Bijdragen tot de taal-, land- en volkenkunde
Maka padi didalam bahasa Rotti dikatakan olih Upac, Ringgoé, Landu, Bilba, Diu dan Lélenuk: hade. Korbaffo katakan: hade. Termanu, Keka dan Talaë katakan: hade. Bokai katakan: hade. Dengka dan Jélain: a@1é. Ti katakan: hade. Unale dan Dela: ärö. Maka dallek didalam bahase Rotti dikatakan olih Upso: tadaru; Ringgou: tadalugq; Landu: tamutéa. Bilba, Diu dan Lélénuk katakan: takadalug. Korbaffo katakan: mangaläüng. Termanu, Keka dan Talaë katakan: mangalauk. Bilba, Diu dan Lélenuk katakan: mangalauk. Bilba, Diu dan Lélenuk katakan: mangalauk. Bilba, Bilba, Diu dan Lélenuk pakai pada pénindisan suara pératain padóa-ah atau padda-kah; dan akan ménundjuk Maka dallek dallek, dallek dallek, dallek pakai pada pénindisan suara pératain padóa-ah atau padda-kah; dan akan ménundjuk Maka dallek, dallek dallek, dallek pakai pénindisan suara pératain padóa-ah atau padda-kah; dan akan ménundjuk Maka dallek, dallek dallek, dallek pakai pénindisan suara pératain padóa-ah atau padda-kah; dan akan ménundjuk Maka dallek, dallek dallek, dallek pakai pénindisan suara pératain padóa-ah atau padda-kah; dan akan ménundjuk Maka dallek, dallek dallek, dallek pakai pénindisan suara pératain padó Suatu pérmintain atau suatu pénindis, maka dipakainja pérkainja hubungan 4q atau méngkuatkan barang bitjara salaku pun dalam bahasa Mélaju  Upao Manu pui-ah lah (satuan). Ringgou Tandu {Manu pui-ara Jah (kalébihan). Bilba.. kah.. (satuan). Diu | Lélenuk kala.. (kalébihan). Korbaffo.. kah.. (satuan). id... kala.. (kalébihan). Termanu (Pui-kah lah (satuan). Keka Talaé Pui-kala lah (kalébihan). Bokai Manu pui-ah lah (satuan). Manu pui-ah lah (kalébihan). Baä | m’Pui-kah lah (kalébihan). Lalé \ m’Pui lah — (kalébihan). Dengka { m’Bui-ah natamélé (satuan). Lelain m’Bui-alah latam’bélé (kalébihan). m’Bui-kara Jambu (kalébihan). Unalé m’Bui-ah natamélé (kalébihan). Déla m’Bui-ara latam’bélé (kalébihan). Pada ménundjuk kapunjaän dari pada oknum satuan dan kalébihan, maka ditambahi pada achirnja pératain nama satu atan lëbih banjak huruf. Upao au rarak _beita punja kuda. Ringgou | —_ darak n n " Landu — ndarak nr mn ” Bilba au lalang ” ” „ Diu | Ld n ” n n Lélenuk ” n ” ” n Korbaffo au ndälang 1» „ Termanu Keka | au ndalang » Talaé Bokai au lalang ” ” ” Gar AKAN BAHASA ROTTI. Bait | au n'dalang beita punja kuda, Dengka | au n'dalang beita punja kuda, Lelain =| Ti au n'darang =» ” ” Unalé u nde ” ” ” Daa a rang Pada ménundjuk kapunjaän oknum 2e satuan ditambahi huruf # pada achir pérkatain nama stp i ram. o dram. » wdaram. » Talam, » wdalam. Pada ménundjuk kapunjaiin oknum 3e satuan, atau éni, maka ditambahi pada achir pérkatain nan ria raran. ndia daran, ndia n'dalan, lia lalan, dan Jain? s Pada ménundjuk kapunjain oknum le kalébihar hita, maka ditambahi huraf # pada achir pérkatain nama hu ami  maka ditambahi pada achir pörkataä sépérti: éi ndalam, dan lain? sabagainja. Pada ménérangkan kapunjaän oknum 3e kalëbiha: (sira dan sila), maka ditambahi pada achir pérkatai sépérti: sila uman (uma = rumah) = marika i Maka di dalam bahasa Rotti adalah : 1. Pérkatain waktu jang tiga bolih diubahkan. 2. Pérkatain waktu jang tiga bolih diubahkan. 3. Pirkataän waktu jang tiga bolih diubahkan. 4. Pirkataän waktu jang tiga waktu, ja itu: Waktu jang sékarang. Waktu jang sudah lalu. Waktu jang akan datang. Lihatlah dibawah ini kaubahan dari pada bébérapa pérkatain waktu jang bolih diubahkan, ja itu dari pérkatain waktu tapadéi (bérdiri). Waktu jang sëkarang. Beita bérdiri au apadéi angkau — & mapadéi dia — n'dia napadéi kita — ita tapadéi kami — (ai) ami mapadéi marika itu —  waktoe jang akan datang, maka dipakaikan pérkatain sangga atau mahani (akan, nanti); dilain käradjaän dikatakan sànga atau saka. Waktu jang sudah lalu. Beita sudah bérdiri au apadéi soh angkau ss» ” & mapadéi — dia ” ” n'dia napadéi — kita ” itatapadéi — kami ” ” al mapadéi — kami ” ” éi mapadéi — marika itu » ” sila lapadéi — marika itu » ” sila lapadéi — marika itu » ” sila lapadéi — kami ” ” ai — mapadéi kami ” ” ai — mapadéi kami ” ” ai — mapadéi kami ” ” el sangga (mahani) mapadéi marika ita » ” sila ” lapadéi Hal pérmintaän atau parintah satuan kalébihan mapadéi mapadéi Kaubahan dari pérkataiin pékerta iat (lihat): Waktu jang Kaubahan dari pékerta iat (lihat): Waktu jang Kaubahan Sékarang. Be Volgr. IV. âl Kami ” moo... ai ” kamu ” éi ” marika itu 7 ” sila» Ila] pérmintaän atau périn tah. satuan... kalébiha mita..... mita. Kaubahan dari pada pérdjain téu (j Waktu jang stkarang. Beita pérgii. au u angkau mo. a n dia o.,, ndia n kita o.. ita te kami ” ai m kamu ” oe 4 n marikaitu 7... sila 1 Beita sudah pérgii AKAN BAHASA ROTTI. 645 Waktu jang sudak laloe au u sâh. a mu sah. ndia neu » ita téu „ al méu éi méu wv sila Ìéu -» Waktu jang akan datang. angkau ” dia nm kita ” kami ” kami ” marika itu 7 Beita akan pérgii angkau ” ” dia ” n kita n ” marika itu » au a ndia ita al éi sila sangga (mahani) u ” ” mu ”  mu kamu méu Kau  dia ”... ndia 1 kita ”.. ita 4 kami ” ai 1 kami ” oe a marikaitu 7 2... sila AKAN BAHASA ROTTI. 645 Waktu jang sudak laloe Beita sudah pérdi... au u sah. angkau ” ee mu _ sah. dia ”... mndia neu „ kita ”... ita téu ov kami ” ”... mndia neu  au atané. Angkau nm... & maténé. dia ”... Wdia natané. kita ”... ita tatané. kami ”.. … al maténé. kami ”.. … al maténé. marika itu 7... Sila latané. Waktu jang sudah lalu. Beita sudah tanja... au atané sah. Angkau o ww, …. & maténé sah, dia ” „… … mn'dia natané sah. kita ” ” ita tatané sâh. kami „ ” ‚ ai matiné „ kamu „ ” ei matané ” marika itu „ sila latané 2 646 Beita akan angkau „ dia kita kami kamu marika itu RR VU Vz u 3 AKAN BAHASA koTri. Waktu jang akan datang. tanja . . . au sangga (mahani) atané. a 7 6 -« â ” ” matané. # ndia a” a” natané. „ ita ” „ tatané. „ al ” ” matand. ” éi ” ” matané. " sila „ ” latané. Hal pérmintaän atau périntah. satuan …. . . kal&bihan. matané . . . matané. Kaubahan dari pada pérkatain pörkataän pékérdjaän tangga- tug (6) takatug (1) tangatug (2) (duduk). éi sila anggatag. Waktu jang sëkarang. manggatug. hanggatug. tanggatug. Beita duduk dan lain? sabe- gainja. manggatug. manggatug. langgatug. Waktu jang sudah lalu. anggatug sah. manggatug nanggatug tanggatug manggatup manggatug langgatug sah. „ Beita télah duduk dan lain: y all sabagainja. y y ” Waktu jang akan datang. au sangga (mahani) anggatug. „ n’dia ” ita ” al n el n sila ” manggatug. nanggatug. Beita akan duduk dan lain? saba- tanggatug. gainja. manggatug. manggatug. langgatug. AKAN  sunggu (*) suku (!) sungu (2) (tidur); asa (bëli); lépa (pikul); sag-é (naik); héné (mémandjat); dadé (ménanak); dedea (2) kókólak (e) kókólag (*) (bitjarakan). Maka pörkataän pékérdjain jang térsébut tinggal sarupa djuga pada sakalian oknum. Tahatlah: Waktu jang sökarang. Beita tidur . . au sunggu dll. sabag . . . . A sunggu ndia sunggu ita sunggu al sunggu é1 sunggu sila sunggu Kaubahan dari pada pérkatain waktu jang térhubung (hoq-u tain (tangkap). Waktu jang sékarang. Beita tangkap... au hogu aan. dan lain?... & maan jang bérikut.... ndia » naan ita „ taan al „ maan él 7” maan sila » laan Waktu jang sudah lalu. Beitah sudah tangkap... au hoq-u aan sah. angkau 7 ”... & hog-u maän sah. n'dia hog-u naän sah. ita 1 taän 2» al „ maan 7 Kamu sudah tangkap... ei hoq-u maän sah marika itu » ”... « Sila a lain w Waktu jang akan datang. Beita akan tangkap au sangga (mahani) hoq-u adn dan lain? jang a n° ” maän bérikut n'dia ” y Naan oh (déngan) Maka pörkataän hubungan jang dipakaikan atau); te (tétapi); makanénima (djikalau) Maka pörkataän pérasaiin jang dipakaikan itu ado! ama! Akan mêëniru barang bunjian maka dipakaik: bé! méq! st! ALA or ALAH. DOOR A. C. VREEDE. In de vorige Bijdragen bl. 285 en 286 schrijft Prof. Niemann: „Bij de in het eerste gedeelte dezer studiën vermelde Boeg. en Makass. partikel ala het Jav. ala of alah niet vermeld, ofschoon ik wel het Jav. Woordenboek (laatste uitgave) s.v. alah, kadi t en lah daarover had nagezien. Ik deelde dit niet mede, omdat hem voor mijn onderzoek niet genoeg gaf. Sedert heb ik echter het van wijlen den heer Wilkens afkomstige Jav. Woordenboek, dat in handschrift in de Tseidsche. Universiteitsbibliotheek berust, over dit woord geraadpleegd en daar vond ik s.v. hala III: rook halah, omdat, eer dat, liever of beter dan, in plaats van, dan dat, s.v.: „hala sira hangluruggi marang mami, wis prapta priyongga B. S. 356: eer gij, of in pl. van dat gij mij komt bestrijden, kom ik zelf daartoe bij uv..... nAlah médun ngagni tengsun, hangur tuwékkén tumuliv R. Dj. bl. 310: eer werp ik mij in het vuur Doorsteek mij liever onmid-dellijk; halanne of halahhanne hora karuwan betjik dadi tjarik in plaats van dat men niet weet wat men is, is he beter een schrijver (kopiist) te zijn, „rhajo pada kértu, halangur~ vlaten wij een kaartje leggen in plaats van niets te doen. Alle daar gegevene voorbeelden hier te geven acht ik overbodig. Ook de door W. bijgevoegde vergelijking met een paar Arabische Prof. Niemann is waarschijnlijk mede van den rechten weg gebracht door de zeer twijfelachtige bet. van alah = kaja of kadi. Deze bet. die door Roorda ont- leend is aan het ms. wib. van Winter en Wilkens, dach door geen enkele plaats uit de Javaansche literatuur gestaafd wordt, en ook in het ms. wdb. van Wilkens niet voorkomt, had in de laatste uitgave van het Jav. Handwdb. zoo niet geschrapt, dan toch voorzichtigheidshalve behoore gesteld te worden op rekening van WW. 850 ALA OF ALAH. woorden vermeld ik niet, omdat ik het zeer | denken is aan overneming uit het Arabisch. Dot dat het Mak? en Boeg. ala in beteekenis nauw Jav. kalah, ja dat het zelfs wel mogelijk is deze partikel aan het Jav. hebben ontleend e aardige wijze hebben toegepastu..... (en dan heb mij sedert nog eene plaats in de Babad unity innerd, namelijk bl. 385 bovenaan, waar hala is in den zin van ons dan na een comparatief ¢ snede als men al Ain het Boeg. en kala in bezigen, Het komt mij althans niet waarschijn bet woord kala in de beteekenis van: kwaad, eet te nemen is. Deze opvatting berust op misverstand. In al de aangehaalde plaatsen beteekent ala of dan villek en derg. of bij vergelijking volgens gebruik wslechter (zijn), onderdoen, enz. Wi vertaald worden op de door Wilkens gevalgde v of beter dan,y zin plaats vans, „dan dats of » Niemann ala op de plaats uit de Babad wil verst nooit, evenmin als asor vonderdoeny in de uitd poent anglangkoengi, asor widadari „ht buitengen, een widadari”. In all die zinnen toch staat ala of alah vóor dat minder goed, minder wenschelijk, minder betan wordt tegenover dat wat beters, „wenschelijk” derg. voorkomt, hetzij dit laatste door de Jav. bötjiq vlievery, „beters, „verkieslijker enz.” wo of niet. Zoo geeft dan ook het Jav. Wdb. (laatste u nganggoer (op anggoer) als grondbeteekenis: ledig te zitten» een spreekmanier voor #tijdverdr verdrijfs. En of men nu hajo pada kértu, Ì vertale door: „laat ons een kaartje leggen, in pli doen» (W.) of vtot tijdverdrijf” is vrij onvers De heer van der Pant maakt mij attent op het in de la wab. s. v. ajoe schter de bet. «schoonheil» bijgevoegde vre tecken heeft geen zin en is dus te schrappen. ALA OF ALAR. 651 aan de grondbeteckenis van ala vslechtr, of «slechtery en derg. nief, rake. Niet anders op de plaats uit B.S. 356, hala sira hanglu-ruggì marang mami, wis prapta prijongga, door Cohen Stuart vertaald: „pt ware onbetamelijk, zoo gij tegen mij moest te velde trekken en daarom ben ik zelf hierheen gekomen” of welligt met het oog op de vergelijking beter: »minder betamelijk was het dat gij tegen mij moest te velde trekken, en daarom ben ik zelf hierheen gekomen» m, a. w. vliever of in plaats van u tegen mij te laten optrekken, vond ik het beter zelf bij u te komen.»! Uit de plaats van de Babad bl. 385 die het meest overeenkomt met R. Dj., bl. 310 blijkt verder, dat de bet. van veerder” of abeter dan” voor ala of alah geheel onaannemelijk is, daar het in die zinnen vergelijkenderwijze juist wordt gesteld tegenover angoer (liever of beter): ala mati ana ing pambélokkan angur matija prang, verger is het te sterven in de gevangenis, beter is het te sterven in den strijd of “beter is het sterven in den strijd dan in de gevangenis en R. Dj.: alah medun ngagni teng - sun, angur tuwékken tumuli. Volg. W. veer werp ik mij enz,” eigenlijk: merger is het (voor mij) mij in het vuur te werpen, beter is het dat gij mij dadelijk doorsteekt, m. a. w. doorsteek mij liever dadelijk, dan dat ik mij in het vuur werpe. # Nog wordt in plaats van ala of alah ook bijwoordelijk het afgeleide alan of alahane nl. alane of alahane gebruikt, juist in dezelfde beteekenis van „kwaad, slechtr vergelijkender wijs merger, vlechtery: halanne of halahhanne hora karuwan, bétjik dadi tjarik, vdaar het erger is om niet te weten, wat men is, is het beter om tjarik te zijns, m. a. w. liever een tjarik, dan niet te weten wat men is enz. of wil men volg. W.: in plaats van dat men niet weet, wat men is, is het beter een schrijver (kopiist) te zijn. Winter en Wilkens (in manuscript Wdb.) die trouvéens dit spraakgebruik bij ala nog gegen eenvoudig verklaarden uit ala of alah nl. in den zin van pslechtr, rkwaadr en vonderdoeny, wverliezeny en zich niet wagen aan vergelijking met Arabische woorden om tot een hala of halah III te geraken, geven nog dit voor-beld (zij stellen alane of alahane gelijk aan adja sing, ofapa De doer C. S. aan alah silih toegekende beteekenis: «wel verre van is dan ook alleen als eon vertaling nan te morken. Zie Wdb. op silih. En waarom zouden wij dan met Wilkens meegaan e meer dan twijfelachtige vergelijking met Arabische Niemann ook deinst daarvoor terug) eene andere betee Leiden Juni "89. NOTULEN VAN DE ALGEMEENE EN BESTUURSVERGADERINGEN AN HET KONINKLIJK INSTITUT VOOR DE TAAL-, LAND- EN VOLKENKUNDE VAN  Humme, Bool, Martin, Snouck Hurgronje, Wilken, Niemann, Riedel en Wijnmalen (Secretaris). De notulen van het verhandelde in de vorige vergadering worden voorgelezen en goedgekeard, waarna eveneens mededeeling wordt gedaan van de aanteekeningen der laatst gehouden Algemeene jaar-lijksche vergadering, welke voorloopig worden vastgesteld en zullen worden opgenomen in de eerstvolgende aflevering der Bijdragen. De Voorzitter deelt mede, dat van de heeren Dr. L. W.G. de Roo en Prof. Dr. G. A. Wilken brieven zijn ontvangen, waarbij zij kennis geven de op hen uitgebrachte benoeming tot leden van het Bestuur te aanvaarden. Der vergadering tegenwoordig, worden zij voorts door den Voorzitter verwelkomd, die hun de behartiging van de belangen van het Instituut aanbeveelt, in de hoop tevens dat zij zullen willen mede-werken ter bevordering van het doel der Vereeniging. Aan de orde is de verkleffend van een Voorzitter, Ondervoorzitter, Penningmeister en Secretaris ingevolge art. 9 van het Reglement. Uit de gehouden stemming blijkt dat ter vervulling dier verschil- lende betrekkingen respectievelijk worden herbenoemd de heeren Kern, Kielstra, de Groot en Wijnmalen, die, onder dankbetuiging, zich bereid verklaren opnieuw het hun opgedragen mandaat te anvaarden. Na mededeeling van de voornaamste ingekomen boekwerken, wordt bericht, dat zijn ingekomen : 10, eene missive van de Directie van de United Survey, te Washington, houdende dankbetuiging 4 van de eerste aflevering van deel XXXVII der F Instituut. Voor kennis gving aangenomen. 20. eene missive van het Bestuur van de Société te Parijs, van den 28 Februari jl., waarin het van eenige leemten in de verzameling der Bijdn lijke Werken, die het Genootschap telkens van he ontvangen, met verzog het outbrekende te will handen gesteld van den Secretaris, met opdracht, zoo aan het gedaan verzog te voldoen, terwijl het Bi zich bereid verkla Art zijne tüsschenkomst te verde aanvulliug geldt van de ontbrekende aflevering schrift voor Indische taal-, land- en volkenkun verkeerdelijk door het Parijsche Genootschap wo! 8°, missives van de hh. Jhr. mr. J. F. Alewijn J. W. van den Broek, A. Cochius, W. J. Derx, Burg, Prof. mr. H. L. Drucker, mr. W. Fr Hingst, dr. C. W. Janssen, A. H. Kiehl, A. M mr. J. A. Levy, mr. A. Lind, G F. Lucardie, Pi heim, W. L. de Petit, Prof. dr. A. Pierson, Jhr. Jhr. J. H. P. von Schmidt auf Altenstadt, N. D. A. Schröder, E. P. C. Sol, J. N. A. Baron Taets G. C. C. Thierens, L. de Vlaming, C. E. Uhlen! H. Wierex, mr. O. J. E. Baron van Wassenaer F. J. A. van Zijll de Jong, — allen houdende kennen auf den het voor kennisgeving aangenomen. 40. missives van de hh. F. Buttikofer, Dr. A. A J. van Dam van Isselt en P. C. F. Snellen, wa zij de benoeming tot leden van het Instituut op persoonlijke redenen zich genoopt gevoelen c brachte keuze niet te aanvaarden. Voor kennisgeving aangenomen. 50. eene missive van den heer mr. C. F. van M het Hof van Justitie te Paramaribo, waarbij wordt bericht dat hij, gaarne de benoeming tot lid van het Instituut aanvaardende, tevens bereid is als vertegenwoordiger der Vereeniging in Suriname op te treden, met verzoek hem te zijner tijd te willen inlichten op welke wijze hij de belangen van het Instituut het meest zou kunnen behartigen, hetzij door zelf ge en ethn ografische en linguistische bijdragen te leveren of anderen tot de inzenden de voorhängende op te wekken, hetzij door toezend van de voornaamste in de kolonie gedrukte stukken en werken, terwijl inmiddels de sedert 1 Januari jl. verschenen nummers van een der aldaar verschijnende couranten worden aangeboden. Den Secretaris wordt opgedragen de gevraagde inlichtingen te verstrekken. 60. eene missive van den heer F. H.J. Privé, te Solok, houdende bericht, dat de benoeming tot lid van het Instituut door hem wordt anvärzt. Voor kennisgeving aangenomen. 7°, briefkaarten van Commissarissen uit Indié, van 13 Januari en 17 Februari jl., houdende mededeeling dat, met ingang van 1 Jan. 1888, als leden van het Instituut zijn toegetreden de heeren mr. W. A. J. van Davelaar, leerar aan het gymnasium Willem III te Batavia en L. Knappert, aspirant-controleur te Painan (Sumatra's Westkust), met verzoek hun de edita over het loopende jaar te willen doen toezenden. Voor kennis gewing aangenomen. Ter tafel wordt gebracht een schriven van Commissarissen uit Indië, dd. 25 Jan. jl. Ne B/154, waarbij wordt aangeboden: a. de krekening en verantwoording van hun geldelijk beheer over 1887, sluitende met een kassaldo van f 250.855; 4. eene opgaaf van de leden die achterstallig zijn in de betaling hunner contributie, waarjit beendeten paar toelichtende aantekeningen; c. eene lijst van de Indische leden, met opgaaf van woonplaats, waaruit blijkt dat het Instituut in Indië 176 leden telt, waarvan 19 met verlof in Nederland en 4 in Nederland hunne contributie betalen, terwijl sedert nog als lid is toegetreden de heer Dr. H. J. Boelman te Djokdjakarta, onder mededeeling wijders, dat door gebruik te maken van de destijds door Commissarissen gedane aanwijzing voorzeker het ledental in Indië nog voor aanmerkelijke uitbreiding vatbaar zal zijn; d. eene lijst van de personen die van de ledenlijst zijn aid van 9; en eindelijk e. eene eene lijst der in verantwoord De Secretaris deelt mede. Dat de Penningmet aangeboden verantworten heeft nagezien en in warom hij voorstelt daarop de goedkeuring vai verleenen, onder dankzegging aan Commissarissen beheer; en wat voorts de overige door hen overg betreft, hem, Secretaris, te machtigen van den aanteekening te houden en Commissarissen de inli strekken, welke hem in het belang hunner adn mochten voorkomen. Dienovereenkomstig wordt bes) Naar aanleiding eener mededeeling, in de va gedaan, rapporteert de Penningmeester, dat aan det Teding van Berkhout wèl voor de vertaling van het et Boek's reisverhaal, doch niet voor die van het s mu is verschenen, honorariam ís uitbetaald geworde wisseling wordt, overeenkomstig zijn voorstel, beslote alsnog te voldoen en dit te stellen op £12 per vel Onder herinnering aan de oproeping, door den heer Samarang tot eenige belangstellenden hier te lande gerie van de Indische belangen, deelt de heer Kielstra onlangs eenige heeren hebben vereenigd, die gaarn bespreking der zaak zouden willen samenkomen, wa ging verzoekt voor die vergadering gebruik te me de vergaderza van het Instituut. Zonder beraadslänglich wordt de gevraagde machtig Niets meer hierna aan de orde zijnde, wordt de voorzitter gesloten. Q92STE BESTUURSVERGADERING vu 292sTE BESTUURS VERGADERING GEHOUDEN 21 APRIL 1888. Tegenwoordig de hh. Kern (Voorzitter), Kielstra (Onder- voorzitter), J. H. de Groot (Penningmeister), Bool, Martin, de Roo, Snouck Hurgronje, Wilken, Niemann, Riedel, Humme en Wijnmalen (Secretaris). De notulen van het verhandelde in de vorige vergadering worden gelezen en goedecken. De heer Snouck Hurgronje deelt mede, dat hij van sommige leden weder klachten heeft vernomen over de verzending der Werken en Bijdragen van het Instituut, welke zij über eerst laat ontvangen. Hij verzoekt dat hiervan aanteekening in de notulen geschiede. Naar aanleiding dezer mededeeling wordt, overeenkomstig het voorstel des Voorzitters, besloten den Secretaris te machtigen hieromtrent met den drukker van het Instituut, die tevens met de verzending der werken is belast, in on derhandeling te treden en de noodige maatregelen te  eerste deelen, gedurende de jaren 1871/78 uitgegeven, onder aan de Undersecretary of State for India zal worden medegedeeld, onder aanvulling van zijn aanbod tot aanvulling der reeks. Voor kennisgevingen: Jo. eene missive van de Koninklijke Akademie vatte Amsterdam, houdende dankzegging voor de gezo Be reeks, deel ITI, afl. 1. en voor het 2e gede reis in Oost- en Zuid-Borneo. Voor kennisgevingen aangenomen. 20, eene missive van den Secretaris des Nass. Ve kunde, waarbij wordt verzocht de voor zijn geno¢ edita van het Instituut naar Wiesbaden te willen zé Hiervan wordt aanteekening gehouden. 80, eene missive van den Bibliothekaris van de dei Táncei, te Rome, houdende verzoek om, zo anvulling der reeks van de Instituutswerken, te u de eerste aflevering van deel VI, de volgreeks, der De Secretaris wordt gemachtigd, zoo mogelijk, te voldoen. 4°. eene missive van den heer van J, P The van sterdam, houdende bericht van de aanvaarding van van het Instituut. 5®. eene missive van den heer J. W. Maxwell, te Pen: onder dankbetuiging voor de hem verleende onderscht gaarne zijne benoeming tot buitenlandsch lid van aanvaarden. De missives sub 40 en 5° worden voor kennisgevi terwijl nog wordt aangeteekend, dat wegens overlijde buitenlandsche leden moeten worden afgevoerd Prof. te Leipzig, Sir Walter Elliot Wolfelee (Schotle Bhagwälide Indraji, te Bombay. Van het buitenlandsch lid, den Graaf Meyners d’ is ingekomen een schrijven, waarbij, onder mede bestaande plan tot het houden van een Geograph Paris ter gelegenheid der tentoonstelling in 188 wordt gedaan, om, evenals in 1878, ook nu wed daarbij te mogen vertegenwoordigen. Overeenkomstig het voorstel des Voorzitters wordt dit verzoek vooralsnog geene beslissing te nemen. ZOZTE BESTUURSVERGADERING. Ten vervolge van hun schrijven van 25 Januari jl. ne. B/154, bieden Commisarissen te Batavia, onder geleide eener missive dd. 10 Februari jl. no, B/155, eene prima-wissel aan, groot f 305.25 N. C., beaalbaar zes maanden na dato, welk bedrag het kassaldo op 1 Januari van dit jaar vertegenwoordigt, vermeerderd met het geen sedert ontvangen werd. De wissel is bereids aan den Penningmeester ter hand gesteld, terwijl de ontvangst daarvan zal worden erkend. De Secretaris doet mededeeling van den inhoud der met 1 Juli a. s. uit te geven derde aflevering van de Bijdragen, waaruit blijkt dat, met het oog op het wenschelijke eener plaatsing van de uitgebreide artikelen der heeren Kielstra, van Langen en Wilken, de affevering zeer omvangrijk zal zijn, waarom hij machtiging vraagt en erlangt het voor elk nummer vastgesteld aantal vellen ditmaal te mogen overschrijden, met dien verstande echter, dat de October-affevering eenigszins zal worden ingekrompen. De Secretaris g Este unterige versagte van de door hem met de firma Brill en den heer Snouck Hurgronje gevoerde nadere onder-handelingen betreffende de vorgenomen uitgave van het werk van laatstgenoemde, in verband met de vroeger daaromtrent gemaakte voorloopige berekening van kosten als anderzins. Overenkomstig zijn voorstel, nader toegelicht en ondersteund door den Heer Snouck Hurgronje, wordt besloten : lo, dat de uitgave zal geschieden in 2 dln. in gr. 8vo formaat, te zamen + 85 à 40 vellen drks, terwijl de platen zullen worden vereenigd in een afzonderlijken Atlas in gr. 40; 20. dat van den tekst en de platen, voor zoover deze litho- en chromolithographiën betreft, eene oplaag zal worden geleverd van 800 exemplaren, terwijl voorloopig van de te leveren photographi- sche platen 500 exemplaren zullen worden bezorgd ; 30. dat zal worden gebruik gemaakt van het voorstel des heeren Trap te Leiden, om van een drietal platen van het werk des heeren Snouck Hurgronje in het Internationale Archief voor ethnographie te mogen opnemen, waarvoor de firma zich verbindt kosteloos zoovele afdrukken af te staan als voor de oplaag van bedoeld werk noodig zal zijn; 40, dat, in de plaats van honorarium, 40 exemplaren van het 50, dat de prijs, waarvoor het werk zal worden gebracht, tot f 20 A f 25 dient verhoogd, doch 4 nite zal worden bepaald, met handhaving echter vi Jf 15 voor elk der 100 exemplaren, die aan ina nieren zullen moeten worden bezorgd; 69, dat, eindelijk, met het oog op den nu oid der geheele uitgave, de kosten daarvan geraamd 4 bedrag van f 4,500 à / 5,000. Overeenkomstig den door den heer Wilken gegeklaart de Secretaris zich bereid, in overleg met de den Uitgever een prospectus van het werk te doen s verspreiding onder de leden, voor wie het, ingevolge v1 besluit, tegen de helft van den handelsprijs zal word, gesteld. De heer Snouck Hurgronje besprakt de uitgave grammatica en chrestomathie, benvens die van het kan met den drak van het woordenboek eerst in der jaar een aanvang worden gemacht, met het oog echt stand vertrek des heeren van Langen en het alleszin dat hij zelf de drukproeven nazie, wordt in overw onverwijld over te gaan tot het drakken van de sp chrestomathie, welke ongeveer op 6 vellen druks kan w Na eenige gedachtenwisseling wordt dienovereenkoi en de Secretaris gemachtigd daartoe de noodige maatre; en het daarheen te leiden, dat de druk, althans van d voor het vertrek van den Schrijver in Juni, zal zijn Niets meer hierna aan de orde  De notulen van het verhandelijk in de vorige vergadering worden gelezen en goedekeur. De Secretar doet opgave van de sedert de vorige bijeenkomst ontvangen boekwerken, waarna wordt medegedekt, dat zijn ingekommen : 1°, missives van de Directie van de Bibliothek der gemeinte- inrichtig ter opleiding van Oost-Indische ambtenaren te Leiden, dd. 26 April jl., van den Conservator van de Bibliothek van Teyler’s stichting te Haarlem, van 25 April jl., en van het Department of the Interior, United States Geological Survey, te Washington, D. C., van 24 April jl., — allen houdende bericht van ontvangst van en dankbetuiging voor de toegezonden 2e aflevering, derde deel, vijfde volgreeks der Bijdragen van het Instituut. Voor kennis gewingen. 20, eene missive van de Directie van de Oberhessische Gesell- schaft für Natur- und Heilkunde, te Giessen, dd. 7 Mei jl, hou- dende verzoek tot ruiling van wederzijdsche uitgaven. Wordt besloten te antwoorden, dat, daar de Oberhessische Ge- sellschaft zich op een geheel ander gebied beweegt dan het Instituut, een letterkundig verkeer tusschen de beide Instellingen geen bevre- digend resultaat zal opleveren 30, missives van de heeren J. C. Bloem, te ’s Gravenhage, en J. G. Plate Jr., te leiden, beiden houdende verzoek van de ledenlijst te worden afgevoerd. Voor kennisgeving aangenomen. xr 203s BESTUURSVERGADERING, 40, eene missive van den heer E. J. Voute, | Nederl. en Ind. Tuinbouw-maatschappij te Zeist, | Buitenzorg, houdende mededeeling van de aanvaard maatschap, onder aantekening dat over de contrib der Maatschapkij te Zeist kan worden beschikt. Voor kennisgeving aangenomen. Ter tafel worden gebracht brieven van Commiss, dd. 19 Maart jl. n°, B/162 en 13 April jl. no. B drie briefkarten van 23 en 24 Maart en 7 April jl deelen daarbij meê: Jo. dat tot leden van het Instituut zijn toegetred H. Bergsma, A. H. G. Fokker, M. Willemstijn horst te Batavia, Mr. Caesar Voute te Semarang, pelle, te Buitenzorg, J. van Hengel, Controleur 2 poera (Sumatra's Westkust), J. G. Schot, te For verzoek aan allen de verschenen edita over het loop zenden; 20. dat in een aan den heer Nijhoff geadre het Bataviaasch Genootschap met bestemming voor het Instituut eenige boekwerken en kaarten zijn ver: eene lijst wordt bijgevoegd; 3°. dat, ingevolge reeds mededeelingen, pogingen in het werk zijn gesteld om van het Instituut de prachtige verzameling photograj Kinsbergen van Javaansche oudheden (andere dan de vervaardigd, te bekomen: welke pogingen niet te verge zoodat hoogst waarschijnlijk binnen kort die collectie Regeering aan het Instituut zal worden geschonken, tegen andere door particulieren vervärdigde photograiander anders dan tegen betaling zouden kunnen worden een kunne worden volledige verzameling zou een bedr nauwelijk voldoende zijn; — 40. dat de heer H. } in verband met zijnne overplaatsing naar Buitenzorg afgezien een Indisch Tuapidarium te bewerken. De Secrataris wordt gemachtigd Commissarissen, nodig, eenig antwoord te doen toekomen. De Secretaris deelt den inhoud mede van een doo lid dr. J. Groneman, te Djokdjakarta, ontvangen 30 Maart jl. betreffende den voorgenomen of wel het den arbeid der Djokdjasche Vereeniging aan de temp van Parambanan, waaromtrent het Bestuur reeds vroeger eenige mede- deelingen mocht ontvangen. Nu de aanvrage om subsidie voor dien arbeid door de Regeering is van de hand gewezen, wordt een beroep gedaan op het Instituut en zijn financieele steun verzocht. Nach der ersten worden beschäftigen den heer Groneman te berichten, datu de groate werken, waarvan de uitgave door het Instituut zu dit als in het volgende jaar wordt ondernomen of voorbereid en aanziellijk kosten vordert, de staat der kas niet toelat an eenige andere onderneming, hoe wenschelijk zij overigens zij, financieren steun te verleenen. Met het oog op de aanstaande verschijning van het werk van Dr. Snouck Hurgronje over Mekka is zuwel met den Schrijver als met den uitgever Nijhoff en de firma Brill in overleg getreden oontrent de samenstelling van een prospectus, dat aan de leden van het Instituut toegezonden en tevens algemeen verspreid kan worden. De Secretaris koestert de hoop dat men daarmeé reeds voor de volgende bijeenkomst zal kunnen gereed komen. De Secretaris deelt mede dat hij, naar aanleiding van de hem in de vorige vergadering verstrekte machtiging, en den Voorzitter gehoord, met den uitgever M. Nijhoff en de firma Brill in onderhandeling is getreden over de uitgave der Atjehsche taalwerken van den heer van Langen. Het Resultat van het gehörden overleg is geweest, dat men zich bereid heeft verklaard bedelde taalwerken, en wel de Atjehsche spraakkunst met chrestomathie en het Atjehsche woorden-boek uit te gven in twee deelen, in 8¢ formaat, met dien verstande dat, voor zoover het de spraakkunst betreft, deze in haar geheel in proef zal worden geleverd vór het vertrek des Schrijvers in Juni a. s. De kosten der uitgave van beide deelen worden geraamd op een bedrag van hoogstens f 2500. Nach aanleiding van de gerezen klachten over de verzending der Werken en Bijdragen aan de leden buiten den Haag, wordt door den Secretaris in overweggeven haar in het vervolg niet meer te doen plaats heben door tusschenkomst van den boekhandel, maar de edita den leden, buiten de residentie woonachtig, rechtstreeks over de post te doen toekomen, evenals zulks met het beste gevolg reeds sedert geruimen tijd geschiedt met de expeditie naar Ost- en West-Indië. Bij de beraadslaging, welke over dit voorstel wordt gevoerd, wordt gevoerd, gewezen op het niet onaanzienlijk financieel offer, dat de kas van het Instituut daarvoor zal moeten brengen, zelfs al wilde men met betrekking tot de te ‘s Gravenhage, Leiden en Delft woonachtige leden de dusver gevolgde wijze van verzending blijven behouden. Overeenkomstig het voorstel van den Voorzitter wordt besloten voorallen geene verandering in den bestanden te ständen te brengen, terwijl de Penningmeister zich bereid verklaart met de firma H. L. Smits in overleg te treden, ten einde eene doleffende verzending der edita van het Instituut te waarborgen. Niets meer hierna aan de orde zijnde, wordt de vergadering door de Voorzitter gesloten. Gouvernement 16 sunr 1888. Tegenwoordig de hh. Kern (Voorzitter), Kielstra (Onder- Voorzitter), Martin, Snouck Hurgronje, Wilken, Bool, Niemann, Riedel en Wijnmalen (Secretaris). Afwezig de hh. Humme, de Groot en de Roo, met kennisgeving. De notulen van het verhandelde in de vorige vergadering worden gelezen en goedekeur. De Secretaris doet opgave van de ontvangen boekwerken, waar- onder een groot aantal brochures op Indië betrekking hebbende, afkomstig van het lid, mr. W. B. Bergsma, te Apeldoorn, en waar- voor bereids de dank van het Instituut is gebracht. Verder zijn ingekommen: 10. eene missive van het Hoofdbestuur der Vereeniging tot bevor dering der Geneeskundige Wetenschappen in N. Indië te Batavia, van 80 April jl. no. 1623, houdende dankbetuiging voor de ont-vangst der Bijdragen van het Instituut. 20. eene missive van het Bestuur van de Vereeniging ter behar-tiging van de Nederlandsche belangen, op de Tentoonstelling te Paris in 1889, houdende noodiging tot deelneming aan die Tentoonstelling, waaromtrent tevens eenige gedrukte bescheiden worden toegezonden. Beide missives worden voor kennisgeving aangenomen. 30. eene missive van de Directie der Société de Géographie, te Paris, van 11 Juni jl., houdende kennisgeving van het voornemen, om, ter gelegenheid van de wereldtentoonstelling in 1889, een internationale geographisch congres te houden, met uitnoodiging 1°. daaraan te willen deelnemen en opgave te doen van de onderwerpen, waarvan de behandeling wordt gewönscht; en 20. zoo mogelijk, voor zoover Nederland betreft, een overzicht sam En te stellen van de reizen, onderzooken, uitgaven, die, gedurende eene eenw, het meest hebben bijgedragen voor de bevordering der geographische wetenschap. Na eenige gedachtenwisseling wordt goedgekeurd omtrent eene deel-neming aan het te houden congres later eene beslissing te nemen, terwijl hetgeen sub 20. wordt verlangd vollend van het Nederlandsch Aardrijkskundig Genootschap, te Amsterdam. 40. eene missive van den heer G. A. Hansen, kapitein de Infanterie van het O. I. Leger, te Meester Cornelis, houdende bericht van de avaarding van het Idmaatschap van het Instituut. Voor kennisgeving aangenomen. 50. eene missive van den heer H. H. Donker Curtius, resident van Madera, waarbij hij mededeelt tot zijn leed het idmaatschap van het Instituut niet te kunnen aanvaarden. Voor kennisgeving aangenomen. 60. een schrijven van Commissarissen van 28 April, no. B/168, benevens briefkaarten van 28 April, 1 en 5 Meilen, houdende bericht: «. dat het idmaatschap alsnog is aanvaard door de hh. T. Ottolander, te Sitoebondo, Mr. J. J. C. Enschedé, te Soerabaja, Mr. J. C. Th. Heyligers, te Bondowoso, J. A. Hooze, te Batavia, Mr. C. Th. van Deventer, te Semarang, R. Fennema, te Medan, C. J. van Schelle, te Muntok, G. P. A. Renaud, te Batavia, en Mr. R. Z. Dannenborgh, te Medang; 4. dat het lid Dr. J. J. M. de Groot, te Amoy, zoolang hij in China is, zijne contributie in xv ZOÁSTE BESTUURSVERGADERING. Nederland wenscht te doen betalen; eu c. dat der Noordaa, te ’s Gravenhage moet worden ge zijnde het bedrag der contributie over "85, '86 er H. E. D. Engelhard, die, zelf in Indië zijne co jaren heeft betaald, terwijl zulks ook door zijn gen van der Noordaa, is geschied. Wordt beschlossen van de namen der tegeträchtigen te houden en van het door Commissarissen sub an den Thesaurier kennen te gven, Door den heer Bool wordt rapport uitgebracht dusver verricht werd, ten einde te geraken tot de een Lapidarium van onze vroegere en tegenwoor bezittingen. Na gehouden overleg met den oud-Hoi door wiens welwillende medewerking eene lijst wei de plaatsen, waarop de aandacht moet worden gi onderzoek ten behoeve van het Lapidarium — zijn vanwege het Instituutsbestuur aan de Ministers Buitenlandsche Zaken de volgende adressen verzond a, aan Z. WD. den Minister van Koloniën: „Geeft eerbiedig te kennen het Bestuur van het } taal-, land- en volkenkunde van N. I. te's Graver dat het in eene zijner laatste vergaderingen de heft besproken om in het belang der geschiedenis aan te leggen van korte beschrijvingen en teekeninge van wat nog overig is van de forten, factorien, plaatsen en andere openbare gebouwen, die van het ° der Nederlanders getuigen en meer inzonderheid va inscriptiën die op de vaak grootsche Praägraf van en kerkhoven voorkommen, ten einde i tot de samenstelling van een Lapidarium van onze Indische bezittingen ; dat die wenschelijkheid algemeen werd beaamd en verzoek het gevolg is der overwegenden, die omtren lijking van het denkbeeld hebben plaats gehad; dat de geldmiddelen van het Instituut te kort sel zameling van een en ander aan bijzondere personen dat het Bestuur voornoemd echter van meenin, Tandvoogden onzer Oost- en West-Indische kolonié: goede gezindheid jegens de wetenschap onderscheiden, het doel ook langs een anderen weg kan bereikt worden; dat het namelijk gelooft dat, indien genoemde Landvoogden eene aanschrijving wilden richten aan de gewestelijke of plaatselijke auto- riteiten om, naarmate daartoe tijd en gelegenheid zal bestaan, een en ander van haar gewest of plaats bijeen te doen brengen en her- waarts te zenden, die verzameling dan ook langzamerhand zal verkregen worden; Redenen waarom het Besturm, vertrouwende op de welwillendheid Uwer Excellentie en Hare genegenheid om het wetenschappelijk streven van het Instituut te steunen, Haar eerbiedig verzoekt ge- noemde Landvoogden, onder toezending van een afschrift van dit adres en der daarbij gevoegde toelichtende lijst van plaatsen, tot het richten van plaatsen. Welk doende, enz. Het Bestuur voornoemd, (get) H. Kern, Voorzitter. (7) T.C. L. WiaNmarLEN, Secretaris. LIJST VAN PLAATSEN IN NEDERLANDSCH-INDIA WAAROP DE AANDACHT WORDT GEVESTIGD VOOR ONDERZOEK TEN BEHOEVE VAN HBT LAPIDARIUM. Java EN MADOERA. Djepara. Anjer. Djoewana. Bantam. Rembang. Batavia. Toeban. Buitenzorg. Grissee. Bandong. Soerabaja. Tjandjoer. Pasoeroean. Indramajoe. Panaroekan. Tjeribon. Banjoewang!. Tegal Banjoealit. Pekalongan. Pampang. Semarang. Arisbaja. Salatiga. Bangkalang. Soerakarta. Sampang. Jogjakarta. Maringan (Soemenep). Se Volgr. IV. Xvint 2948TZ BESTUURSVERGADERING. SALADER EN NABURIGE Saleijer. EILANDEN. KLEINE SOENDA EILANDEN. Palembang. Bima. Djambi. Sapt. Siak. Koepang. Baroes. Solor. Tikoe. Maki Saleijer. Poelo Tingko. Mo 2 Painan. Batjan repo. Djailolo (Halmahera). iouw.. Muntok Amboina. Amblauw. Bornxo. Manipa. Sambas. Kajeli (Boeroe). Pontianak. Groot Banda. Sekadana. Neira. Bandjermasin. Poela Ai. CELEBES EN ONDERHOORIGHEDEN. Posto Run. Makassar. Rosingain. Maros Wokam. Menado. Damme. Boeton. TOELICHTING. In onze uitgestrekte Oostindische bezittingen hebben, sedert den val der Compagnie, groote veranderingen plaats gehad, waardoor de sporen van hetgeen onze vaderen verricht hetgeen onze voorvort geheel uitgewischt zijn. Plaatsen, vroeger gewichtig, hebben hare beteekenis verloren, terwijl andere in aanzien zijn voorvortgegaan. Kerken, forten, factorieren, haveninrichten, door onze voorvortgegnaan. Kerken, forten, factorieren, haveninrichten, door onze voorvortgegnaan. De oude 294STE BESTUURSVERGADERING. xIx begräfte zijn verlaten, omgewold, onkenbär geworden; de verkaufen en grafmonumenten verkaufen. Voor als het oude Batavia, eenmaal de Koningin van het Oosten geheeten, is weinig overgebreren. Het Kasteel is gesloop, de wallen en poorten afgebroken, de Tijgergracht en Prinsenstraat van vroe-geren luister beroofd, de tuinen en lusthuizen der wijk Jakatra verdwenen. De groote kerk is afgebroken en de daar aanwezige grasveld bij de houtstapelplaats, waar niemand er meer naar omziet. Het eenmaal beroemde Observatorium van den predikant Mohr is geslecht. Met uitzondering van het Stadhuis, de Pinangpoort en de nog met eenige grafzerken en grafteekenen binnen en buiten hare muren prijkende Buitenkerk, waaronder het. Graf van den Gouverneur-Generaal Zwaardecroon, is van de groote gebouwen van het oude Batavia bijna niets meer overgebreren. Op het Portugeesche binnenkerkhof zal missschien nog het graf zijn op te sporen van den grooten Zeeuwschen reiziger Samuel van de Putte, die er in 1745 werd begraven. Hetzelfde lot dat de oude hoofdstad  te vergeefs worden gezocht. In Java's binnenlanden zal men, vooral in de beide inlandsche hoofdsteden Soerakarta en Jogjakarta, wellicht ook te Salatiga, Bandong, Tjandjoer en Buitenzorg, nog wel eenige merkwaardige overblijfselen van den Compagnie’s tijd kunnen opporen. Op Madoera kunnen, nevens Maringan, de Europäs, peche wijk van Soemenep, ook Arisbaja, Bangkal in aanmerking komen. 