Entomologische berichten
II, III, IV). Het 5*-' — 8»^ paar zijn telkens langer en verzorgen blijkbaar 4 abdominaalsegmenten. Cunaxa setirostris (Herrn.). Nympha 415 — 522 fx. lang, heeft op genu palparum ventraal en distaal een zeer klein doorntje. Op het prosoma een groot, fijn gestippeld schild. Voor elk der achterste prosomataalharen één oog. De doornvormige haren op het lichaam zijn alle zwakker dan bij de volwas- senen. — Onder steenen, onder plataanschors, Arnhem, 4, 1903 (Dammerman !). Bryohia cristata (Ant. Dug.). Er zijn verschillende rassen. Op dezelfde plant (men zou ze dus physiologische rassen kun- nen noemen) zijn de diertjes alle van ongeveer dezelfde breedte; deze verschilt naar gelang van de plant, zoodat men vormen kan hebben, die tweemaal langer zijn dan breed, derhalve op Bï'yobia graminum (Schrank) gaan gelijken. Thrombidium holosericeum (L.). De d" hebben voorpooteu van ± 1455 jj. en een lichaam van 1395 — 1545 fi lengte. Den Haag, 1886 (Van Hasselt !) ; zonnige grasdijk, Utrecht, 4 (Oudemans !), ENTOMOLOGISCHE BERICHTEN. 61 op aarde, Arnhem, 6 (Oudemans!), Nijkerk (K. J. W. Kerapers!), op wegen, Arnhem, 4, 1903 (Dammerman !). Allothrombidium adustum Oudms. — A. fuligineiim OxxAm^. — A. incarnatiim Oudms. — Alle drie : onder steenen, Arnhem, 23, 4, 1903 (Dammerman !). Liponyssus cydaspis nov. nom. voor Lip. pipistrelli Oudms. Ent. Ber. v. 2. p. 37 (2, I, 1906), want Lip. pipistrelli Ouàms. bestaat reeds, zie Tijdschr. v. Ent., v. 46, p. 111 (13,1, 1904) (sic!). Bg eene herbewerking der Notaspidinae vind ik het gewenscht een paar nieuwe genera voor te stellen. Den sleutel der geslach- ten geef ik hier in het engelsch weer (in aansluiting aan »Das Tierreich«) : Mdb, thick and stout ; Intlam. hair usually setiform 2 Mdb. broad at base, suddenly becoming and conti- nuing slender and rod-like; chelae small; Intlam. hair usually spatulate and horizontal 8 iUnff. monod 3 Ung. trid 4 Lam. normal or absent. 1. Oribatodes Banks. Type Oribatodes mirabilis Banks. 3. <! Lam. large, horizontal, attached by post, edge only. 2. Joelia nov. gen. Type Oribates ßorii Coggi. I Ptm. truncated anteriorly, not projecting forward 4. I beyond anterior margin of Abd 5 ' Ptm. projecting forward for beyond ant. margin of Abd. 6 Lara, normal or absent. 3. Murcia C. L. Koch. Type Murcia trimaculata 0. L. Koch. Lam. large, horizontal, attached by post, edge only. 4. Oribatella Banks. Type Oribatella quadridentata Banks. ; Ptm, rounded anteriorly. 5. Galumna v. Heyd. Type 6. I Notaspis alatus Herrn. I Ptm. pointed anteriorly 7 Ö 62 ENTOMOLOGISCHE BERICHTEN. \ Lam. normal or absent, 6. Hafenrefferia nov. gen. Type Oribates gilvipes C. L. Koch. ] Lam. large, horizontal, attached by post, edge only. 7, l Notaspis Heem. Type Acarus coleoptratus L. 8. One genus ojily. 8. Pelops C. L. Koch. Type Pelops occultus C. L. Koch. Het genus Joelia is genoemd naar Franciscus Joel. Van hem verscheen: Opera medica, Hamburg 1618. In tom. Ill, lib. IV, Sect. Ill, N*^, 8, handelt hij over de Sühreu = Acarus siro L. = de schurftmijt. Het genus Hafenreff'eria is genoemd naar Samuel Hafenreffer. Van hem verscheen ^x)^lox'='îov àioXolépi^ov^ Tübingen, 1630; in Lib. I, De artis affectibus, cap. X, handelt hij over de Acari of cyrones = Acarus siro L. = de schurftmijten. A. C. OUDEMANS. Aanteekeningen over Suctoria. Over Dermatophilus (Sarcopsylla) penetrans (L.) zie hierboven bladz. 58. Xestopsylla gallinacea (Westw.) (zie ook Ent, Ber. Vol. 1. p. 16). Van deze soort ontving ik in 1894 een groot aantal 2 exemplaren, levend, gevangen in eeue fazanterie van Notaris W. J. M. de Bas te 's-Gravenhage. Vermoedelijk is zij daar geïmporteerd met Gallus bayikivus en Gallus furcatus uit Engelsch Indië. Nog nooit is deze soort zoo ver noordelijk, 52° N.B., gevangen. A. C. OuDEMANS. Mieren als levende deuren. Ik vond onderstaande mededeeling in eene courant en acht die nog al merkwaardig : ENTOMOLOGISCHE BERICHTEN. 68 Verscheidene mieren volken beschikken over een goed geoefend leger, waarvan de soldaten verschillende diensten verrichten. Een bijzonderen plicht hebben die soldaten te vervullen, die door lichaamsbouw eene byzondere groep van arbeiders vormen bij de mierensoort Colohohsls. Deze mierensoort maakt hare nesten in het hout van ver- schillende boomen. Reeds de bekende natuuronderzoeker Forel merkte bij eene Europeesche mierensoort op, dat de soldaten door de mieren gedwongen werden, zich als levende deuren voor de nestingangen op te stellen. Nadere onderzoekingen, die Prof. Wheeler heeft gedaan, stellen deze inrichting in een nog veel merkwaardiger licht. Zij hebben betrekking op eene Noord-Amerikaansche mier. De soldaten van dit mierenvolk hebben een zeer bijzonder gevormden kop, die uitwendig zoozeer op den bast van een boom gelijkt, dat hij zeer moeilijk daarvan te onderscheiden is, als hij juist de kleine opening van de gang, die naar het nest voert, verspert. Op deze wijze zijn de mieren in het nest tamelijk goed tegen de aanvallen van vijanden beveiligd. Komt nu eene der mieren van haren arbeid thuis, dan moet zij eerst met haar voel- sprieten aan de levende deur aankloppen. Dan trekt de soldaat zijn kop terug, laat de burgeres van het nest binnen en sluit oogenblikkelijk de opening weer dicht. De soldaten moeten een bijzonder fijnen tastzin aan het voorhoofd hebben, daar zij hunne oogen en voelsprieten niet gebruiken kunnen, en toch de aanraking van eene mier dadelijk onderscheiden van iets anders, bijv. een stroohalmpje of een veertje. A. F. A. Leesbeeg. 64 EXTOMOLOGISCHE BERICHTEN. Insecten schadelijk voor naaldhout. No. 2. De G r o o t e D e n ii e n s n u i 1 1 o r ^ (Hi/lohiiis aJi'ift'is L.) en De ]v 1 e i n e D e ii n e n s n u i 1 1 o r [PissoJes uotatus F. ') ). De A f d e e l in g Landbouw van het Departement van Landbouw, Nijverheid en Handel (Staatsboschbeheer), deed in December 1905 wederom eene beschrijving het licht zien, thans van den bouw en den levenso-aiio- van bovengenoemde kevers, met eene duidelijke aanwijzing van de door deze aangerichte schade en de middelen ter bestrijding van het kwaad. De verhandeling is goed geschreven, de bijgevoegde vraat- iïguren zijn oorsjjronkelijk en zeer duidelijk. Dit nummer van de vlugschriften is wederom in aansluiting met de ))ekende plaat, bevattende gekleurde afbeeldingen met beschrijving van insecten schadelijk voor naaldhout en tegen toezending van een postwissel groot _/' 0.40 verkrijgbaar bij den Inspecteur der Staatsbosschen en Ontginningen te Utrecht. De beide verschenen vlugschriften worden op franco aan- vrage gratis door dezen hispecteur verzonden. Eü. Everts. Ontijdig inspinnen van rupsen. Li deel I dezer Entomologische Berichten, p. 51 — 52, ver- meldt Dr. J. Th. Oudemans het geval, dat eene j o n g e rups van Stilpnotia mllcis L. zich inspon ; liet dier was nog geene centimeter lang. Het bleek geïnfecteerd te zijn (door eene sluipw e s p). ') De aiitfurs-naam was vergeten. ENTOMOLOGISCHE BERICHTEN. 65 Twee dergelijke gevallen heb ik nu onlangs waargenomen. Eene nog niet half volwassen rups van Attacus orizaba, die tot op dat oogenblik in vrijheid geleefd had, vervaardigde zich een spinsel, geheel in den geest zooals de volwassene rups dat pleegt te doen, doch natuurlijk kleiner en ook ijler. De rups bleek geïnfecteerd te zijn. Later kwam een geheel dergelyk geval voor bij eene jonge rups van Teleas polyphemus^ en ook deze was aangestoken. In beide gevallen was de parasiet eene sluipv lieg. Het feit, dat eene geïnfecteerde rups zich, zeer ontijdig, reeds gedraagt als eene volwassene, is stellig merkwaardig en het is wel de moeite waard, na te gaan, of er verband bestaat tusschen de soort infectie en de wijze waarop de rups daarop reageert. Meerdere waarnemingen om- trent deze zaak zijn dus geweuscht. R. A. Polak. Invloed van het voedsel op de kleuren der rupsen. In A. Pictet's verhandeling »Influence de l'alimen- tation et de l'humidité sur la variation des papillon s« (Mem. Soc. phys. et hist. nat. de Genève, Vol. 35, 1905, p. 45 — 127), komen zeer belangrijke mede- deelingen voor, waaruit blijkt, hoe gemakkelijk de kleur van sommige rupsen door verandering van voedsel gewijzigd kan worden. Als sprekend voorbeeld wordt hierbij vermeld, dat Standfuss binnen weinige uren door verschillend voedsel zeer uiteenloo- pende verkleuringen verkreeg bij rupsen van Eupithecia ahsin- thiata. Zij werden citroengeel op de gele tressen van Solidago virgaurea, groen op niet bloeiende exemplaren dezer plant, rozerood op de knoppen van Statice armeria, wit op de scher- men van Pimpinella saxifraga, bruin op de pluimen van Artemisia vulgaris en eindelyk fraai hemelsblauw op de bloem- 66 ENTOMOLOGISCHE BERICHTEÏ«. hoofdjes van Succisa pratensis. Speijer toonde later aan, dat dezelfde rupsen eene dofroode tint aannemen, wanneer zij met Heide-bloemen gevoed worden. Rupsen van Psilura rnonacha, met Pinus sylvestris gevoed, worden groen ; wanneer zij alleen Eik of Beuk vreten, nemen zij een bruine of grijze tint aan. Els schijnt aan de rupsen van Lasiocampa quercus eene bruine kleur te geven met een geelachtigen driehoek op lederen ring; Pictet ontving vele dergelijk geteekende jonge rupsen uit Leipzig; zij waren afkomstig uit eieren van vlin- ders, waarvan de rupsen op Els geleefd hadden, en waren zelve weder hiermede gevoed. Rupsen van Saturnia pavonia worden bruin wanneer zij Pioen-bladeren vi-eten ; grijsachtig door Noot; zeer levendig groen, bijna blauw, door Laurierkers; groenachtig grijs door Eik. De zwarte ringen, welke de jonge rupsen bezitten, doch verliezen wanneer zij volwassen worden, verdwijnen ook bij voedering met bovengenoemde gewassen. De knobbeltjes worden grijs door Pioen, donkerder door Eik, en groen door Laurierkers. Ook de rupsen van Ocneria dispar ondergaan zeer groote veranderingen bij dergelijke proefnemingen. Hier heeft Noot de krachtigste werking; maar Lijsterbes en Mispel veroorzaken ook verkleuring. Door voedering met wilde Kastanje (Aesculus liippocastanum) wordt het lichaam der rupsen voor ongeveer 7:5 gedeelten groenachtig, het voorste derde gedeelte grijs ; de blauwe zoowel als de roode wratten worden groen. Arctia caja wordt, wanneer zij wilde kastanje vreet, tusschen de haren licht groenachtig. Vreemd is het, dat deze rups bij voedering met Pioen eenige haren begint te verliezen. Gele jonge rupsen van Vanessa urticae, met Hop gevoed, werden zwart. Buitendien doet Pictet nog mededeelingen over Agrotis pronuha^ Pieris rapae en P. bï'assicae en over zijne uitvoerige proeven met EXTOMOLOGISCHE BERICHTEN. 67 Hiniera pemiaria enz. Dikwijls gelukte het niet, rupsen er toe te brengen, eenig ander voedsel te gebruiken dan de plant waaraan zij gewend zijn ; bij de meeste Rhopalocera mis- lukten deze pogingen ; eveneens bij Catocala sponsa en Phalera hucephala ^). Verscheidene soorten kunnen het nieuwe voedsel ook niet verdragen en bezwijken na eenigen tijd ; het meest geschikte tijdstip, om aan rupsen eene andere spijs voor te zetten, is, in het algemeen, wanneer zij pas verveld zijn. Somtijds heeft de kleurverandering der rupsen invloed op de kleur der vlinders, welke er uit voortkomen. Hieromtrent komt Pictet tot de volgende »Conclusion« : »La coloration des chenilles varie suivant la nourriture absorbée, les variations larvaires pouvant persister et même, s'accentuer pendant deux ou trois générations. Dans certains cas, cette coloration est en corrélation avec celle des Papillons, ce qui semble démontrer qu'il peut y avoir une relation entre la matière colorante de la chenille et celle du Papillon ; mais la formation de l'albinisme et du mélanisme doit être mise à part.« Omtrent deze beide laatste verschijnselen, meent Pictet uit verschillende proeven te mogen besluiten dat, in het algemeen, de vlinders die, onder den invloed van het voedsel, albinistisch geworden zijn, in een korten poptoestand verkeerd hebben, en dat de melanistische een lang poj)stadium hadden. En wanneer men in aanmerking neemt, dat in den beginne de pigmenten ongekleurd ") zijn, en dat zij, om hunne definitieve kleur te verkrijgen, door eene serie van tinten moeten gaan, die hen van het zuiverste wit tot het donkerste zwart brengen, waar een zekere tijd voor noodig is... dan laat 1) Mijne 6«fe/j/irt/a-nipsen schenen ook geen Toluyleen-rood te kunnen ver- dragen ; zij bezweken na fraaie verklenring. (Zie Ent. lier. N". 2C. p 25.) v. R. *) I'ictet vermeldt hierbij, dat, volgons Urech, llaase en Standluss, de oorspron- kelijke kleur der vleugels wit is, maar dat Piepers van eene andere nieening is. 68 ENTOMOLÖGISCHE BERICHTEN. zich verklaren, dat bij een korten poptoestand het proces der kleuring onderbroken wordt door de verschoning van de imacfo, alvorens de aan deze toekomende kleur bereikt is. Hierdoor ontstaat Albinisme, met onvoldoend gekleurde vleugels, terwijl integendeel bij een lang popstadium de kleurvorming nog verder dan gewoonlijk zal voortgezet worden, waardoor Melanisme ontstaat, bij sterk gekleurde vlinders. Herinnerend aan de hypothese van Standfuss, dat het mela- nisme, in tegenstelling van het albinisme, te beschouwen zou zijn als eene uiting van veerkracht en levensenergie, wijst Pictet er op, dat albinistische variaties verschijnen uit rupsen, die aan voedsel te kort gekomen zijn, terwijl de melanistische zich ontwikkelen uit individuen, die volop voedsel genoten of overvoerd zijn. Ook bevond hij dat rupsen, die gebrek leden, een korter popstadium hadden dan andere, die rijk gevoed werden. Moge het weinige, dat ik uit Pictet's verhandeling hier medegedeeld heb, velen aansporen deze ter hand te nemen ; zij bevat eene menigte wetenswaardige bijzonderheden, die veel te denken geven. A. J. VAN ROSSUM. LITERATUUR. Denton, S. F., Moths and Butterflies of the United States east of the Rocky Mountains. As nature shows them. Boston 1899. 2 Din. in 2 vol. met gekl. pltn. en fig. 8^. Een kostbaar geschenk, gelijk wij in langen tijd geen ontvingen. In de voorrede zegt de schrijver: »The colored plates or Nature Prints used in the work are direct transfers from the Insects themselves ; that is to say, the EXTOMOT-OOTSCHK BERICHTEN. 69 scales of the wings of the Insects are transferred to the paper while the bodies are printed from engravings and afterward colored by hand.« Met eene loupe zal men dan ook duidelijk de schubben bemerken. In 't geheel bevat het werk 56 platen, elk met een of twee dezer afdrukken en ruim 400 afbeeldingen naar photos in den tekst. Behalve 't beschrijvende gedeelte, bij de platen behoorende, vindt men nog eene reeks aanwijzingen op anatomisch, systema- tisch en biologisch gebied, verder een korten leiddraad voor 't vangen, praepareeren, bewaren enz. Het ligt voor de hand, dat van een dergelijk werk maar weinig exemplaren kunnen bestaan ; de kostbaarheid er van, alsmede 't belang zulk een zeldzaam boek in onze boekerij te bezitten, verhoogen de waarde van het geschenk. Den milden gever zij hier nogmaals dank gebracht. Lorentz, H. A., Benige maanden onder de Papoea's. Leideij, 1905. Met pltn. en fig. 8°. Geschenk van den schrijver, die naar ik verneem spoedig weer eene nieuwe expeditie naar N. Guinea medemaken zal. Hem dank brengend voor zijne mildheid, wil ik hier den wensch uitspreken, dat ons medelid evenveel succes van zijne tweede reis moge hebben als van zijn aandeel in de eerste expeditie, dat zijn streven, om mede te werken tot vermeerdering van onze kennis van het zoo veel ver- rassingen brengend Nieuw Guinea verwezenlijkt moge worden, en wij hem na afloop der reis weder gezond in ons midden mogen terugzien. Het interessante reisverhaal laat zich prettig lezen, en de belangwekkendheid wordt zeer verhoogd door de vele platen buiten en in den tekst. Ritzema Bos, J., Ziekten en beschadigingen der Ooftboomen. Groningen 1905. Met fig. Kl. 8". Dit werk, in 4 deeltjes uitgegeven, is volgens den 70 ENTOMOLOGISCHB BERICHTEN. schrijver »een handleiding, waarin zoowel de kweeker van ooftboomen als de vruchteuteler de noodige inlichtingen zou kunnea opdoen omtrent de kwalen, waaraan zijne boomen en vruchten kunnen lijden.« In Dl. III en IV worden meer bepaald de ziekten behandeld, veroorzaakt door dieren, terwijl in Dl. I eene hoogst practische tabel voorkomt, die zooveel mogelijk in staat stelt bij eene ziekte aard en oorzaak te vinden. Achter den naam der ziekte vindt men cijfers, die het deel en de bladzijde aangeven, waar men verdere inlichtingen vinden kan. Den schrijver wordt hierbij dank gebracht voor zijn geschenk. Hudson, G. V., New Zealand Neuroptera. London 1904. Met gekl. pltn. 8^ Door dit geschenk voor onze bibliotheek wordt eene leemte aangevuld. Meer dan eens werd er naar gevraagd. Een elftal keurige platen versieren het werkje. Vooral het bioloojische gedeelte is met voorliefde bewerkt. Dewitz, H., Beschreibungen von Jugendstadien exotischen Lepidopteren. Met pl. 4". Extr. Nov. Act. Acad. Leop., T. XLIV. Geschenk. Kirby, W. F., A synonymie catalogue of Orthoptera. London 1904. 8n. In dit 1*^ deel worden behandeld : Orth. euplexoptera, cursoria et gressoria (Forficulidae, Hemimeridae, Blattidae, Mantidae, Phasmidae). Catalogue of the Lepidoptera phalaenae in the British Museum. London 1905. Met gekl. pin. 8". Het 5*^ deel van dezen Catalogus bevat de Noctuidae en is bewerkt door G. F. Hampson. Zoo dit als het voorgaande zijn geschenken van het British Museum. ENTOMOLOGISCHE BERICHTEN. 71 Van verschillende schrijvers ontving onze Bibliotheek, onder dankbetuiging, de volgende separata : Haverhorst, P,, Een en ander over de Vlinderpop. 8". Extr. Album d. Natuur, 1905. Jentink, F. A., Verslag omtrent het Rijks Museum van Natuur- lijke Historie te Leiden. 1905. 8'. Loman, J. C. C, Opilioniden aus Java. 8^. Extr. Mitth. Nat. hist. Mus. Hamburg, T. XXII. Man, J. G. de, Synonymical remarks about Palaemon neglectus nov. nom. and Palaemon reunionnensis Hoffm. Met pi. 8\ Extr. Notes Leyden Museum, T. XXVI. , Diagnoses of new species of Macrurous Decapod Crus- tacea from the Siboga-expedition. 8". Extr. Tijdschr. Ned. Dierk. Ver., 2. Ser. T. IX. Oudemans, A. C, Notes sur les Acariens. Met pin. 8". Extr. Mém. Soc. Zool. Fr., 1903. Roon, G. v.. Naamlijst der Lucaniden, welke tot heden beschre- ven zijn. 8'. Extr. Tijdschr. v. Ent., T. XLVIII. Aangekocht werden : Lövendal, E. A., De Danske Barkbiller (Scolytidae et Platy- podidae danicae). Kjöbenhavu 1898. Met pin. en fig. 4". Volgens ons medelid Dr. Everts een hoogst belangrijk werk. Behalve de platen met afbeeldingen der kevers (waarbij vergroote teekeningen hunner kaken etc), vindt men eene reeks tekstfiguren, z.g. vraatstukken voorstellende. Löw, H., Beschreibung europäischer Diptera. Halle 1873. T. III. 8°. Aan onze Bibliotheek ontbrak dit 3^ deel. Zooais bekend, vormt het werk van Löw het supplement op Meigeu's »Systematische Beschreibung der bekannten europäischen zweiflügeligen Insecten.« 72 EXTOMOLOOISCHE BERICHTEN. Reuter, O. M., Hemiptera Gymnocerata Enropae. Helsingfors 1879—1896. T. Il— V. Met gekl. en ongekl. pin. 4'\ Onze Boekerij had slechts T, I van dit belangrijke werk, voor de Hemipterologen haast onontbeerlijk. Van Dr. A. C. Oudemans ontvingen wij nog ten geschenke eene reeks separata van With, Kulczynski, Canestrini, Trouessart, Caziot, Pellegrin. Hem wordt hierbij nogmaals dank gebracht. C. L. Reuvens. Privaatdocentschap in de leer der Arthropoden aan de Universiteit van Amsterdam. Ons medelid Dr. J. C. H. de Meijere is aan de Universiteit van Amsterdam toegelaten als privaatdocent in de leer der Arthropoden. Hij heeft zijne lessen geopend op 9 Februari j.l. in de collegezaal van het Zoölogisch laboratorium met eene rede »Over het belang van Akademisch Onderwijs in de Entomo- logie«, welke tevens in druk verschenen is. J. Th. Oudemans. Insectenkast ter overname aangeboden. De ondergeteekende biedt ter overname aan eene insectenkast met 30 laden van 52X42 cM. J. Th. Oudemans. UITGEGEVEN DOOR DE NEDERLANDSCHE ENTDMOLOGISGHE VEREENIGING. N°. 29. DEEL II. 1 Mei 1906. INHOUD: Dr. A. C. Oudemans, Aanteekeningen over Siictoria II. — Dr. H. J. Veth, Riipsenvoedsel. — Dr. A. J. VAN RossuM, Levensduur van kevers. — Mr. A. F. A. Leesberg, Insecten uit Aracliidennoten en Sesamzaad. — Dr. A. C. Oudemans, Acarologisclie Aanteel^enigen XXIII. — Dr. A. J. van Rossum, Lopliyrus similis Htg. Aanteekeningen over Suctoria II. Bij de studie der Acari heb ik geleerd, dat, wil men zich grondig in eene diergroep inwerken, men aanvangen moet met het raadplegen der oudste bronnen, en zorgvuldig aanteekening moet houden van de bedoeling der schrijvers bij het vormen van nieuwe groepen, genera enz. Eerst dan krijgt men een helder beeld van de .systematiek der geheele groep. Bij het zoeken naar Acari, waarvan vele species parasitisch of pseudoparasitisch leven, stuitte ik zoo herhaaldelijk op vlooien, dat ik eenige maanden geleden besloot, mijn aandacht wat meer aan die groep te wijden. En nu bleek mij al ras, dat het met de nomenclatuur der families en genera dezer diereu ailerdroe- vigst gesteld is. Een en ander mag uit de volgende mededee- lingen blijken. De Geee. (Mem. p. serv. ù l'hist. d. Ins. v. 7, 1778, p. 4) is de eerste, die de Vlooien tot den rang eener bijzondere Insec- tenafdeeling verhief. Zijne »XI^' ('lasse : Point d'ailes, six pattes. 74 ■RN'T0:\r01,OflISfTIE BETÎTCHTFÀ. Bouche à trompe. Ils passent par l'état de nymphe«, bevat alleen : de vloo, draagt echter geen naam, 1783. Suctoria Retziüs, Caroli de Geer Genera et Species Insectornm, e generosissimi auctoris scriptis extrahit, digessit, latine quoad partem reddidit etc. A. J. Retzius, Lipsiae, p. IV et VI. Ziehier de oudste naam van de groep der Vlooien. Noch Taschenberg (1880), noch Baker (1904) vermelden deze bron. Retzius plaatst achter het woord Suctoria een »(4« ; hiermede heeft hij stellig bedoeld, dat de Geer de eerste was, die de Vlooien tot den rang eener afzonderlijke Insecteugroep verhief, maar hiermede stichtte hij tevens verwarring, want in latere werken wordt herhaaldelijk de Geer als auteur van den naam Suctoria opgegeven. 1795. Suctoria Latreii-ee, Pre'cis Caract. génériques Ins. ; (à la fin de l'ouvrage :) »Division générale des Insectes« (sans paginature). Noch Ta.sc^henberg, noch Baker noemen deze plaats. Ik maak hierbij nog het volgende bekend : gewoonlijk wordt 170G opgegeven als het jaar van uitgave van de »Précis« van Latretlt-e, doch Latreit,t,e zelf geeft in zijne Hist. Nat. générale et part. (jrust. Ins. v. 2, p. 318, het jaar 1795 op. (1797. Suceurs Lamarck, Mém. d. Phys. et d'Hist. Nat. bevat »puce, pou, mite«, is dus niet synoniem met Suctoria Retzilts). (1798. Rophoteira Schetxenberg of Clairville, Helvetische Entomologie, v. 1. p. 45, bevat: »Insectes sans ailes, avec un suçoir«. Daar hiertoe behalve Vlooien ook Pediculinen en Schildluizen gerekend kunnen worden, beschouw ik dezen naam als niet synoniem met Suctoria Retzius. Terecht plaatst Baker achter den naam Rophoteira de letters pt. = »partim«). 1801. Aptera Lamarck, Syst. Anim. sans Vert. p. 185 et 313, bevat alleen de vloo. Ten onrechte plaatst Baker derhalve achter den naam Aptera van Lamarck, 1801, de letters pt. Beter had hij gedaan, »preoccupied« er achter te schrijven, ËN't'OMOT.OCascilK RKIMC'IITKN. I'S daar reeds Linxarus den naam Äptera, 1758, gebruikte en wel niet oreheel andere beteelcenis. 1802. Sxctoria Latretlle, Hist. Nat. générale et part. Crust. Ins. V. 2, p. 355. Daar Latiïeilt,k een paar bladzijden verder Rbtzius noemt, ben ik er van overtuigd, dat hij den naam Suc- toria van Retztus overgenomen en niet zelf bedacht heeft. Noch Taschenberg, noch Baker vermelden dezen bron. 1805. Suctorla Latreille, Hist. Nat. générale et part. Crust. Ins. V. 14. p. 404. Hierbij plaatst Baker »preoccupied«. Dit is onjuist. Het is waar, dat deze naam reeds in 1783, 1795 en 1802 gebruikt werd (zie hierboven), doch met dezelfde beteekenis. Siictoria Chap, et Lachm. {Infusoria) is van 1858 ; Suctoria Lilljeb. {Rhizocephala) is van 1859. 1816. Aptera Lamarck, Hist. Nat. Anim. sans Vert., v. 3, p. 329, 333. 1816. Äptera Savigny, Mém. Anim. sans Vert., v. 1, p. 27. 1822. Aphaniptera Kirby and Spence, Intr. Entom., Ed. 4, V. 1, p. ()Q. — Noch Taschenberg, noch Baker noemen deze bron. 1825. Siphonaptera Latreille, Fam. Nat. Règne Anim. p. 334. — Latreille merkt hierbij op : »Cette dénomination, que j'avais d'abord employée ... etc«. Ik heb nergens kunnen vin- den, waar L. dezen term vóór 1825 gebruikte. 1826. Siphonaptera Curtis, Brit. Ent. v. 3, n'\ 114. 1826. Aphaniptera Kirby and Spexce, Introd. Entom. Ed. 4, V. 4, p. 367, 382. 1827. Aphaniptera Stephens, lUustr. Brit. Ent. v. 1, p. 2. 1833. Aphaniptera Westwoou in Ent. Monthl. Mag. v. 1, p. 359. 1835. Aptera Lamarck, Hist. Nat. Anim. sans Vert. Ed. 2, v. 4, p. 1. 1836. Siphonaptera Guerin et Percheron, Genera des Ins. 5^' Livr. n". 7, t. 1. 76 ENTOMOLOGISCHE BERICHTEN. 1837. Aptem Lamarck, Hist. Anim. sans Vert. Ed. 3, v. 1, p. 671. 1839. Aptera Lamarck, Hist. Anira. sans Vert. Ed. 3, v. 2, p. 1. 184Ö. Aptera Lamarck, Hist. Anim. sans Vert. Ed. 2, v. 3, p. 760. 1840. Siictoria Motschoulsky (Victor) in BulL Soc. Imp. Nat. Mose. p. 169—198. 1840. Aphcmiptera Westwood, Introd. mod. Class. Ins. v. 2, p. 488. 1845. Siphonaptera Percheron in Nouv. Diet. Class. Hist. Nat. V. 17, p. 467. 1846. Aptera Brülle in Diet. Univ. Hist. Nat. v. 7, p. 84. Merkwaardig is, dat Brült,é hier den naam Aphaniptera gebruikt voor »les poux« ! 1851. Pulicites Newman in Zoologist, v. 4, Appendix p. CXLV. 1851. Suctoridea Walker, Ins. Brit. Dipt. v. 1, p. 4. 1853. Aphaniptera Lacaze-Duthiers in Ann. Sc. Nat. ser. 3, V. 19, p. 213. 1856. Aphaniptera Haliday in Nat. Hist. Review, v. 3, Proc. of Soc. p. 9. 1856. Aphaniptera Kot,enati, Paras d. Chiropt., Brunn, p. 31. 1856. Suctoridea Walker, Ins. Brit. Dipt. v. 3, p. 1. 1857. Aphaniptera Kolenati Paras, de Chiropt. Dresden, p. 31. 1857, Sept. Aphaniptera Kolenatt in Wien. Ent. Mon. v. 1, n. 3, p. 65. 1858. Siphonaptera Maitland in Herklots, Bouwstoffen Faun. Ned. V. 2, p. 310. 1863. Aphaniptera Kolenati in Hor. Soc. Ent. Ross. v. 2, p. 27. 1873. Sitetoria of Aphaniptera Ritsema in Tijds. Ent. v. 16, p. LXXXIV. 1878. Aphaniptera Berte in Att. R. Ac. Lincei, ser. 3, v. 2, p. 24. 1880. Sitetoria Taschenberg. Die Flöhe. 1889. Aphaniptera W\\GNERin Hor. Soc. Ent. Ross. v. 23, p. 199. ENTOMOLOGISCHE BERICHTEN. 77 1893. Äphaniptera Wagneiuu Hor. Soc. Ent. Ross. v. 27, p. 347. 1894. Siphonaptera Packaud iu Proc. Boston Soc. Nat. Hist. V. 26, p. 312. 1895 Siphonaptera Bakkk in (luuid. Ent. v. 27, p. 19, 63, 108, 13U, 162, 186, 221. 1898. Siphonaptera Bakek in Journ. N. Y. Ent. Soc. v. 6, p. 53. 1898. Siphonaptera Rotschild in Novitates Zool. v. 5, p. 533. 1898. Aphaniptera Wagner in Hor. Soc. Ent. Ross. v. 31, p. 555. 1900. Siphonaptera J. Th. Oudemans Nederl. Ins. p. 8, 154, 589. 1900. Aphaniptera Wagnek in Hor. Soc. Ent. Ross. v. 35, p. 17. 1904. Siphonaptera Baker in Proc. U. S. Nat. Mus. v. 27, p. 365. 1906. Suctoria A. C. Oudemans in Entom. Bericht, v. 2, p. 62. A. C. Oudemans. Rupsenvoedsel. In een bericht omtrent eene voordracht over het vormen vau vlinderverzamelingen las ik dezer dagen : »Vele rupsen worden bijzonder groot en ontwikkelen zich later tot groote en fraaie vlinders, wanneer men hun voedsel in vloeibaar eiwit doopt.« Ik weet niet of deze methode algemeen bekend is, mij was zij het althans niet. Men kan het gemakkelijk eens probeeren. H. J. Veth. Levensduur van kevers. Toen op de vergadering der N. E. Vereeniging te Utrecht 21 Jan. j.l. dit onderwerp ter sprake kwam, deelde ik mede, dat eene meeltor, Tenebrio molitor L. cT, welke 30 Mei 1905 bij mij uit de larve verschenen was, tot in het begin van November van dat jaar leefde tusschen broodkorsten en meel ; nu en dau kreeg zij tevens eene doode rups of larve tot voedsel, 78 ENTOMOLOGISCHE BEKICIIÏEN. In een opstel van Dr. Buddenberg : »Beobachtungen über einige Spanischen Käfer in der Gefangenschaft« (S o c. ent o- m 0 1 0 g i c a, XX. Jahrg. N^ 9) vond ik later vermeld, dat bij Tenebrioniden (Pimelia, lentyria) herhaaldelijk waargenomen is, dat zij V/o — 2 jaar leefden. In dit opzicht werd echter »het record geslagen« door eeue Akis lusitanica Sol., welke den onder- dom van ruim zeven jaar bereikte ! A. J. VAX RossüM. Insecten uit Arachidennoten en Sesamzaad, in 1905 gevonden. Steeds neemt het aantal toe der soorten door mij daarin levend gevonden. De meeste zijn cosmopolitisch, maar enkele typisch Afrikaansch. Ik laat hier het lijstje volgen : 1^ uit Arachiden : Plocionus pallens F. niet zeldzaam. Tetragonaderus interruptus Deg. N.B. Deze fraaie, op Lehia gelijkende Carabicine ving ik in 2 exemplaren. Het dier is gekenmerkt door een bronskleurig halssehild en een gele langsband over de bruine dekschilden. Patria : Senegal. Philonthus varians Payk. Quedius mesomeUnus Marsh. Xantholinus glahratus Grav. Dermestes lardarius L. » vtdpinus F. » » » var. senex Germ. » domesticiis Goeze Attagemis gloriosa F. N.B. de synonieme naam unifasciatus Fairm. duidt op den eigen- K>'TOMOT-()0ISriIE RKIUCITTEN'. 79 aardigen band over de elytra, die van cinnainomeKs op de kleur. Trogoderma granarmm Ev. N.B. De volkomen uitgekleurde ex. zijn fraai geteekend met 5 witte vlekjes uit haren bestaande op ieder dekschild. Daar Dr. Everts de soort beschreef' naar onuitgekleurde ofafgewre- ven ex., die effen bruin zijn, ware misschien de naam te ver- vangen in h-fasdatum. Diagnose : Niger nitidus elytris apice brunneis, singulatim 5 maculis albis pilosis instructis. Thorace macula alba ante scutellum ornata type ^-fasciata mihi immatura : elytris thoraceqne omnino fuscis, maculis albis caren- tibus (jranarium Everts Cardnops \'i-striata Steph. Trogosita niauritanka L. Monotonia pidpes Herbst Silvatius mercator Fauv. N.B. De pas uitgekomen ex. zijn effen geel even als S. uni- dentatus F. CarpophUus dimidiatus F. in alle kleuren. Corynetes genicidatus Klug. ? 1 ex. zeer gelijkende op de beschrijving in de Bestimmurigs- tabel der Cleriden. Alleen wordt daarin geene melding gemaakt van de witte opstaande haren op dekschilden en thorax. Opilo spec. Eene fraaie, blinkend zwarte soort van 19 niM. lengte in 2 ex.; gekenmerkt door een hoefijzervormigen indruk op het halsschild, zeer diepe stippelrijen op de elytra en een oranje dwarsband op de tweede helft der dekschilden die naad en zijrand bereikt. Laatste ringen van het abdomen oranjerood. In de laatste aflevering van het Berliner Ent. Zeitschrift is een Opilo dgnatm beschreven, ook 19 mM. lang, maar die heet te zijn »nigropiceus nitidus« en waarvan de gele of oranje ))and naad noch zijrand bereikt, 80 ENTOMOLOGISCHE BERICHTEN. Misschien zijn mijne ex. O. dimidiatus, uit Senegal beschre- ven. Ik ken die soort niet. Opetiopalpus scutellaris Panz. 4 ex. Nacerda melamn'a L, Alphitohius diapermus Panz. » piceus 01. N.B. Een ex. was geheel rood (onuitgekleurd V). Triholium fermginemn F. » coiifnswn Duv. Lasioderma testaceum Dfts. Goywcephalum setulosum Fald. ? Pimelia spec, mßata Herbst ? Tenebrio molitor L. Anemerus fuscus 01. 5 ex. N.B. Door Dr. Veth welwillend gedetermineerd. Eene fraaie Curcnlionide, gelijkend op onzen Tanymecu^ pcdliatus F., maar veel grooter en aan de onderzijde geheel wit. Caryohorus pallidus 01. ? N.B. Eene zeer groote Bruchide met enorme oogen, die bijna den geheelen kop uitmaken ; geheel licht bruingeel met sterk verdikte achterdijen. Bruchus ornatus Bob. ? 10 ex. Met de tabel van Baudi gedetermineerd, gelijkt deze soort veel op B. chinensls en varieert sterk in teekening. 2. Uit Sesamzaad. Rhizopertha pusilla F. Atomaria apicalis Er. » pusilla Schönh. Corticaria elongata Humm. » fnscula Humm. Lathridius ininutus L, EXïOMOLOGrSCllE BKH ICÜITKX. 81 Lathrullus benjvotln. Reitt. Typhaea fumata L. AntIncHS floralis F. O.vytelus nitididus Grav. Atlieta analls Grav. Olujota atomaria Er. Aleocltara morion Grav. Autalia rivularis Grav. Xylodromus concintius Marsh. Van andere orden zijn in die zaden tal van Hemiptera en spinnen te vinden, beuevens eene grijze mot in onnoemelijk aantal met de larven van vele der gemelde soorten. Ook ving ik eene groote Acaride in 2 ex. door Dr. A. C. Oudemans bestemd als Rldpicephahis simus cT L. Koch en bekend uit geheel Afrika. A. F. A. Leesberg. Acarologische Aanteekeningen XXIII. Oerstigmata. Uit onderstaande beschrijving der larve van Rhipicephcdus sanguineus (Latr.) blijkt, dat ook de larven van Metastifi- mata (l.vodidae) (althans van eenige) voorzien zijn van een paar oerstigmata. Merkwaardig is, dat deze oerstigmata zich op dezelfde plaats bevinden als de toekomstige stigmata, hetgeen niet het geval is bij de overige Acain, waarvan oerstigmata bekend zijn. Bij de larven der Prostigmata (Bdellidae, Throm- hidiidae etc), Octostigmata {Oribatidae) en Astigmata {Tyrogly- phidae etc.) bevinden zich de oerstigmata tusschen het 1*^ en 2** pootpaar. De drie laatstgenoemden zijn dus in hunne jeugd Antistigmata. Ongetwijfeld wijst dit feit op eene verre verwant- 82 KNTOMOLOGISCHE BERICHTE!«. scha}3. Doch iiog andere kenmerken wijzen daarop. Bezitten rwstif/jnata en Octostlgmata niet op den céphalothorax een paar psendostigmata ? Zijn de hirven van Octostipmata en Astig- mata niet zóó op elkander gelijkend, dat eene vereeniging dezer twee groepen reeds menig onderzoeker gewen seht voorkwam ? Wat moeten wij met de Heterostigmata aanvangen ? Ook deze bezitten een paar psendostigmata, hoewel niet op den céphalo- thorax ; merkwaardig genoeg liggen deze boven, doch ook juist tusschen het l^ en 2^ pootpaar ! Zijn de psendostigmata dan analoog of homoloog aan oerstigmata ? Denken wij ons de oerstigmata der drie bovengenoemde groepen, en de psendo- stigmata der Heterostigmaia eenvoudig rugwaarts verplaatst, dan komen zij op den céphalothorax te liggen juist daar, waar bij Prostigmata en Octostlgmata de psendostigmata liggen ! Bij vele Prostlgmata en Octostlgmata zijn deze organen in bouw zóó gelijk aan die der Heterostigmata, dat zij beslist als homoloog aangezien moeten worden. Toch kunnen wij onmogelijk de homologie der psendostigmata aan oerstigmata aannemen, om de eenvoudige reden, dat de larven der Thromhidlldae beide bezitten. Analogie is echter niet uitgesloten ; beide zijn ver- moedelijk van denzelfden oorsprong, n.l. stigmata. Bezitten de larven der Heterostigmata óók oertracheeën ? Zoo ja, bevinden deze zich óók tusschen het 1'=' en 2*^ jx)otpaar ? Zoo ja, zijn dan tevens de psendostigmata aanwezig ? Ziedaar vragen welker oplossing zeer gewenscht is. Tracheeënsysteem. Belaustium murornm (Herrn.). Evenals bij Thrombldium, zijn de peritremata, voor zoover zij aan de oppervlakte van het rostrum liggen, overlangs gespleten, zijn derhalve zeer lange, spleetvormige stigmata. Op de helft van hunne lengte geven zij zijwaarts een dikken tracheeënstam af, die zich eerst voor- ENTOMOI.OfüSCIIK BKIÎICHTEX. 83 waarts ombuigt, zieh kort daarop weer achterwaarts richt, om, even voorbij liet punt van oorsprong uit de peritremata, plot- seling te eindigen, middelerwijl 3 tracheeëntakken afgevend, die zich achterwaarts begeven. Anystis haa-amrn (L.). Ook hier zijn de peritremata slechts spleetvormige stigmata ; de spleet is echter zóó wijd, dat men de peritremata eerder gootvormig moet noemen ; zij verwijdt zich nog meer in het gedeelte, dat zich vrij in de lucht bevindt en bekend is onder den naam van »hoorn« ; deze »hoorn« is dus geen buis, maar een spatelvormig, dorsaal concaaf* gedeelte. Ook hier geven de beide korte, dikke tracheeëustammen zij- waarts een dikkeren traeheeënstam af, die zich eerst naar voren begeeft, over de basis der palp loopt, tusschen palp en poot T een naar buiten convexe lus of bocht vormt, daarna over de basis van poot I loopt, en tusschen pooten I en TI blind ein- digt. Aan dit blinde einde ontspringen eenige fijne tracheeën. Tarsotomus parietinus (Herm.) Het tracheeënsysteem is gebouwd als dat der vorige soort. G ENITAALTIÎ ACHEEËNSYSTEEM. Mexge (1855) was de eerste, die bij ChernetuL'n in de nabij- heid der manlijke genitalia met lucht gevulde instuljjingen zag. Hij wijst al op de gelijkenis met tracheeën. Hij zag ze soms uitgestulpt. Simon (1879) beeldt zulke uitgestulpte af. Crone- BERG (1888) vermoedt, dat zij aan tracheeën homoloog zijn. Bernard (1893) meent : het zijn tracheeën. Michael (1896) is de eerste, die dergelijke met lucht gevulde instulpingen bij Acari waarnam en wel bij de manlijke Bdellas. Thor (1903) vindt zulke organen bij Erythraeus d" J*. Oudemans (190(3) vindt bij het d" van Eupodes één luchtblaas (dus niet twee !). Bovengenoemde schrgvers bouwen hypothesen op, waarmede wij niet verder komen. Zoo lang wij bij verwante dieren geene 84 ENTOMOLOGISCHE BERICHTKX. echte traclieeën vinden, hebben Avij geen houvast. Nu vond ik het volgende: zoowel de c^d* als de 9 ^ van Cyta latirostris (Herrn.) bezitten, behalve het gewone tracheeënsysteem, waar- van de stigmata zich aan de rugzijde aan de basis der man- dibulae bevinden, nog een apart tracheeënsysteem. Om de inwen- dige genitaalopening ligt een hoefijzervormige tracheeënstam ; de beenen van dit hoefijzer zijn naar achteren gericht en eindi- gen in twee in den weeken genitaalrand moeilijk zichtbare stiffmata. Uit het boojïvormiofe voorste gedeelte van het hoef- gzer richten zich 4 dikke tracheeënstammen naar voren en eindigen blind op de hoogte der oogen. Uitvoeriger besprak ik dit tracheeënsysteem in den Zoologischer Anzeiger. Na de mededeeling hiervan aan genoemd tijdschrift, vond ik nog het volgende : Belaustium murorum (Herrn.). Bij het d* vond ik ook een rudimentair genitaaltracheeënsysteem in den vorm van een langwerpigen zak, ongeveer viermaal dieper dan breed, en van binnen netvormig geteekend. Ik ben er niet zeker van, of deze soort één of twee van deze luchtzakken bezit. Anystis baccarum (L.). Bij het d" vindt ik geen spoor van genitaaltracheeën. ZiXTUIGEX. Bij Ixodidae vind ik aan den lichaamsrand de bekende cham- pagnekurkvormige organen der antennae der Formiciden, eu wel op allerlei wijzen gevarieerd, van zeer duidelijke breede {Rhipicephalus) tot zeer onduidelijke uitgerekte [Ixodidae). Sexueele verschillen. Belausibini mworxim (Herrn.). J* lichaam ruitvormig; pooten ENTOMOLOGISCHE BEKICHTEN. 85 I en IV even lang als of korter dan het lichaam ; tarsus I ± IV3 X langer dan hoog; voorste areola cristae in den regel slechts met 1 naar voren gericht haar. — 2 lichaam meer zak- vormig ; pooten I en IV iets langer dan het lichaam, tarsus I minstens 2 X langer dan hoog ; voorste areola cristae in den regel met 2 naar voren gericht haren. Anystis haccarnm (L,). cT pooten betrekkelijk lang ; tars der palpen dorsaal kort behaard en eindigend in 4 langere haren. De buik draagt ter weerszijden van de achterste helft der genitaalopening 2 ronde schildjes, waarop een zware borstel ingeplant is. De coxae zijn van slechts Aveinige korte haren voorzien. — ç pooten betrekkelijk kort; tars der palpen dor- saal lang behaard. De buik draagt ter weerszijden van de ach- terste helft der genitaalopening 2 lange haren. De coxae dragen, behalve de vele korte haren, proximaal 1, distaal 2 lange haren. Verbetering en aanvulling van beschrijvingen van bekende soorten. Anystis haccarnm (L.) heeft een trapezoïdaal prosomataalschild, waarop 4 borstels, 2 pseudostigmataalharen en 2 uiterst fijne haartjes staan. Verder een tusschen coxae IV gelegen rond sternaalschildje en, zooals ik reeds boven mededeelde, heeft het d* ook 4 ronde ventraalschildjes. Tarsotomits parietlnus (Herm.) heeft een trapezoïdaal proso- mataalschild, waarop zes lange haren staan. Rhipicephalus sanguineus (Latr.) Larva (nog niet beschreven!) Mijn eenig exemplaar meet 1048 ft, is ovaal, top naar voren. Dorsaal: de oogen (!) bevinden zich op dezelfde plaats als bij de nyraphae. Van de nekgroeven loopen twee geslingerde ondiepe, doch bruin gechitiniseerde groeven naar de oogen. In elke nekgroeve een niediaanwaarts gerichte borstel. De elf posterieure festoenen ziju reeds aangeduid. Het rugschihl is 86 ENTOMOLOGISCHE BEKICHTEN. uiterst tijn g-eporied. Over den rug loepen G rijen van ± 8 haartjes, twee vau die rijen geheel lateraal, 2 meer naar binnen, 2 submediaan. Op de achterhelft vau den rug o over- langsche ondiepe groeven. V e n t r a a 1 : van het rostrum naar de plaats van de toekomstige genitaalopening een fijne groeve; van genoemd punt achterwaarts 2 divergeerende lijne genitaal- groeven. Geene anaalgroeve, wel eene postanale en twee ter zijde daarvan. Achter coxae IV reeds d u i d e 1 ij k e rudimen- taire stigmata!! Rostrum: basis driemaal breeder dan lang, onbehaard, zonder uitsteeksels aan de achterhoeken; lateraalhoeken scherp. Mandibels als bij de uympha ; hypostoom met 4 rijen van ± 9 tandjes. P a 1 p e n : trochanter zeer kort, maar duidelijk ; femur, genu en tibia met elkander vergroeid, vooraan iets puntig, dorsaal met 5 geveerde haren, ventraal dito ; tibia ventraal met een naar achteren gerichten stompen doorn. P o o t e n : alle coxae ongedoornd ; merkwaardig is, dat tarsus I uit 4 leden bestaat en paratarsus uit 2 leden. Opmer- king. Het bezit van oogen, rudimentaire stigmata, gelede tarsen en paratarsen zjjn primitieve kenmerken. Dat 3 palp- leden vergroeid zijn, is echter zeer vreemd, daar by de vol- wassenen de palpleden weer gedeeltelijk of geheel vrij zijn ! De zoogenaamde gehoorblaasjes aan de tarsen I (Haller !) zijn slechts kuiltjes met stompe staafjes er in ; ik beschouw deze organen als reukorganen ; dit vermoeden wordt versterkt door de levenswijze ; immers op vooruitstekende plantendeelen zit- tend, strekken de Lvodidae de voorpooten wijd uit en grijpen daarmee voorbijgaande gastheeren. Ik vind ook geen spoor van »gehoorsteentjes« (otolithen, statolithen). Ook de korte staafjes op de tarsen der palpen beschouw ik als reukorganen. Fem i- nae. Mijne exemplaren uit Paramaribo bezitten geene, die uit Curaçao w è 1 zoogenaamde genitaalgroeveu. Bij nader onder- zoek bleek mij, dat deze zoogenaamde groeven geene groeven, doch slechts plooien zijn, die bij de minste zwelling van het ENTOMÜLOGlSCliK BERICHTEX. 87 dier gemakkelijk verdwijnen. De systematische waarde, die men tot dusverre aan die »genitaalgroeven« hechtte, is dus zeer problematiek. Nomen CLATuuii. Tarsotomus parietlnus (Herrn.). Hieraan is Tarf<otomus covies (Berlese) synoniem ! Tarsotomus berlesei nov. nom. voor Tarsotonuis parietlnus Berlese, non Hermann. Thromhidium russicum Oudms. in Eutom. Bericht, v. 1, p. 43 wordt Allothromhldium russicum (Oudms.). Geogkaphische verbreiding. Cyta latirostris (Herm.). Onder rot hout, Arnhem, V, (Dam- merman !). Belaustium murorum (Herm.). Nijkerk, (Kempers !) ; onder rot hout, Arnhem, V, (Dammerman !). Linopodes motatorius (L.). Onder steenen, Arnhem, V, (Dam- merman !). Rhagidia pratensis (C. L. Koch). Onder steenen, Arnhem, V, (Dammerman !). Hyalomma syriacum (C. L. Koch). 2 d*d". Levend op Testrulo graeca te Arnhem, VI, (Oudemans !). Tarsotomus parietlnus (Herm.). In stof in huis, III — VI, Nijkerk, Arnhem, III — VI, (Kempers! Dammerman! Oudemans!). Ixodes reduvius (L.). In mos, Crailoo bij Hilversum, VII, (Resink !) ; den Haag, (Van Hasselt) ; Bussum, VIII, (de Meijere !). Op Betuia alba, Arnhem, V, (Dammerman !). Op Lacerta agllls, Arnhem, \ ,{Onàevivàn^\).0\i Erlnaceus europaeus, Arnhem, IV, X, (Oudemans !). Op Talpa europaea, Wassenaar, VII, (Oudemans !). Op Stiurus vulgaris, Utrecht, VII, (de Kruijtf). Op 2Jus decuinanus^ Arnhem, VI, Oudemans !). Op 88 ENTOMOLOGISCHE BERICHTEN. Canis faniiliaris, Steenwijk, V, (Roqué). Op Homo sapiens, Door- weert, VI, (De Vos), Den Haag, VIII, (Leesberg!). Ixodes he.ccuionus Leach. ()p Er'maceus europaeus, Arnhem, X, (Cattie ! Üudemans !). Op Futorius pniorhis, Den Haag, VII, (Van Hasselt ! Dudemans !), Utrecht, II, (Oudemans !), Velp, VII, (Honing!). Ainhlyomrna înartnoremn C. L. Koch. Zes c/cT levend op Testudo pardalis Bell, Kaapland, (Rotterdamsche Diergaarde), IX, (van der Weele !). A. C. Oudemans. Lophyrus similis Htg. Het is bekend, dat het onderzoek van de zagen der blad- wespen in vele gevallen een belangrijk hulpmiddel oplevert, om de zoo dikwijls veel op elkander gelijkende soorten beter te leeren onderscheiden. Er behoeft hier bijv. slechts gewezen te worden op de foto's van de zagen der Cimbices door Bis- schop van Tuinen, afgebeeld in Tijdschr. v. Entom. Deel 46 en 47. Door W. Baer zijn thans mededeelingen, uit het zoölogische instituut der »Forstakademie Tharandt«, in het licht gegeven over Lophy rus-zagen. (Zie : Naturwissenschaftliche Zeitschrift für Land- und Forstwissenschaft, Jahrg. 4, Heft 2, p. 84 — 92). Dat de schrijver ook groote waarde hecht aan het onderzoek der zagen, blijkt, wanneer hij zegt: »Gerade bei den Blattwespen bildet die Legesäge in ihrem feineren Bau im allgemeinen ein scharfes Kriterium der Arten, so sehr, dass sie allein schon nach David 8harp (T he Ca m- bridge Natural History, Insects I, S. 513) zur sicheren Bestimmung der meisten von ihnen genügt.« De aanleiding voor zijne onderzoekingen vond Baer in Konow's meening »dass es von jetzt ab keinen Lophyrus similis mehr giebt«, maar dat deze thans geheel met Jjophi/rus pint L. te vereenigen en zelfs niet als eeiie variëteit hiervan te beschouwen ENTOMOLOG ISCHE BERICHTEN. 89 is. De wespen van L. pini en similis zijn werkelijk niet of hoogst moeilijk te onderscheiden, maar wegens het groote verschil in het uiterlijk der larven had men er tot nog toe niet aan gedacht, deze beide tot ééne soort te vereenigen. Vooral aan »Forstentoraologen« welke meer op de biologie der insecten letten, valt het moeilijk slechts ééne soort aan te nemen. Gewoonlijk toch vindt men de similis-lRYxe eenzaam levend, terwijl de plrii-larven tot aan het inspinnen steeds in groot aantal gezellig bij elkaar blijven. Wel zijn er ook enkele gevallen bekend, dat de sirniUs-larveü in grooter hoeveelheid optraden, zonder dat er /)m/-larven bij gevonden werden ; neemt men slechts ééne soort aan, dan zouden dus alle /»//«'-larven zich hier in het aberratie-kleed vertoond hebben, wat Baer niet waarschijnlijk vindt. Hij stemt toe, dat er in de berichten omtrent vreterij van s/mi/ïs-larven in massa wel eenige ondui- delijkheid heerscht, maar volgeus hem is er toch niet te twijfe- len aan de »reine Similis-Frasz« van 1867 in de Oberförsterei Pütt, Regierungsbezirk Stettin, en de door Judeich waargeno- nomen vreterij aan Weymonths-dennen in den slottuin te Hohenelbe. In het algemeen geeft L. similis, hoewel zij op Pinus silvestris voorkomt, de voorkeur aan Pinns strohus ; door Snellen van Vollenhoven wordt zij dan ook de »Weymonth- b lad wesp« genoemd, omdat de larven in Nederland door hem uitsluitend hierop werden waargenomen (Tijd sehr. v. Entom. II, p. 134 — 142). Daarentegen is L. pini nog nooit vretend op Pinus strohus aangetroffen. In de omstreken van Tharandt is jaarlijks de eenzaam levende siynilis-larve te vinden ; Baer heeft er gedurende zes jaren te vergeefs naar larven van L. pini gezocht. Ook Nitsche heeft ze tijdens zijn 25-jarig verblijf aldaar nooit kunnen ontdekken. Hierbij wordt opgemerkt, dat om Tharandt, bij eene hoogte van ongeveer 300 M. boven de zee, weinig groote »reine Kiefer- bestände« voorkomen. De levenswijze van pini is echter aan ÖÖ iîN-TO.MOT,Of!TSCHE BKRTCHTEN*. Baer nît andere streken van Duitschlancl bekend, zoodat deze larven in Tharandt hem al even weinig ontgaan zouden zijn als exemplaren van de meeste andere Lophyrus -soorten, die hij daar in groot aantal verzamelen kon. Hij kan zich ook niet vereenigen met Konows meening, dat er allerlei overgangen voorkomen tusschen de groene pini- en de zwartblauwe, geel- gevlekte simili. s-lsLYven en wijst er op, dat alleen de rufus- en smMÏï's-larven den zwarten glimmenden kop bezitten, welke bij de laatste buitendien in 't oog vallend groot is. Ook zijn de doorntjes bij pini altijd zwart, terwijl deze bij similis steeds een e gele kleur hebben en fijner zijn. De zeer groote gelijkenis van similis-wes^^en met pini-wes- pen is niet tegen te spreken, maar de samenvoeging tot ééne soort schijnt Baer toe niet te mogen geschieden, zoolang de geheele overeenkomst van den bouw der zagen nog niet bewe- zen is. Reeds door Sn. van Vollenhoven werd in 1859 terloops op een verschil der zagen gewezen. Ten einde meer omtrent dit punt te weten te komen, zijn door Baer de zagen van vier Lophy rus-soorten : rufics, 'pallidns, similis en pini onderzocht. Uit de vergroote afbeeldingen dezer zagen, welke hij terecht meer bij vijlen vergelijkt, blijkt, dat zij alle vier verschillen, hoewel de zagen van similis en pini meer overeenkomst met elkander vertoonen dan met de rufus- en pallidus -zagen. Toch zijn zij niet gelijk gevormd ; vooral is dit aan de tanden op de dwarsribbeu waar te nemen, die bij pini grover en ongelijk van grootte zijn. Bij similis zijn zij f ij n e r en onderling b ij n a even groot; dit is duidelijk te zien aan tanden der beide langste ribben, welke 50-maal vergroot afgebeeld zijn. Evenals de zaag der bladwespen, levert het manlijke geslachts- orgaan in vele insectengroepen ook een goed kenmerk tot onderscheiding der soorten. Baer heeft dus tevens de penis- helften der vier door hem onderzochte Lophyrus-soorten ver- ËNtOMOT,()f!ÎS('FIF, HKnif'HTKK. Pi groot aftrebeeld. Ook hier vertooneii zicli weder verschillen »womöglich noch überraschendere« dan aan de zagen der wijfjes, maar ook hier staan L. pun ^ en similis ^ weder het dichtst bij elkaar, al is het onderscheid grooter dan bij de wijfjes. Naar aanleiding van dit onderzoek vraao-t Baer : »Wären diese Verschiedenheiten nicht der Beobachtung so schwer zugänglich, sondern wären etwa der Kopfschild oder ein Fühlerglied el^enso verschieden gestaltet, würde wohl jemand an den »guten Arten« zweifeln V« Het eenige bruikbare kenteeken, waardoor Baer de vrouwe- lijke wespen van similis en pint verder meent te kunnen onder- scheiden, vindt hij in den bouw der sprieten, welke ook niet aan Sn. van Vollenhoven ontgaan was. De sprieten van similis schijnen korter, gedrongener, en dieper gezaagd te zijn dan die van pini. Baer schijnt het intusschen wenschelijk te achten, nog meer biologische onderzoekingen te doen omtrent wijze van eier- leggen enz. Uit parthenogenetische eitjes van twee gekweekte similis-wes- pen, op Finis silcestris gelegd, verkreeg liij eenkleurige groene larfjes met grooten zwarten kop, welke na vervelling het bonte kleed der similis-larven aannamen. Slechts een zestal is inge- sponnen ; wellicht zal het doelmatiger zijn de proef op Piims strobus te herhalen, ook om te zien, of de si>nilis-'wes\^ hare eieren meer verspreid ligt. 