Entomologische berichten
1907, bevat in het artikel »Rundschau« een referaat van Cam. Schaufusz over Escherich's berichten, waaraan ik het volgende ontleen. Het mannetje en het wijfje van Termes natalensis bevinden zich in het »koninklijke verblijf«, dat echter zeer weinig ruimte aanbiedt. De koningin zit in die lage enge gevangenis zoozeer ingesloten, dat zij zich nauwelijks bewegen kan. Naast haar staat op hooge steltpooten de koning zoo dicht tegen haar aangeperst, dat aan het weeke koninginnenlijf dikwijls indrukken van zijn lichaam te bespeuren zijn. Rondom hen hangen vele arbeiders, die het wijfje voortdurend belikken, terwijl andere haar voedsel toedienen. Zij maakt aanhoudend peristaltische bewegingen en legt per seconde een ei, dat de arbeiders opvangen, ja zelfs uittrekken, om het dadelijk uit de konings-cel te sleepen. Laag geschat, worden op deze wijze dagelijks ongeveer 25000 eieren te voorschijn gebracht ! Nu en dan wordt uit het achterlijf der koningin een druppel afge- zonderd ; terstond storten de arbeiders er zich op om dien af te likken. Met evenveel zorg als het wijfje wordt ook de man behandeld ; zijne rol bestaat zonder twijfel daarin, het wijfje in tusschenpoüz il te bcvruclileu, en wanneer men den levens- ENTOMOT.OGISCHK BERIGHThN. 197 duur der koningin op 10 jaren stelt, zal men den koning toch minstens eenige jaren toewijzen moeten. Om deze ftmilie- groep, of liever eierenfabriek, zitten kleine soldaten, welke met sidderbewegingen van den kop, zonder ophouden, als opzichters de arbeiders tot hun werk aanzetten, en op afstanden van 1 — 2 cm. bevinden zich forschere, grootkoppige soldaten, welke, met hunne sterke mandibelen naar buiten orericht, dreigend de wacht houden. Bij Termes natalensis zijn deze kaken zoo krachtig, dat zij zeer goed in staat zijn den mensch bloedige beten toe te brengen. Uit bovenstaande beschrijvingen blijkt, dat deze termieten met hunne georganiseerde verdeeling van den arbeid, geen algemeen en dienstplicht ingevoerd hebbeu. Merkwaardig is het ook, dat men bij nesten van deze soort hier en daar een boom vindt, waarvan de bast met klei over- trokken is. als onze gekalkte vruchtboomen. Deze bedekking is door de lichtschuwe termieten gemaakt om daaronder in het donker den boom steeds te kunnen beklimmen en er hout te halen, dat zij voor hunne schimmel-kweekerijen noodig heb- beu, Avaaruit zij de z.g. »Pilzkuchen« bereiden. (Zie Ent. Wochbl. 1906. p. 216). Bij het slaan tegen eene oude termieten woning weerklonk een gegons, dat 10 meter ver te hooren was, het werd veroor- zaakt door de sidderbewegingen, welke de soldaten met hunne koppen maakten. Dat de berichten der onderzoekingsreizigers niet in alle punten overeenkomen, verklaart Escherich daardoor, dat er verscheidene soorten van termieten zijn (ongeveer 90), welke niet alleen morphologisch verschillen, maar ook in levenswgze en gewoonten afwijkingen vertoonen. A. J. VAN ROSSUM. 198 ENTOMOLOGISCHE BERICHTEN. De dendang-kever. In een opstel over dezen kever en de zoogenaamde drekstof- legén (il^ntom. Ber. No 36, p. 180) deelde ik mede, dat het mij nog niet gelukt was de derde verhandeling (1887) van Dr. Groneman over dit onderwerp ter inzage te bekomen. Eindelijk is het mij, door welwillende tussehenkorast van Dr. Daniels te Amsterdam mogelijk geworden Deel XXVI van het Geneesk, Tijdschr. van N. Indië in handen te krijgen, waarin op bladz. 256 nogmaals de dendaug-quaestie besproken wordt. Nieuwe gezichtspunten biedt dit artikel niet ; het ver- meldt uitvoerig de uitkomsten van het onderzoek aan vele honderden Borneo'sehe kevers door Prof. Wefers Bettink ver- richt, en aldus door hem saamgevat. 1". In de d e u d a n g - k e V e r s is het werkzame bestand- deel c a n t h a r i d i n e, terwijl daarin (volgens mijne herhaalde onderzoekingen) geen strychnine voorkomt. Verder bevatten de excrementen dezer kevers guanine en c a n- tharidine en slechts sporen zwavelzuur. 2". In legen komt voor strychnine in zeer uiteen- loopende hoeveelheden van 12,477,» (Verschooff) tot Sl'Yo? zoodat het ook als geneesmiddel zeer onzeker en gevaarlijk is. Er komt noch c a n t h a r i d i n e noch g u a n i n e in voor; daar- entegen is de hoeveelheid zwavelzuur zeer aanzienlijk. 3". Tusschen deudang-kevers en legen bestaat derhalve uit een natuurhistorisch en chemisch oogpunt niet het minste verband. 4". Het verband, dat door de inlandsche bevolking wordt geacht te bestaan, ligt op physiologisch terrein, zooals door Dr. van Hasselt reeds a priori in het licht werd gesteld. 5". De grondstof voor de legen is waarschijnlijk uitsluitend het sap van eene of meer brucine-vrije Strychnos-soorten, gekneusde zaden of wortels.« ENTOMOLOGISCHE BERfOHTEN. lOÓ Dr. Groneman besluit zijn opstel aldus : »In een aanhangsel bewijst de hoogleeraar W. B. na geno- men proeven, dat ook de Meikever {MeloUmtlia viibjaris) en hoogstwaarschijnlijk ook andere Coleoptera i), evenals de dendang-kever voor strychnine ongevoelig zijn, waaruit weder volgt, dat die ongevoeligheid niets bewijst voor de veronder- stelling, dat de dendaug als larf of als kever zich ook met Strychnosplanteu voedt. Al blijft dit mogelijk of denkbaar, het feit is onbewezen en de noodzakelijkheid beslissend ontkend.« A. J. VAN ROSSÜM. Insectenkast te koop. Een eikenhouten insectenkast, van deuren voorzien, met 40 laden, wordt ter overname aangeboden. Zoomede twee kleine kastjes, met deur, elk bevattend 5 laden. Alles goed fabrikaat. Inlichtingen bij den ondergeteekende. J. Th. Oudemans. ^) Zie ook de mededeeling van Dr. D. Mac G'iW-^lwvj ower Anohhmi paniceum IL. in Eiitom. Ber. II p. 185. UITGEGEVEN DOOR DE NEDERLANOSCHE ENTOMOLOGISGHE VEREENIGING N'\ 89. DEEL II. i .lanuaii 1908. INHOUD: Dl'. ,1. Th. OuDKMANf^, Boekaankoiidigiiig: Aug. Lameere, Mamiel de Ia Faune de Belgique, Tome III, Insectes supérieurs. — Jlir. Dr. Ed. Everts, Eijst van Coleoptera, gevontlen in Zuid-Limburg (Maastricht, Eijsden, (Ironsveld, Hunde, Meerssen, Valkenberg en Gul- pen), ter gelegenheid \an de zoinervergaderiiig der Ned. Ent. Ver., Juni en Juli 1907. — M. C'alvnd, Nonagria cannae (). — H. J. H. Latieks, Lycaena coridon P. — Dr. A. J. VAN RossTM, Mededeelingen over Blad wespen II, Parthenogenesis hij Pi-istiphora fulvipes Fall. — Dr. A. J. VAN RossTM, Hermann Low herdacht. — Dr. D. Mac GiLEAVRY, Coleoptera, l)ij Putten op de Veluvve in bier- potten gevangen, IV. — Dr. A. C. Oudemans, Aanteeke- ningen over Suctoria, VI. BOEKAANKONDIGING. Aug. Lameere, Manuel de la Faune de Belgique, Tome III, Insectes supérieurs. Zooeven verscheen het derde en laatste deel van Ijanieere's Manuel de la Faune de Belgique en is het mi] een zeer aan- gename taak, dit werk hier aan te kondigen. Als men nagaat, hoeveel arheid in die drie deelties van klein formaat besloten ligt, dan kan men gerust s])reken van een reuzenwerk in duo- 202 KNTOMOI.OdlSCHK BERICHTEN'. decimo-foi-maat. Het eerste deel verscheen in 1895 en behandelde in 680 bladzijden »les animaux non insectes", terwijl de beide andere deelen, verschenen in 190<» en 1907, resn. met 857 en 869, dus te zamen 1726 bladzijden, aan de insecten gewijd zijn. Deze verhoudino- v/erpt verder een duidelijk licht op den rijkdom van vormen, die l)ij de insecten heerscht. Niet onaardig is het ook. hier over te nemen de schatting van het aantal diersoorten, welke in België voorkomen, gelijk Lameere deze begroot aan het einde van elk deel. Zij is als volgt: Vol. 1. Vol. II. Porozoaires 10 Archiptères 250 Cnidozoaires 60 Khynchotes 1200 Echinodermes 15 Névroptères 200 Tuniciers 15 Cole'optères 3350 Vertébrc'S Annélides 400 150 5000 Molluscoïdes 50 Vol. III Mollns{|ues 300 Hyménoptères 3500 Plathfdminthes 200 Diptères 2500 Nemathelmintht ^s 300 Lépidoptères 2500 Arachnides Crustacés 650 250 8500 Trachéates non Insectes 100 2500 Deze getallen neemt Lameere als maxima aan. Hiervan zijn er beschreven: in Vol, I 1906 (va); de 2500): in Vol. Il 3106 (van de 5000); in Vol. Ill 3151 (van de 8500). In »de Nederlandsche Insecten", p. 149 noot, schatte ik het aantal der in Nederland inlandsche iusectensoorteu op mins- tens 10000; Lameere neemt over België hoogstens 13500 J) 1) De Thysu.miia en CuUt'inbulu lekent Lumeere niet tot de Insecten. KNTOMOLOniSCHF. BEUrmTKN'. 20B soorten aan, zoodat ons hcidcr sdiattingeii ^'ocd overeenstem- men, daar Belo-ië, in verband niet grootere versrliillen in den bodem, stellig rijker aan soorten moet /.ijn dan Nederland. Wat nn betreft de mogeliikheid. (^m met een werk, dat oit den aard der zaak zoo beknopt is. goed te determineereu, moet men in het oog houden, dat men niet verlangen kan, steeds tot dezelfde zekerheid te kunnen geraken, als met groote monographieën, die lange soortbesehriivingeu geven en zoo volledig mogelijk alle soorten vermelden. Bedenkt men dit echter, dan meen ik te mogen zeggen, dat het werk van Lameere alles geeft, wat men er van verwachten kan, nl. dat het daar- mede ïiiogelijk is, een /eer groot aantal der Belgische (en ook Nederlandsche) diersoorten op naam te brengen. Ik heb de proef op de som genomen en getracht eenige willekeurige, niet al te lastige iusectensoorten er mede te bestemmen, wat o-elukte. De o-roote hoeveelheid eenvoudio-e, doch meerendeels karakteristische figuren verhoogt de bruikbaarheid van het boek nog aanmerkelijk. Alles bijeengenomen, geloof ik, dat ik zoowel den schrijver als de natuurliefhebbers van België en omliggende landen, in- zonderheid Nederland, geluk mag wenschen met de voltooiing- van dezen omvangrijken arbeid. J. Th. Oudemaxs. Lijst van Coleoptera, gevangen in Zuid-Limburg (Maastriclit, Eijsden, Gronsveld, Bunde, Meerssen, Valkenberg en Gulpen), ter gelegenheid van de Zomervergadering der Ned. Ent. Ver., Juni en Juli ') 1907. Cychrua roatratus L. Tacky pus pallipes Dfts, 1) Een paar lodiMi maiikti'n nut;' i'ciie excursie in .Juli. Do zeer ijewune soorten zijn liier niet V(;rniekl. 204 KN'rOMOl.oCISCllK BKRK'HTKN. fyeuihullnin dicornin l'un/. » Stephe/isi Crotch. » quadripustnlatum Serv. » Marnierheimü Sahlb. Tarlnis (inufitr/Ks ('hand. Caldflins fiiscrpe!^ (loeze, ah. e. friqîthiii F. Ahit.i- oralis Dfts. M()loj>s picea Panz. Amara nitida 8t. llai'jxdiis afratus Latr., var. subsinuatus Üfts.. faiin. nov. var. (.'al/ishis liniafiis F. LeJ'ia crx.r-m.ino)' L. Brt/chius eleraius Panz. HydroporiiK Sanmarkii Sahlb. Agahus pidndosus F. Orertochilus riUosus Alüll. Miirtncdniiia collaj-is Payk. Atheta triattnidum Kr., in wilgenzwammen. » hiniinica Er. » linearis Grav. 'J\irJii/iisa mnhratira Fr. » scitifla Er. » roiistricta Er. » coarctafa Er. en al), o. cifavfa Kr Falaqria ni (ira (irav. Bolifocliara hrlla Miirk. (TijropJiacna hicidida Er. » manca Er. (Jliaota pniididata Heer. MylLaena, brevicor/iis Matth. Tachi/p(U'us formosïis Matth. Qiiedius pieipes Mannh. Fhilonthus rotundicollis Ménétr. ENTüMOI.OfasCHK UKKICHTKN. .VcohisK/Ns nroct'ri/hts (Irav. Mi'tlo/i fascidus Mann h. » ri picola Kr. ''Scojjiieu.s laèvipatus Gylh. » gracilis Sperk. » cognatus Muls. & Key. Astenus inunacidatU''^ Steph. Sten us asphaltinus Er. » fossulatics Er. » providus Er., vor in Jx'oijcri Kr. » Arau)^ Grav. » Leprieuri Cussac, faun. nov. sp. » picipes Steph. » fuscicornis Er. » solutus Er. Bledius atricapillus Germ. » cnissicollis Boisd. & Lac. » cribvicoüis Heer. » d/issimilv! Er. » erratiöus Er. (Kv)jtelus insecatus Grav. Troyophloeus arcuatus Steph. » meiunonins Er. » iynpressus Boisd. & Lac. Anthophagiis ahbreciatus F. » praeustus Müll. Lesteva punctata Er. Änthobium rectanguluni Fauvel. Fselaphus Heisei Herbst. Seiodrepa alpina Gylh. Colenis dentipes Gylh. Amphiöt/llis globus F., ab. c. j'>')'ri(gineus St, Aqatkidium seuiinuluni L. 2or 206 EXTOMÜLOGISCIIE BERICHTEN. Bracliyptcruff fidvlpes Er. Otnosiphora llmhata F. Mdigeihes /■ufipes Gylh. » uatais Er. » moestus Er. » hrunnicornis 8t. » uinbrosus St. » bic/eii^ Bris. » dißc'dis Heer » pedicularius Gylh. » luguhris St. Cychramns luteus F., op bloeiende Cornas satutuinea. Jps qaudripunctatus Oliv. Paratnecosoma mtlanocephalum Herbst. Cryptop/iaciim pallidum St. Caeiioscelù pallida Wollast. Atomarla hkvlor Er. Afipidiphoruü orlnculatus Gylli. CVs /dtidus Herbst » fesiivuti Pauz. ■» ohloiKfun Mellie. Silcaiius uindentatus F. Tritoma quadripustulata L. lÂtargus bifasclatus F. Epduchna ArgiiH Fourer. Sn/innnv haenun'i holdalls Herbst. Megatovia laidata L. Syncahipta scflgera 111. » s/d/io.sa Rossi. Lh/uiic/ius serlceus Dfts. Geori/ssus crenalatuK Rossi. Ehnù \^olk-tnarl Panz. Lari-ijula aenca M fill. KN'ro.MOI.OfilSClIK HKKIflll'F.N. 207 L(iit'j//i/<t obscura Müll., faun. uov. sp. /i'/o///.s' cu/ireus MüU. /h'i/ojjK .^uhstnatu.s Müll. I/i/c/nicna atricajiiHa \Vaterli. (Kci/thi/rca funedn Poda. Lhmodenna eremita 8cüp. AiiÜiaxia manca F. » quadrlpundata L. ^igrilus bU/uttatus F. » prateusv: Ratz. Lhno)ùu!< parrnlna Panz. » niiNutu!< L. Ludiutt ferriigiueii.s L. Corymhttes castaneus L. Agy'iotes pdosas Panz. Synaptus /iliformis F. Cainpylus linearis L. Eubria palustris Germ. Fhosphaenus hemipterus Fourcr. d". Hornalisus Fontisbellaquei Fourcr. cT. Drilus jlacesirns Fourcr. cf. Tlieltphorus discoideits Ahr., ab. c. lineat'ts Bach. Rlauioinjcha lutta Müll. » aloiigata Fallen Maltliinus seriepuhctatus Ksw. » balttatas Sutfr. Malthotles dispar Germ. MaltJuirchus brecicollis Payk. Charo/Hcs paUipcs Ol. Dasytes flavipes Oliv., Muls.; faun. nov, sp. Tillus elongalus L. Priobiurn castaneurn F. Anobiuin fulcirorne 8t. 208 ENTOMOLOGISCHK BERICHTEN, Xyletinus pectinatus F., faun. üov. sp. Dorcatoma dresdensis Herb.st. Dioperis boUti L., type en ab. e. interrupta Heyd. Lagria atripeft Muls. Phloeotrya rrifipes Gylh. Anaspis flava L. » thoracica L. Mordellistena Neuioaldeggiana fanz. Oedemera podagrariae L, Necydalis major L. Anaglyptiis ynt/sticus L., ab. c. hieroglyphicus Herbst,, faun, nov. ab. c. Phytoecia cylindrica L. Lema puneficollis CurtivS. Cïi/tra aflhu'^ Helhv. » aurita L. Cryptocephalus octopundMun 8cop. » decemmaculatas L,, ab. c. barbareae L, Oomor plain concolor St. Chrysomela oricalcia MüU. Colaphus sophiae Scliall. Luperus liigt'v Cloeze. Fodagvica fnscipcs F,, ab. e. metallescens Weise, faun. nov. ab. e Cvepidodera nhidula L. » (larafa Mrsli., ab. c. nigricoxis All., faun. nov. ab. e. Fsylliodcs atteiiuata Kocb. » dulcaniarae Kocb. » Jiyo.scyami L., type en ras chalcomera 111. Haltica (/aercetoruin Foudr., sub-sp. brecicvllis Foudr. (jlyptina rubi Payk. Phyllotreta aerea All. » nodicorvis Mrsh. y> consohrina Curtis. ENTo:\[()i,ofasr[iK i^KiacTiTKN. 20P Apteropeda orhiculdtd Mrsli. ( assida murraeu L. » vihi'd' L. l^hi/nc/iites ftericeiis Herbst. » f(>m(')itosu!< Gylh. Depoi'iius meriacep/iahis Genu. Otiorrltynclius te)iébricosHs Herl)st. » ligneus Oliv. Periteli(s hirficornis Herbst. ßjuchi/soDius et'ldnatiia Bonsd. Liophloeus tessulatus Müll., var. iKjiiisijranensis Forst. Polydrosus mivans F. Plv/llobius nrticae de G., var. Fussi 8ehilsky, faun. uov. var. Bai'ynotuK ohscarus F. Sitona aemellatus Gylh. Waterhousei Waltou. Lar'ntUA carlhiae 01. RhhiocjilluH cottirus Fr<")l. Lipavns ijermanus L. Plinthns caliginofiu^ F. Liosoma deßpxurii Pauz. B(ujOH!< tempestlrus Herbst en ab. tpssellatns Forst. Dori/tomus treumlae F. Anthomvnus /nversus Bedel, ras ro-'dnae Des Gozis. Mee.) uns jttntliinufi Geriv. Ti/chiHS ju/iceus Ueieb. Lignyodes enuclfutor Pauz. AUodactiilus (',>'iguu-'< 01. (.'euthorr/tync/i(d/i(s iiigriiiiis Mrsli. Ceutliorrhiiiicliiis gtographicKS Goeze. » œnsirictuff Mrsh. » inelaiiostlctiis Mrsli. » cainpextrls Gylli. 210 EXTOMOLOGTSCHE BERICHTEN. Ceuthorrhynchus trimaculatus F. Baris plcicornis Marsh. Orohitis ci/aneiis L. O.vystoma suhulafum Kirby. » ochropus Oerm. Apion varipes Germ. > astragali Payk., fauu. nov. sp. » punctigernni Payk. » meliloti Kirby. » ßavimanmn Gylh. » vicinuni Kirby. Ed. Everts. Nonagria cannae O. Ik kau eeu nieuwe vindplaats vermelden van de boven- genoemde, altijd zeldzame soort, nl. LacKj-Soom, v^^aar ik in het laatst van Augustus jl. de poppen in groot aantal locaal aantrof in Typha-stengels. Bijna zonder uitzondering vond ik de poppen, die, zooals bekend is, rechtop staan, dicht onder het punt waar de Idaden zich verdeelen, dus vrij hoog in den stengel. De stengel zelf was natuurlijk bij die planten niet uitgegroeid. De buit leverde van 7 tot 29 September d. a. v. 8 goed ontwikkelde c<"r<' en 14 2+1 ^^ zamen 22 stuks. De vlucht varieert vrij sterk, bij de r^<^ van 30 — 38 millimeter, bij de c^io, die over het algemeen grooter zijn, van 35—41 milli- meter, hoewel één wijfje slechts ;ïl millimeter meet. De kleur der voorvleugels is zonder uitzondering bij de 'r/ donkerder of lichter rooii- of bruingrijs, bij de ^ 2 o^*^^n^'W "^ l>een- kleurig, hoogstens eenigszins rose getint. Ook de achter vleugels zijn bij de cT ƒ veel donkerder dan bij de wijfjes. Overigens KNTOMOT.OOISCTIK BEHICIITKN. 211 komen bij beide sexen allerlei verscliillende kleurscliukeeringen voor, zoodat er o-een twee exeni])laren geheel gelijk zijn. Groot verschil is er ook in dp. donkere bewolking, die bij sommige exemplaren, zoowel mannetjes als wyfjes, bijna niet aanwezig is, bji anderen daarentegen sterk is ontwikkeld. Constant is de door stippen aangeduide tweede dwarslijn nagenoeg samen- hangend aanwezig, en daarbij scherp getand. Van de eerste dwarslijn is steeds een punt op ader 1 aanwezig; meestal ook nog een tweede punt op de middenader. Bi] meerdere exem- plaren, vooral de donkerder gewolkte, zijn zeer duidelijke sporen der ronde en niervlek waar te nemen, in de donkere bestui- ving licht uitgespaard, doch zonder omranding. De in 1894 door mij onder 's Hertogenbosch gevangen 5 exemplaren derzelfde soort, alleen ;^^, zijn grooter ; één daar- van heeft zelfs 45 millimeter vlucht. Deze exemplaren zijn allen licht van tint en Ijijiia zonder bewolking. Het is niet onmogelijk dat de koude zomer van dit jaar den groei der thans gevangen dieren heeft tegengehouden. Op de vindplaats kwamen mij overigens slechts zeer enkele poppen van \(>n(i<j)-l(( fi//>/iar Thnbg. in handen; ^onaaria spnraanü Esp. scheen blikbaar aldaar in het geheel niet aan- wezig te zijn. De pop van Xonaaria cannae is gemakkelijk te herkennen aan haar rolronden vorm en meer geelbruine kleur. M. Caland. Lycaena coridon P. In No. 36 der Ent. Ber. lees ik, dat Lijcaena coridoti te Neede o-evangen is door den Heer E*. J. van den Bergh Lzn. Ik kan mededeelen. dat ik dezen vlinder ook gev.ingen heben wel den 25'" Augustus 19U4 te Baarlo bij V'^enlo. Sedertdien 212 K.NTOMOLOGISCIIE JSElUCHTJiX. tijd zoek ik elk jaar o)t de vaiio'plaats, docli licb liet dier niet H. J. H. Latikrs- meer teruggevonden Mededeelingen over Bladwespen II. P a r t 11 e n o g e n e s i s b ij P r i s t i \) h o r a f n 1 v i p e s Fall. In de Zomervergadering der Ned. Entoni. Ver. op 1") Jnni 1907 te Maastrieht. werd door mij eene voorloopige mededee- ling gedaan over parthenogenesis dezer bladwesp (Tijdschr. v. Entom.. Deel 4l* ]i. LXl). Het verloop van deze kweekingen is als volgt : l)cn 17'" October lltlMj werd eene larve') op gladbladerigen wilg in den Stads-kweektnin, Khtrenbeek, bij Arnhem gevon- den. Heeds den volgenden dag had zi] tegen een blaadje een grijsgroenen cocon gemaakt, die weldi-a donkerbruin werd. Hieruit verscheen 27 Maart 1907 eene vrouweljike wesp. Er was buiten nog zeer w'einig wilgeloof; zij werd van water en honig voorzien ; eerst na zes dagen, 2 x\])ril, kon ik haar takjes van Sal/.r viti-Wma verschaffen, die in water gezet wer- den. De w-esp ging terstond in de nog zéér jonge blaadjes leggen, en deed dit bij tusschenpoozen tot O April, naarmate het blad zich verder ontwikkelde; zij leefde tot 10 April. De eitjes worden afgezet langs den bladrr.nd, zooals dit ook door andere Pristiphom-soovten geschiedt, echter meer verspreid, en nooit in zulk een groot aantal naast elkander als bijv. bij Pr. hdnlae. Ketz. of Pr. (n'liiridatd Htg. Ik telde er 1 — .') op de bhiadjes, in het geheel 2*); ter ])laatse waar de ovale witte ') Voüv zoover mij helii'iid de forste in Xederland gevonden : tot mi werden slechts twee wespen vermeld uit Driebergen en Hoerniond. De soort is verbreid door geheel Noord- eu Midden-Europa. ENTO.MOI.ÜGISCI]!'; BlOlMC'llTEX. 2V.\ eitjei^ zich bevinden, neemt men o-roene bultjes in het ))hi(l waar, die na verloop van eenige dagen iets donkerder worden. Den O""" A})ril kon in een nitgonoincti eitje met de loupe ont- wikkeling van het embryo bespeurd worden, en 15 April, dus na 13 dagen, kwamen tegen den middag de eerste partheiu) genetische larfjes te voorschijn. Zij zijn zeer lichtgrijs, met zwarte borstpootjes en koj) ; zoodra zij iets aan den bladrand gevreten hebben, worden zij groenigwit en bezitten na een paar dagen een gelig-groene tint. Soms vraten 2 of 3 aan één blad, maar meestal waren zij alleen. Na ongeveer vijf dagen vervelden zij ; het lichaam werd nu donkerder groen, maar bleef boven de pooten nog geliger ; over de borstpootjes loopt een wit bandje. Den 2()''" April vertoonde zich bij twee der grootste een licht rozerood tintje aan het uiteinde van het achterlijf; 5 Mei was l)ij vele. na vervelling, de geheele laatste ring licht rozerood ; langs het donkere ruggevat loopt ter weerszijden een tijn wit streepje (dat volgens Brischke dikwijls ontbreekt) en door de Inchtgaten een dergeUjk lijntje. Borst- pootjes nu groen ; kop groengelig met bruinachtige vlekken. Ik telde thans 2 4 cKemplaren. Omstreeks 8 Mei kropen eenige in den grond ; andere maakten cocons tegen blad of takjes, de overgeblevene waren nu iets blauwachtiger groen, met fraai karmijnrood laatste segment ; vóór dezen rooden ring nam ik bij sommige een zwart langslijntje waar, dat zich ter weers- zijden van den rug slechts over een paar segmenten uitstrekte ; rondom den schedel loopt een licht bruingelige rand, en midden op den kop bevinden zich drie eveneens gekleurde vlekjes, waarvan de groote onderste driehoekig, de beide andere boog- vormig zijn (Zie afbeelding van den kop door Brischke ge- maakt naar eene larve op Salix anrita gevonden : Schrift, phys. ökon. Ges. Königsberg XVI. 1875 T. Ill Kig. 18). De lengte mijner volwassen larven bedroeg ruim 11 m.m. ; 15 Mei waren alle ingesponnen. 214 KNTOMOI.OGTSCHK BKRIOHTEN. Reeds ]!• Mei vertoonden zich een paiir partheno<2fenetische wijfjes; in liet geheel verschenen tot 26 Mei l*i wespen, alle van het vrouwelijk geslacht ; voor een kweek binuen.shuis is dit resultaat, bijna 67"/,,, gunstig te noemen. Het stadium in den cocon liad hier gemiddeld slechts 11 dagen geduurd; de geheele ontwikkeling van ei tot imago werd in ± 47 dagen volbracht. Parthenogenesis in tweede generatie. '^^Pwee parthenogenetische wespen uit boven vermelden kweek werden 21 Mei l)uiten oj) wilg (Sali.v ritellina) in een gazen zak ingebonden, nadat de tak behoorlijk onderzocht was om te zien ot' er zich wespen, larven of voor den kweek schadelijke insekten op bevonden. Weldra werden eitjes waargenomen, waaruit omstreeks 8 Juni de larfjes zich begonnen te ver- toonen. De ontwikkeling buiten had dus langer, 18 dagen, geduurd, wat toegeschreven kan worden aan liet gure weer met geweldige regenbuien in het begin van Juni. Ook het aantal eitjes door de twee wespen gelegd, bleek geringer te zijn dan bij den eersten kweek, toen ik 24 larven uit ééne moeder- wesp grootbracht. Thans leverden de beide wespen mij slechts 22 larven, die 20 Juni uit den zak genomen en verder binnens- huis gevoed werden. Zij hadden van 21 — oU Juni cocons in aarde of tegen blad gemaakt ; hieruit verschenen van 4 Juli — 13 Juli 13 wijfjes, parthenogeuetisch in tweeden graad = 59'y,,. De uitslag is dus iets minder gunstig dan bij de eerste gene- ratie ; er waren thans echter wespen bij, die iets grooter waren dan imagines uit den vorigen kweek. Het verblijf in den cocon duurde hier gemiddeld 13 dagen, liet geheele ontwikkelings- tijdperk uit ei tot wesp 44 dagen ; de larven waren dus iets sneller volwassen geworden. RNTOMOT.OOlSrUE RKKIC'HTEN. 215 Parthen ocrenesis in derde ffeneratie. Den 6^" Juli werden drie, en U Juli nog eene, in 't geheel vier wespen, parthenogeuetiseh in tweeden graad, ingebonden op Saliv vitellina ; hiervoor werd een andere boom genomen dan bij de vorige proef. Zij gingen terstond leggen ; den 20«" Juli, dus na 14 dagen, werden de eerste larfjes waargenomen. De wespen hadden meer gelegd dan bij de beide voorafgaande kweekingen ; het aantal eitjes van elke wesp kan op ruim 40 geschat worden, Den 2'^''> Aug. werden 167 grootendeels vol- w^assen larven uit den gazen zak verwijderd, waarvan sommige dadelijk cocons in de kweekglazen maakten; 10 Augustus had- den alle dit verricht. Slechts twee larven bezweken, zoodat er 1(35 overbleven. Den 14^'^ Aug. begonnen de wespen, partheno- geuetiseh in derde generatie, te verschijnen ; 24 Aug. werden er reeds 128, alle wijfjes, geteld, en tot 8 September kwamen er nog 18 vrouwelijke exemplaren bij, zoodat het geheel be- draagt 141, dat is 85.5"'!) van het aantal larven. Behalve l)ij de dertien »nakomers« heeft het coconstadium bij de groote meerderheid 12 — 14 dagen geduurd; bij vele was de ontwikkeling uit ei tot wesp reeds, in eene zomergeneratie, binnen 40 dagen afgelüO])en. Parthenogenesis in vierde g e n e r a t ie. Vier wespen, })artlienogenetisch in derde generatie, werden 17 Aug. ingebonden op Treurwilg {S(dix hahylonira). De eerste larven vertoonden zicli na 14 dagen (ol Aug.); 102 larven, ])arthenogenetist-h in vierde gen(>ratie, benevens 1 cocon, wer- den 10 Se{)t. naar kweekglazen overgebrarbt. Dr ineesten had- den zich reeds 23 Sept. ingesponnen ; tdch bleven er eenige langer vreten, zoodat de laatste ])as 1 1 Oct. onder turf kroo]). Hij kvveeking van larven in het najnai- is het meermalen l)ij mij voorgekomen, dat sommige langer dan gewoonlijk in dit ont- 216 ENT0M0T,0C4ISCHK BEIUCHTEN. wikkelings-stadium bleven. In het voorjaar van 1908 zulIeE dus de wespen uit dezen kweek te verwachten zijn, en hoop ik deze proeven nog verder voort te kunnen zetten. In het geheel werden tot nu verkregen 10 + 12 + 141 = 169 uitsluitend vrouwelijke wespen uit 24 + 22 + 165 = 211 vol- wassen geworden larven in drie opvolgende parthenogenetische generaties, alle afkomstig van het onbevruchte wijfje uit de October-larve van 1906. Uit bovenstaande mededeelingen blijkt opnieuw, hoe gemak- kelijk onbevl'uchte bladwespen tot leggen overgaan en dat — wanneer het blad niet verdroogt — nagenoeg alle eieren tot ontwikkeling komen. Bij parthenogenetische eieren van vlinders is dit, op eenige uitzonderingen na [Psyche, Solenohia), in veel mindere mate het geval. Kan de oorzaak van de geregelde ontwikkeling der bladwespeieren wellicht juist daarin te vinden zijn, dat deze i n het blad gelegd zijn V Door Loeb, Tichomi- row, Petrunkewitsch e. a. is aangetoond, dat de embryonale ontwikkeling van onbevruchte eieren door kunstmatige middelen bijv. alkaliën, zuren, zouten, te voorschijn geroepen kan worden. Ue chemische werking van de sappen in het blad zou een der- gelijken invloed kunnen hebben ; — dat er gemeenschap bestaat tusschen ei en blad kan cok daaruit opgenuiakt worden, dat de bladwespen-eieren, na gelegd te zijn, uitzetten, soms zelfs het twee- of driedubbele volume verkrijgen, waarschijnlijk door opneming van vocht uit het blad. Van belang zou het ook zijn te onderzoeken, of de eieren der Psychidcn en van Sob'voliia fi'i(/He.t.rel/a, die in den zak gelegd worden, bevochtigd zijn door uitscheidingsproducten van den pas uitgekomen vlinder, waardoor hier de ontAvikke- ling van het onbevruchte ei bevorderd kan worden. Een paar lakmoespapiertjes zouden misschien reeds opheldering kunnen geven ! A. J. van RossUxM. K.\'r()i\l()I,()(ilSCIIK HKIUCHTKN. 217 Hermann Low herdacht. Naar aanleiding van het feit, dat voor 100 jaar, 10 .luli 1807, te Weissenfells »an der Saaie hellem Strande« H. Low geboren werd, is een zeer waardeerend herinnerins'swoord aan hem gewijd door Dr. P. Speiser te Sierakowit/, in En torn. W o e, h e n b 1 a 1 1, J a h r g a n g XXI Y, 1 9 O 7. Schrijver geeft hierin, na een kort levensbericht, uitvoerige mededeeliugen over Low's arbeidsveld : de studie van het alom- tegenwoordige vormenrijke volk der vliegen. Als voorbeeld van verbazende werkkracht heeft Speiser eenige grepen gedaan uit »die geradezu unglaubliche Menge Löw'scher Arbeit.« Hi] vermeldt o.a., dat 181 van de 516 Bombyliiden in den Catalogus van Kertesz-Bezzi, dus meer dan een derde, door Low benoemd zijn ; 29 van de 06 Leptiden ait Noord-Ame- rika ; 110 van de 462 Afrikaansche Asiliden dragen namen door Low gegeven. Het aantal zijner publicaties bedraagt 222 nommers, die ongeveer 6000 octavo- en 1200 quarto-bladzijden beslaan. Speiser betreurt daarbij, dat de hoogbegaafde man al zijn kracht aan duizende nieuwe beschrijvingen versnipperen moest, en eindigt met de woorden : »Ehren wir daher sein Andenken dadurch, dass wir nun unsererseits auf den von ihm gewiesenen Wegen den S c h 1 u s- o o sen zustreben, die schliesslich doch erst den merkbaren Fortschritt unserer Wissenschaft bedeuten.« A. J. VAN RoSSUM. Coleoptera, bij Putten op de Veluwe in bierpotten gevangen, IV Op dezelfde wijze als vroeger, werden in Aug. 1907 de volgende Coleoptera door l)r. ,1. Th, Oudeinans gevangen (Zie Ent. Ber. No, 33. Dl IL p. 157-158.). 218 ENTüMOIA)C!ISCHK BEKICHTKN. ("arafn/s rii)lareus L., siib-spec. /»xrpio'aso'ns F. 2 ex. » cateni/latns Seop., type en ab. sc. ILtrciitiiai' "'t. i' ex. Ci/chnis roatratus L. 2 ex. Nehria hrevicollu F. 1 ex. Calatlius plcetiH Mrsli. 12 ex. Ahax a f er Villers (3 ex. Qi(e(/in,s lateralis (jlrav. 14 ex. » niesoineliuus Mrsh. 1 ex. » pielpes Manuh. 2 ex. Staphi/li/tus conipressux Mrsh. 10 ex. Phloeoiiomns planus Payk. 1 ex, Triehopteryx inttriiiedia (iillm. 1 ex. Kpuraea pusilla 111. 2 ex. Cercijon laterale Mrsh. 1 ex. Otior7'hi/nrhiis raucus F. » ovatas L. !Stropliosomus cori/ii F. D. Mac (jiTi,i,A\ ry. Aanteekeningen over Suctoria VI. 18GU. Hedopsi/lla (eorr. : Ilectoropsiilla) von Fuaüenfeed in Sitzlj. K. Akad. Wiss. \\'ien, v. 40, p. 4G2. Type JJectojm/lla psittaci (eorr.: J/ectoropsj/lla pslttari) vox Fkau. Over de ortho- graphische sp'.41ing van dezen genusnaani, zie Entomologische Berichten, vol. 2 p. 108. 1863. Sarcopsi/lla Kolenati in Hor. Soc. Ent. Ross. v. 2, p. 28, = Sarropsi/lla Westwüou 1840, derhalve = Uerinato- philus GüÉk. MÉnev. 1838. 1863. I'file.r Kolenati in Hor. Soc. Ent. Ross. v. 2, p. 29, = J'ide.ü L. 1758. 1863. Trichopsiilla Kolexati in Hor. 8oc. Ent. Ross. v. 2, KNT()MüI.O(iIS('IIK HKincil'l'EN. 219 p. 32, »Pinsdlfloli«. Zoowel uit de iiunieii TridiopKiilUi en »Pinselfloh«, als uit het feit, dat vuu de door Külknati in dit o-en us onderg-ebrachte vlooien I'ldtx peniciliujer Ghube het eerst genoemd wordt, mogen wij met gerustheid besluiten, dat Palex peniciUlgev Gkubk type is van het genus TricliopsyUa Kolexati. Nu heeft Grube een j en een d" van twee soorten, behoo- rende tot twee genera onder één en naam beschreven ; beide bezitten een penseeltje aan de rugzijde van het 7e abdominaal- segment ; beide worden tegelijkertijd (te zamen, als soort) beschreven, terwijl in de beschrijving nu eens het ^, dan weder het cT vermeld wordt. Gaan wij nu na, welke soort KüLENATi met die van Giube geïdentificeerd heeft, dan blijkt, dat Geube's cT en Kot.enati's penlcMujtv tot dezelfde soort behooren, die in Europa algemeen voorkomt (Het 5 van Gäube komt alleen in Siberië voor, is daarom thans door Wagner sibirlca genoemd, en behoort tot het genas Ctenopldhcdmus KoLENATi 1856). Derhalve : Trlcliopsylla Kolenati 1863, type Pnlex penir/llnjer Grübe 1852 (^ (non n) is voorloopig = CVra- tophyllus (corr. : Ceralop><ylla) Girtis 1832, type Fide.c Jiirun- dinis Sam. Doch zoodra pe/iicUlùjer Grube cf (non 2) ^'^^^ hirundhiifi gescheiden wordt, moet ook het genus TricliopsylLi KoLEXATi 1863 hersteld worden. 1863. (Yenonotiis Kolenati in Hor. Soc. Ent. Ross. v. 2, p. 34, »Halskammtloh«. Type Ctenonotus octodec'nndeidatas Kolenati (Non Cteuonotus Fit/,. l84o. Kept.). Voorloopig blijft deze soort onder ('eratopltyüns (corr. : Ci'raloj>syüa) (A'irns 1832. Wordt echter deze hamstervloo van de vogel vlooien gescheiden, dan moet een nieuwe naam voor C'^f^^o/zö^rs- in de plaats komen. 1863. CteiLophtludinus Kolenati in Hor. Soc. Ent. lïoss., v. 2, p. 35, » AugenkammHoh«. Gndcr de in dit genus onder- gebrachte vlooien trett'en wij hlusckH aan ; dit o"enus is dus =: Ctenoplithalnuiii Kolenati ]85(), type I'idc.f inuscidi. Kolenati splitst echter thans dit genus in twee subgenera. Het eerste 220 KN'TOMÜI.OGISCIIK, BKIUCHTEN. subgenus is zonder naam. Wij mogen echter gerust aannemen, dat het zijne bedoeling was, het gelijkluidend aan het genus te noemen. 1868. Subgenus <i : (kcii(>p/it/i<ilmus Kolexati in Hor. Soc. Ent. Koss., V. 2, p. o5. Onder de in dit subgenus onderge- brachte soorten treften wi] tnusci//i niet aan, wèl Cfenopht/ialnnts />/socto(h'/ttatus KoLENATL (= FaU\i' tidpae Bouchk). Subgenus a is dus niet = CtenopJtthaluius Koi.en'ati 1850, want dit had miisculi tot type. Tegenwoordig wordt deze talpae tot een apart, goed genus gerekend. Voor dit genus stel ik den naam Spala- wpsylla nov. notn. voor. type Pide.r talpae Bot'CHÉ. 1863. Subgenus h: (Jtenopxiillus (corr. : Ctenopsylla) Ko].}i:SATi in Hor. Soc Ent. Koss., v 2, p. 37, »Stihienenkammtioh.« Onder de soorten, die Kolkxati in dit genus vereenigt, treffen we J7uiscidi aan. die ook het eerst genoemd wordt, al is het onder den naam vun Ctenopsiilliif^ ipaK/ridoifntus. Dit subgenus is dus = Cteno/>/if/uih)ius Kolkxati 1856, dat Fidc.c itinscidi tot type heeft. Bovendien kan CtenopsyUus niet behouden blijven, omdat Koi.KNATi zeil' in 1856 dezen naam voorstelde in de plaats van ('cfato/isi/Uu.s Kolexati 1856 (zie Entomologische Berichten, v. 2, p. 131 en 132). 1863. C)'r(if(>psi//his (corr. : CcratopsiiUa (Kolexati in Hor. Soc. Ent. Boss. v. 2. ]). 39. .^-•Hückenkammtloh.« = Ceratopst/llus (corr.: ('cnttopsi/Ua) Koi,K\ATr 1856 = Isc/i/iopsi/dus (corr.: Isc/niopsi/lla (Westwood 1833. Zie Entom. Bericht, v. 2. p. 133. 1 863. Ctrnorepludnx Kolexati in Hor. Soc. Ent. Boss. v. 2. p. 44. »Kopfkammfloh«. = ('tcnocephidns Kolexati Sept. 1857. 1880. RlujnchopsylluK (corr. : li'/ijpichopsi/lla) Hallek in Areh. f. Nat. V. 46. p. 72. Type J\hi/nchopsj/lliis prdiw Hallek. Uit Haller's mededeeling blijkt, dat hij deze soort zoo noemde, omdat zij eigenschappen vertoont, die aan de 3 genera Rltyn- clioprioii {=: l)crm(itophihc^), ('frotopsj/lli/s en Pide,r herinneren! Indien deze soort werkelijk dezelfde is, ais IJectoropsylla psittaci KN'rOMl )!,()(; ISCl IK 15 Kif IC II TKN, 221 V()\ Fkat., dun is het genus synoniem aan I/fcfopsj/lld (corr. : Hedoropi^ylla) vox Fkau. 18()0. Ik geloof dit echter niet, omdat de beschrijvingen te veel uiteenloopen, zooals ik hier beneden zal trachten aan te toonen. Wèl zegt TAsciiKNHKRf;, dut deze beide soorten één zijn. doch dat heeft hij ook beweerd van alle vogelvlooien, en ook uHe vleermuisvlooien met 8 kammen rekent hij tot odach'uus, en alle deze zijn toch gebleken speci- fiek te verschillen ! Ik geef liier een vergelijkend staatje van eenige fundumenteele verschillen. Hedoropi^jllla /isittad Stecknadelkopfgross. Hinterleib kuglig. Alle Exemplare hatten gut ausgebildete starke Fusse. Zu beiden Seiten des Rüssels eine lange dicke bogig ge- krümmt über den Kopf hinauf ragende Borste, die beweglich zu sein scheint und auch nach rückwärts gerichtet werden kann. Die beiden sonderbaren borstigen Anhänge am Ko])fe unterscheiden diesen Floh also gleich von allen seinen ^'er- wandten. Ix'/ii/ n cJi oj )sijlL i pu lex Reiskorngross. Normale Weibchen 1,3 ram. lang, stark compress ; aufgetriebene Weib- chen 3 bis 3,5 mm., walzlich, wie die eines Reiskornes. Hinterleib madenförmig. Bei den aufgetriebenen For- men fehlten die Fusse theil- weise oder ganz. (Noch in de beschrijving, noch in de afbeeldingen van Hau, ER vind ik iets, wat hierop gelijkt. Nu zegt Taschenbp^ro van deze borstels wel : »Ich kann sie nur für die Labial- taster halten, womit auch die Bezeichnung »glasig« zusam- menstimmt'" ; maar 1. kan ik mij niet voorstellen, dat vox Fraijf.xfeld liptasters voor bor- stels zoude aanzien, daar zij 222 KXOAroi-ooiscnE berichten. Fusse fast o-leichlang. Hinterleibssehienen dunkel- braun. nooit borstelvoruiig zijn ; 2. zijn liptasters nooit »glasig«. B. eerder zijn de mandibula en het labvum »glasig«, doch de mandibula worden door V. Fr. beschreven en er is slechts één labrum). Von den Füssen ist das erste Paar das kürzeste, das letzte das längste. Hinterleibsplatten bräunlich- eelb. Uit deze kleine vergelijking staat het hi] mi] vast, dat de soorten verschillend zijn. Voorloopig wil ik echter aannemen, dat de beide soorten tot hetzelfde genus behooren, dat Rlnjn- chojm/lla Hatj,kk dus synoniem is aan IL'ctoropsi/lla von Frau. 1880. Hijst n'('Iiop,\i/lla Taschexrerg, Flöhe, p. 11, 82. Type Pnle.r ohtusirepK Rttskma. 1880. Ttiphlopsj/Il<i Tasciienbeiu:, Fh'ihe, p. 11, 8t). »Flöhe der Fledermäuse, Maus, Maulwurfs, u. s. w. Ergo is dit genus volkomen identiek aan fschnopsi/llns (c o r r. : fsrJwopsi/lla) Wbstwood 1833, hetwelk Ceratophi/llus domiatus (Jurtis tot type heeft. A. C. OUDEMANS. ITOMÖLOGISiE BEEICETEN UITGEGEVEN DOOR DE NEDERLANDSCHE ENTQM0L0GI8GHE VEREENIGINU N°. 40. DEEL II. 1 Maart 1908. I N H O U D : Jhr. Dr. Ed. Evert.s Callidiuni (Pyrrhi- dium) saiignineuni L. — Jhr. Dr. Ed. Everts, Phytosus nigriventris Chcvr. — Dr. A. O. Oüdemans, Aanteeke- ningen over Suctoria VII. — Dr. A. J. van Rossum, Mededeelingeii over Bladwespen III. — Dr. C. L. Reuvens, Bibliotheek, (jrescheiikeu en Aaiikoopeii. — Dr. C. L. Reuvens, Vriendelijk verzoek. Callidium (Pyrrhldium) sanguineum L. Deze fraaie, roode boktor werd door den Heer E. von Varen- DORFF, Amtsrichter in Guhran, Bez. Breslau, tijdens een kort verblijf te Scheveningen, aldaar langs het strand onder aange- spoeld riet aangetroffen. Het komt dezen heer voor, dat deze soort zich daar zou ontwikkelen uit eikenpalen of planken, waarmede gedeelten in de duinen afgezet zijn; hij meent zelfs den »Frass" gezien te hebben. Het exemplaar werd mij wel- willend voor mijne collectie afgestaan. Ed. Everts. Phytosus nigriventris Chevr. Deze, voor zoover mij bekend, nog niet in Nederland waar- genomen strand-Staphylinide, werd door Dr. 0. Urban te 224 ENTOMOLOGISCHE BERICHTE!^. Magdeburg, bij le Coq s. M. langs de Belgische kust gevangen en welwillend een exemplaar voor mijne collectie afgestaan. Van de vermelding »//o//." in den Catalogus Coleopter. Europae etc, auct. L. v. Heyden, E. Reitter, J. Weise, blz. 189, is mi] nog niet gelukt iets naders te weten te komen. Het is wenschelijk onze strandkever-fauna, vooral ook langs de Noordzee- eilanden, aan een grondig onderzoek te onderwerpen; veel goeds en nieuws is daar nog te ontdekken. In hoever het voorkomen van deze soort op het Noord-duitsche eiland VVangeroog (Wiepken) juist is, kan ik niet nagaan ; verwisseling met den zeer algemeeneu Fhytosus haïtiens Kr. is niet geheel uitgesloten. Eü. Everts. Aanteekeningen over Suctorla VII. Voor ik overga tot het bespreken der genera na 1880, het jaar, waarop, door het baanbrekend werk van Taschenberg, de wetenschap der Suctoria in eeue nieuwe periode getreden is, wil ik eerst nog eenige feiten mededeelen, die ik ontdekte bij de studie der periode vóór 1881. 1. De volgende soort-namen vind ik niet door Ritsema, Taschen- berg, of Baker vermeld : 1837. Pule^v bovis Leach apud Curtis, Guide, 2^ Ed., p. 230. (certe = i)Titans). 1844. Pnh'.i; serraticeps Gkrvais in Gervais et Walckenaer Histoire naturelle des Insectes, Aptères, v. 3, p. 371, door hem gevonden op Frocyon lotor^ is stellig niet = Ctetiocephalus canis Curtis, zooals algemeen aangenomen wordt. Ook de beschrijving past niet. 1844. Piilex sp. Gervais, ibidem, p. 372, o\i Frocaviasyriaca (SCHREB.). ENTOMOI.OG ISCHE BERICHTEN. 225 1844. Fuie.)- sp. Gervais, ibidem, p. 372, op Dasr/unis nrsinus Geofek., is veriiioedeliik de later beschrevene Step/uuiocire^is dasyuri Skuse. 1857. Fulex taxi Koi.enati in Wien. Ent. Mon. \. 1. p. 65 (= melis). 1857. Motiopsyllus sciuri Kolenati in Wien. Ent. j\Ion. v. 1. p. 65 (= sciu)'orur?i). 1857. Ctenocephalus canis Kolexati in Wien. Ent. Mon. v, 1. p. 65. 1857. Ctenocephalus felis Kolenati in Wien. Ent, Mon. v, 1. p. 65. 1857. Ctenophthalmus talpae Kolenati in Wien. Ent. Mon. V. 1. p. 65. 1874. Pulex irritans L. — Weijenbergh in Period. Zool. Argent., v. 1. p. 60. 1874. Pulex canis Sch. — Weijenbergh in Period. Zool. Argent, v. 1. p. 60. 1879. Pulex pari-iceps Weuenberg in Bolet. Acad. Nat. Cienc. Rep. Argent., v. 3, p. 202. Op Cervus 7'ufus Illiger. 1880. Pulex reptans Berl. Mus., apud Taschenberg, Flöhe, p. 89. 1881 . Ceratophyllus rufulus Weijenberg in Period. Zool. Argent., V. 3, p. 265. 0-^ Cervus ruf us IhLiGiLR {= Pulex parviceps ^ Eis'&s- BERG, 1879). 1881. Pulex {Hectopsylla ?} testudo Weijenberg in Period. Zool. Argent., v. 3, p. 267. Op .S/!n.r jj(?r/a<a Licht. Op p. 270 schrijft hij Hectopsylla testudo. 1881. Malacopsylla grossiveidris Weijenberg in Period. Zool. Argent., v. 3, p. 271, 275. 1881. Ceratophyllus isidori Weijknberg, in Period. Zool. Argent.. V. 3, p. 271. Op Vespertilio isidori Gebv. 1881. Pulex nasuae Weijenberg in Period. Zool. Argent., V. 3, p. 272. Op Nasua socialis Neuw. 1881. Pulex obscurus Weijenberg iu Period. Zool. Argent., 226 EXTOMOT,UGISCHE BERICHTEN. V. 3, p. 273. Op Canifi (Pseudolope.v) Azaj^ae Waterh. en Cams gracilis Burm. 1881. Pulex concoloris Weijenrerg in Period. Zool. Argent., V. 3, p. 274. Op Felis concolor L. 1881. PuUv cavicola Weijenberg in Period. Zool. Arg-ent., V. 3, p. 274. Op Cavia leucojn/ga Branut. 1881. Pidex irritans L. — Weijenberg in Period. Zool. Argent., v. 3, p. 275. 1881. Ceratophyllus viuscidi DuG. — Weijenberg in Period. Zool. Argent., v. 3, p. 275. Op wijfjes-parkieten. 1881. Ctenocephalus catm Dug. — Weijenberg in Period. Zool. Argent., v. 3, p. 275. — Op Canis familiaris. 1881. Ctenocephalus felis Bouché. — W^eijenberg in Period. Zool. Argent., v. 3, p. 276. — Op Felis domestica. II. En nu eene bizonderlieid op het gebied van literatuur. Karsten, Beitrag zur Kenntniss des Filiynclioprion penetrans, Moskau, 18(54, (ook in Virchow's Archiv, v. 32), geeft een overzicht van de literatuur over Dermatophilus penetrans (L.). Het oudste werk, door hem genoemd, is : Oviedo, Coronica del las Indias, 1547, fol. XXI. (N.B. Ik ontleen het hier mede- gedeelde aan Taschenberg, Flöhe, p. 49). In Engelmann's Bibliotheca Zoologica vind ik de titels van OviEDo's ■ werken als volgt : Oviedo (O. H. de). La historia natural y general de las ludaS yslas. Sevilla, 1535. Oviedo (G. H. de), La historia natural y general de las Indas yslas, agora nuevamente impressa, corregida y emendada ; y con la conquista des Peru. Salamanca, 1547. Alen ziet vooreerst, dat het woord »Coronica« in de titels niet voorkomt. Het schijnt, dat deze werken, althans de editie i F.XTOMOI-OOTSntR BKRIOIITEX. 227 van 1547, raet twee verschilleiide titels in den handel werd gebracht, wat in die tijden meer ireschiedde. De tweede bizonderheid is deze : Kakstkn geeft zelfs de bladzijde aan : »t'ol. XXI«, alwaar van de »Nigua« sprake zou zijn! Zeer toevallig kwam mij nu onlangs in handen : Mac Leay (W. S.), Notes on the genus Capromys of Desmarkst, in : The Zoological Journal, v. 4, p. 269 — 278. Mac Leay geeft hier de ondubbelzinnigste blijken, Oviedo goed gelezen te hebben. Als h ij dus iets over Ovieüo mededeelt, geloof ik hem onvoor- waardelijk. Hij nu zegt, p. 272 : »The whole passage above cited from Jean üe Laei', which is taken from Herrera, who compiled it from Oviedo and others, holds perfectly good as a description of (.'uba, and we see that there was no talk of hunting »Hutias'' (= het knaag- dier Capvomys) »by the light of the cucuyo« (dit wordt N. B. door Desmarest beweerd !) »but only the insect called Nigiia (Fule.c penetrans Fab.) which may possibly have been done. Oviedo, however, in his account of the insects of the West Indies, makes no mention of the jVvjua, although he gives the best account extant of the Elater noctilueus.« Resultaat: I. Karsten schijnt Oviedo niet gelezen te hebben, raaar op goed geloof Desjiarest gevolgd te hebben, 2. Oviedo, 1535 en 1547, moeten uit de literatuur over «Sufform geschrapt worden, 3. Mac Leay moet in de literatuur over Suctojia opgenomen worden. III. Pule.v holeti. GuÉRix-MÉNEviLLE vermeldt in zijn Iconographie du Règne Animal, Texte explicatif. Insectes, p. 14, 1838, dat hij een vloo in een Boletus vond, en dat hij deze vloo, PaUx boleti, binnen kort zal beschrijven in de Revue zoologique, of in een ander tydschrifi. Aan deze belofte heeft hij blijkbaar 228 ENTOMOLOGISCHE BERICHTEN. niet voldaan. Dit geeft Taschenbekg aanleiding om (Flöhe, p. 105) te gissen : »Diese Art soll »dans l'intérieur des Bolets« leben ; ist wahrscheinlich gar kein hierher gehöriges Insekt«. Het komt mij voor, dat niemand het recht heeft de systema- tisch-zoologische kennis van den grooten GuÉrin-Méneville in twijfel te trekken. Ik geloof stellig, dat, als GuÉrin-Méneville beweert, dat hrj een vloo in een Boletus vond, deze bewering waarheid behelst. Ik matig mij echter wèl het recht toe te gissen, dat deze vloo vermoedelijk in den Boletus beland is, en een der gewone in bosschen levende vlooien zul geweest zijn : Pule.v avium, sciu7vrum, etc. Baker, 1. c. p. 467, praat zonder eenigen grond Taschenberg na! Arnhem. A. C. Oudemans. Mededeelingen over Bladwespen III. Parthenogenesis bij Pristiphora betulae Retz. Reeds vroeger is door mij vermeld (Verslag der Zomerver- gadering van 15 Juni 1907; Tijdschr. v. Entom. L. p. LIV.), dat door een uit cocon verschenen Pr. betulae j, welke niet met mannen in aanraking geweest kon zijn, 46 eitjes gelegd waren in berkeblad. De takjes waren in water geplaatst, maar begonnen te verdorren, zoodat er uit de eieren slechts een paar larfjes te voorschijn kwamen, welke weldra bezweken. Dezelfde wesp werd 27 Mei buiten in een gazen zak op berk ingebonden, waar zij op nieuw in twee bladeren gelegd heeft. Dit geschiedde weder in de tandjes langs den bladrand, dicht naast elkander; het eene blad bevatte 11, het andere 12 eitjes. Den 16^^'" Juni, dus na 20 dagen, vertoonden zich de eerste larfjes ; 19 Juni waren op beide bladeren verscheidene te zien, welke gezellig vretend langs den bladrand zaten, waarin KKTOMOLOGISCHE BERICHTEN. 229 de eitjes gelegd waren. Bij de minste aanraking van het blad of eenige beweging in de buurt krommen /ij het lichaam S-vormig. Het zijn lichtgelig- groene diertjes; in de zijden boven de pooten is de tint iets geler, de kop is glimmend bruinzwart, borstpootjes zwart. Na eene kleine week heeft huidwisseling plaats ; na verveld te zijn bezitten zij nu boven de glasachtig gele thoracale pootjes met zwarte klauwtjes een zwart stipje ; de kleur van het lichaam is thans groener. Na eene volgende vervellirg vertoonen zich boven de pooten van ring 2 — 11 oranjegele driehoekige vlekjes, niet alle van dezelfde grootte ; op den vierden ring bevindt zich het kleinste. De zwarte stipjes boven de borstpooten zijn nu kleiner en bij de laatste vervelling verdwenen. De larven zijn in dit stadium afgebeeld als Nematufi betidarins H tg. door Snellen van Vollen- hoven, Tijdschr. v. Ent. X, i)l. 6 ; kop en lichaam zijn glanzig, door de luchtgaten loopt een hjn wit lijntje. Van »2 Querrei- hen feiner brauner Pünktchen«, aan de zijden der segmenten, waarover Brischke spreekt (Beob. über Blatt- und Holzwespen, Abth 1. p. 308, no 54) heb ik bij mijne larven niets waar kunnen nemen. De lengte bedroeg ruim IS'/o nini. Den 17^'" Juli werden zij van den berk naar een kweekglas overgebracht; ik telde toen 21 stuks, waarvan 2 reeds cocons hadden gemaakt. 