Historisch overzicht van het onstaan der Gemeenschappelijke Mijnbouwmaatschappij Billiton, van de wet, houdende hare oprichting en van hare statuten
„0m te voldoen aan het rechtmatig verlangen van aandeelhou- „ders B.M., dat zij in nauw contact kunnen blijven met het be- „driif en om gewaaxborgd te zijn, dat het beginsel van eene j.rationeele onverstoorde voortzetting van het bestaande bedrijf „der B.M. geen gevaar loopt, moet dezerzijds de eisch gesteld „worden, dat de zetel van de G.M.B. en dus van den R.v.B. en „van de Directie zullen zijn gevestigd te 's-Gravenhage, met de „bepaling, dat voor de eerste vijf jaren de B.M, zal optreden als „Directrice. ^e Directie der B.M. toch besdiikt over de ervaring van het „beheer van het belangrijke Billiton-bedrijf en kan daarbij pro- „fiteeren van het belangrijk en omvangrijk archief van vele „jaren. „Alleen door deze benoeming verkrijgen de aandeelhouders van „de G.M.B. de zekerheid, dat het bedryf op dezelfde gunstig „beoordeeMe Wiijze zal beheerd worden als tot dusver door het „Bestuur der B.M. is geschied. „Deze regeling heeft men ook bij de N.I.A.M., wier statuten „voor de G.M.B. met voordacht zooveel mogelijk als voorbeeld „zijn genomen. ,3ij het hier overgelegde ontwerp draagt de Directie het beheer „op Billiton op aan een vertegenwoordiger, die voorzien wordt „van een uitgebreide, ver strekkende volmacht. „Ook daardoor komt in den bestaanden toestand, die nimmer „aanleiding gaf tot feezwaren van de N.I. Regeering, geen ver- „andering en wordt de ongestoorde voortzetting van het bedrijf „beter gewaarborgd. 79 „Verder is in het nieuwe voorstel de benoeming van een gede- „legeerde van den R.v.B. in Ned. Indie mogelijk gemaakt". Naar aanleiding van de uit Indie en van de B.M. ontvangen stukken vormde de M.v.K. zich eene meening over deze aangelegenheid en lichtte daarop zijn standpunt als volgt toe in een brief van 20 Octo- ber 1922 No. 1/1760 aan den G.G.: ,Blijkens den brief van 11 Mei j.l. No. 170/T.A. zou de heer ,Roelofsen er de voorkeur aan geven, wanneer de R.v.B. en de ,Directie der op te richten maatschappij in Indie gevestigd ,werden. Hij ziet evenwel aanstonds in, dat daartegen, althans ,v.z.v. dien Raad betreft, verschillende practische bezwaren be- ,staan en geeft daarom subsidiair in overweging dat college in jNederland te doen zetelen, mits in Indie van ruime bevoegd- ,heden voorziene vertegenwoordigers van het bestuur worden ,aangesteld. Naar mijn gevoelen zullen zoowel de R.v.B. als de jDirectie in Nederland moeten gevestigd worden. Ik meen ten ,sterkste te moeten betwijfelen of in Indie op den duur voldoen- ,de keuze zou zijn van personen, geschikt en genegen om het ,lidmaatschap van dien Raad naar behooren te vervuUen. Daar- ,nevens schijnt het mij voor een ongestoorden overgang van ,den tegenwoordigen exploitatie-vorm tot een gemengd bedrijf ,volstrekt noodzakelijk, dat de B.M. althans gedurende de eerste ,vijf jaar met de Directie belast wordt. Slechts op die wijze ,kan de onontbeerlijke continuiteit in de bedrijf sleiding gewaar- ,borgd blijven. In Indie zal dan een gedelegeerde met uitge- ,breide bevoegdheden behooren te zetelen". ,Wat nu aangaat den R.v.B., wil het mij voorkomen, dat er ,geen reden bestaat om de aanwijzing van de Regeerings- ,vertegenwoordigers in dit College op andere wijze te doen ge- ,schieden dan bij de N.I.A.M., d.w.z. door den M.v.K.". Uit de ontwerp-wet en uit de ontwerp-statuten, behoorende bij den brief van den Dir. GB. dd. 13 Januari 1923 No. 16 T.A. Geheim, gericht aan den G.G. en in afschrift doorgezonden aan den M.v.K., 80 blijkt, dat met de wenschen van dien Minister geheel werd rekening gehouden. Bij de behandeling van deze aangelegenheid in den Volksraad kwam men echter daarop terug en reeds in het Af deelingsverslag kon men lezen : „Gevraagd werd welke bezwaren er tegen zouden bestaan den „zetel der Maatschappij in Indie te vestigen. Door vele leden „werd vestiging h.t.l. wenschelijk geacht". en verder: „Het recht van benoeming en ontslag van de 3 leden van den „R.v.B. wenschten meerdere leden toegekend te zien aan den „G.G. in stede van aan den M.v.K.". Vreemd genoeg werd geen aandacht geschonken aan de benoeming der B.M. tot eenig lid der Directie, terwijl deze benoeming toch alleen mogelijk zoude zijn, indien de zetel in Nederland werd ge- vestigd. In de M.V.A. zeide de Regeering: „Ten einde een ongestoorden overgang van den tegenwoordigen „exploitatie-vorm tot den nieuwen te waarborgen, was het nood- „zakelijk de B.M. althans gedurende de eerste vijf jaren met „de directie der N.V. te belasten. Waar deze Mij in Nederland „gevestigd is en niet genegen is haren zetel naar Indie over te „brengen, kan de vestiging van de Directie van het op te rich- „ten bedrijf in Indie niet voorgeschreven worden. De vestiging ,4n Nederland van het gemengde bedrijf stelde de B.M. als een „conditio sine qua non". en verder: „Waar de R.v.B. in Nederland is gevestigd, wordt het juister „geacht het recht van benoeming en ontslag van de 3 leden aan „den M.v.K. toe te kennen". 81 De heer Aay verklaarde in de vergadering van 11 Mei, dat hij ge- lezen had, dat de B.M. als een conditio sine qua non eischte, dat de zetel in Nederland zou blijven. „Maar", zeide hij, „ik vraag mij af, heeft die Mij dergelijke „condities te stellen? Wie is per saldo baas na afloop van de „concessie, wij of de B.M. ? De My had geen condities te stellen ; „ik geloof, dat de Regeering zich feitelijk een beetje aan handen „en voeten gebonden acht aan de B.M., die met de afroom- en „uitbuitingspolitiek begon. Dit standpunt kan ik heelemaal niet „deelen". „Ik weet niet of het ook weer een conditio sine qua non is ge- „weest, dat de benoeming van drie leden van den R.v.B. door „den M.v.K. moet plaats vinden. Mijnheer de Voorzitter! Ik ben „er voorstander van, dat de benoeming geschiedt door den G.G." Aangezien hierop door den Regeeringsgemachtigde niet geantwoord werd, diende hij met tvi^ee andere Volksraadsleden op 14 Mei een amendement in, dat ten doel had aan zijne wenschen tegemoet te komen, terwijl hij in de vergadering van dien dag dit amendement besprekende, zeide: „,Wij achten het een eisch des tijds in het belang van de voort- „schrijdende ontwikkeling van dit land, dat in dergelijke ge- „vallen — en hier bestaat daartoe een prachtige gelegenheid — „de zetels van gemengde.maatschappijen in dit land worden ge- „vestigd en de G.G. de macht aan zich kan houden tot het be- „noemen van den R.v.B. en het vaststellen van instructies als „waarom het hier gaat. „,Wij gelooven en hopen, dat tegen ons amendement geen be- „zwaar zal bestaan, te meer niet, omdat wij de overtuiging zijn „toegedaan, dat de M.v.K. toch niet zoo bijzonder er voor ge- „porteerd zal zijn dit recht aan zich te houden, waar het — wat „wij noemen — zuivere en directe Indische belangen betreft, die „hij ook gaame door den vertegenwoordiger der Koningin, den „G.G., zal zien uitgeoefend". 82 De Regeeringsgemachtigde antwoordde: „Ik heb den heer Aay te wijzen op het feit, dat het hier betreft „een wetsvoorstel, waarbij zeer uitdrukkelijk de bedoeling heeft „voorgezeten om dit bij de Staten-Generaal in behandeling te „brengen en dat het dus een zaak betreft, die de Nederlandsche „wetgever geheel wenscht te behandelen en te beheerschen. Is „dit zoo, dan past het uiteraard meer in dat verband den R.v.B. „door het Opperbestuur in Nederland te doen benoemen. Daar- „mede is het amendement om den zetel van het lichaam hier „in Indie te vestigen, in beginsel in strijd. Het is inderdaad „voor de Regeering op dit oogenblik niet mogelijk om den in „het amendement van den heer Aay tot uitdrukking gebrachten „wensch om den zetel van de vennootschap in Indie te vestigen, „te steunen. Het amendement van den heer Aay wordt daarom „door de Regeering onaannemelijk geacht". Desniettegensta^nde werd het amendement gehandhaafd, op grond van de overweging, dat de behandeling van de Wet door de Staten- Generaal nimmer een beletsel kan vormen tegen de vestiging van den zetel der vennootschap in Indie. Bij de stemming werd het dan ook aangenomen met 24 stemmen voor en 10 tegen. In de M.V.T., ingediend bij de Tweede Kamer der Staten-Generaal werd hierover gezegd: „Een door den Volksraad aangenomen amendement, hetwelk „strekte om te bepalen, dat de vennootschap haren zetel in Indie „zou hebben, is niet overgenomen, omdat de B.M. vestiging in „Nederland als een conditio sine qua non stelt voor hare mede- „werking aan de tot standbrenging van de vennootschap". en: „Niet overgenomen is een door den Volksraad aangenomen „amendement, hetwelk strekte om de benoeming van drie leden „van den R.v.B., in stede van door den M.v.K., door den G.G. „te doen geschieden en om de instructie van deze leden door den 83 „landvoogd te doen vaststellen. Een en ander toch ware kwalijk „vereenigbaar met vestiging van de nieuwe vennootschap in „Nederland". In het Voorloopig Verslag en bij de beraadslaging is men hierop niet teruggekomen. Vermelding verdient nog, dat zoowel in de Statuten als in de Wet is opgenomen de bepaling, dat de R.v.B. voor elke vacature in het College een niet bindende voordracht opmaakt van twee personen. Deze bepaling is op verzoek van den heer Pan gemaakt. Het doel daarvan omschreef hij aan zijne Commissarissen als volgt: „Waar het voor de Regeering moeilijk zal zijn om zonder moti- „veering bij de benoemingen van deze voordrachten af te wijken, „is hiermede toch een waarborg verkregen tegen ongewenschte „verrassingen en is de continuiteit van het beheer hiermede „beter verzekerd". 84 HOOFDSTUK 3. DOEL. (Art. 1 (1) en 2 (1) en (2) der Wet en Art. 2 der Statuten.) Zooals reeds in hoof dstuk 1 is gezegd, werd in de schema's voor eene overeenkomst met de Indische Regeering het doel der nieuwe maat- schappij als volgt omschreven: „Het winnen van tin en andere metalen op het eiland Billiton binnen „de tot dit eiland behoorende territoriale wateren en op de in den „omtrek liggende kleinere eilanden". In de eerste ontwerp-statuten werd echter het doel veel ruimer ge- steld en werd gesproken van: „het opsporen en winnen van tin en „andere metalen en delfstoffen het verwerken van de gewonnen „metalen en delfstoffen en den handel in de daaruit verkregen pro- „ducten, zoomede het deelnemen in ondernemingen, vennootschappen „of lichamen, welke een doel, gelijksoortig of verwant aan dat der „vennootschap, bezitten, alles in den ruimsten zin der woorden". In het op 30 April 1922 te Bandoeng in behandeling genomen ont- werp der statuten waren echter na den zin: „het opsporen en win- „nen van tin en andere metalen en delfstoffen" opgenomen de woorden: „in het gewest Billiton in Ned. Indie", omdat de Dir. GB. 85 net om politieke redenen beter vond, dat statuten en overeenkomst harmonieerden. Een groote vermindering der rechten van de nieuwe maatschappij werd hierin niet gezien, omdat de Staat zich in de allereerste plaats zou wenden tot het nieuwe bedrijf, indien er elders sprake zou zijn van toepassing van een gemengd mijnbouwbedrijf, mits het nieuwe bedrijf getoond zou hebben aan de gekoesterde verwachtingen te voldoen. De uitbreiding van de concessie tot het „gewest Billiton" d.w.z. tot het eiland Billiton, zoomede tot de daarbij behoorende territoriale wateren en de in den omtrek liggende eilanden, werd door den Dir. GB. oorspronkelijk als een compensatie beschouwd voor aandeel- houders der B.M. voor den tusschentijdschen afstand der concessie. De heer Pan achtte die uitbreiding bij voortzetting der Billiton- ontginning als continu-bedrijf niet meer dan logisch en rationeel. Hij zeide daarvan: „Het is de eenige manier om deze wateren en eilanden op econo- „mische wijze te exploiteeren, omdat men daarbij gebruik kan „maken van de goede organisatie der B.M., die vlak in de buurt „Is het voor de B.M. niet meer dan billijk, dat haar als geslaag- „de mijnbouwonderneming de exploratie en exploitatie van Billi- „ton's omgeving wordt toevertrouwd, voor den Staat is het de „eenige verstandige en verreweg de voordeeligste manier om „deze eilanden en wateren in ontginning te brengen. „Waar toch Staatsexploitatie van Billiton zelve by het plan der „Indische Regeering niet in aanmerking komt, heeft zij voor „Billiton's naaste omgeving nog minder zin, terwijl het wel „hoogst onwaarschijnlijk is, dat er een andere ernstige aspirant- „concessionaris zal worden gevonden, die den Staat meer dan „5/8e van de netto-winst kan bieden". De slotzin in de statuten, waardoor geoorloofd werd „het deelnemen „in ondernemingen, vennootschappen of lichamen, welke een doel, „gelijksoortig of verwant aan dat der vennootschap bezitten, alles in „den ruimsten zin der woorden", kwam in het eerste ontwerp niet 86 voor, doch werd in de volgende ontwerpen toegevoegd om „practische redenen". De B.M. wijzigde in haar op 11 September 1922 aan den M.v.K. ingediende ontwerpen den eersten zin, zoodat deze luidde: „het opsporen en winnen van tinerts en andere delfstoffen sub a „genoemd in het eerste lid van art. 1 der Indische Mijnwet, „zooals dit artikel gewijzigd is bij de Wet van 20 Juli 1918 „(Ned. Staatsblad No. 466) op het eiland Billiton en op de tot „het Gewest Billiton behoorende eilanden en de daaraan gren- „zende territoriale wateren"^). Eene toelichting op die wijziging werd niet gegeven. De bij brief van den Dir. GB. van 13 Januari 1923 No. 16 T.A. Geheim door de Indische Regeering toegezonden ontwerpen voor een Wet en voor statuten en de daarbij gevoegde ontwerp M.v.T. gaven dienaangaande meer licht. Art. 1 van het wetsontwerp gaf als doel : „A. het opsporen en het winnen in het Gewest Billiton van tin- „erts en andere delfstoffen, sub a genoemd in het eerste „lid van art. 1 der Indische Mijnwet, zooals dit artikel luidt „ingevolge de Wet van 20 Juli 1918 (Ned. Staatsblad „No. 466) ; „B. het verwerken van de gewonnen delfstoffen en den handel „in de daaruit verkregen producten ; „C. het verrichten van handelingen en het aangaan van over- „eenkomsten, welke tot bereiking van het sub a en & ver- „melde doel bevorderlijk zijn, zoomede het deelnemen in „andere vennootschappen, welke een gelijksoortig doel „buiten het Gewest Billiton beoogen". 1) Dit art. 1 (}) a spreefct van: edelgesteenten, grapMet, platina, osmium, iridium, goud, zilver, kwi]^ bismuth, molijbdeen, tin, wolframium, lood, koper, zink, cadmium, nikkel, kobalt, chroom, ijzer, mangaan, antimoon, arsenik en strontium, alle hetzij gedegen, hetzij als erts, alsook andere delfstoffen, wanneer zij met de hiergenoemde in dezelfde afzetting gevonden worden en dus gezamenlijk gewonnen dienen te worden; delfstoffen, die op haar gehalte aan zwavel of voor de vervaardiging van aluin en vitriool ontgonnen kmmen worden; phosphaten, die tot bemesting dienen en salpeter; steenzout, benevens de daarmede in dezelfde afzetting voorkomende zouten. 87 Art. 2 van de ontwerp-statuten gaf als doel: „het opsporen en het winnen van tinerts en andere delfstoffen, „sub a genoemd in het eerste lid van art. 1 der Indische Mijn- „wet, zooals dat artikel luidt ingevolge de Wet van 20 Juli 1918 „(Ned. Staatsblad No. 466) op het eiland Billiton, op de tot „het Gewest Billiton behoorende eilanden en in de daaraan „grenzende territorial wateren, het verwerken van de gewon- „nen delfstoffen en den handel in de daaruit verkregen produc- „ten, zoomede het verrichten van handelingen en het aangaan „van overeenkomsten, welke tot de bereiking van het doel be- „vorderlijk zijn, alsook het deelnemen in andere vennootschap- „pen, welke een gelijksoortig doel buiten het Gewest Billiton „beoogen, alles in den ruimsten zin der woorden en in overeen- „stemming met het eerste lid van art. 1 der Wet van „(Ned. Staatsblad No )". In de M.v.T. kwamen de volgende toelichtingen voor: „In de overeenkomst van 14 Maart 1892, goedgekeurd bij de „Wet van 18 Juni 1892 (Ned. Staatsblad No. 139, Ind. Staats- „blad No. 182), werd door de Regeering aan de B.M. concessie „verleend voor het winnen van tin op het eiland Billiton. Onder „het doel, dat de op te richten N.V. zich stelt, is behalve het „opsporen en winnen van tinerts ook genoemd dat van andere „delfstoffen, bedoeld onder letter a van het eerste lid van art. 1 „der Ind. Mijnwet, zooals dat artikel luidt ingevolge de wet van „20 Juli 1918 (Ned. Staatsblad No. 466). „Deze toevoeging werd noodzakelijk geacht in het bijzonder met „het oog op een eventueele hervatting van de ontginning der „primaire ertsafzettingen. In deze afzettingen komen behalve „tinerts vaak andere ertsen voor, meestal in hoeveelheden van „ondergeschikt belang zoowel wat waarde als hoeveelheid be- „treft, zooals wolframiet, koper-, lood- en ijzerertsen. Het is „echter gewenscht de mogelijkheid te voorzien van een gelijk- „tijdige winning dier ertsen. „Deelneming in andere vennootschappen, welke een gelijksoor- „tig doel buiten het Gewest Billiton beoogen, dient geenszins „uitgesloten te zijn. Zij opent de mogelijkheid tot deelneming 88 „op gelyke basis in andere soortgelijke ontginningen, die wel- „licht in de toekomst op andere naburige eilanden nog mogelijk „blijken en zulks met gebruikmaking van dezelfde bedrijfsorga- „nisatie. Ook b.v. de oprichting buiten Billiton van een modeme „centrale tinsmelterij in combinatie met andere belanghebbende „tinproducenten en dergelijke daden van economische bedrijfs- „voering moeten voor de op te richten vennootschap mogelijk „blijven zonder dat daarvoor een wetswijziging moet plaats „hebben". De M.v.K. kon zich in het algemeen met de gegeven toelichtingen en de geformuleerde redactie vereenigen, doch merkte alleen op, dat het beter ware te spreken van „de thans het Gewest Billiton vormen- „de eilanden en de daaraan grenzende territoriale wateren", omdat dit ook gezegd werd in art. 2 (1) der ontwerp-wet, waarin het recht van het gemengde bedrijf tot het opsporen en winnen van de ge- noemde ertsen werd vastgelegd. Aan dit voorstel werd in Indie gevolg gegeven. In het Afdeelings-verslag toonde men zich echter over de redactie van het artikel ontevreden. In dat verslag toch lezen wij : „De toekenning van de bevoegdheid tot „het deelnemen in „ „andere vennootschappen, welke een gelijksoortig doel buiten „ „het Gewest Billiton beoogen", vestigde bij verschillende leden „den indruk, dat hier een principieel vraagstuk aan de orde is „gesteld van veel wijdere strekking dan noodig zou zijn om een „exploitatie-vorm te vinden voor de winning van ertsen, behoo- „rende tot de Billiton-concessie. Immers door deelneming in „andere vennootschappen, die ook elders kunnen werken, zou „practisch het te stichten gemengd bedrijf zijn werkzaamheden „als algemeen mijnbedrijf over geheel Indie kunnen uitstrekken „en zich zelfs op bepaald gebied door de bevoorrechte positie „t.o. van den Staat tot een monopolie-bedrijf kunnen ontwikke- „len. De leden, die deze opmerking maakten, vonden een derge- „lijke principieele behandeling thans voorbarig, in elk geval „onnoodig. 89 „Tegen deelneming aan een tinsmelterij, gelijk in de M.v.T. is „uiteengezet, zou stellig geen bezwaar zijn te maken, maar een „ongelimiteerde bevoegdheid tot het deelnemen in andere mijn- „bouwkundige vennootschappen, zelfs buiten Indie, kwam ook „andere leden ongemotiveerd voor. Zij achtten het volstrekt niet „uitgesloten, dat het Gouvernement in toekomstige gevallen met „andere vennootschappen op veel gunstiger voorwaarden een „overeenkomst zou kunnen aangaan. De oprichting van het ge- „mengd bedrijf moet beschouwd worden als een noodmaatregel „en haar doel moet derhalve zooveel mogelijk beperkt blijven „tot het thans door de B.M. betreden terrein van werkzaam- „heden. Een van de leden zou gaarne vernemen of deze bepaling „door de B.M. als een conditio sine qua non is gesteld". In de M.v.A. werd daarop geantwoord, dat voor de geuite vrees geen goeden grond bestond. „Immers geeft" — zoo vervolgt de M.v.A. — „zooals reeds is „opgemerkt, in het gemengde bedrijf het belang van het Land „als grootste aandeelhouder den doorslag en geenszins het par- „ticuliere belang van den anderen vennoot, zoodat de Regeering „den gang van zaken geheel in de hand heeft. „De in hare Statuten aan deze N.V. te laten mogelijkheid tot „deelneming in bedrijven, welke een gelijksoortig doel beoogen, „kan toch aan het Gouvernement nooit eenige hinderpaal in den „weg leggen tegen het sluiten van overeenkomsten op gunstiger „voorwaarden met andere vennootschappen. „Deze bepaling werd door de B.M. dan ook niet als een conditio „sine qua non gesteld, doch de Regeering was beslist overtuigd „in het belang van het gemeenschappelijk bedryf te handelen „door de mogelijkheid van deelname in vennootschappen met ge- „lijksoortige doeleinden open te houden". Tijdens de beraadslagingen in den Volksraad zeide het Volksraads- lid van Sandick, dat door de gemaakte bepaling de werkkring der vennootschap feitelijk onbegrensd zou zijn, doordat de mogelijkheid 90 zou zijn geopend, dat het gemengde bedrijf ook in andere streken dan Billiton aan allerlei vennootschappen van gelijksoortigen aard zou kunnen deelnemen en dan zou de Regeering of dan zouden hare vertrouwensmannen in den R.v.B. bevoegdheden erlangen, die verre zouden gaan buiten de gewone wettelijke bevoegdheden, door den begrootingswetgever verleend. Hij voegde er aan toe: „Een volledige uitoefening dier bevoegdheden zou voor het Land „niet alleen geldelijke, maar ook politieke gevolgen kunnen „scheppen van zoodanigen aard, dat de Volksraad en de Volks- „vertegenwoordiging in Nederland niet geheel buiten medezeg- „gingschap gelaten mogen worden". De Regeeringsgemachtigde verklaarde echter, dat onder de woorden : „vennootschappen met gelijksoortig doel" naar de opvatting der Regeering niet anders worden verstaan dan „ondernemingen, welke „met tinontginningen in verband staan en dus ten doel hebben het „opsporen, winnen, vervoeren, verwerken of verhandelen van tin- „ertsen, tin en met tin gehjktijdig voorkomende andere delfstoffen". De door den heer van Sandick mogelijk geachte uitbreiding van de werkingsfeer der vennootschap tot allerlei andere mijnbouwonder- nemingen lag derhalve volstrekt niet in de bedoeling. De heer van Sandick zeide met deze verklaring genoegen te nemen. .91 HOOFDSTUK 4. AANBRENGEN VAN WIJZIGINGEN IN DE ACTE VAN OPRICHTING. (Art. 1 (4), 21 (1) en (2) der Wet en Art. 29 (geheel) der Statuten.) Het Bestuur der B.M. had in zijne M.v.T. behoorende bij de door dit Bestuur aan den M.V.K. ingediende ontwerpen opgemerkt, dat in de voor de N.I.A.M. geldende Wet de bepaling was opgenomen, dat de Mij niet zou hebben eene verplichting tot het verkrijgen van de Konink- Ujke bewilliging op de statuten noch tot het publiceeren van die statuten, terwijl evenmin goedkeuring en publicatie van wijzigingen in die statuten zou noodig zijn, en zulks omdat de goedkeuring van den M.v.K. was voorgeschreven, zoomede inschrijving in het han- delsregister. Aangezien volgens den wensch van den M.v.K. het ontwerp-wet voor de G.M.B. zooveel mogelijk in overeenstemming moest worden ge- bracht met de Wet voor de N.I.A.M., had het Bestuur deze voor- schriften daarin overgenomen. In de aan den Volksraad ingediende M.v.T. komt hierover het vol- gende voor: 92 „In aanmerking nemende, dat de Wet de grondslagen van de „Statuten vaststelt, terwijl daarnevens de Regeering niet slechts „de vennootschap mede opricht, maar ook in verband met de ge- „heele structuur van de nieuwe Mij een overwegenden invloed „bij de statutenwijziging zal hebben, kan de Koninklijke bewilli- „ging zonder bezwaar worden ontbeerd". Uit het Afdeelings-verslag bleek echter, dat enkele leden voor wijzi- gingen in de acte van oprichting de bewilliging wenschten van den Wetgever, terwijl anderen verklaarden, dat goedkeuring van een wijziging bij K.B. hun voldoende voorkwam. De Regeering verklaarde in de M.v.A., dat bewilliging van den Wet- gever op wijzigingen en goedkeuring bij K.B. onnoodig en tijd- roovend zou zijn om de reeds genoemde reden. Tijdens de beraadslagingen kwam het Volksraadslid Aay hierop terug door te vragen of het niet mogelijk zoude zijn wijzigingen in de acte van oprichting openbaar te maken en deze bekend te stellen en bij den Volksraad en bij de Tweede Kamer der Staten-Generaal. De Regeeringsgemachtigde heeft hierop geantwoord, dat het geens- zins in de bedoeling der Regeering lag om de leden van den Volks- raad of van de Volksvertegenwoordiging onkundig te laten van aangebrachte wijzigingen in de statuten. Hij voegde er aan toe: „Er is geen enkel bezwaar om hetzij in den vorm van eene toe- „zegging, hetzij in den vorm van een toe te voegen alinea, te „bepalen, dat van elke wijziging van de Statuten in de Staats- „courant of in de Javasche Courant mededeeling wordt gedaan, „mits er klaarheid bestaat, dat die openbaarmaking niet dezelfde „is als die, van elke N-Y. gevergd volgens hef Wetboek van „Koophandel. „Het gaat in lid 4 toch niet over openbaarmaking in het alge- „meen, maar over die openbaarheid, die t.o.v. alle N.V.'s moet „plaats hebben, nadat de Koninklijke bewilliging — in Indie de „goedkeuring van den G.G, — is afgekomen. „Zoolang na het bewilligingsbesluit de pas bewilligde statuten „niet zijn openbaar gemaakt in de Staatscourant of in de Java- „sche Courant blijven de besturen gebonden en aansprakelijk „voor de handelingen, die zij hebben verricht. 93 „Dit bedoelt de Wetgever hier uit te sluiten en dit is ook in „verband met de geheele techniek van deze wet gewenscht, zoo „niet noodig. Maar de bedoeling of het gevolg van deze alinea „is niet, dat statutenwijzigingen zich nu geheel in het geheim „zouden kunnen afspelen. Mocht daaromtrent het artikel dus „niet duidelijk genoeg zijn, dan kan er geen bezwaar bestaan „tegen verduideUjking, liefst echter niet door redactie-wijziging „van art. 4, maar door toevoeging van een lid, tenzij de Volks- „raad genoegen neemt met de toezegging van de Regeering, „dat dergelijke wijzigingen onmiddellyk zuUen worden gepubli- „ceerd in de Staatscourant en de Javasche Courant". De leden van den Volksraad namen blijkbaar met deze toezegging genoegen, althans zij kwamen hierop niet terug. Bij de behandeling in de Volksvertegenwoordiging zijn tegen de redactie geen bezwaren gemaakt. 94 HOOFDSTUK 5. VRIJSTELLING VAN REGISTRATIE-RECHT. (Art. 1 (5) der Wet.) In hare M.v.T., behoorende bij feen ontwerp-wet en ontwerp-overeen- komst, gezonden aan den M.v.K. op 11 September 1922, zegt de B.M., dat het haar billijk voorkomt, dat geen registratie-recht van de nieuwe vennootschap zal worden gevorderd. Wei moest dit recht be- taald worden bij de oprichting der N.I.A.M., maar dit was een nieuw bedrijf, terwijl de G.M.B. feitelijk was de voortzetting van een be- staande zaak in een nieuwen, door de Regeering geeischten, vorm. Indien volstaan ware met een reconstructie der statuten van de B.M., dan zou slechts betaald moeten worden over het meerdere kapitaal en de registratie-rechten zouden dan voor het grootste deel gekomen zijn ten laste van het Gouvernement. De M.V.K. kon zich blykens den inhoud van zijn brief van 20 October 1922 aan den G.G. met deze zienswijze wel vereenigen. Hij voegde er aan toe: „Van belang schijnt het, dat deze faciliteit ook werd verleend „voor de in 1915 gesloten overeenkomst met de Droogdok Maat- 95 „schappij Tandjong Priok in zake haar 4000 tons dok (art. 2 „der Wet in Ned. Staatsblad 1915 no. 354). „Ook toen betrof het voortzetting van eene gevestigde onder- „neming. Nog zij opgemerkt, dat de Billiton-overeenkomst van ,,1892 eveneens vrij van registratie was". In verband met deze beschouwingen werd de bepaling nopens vrij stelling van het registratie-recht opgenomen in het ontwerp der we* waartegen bij geen der leden van den Volksraad bezwaar bestond, terwijl dit evenmin het geval was bij de leden der Volksvertegen- woordiging. 96 HOOFDSTUK 6. KAPPEN VAN HOUT IN 's LANDS BOSSCHEN. (Art. 2 (4) der Wet.) In het ontwerp der overeenkomst, door het Bestuur der B.M. op 11 September 1922 gezonden aan den M.v.K., was opgenomen: „Voor het kappen van het voor het bedrijf benoodigde hout „blijven de op het einde van het werkjaar 1922/23 nog loopende „overeenkomsten en regelingen tusschen de bevoegde autoritei- „ten en de B.M. getroffen, van kracht". In Indie had het Boschwezen daartegen bezwaren, omdat in de prac- tijk gebleken was, dat de onbeperkte vrijheid wel eens tot minder gewenschte gevolgen leidde, waarom de redactie als volgt werd ge- wijzigd : „De G.M.B. heeft de bevoegdheid tot het kappen van het voor „haar bedrijf benoodigde hout in 's Lands bosschen volgens bij „algemeene verordening te stellen refi:elen, waarvan de toepas- „sehjkheid te haren aanzien echter vervalt, zoodra ter zake van „den aankap van bedoeld hout eene door den G.G. goed te keuren „overeenkomst met haar zal zijn aangegaan". 97 Over deze redactie zijn geen opmerkingen gemaakt,, doch op 8 Mei 1922, toen de stukken reeds in behandeling waren genomen door den Volksraad, schreef de Directeur van Landbouw, Nijverheid en Handel aan den G.G. : „Deze bepaling bevat een waarschijnlijk niet opzettelijk bedoel- „de uitzondering op het reeds aanvaarde beginsel der decentrali- „satie van het boschbeheer in de gewesten buiten Java en „Madoera. Indien zij ongewijzigd in de vast te stellen wet wordt „opgenomen, zal zij bewerken, dat, als eenmaal die decentrali- „satie zooals immers beoogd wordt, bij instructie zal zijn vast- „gelegd, de Assistent-Resident van Billiton wel bevoegd zal zijn „tot reglementeering van alien anderen houtaankap dan dien „voor de G.M.B., maar de regeling van den kap door deze laatste „uitsluitend aan de eentrale Overheid zal moeten worden over- „gelaten. Voor zulk eene uitzondering zie ik geen reden. Althans „schijnt het mij niet noodig toe een gewestelijke regeling van „dezen aankap reeds nu bij voorbaat uit te sluiten. Veilig zouden „naar mijn inzien vooralsnog beide wegen kunnen worden open- „gehouden, hetgeen te bereiken zou ziJn door invoeging van de „woorden: „of krachtens", zoodat de betreffende zinsnede zou „luiden: „Volgens bij of krachtens algemeene verordening te „ „stellen regelen" ". In verband daarmede werd bij M.v.A. deze aanvulling aangebracht. 98 HOOFDSTUK 7. VRIJSTELLINGVAN CIJNS. (Art. 3 der Wet.) In het ontwerp eener overeenkomst,, door het Bestuur der B.M. op 11 September 1922 gezonden aan den M.v.K., was opgenomen: „De G.M.B. is aan het N.I. Gouvernement geen cijns noch eenig „vast recht of daarmede overeenkomende retributie ver- „schuldigd". De M.v.K. verklaarde op 20 October aan den G.G., dat hij zich met dit beginsel kon vereenigen, omdat ook de B.M. niet cijnsplichtig was. In verband met deze zienswijze werd in art. 3 der wet, houdende opgave van de artikelen der Indisehe Mijnwet, die voor de G.M.B. van toepassing zouden zijn, niet opgenomen eene verwijzing naar art. 85 der wet, waarin de te betalen cijns en het vaste recht is geregeld, terwijl naar aanleiding van een desbetreffende vraag door de Regeering in de M.v.A. werd verklaard: „Waar de B.M. bij de bestaande overeenkomst van 1892 niet „cijnsplichtig is, werd het billijk geacht ook het voor de voort- „zetting der tinwinning te stichten gemengd bedrijf denzelfden „vrijdom van cijns te verleenen". Over dit beginsel is verder niet van gedachten gewisseld. 99 HOOFDSTUK 8. DUUR. (Art. 4 en 21 (1) der Wet en Art. 3 en 29 der Statuten.) In het eerste ontwerp voor statuten van een „Gemeenschappelijk Tin- bedrijf Billiton" werd aangenomen een duur van 35 jaren. Om politieke redenen werd het echter beter gevonden dien duur terug te brengen tot 25 jaren. Uit het onderzoek van de Financieel- Technische Commissie omtrent de ertsreserve kon n.l. worden afge- leid, dat deze tijdsduur voor de uitwerking dier reserve zeer voldoen- de zou zijn. Gevreesd werd, dat by het langer stellen van den duur de indruk zou kunnen worden gewekt, dat bij de B.M. de geheime overtuiging bestond, dat de ertsreserve grooter zou zijn dan door de Commissie was aangegeven, hetgeen inderdaad niet het geval was. Mocht later in de practijk blijken, dat de aangenomen tijdsduur te kort was ge- weest, dan zou door statuten-wijziging daarin op eenvoudige wijze kunnen worden voorzien, omdat bij een geslaagd gemengd bedrijf geen politieke bezwaren tegen de verlenging verwacht zouden kunnen worden. In verdere besprekingen met den Dlr. GB. over dien duur werd 100 deze voorgesteld als een aan de B.M. verleend voordeel, waarop echter door den heer Pan werd geantwoord: „De verlenging van den levensduur der B.M. met 25 jaren door „voortzetting van het bedrijf in gemeenschap met den Staat, „wordt door aandeelhouders der B.M. niet beschouwd als een „gunst, doch als hun goed recht. „Er is hier geen kwestie van dankbaarheid van de B.M. aan „den Staat, ook al heeft zij 60 jaren Billiton ontgonnen. Het „haar opgedrongen concessie-contract van 1892 met een winst- „verdeeling zoo bezwarend als nergens ter wereld door een mijn- „bouw-ondememing ondervonden, heeft haar steeds verhinderd „hare organisatie, die ook door de Regeering wordt gewaar- „deerd, elders toe te passen. „De wijze, waarop de B.M. van de haar sedert 1860 gegeven „rechten op Billiton heeft gebruik gemaakt, geeft haar een „moreel recht op voortzetting der ontginning, zoolang deze loo- „nend blijkt. Als compensatie voor prijs te geven voordeelen „kan de verlenging van den levensduur der concessie voor aan- „deelhouders zeker niet gelden". Nadat in het aan den Volksraad ingediende wetsontwerp de tijdsduur op 25 jaren was aangehouden en in het Afdeelingsverslag er de aandacht op gevestigd was, dat de Financieel Technische Commissie een levensduur had geraamd van 10 a 15 jaar voor de uitputting der aangetoonde ertsreserven,^ zeide de Regeering in de M.v.A. : „De duur van het gemengde bedrijf is op 25 jaren gesteld met „het oog op de mogelijkheid van verder gaande technische ver- „beteringen of vindingen, welke het wellicht rendabel zouden „kunnen maken verder te gaan dan thans voorzien kan worden „met de ontginning der armere, zoogenaamde voorwaardelijke, „ertsreserves. Bovendien moet voorkomen worden, dat de keuze „van de meest economische ontginningswijze — wellicht met „machines, die een langeren afschrijvingstermyn noodig maken „dan 10 a 15 jaar — na enkele jaren weer zou komen onder den „onzekeren invloed van een naderend einde der vennootschap". 101 Bij de beraadslagingen in den Volksraad verklaarde het lid Aay: „Deze argumentatie verzwakt het geheele voorstel, want als dat „geldt voor de nieuwe concessie, die wij voor 25 jaar inbrengen, „dan geldt dat evengoed ook voor elken anderen bedrijfsvorm „en als de technische verbetering zoo spoedig zou kunnen ge- „beuren, dat wij met den diepbouw zouden kunnen beginnen, is ,Jiet een zeer groote vraag of dit geen groot voordeel voor ons „zou kunnen opleveren". Over deze beschouwingen werd niet verder gesproken en het artikel werd ongewijzigd door den Volksraad en de Kamers aangenomen. 102 HOOFDSTUK 9. VERTEGENWOORDIGING DER VENNOOTSCHAP IN INDIE. (Art. 5 (2) der Wet en Art. 13 (2) der Statuten.) GEDELEGEERDEN VAN DEN RAAD VAN BEHEER. GEMACHTIGDEN OF VERTEGENWOORDIGERS DER DIRECTIE. Aangezien de N.I. Regeering den zetel van het Bestuur der nieuwe vennootschap in Indie wenschte te hebben en de B.M. dezen wensch onaanvaardbaar achtte, trachtte het Bestuur der B.M. aan de wen- schen der N.I. Regeering tegemoet te komen door in zijne op 11 Sewtember 1922 aan den M.v.K. ingediende voorstellen naast de be- paling, dat de zetel in Nederland gevestigd zou zijn, in de ontwerp- ,«<-atuten op te nemen: „De R.v.B. is bevoegd om op door hem te stellen voorwaarden „en voor door hem te bepalen duur uit of buiten zijn midden een „of meer gedelegeerden in Ned. Indie te benoemen". 103 zoomede : „De Directie en hare leden zijn tegenover de vennootschap ge- „houden zorg te dragen, dat de vennootschap steeds in Ned. „Indie vertegenwoordigd is". terwijl als toelichting daaraan toegevoegd was: „BiJ het hier overgelegde ontwerp draagt de Directie het be- „heer op Billiton op aan een vertegenwoordiger, die voorzien „wordt van een uitgebreide ver strekkende vohnacht. „Ook daardoor komt in den bestaanden toestand, die nimmer „aanleiding gaf tot bezwaren van de N.I. Regeering, geen ver- „andering en wordt de ongestoorde voortzetting van het bedrijf „beter gewaarborgd. „Verder is in het nieuwe voorstel de benoeming van een gedele- „geerde van den R.v.B. in Ned. Indie mogelijk gemaakt". De M.v.K. had tegen een gedelegeerde met uitgebreide bevoegdheden geen bezwaar, maar in Indie wenschte men in dit opzicht verder te gaan en achtte men het noodig, dat: le. de vennootschap in Indie vertegenwoordigd zou zijn; 2e. aan den R.v.B. de verplichting zou worden opgelegd om „voor zoolang en zoo vaak de G.G. zulks zou verlangen een door „den R.v.B. te benoemen gedelegeerde in Ned. Indie te doen ver- „bhjven". Als reden daarvoor werd opgegeven: „Deze bepaling wordt noodig geacht om in bepaalde gevallen „een beter contact tusschen de Indische Regeering en de nieuwe „Mij. wier bestuur in Nederland zetelt, te verzekeren. Zij „vormt in zekeren zin een compensatie voor het vervallen van „het bestaande contact tusschen Indische Regeering en B.M. „middels den door den G.G. benoemden Regeerings-Commissaris „in Indie". Het Bestuur der B.M. stelde verder voor, de mogelijkheid te schep- pen van de benoeming van een of meer vertegenwoordigers der 104 Directie, i.e. dus van de B.M., in Ned. Indie, doch deze benoeming zou alleen mogen geschieden onder goedkeuring van den R.v.B. De M.v.K. kon zich met deze vele vertegenwoordigers en gedelegeer- den niet vereenigen. Hij zeide in een brief van 24 Maart 1923: „dat dit zou leiden tot verwarring en erger nog tot bisbilles, „zoowel inwendig als naar buiten. Een afzonderlijke vertegen- „woordiging van de vennootschap en van hare organen is boven- „dien onjuridisch gedacht. Evenzeer onjuist schijnt mij de op- „vatting in de M.v.T., dat men eene compensatie zou moeten „hebben voor den Regeerings-Commissaris. Voor rechtstreeksch „toezicht der Indische Regeering bestaat reden, zoolang men „met eene particuliere Mij te doen heeft, maar niet bij het „nieuw op te richten bedrijf, waarin de Regeering via de meer- „derheid van den R.v.B. alles te zeggen heeft. Meent het Mijn- „wezen, dat het bedrijf niet goed gevoerd wordt, dan kunnen „daarover opmerkingen aan den Vertegenwoordiger der Ven- „nootschap gem'aakt worden. Ook kan men zonder eenige moeite „door tusschenkomst van den Minister den R.v.B. bereiken, „welke dan de zaak kan overwegen en zoo noodig een of meer „zijner leden naar Indie kan zenden". Van deze zienswijze werd telegrafisch kennis gegeven aan de Indische Regeering met verzoek daarmede rekening te houden in de aan den Volksraad in te dienen stukken. De Dir. GB. verklaarde daarop, dat de gewraakte bepalingen waren opgenomen na verkregen overeenstemming met den heer Pan. De benoeming van gemachtigden of vertegenwoordigers der Directie in Ned. Indie na goedkeuring van den R.v.B. was voorgeschreven om te voorkomen, „dat de Directie der G.M.B., d.i. dus de B.M. een „gemachtigde of vertegenwoordiger met generale volmacht voor al „haar zaken, waaronder ook die, voortvloeiende uit haar Directie- „schap van de G.M.B. zouden vallen, in Ned. Indie zou kunnen be- „noemen buiten medezegging van den R.v.B. der G.M.B. Het werd „niet wenschelijk geacht, dat men op deze wijze buiten den R.v.B. „om een persoon zou kunnen bekleeden met eene functie, waarin hij 105 „onder bepaalde omstandigheden grooten invloed zou kunnen krijgen „in de Directie-zaken van de G.M.B.". Intusschen kon de bepaling vervallen, nadat de heer Pan had toe- gezegd, dat het Bestuur der B.M. na de oprichting der G.M.B. een duidelijke scheiding zou maken tusschen hare vertegenwoordigers in Indie voor de zaken der G.M.B. en voor hare andere belangen in Ned. Indie. In verband daarmede werd uit de statuten gelicht de bepaling: „De Directie behoeft de goedkeuring of machtiging van den „R.v.B. voor de navolgende handelingen: „a. de benoeming van een of meer gemachtigden of vertegen- „woordigers der Directie in Ned. Indie; „b. enz.". Evenwel werd behouden de bepaling in een ander artikel der statu- ten, luidende: „De Directie en hare leden zijn tegenover de vennootschap ge- „houden : »a „b „c „d. zorg te dragen, dat de vennootschap steeds in Ned. Indie „vertegenwoordigd is en het beheer en de administratie in „het Gewest Billiton naar behooren geregeld zijn. Hiertoe „benoemt de Directie met goedkeuring van den R.v.B. ge- „machtigden, herroept de lastgevingen en stelt andere ge- „machtigden aan. In afwachting van de goedkeuring van „den R.v.B. kan de Directie een of meer gemachtigden „schorsen". Het behoud van deze bepaling was gegrond op de overweging, dat de heer Pan van meening was, dat zij niet zonder meer geschrapt kon worden. De heer Pan gaf daarom in overweging dit schrappen over te laten aan den M.v.K., wanneer deze het zou blyven wenschen, nadat over den inhoud der statuten nader tusschen den Minister en de B.M. van gedachten zou zijn gewisseld. 106 De verplichting voor den R.v.B. om op wensch van de Indische Regeering een gedelegeerde in Indie te doen verblijven, meende de Dir. GB. te moeten handhaven. Hij achtte n.l. rechtstreeksch contact in sommige gevallen noodzakelijk en voegde daaraan ongeveer het volgende toe: „De ervaring bij de onderhandelingen met den heer Pan, die „ook als speciaal gevolmachtigd gedelegeerde der B.M. naar „Indie is gekomen, heeft de noodzakelijkheid van zulk een per- „soonlijk contact hier te lande nogmaals bewezen. In sommige „gevallen toch is de gewone volmacht van den permanenten „vertegenwoordiger der vennootschap blijkens de tot dusver ge- „volgde practijk bij dergelijke maatschappijen niet toereikend. „Dit laatste is volgens mededeeling van den heer Pan ook het „geval met de volmacht van den heer Houwert als vertegen- „woordiger der B.M. De bewoordingen van de desbetreffende „bepaling in het gewraakte artikel waren in overeenstemming „met den heer Pan zoo gekozen, dat de R.v.B. volkomen vrij „blijft om bedoelden gedelegeerde uit of buiten zijn midden te „kiezen en van zoodanige volmacht te voorzien als genoemde „Ra^cl zelf vsrenschelijk zou achten. Het is dan ook geenszins uit- „gesloten, dat in zoo'n bijzonder geval als de ontworpen bepaling „bedoelt te voorzien, niet een afzonderlijk persoon, doch de reeds „aanwezige permanente vertegenwoordiger der vennootschap „als speciaal gemachtigde of gedelegeerde door den R.v.B. aan- „gew^ezen wordt. „De door den Minister geopperde bedenking, dat moeilijkheden „zouden ontstaan tusschen den permanenten (mijnwettelijk „voorgeschreven) vertegenwoordiger der vennootschap en den „voor bijzondere gevallen speciaal gemachtigde van den R.v.B., „lijkt mij wat ver gezocht en dat het bestaan van die twee func- „ties juridisch onjuist zou zijn, kan door mij — hier ben ik „echter leek — niet worden ingezien. Het is toch reeds bij her- „haling voorgekomen, dat in Nederland gevestigde vennoot- „schappen, die hier te lande voor de gewone werkzaamheden „een permanenten vertegenwoordiger hebben, in bijzondere ge- „vallen een tweede speciaal gevolmachtigd gedelegeerde van „het bestuur naar Indie zenden. De ontworpen bepaling heeft 107 8 „geen ander doel dan om dit te doen geschieden als de G.G. „dit noodig acht. „De heer Pan, hoewel mijne zienswijze deelende, is van meening, „dat zijn Mij geen direct belang heeft bij de zaak en stelt zich „mitsdien neutraal tegenover deze aangelegenheid. Mij wil het „voorkomen, dat, waar blijkens het voorgaande de bevoegdheden „van den R.v.B. der G.M.B. in geen enkel opzicht door de ont- „worpen regeling in het gedrang komen, er voor de Indische „Regeering geen aanleiding bestaat om deze voor een goeden „en vlotten gang van zaken onmisbare bepaling te laten ver- „vallen". De G.G. kon zich met de meening van den Dir. GB. geheel vereeni- gen en seinde op 4 April daarover een uitvoerig telegram aan den M.v.K. met voorstel om de bepaling te handhaven, waarop de M.v.K. op 7 April terugseinde de hiervoren reeds omschreven redenen, die hem geleid hadden tot het genomen besluit, met verzoek dit uit te voeren. Op grond daarvan schrapte de Indische Regeering de gewraakte bepaling in het ontwerp der Wet. Daarentegen bleef opgenomen een bepaling in de statuten, waarin aan den R.v.B. de bevoegdheid werd gegeven om, telkens en zoolang dit College het noodig oordeelde, een gedelegeerde in Ned. Indie te doen verblijven. De G.G. schreef daarover, dat de statuten nog een kleine wijziging aangaven van de voorstellen van den M.v.K., n.l. „de bevoegdheid van den R.v.B. tot het zenden van een gedele- „geerde naar Ned. Indie. Aangezien echter door mij in zoover „reeds aan den wensch van Uwe Excellentie was voldaan door „het weglaten van de verpUchting tot het benoemen van een „zoodanigen gedelegeerde op verzoek van den G.G., meende de „Directeur, dat de bedoelde mogelijkheid daartoe wel in de ont- „worpen statuten gehandhaafd kon blijven en bij Uwe Excellen- „tie wel geen bezwaar zou ontmoeten, vermits U schreef: „ook „ „kan men zonder eenige moeite door tusschenkomst van den „ „Minister den R.v.B. bereiken, welke dan de zaak kan over- „ „wegen en zoo noodig een of meer zijner leden naar Indie „ „kan zenden" ". 108 In den Volksraad viel de aandacht niet op de bepaling, maar in het aan de Volksvertegenwoordiging ingediende ontwerp der Statuten kwam zij niet meer voor, op grond van de overweging, dat in Indie bij de verdediging van het behoud dier bepaling over het hoofd was gezien : „a. dat een gedelegeerde van den R.v.B. buiten zijn midden „ontoelaatbaar moest worden geacht, omdat men geen ver- „tegenwoordigers van den R.v.B. naast die van de Vennoot- „schap kan hebben; „b. dat het volkomen overbodig is den R.v.B. bevoegd te ver- „klaren iemand uit zijn midden te delegeeren". De aandacht van den Volksraad was intusschen wel gevallen op de behouden bepaling, dat de Directie verplicht was om gemachtigden of vertegenwoordigers der vennootschap te benoemen. Vreemd genoeg viel men niet op de anomalie, dat de vertegenwoor- digers der Vennootschap door de Directie moesten worden benoemd, maar de heer 's Jacob verklaarde van den inhoud der bepaling: „Wanneer dit eenmaal is geregeld in de statuten, die vastgelegd „zijn bij de Wet, kan er niet meer van worden afgeweken en „wanneer die bepaling voorschrijft, dat voor het beheer en de „administratie gemachtigden noodig zijn, volgt daaruit, dat de „rechtsverhouding tusschen het personeel en den R.v.B. geen „andere kan zijn dan die van lasthebber en lastgever. Geen per- „soneel kan dan worden aangesteld met een arbeidscontract of „op andere wijze. Dan volgt verder daaruit, dat, wanneer „iemand van het personeel niet met lastgeving wordt aangesteld, „het geval zich zou kunnen voordoen, dat, als hij teekende voor „de nieuwe Mij die teekening geen waarde zou hebben. Wanneer „ — zooals hier het geval is — alles zoo wordt uitgesponnen, „moet men zorgen den draad goed vast te houden en zorg dra- „gen, dat die steeds duidelyk te voorschijn komt. „0m te voorkomen, dat men volgens de redactie van het ontwerp „tot een onmogelijken toestand zou geraken, hebben wij een 109 ,amendement voorgesteld om de bepaling als volgt te lezen: , „zorg te dragen, dat de vennootschap steeds in Ned. Indie , „vertegenwoordigd is en het beheer en de administratie in , „het Gewest Billiton naar behooren geregeld zijn. Benoeming, , „ontslag en schorsing van vertegenwoordigers en personeel ge- , „schieden volgens regelen, door den R.v.B. te stellen" ". Hoewel blijkbaar gevoeld werd, waar de schoen wrong, werd door dit amendement nog niet de juiste herstelling toegepast, omdat niet de R.V.B., maar de Directie de vertegenwoordigers zou moeten be- noemen. 