en mooren toegeroepen, dat soo laat niemand aan de wal gedoogden, Lieten haar door onsen Tolk wederaan roepen vrinden te weezen, dog zij in donker geen vrinden kennende, waaren genoodsaakt het voor die nagt voor dreg te gooijen gelijk sulx geschieden. Saturdag 17 Do: smorgens vroeg met 't opgaan van de zon weeder schoon weer makende, en stil, wierd van de wal geroepen, dat ons maar konden aen Land vervoegen, het geene op ’t moment geschiede. om ér sijne meesters in de tijd van kennisse te geeven, Sustineerende dat alhier nooijt imant hadde gevaaren en sijnens weetens handelplaats gehouden als de Portugeezen van twee booven aangehaalde plaatsen, en dat daarom dit riviertje haar eijgen was, hier bij 't discours stakende om bij ons nader te overleggen hoe ons te gedraagen, en door denselven ter middag- maal versogt wordende bleeven aldaer, naar den Eeten gingen daarom streeks een weijnig wandelen om 't geboomte wat te besien en die Neegers te besoeken, waar meede de voorige keer kennis was gemaakt, dat hij wel niet en verbood, maar liet ons egter altoos door een stuk off twee van sijn deurwaerders ofte oppas-officieren vergelijden waar uijt w’ besluijten dat ons bij den inlander niet alleenig vertrouwden, ter beletting van eenige Negotie met haar te onderstaan, moesten door tegentij en overgroote Stilte ook in sijn Loots vernagten, op een sijner dagelijx in gebruijk houdende alcovens, daar bij den avond ook mede Slaven in de tronk wierden geslooten. Zondag 18 Do: smorgens vroeg goed weer zijnde dog wederom teegens Stroom en dood stil, namen van Capn: bernardus de Crasto Soares (die onder anderen in discours ook eens voorgaff Scout van 't Comptoir van Mosambicque te weezen) en sijn Goase later afscheijd, en staken met de schuijt schuijn over op Nialingens wal ofte 't Land van tingatinga, en gingen weder naar de Cagies van Capn: Quambe en die van sijn broeder, welke. laatste w' nu bevonde thuijs gekomen te zijn, die ons beleefdelijk ontving en beloofde naar een poos met hem over Negotie geresonneert te hebben, als sijn broeder ook soude gereverteert zijn, dat sij bij ons aan boord soude komen, dog wij konde almeede aan hem bemerken dat voor den portugeezen Capn: vreesden, egter zijn meede zoodanig van natuur dat naar Presentjes luijsteren, w' hebben hem soo veel mogelijk aangemoedigt om maer met zijn broeder quambe met Negotie ons te komen besoeken, waar van 't succes met verlangen sullen blijven afwagten, nademiddag voeren weder van daar naar ons boord, alwaer wij teegens den avond arriveerden, voorts een gewenschten avond stond en den nagt door goed weder tot Maandag 19 Do: met sons opgang nog al Fraaij weder, als mede den geheelen dag, quamen gelijk dagelijk barquen ofte canoos aan boord met Neegers, maar bragten niets ter Negotie tot nog toe meede dan ververssings mondkost als Limmetjes, Vis &*. Records of South-Eastern Africa. 451 Dingsdag 20 Do: den geheelen dag schoon weder als gisteren, in de voormidd: quam er een Cano aan boord met ses Neegers die een Slavin en een kleijn kindje bij haar hadden, welke sij seijlen te willen verkoopen, maar naar met haar lang getalmt te hebben, moest se weder onverrigter saken laaten vertrekken, haare Pretentien soo extravagant sijnde dat onmogelijk in haare eijsschen konden bewilligt werden, begeerende viermaal meer als haar uijtterlijk kost accordeeren, voorts de namidd: goet weder makende en tegens den avond beginnende in 't Z.Wten te weerligten, dat wel de halve nagt rondom de gantsche Lugt des aardrijks continueerden met regenvlaagen. Heden hebben wij ook geresolveert dat dewijle tot nog toe met de schuijt aan de wal niet konde uijtgeregt werden, en ook denselven gantsch ontramponneert was, hem in een dag off agt wat te Laten herstellen, ten dien eijnde den eersten stuurman en timmerm: naar de wal geschikt, om in 't bosch soo veel bequaem hout op te speuren als mogelijk was, dewelke tegens den avond ook aan boort quamen met een goede ses dms: balk van 24 vt: Lang, die morgen sullen laten doorsagen, ende ter benodiging voorsz: emploijeeren. Woensdag 21 Do: smorgens een gantsch betrocke Lugt en goo den geheelen dag door, met groote en kleijne reegenvlaagen wierd egter den balk die gisteren uijt 't bos gekapt zijnde door- gezaagt, om te dienen als aldaer aangehaalt, w’ zullen morgen dat bosch eens gaan besigtigen, en daer meerder bomen vindende bequaam daar w’ dese nog toe goed oordeelden ten dienste van onse Hoog g'agte heeren en meesteren binnen boord haalen, in den avond en de nagt heldere maneschijn, dog swaar waijende uijt den Z.Z.0. en Z.Osten die Donderdag 22 Do: met den dag nog al Sterk bleeff doorkoelen, dog sig weeder een gantsch betrocken Lugt vertoonende, naar vroeg schaffen gingen w’ na de wal, aldaar komende kruijsten de bossen door en door, maar vonden geen hout meer bij 't gisteren en Eergisteren aangehaalden te vergelijken, nog wel Eenige daar Op sijn best een roeijriem uijt te practizeeren zoude zijn waar van ér wel eenige bij dit bodemje soude benodigt weezen, zoo dat w'ons weeder naar Capping van een stuk off twee van die Laatste Soort naar boord vervoegden, Latende de bezaghebber deselve naar de middag van de wal afhalen, voor de rest alle maar pal- lisaden daar men te rio delagoa sig beter ende gemackelijker 202 452 Records of South-Eastern Africa. van zoude konnen bedienen. Is ook heden wederom een Cano aan boord gekomen mede brengende ter verruijl een bequame Eliphants tand en een kleijne gantsch niet waardige, dog den Secrets: konde almeede met die verkoopers niet te regt geraaken al bood driemaal soo veel als de goederen de voorige rheijse doen wi) hier alleenig Lagen, voor dat den Portugeezen Capn: op de Rheede quaam golden, dan was het off het met haar nog nergens naar geleek en off hij haar maer spot bood. Dierhalven dese alweder onverrigter saken vertrokken. Voorts den geheelen dag redelijk weer dog zomber en betrocke lugt, zonder door- breeking van zon, op den avond resolveerden wij van tegen middernagt met heldere maneschijn ende dan de vloet te baat hebbende ons met de schuijt en een partijtje goederen naar de wal te begeeven naer de Cagie van Capn: quambe in ’t Land van tingatinga om te sien dat als hij geretourneert mogte zijn door hem eenige Negotie op te doen, alwaer Vrijdag 23 Do: smorgens door dien de wind ons niet gedient hadde aanquamen en een Cagie innamen ter berging van onse goederen, maer tot ons Leetweesen vernamen dat hij selfs nog al niet geretourneert was, en dat sijn broeder een tour was gaan doen na Captn: de Crasto op Inhasbano, dier halven genoodsaakt wairen van ons Campement aldaar op te Slaan om het een dag off drie aldaer te houden en haar af te wagten, met eenen die menschen daer en daaromtrent te animeeren om met eenige negotie bij ons te markt te komen dog quamen voor eerst niet als met hoenders en een weijnig andere eetwaren daar van ons voor ons en ons bijhebbende volk voorsagen naer benodiging, maar dat 't ongehoorst ons voorquam, dat was dewijle de mans niet thuijs waaren, en de vrouwen inhalig van naturel zijnde, wilde tot voor water en brandhout incluijs wel voldoening hebben. Desen dag heeft het redelijk weer gemaakt, dog nu en dan een regenvlaagjen. Zaturdag 24 Do: den geheelen dag variabel weer makende met regenbuijen continuelijk, quamen nu en dan eenige Neegers bij ons sitten dan den een met een kleijn tandje en dan den anderen, die wel niet soude geaccepteerd hebben om haar kleijne waarde, maar ter consideratie haar niet voor 't hooft te stoten, en ter contrari} haar aan te moedigen om met grooter soort aan ’t Ligt te komen, soo ruijlden den Secrets: deselve ook maer best mogelijk in. Op den avond weder mooij maneschijn weder Records of South-Eastern Africa. 453 makende, dog des snagts gantsch buijig met continueele harde regenvlaagen. Zondag 25 Do: smorgens en voorts den geheelen dag nog al sulk troubel, windig en regenagtig weer, W’ resolveerden om na den Eeten ofte middag schaften weder onsen bodem te benaderen, dewijle tot nog toe niets van Captn: quambe ofte van siju broeder quamen te hooren, alwaer w' des avonds aanquamen en alles nog wel bevonden, sonder iets in onse absentie gepasseert te zijn, als dat wederom heeden voor de middag twee afgesanten aan onsen bodem waren gekomen, en op ons arrivement vonden van Capn: de Crasto soares, den eenen sijn Master ofte bootsman, en den anderen sijn Calvator off timmerman ter reparatie van sijn vaartuijgen, de welke ons sijnentweegen quamen begroeten met eenen, een versch wittebrood ter present van dien Capn: medebrengende, maer haar essentieele boodschap dede den eerst aangehaalde in de portugeeze taal in volgende Terme, dat haar Capn: heer en gebieder naar minsame groete Liet aanseggen dat w’ ons voor hem niet hoefden te schroomen in 't Negotieeren, onse gang maar te konnen gaan, en in 't minste van sijn kant ons niet soude belet worden, ja dat het redelijk was dat men sijn best voor sijn heer en mrs: deed, met eenen vrindschaps cultiveering versogt te onderhouden, ja als het met ons believen was, konde maar bij hem met onsen bodem komen opkanten onder Inhasbano, voor alle dese minnelijke aanbiedingen hebben w’ op geantwoort dat haar Capn: vrindelijk dede be- danken, en dat w’ garen bereijd waaren omme een vrindelijken ommegang met hem te continueeren, maar w' vinden niet raad- saam bij hem te gaan ankeren, ter contrarie te blijven waar w' zijn, malkanderen in de Caart te kijken baart jalousij ; den stuurman hadde haar des middags ten eeten gehouden, en bleeven desen nagt mede bij ons, naar haar wel getracteert te hebben, vertrokken Maandag 26 Do: smorgens naar 't vroeg schaffen naar haar verblijfplaats, Lieten haar Capn: door een contra presentie van Langepijpen &* bedanken. Dese knaapen waren geen half uur van ons boord aff, off quamen eenige Neegers bij ons met een vrouwe slaaff en een kleijn kint, kort daarop een do: en nog een andere met een weijnig Ambra, welk alle voor een begin van negotie door den Secrets: wierd ingeruijlt, buijten d'Eli- phants tandjes voorlede Saturdag aangehaalt. Verders holon 454 Records of South-Eastern Africa. niets voorgevallen, als dat het de voorleden nagt en nu den gantschen dag donker weer heeft gemaakt met continueele sterke regenvlaagen, de wint uijt den Z.Z.Osten 't heele Springtij door. Dingsdag 27 Do: nog al variabel weer dog den morgenstond begunstigden ons weder met een weijnig Negotie, en in de namidd: begon 't weeder zig wat te bedaaren. Woensdag 28 Do: begon sig den dageraad in een weijnig beter gestalte op te doen als eenige daagen had gedaan, dog op den dag nu en dan nog een weijnigje reegen quam te vallen, heden een runderbeest tot ververssing voor ’t gantsche scheeps- volk geruijlt. Den Secretaris nademidd: eens na de wal varende rencontreerden daar buijten eenige Calabassens boter, 2 ps: goede inlandse duijms deelen van een bequame Lengte, welke een en ander des avonds met de schuijt aan boord bragt omme ter preuve aan onsen heer gebieder meede te brengen, hebbende den Neeger (daar se van geruijlt hadde en een timmerm: of Canomaker van sijn functie onder dese Natie was) versogt dat in cas hij ér nog een paar off ses van die bequaamheijd konde appretteeren, dat die soude tot deselve prijs aanneemen, maer gelove niet dat sij in staat sijn van in een Langen tijd dusdanige leverantie te doen, om de volgende reeden eensdeels staat weijnig off niet sulk boomgewas in dit district, daar planken van die Lengte uijt komen, ten tweede gaat haar arbeijd weijnig voort dewijle uijt een heele boom een goede plank werken en dat met instrumentjens een halve vuijst groot, altoos het is alles talmerij met haar soo in het klaarmaken als verallieenering van dien. Donderdag 29 Do: smorgens met Sons opgang heel schoon weder zijnde ging den bezaghebber met sijn schuijtsvolk na land naar de Cagies van den Capn: Quambe meermaals gem: om te sien off hij denselven ofte zijn broeder nog niet konde te spreeken komen, en van haar die dienst te obtineeren die voorleeden Jaar van die kant genooten hadden, dat is aanwijsing en besorging van Negotie, ten dien eijnde haar door een presentie aan te moedigen, middelerwijl den Secrets: aan boord blijvende, off er die morgen iets van sijn gading mogte voorkomen, gelijk voor een dag off twee aan hem belvoft was, dog en viel daar heden niet van voor als den inruijl van een paar goede Calabassen honing, in de namidd: zagen de schuijt weeder boordwaarts aan Records of South-Eastern Africa. 455 komen laveeren, denwelke eerst des avonds met 't opsetten van de wagt arriveerden, met berigt van den bezaghebber aan den Secrets: om cito met een kist met goed aan de wal te komen, dat Captn: quambe in sijn Negerij was gearriveert en Negotie besat, waar op den Laatstgenoemde sig aanstonds appretteerden en Claar maakte om Snagts ten drie uuren met de vloed aff te setten, gelijk geschiede en arriveerden Vrijdag den 30 Do: met sons opgang bij gem: Capn: daar w' reets een Cagie off twee in huur hadden, en onse goederen inborgen, vallende den geheelen dag niets in Negotie voor als eetwaren voor ons en ons bijhebbend volk, beschonken den Capn: en sijn broeder na haar genoegen, des snagts quamen haar bij onsen Schildwagt aanmelden, benevens diverse andere Neegers die een Slaaff off twee mede bragten, die den Secretaris & tout prix sig ook meester maakten, dewijle den portugeezen Capn: (hoewel dat ons per laatste sijner gesondene hadde laten seggen dat w vrij mogten ons best in de negotie doen, ons in niets te zullen beletten) 't geheele land liet doorsnuffelen waer maer iets Logeerden, om het ons te ontbooren en weg te ruijlen, Alles in hoge prijs dusdanig opjaagden, en om dese natie in ’t minste niet voor 't hooft te stooten is men gehouden van extra kleijne Eliphants tandjes van haar aff te neemen. Saturdag Primo Mai) gingen wij met eenig goed naer een andere Negerije van den Piscadoor off vissers moor, omtrent een halff uur van onsen verblijffplaats, welken Piscador den secrets: gisteren was komen aanseggen dat hij een slaven jonge hadd dien hij wilde verkoopen, naer hem braaff aracq in 't Lijff gegeven hadde vieler alweder d’accoord, maar de markt overal vergiftigt zijnde door de jalousie van Capn: Crasto Soares, naar alles na boord geschikt te hebben, gingen weder naar ons vertrek bij Cap: quambe, dit begin van Negotie aan de wal deed den Secrets: resolveeren van dese Capn: met een geschenkjen alweeder aan te moedigen om er voor ons uijt te snuijven, dog op den avond braken onse goede gedagten anders uijt, hebbende sijn broeder een tour gedaen naer Niambani off Inhasbano, per expresse ordre (zoo hij seijde) van den Portu- geezen Capn: quamen beijde ons rapporteeren dat van hem gedrijgt waaren op keel afsnijding dat niet moesten gedoogen dat wij bij haar Cagies in 't Land van Capn: Tingatinga souden negotieeren, maer dat alles in ‘t werk moesten stellen (als vrij 456 Records of South-Eastern Africa. gering van Eetwaren te koop te brengen &a:) om ons naar boord te doen vertrekken en in der daad toonden haer s00 verleegen dat niet meer met ons dorsten Negotieeren, waar op w' haar verseekerde dat geen nood hadden, maer zij dog met bangigheijd Leeken behebt te zijn, beloofden ons met goederen ter verruijl aan boord te komen, dog w’ bemerkten dat sulx maar was om ons weg te praaten, en den Portugeezen Captn: voldoening te doen hebben, waerop si) afscheijd namen en naar haar Cagies vertrokken. Weder in de nagt ten 2 uuren quamen andere Neegers ons porren met Negotie die soo veel of in 't minste geen vrees voor die Capn: hadden. Sondag 2 Do: des smorgens hvel vroeg en door den dag quamen de gebroeders Quambe dan den eenen en dan den anderen weder bij ons om een Soopjen het welke w’ haar schonken, naar den geheelen dag over en weder met raisonneeren doorgebragt hebbende over dat se vrij met Negotie mogte bij ons komen, en haar daar op alles bij maniere toe aangemoedigt hebbende, soo quamen sij dese nagt ons weeder een maal 2 á 3 bij, met Eliphants tanden, die van haer ook wierden ingenoomen, en naar haar eens helder beschonken te hebben, vertrokken vergenoegt. Heeden is ons ook ter gehoor gekomen dat den Portugeezen Capt: Landwaerd in eenige mooren hadden gezonden om Slaven en andere provisien in te ruijlen 50 á 60 runderbeesten die hij nog in voorraad hadden, 't welke ons doet denken dat dewijle over sijn voorraad disponeert, mitschien van gedagten is van haast te vertrekken, off dat zijn jalousij soo groot is dat alles soekt in te slokken, 't kost wat het wil. Maandag 3 Do: op de belofte van de broeders Quambe dat aan ons boort wilde komen Negotie brengen, al wederom voorgevende dat het aan Lant niet doen dorsten, sonden de schuijt voor de middag met een gedeelte van onse bagagie naer boord, om dat w” daar alle niet in konden met ordre om ons met de rest cito wederom te komen athalen van de Cagie van den Piscadór off vissers moor, waer van voorleeden Zaturdag een Jongen genego- tieert was daar w' na toe wandelden. De schuijt aldaar des avonds weder aankomende vertrokken naar onsen bodem, hebbende den gem: Piscadoor ons meede belooft wat Negotie te besorgen, aldaer komende deed den pl: stuurman rapport in onse absentie niets te sijn voorgevallen. Dingsdag 4 Do: met den dag hcel schoon weder makende even Records of South-Eastern Africa. 457 voor het vroeg schaffen quam de grote Cano ofte barquine van den portugeezen cap: Castro Soares met sijn mastro off bootsman ons weeder op zij, met de groetenisse van sijn heer, mitsgrs: van een Presentie van twee Flesse vin de palme na sijn seggen om pons van te maaken, en gesont onder dit Climaat was, en nog een fles olijven oli), waar voor w' hem beleefdelijk deed bedanken, zijn afgesant wel getracteert en vergenoegt weeder depecheer- ende met contra recognaissance van 't geene wij konden missen, en dat hem soo schielijk gaarn weg hadde was om dat alle momenten Negotie te verwagten waaren, gelijk sulx ook dien dag heeft gesuccedeert. Woensdag 5 Do: nog al goet weer, dog niets in Negotie voorgevallen. Donderdag 6 Do: weer als Voren, komende voor de middag een partijtje honing aan boord, benevens een paar inlander deelen, Als de vorige dewelke den Secrets: inruijlden. Onder ons middagmaal quam een inlander aan boord, en den Secrets: aanzeggen dat als hij geliefden cito aan de wal te komen, in de negerij van den Piscadoor off Vissers-moor meer malen genoemt, dat er Negotie was, denwelke sig aanstons bereijde en met de schuijt aldaar komende was geobligeert om èr die nagt te placken, want sij haar goet meest bij nagt (vermits èr Soodanig Eerlijk aankomen dat het Ligt niet moogen veelen, voornamentlijk' Slaven) voor oogen brengen, gelijk sulx ook wel afliep, Comende hij Secrets: naar de gantsche nagt met haar getalmt te hebben. Vrijdag den 7 Do: van daar met een paar Slavinnen en een Eliphants tand off drie, mitsgaders een os tot ververssing voor ’t gantsche Scheepsvolk weeder aan boord. Saturdag 8 Do: al wederom gezegent weeder voor en na de middag, redelijk Negotie aan boord gekomen zijnde is weder niet gemancqueert van alles in te neemen, en de mooren die daar mede gekomen waaren, Soodanig minnelijk onthaalt met arrax Nectar dat vergenoegt vertrocken, onder belofte dat gaarn met ons te doen hebbende, niet mancqueeren soude van nader aan te komen. Sondag 9 Do: helder Claar weder, dog met het Spring meer Wind uijt den Zuijden, op den dag diverse Swaare reegenvlagen, dat den inlander in haar Cagies hield. Maandag 10 Do: het buijig van de nagt overgedreeven en gestilt zijnde, bequamen een Schoone morgen-stond, als meede 458 Records of South-Eastern Africa. in den voormiddag een weijnig Negotie, en nadmidd: wederom windig als gisteren. Dingsdag 11 Do: met den dag en de geheele voordemidd: weer en wind als vooren, dog nademiddag gantsch bedaart, stil weder, dog een weijnig reegen vallende, van ’s gelijke eenige tandjes ter verruijl aangebragt. Woensdag 12 Do: smorgens en voormidd: gantsch buijig en regenagtig weer, nademidd: bedaart en stil, heden niets gepassert, dese Natie haar gemak houdende als het regent off waaijt. Donderdag 13 Do: met den dag zomber en na vroeg schaffen waijende het nog al een halve storm uijt den Z.Z.Oten met reegen, op de middag weder goet weer, en teegens den avond wederom heel roesemoesig met sterke wind, dat den geheele nagt door continueerden, met overgroote sterke reegen. Vrijdag 14 Do: smorgens mitsgaders voor en na de midd: het weer nog al als de gantsche nagt geweest is, Egter quam dese morgen goed Negotie aan boord, welke den Secrets: tot geen prijs gaan liet, en de aanbrengers content deed vertrekken. Zaturdag 15 Do: den voorleeden nagt nog al gepasseert met sware wind en Considerabele reegenvlaagen, en doenende desen morgenstond sig ook nog al niet favorabel op, willen egter hoopen dat het met het eijnde van 't spring sal cesseeren en fraaij weder beginnen te maaken. | P. S. den geheelen dag door travatig weer, niet als storm en reegen, op den avond egter een weijnig opgeheldert. Zondag 16 Do: Pinksteren, den gantschen voorleeden nagt weder sterk gewaaijt ende geregent hebbende, was het tegens den dageraad stil geworden, sijnde mooij bedaart weder, komende de zon favorabel door, dit feest was ten eersten soo gunstig dat het vroeg een Slavin met haar kind aen boord voerden en op stonts wiert ingeruijlt, en w’ twijffelen niet off zullen èr nog een stuk off twee en mitschien wel drie aan de wal bekomen ’t zij heeden off morgen, hebbende deselve reets in ’t oog. Maandag 17 Do: heden morgen het schoonste gewenschte weer sijnde geworden, ons best gedaan om binnen onse magt te krijgen het wild 't geene gisteren in 't oog hadden, alle welke ons ook wel is gelukt, met en benevens eenige Tandjes en ook wat Honing. N.B. d' Eliphants tanden die hier ter verruijl aankomen valle meestendeels klijn, ’t is iets raars als een goede wigtige tand van 20 4 30 lb: imant in 't gesigt komt, en dan is ér dese natie Records of South-Eastern Africa. 459 860 wijs meede dat men haar bij maniere van seggen geen gelt ofte waarde kan bieden. Den Secretaris met de negotie naar boord vertrocken sijnde, en de schuijt aan de wal gezonden hebbende, bequam Dingsdag 18 Do: des morgens vroeg tijding van den bezag- hebber dien hij aan de wal hadde gelaaten om nog een slavin van den Piscadoor te ontfangen, denwelke hij reeds g'accordeert en voldaan hadde, waerin noteerde dat die slavin hem wel geleverd was geworden, en dat deselve behoorlijk in de Schuijt was gebragt ter bewaaringe van de twee mattroosen die daar de buurt in hadden om hem vlot te houden, dog dat dit vrouwmensch van de nagt haar hadde weeten door in 't water te springen te fugeeren, sonder dat den eenen mattroos die haer volgde haar hadde kunnen attrappeeren, waar op hij Bezaghebber zijn beklag aan den pisca- door gedaan hebbende, is onder haar geresolveert vijtderlij weegen Neegers aff te stuuren om haer op te soeken, onder belofte van een present waer van 't succes sullen afwagten. Sende de schuijt cito weder naer de wal met antwoord mij Secretaris leet te zijn dese onagtsaamheijd der mattroosen te verneemen, met eenen den bezaghebber versoekende alle devoire in te spannen ter wederkrijging van dit vrouwmensch, als mede dat soo goet zij van mijn aanstonts het succes te doen weten. Voorts den geheelen dag uijt ér maten schoon weer als ook gisteren geweest waar, 't windje Noordelijk Labber en Stil, senden de schuijt weder naar den bezaghebber toe. Donderdag 20 Do: smorgens voor sons opgang kreeg ik deselve weeder met cen weijnig Negotie en een briefjen van den bezag- 460 Records of South-Kastern Africa. hebber, waarinne mij noteerden dat nog een dag off drie aan de wal wilde vertoefen, om te wagten off se de gevlugte Slavin soude opbrengen, op de gedane presentatien van vereeringe die ik hem reeds hadden laaten verdubbelen, en dat middelerwijl versogt om wat goed, dewijle nu en dan wel iets te Coop verwagten, dog declareerden sig in dat briefje hij hertelijk twijffelde off die slavin in quest ooijt soude weder bekomen, waer op ik resolveerde van mij ook eens heen en weder aan de wal te transporteeren, omme de saak eens regt te onderstaan, met mij nemende eenige Negotie goederen om bij occasie daar te gebruijken ofte ten gebruijk te laaten. Aldaar komende, en mij na den gefugeerden g informeert te hebben, bevond dat den vissers moor Piscadoor geen schuld hadde, hebbende sijn leverantie wel gedaan, en alderwegen depaches uijtgesonden ten opsoekinge van deselve, alleenig de foute te zijn van de twee mattroosen die de beurt in de schuijt hadde. Naar dat den Piscadoor mij belooft hebbende alle devoire aan te wenden ter wederkrijging van dat vrouw- mensch, en dat een andere Slavin met een tandje desen dag ingeruijlt hadde vervoegden mij snags daar op (met d’ ebbe afsakkende) weder na boord latende mijne overgehoudene Negotie goederen aan den bezaghebber omme deselve bij voorkomende occasie te kunnen emploijeeren. Vrijdag 21 Do: van de morgen vroeg aan boord gekomen zijnde begon den dageraad sig daar op seer favorabel te vertoonen, sond den bezaghebber de schuijt weeder toe en had in de voormiddag ook een slavin off 2 aan boord, dewelke inruijlden, voorts den geheelen dag schoon weder en stil. Zaturdag 22 Do: nog al Fraaij weeder, 't windje uijt den N.O. labber coelte, dog na de middag een gemeene frisse coelte. Heden niets voorgevallen. Zondag 23 Do: goed weder dog stilletjes met variabele winden, meede niets gepasseert. Maandag 24 Do: Wind en weer als gisteren, goede Negotie van een manslaaff off 3 &a: gehad, Soo aan boord als van den bezaghebber aan de wal bekomen, egter nog geen nader narigt van de gefugeerde slavinne. En hebben heden vernoomen dat een van de 3 Capiteins die op Inhasbano woonen daar den Capn: Crasto de Soares van 't portugeeze scheepjen sijn verblijff is houdende, met name Chamba overleeden was, het welk den inlander off veele van haar van wijd en zijd daar na toe voerden’ Records of South-Eastern Africa. 461 ter bijwooning van sijn laatste eere op haar manier, ofte ter verjaging van haar ingebeelde doods stuijpen &a. Dingsdag 25 Do: schoon weder Frisse Coelte uijt den Noorden, en heden weder redelijke Negotie gepasseert en ingenoomen. Woensdag 26 Do: schoon klaar weder en frisse coelte uijt den Z.Ote fers doorwaijende in de voormiddag, quam een Cano of drie aan boord, die ider in 't bijzonder Levendige Negotie mede bragte, waar van haar met êr haast ontslagen maakte en content vertrocken, vereerden haar op haer vertrek ider soo een groote bandelier coralen, den eenen wit christal, de andere blaauwe, de derde weeder een ander soort, beloofde mij als deselve Land waard in mogte g'estimeert zijn, dat se deselve aan haar Natie soude voordragen, en ons in den aanbreng van 't geene sij mogte mactig werden soude prefereeren, den Portugees mogt êr leggen off niet, seggende met hem niet te doen te hebben, dan dat hij de hoogste prijs meede komt te borde te brengen. Donderdag 27 Do: 't windje uijt den Zden frisse coelte, een weijnig reegen, en in Negotie niets voorgevallen, in den agtermiddag wierd om reeden die bij verclarings bekent staan den eerst aangestelden Stuurman Jan barentsz: in banden gedetineert, en inmiddels den bezaghebber door den Secretaris van de wal ontbooden om cito aan sijn bodem te verschijnen, die ook op Vrijdag 28 Do: smorgens vroeg aanquam, den Secretaris hem aanstonts bekent makende wat in sijn absentie voorgevallen was, hem de resolutie voorleggende die gisteren getrokken was nopens het gedrag van sijn stuurman aldaar aangehaalt, en hij deselve geleezen hebbende liet de Novo vergadering beleggen, en approbeerden het gepasseerde, gelijk ook verders te borde bragt eenige nieuwe ongehoorde opgave van bij de vijftig Flessen arak dien hij Stuurm: had weten uijt 't ruijm te practiseeren binnen een maand tijd, waar uijt quam te blijken waar van dat hij alle daagen soo brutaal geweest, en teegens ider een hadde g'ageert als een uijtsinnig mensch, waar op geresolveert is denselve naar gedane behoude rheijse (dat God geeve) ter dispositie van den E. Jan van de Capelle en raad aan rio de Lagoa over te Leeveren. Wind en weer den gantschen dag als gisteren, dog een weijnig Negotie aan boord voorgevallen als meede door den bezaghebber van de wal meede gebragt, egter de gefugeerde 462 Records of South-Eastern Africa. Slavinne waaromme sijn verblijff aan de wal hadde genoomen agterweegen blijvende. 