Bijdragen tot de taal-, land- en volkenkunde
eigene hoofden kan worden overgelaten , terwijl daarentegen de beneden- lander in gedurige aanraking en zelfs vermenging met ’s Gouver- nements onderdanen zich bevindt, en door eenen omgang van twee eeuwen met den Europeaan veel van zijne adats heeft verloren en het gezag der hoofden door lang bestaan hebbende andere inrichtingen dan die sedert de laatste vier jaren bij hen zijn ingevoerd, is ver- lamd; waaraan is toe te schrijven dat een in alle opzichten gelijk bestuur voor de Boven- en Benedenlanden voor de eerste nuttig mag zijn, doch voor de laatste zonder veerkracht is bevonden. Dit heeft aanleiding gegeven tot de onlangs plaats gevonden herstelling der landraden op de drie bovengenoemde handelsplaatsen, om daardoor het gezag der hoofden te ondersteunen, hen tot eerlijkheid en onpar- tijdigheid in de rechtsbedeeling aan te houden, en om de rechten van °s Gouvernements onderdanen van alle landaarden op die plaatsen te handhaven. „Voor het overige is het onnoodig en in de Bovenlanden zelfs onraadzaam, dat wij ons met de huishoudelijke aangelegenheden van den inlander bemoeien; alleen zij hem het voeren van den oorlog onderling door ons verboden; bovenal moet het bestuur waken tegen alle aanmatigingen van den kant der contrôleurs in de verschillende landschappen, als moetende deze zich alleen bepalen tot de aanmoe- diging (niet bevelen) van de teelt van producten, tot het toezien dat geene samenzweringen tegen ons gemaakt of versterkingen opge- worpen worden, en om, als daartoe aanzoek wordt gedaan, de raads- en scheidsman te zijn in de vele beuzelachtige quaestién , waaromtrent de Maleier zoo gaarne den Europeaan raadpleegt. „De genoemde contrôleurs moeten met de meeste bescheidenheid en unvermijding van allen argwaan de beweging der bevolking gadeslaan en daarvan, zoo die niet gunstig voor ons is, hunnen respectieven resident dadelijk kennis doen dragen, welke laatste, indien °s Gouvernements tusschenkomst wordt vereischt, zonder verwijl de zaken plaatselijk met de hoofden zal trachten te vereffenen. Evenzoo zal, wanneer er iets van Gouvernementswege te verrichten en dit van eenig gewicht is, dit door den resident of door de hoogste autoriteiten worden geregeld, in dier voege dat de contrôleurs of civiele gezaghebbers alleen hebben toe te zien of het beraamde behoorlijk wordt uitgevoerd, zoodat deze ambtenaren op veel moeten letten, maar weinig moeten doen. „Evenzoo dient gewaakt te worden dat de inboorling geen, althans zoo min mogelijk overlast hebben van de militaire bezettingen. Gestucht ordre de trope, en bovenal op de kleine posten, de aandacht van den overgelaten. Eldus aan haar eigen bestuur en aan de leiding harer eigen hoofden overgelaten, zal de bevolking, wanneer haar op eene doelmatige wijze onze bedoelingen zijn begrijpelijk gemaakt, het wantrouwen vergeten het welkze zij jegens onze vroegere handelswijze voedde. „Intusschen mag deze overlating aan eigen bestuur, politie en justitie geenszins in eene straffelooze losbandigheid ontaarden, het-geen dan ook nimmer de bedoeling is geweest bij de herstelling daarvan, en waaromtrent de Commissar-General Van den Bosch bij brief van 24 Januari 1834 n® 68 zich op de volgende merk-waardige wijze expliceert : "Hoezeer — zegt Zijne Excellentie — ik er ook voor ben, den inlander met billijkheid te behandelen moet dit echter niet tot "zwakheid leiden. Het Gouvernement moet met waardigheid handelen, "geene ongepaste aanmatigingen dulden, maar deze met kracht tegen-„gaan. Zoo dit niet wordt in acht genomen, stelt men zich nader-ehand bloot om met gestrengheid te moeten handelen, en stort aedizenden in het ongeluk, die men door eene verstandige handel-ewijze had kunnen sparen." "Het was van Zijne Excellentie voormeld de bedoeling dat, nadat Bondjol zoude zijn onderworpen, ons gezag door onderhandelingen in de XIIT Kota’s wordt uitgebreid en dat, zoo daartoe de medewerking van de Militaire macht noodig werd geordnet, alsdan de reserve, die Zijn Excellentie veronderstelde te Goenoeng te hebben post gevat om de rust te verzekeren, ondersteund door de hulptroepen, derwaarts zoude oprukken om mede te werken, dit land, zuowel als de overge ten oosten daarvan gelegen Kota's, in onderwerping te brengen. „De weg der onderhandelingen om het voor ons alleszins belangrijke landschap XIII Kota's aan ons te trekken is voorzeker de verkies- lijkste, uithofde der voordeelen welke dat industricus land nu reeds aan ons oplevert, en waarvan de uitvoer uit Padang het onweder- sprekelijkste bewijs is. Deze voordeelen zullen in de eerste tijden ssazienlijk verminderen indien de onderwerping door de wapenen treet verkregen worden, terwijl de toekomst in dit geval niet te berekenen is, door de gevolgen welke het brengen der hulpbenden binnen dit welvarend land kan veroorzaken; daar deze, den oorlog om roof en buit voerende, in hunne verwoestingen van de eigen-dommen der overwonnenen moeielijk te beteugelen zijn. „Wat is er in gelijk geval van Tsintou geworden? Na jaren begint dat land zich nu eerst op te beuren! „De verwachting van eenen gunstigen uitslag der onderhandelingen met de XIII Kota’s laat zich beoordeelen aan de overwegenden, dat door den val van Bondjol ons moreel overwicht op den Maleier tot beden toe aan deze gebleken is; dat wij hen door onze aangenomen beginselen moeten overtuigen dat wij de volksinstellingen eerbiedigen; dat zij, door een van ons onafhankelijken staat te zijn, tevens vreemd an ons blijven en dat, wanneer hunne naburen hen verontrusten, zij niet op onze bescherming mogen rekenen, die hun ten deel zoude wallen wanneer zij zich aan ons zullen hebben aangeloten; dat onze bezitneming op hunne grenzen, van Padang riboe-riboe, en een in de nabuurschap van die plaats aan te leggen kampement voor een half bataljon eene demonstratie is welke eene toenadering duct ont-staan en, in een tegenovergesteld geval, indien het mocht gebeuren dat uit de XIII Kota’s op de eene of andere wijze tot ondernemingen tegen ons mocht besloten worden, deze zal verjüngen; zijnde, met dit laatste inzicht, van de zijd van Padang de daar aan te leggen versterking mede bestemd. Eindelijk zal, door het aanleggen van een weg van Padang, langs de grenzen der XIII Kota’s om onze gemeenschap te vergemakkelijken — en, die als zoodanig voor ons noodig, aan de bevolking der XIII Kota’s begrijpelijk moet worden gemaakt — met deze, die reeds eenigen omgang met ons te Padang heeft, eene meerdere gemeene zal leiden. En mocht het al gebeuren, wat bij den aanvang van het werk onder de mogelijkheden behoort, dat haar deze weg uiet welgevallig is, zoo laat het zich niet vermoeden dat zich zij daartegen ernstig zal ver- zettert, daar de militaire bezetting in deze residentie voldoende in staat is om dien arbeid te ondersteunen. Te minder is het te ver- wachten dat bedoelde bevolking aanvallenderwijze zal ageercn, wanneer men let op hare krachtelooze pogingen bij vorige gelegen Heden, toen onze benarde positie haar zoo gunstig was. „Mocht het ons gelukken op deze wijze onzen politieken invloed in de XIII Kota’s te vestigen, zoo is het niet te betwijfelen of wij zullen daardoor bij de Maleiers in het algemeen in vertrouwen winnen en eene hoopvolle toekomst voor de verdere uitbreidingen openen. SUMATRA'S WESTKUST VAN 1836—1840. 205 die waarschijnlijk niet zoo gunstig zal zijn wanneer deze eerste onderneming door overweldiging wordt gekenmerkt. „De Gouverneur zij daarbij indachtig dat, ofschoon nagenoeg de zekerheid bestaat dat de XIII Kota's door kracht van wapenen totonderwerping zijn te brengen, door de overmacht van onze zijde, zowel als door de oomstandigheid dat de bevolking daarvan gerekend kan worden in het voeren van den oorlog vreemd te zijn, deze overwegeningen alleen geenszins voldoende zijn om het gebruik van geweld te wettigen, alzoo daardoor, zooals reeds is aangemerkt, een deel  het allerwenschelijkst is, dat bij den Maleier de zucht voor den landbouw zooveel maar mogelijk worde aangemoedigd, en daarentegen de heerschende neiging bij het tegenwoordig geslacht voor den oorlog wordt uitgedoofd, waaruit vanzelf volgt dat de diensten der hulp- troepen, die evenwel bij onze oorlogen op Sumatra meestal voor ons noodig zijn, zooveel mogelijk vermeden moeten worden, te meer omdat ons de ondervinding te veel heeft doen zien hoe zij den over- wonnene volgens hunne adats met oorlogscontributiën belast, waardoor ons de verbittering daarover van den ten onder gebrachte ten deel valt. „De Gouverneur wordt dus herinnerd aan de aanschrijving, welke hij te dezer zake van den generaal-majoor, commandant van het leger, moet hebben ontvangen, om n. |. de XIII Kota's niet met geweld te bedwingen, ten ware hij de stellige verzekering had dat zich een overmachtige partij in dat landschap bevond, of wel bijzonder overwegende redenen bestaan welke eenen aanval daarop noodzakelijk maakte, omtrent welken maatregel de verantwoordelijkheid echter an den Gouverneur wordt gelaten. Nadat deze eerste pogingen, op welke wijze dan ook, zullen gelukt zijn, zal het halve bataljon van Padang riboe-riboe, waarvan hiervoor reeds is gesproken, op de meest doelmatige wijze binnen hat landschap der XIII Kota's gebezigd worden; hetzij om daar de inwendige rust te handhaven, de oostelijke en zuidelijke grenzen te dekken, of daarmede zoodanig te ageeren als de plaatselijke ge-steldheid en omstandigheden zullen noodig maken; zullende van den Gouverneur te zijner tijd worden ingewacht de voorstellen, om in de XIII Kota's, wanne Der deze aan onzen invioled zullen zijn onder-worpen, een civiel bestuur te organiseeren naar de beginselen, aan-genomen voor de reeds onderworpen landschappen. SUMATRA'S WESTKUST VAN 1886—1840. Binnen dit welvarend land kan veroorzaken; daar deze, den oorlog om roof en buit voerende, in hunne verwoestingen van de eigen-dommen der overwonnenen moeielijk te beteugelen zijn. „Wat is er in gelijk geval van Jintou geworden? Na jaren begint dat land zich nu eerst op te beuren ! „De verwachting van eenen gunstigen uitslag der onderhandelingen met de XIII Kota's laat zich beoordeelen aan de overwegingen, dat door den val van Bondjol ons moreel overwicht op den Maleier tot heden toe aan deze gebleken is; dat wij hen door onze aangenomen beginselen moeten overtuigen dat wij de volksinstellingen eerbiedigen ; dat zij, door een van ons onafhankelijken staat te zijn, tevens vreemd aan ons blijven en dat, wanneer hunne naburen hen verontrusten, zij niet op onze bescherming mogen rekenen, die hun ten deel zoude vallen wanneer zij zich aan ons zullen hebben aangesloten; dat onze bezitneming op hunne grenzen, van Padang riboe-riboe, en een in de nabuurschap van die plaats aan te leggen kampement voor een half bataljon eene demonstratie is welke eene toenadering duet ont- staan en, in een tegenovergesteld geval, indien het mocht gebeuren dat uit de XIII Kota's op de eene of andere wijze tot ondernemingen tegen ons mocht besloten worden, deze zal verijdelen; zijnde, met dit laatste inzicht, van de zijde van Padang de daar aan te leggen versterking mede bestemd. Eindelijk zal, door het aanleggen van een weg van Padang, langs de grenzen der XIII Kota’s om onze gemeenschap te vergemakkelijken — en, die als zoodanig voor ons noodig, aan de bevolking der XIII Kota’s begrijpelijk moet worden gemaakt — met deze, die reeds eenigen omgang met ons te Padang heeft, eene meerdere gemeenzaamheid met ons worden geboren, die tot bevordering der onderhandelingen zal leiden. En mocht het al gebeuren, wat bij den aanvang van het werk onder de mogelijkheden behoort, dat haar deze weg niet welgevallig is, zoo laat het zich niet vermoeden dat zich zij daartegen ernstig zal ver- zetten, daar de militaire bezetting in deze residentie voldoende in staat is om dien arbeid te ondersteunen. Te minder is het te ver- wachten dat bedoelde bevolking aanvallenderwijze zal ageeren , wanneer men let op hare krachtelooze pogingen bij vorige gelegenheden , toen onze benarde positie haar zoo gunstig was. „Mocht het ons gelukken op deze wijze onzen politieken invloed in de XIII Kota’s te vestigen, zoo is het niet te betwijfelen of wij zullen daardoor bij de Maleiers in het algemeen in vertrouwen winnen en eene hoopvolle toekomst voor de verdere uitbreidingen openen. SUMATRA S WESTKUST VAN 1836—18-40. 205 die waarschijnlijk niet zoo gunstig zal zijn wanneer deze eerste onderneming door overweldiging wordt gekenmerkt. „De Gouverneur zij daarbij indachtig dat, ofschoon nagenoeg de zekerheid bestaat dat de XIII Kota's door kracht van wapenen totonderwerping zijn te brengen, door de overmacht van onze zijde, zowel als door de oomstandigheid dat de bevolking daarvan gerekend kan worden in het voeren van den oorlog vreemd te zijn, deze overwegingsen alleen geenszins voldoende zijn om het gebruik van geweld te wettigen, alzoo daardoor, zooals reeds is aangemerkt, een deel  allerwenschelijkst is, dat bij den Maleier de zucht voor den landbouw zooveel maar mogelijk worde aangemoedigd, en daarentegen de heerschende neiging bij het tegenwoordig geslacht voor den oorlog wordt uitgedoofd, waaruit vanzelf volgt dat de diensten der hulp- troepen, die evenwel bij onze oorlogen op Sumatra meestal voor ons noodig zijn, zooveel mogelijk vermeden moeten worden, te meer om dat ons de ondervinding te veel heeft doen zien hoe zij den over- wonneue volgens hunne adats met oorlogscontributiën belast, waardoor ons de verbittering daarover van den ten onder gebrachte ten deel valt. "De Gouvernement wordt dus herinnerd aan de aanschrijving, welke hij te dezer zake van den generaal-majoor, commandant van het leger, moet heben ontvangen, om n. |. de XIII Kota's niet met geweld te bedwingen, ten ware hij de stellige verzekering had dat zich een overmachtije partij in dat landschap bevond, of wel bijzonder overwegende redenen bestaan welke eenen aanval daarop noodzakelijk maakte, omtrent welken maatregel de verantwoordelijkheid echter an den Gouverneur wordt gelaten. "Nadat deze eerste pogingen, op welke wijze dan ook, zullen wesukt zijn, zal het halve bataljon van Padang riboe-riboe, waarvan hiervoor reeds is gesproken, op de meest doelmatige wijze binnen hat landschap der XIII Kota's gebezigd worden; hetzij om daar de inwendige rust te handhaven, de oostelijke en zuidelijke grenzeu te dekken, of daarmede zoodanig te ageeren als de plaatselijke ge-steldheid en omstandigheden zallen noodig maken; zullende van den Gouverneur te zijner tijd worden ingewacht de voorstellen, om in de XIII Kota's" Wanneer deze aan onzen invloed zullen zijn onder-worpen, cen civiel bestuur te organisceren naar de beginselen, aan-genomen voor de reeds onderworpen landschappen. SUMATRA'S WESTKUST VAN 1836—1840. „De uitbreiding van onzen politieken invloed oostwaarts dient noodzakelijk te worden voorafgegaan door het iuwinnen van zooveel mogelijk de nauwkeurigste berichten omtrent de daargelegen, ons nog onbekende landen. „De berichten omtrent de ten oosten onzer bezittingen ter Westkust van Sumatra gelegen landen zijn over het algemeen te onvolledig om vooraf met eenige juistheid te kunnen beoordeelen welke mid-delen ter uitbreiding langs dien kant zullen gevorderd worden en van waaruit men zal moeten ageeren; hieromtrent zij in het algemeen aangemerkt dat het als eene zaak van het grootste belang moet worden geacht, dat wij meester worden van den aanvoer welke, zoo lang de rivier van Siak als langs die van Indragtri, plaats heeft; blijkende het uit de missive van den Commissaris-General Van den Bosch dd. 20 December 1833 no, 467, dat het Zijner Excellentie’s bedoeling is, dat wij trachten andermaal meester te worden van de overblijfselen van een vroeger door ons bezeten fortje aan de eerst-genoemde rivier. „De uitbreidingen, welke het Gouvernement ‘om de Noord beoogt, laten in de uitvoering zich gemakkelijker dan elders aanzien door de bewoners dier landen zijn, n et alleen, maar ook omdat het te voorzien is dat daar vanzelf onze bescherming zal worden ingeroepen, in zelver voege als de inboorlingen van Angkola en Pa- dang Lawas hebben gedaan. Wärmerig van den Maleier en goedezind jegens ons, hebben de Mandaïlingers sedert 1832 zich op eene alleszins voordeelige wijze an ons doen kennen; de oorzaken tot diezelfde gezindheden bestan bij alle Batta-volkeren, als in eene voortdurende onderdruk- king levende van de hen overheerschende Maleiers. Onze taak zal bij hen dus zijn, minder om hun land in onderwerping te brengen, maar daarentegen meer om hen van een gehaat juk te verlossen ; waarmede verondersteld wordt, door de plaatsing te Rau van een half bataljon infanterie reeds een begin is gemaakt met betrekking tot Angkola en Padang Lawas, welke landen, hangende de zaken met Bondjol, wij onvermogend zijn geweest, tegen herhaalde invallen van het Maleische hoofd Toewankoe Tamboesei te beveiligen. „Doch alvorens voorstellen tot uitbreiding te doen, moet bij den Gouverneur de overtuiging bestan dat de rust en onze invloed in de reeds bezette landen voldoende zijn bevestigd en ontwikkeld ; dat de militaire macht volkomen toereikende is om, met eene behoorlijke SUMAT RA S WEST KUST VAN 1836 —1840. 207 bescherming dier landen, nog nieuwe forten of posten te bezetten eu wellicht vooraf offensiert te ageeren. „De nieuw aan te leggen hoofdplaats Padang Pandjang eigent zich door hare ligging bijzonder om in hare nabijheid de hoofdmacht te te hebben, waartoe dan ook het aangelegd wordende kampement te Goegoeg Malintang voor een bataljon infanterie, eene compagnie artillerie en een hospital bestemd is. „Van hier uit is deze macht in alle richtingen door de Zuidelijk residentie spoedig in beweging te brengen, tot zelfs naar Padang, indien een overzesche vijand (evenwel geen te overmachtige) het zoude ondernemen ons te willen verontrusten. Nabij Padang riboc- riboe, dan wel elders in het Zuidelijk gedeelte der XX Kota’s zal cen half (mobiel) bataljon dienen te worden gelegd om de hiervoor reeds genoemde oogmerken te bereiken. „Let laat zich aanzien dat in de Noordelijke Residentie vooreerst de mobiele macht het best te bezigen is te Rau en te Kota General Cochius; bij de eerste plaats een bataljon infanterie en eene compagnie artillerie, en binnen de laatste een half bataljon infanterie, behalve nog eenc compagnie van het algemeen depôt als vaste bezetting. Later, wanneer de grenzen van Atjeh warden genaderd en de rust in de valleien van Bondjol en Loeboeq Sikaping, als ook in de Ophirdistricten voldoende bevestigd ix, zal laatstbedoeld half bataljon naar die zijde getrokken kunnen warden en dan 1} compagnie binnen Oud-Bondjol voldoende zijn voor de rust dier land-streek. [le genoegzaamheid van het aangegeven getal voor de bezetting van de vaste pasten, ter verzekering onzer commanicatiën en ter beveiliging der ambtenaren blijkt voldoende uit de tegenwoordige emplacementen. Wel is waar zullen zoodanige posten mettertijd vermeerderen, maar daarentegen kunnen er van de tegenwoordige, naar-mate de rust geconsolideerd wordt, worden ing etrokken. Ein eindelijk noodig dat de hoofdplaats van het Gouvernement der kust tegen verontrustingen van den kant der bevolking wonle gelekt, waartoe het voldoende is dat aan den Oostkant van Padang Pandjang een enkele aarden redoute wordt aangelegd. Deze plaats zal later, door een aan te leggen goed aardewerk aan de Westzijde, zelfs tegen eenen Europeeschen vijand zijn te beveiligen, indien deze het al een mocht ondernemen, uit de  legermacht op deze kust vallen genoeg in het oog, en het kan niet anders voorzien worden dan dat, indien eene gepaste krijgstucht bij de troepen wordt onderhouden, zij de handhaving der rust en de uitbreiding van onzen invloed, hoe die dan ook verkregen zal worden, op eene voldoende wijze waarborgen. VIERDE HOOFDSTUK. Beschouwingen van Cochius omtrent de militaire organisatie ter Westkust van Sumatra. Bij zijnen bref aan den Gouverneur-General van 9 December 1837 ne, 4 deed de generaal-majoor Cochius, als commandant van het Indisch leger, het voorstel, de troepenmacht ter Westkust van Sumatra (zonder Bengkoelen) te bepalen op een totaal van 196 officieren en 5013 manschappen. Ter toelichting schreef hij het volgende, dat ons van voldoend belang voorkomt om hier eene plaats te vinden. „Bij de voordracht die ik, als een gevolg mijner volbrachte zending al (iouvernements-commissaris voor de Westkust van Samatra, in dato 20 October jl. La Q 6 de eer had Uwe Excellentie v Ooor de organi-satie van het civiel bestuur aldeaar te doen, had ik voor oogen de door den Commissar-General in dato 11 October 1833 no. 311 contworpen Memorie van toelichting betrekkelijk de aangelegenheden van Sumatra's Westkust, waarbij uitbreiding van ons gezag of van onzen invloed in de binnenlanden van Sumatra is voorgeschreven en waarvan, in weerwil der moeilijkheden waarmede wij daar in de laatste jaren hebben te worstelen gehad, overeenkomstig Uwer Excellentie’s kabinetsmiwive van den 7u Julijl. ne 126, niet mag worden afgeweken. „Daar met den val van Bondjol het bestür of de invioled der Padres kan gerekend worden te hebben opgehouden, zal voorzeker deze belangrijke tegenkanting ons niet meer in den weg staan; echter mag m. i. niet uit het oog worden verloren, dat door evengenoemde secte een geestelijk gezag werd uitgeoefend en strenge godedienstregels door haar werden voorgeschreven, die te voor en te zwaard zijn verspreid en ondersteund, hetgeen van den eenen kant de Maleische hoofden, en wel de afstammelingen van bet Menangkabensche rijk voor hunnen ondergang deed vreezen, en van den anderen kant de Maleiers, welke nict aan het juk der Padries waren onderworpen, beducht den zijn voor den dwang waaronder zij stonden te geraken en welken zij van hunne hoofden niet te vreezen hadden. „Het waren alzoo deze beweegredenen die èn de hoofden èn het volk indertijd noopten den bijstand van het Gouvernement in te roepen, toen zij reeds op den rand stonden van voor den dwang der Pad ries te moeten bukken; doch zoodra was niet, door onze tusschenkomst, het evenwicht tusschen de strijdende partijen hersteld, of wij moesten al zeer spoedig ondervinden dat eenige onzer nieuwe bondgenooten weifelden, en dat anderen ons zelfs geheel afvielen. Het laat zich niet betwijfelen of dit was het gevolg van de vrees, dat wij ooken weldra ons gezag aan hen zouden doen gevoelen. „De Maleier hecht wel aan zijn regeering, indien deze zoo ge-noemd mag worden, omdat hij zich daarbij vrij gevoelt; en onze invloed in de binnenlanden van Sumatra is bij den aanvang voor-waar niet van dien aard geweest dat hij de bevolking welgevallig kon zijn: de Maleier is te slim om niet toen reeds te hebben ont-waard dat wij ons voor de verleende hulp hebben willen schadeloos stellen, en de uitgaven, welke wij deden, te zijnen koste wilden dekken. Ik geloof evenwel dat de middelen, die daartoe van onzen kant zijn aangewend, niet de doelmatigste waren, althans niet zooals die in werking zijn geweest. wZoolang onze macht in de binnenlanden gering was, wij lijdelijk waren bij het heften van evengenoemde inkomsten, vooral ons ont-houdende daarbij een gebiedenden toon te voeren, en dat gedeelte der bevolking dat het meest van den dwang der Padries afkeerig was onze hulp noodig had, bleven de zaken in de Bovenlanden stationnair. „De Padries, van die zijde niets meer met eenig succes kunnende ondernemen, poogden ons toen in de Benedenlanden te benauwen, waarin zij, door den aanhang welken zij zich wisten te verschaften, zoo wel slaagden, dat wij in 1830 bedreigd werden vande door ons bezette Bovenlanden te worden afgesneden; welk dreigend gevaar door den gelukkig juist om dien tijd geëindigden vijfjarigen oorlog op Java is kunnen worden afgezonden om de Benedenlanden van Padrles te zuiveren en weder in onderwerping te brengen, waarin men volkomen slaagde. Daarna werden deze troepen in de Bovenlanden gebezigd, waar wij aller- wege voorspoed hadden en ons uitbreidden, hetgeen voor een oogenblik zoodanig den schrik voor onze wapens onder de bevolking bracht. Iende, werd door de bevolking, die wij aan ons onderworpen waanden, een verraad gesmeed, betwelk in den aanvang van 1833 uitbrak en voor een oogenblik ons bestaan in de Bovenlanden in de waagschaal stelde. Tot demping van dien opstand is in genoemd jaar weder een aanzielijk krijgs-macht naar Sumatra gezonden, waarmede echter slechts ten deele bet verlorene is kunnen herwonnen worden, en is het eindelijk eerst nu, in de maand Augustns jl., gelukt, met de sndermaal, in 1836, gezonden aanzielijk versterking, door den val van Bondjol onzen invloed te herstellen waar die reeds vór 1833 geldig was. „Dit zij in het kort aangeteekend van de krijgsverrichtingen sedert 1819 ter Westkust van Sumatra, waarvan de omstandige beschrijving bij den Generalen Staf berust. „Uitbreiding van größgebiet, vestiging van gezag en hetgeenden de onderwerping der Maleische bevolking kan worden gerenden, strekken als zu de onderwerping der Maleische bevolking kan worden gerenden, strekken als vor beoordeeling van de militaire macht, welke noodig wordt geacht om ons veld op Sumatra te vergrooten en in de onderworpen landen de rust te hand-haven; hetgeen wiskunstig wel niet te bepalen is, maar waarbij op de plaatselijke gesteldheid en op de geest van het volk valt te letten; en hier is de geaardheid van het volk oorlogzuchtig, de oorlogan han dikwijls een uitspanning, en zijn zij, in het voeren daarvan, meer dan andere volkeren uit dezen srchipel, listig. eBij mijn schrijven van 20 October jl. La Q 6 heb ik reeds opgegeven waar en hoe, naar mijn oordeel, de eerste passen tot uit-breiding te doen zijn, waarmede ik de vestiging van een geregeld civiel bestuur bedoel. „Uit den hierbij gevoegden staat'zal Uwe Excellentie gelieven te ontwaren, welke militaire macht ik noodzakelijk acht om zoodanig beginsel te ondersteunen. " De verdeeling dezer macht over het eiland zal ik, voor overmij zulks doenlijk is, hieronder laten volgen, voor aanmerkende dat bedoelde legermacht noodig zal hebben, haren steun te vinden in verdedigbere kampementen of forten van minderen omvang. Uit de eerste zal, wanneer het noodig wordt, met macht kunnen worden opgerukt, terwijl door de laatstgenoemde onze gemeenschap moet worden bewaard en deze tevens tot bescherming der smbtensren en ’s lands gelden en gederen kunnen dienen. Hierbij is derhalve te letten dat wij evengoed door eenen overzeeschen vijand kunnen worden bedreigd, als dat de veiligheid door muiting der inboorlingen in de waagschaal kan worden gesteld, waarom het m.i. noodzakelijk is dat langs de kusten, waar onze handels-etablissementen noodig blijven, deze tegen een coup-de-main worden beveiligd, met het oog waarop mijn voorstel van 3 November jl. no. 4 * is gedaan, om daardoor Padang als het voornaamste punt te verzekeren; andere zullen eerst later met kennis van zaken kunnen worden voorgedragen. „Onze hoofddepôts dienen meer landwaarts in geplaatst te worden op welgekozen punten, zoodat zij aan het dubbele oogmerk voldoen van, door hunne ligging, van de zeezijde moeielijk genaakbaar te zijn, om daardoor eeu overwicht op eenen overzeeschen vijand te beloven, voor wien de toegang naar de Binnenlanden zooveel mogelijk gesloten behoort te zijn; terwijl, aan den anderen kant, de bevolking daardoor geïmponeerd dient te „„„„„„„„„„„„„„„„„„„„„„„„„„„„„„„„„„„„„„„„„„„„„„„„„„„„„„„„„„„„„„„„„„„„„„„„„„„„„„„„„„„„„„„„„„„„„„„„„„„� Worden. „Het zal wel onnoodig zijn hier van Bengkoelen te gewagen, daar deze landstreek vermoedelijk van onze Noordelijk gelegen bezittingen op Sumatra zal worden afgescheiden; weshalve ik mij alleen zal bepalen tot het Gouvernement van Sumatra's Westkust, zooals het door mij, voor de organisatie van het civiel bestuur aldaar, is voorgesteld. In de erste plaats komt dan in aanmerking de bezetting voor de residentie Padang, welke in haar geheel door Maliers wordt bezweckt, alle van denzelfden godenen, en wier zeden en geheel door de geheele residentie ongeveer dezelfde zijn, waaromtrent hiervoor reeds genoeg is gezegt ten betooge dat hier onze bijzondere aandacht en afdoende maatregelen vereischt worden, willen wij eenige zekerheid voor de rust hebben; te meer nog, deewijl in het midden dezer residentie een nog geheel van ons onafhankelijk volk woont, dat der XIII Kota's, waarvan ik evenwel geloof, bij welgekozen militaire stellingen en goed overleg van het civiel bestuur, dat het zich van zelf, en gemakkelijker nog dan door dungen onder onder onze bescherming zal moeten stellen, daar het zich laat aanzien dat de onderlinge twisten het daartoe zullen leiden. Vórdat dit landschap zich onder onze bescherming zal hebben gesteld, dan wel aan ons onderworpen zal zijn, acht ik het niet SUMATRA'S WEST VENICE van 1836 —1840. 218 Radium dat uit deze residentie eenige verdere uitbreiding worde ondernomen. „De handelsvoorden, welke de XIII Kota's opleveren, zijn nagenoeg reeds in onze macht, althans innen wij de rechten op den in- en uitvoer, met uitzondering van het weinige slechts dat langs de kusten wordt verhandel; door rust zijn wij van al de voordelen verzekerd die de handel afwerpt en die bijna de eenigste inkomsten zijn voor het Gouvernement der kust: de bewaring dier rust dient dus, zoo niet ons eenigste, dan toch ons voornaamste streven te ziju, waartoe eene voldoende machtsontwickling onontbeilijk is, en die hierdoor tevens zal medewerken om, de bevolking ontzag inboe-zemende, de heerschende neiging tot oorlogen van het tegenwoordig geslacht der ons bekende inboorlingen van Sumatra uit te dooven en hunne zucht voor den landbouw, de toekomstige bron van schade- loestelling der gedane opofferingen, aan te moedigen. Hieruit voortgaande zal eene beoordeeling der locale gesteldheid des lands de beste leiddraad zijn. Sumatra wordt in de lengte, en wel aan de Westzijde meest dicht aan het strand, door een vrij ho Gogen bergrug doränken van het strand naar de binnenlanden zijn meestal moeielijk. In de Residentie Padang bestaan reeds twee hoofdwegen die naar de binnenlanden leiden en waarlangs geschut kan worden vervoerd; de eerste loopt door de vallei of kloof van de rivier Aneh naar Padang Pandjang, welke plaats 3432 voeten boven de oppervlakte der zee gelegen is, omtrent welken weg valt op te merken dat, wat ook daaraan gedaan wordt, hij nimmer tot een wagenweg zal kunnen worden ingericht, maar voor draagbeesten zeer geschikt is. Vór de kloof, tot waar deze weg zeer bruikbaar is voor wagens, vereenigt hij zich met een die naar Prisman leidt, terwijl een ander tracé tot Padang doorloopt. Se tweede weg, die iets minder moeielijk is, gaat van Tikoe langs Ieboeq Bassoeng en den Danau naar Matoes, waar hij zich vereenigt met den grooten gemeenschapsweg die over Fort de Kock naar de vallei van Bondjol leidt. slet laat zich voorte vermoeden, althans de daaromtrent ingewonnen berichten zijn gunstig, dat later een derde, zeer nuttige weg kan worden aangelegd van Padang langs de XIII naar de XX Kota's in de Bovenlanden. de middelste dezer drie wegen, en wel de eerstvermelde, blijft de belangrijkste, aangezien langs dezen het grootste gedeelte van den op- en afvoer plaats heeft; voor dien weg vindt men de bevolking van Agam, Tanah datar en de L Kota’s, zonder van die der minder belangrijke districten te gewagen; in die landen, en wel in het Tanah datarsche, is de vroegere zetel van het Menangkabausche rijk. „Al die wegen zijn overigens, des noodig, even gemakkelijk onbruikbaar te maken. Bij resolntie van 8 October 1835, no. 1, is reeds de oprichtung Van een kampement te Goegoeq Malintang bepaald voor een bataljon infanterie, eene compagnie artillerie, ben voor een hospitaal; deze plaats ligt op -een half kanonschot van den voren bedelde weg en Padang Pandjang, waar hij het meest bewoende gedeelde der Bovenlanden bereikt. „Het gekozen emplacement heb ik bevonden zeer doelmatig te zijn en uit dien hoofde, en ook omdat er gebrek aan huisvesting bestond voor de troepen nu de vallei van Bondjol grootendeels kon worden ontruimd, ben ik er toe overgegaan om, overeenkomstig mijn voor-stel van 13 September jl. no. 40/73! met den aanleg van gezegd Kampement dadelijk een begin te doen maken. Het is hier te Padang Pandjang, dat, aan den grooten weg, de ambtenaar, belast met het civiel gezag over de IV en VI Kota’s, is gevestig, dat de Handelmaatschappij een etablissement heeft en waar ik eindelijk den zetel voor het hoofd des bestuurs het best geplaatst acht. „Door eene enkele aarden redoute ten Oosten dezer etablissementen kunnen zij tegen verontrustingen van den kant der bevolking worden gedekt, en zal het niet moeielijk zijn, die door een later aan te leggen goed aardewerk aan de Westzijde zelfs tegen eenen overzeeschen vijand te beveiligen, indien deze het zoude ondernemen, uit de Benedenlanden op te rukken, hetgeen nochtans, uit de moeielijkheid van den weg in de Kloof, niet te voorzien is; daaren-boven is, in minder dan 24 uur, de weg aldaar zoodanig te ruïneeren dat hij zelfs voor eene partij voetgangers onbruikbaar is zoo hij door lichte troepen wordt bewaakt. „Deze stelling, op de omschreven wijze opgericht en bezet, en in verband met de overige mindere Posten, acht ik voldoende om ons gezag in de residentie Padang te verzekeren; met dien verstande nochtans dat, ter bevordering der voorgenomen uitbreiding aldaar, op een der doelmatigste punten op de grenzen der XIII Kota's, betgeen vermoedelijk in de Zuidelijkst gedeelte der XX Kota's zal SUMATRA S WEST KUST VAN 1836—1840. 21; Zijn, nog eeu temporair kampement voor een half bataljon infanterie worde aangelegd, waarmede niet-alleen de ons onderworpen landen van de zijde der XIII Kota’s zullen zijn verzekerd, maar waardoor ooze invloed meer geldig zal worden bij een aan te leggen weg van daar, langs de grenzen van laatstgenoemd landschap naar Padang ; een weg die, volgens berichten, niet langer dan twee dagmarschen zal zijn cn dus den handel zal begunstigen. Voorts zal de bezetting van bedoelde plaats moeten dienen om, bij eene eventueele onder- werping der XIII Kota's, daarin over te gaan, om de zuidelijke landen in bedwang te kunnen houden. „Behalve deze bezettingen en die voor Padang, waarvan hiervoor reeds melding is gemaakt, worden thans door ons in de residentie Padaug de navolgende kleine sterkten bezet : 1. Priaman. 13. Fort de Kock. 2. Tikoe. 14. Goegoeq Sigandang. 3. Mengoppo. 15. Koriri. $. Bockit Manindjoe. 16. Tandjong Alam. 5. lwebo 1. Gasseneng. 17. Fort van der Capellen. 6. Kajoe Tanam. 18. Tandjong Ambalo. 7. Soengei Djawi. 19. Boea Panian. 8. Manindjoe. 20. Paja combo. 9. Matoea. 21. Fort Raaff. 10. Bambang. 22. Fort Veldman. 11. Blokhuis aan de brug over 23. Fort Van den Bosch. de Massang. 24. Pau-Datar. 12. Peloepoe. En is nu onlangs cen post in XX Kotas, te Padang riboe, angelegd en door onze troepen bezet, en is eindelijk op Poeloe Tjinko een geringe militaire post. „Van de opgenoemde zullen wellicht later no- +, 7 en 15 kunnen komen te vervallen; de andere blijven echter noodig, en wel voor jaren, om onze gemeenschap te verzekeren; eerst dan, wanneer onze verhouding tot de bevolking meer zekerheid zal opleveren, zal een der der overige kleine posten achtervolgend kannen worden inge-trokken, maar daarentegen zullen, bij verdere uitbreiding, nieuwe sterkten moeten worden aangelegd en bezet. „Daarop is gerekend door het voor deze residentie bestemde garniçoens bataljon eene sterkte te gven van 119S hoofden, hetgeen raim voldoende voor debezetting der opgenoemde posten zal zijn. „Behalve dit bataljon acht ik voor deze residentie nog benoodigd 14 veldbataljon, waarvan de emplacementen en de bestemming hiervoor reeds zijn aangewezen; maar dan aarzel ik ook niet, te verklaren dat, naar mijn gevoelen, wij onder dit woelige volk op alle gebeurtenissen voorbereid zullen zullen zijn, en dat een bu Itenlandsche vijand het niet licht zal ondernemen ons aan te vallen, wanneer onze voorraad van oorlogsbehöften van allen aard binnen het kam-pement te Goego Malintang vereenigd zal worden en al het noodige op de overige posten zal zijn. „Hiervoor reeds aangemerkt zijnde dat het meest belangrijke punt op de kust, Padang, verzekerd wordt, zoo reken ik er op dat die plaats tegen kleine aanvallen, zooals van 2 à 3 fregatten, gedekt zal zijn, en desnoods bij eene grootere macht, evenwel zoo die niet te overwegend op de onze is, uit de Bovenlanden hulp kan worden afgewacht. „De noordelijke residentie van het Gouvernement van Sumatra's Westkust, Ajer Bangies, zal naar mijn inzien gunstiger voor onze uitbreidingen zijn omdat zij, voor een groot gedeelte, door de Batta’s bewoond wordt en de Maleiers daar slechts een minder ge-deelte occupeeren. „De eerstgenoemden zijn steeds onder de verdrukking der laatsten geweest en dat gedeelte, de bewonners van Mandailing, welke sedert 1832 onze bescherming genieten, betonen zich bij voortduring daarvoor erken-telijk, waaraan mag worden toegeschreven dat sedert een geruimen tijd de Batta's van Angkola en Padang Lawas, het voorbeeld der Mandai-lingers volgende, zich onder onze bescherming hebben gesteld, al-hoewel wij tot dusver onvermogend waren, hen tegen de Maleiers van Toewankoe Tamboesei te behoeden, waaraan echter nu, na den val van Bondjol, gevolg kan worden gegeven; tot welk einde dan oook reeds drie compagnieën van het 6e bataljon infanterie zijn af-gezonden om vooreerst een kampement bij de sterkte te Rau, gelegen in het midden van het landschap van dien naam, te betrekken. „Alle berichten hierover doen dan ook vermoeden dat de Battasche bevolking zich van lieverlede onder onze bescherming zal stellen, naargelang wij ons daar uitbreiden; hetgeen zich te eerder laat aauzien, doordien de Maleier den Batta als een heiden beschouwt, dien hij daarom van al wat hij bezit meent te mogen berooven, — waarvan de verschrikkelijke sporen, door den Imam van Bondjol en door Toewankoe Tamboesei, door den eerste meer, door den ander minder, achtergelaten, nog ten getuige strekken. Het was niet alleen om have of vee te doen, maar zelfs de menschen werden als slaven weggevoerd een verkocht. Van den anderen kant hebben de Atjehers en Maleiers zich van de Westkust der Battalanden meester gemaakt om de bewoners der binnenlanden bij zich ter markt te doen komen ter aanschaffing van het door hen benoodigde voor gewilde producten, waaruit wel is af te leiden hoe weinig voordeelig deze handel voor de Batta's wezen moet, en hoe welkom bij dezen een beschermend en geregeld bestu ur zal zijn, te meer indien alle van denzelfden in-borst zijn als die welke wij kennen: zachtaardig en werkzaam. Ere voordat mij op eenig gezag steunende berichten bekend waren omtrent onze Noordelijke bezittingen dezer kust, het ik uit de ligging van het land en meer andere omstandigheden kunnen afleiden dat het landschap Rau eene groote bevolking heeft, en hieroor, benevens door zijne aanraking ten Westen en ten Noorden an de Battalanden, geschikt was ter vestiging onzer mobiele macht om de Noord; hetgeen mij heeft doen besluiten, na den val van Bondjol den militairen commandant der kust te gelasten om, zoo er geene overwegende redenen tegen waren, in het landschap Rau een kam- pement voor cen half bataljon te doen aanleggen en te doen bezetten. “De weg van Fort de Kock tot in de vallei van Bondjol en de vele daaraan verbonden bezwaren zijn vroeger door mij beschreven. De kolonel Michiels, die reeds toen ik nog op de kust aanwezig was cene plaatselijke inspectie om de Noord heeft ondernomen, welke na mijn vertrek is voleindig, bericht dat van de evengenoemde vallei, gerekend van Bondjol, de afstand tot aan Tandjong Baringin in de vallei van loeboeq Sikaping, twee dagmarschen is, en op den weg derwaarts de bergrug wordt overgetrokken die de afstrooming van het water naar het Ooster- en Westerstrand bepaalt; dat, in eene Noordelijke strekking vervolgende, Tandjong Baringin van het Fort Rau, in het landschap van dien naam, drie zware dagmarschen verwijderd is; beide deze valleien of landschappen zijn, zooals reeds is opgemerkt, door Maleiers bewoond; dat, van het Fort Rau tot aan Natal, een afstand is van 13 zware étapes, zijnde ven enkele weg derwaarts, gedurende den jongst geëindigden oorlog, onze ecenigste gemeenschapslijn in het Noordelijk gedeelte met de zee g Ewest, die toen door slechts weinige militaire posten beschernd werd; maar die weg loopt door bewerkende ossa von de landen Angkola en Padang Lawas, zooals boven reeds gezegd, door ons toegedane Batta's bewoond. Everder maakt de kolonel Michiels gewag van venen gemeenschaps-weg van Fort Rau naar Kota Dalem in het landschap Taloe, zijnde 4. dagmarschen, voort van het bovengenoemde Tandjong Baringin naar evenvermeld Kota Dalem, in 2 dagmarschen, en van deze laatste plaats naar het aan zee gelegen Sassak in vier dagen, van Bondjol naar Parit Batoe in 34 étape, en eindelijk zoude het zich, volgens de door den kolonel ingewonnen berichten, laten aanzien dat de toe- en afvor naar de landschappen VIIl Kota's, VII Tsoerahs en al de landen tusschen de Massang, over Bondjol tot Rau, mettertijd het best en gemakkelijkst zullen kunnen geschieden langs de rivier Katiagan or Massang tot aan Bindjai, tot waar die rivier met slechts weinig verval bevaarbaar is, terwijl vandaar, langs een aan te leggen weg, Bondjol in een of anderhalven dag bereikt zal kunnen worden. „De moeielijkheden der wegen van Rau naar Natal en Ajer Bangies moeten, volgens diezelfde berichten, zoo groot zijn, dat daarvan voor de thans door ons bezette landen geen gebruik kan worden gemaakt. „De Noordelijke landen onder ons gezag worden over het geheel gunstig afgeschild erd, en inzonderheid de schooner kom of liever de vakte van Rau; en ook de geaardheid des volks wordt even gunstig beorden als hiervoor reeds door mij is beschreven. „De kolonel Michiels ordeelt, dat in de Noordelijke residentie (Ajer Bangies) wel is waar van de door ons bezette posten: 1. Natal. 14. Senatar. 2. Ajer Bangies. 15. Soengei Padahan. 3. Tapanoeli. 16. Toeboeq Sikaping. 4. Ajer Nanali. 17. Kota tengah. 5. Fort Elout. 18. Pasaman. 6. Kota Nopan. 19. Parit batoe. 7. Batang. 20. Kota Generaal Cochius. 8. Rau. 21. Koempoelan. 9. Loender. 22. Padang Mangies. 10. Tambangang. 23. Semawang gedang. 11. Tjobada. 24. Ajer Kidjang. Serassa. 25. Araban en 18. Batoe Bedindi. 26. Pisang, vele zullen kunnen vervallen door den thans bestaanden staat van rust; dat echter, om orde en zekerheid onzer gemeenschap te waar-borgen, andere posten dienen te worden opgericht en daartoe vooreerst in aanmerking komen: 1. Soentang. 4. Kenali. 2. Taloe of Kota Dalem. 5. Katiagan, Sassak of Pasaman, 3. Melampa. 6. Bindjai, SUMATRA'S WESTKUST VAN 1836—18+40. 219 alle in de Ophir-districten gelegen, zonder dat nog is gewag maakt van de landen van Angkola en van Padang [awas, die posten tot hunne bescherming zullen behoeven, evenals andere Bat- talanden, die zich nader bij ons zullen aansluiten; waardoor dan van zelf militaire posten ook langs de kust zullen noodig worden, ten einde ons van den handel met bedoelde binnenlanden te verze- keren, hetgeen zeer waarschijnlijk al spoedig een goeden militairen post aar of nabij de monding der rivier Singkoeang, ook Batang Ajer Gadies genoemd, zal vorderen. Naar hetgeen m SUMATRA'S WESTKUST VAN 1836—18+40. 219 I daarvan is opgegeven zou deze rivier tot in de binnenland van Angkola bevaarbaar zijn. „De voren door mij beschrevene, gegiste gunstige positie voor eene mobiele macht is door den kolonel Michiels zoodanig overreenkomstig bevonden, dat hij dadelijk heeft doen beginnen met het oplaan, onder de bescherming van het fort te Rau, van een kampement voor een! bataljon infanterie, zoodat, om deze en de vroeger ver- melde redenen, het zich niet laat vermoeden, er zelfs bij meerdere uitbreiding een gunstiger gelegenheid voor de mobiele macht in deze omstreken zal gevonden worden; terwijl, indien hier ook onze voor- raadmagazijnen voor deze afdeeling vereenigd worden, de in- en uitwendige rust van hier uit verzekerd zal worden. 