Proeve eener Japansche spraakkunst
Dit bock is ua oud dat hct autcursrecht erop is verlopen, zodat hct bock nu deel uitmaakt van hct publickom. Ecn bock dat tot hct publickom domcin bchoort, is ccn bock dat noort onder het auteursrecht is gevallen, of waarvan de wettelijk autcursrechttcrmijn is verlopen. Hct kan per land vcrschillen of ccn bock tot hct publickom behoort. Boeken in het publickom zijn ccn stem uit hct verkrijgen zou zijn. Aanstekeningen, opmerkingen en andere kanttekeningen die in het origineel stonden, worden weergegeven in dit bestand. als herinnering aan de lange reis die hct boek hccft gemaakt van uitgever naar bibliothek, en uiteindelijk naar u. Richtlijnen voor gebruik Google werkt samen met bibliothekcn om materiaal uit het publickom te digitalisien, zodat het voor iedereen beschikbaar wordt. Boeken uit het publickom domcin behoicn toe aan hct publickom; wij bewaren ze alleen. Dit is Echter een kostbaar proces. Om deze dienst te kunnen blijven levercn, heben we mängelen genomen om misbruik door commercicle partijen te voorkomen, zoals het plaatsen van technische beperkingen op automadsch zocken. Verder vragen we u hct volgende: + Gebruik de besianden alleen voor niei-commerciéle doeleinden We hebben Zocken naar boeken met Google ontworpen voor gebruik door individuen. We vragen u deze bestanden alleen te gebruik voor personlijkc en nict -commercicle doeleinden. + Voor geen geautomatiseerde zoekopdrachten uit Stuur geen geautomatiseerde zoekopdrachten naar het systeem van Google. Als u onderzoek doct naar computcrvertalingen, optische tekenherkenning of andere wetenschapsgebieden waarbij u toegang nodig heeft tot grote hoeveelhe-den tekst, kunt u contact met ons opnemen. We raden u aan hicrvoor materiaal uit hct publickc domcin te gebruiken, en kunnen u misschien hicrmee van dienst zijn. Laat de eigendomsverklaring staan Het "watermerk" van Google dat u onder aan elk bestand ziet, dient om mensen informatie over het project te geven, en ze te helpen extra materiaal te vinden met Zocken naar boeken met Google. Verwijder dit watcrmerk nict. Houd u aan de wet Wat u ook doet, houd cr rekening mee dat u er zelf verantwoordelijk voor bent dat alles wat u doct Icgaal is. U kunt er niet van uitgaan dat wanneer een werk beschikbar lijkt te zijn voor het publiek domein in de Verenigde Staten, het ook publiek domein is voor gebniikers in andere landen. Of er nog auteursrecht op een boek mst, verschilt per land. We kunnen u niet vertellen wat u in uw geval met een bepaald boek mag doen. Neem niet zomaar aan dat u een boek overal ter wereld op allerlei manieren kunt gebruiken, wanneer het een maal in Zocken naar boeken met Google staat. De wettelijk aansprakelijkheid voor auteursrechten is bchoorlijk streng. Informatie over Zoeken naar boeken met Google Het docl van Google is om alle informade wcrcldwijd toegankelijk en bruikbaar te maken. Zoek En naar boeken met Google helpt lezcrs boeken uit allerlei landen te onddekken, en helpt auteurs en ui tgevers om een nieuw leespubliek te bereiken. U kunt de voUedige tekst van dit boek doorzoeken op het web via |http: //books.google.coml TOEGELICHT. VERBETERD EN METUITERBIDE BUVOEGSELEN VERMEERD DOOR B\ J. HOFFMANN. HOOGLBBRAAB IV OB JAPANESE BK CHIKCHBAL TAN HBT GOUVERNMENT VAN IRONIEN. UITOKGEYEN OF LAST VAN ZIJE EXCELLENTIE DEN MINISTER VAN KOLONIEN. TE LEYDEN, BIJ A. W. SYTHOFF. 1857. PL J)G8 Vn les traités internacionales, Tédition se reserve le droit de reproduction et de traduction & Tetranger. VOORBERIGT. De Provenções Generales Spraakkunst, opgesteld door den Heer Mr. J. H. DONKER curtius, is mij het vorige jaar van wege het Ministerie van Kolonien ter hand gesteld, om er partij van te trekken voor de bewerking van hulpmiddelen voor de gedachtewisseling tusschen Nederlanders en Japahezen. Het handschrift was in November 1855 uit Japan verzonden, nadat de Heer donker curtius een afschrift daarvan aan het Tolkencollegie bij de Faktorij van den Nederlandschen Handel te Nagasaki had aangeboden, om de gevoelens van dit ligchaam daaromtrent te veraemen. De destijds buitengewone drukte in de haven van Nagasaki had evenwel aan dit CoUegie den tijd niet vergund om, v66r de verzending van het hand-schrift naar Europa, aan dezen wensch te voldoen. Daar de Heer donker curtius in eene bij zijn handschrift gevoegde toelichting zelf een oordeel over zijnen arbeid heeft uitgesproken, moet ik dit ter juister waardering zijner  Heer donkeb curtius werd aangeboden, stond ik op het punt om tot de uitgave mijner eigene Japansche spraakkunst, die sedert lang gereed lag, over te gaan. Ik achtte het tijdstip gekomen, om dit met uitzigt op een gunstig gevolg te kunnen doen, en alles was daartoe voorbereid, zelfs een nieuw stel Japansche typen in gereedheid gebragt. Desniettengenstaande ben ik dadelijk tot het besluit gekomen het besluit gekomen het hand- schrift van den Heer donker curtius onverwijld door den druk uit te geven, opdat het oogmerk van den schrijver zou worden verschaft om zich spreedig met kooplieden en ambachtslieden te kunnen redden. Door Zijn Excellentie den Minister van Kolonien daartoe gemagtig, ging ik dus oumiddellijk tot de uitgave van het Nagasakische handschrift over. Ik had daarbij het denkbeld opgevat om daar, waar het mogt noo- dig zijn, toelichtingen er bij te voegen en door beknopte bijvoegselen iets hoogers te bereiken dan het eenigzins laag gestelde doel van den Schrijver. Heeft de Heer donker curtius de gewone, welligt platte, sprekaal van Nagasaki tot grondslag zijner spraakkunst genomen, en, alhoewel hij toen reeds bekend was met het Japansche letterschrift, het Japansch alleen met onze letters uitgedrukt; zoo heb ik gemeend al dadelijk eenen stap verder te moeteu gaan, en tevens met Japansch schrift de sehrijfwijze van het Japansch, overeenkomstig de voor de schrijftaal aangenomene orthographic, daarbij te moeten opgeven. Tweeden hebben mij daartoe gedeid. De Japansche spreaktaal biedt ons, naar het mij voorkomt, geenen genoegzaam vast en grondslag aan om, met het uitzigt op degelijke vorderingen, onze studie dezer taal daarop te vestigen cd, wat van geen minder gewigt is, tot de noodige overeenstemming in de sehrijf-wijze te geraken. Ten tweede was de sehrijfwijze, door den Heer donker CURTIUS voor het Japansch aangenomen, veelal geheel nieuw en van de reeds gebruikelijke zod afwijkeud, dat zijne taalkundige bijdr Auardoor buiten verband zou gebleven zijn met al das gebrekt, wat met betrekking tot de Japansche taal- en letterkunde door anderen y66r hem reeds gedaan is. Om dit te voorkomen en den vereischten vasten grondslag voor de schrijftaal te winnen, heb ik van de hier te lande vervaardigde Japansche typen dadelijk gebruik gemaakt, en de schrijftaal verwandtige der Japansche woordeu volgens de algemeen in zwang zijnde orthographic der schrijftaal er bijgevoegd. Waar deze bijvoegingen afwijken van de schrijftaal, door den Heer DONKER cuRTius in zijn handschrift gevolgd, nemen zij het karakter van verbeteringen aan, die niet op mijn gezag, maar op dat der schrijftaal zijn 'aangebragt. De toevoegingen van dien aard, als ook zulke, die op eene wijziging der in het handschrift opgegeven beteekenis van Ja- pansche woorden nederkomen, vindt de lezer tusschen [ ] geplaatst. Beeds bij de Yerbuigingsvormen, zoo als die in § 29 van het Nagasakische handschrift zijn opgegeven, bleek mij de uoodzakelijkheid, ook de vormen der schrijftaal mede op te nemen en op eene wijze toe te lichten, die den beoefenaar der Japansche taal een juist inzigt in het wezen en gebruik der zoogenoemde verbuigingsvormen verschaft. Hetzelfde geval deed zich voor met betrekking tot de Bijvoegelijke naamwoorden. leder, die het „Woord van voorlichting", dat ik § 32 heb doen voorafgaan, bestudeerd heeft, en dan datgene nagaat, wat het Nagasakische handschrift over de Adjectieven bevat, zai moeten inzien, dat mijne toelichting van het Bijvoegelijke naamwoord niet overbodig is. Terwijl ik langs den ingeslagen weg het Nagasakische handschrift § voor § volgde, heb ik, waar het geschieden moest, om stellingen, die naar mijne zienswijze gebrekkig of verkeerd zijn, als zoodanig te ken- merken, bij wijze van toelichting mijne zienswijze daartegenover gesteld. De wet enschap en het belang van den beoefenaar der Japansche taal schenen mij dit te eischen. De physiologic van het substantive werkwoord ari (zijn) § 37, die vto teari (§ 38), van nare (§ 40), van nare (§ 40), van nasi en ori (§ 41) plaatsen den beoefenaar dezer taal op een standpunt, van waar uit hij haar leert beheerschen. Mijne zienswijze ten dezen is geheel nieuw. Ik beveel de stndie dezer §§ den taalbeoefenaar ten zeerste aan, terwijl ik het aan hem kan overlaten, datgene, wat door mij in § 43 over de Trappen X VOORBERIGT. van vergelijking is bijgebragt, met de opgaven van het Nagasakische handschrifk te vergelijken, het eene aan het andere te toetsen. De leer der Japansche Telwoorden en wat daannede in verbandstaat, is voorzeker een der ingewikkeldste en moeijelijkste hoofdstukken der Japansche spraakleer. Het Nagasakische handschrift ook hierin te volgen met het uitzigt ora den lezer een helder inzigt in dezen Japanschen doch, scheen mij onmogelijk. Ik moest dus met terzijdestelling van het Nagasakische handschrift tot een geheel zelfstandige bewerking van dit hoofdstuk besluiten. Mijn Toegift tot de meest gebruikelijke Japansche voor- naamwoorden, bladz. 108 en verv. zal den beoefenaar der Japansche taal in staat stellen om in dit deel der rede een helderder inzigt te krij- gen, dan eenig Japanes hem kan geven. De bijgebragte vormen leven in de schrijf- en spreektaal, mijne wijze van opvatting is de uitkomst van eigen studie en zij verwacht hare bevestiging van ieders gezond verstand. Met de leer van lict Werkwoord, zoo als die in de Inleiding tot het Vijfde Hoofdstuk is ontwikkeld, trcedt de Japansche taalstudie een nieu Wie perk in. Het is dag geworden! Haar befördern leert niet alleen word vormen, hij leert ook de logische noodzakelijkheid ken-nen, waaraan die vormen hun ontstaan en hunne beteekenis verschuldigzijn, en in de bijgevoegde tekstproeven is hem de toetssteen gegeven, om de waarde der ontwikkelde vormenleer tpr toetse te brengen. Werp hij nie eenen blik op de tot nu toe gebruikelijke en nog in het handschrift van den Heer donkek curtius gevolgde methode, om het Japansche werkwoord naar het schema van ons werkwoord te willen regelen, zoo zal hij mijne overtuiging moeten deelen, dat dit schema op het Japansche werkwoord niet van toepassing is, en dat die methode, wel verre van eenig licht te verspreiden over het gewigtigste deel, als het ware de ziel der Rede, den weg tot een juist inzigt in zijn wezen veeleer afsneed en de opregste pogingen der schrijvers om de kennis der Ja- pansche taal te bevorderen, in louter grammatikaal dilettantisme verkeerde. Wat ik hier zeg, klinkt — ik gevoel dit zelf — verwaand; maar ieder toekomstige beoefenaar der Japansche taal (en voor dezen alleen, niet voor snoepende dilettanten, heb ik dit boek bewerkt) zal, zoodra hij mijne leer der Japansche verbaalvbrmen zich heeft eigen gemaakt en VOORBERIGT. XI haar getoetst heeft aan oorspronkelijke Japansche teksten, om VOORBERIGT. XI haar getoetst heeft aan oorspronkelijke Japansche teksten, om VOORBERIGT. XI haar ik gevoel heeft aan oorspronkelijke Japansche teksten, om VOORBERIGT. XI haar ik gevoel heeft aan oorspronkelijke Japansche teksten, om VOORBERIGT. XI haar ik gevoel heeft aan oorspronkelijke Japansche teksten, om VOORBERIGT. XI haar ik gevoel heeft aan oorspronkelijke Japansche teksten, om VOORBERIGT. XI haar Het even, van welkeu aard, dat voor eenvoudige wetenschappelijke overtuiging hou- den, wat op den eersten blik naar verwaandheid zweemde. Hij zal mij geene onbescheidenheid, ook geene ondankbaarheid jegens vroegere schrijvers over de Japansche taal ten laste leggen, maar inzien, dat het mij om de zaak, niet om den persoon te doen was. Ook de bescheidenheid heeft hare grenzen; en zij wordt laakbaar, wanneer zij oogloikend toelaat, dat er omtrent een vak van wetenschap theorien in omloop worden gebragt, die verkeerd zijn en ten nadele zijner beoefenaars strekken. In de toelichtiug, die ik aan het hoofd van het Zesde Hoofdstuk van het Nagasakische handschrift, bladz. 202, heb geplaatst, is in weinig re-gels datgene zamengevat, wat omtrent de Bijwoorden is op te merken. De opgaven van het Nagasakischen handelijk en mijne aanmerkingen daarop zijn nu beide voor ieders beoordeeling blootgelegd. Wat de achtervoegsels betreft, heb ik gemeend, mijne landgegenoten iets meer te moeten geven, dan eerste pogingen om er iets van te leeren. Ik heb dus in het Zevende Hoofdstuk datgene bijgebragt, wat hen op de hoogte kan brengen om een helder inzigt in het wezen en het gebruik van de achtervoegels of betrekkingswoorden te verkrijgen. Tegenover deze leer staat § 105 van het Nagasakische handschrift. Het Achtste Hoofdstuk van het Nagasakischen handschrift § 106 besaat in eene lijst van 19 voegwoorden. Ik heb bij dit hoofdstuk eene schets gevoegd van de onderlinge betrekkingen van volzinnen en van de middelen, die ter uitdrukking van deze betrekkingen vooral in aanmerking komen. Knoopt nu de beoefenaar der Japan-sche taal deze schets aan de leer der Japansche woordvoeging aan, zoo als ik die op bladz. 28 en 29 mijner Inleiding uit hare beginselen heb Onwikeld, dan heeft hij aan beide eene bekennopte Sjntaxis der Japan- sche taal, die hem in staat stelt om de leer der woordvorming toe te passen, en Japansche volzinnen te verstaan en zelf te vormen. Naar het mij dunkt, is daarmede aan het doel van de uitgave van dit boek voldaan en het Negende en Tiende Hoofdstuk, die nu een hora doeuvre zijn geworden, zijn alleen opgenomen, omdat zij het Nagasakische hand- schrift besluiten. Ik moet nu terugkomen op de geschiedenis van het handschrift van Den Heer donker curtius. Des Schrijers wensch, om een verslag daar-over van de zijde van bet Tolkencollegie te Nagasaki uit te lokken, is niet vervuld kunnen worden. Vele drückten en weinig geschiktheid om zulk een rapport uit te brengen worden als reden opgegeven. Om evenwel den wensch van den Nederlandschen Commissaris niet gebeel onvervuld te laten heeft de Heer n. m. [nakamera?] hatsijemon, oppertolk voor de Nederlandsche taal te Nagasaki, de navolgende officieler verklaring afgegeven. „Na de Japanscbe spraakkunst, welke door den Heer donker cur- „Tius, commissaris der Nederlanden in Japan, vervaardigd is, naauwken- „rig doorgelezen te bebben, heeft de ondergeteekende de eer en bet genoe- „gen, de spraakkunst met bet oogmerk tot aankweeking der kennis en „beoefening van de Japanscbe taal als de volledigste en beste aan te prij- „alien, daar bij bevonden beeft, dat de spraakkunst in eene geschikte orde „alle de noodige gronden en regelen niet alleen voor de Hollandscbe „jeugden, ma” Ar ook voor de Japanscbe jongelieden bevat, overeenkomstig „met de regelmaat onzes dagelijkscben spreektrant.^ Deze verklaring, die, voorzeker onwillens, den staf breekt over alles, wat door's Gouvernements Translateur voor de Japanscbe taal in deze spraakkunst is bijgebragt, kwam tot mijne kennis, toen ik met de bewerking en den druk tot aan bet Yijfde Hoofdstuk, bet Werkwoord, gevorderd was. Dat zij niet in de bedoeling lag van den Nederlandschen Commissaris, zou ik zelf bebben aangenomen, al bad bij zulks niet uitdrukkelijk verklaard. Maar naar Europa opgezondeu en mij voor oogen gebouden, beeft zij bet karakter eener uitdaging verkrigen. Nu doe ik bulde aan den welgemeenden ijver van den Heer donker curtius, om den grond te leggen voor de beoefening der Japansche taal onder de Nederlanders; ik doe bulde aan zijne waarbeidlievende poging om een werk, dat bij zonder bulpmiddelen bad tot stand gebragt, door eene autoriteit zoo geldig, als die van bet Tolkencollegie te Nagasaki, te latenonderzoeken en, zoo noodig, te laten verbeteren en vermeerderen; maar nn doe ik ook bulde aan de beleefdbeid van den Heer n. m. hatsije- HON, die door deze zijne verklaring aan de taalkundige poging van den Heer DONKER CURTIUS bet zecgcl zijncr onvoorwaardelijke goedkeuring beeft gebecbt, zicb beeft borg gesteld voor den iuboud van dit bandscbrift en den Nederlandschen Commissaris, wiens vak de taalstudie niet is, van alle verantwoordelijkheid dienaangaande heeft gelieven te ontheffen. De strijd, die in dit boek over letters en worden gevoerd, bepaalt zich dus alleen tot mij, als vertegenwoordiger der Japan-sche taalstudie in Nederland, en tot den Heer n. m. hatijemon, een geboren Japanees en Japansch oppertolk voor de Nederlandsche taal: en zoo iemand van de onzen in Japan tot katnpregter geroepen is, dan is het nu de Heer donker curtius, die door zijne pogingen op dit gebied van taalbeoefening ondervinding genoeg heeft opgedaan om thans te kunnen erzoeken en raedebeslissen, wie van beide strijders den kampprijs behaald heeft — de aanspraak, namelijk, op de verdienste van het wezen der Japansche taal in het ware licht gesteld en den weg tot eene degeldijk kennis derzelve te hebben aangewezen. Dat de strijd voor geene hervatting vatbaar en met de uitgave van dit boek is afgeloopen, spreekt van zelf: ik zal dan ook in mijne eigene Japansche spraakleer, die weldra insgelijks ter perse zal gelegd worden, en waarin de woordvorming en woordvoeging der Japansche. Che taal op de door mij reeds hier gelegde grond-slagen verder ontwikkeld en in haren geheelen omvang en volledig zullen zijn behand, op al die geschillen en nesten niet meer terugkomen, maar dan alleen verder opbouwen. Aan de geschiedenen van dit boek is ook een naam verbonden, dien ik niet met stilzwijgen mag voorbijgaan. De Heer w. j. c. Baron huysben VAN KATTENDYKE, L^ ter zec 1"* klassc, die in dit jaar naar Japan is vertrokken, heeft nog bij zijn verblijf hier te lande deze spraakkunst, zoo als zij achtereenvolgens van de pers kwam, als leiddraad voor zijne beoefening der Japansche taal gebruikt. Nooit is een Nederlander met zooveel voorkennis van deze taal, als deze zee-officier, naar dat land op weg gegaan. Zijn ijver om in een vak, dat niet tot zijn beroep behoort, nut te stichten, doet ons verwachten; dat hij op den reeds gelegden grondslag zal voortbouwen, en door menige bijdrage de beoefening dezer taal zal helpen bevorderen. Onder de taalkundigen in Europa is bij de uitgave van dit boek mijn oog vooral gevestigd op de Heeren Stanislas julien, wilhelh schott, AUGUST PFiZMAiER en L. T.EON DE RosNY, als hct ccrst gcrocpen om van dit boek kennis te Nemen, en wel de beide eersten als kenners van de XIV VOORBERIGT. Ghinesche en andere Hoogaziatische talen, de beide laatsten als medebeoefenaars der Japansche letteren. Door zijne ^^Chinesische Sprachlehr^\ die voor weinige maanden van de pers is gekommen, heeft Prof, schott een nieuwen weg voor de beoefenning der Ghinesche taal geopend; en achtte ik mij vroeger verpligt de CAinesiscAe Grammaiik van stephan endi.icher nog bij diens leven te bestrijden, zoo mag ik thans niet in gebreke blijven van hulde te doen an het werk van den Berlijnschen Hoogleeraar, en het dringend aan te bevelen. De pogingen van den Heer august pfizmaier op het gebied der Japansche taal- en letterkunde zijn bekend en even als de mijue en fait accompli, Wat ik van zijn werken over dit vak ken, is een een fait aelegender van een Japansch woordenboek, op zoo breede schaal ondemomen, dat de uitvoering is moeteu gestaakt worden; verder een Japansche Roman, tekst en vertaling, de eerste van een meester-lijke typographische uitvoering, en twee in 1852 uitgegeven bijdra-gen tot de kennis der oudjapansche poesie. — In het belang der weten- schap was het, dat wij beiden, de Heer pfizmaier en ik, voor alsnog ieder zijnen eigenen weg gingen, en de beoordeeling onzer pogingen aan enen tijd overte, waarin ons vak meer dan twee op zichzelf staande beoefenaars zou tellen; en dit tijdstip zal weldra aanbreken. Aan de vermelding van den Heer li. i,eon de rosny knoop ik met een innig genoegen die van zijn introductio7i a Titude de la langue Japonaise, kort geleden te Parij Sügegeben. Zij is mij door het verslag, dat de Heer a. bazin in het Journal Asiatique, Juin 1857, daarover het uitgebragt, bekend, en het boek zelf ligt, terwijl ik dit schrijf, nog onontpakt voor mij. De Heer l. leon de kosny, een nog jeugdig Fransch geleerde, die het geluk had het Chinese onder de leiding van den Heer STANISLAS JULIEN te mogcu beoefencn, heeft, om tot de kennis der Japan-sche taal door te 3ringen, denzelfden weg gevolgd, dien ik ben ingesliigen. Ook hie heeft de studie van het Chineesch met die van het Chineesch met die van het Japansch verbonden. Dat hij in zijn Introduction met betrekking tot woordgrondiug en woordvorming min of meer nog den ouden weg zal zijn opgegaan, moet ik van zijn jeugd verwachten, maar evenzeer verwachten, maar evenzeer verwachten, dat hij nu den door mij aangewezen nieu- VOORBERIGT. XV wen weg zal kiezen, om voor Wankrijk de stichter van een nieow tijd- perk van delegen beoefening der Japansche- taal en letteren te worden. — Na inzage der voormelde Introduction heb ik aan het bovengezegde niets te verandereii. Alleen moet ik het geleerde Trankrijk geluk wensclien, dat het in iJon de rosny den man bezit, voor wien de taak is wegge- legd het te verlossen van de naweeen der Japansche puf, waarmede wijlen JULIUS KLAPROTH de geleerde wereld van Parijs, Weenen en Berlijn ont- zag inboezemde. Als beoefenaar der Japansche taal komt nog de Heer Dr. bettei.heim in aaumerking, die in 1847 van we ge het Britsch Zendelingsgenossen, te Napa op Groot Lioekioe werd aan wal gezet. Al was hij daar als bespieder zelf bespied, als zendeling niet gewild, als dokter niet zer vertrouwd, en daarom persönlicijk weinig ingenomen met de inboorlingen, hij was loch in staat om in 1853 eene Japansche vertaling van het N. T. aan zijne lastgevers op te zenden. Wanneer deze vertaling, waarvan ik in 1853 inzage kreeg, en die ik toen gekenmerkt heb als eene die zoo is, als het behoort, mits eenige punten, waarop meer of min aan te merken viel, veranderd werden; wanneer deze vertaling, zeg ik, werkelijk door Dr. BETTELLEIM en niet door eenen bezoldigdeh Japansche van den ten grondslag gelegenen Chineschen tekst vervardigd is, dan zie ik in hem eenen der gelukkigste beoefenaars der Japansche taal. Mijn voorberigt zou onvolledig zijn, maakte ik niet melding van eene daad, waardoor aan de beoefening der Japansche taal in Nederland eene wezenlijke dienst bewezen is. Majoor w. i,. de sturler heeft eenen schat van zeer nuttige Japansche boeken, bijeengebragt door wijlen den Kolonel J. w. DK sturler, die in de jaren 1824 — 1826 Nederlandsch gezant in Japan en hoofd der Nederlandsche Faktorij aldaar was, als geschenk wel- willend te mijner bescjikking gesteld. Moge mijn geachte vriend deze veruielding als een blijk mijner erkentelijkheid opvatten. Wat de technische uitvoering van dit boek betreft, heeft de Heer A. w. SYTHOFF nicts ge^paard, om het bij alle eenvoudigheid, zoo moge- Reise urn die Erden nach Japan in den Jahren 1853, 1854 nnd 1855. Von wilhelm HKINK. Leipzig 1856. Bladz. 174 env. — The Japan Expedition. By J. w. spaldino. Redfield 1855. Bladz. 207. XVI VO^RBERIGT. Lik een sieraad der Nederlandsche drakpers te doen worden. Indien ik desniettengenstaande de Tagevendheid, bepäldelijk der Japanezen, moet in-roepen, het zou voor de in dit werk gebezigde Chinesche typen zijn, die ik zelf heb moeten graveren, wilde ik niet de kosten van dit werk aanzienlijk verzwaren. Het oorspronkelijk handschrift van den Heer donker curtius is aan de Maatschappij der Nederlandsche Letterkunde te Ley den plaatsing in hare Bibliotheek aangeboden. Is er voor de besoefening der Japansche en der Chinesche letteren in Nederland een vaste grondslag gelegd, en is ans land thans het middelpunt geworden, vanwaar de kennis der Japansche taal en letteren over de beschaafde wereld wordt verspreid, zoo heeft deze zulks aan de verlichte staatsmannen te danken, die sedert een twaalftal jaren achtereenvolgens an het hoofd van het Departement van Kolonien stonden. Alleen hnnne belangstelling in den vooruitgang van dit vak van kennis, en de maatregelen, door hen tot dat einde genomen, hebben de bereiking van dit schoone en nuttige doel inogelijk gemaakt. Ik vervul louter mijnen pligt, wanneer ik hier persoonlijk de gevoelens van vereering en van dank-baarheid voor het mij geschonken vertrouwen uitspreek, terwijl voor de geschiedboeken der wetenschap de taak weggelegd zij, de verdienste der grondlegging, bevordering en uitbreiding van de beoefening der Japansche taal en letteren in Nederland toe te kennen aan hunne Excellentien de Heeren J. C. BAUD, oud-minister van Kolonien, C. R PAHUD, Gk)u Veremte General van Nordenlandsch-Indie, P. MIJER, Minister van König, op wiens last deze spraakknst is uitgegeven. J. HOFFMANN. Leyden, 1 September 1857. I N H O U D. De trinkets, in deze inhoudtopgave door een voorafgaand gekenmerkt zijn van J. hoff- MAIF afkomstig en Vormen onderling een geheel. * N VLEIDINO. * Over het schrift der Japanezen. * Opmerkingen over het Japansche klanksteel en zijne uitdrolddng met ooze letters. * Over verdobbeling van medeklinkers 25. * Over den klemtoon of accent 26. * Blik op de Japansche woordvoeging 28. * Over boekentaal en stijl 29. EERSTE HOOFDSTUK. ZELFSTANDI0E NAAMWOOROEN. 1. Over het geslacht 1. 2. Over de getalvormen 2. 3. Over het voorvoegsel o 3. 4. Over het voorvoegsel o 3. 5. Last van zamengestelde woorden 4. § 6. Woorden met mono zamengesteld 5. 7. Woorden zamengesteld met Jkoio 6. 8. Naaml\j8t van bloedverwanten 7. 9. Namen van deelen van het ligchaam 8. § 10. Namen van woningen en wat daartoe bchoort 10. XVIII INHOUD. BUds. § 11. Namen van gereedschappen 11. § 12. Namen van kleederen 12. §18. Namen van groenten enz 12. § 14. Namen van vicrvoetige dieren 13. § 15. Namen van vogels 14. §16. Namen van visschen 14. § 17. Namen van insekten 15. § 18. Namen van slangen enz 15. § 19. Namen van vruchten 16. § 20. Namen van boomen 17. § 21. Namen van dingen, die tot verlichting dienen 17. § 22. Namen van dingen, die tot den hemel behooren 17. § 28. Namen van dingen, die tot de aarde behooren 18. § 24. Namen van landen 19. § 25. Namen van staats-ambten 21. § 26. Namen met ja, hvis, en mise, winkel, zamcngesteld ' . . 22. § 27. OVER DE VKBBUIOING DER ZELFSTANDIOE NAAMWOORDKN 25. TWEED E HOOFDSTIK. OVER HET LIDWOORt) 30. DERDE HOOFDSTUK. OVER DB BIJVOKOELIJKE MAAMWOORDEN. § 82. * Over b\jvoegelijke bepaliugeu in 't algemeen , en over de adjectiva uitgaande op ki in het b\jzonder 31. Over de b^voegelijke naamwoorden, volgens het Nagasakiache handschrift .... 85. § 88. Over de stoffelijke b^voegelijke naamwoorden 86. § 84. Over de w\jze, onze adjectiva uitgaande op loos, nit te drukken 87. § 85. » « " " " " ' achtig en lijk uit te drukken .... 88. * Over do afleidingen door middel van roHH 38. ♦Over goioki, zoo als 41. § 86. Over beki = — baar 41. 87. Over de adjectiva uitgaande op aroe 42. * Physiologic van het substantieve werkwoord art (zijn) 42. • INHOUD. XIX Blads. § 38. * Physiologie van feari, tori, tarae, ta 46. § 39. * van nari (zyn) 47. § 40. * van nari (zyn) 51. § 41. * van ori (wonen) 51. § 41. * van ori (wonen) 51. OYER DE TRAPPEN TAN VERGEI.IJKINO. a. Volgens J. hofymann 66. b, Volgens bet Nagasakische handschrift 60. * TELWOORDEN. 44. A. Japansche grondtallen 61. B. Chinesche grondtallen 64. C. Rangschikkende telwoorden 66. D. Herhalingstallen 67. E. Verdnbbel- of vermenigvaldigtallen 68. F. Soortgctallen 68. G. Verdeeling8getallen 69. H. Deelendc telwoorden 70. I. Onbepaalde telwoorden 72. K. Over het gebruik der telwoorden 74. * MATEN, nRWTGTEN KN MUNT8PECIEN VAN HKT JAPANSCHE RIJK. I. Lengtematcn 80. II. Vlaktematen 80. III. Inboudsmaten 81. IV. Gewigt 82. V. IJzeren en koperen mnnten 88. VI. Zilveren manten 84. VII. Gouden munten 84. TIJDREKENINO. A. Jaartelling 86. B. Tijdrekcnkandige jaartelling 87. C. Telling der maanden 91. D. Telling der dagen 94. B. Unrtelling 96. XX INHUND. VIERDE HOOFDSTUK. OYER DE TOORNAAMWOORDEN, YOLQENS HET NAGASAKI8CHK HAND8CHRIFT. BUda. § 47. Over de persoonlijke voornaamwoorden 103. § 48. Over de  re gevormd 116. d. Over mi, onare, midsoeiara, onodsoekara, zelf 120. e. Over iagavini, en apt, elkander 127. /. Over de relatieve bepalingen 128. Over relative bepalingen, gevorden door tokoro 129. Over de vragende voomaamwoorden met het aohtervoegsel mo, toiemo of demo, 132. VIJFDE HOOFDSTUK. OVER HET WERKWOORD. Inleiding 134. 1. Werkwoordelke stam 135. 2. Oebiedende w^s 136. 3. Sluitvorm van het werkwoord 137. 4. Het werkwoord als zelfiitandig en als byvoegelijk naamwoord 139. 5. Verbuigingsvorm voor den toekomstigen fjd 140. INHOUD. XXI Blad. 6. Gerundiam, en Praeteritam praespns 141. 7. De werkwoordelijke stam in den Locatief ter vorming van plaats- en tijdbepalende bijwoordelijke zinnen 145. 8. J)e vorm van het faturniti in den locatief, kenmerk van den voorouderstellen- den bywoordelijken zin 146. 9. Mo of iomOt verbuigingsvonnen van den toegevendenbijwoordelijken zin... 147. Proef op de Bom 149. DE WERKWOORDEN, TOLOLIANS HET NAGA8AKI8CUE HANDSCHRIFT. § 52—81 155. § 82. Onpersonlijke werkwoord En 167. Bedenkungen tegen de onpersonlijke werkwoorden 167. § 83. Letzter hulpwerkwoord or, an enz 172. [Bedenkungen daartegeu 178. | 84. Over den 1^'denden vorm der Japausche werkwoorden. Volgens J. Hoffmann... 176. m m m » » Volgens het Nagasaki- handschrift 184. § 85. Over den ontkennenden vorm der Japansche werkwoorden. Volgens j. hoffmann. 185. mm » m m m » Volgens het Nagasaki- sche handschrift 196. ZESDE HOOFDSTUK. OVER DE BIJWOORDEN. § 103 202. { 104 203. ZEVENDE HOOFDSTUK. OVER DE ACUTERVOEOSBLS. Opmerkingen over het wezen en het gebruik van de betrekkingswoorden... 205. § 105. Achtervoegsels Volgens het Nngasakische handschrift 214. XXII INBOUD. ACHTSTE HOOFDSTUK. BUdB. § 108. Lijat van voegwoorden. Volgens het Nagasakische handschrift 216. De onderlinge betrekkingen van volziiiiieii, en de middelen, die ter uitdrukkiog van deze betrekkingen vooral in aanmerking komen, g Eschetst door j. hoffmann. 216. NEGENDE HOOFDSTUK. TUSSCHENWERPSEL. S 107 217. TIENDE HOOFDSTUK. VRAAOWIJZEN. § 108 226. INLEIDING DOOR J. HOFFMANN. OVER HET SCHRIFT DER JAPANESE. De Japanezen schrijven Chinesch en hebben tevens een eigen »landsschrift," dat van het Chinesche is afgeleid, en dat ze, even als het Chinesche, in regt afdalende rijen schrijven, die elkander van de regter- naar de linkerhand opvolgen. Woorden in dwarsche rigtig geschreven, beginnen regts, en de geschriften en boeken van beide volkeren eindigen daar, waar de onze beginnen. De omstandigheid, dat het Japansche schrift niet met het onze medegaat, roaar dit kroist, of er tegen in loopt, en dat das het woord ABC naar de Japansche manier 5f B 6f CBA zoa moeten geschreven worden, baart moeyeiykheid, zoodra men Japansch schrift met het onze heeft te verbinden. Daar de Japanezen, Tasthoadende aan de ge- woonte om hanne letters onder malkaftr te schryven, hanne regtafdalende letterryen al- leen in dwarsliggende veranderen, en dus ^ n U stellen, om met onze schrijfwijze in eenige overreenstemming te schrjfjfjfjfjfjfjfjfjfjfjfjfjfjfjfjfjfjfjfjfjfjfjfjfjfjfjfjfjfjfjfjfjfjfjfjfjfjfjfjfjfjfjfjfjfjfjfjfjfjfjfjfjfjfjfjfjfjfjfjfjfjfjfjfjfjfjfjfjfjfjfjfjfjfjfjfjfjfjfjfjfjfjfjfjfjfjfjfjfjfjfjfjfjfjfjfjfjfjfjfjfjfjfjfjfjfjfjfj Komen, zu heb lieb gemeind bun voorbeeld in dit boek te moeten volgen, en ik heb de Japansche letters op zQde gelegd. Alleen de tafelen op bladz. 8, 9 en 10 maken hiervan eene nitzondering. Wat het Chinesche schrift betreft, is de reeds algemeen aangenomen wyziging in de opvolging der teekens ook door mij ge- Yolgd. Het Japansche cnrsiefschrilt, aan de schrijfwyze in kolommen gebonden, is voor geene wyziging in zyne rigting vatbaar. 2 IMYOERING DER GHINESGHE SGHRIJF- EM SPREEKTAAL IN JAPAN. De eerste kennen van het Chinesche schrift werd in 284 onzer jaartelling door eenen prins van het Korei'sclie sich het Korei'sclie schiereiland naar Japan gebragt, en nadat onmiddellijk daarop de leer-meester van dezen prins, een Chinesche namens Wang sHn, ontboden was, legde men zich aan het Japansche hof op de beoefening der Chinesche taal en literatur toe. Volgdns de Japansche geschiedboeken was Wang sHn de eerste Chinesche taalmeester *). Algemeen versprei^ werd de studie der Chinesche taal en schrijfwijze eerst in de zesde eeuw door de invoering van de leer van buddha. leder Japanes van den beschaafden stand begonnen van zijne kindsheid af aan behalve de moedertaal ook de Chinesche te leeren, en weldra werd er geen Japanesse gevonden, die, al had hi) slechts het lager onderwijs genoten, niet in staat was eenen Chinesche brief te lezen en te schrijven. De oorspronkelijk uitspraak van het Chinesch ontaard-de, wel is waar, reeds vroegtijdig, en in dien graad, dat er meer verstaanbaren waren; maar de grondige kennis van het Chinesche schrift en hunne bedrevenheid in den Chinesche stijl stelden de Japanezen in staat, om door mid del van het Chinesche schrift gedachten te wisselen niet slechts met Chinezen, maar met alle Chinesche schrift gedachten te wisselen niet slechts met Chinezen, maar met alle Chinesche schrijvende volkeren van Azie. Verplaatst men nu eenen Japanees, die het gewone onderwijs genoten heeft, naar Korea, Peking, Canton, of in een Chinesch kamp op Java; laat men wederkelig eenen Chines, onverschillig welken tongval hij spreekt, naar Korea, Matsmae, Jedo of Nagasaki komen: zij hebben beiden geenen tolk noodig, om te vertalen wat zij zeggen: een stuk krijt, of penseel en inkt, wat ieder bij de hand heeft, zijn voldoende, om zich onmiddellijk in de alien ge- Japann's Bezugungen in der Körperlichen Halbstück und in China, Nachrichten von j. Hofmann, Leyden 1839, bladz. 111. INTOERING VAN KLANK-TREKENS. Gene ideographische en phonetische "waarde heeft. Zoo is, om een voorbeeld te kiezen, ^C^ het Ghinesche teeken voor dui- zend. De Chines zegt tsim^ de Japanees spreekt het uit als sm^ en het Japansche woord voor duizend is tsi, Deaanelk Ghinesche karakter eigene uitspraak, d. i. de Ghinesche mono- syllabe, naar den ontaarden Japanschen tongval gewijzigd, noemt de Japanees koje oi won i), klank; het Japansche >voord, dat de beteekenis van het Ghinesche uitdrukt, wordt jomi, de lezing, genoemd. Het boveuangehaalde ^^ kanals begripsteeken staan en door den Japanees hetzij als sen uitge-sproken, of door Ui vertaald worden, of het is slechts pho- netisch (als klankteeken) gebezigd en drukt hetzij de syllabe sen hetzij de syllabe tsi uit. Dat door eene dusdanige dooreen- menging van koje en jomi het geheele schriftstelsel van dit volk op losse schroeven gesteld is, springt in het oog. Van het beginsel uitgaandc, om het Japansch met het Ghi Nesche schrift te schrijven, en de klanken der Japansche woor- den lettergreep voor lettergreep voor lettergreep door Ghinesche karakters uit te drukken, koos men eenige honderden der meest ge- bruikelijke Ghinesche karakters, die men voor klanktee- kens, kdna ^), liet doorgaan. Deze klankteekens werden, even als het Ghinesche schrift in het algemeen, aanvankelijk voluit geschreven, hetzij in Q, ytn. Het Japansche worden kennen i^)% uitgeaproken alt ianna, it uit kar' of kar'^'na door assimilatie der r ontstaan, en beteekend geborgde of ontleende naain»dnieen kankteeken zonder verdere beteekenis, ter onderscheiding van tmiiM f |3f ^^ j een werkeiyke naam. Het woord kdna wordt doorgaans door de Chinesche karakters i^y >Q'^^ mtfi^, geborgde naam* uitgedrukt. Het is den schryver yan het Japansche Zakwoordenboek Fak boett sen te vergeven, wanneer by, bl. 102 recto, dit kana tot kanna, schaaf, terngbrengt en de letters voor kmllen {kannaki) hoadt. Immer heeft de wereldberoemde cicbeo in eenen ^jd, toen de wetenscbap der etymologie nog in de loren lag, bet woord utiUt, dat thtns elk gymnasiast van utar afleidt, op nti Ui €it teroggebragt! — Het kdna^wMH wordt tbans kdna gaki ( 1^^ ^Q p^ j y het Ar<(fta- teeken kdna'tnon-zi (itg ^^ "SC^ -T^  standardvorm, hetzij in eenen cursiefvorm, die van zelf ont- staat, wanneer men een uit meer of minder trekken zamengesteld Gineesch woordteekenr in eenen doorloopenden penseeltrek vormt, en daarvan meer een schets, dan een volledige tee- kening levert. Cursiefvormen voor ^ zijn bijv. TO 'i^ ^• De Yoiuit geschreven standaardvorm werd gebezigd in de Japansche Kronijk Jamato boemi of Nippon sjo ki ^), bevattende de oudste geschiedenis van Japan van 661 v66r tot 696 na Ghr. geb. en reeds in 720 als handschrift in 30 deelen uitge- geven. De cursiefvorm werd gebezigd in den oud-Japanschen dicht- bundel, onder den titel Man jov sioe *) of verzameling der tienduizend bladeren, omtrent bet midden der achtste eeuw bijeengebragt. De eerste kdna-Yorm wordt diensvolgens Jamato kdna 3), de andere Man jov kdna genoemd. Eine verkorting van beide leidet tot de vorming van een eigen schrift, dat in tegenstelling van bet Ghinesche karakter-scbrift, als bet Japanscbe landsschrift. Nippon gokno mon zi *), bestempeld werd. De min of meer verkorte vorm van bet Chinesche cur-siefscbift best Firakana gaki of bet effene letterscbrift. Brieven, offenste stukken en verre weg bet grootste gedeelte der Japanscbe boekeri worden met dit scbrift gescbreven en > > ySZ ^ET -=^£^0 Het werk is in de Ghinesche ttal geschreven en WIS eene der voomaamste bronnen voor de bewerking myner verhandeling: "Over Japan's betrekkingen met bet Koreische schiereiland en met China, in 1839 in von sibbold's Nippon-Ar chief oitgegeven. Al vrtt Fransche en Engelsche schränger vers van den laatsten tyd over dit onderwerp hebben bygebragt, is nit deze verhandeling, met voorbijgaan van den naam haars schry vers, overgenomen. TO^ 1^3 ySr. Jamdto ("A^ Ml j, zamengetrokken nit Jrfwtf «/o, acbter de bergen, eigeniyk de naam der Provincie Vraarheen in 710 het hof van den Mikado verplaatst vrerd, vrordt tevens op het ryk  Japansche klanken of lettergrepen werd aan- vankelijk op 47 bepaald. In plaats van ze op taalkundige gron- den naar de spraak-organen te verdeelen, heeft men er een gedichtje van gemaakt, en daar dit met het viroord Irova begint, gaat nu het Japansche alphabet onder dezen naam door. De eerste regel van dit gedicht tot en met wo wordt aan den Boeddhistischen geestehjke Ko mijo S6 zijd ^) (gestorven in 834), het overige aan den geestehjke K6 bo Dai si *) (gestorven in 835) toegeschreven. De laatste, een uitstekend kenner der Boeddhistische literatur, was in 804 op 31-jarigen leeflijd naar China gegaan, om de w^t van boeddha nader te leeren kennen, en had daar gedurende een verbif van drie jaren ook de kennis van het Brahmaansche schrift (Sanskrit) opgedaan. De bepahng van het getal der Japansche Kdna's op 47 geschiedde in navolging van de 12 vocalen en 35 con- sonanten van het Brahmaansche schrift, Fon-si ®). Van lateren oorsprong, dan het Firakdna is Heit Katakdna. Zijn uitvinder is, naar luid der Japansche Encyclopedic, niet bekend, en ten onregte wordt, zoo als het daar beet, de *) 1^ M^ "^ ^p*o M'°^®' i""* BchJJnt mjj de opvatting van som- mige Japansche schrovera, all ware met kdia k&na halve letters bedoeld. De Japansche Encyclopedic San mI dioe e, Deel 16, bl. 35 v. *) T. a. pi. Deel 76, bl. 34 r. v. *) W^ ^- ^ De Japansche Encydopedie San  een jaar na Kobo Daisis geboorte., stierf, voor zijnen uitvinder gehouden. Het gedicht Irova luidt als volgt: YertaliDg. Klear en geur (last en genot) vergaan! In onze wereld wie (of wat) zal duurzaam zijn? Oaat de dag van heden in ^saan* zgns diep gebergte voorbij, Zoo was het een flaaaw droomheld; het veroorzaakt niet eens bedwelming (het laat a koud). Men dient dit gedicht van buiten te leeren; want het ver- yangt ons abc, en de Japansche woordenboeken zijn, hoe ge- brekkig dan ook, daarnaar geordend. De Aato&ana- teekens van het Irova zijn als volgt. Daar de Chi- nesche karakters, waarvan zij afgeleid zijn, insgelijks, bij wijze van kapitalen, gebruikt worden en men ze ook dient te ken- nen, zoo laat ik ze hier als de grondvormen voorafgaan. ^, )^, /a, va, ha. ^, B • jo. ^, — •  /e, re, Ae. w, y, so. 4^ > h, to. ^, ^, ti, tsi. , ^, wt, jt. ^, ^, koe. ma. ^. y{. noe. , liy, roe. , y, toe, tsoe. ^, ^ •^,?, we. ^. ^, ke. , ^, na. ^ y y y foe. ^ » 7'^^' Q,!7, feo.. y^ 9 ^ 9 te. f 2|, moe, w. ^ [2/9 n. , 1)-, «a. -^, y, me. ^, ^ • mi. Ml, b * /I, vi. *t. ^, t, mo. >) Het /rora is het eeret door SchrQver dezes veruald. KATAKANA. De Japanezen verwisselen de Ghinesche grondvormen van bun Kdlakdna met die, waarvan het Firakana is afgeleid en nemen bijv. ^t aan voor.A, ^fp voor ^, ^voor ^, ;^  bet gerundium van si. (Zie bladz. 144). Voor tama, de stam van tamavi. (Zie bladz. 139, nool 1). De berbaling eener letter wordt door, de berbaling van een twee- of drielettergrepig woord door / uitgedrukt. Als teeken der vocaalverlenging bezigen de Japansche tolken tans j en scbrijven (of j^' — ) in plaats van ih ^)^ oho o£ (j^ ^), 00. 