Bijdragen tot de taal-, land- en volkenkunde
De beploeging tot bereiding van het veld geschiedt in de lente. De voren worden zoo lang mogelijk en in de richting der helling getrokken. In reeds bestaande velden worden de dijken dwars op de helling meê weggestreken. Ze te laten blijven is verkeerd, omdat men den grond, waarop zij stonden, en die niet was beplant, anders geen gelegenheid geeft, om zijn vruchtbaarheid te toonen. De dijken in de richting der voren blijven ter besparing van arbeid staan. Elke 25 tot 80 ploegvoren, die te zamen 8 à 9 el breed zijn, vormen een bedding (prosone). De beddingen mogen niet breeder gemaakt worden, om het zaaien niet te bemoeielijken. Zij zijn van elkander door geulen of voren gescheiden van 01 el diepte en 0,2 el breedte, waardoor het water uit de leidingen in de vakken stroomen zal en verder op de beddingen komen. De geheele bewerking geschiedt zoo mogelijk op goed uitge- droogden grond, want nat ploegen wordt door ieder schadelijk geacht. Alleen in het Mantuasche zijn plaatsen, waar zulke zware klei is, dat men die wel nat moet maken, om ze han- delbaar te krijgen. De ploegen, welke in gebruik zijn, verschillen weinig van de gewone. Zij zijn iets zwaarder van bouw, wat hooger van oor, om de sneden geheel omtekceren, en iets breeder van basis, om in zoo klein mogelijk getal voren de breedte van de bed- dingen te krijgen. Het hoofdvereischte voor oude rijstvelden is de scherpe kouter, die noodig is, om de dikke mat van wortel- vezels gemakkelijk door te snijden. De ploeg, welke sedert eeuwen in gebruik is, onderscheidt zich door een ellen langen steel en door een zwaar mes. Sints een 20tal jaren ziet meu vaak den naar den invoerder genoemden Dombâsle-ploeg. Op het landgoed Quinto namen de gebroeders Malinverni proeven met de ploegen van Dombisle-Botter. van Sack en met den dubbelen srendsploeg. De twee eerste kwamen 0.30 tot 0.40 58 DE RIJSTKUILTUUR IN ITALIË. el diep, maar moesten door twee span zeer sterke buffels worden getrokken. De laatste doet hetzelfde werk met een span, kost slechts de helft van den Botter, en het kwart van den Sackploeg , en is bovendien veel gemakkelijker te behandelen. Reter dan beploeging is omspitting. Columella zeide dat # la vanga ha la punta d'oro, la zappa la punta d'argento e l'aratro ha di ferro.” De gouden en zilveren punten der twee soorten van Italiaansche spaden in tegenoverstelling met den ijeeren punt der ploeg liggen niet alleen in de meerdere diepte, waartoe zij komen, maar ook en hoofdzakelijk in de gelijker bewerking. Een omgespitte en een beploegde grond staan volgens Jacini in opbrengst tot elkander als 66 tot 28. Anderen, die niet zulke groote verschillen opgeven, berekenen toch altijd een 25 pCt. grooteren oogst ten voordeele van den omgespitten grond. Zij vermelden er het voordeel bij, dat de dijkjes eenige jaren on- aangeroerd kunnen blijven, om daarna een zooveel te beter werkende bemesting voor het veld aantebieden. Tegenover de voordeeler’ staan grooter arbeidsloon, en meer dan dat, gebrek aan arbeidskracht. Een man spit in 8.uur 5 tot 10 roeden om, terwijl een span buffels in tweemaal dien tijd een bunder vol- doende kan bewerken. | Doch laat ons verder gaan. Intusschen zijn de verschillende hellingen onderzocht , waartoe zich in Vercelli de gewone arbeider van het fleschjeswaterpas (livella) weet te bedienen. Daarmede wordt het terrein naar de helling in strooken (prese) verdeeld, zoodanig dat elke strook geen grootere helling heeft dan van 0.10 à 0.15 el per 100 ellen. De grenzen der strooken, die tevens de plaats der dijken worden, wijst men met stokjes aan. De dijken (argini) worden onderscheiden in die evenwijdig met de richting der ploegvoren loopen, en in die daar min of meer rechthoekig op staan. De eerste (argini longitudinali of perenni) blijven zoolang het veld voor de rijst dient, de andere (argini annui) worden elk jaar met den ploeg weg- gestreken. Zij zijn 0.30 el aan de oppervlakte en 0.60 el aan den onderkant breed, met een hoogte, die naar gelang van de helling 0.30 el en meer is. Men maakt de dijken hooger, dan in den regel noodig is, omdat er zich omstandigheden kunuen voordoen, die een buitengewone. verhooging van waterpeil nood- zakelijk maken. Aan den binnenkant hebben zij een flinke hel- ling (a scarpa), om beter den aandrang van het water te DE BIJSTKULTGUR IN ITALIË. 59 weêrstaan. Bij oude rijstvelden wordt de oppervlakte der dijken in de richting der helling met de spade afgestoken; ander werk is daaraan onnoodig, tenzij wortels of nesten van muizen te veel schade hadden aangericht. De algemeene regel is, zoo weinig mogelijk vakken (com- partimenti) te maken. Te groote vakken zijn daarentegen ook niet goed. Men moet ze vooral vermijden, waar veel wind is: de daardoor veroorzaakte kabbeling van het water toch kan zoo sterk worden, dat de jonge rijstplanten ontwortelen. Tevens moet men niet uit het oog verliezen, dat de afvoer van het water, indien ziekte van het gewas bijv. dien vordert, ge- makkelijker, spoediger, en voordeliger kan geschieden uit kleine vakken dan uit groote. Het grooter of kleiner aantal der vakken hangt overigens van de helling af; ik zag er van verscheidene bunders uitgestrektheid en anderen, die nauwelijks een vierkaute roede inhielden. Over het algemeen zijn de rijst- velden van Novarra, Vercelli en Milaan kleiner ingedeeld -dan die van Mantua, Verona, Padua, Venetië en Ferrara. De vorm der vakken is regelmatig, eu zich slangsgewijs kronkelende dijken, als grenzen van veelhoeken van een oneindig aantal zijden, komen niet voor. Zulke vormen dienen tot niets en zelfs de bewering, als zoude het water daardoor een grootere oppervlakte krijgen om naar beneden te stroomen, is onhoud- baar, want men moet het door de leiding in de hand hebben, om het te vele elders dan over de velden heên weg te voeren. Na de opwerking der dijken komt de slottamento. Deze bestaat in het gelijkmaken van deu grond door de kluiten met de spade te breken, en wordt veelal door vrouwen verricht. „In sommige streken van Opper-Vercelli tracht men het kluiten- breken met de spade door eggen te vervangen, doch met ou- gunstigeu uitslag. Zoodra de grond deze bewerking heeft ondergaan, wordt door voorloopig dienende openingen in de dijken het water toegevoerd, om te zien of alles waterpas is, en om hetgeen daaraan ontbreekt te verbeteren. De nadeelen van den niet gelijkgemaakten grond openbareu zich vooral, als in een koud voorjaar het watervlak zooveel mogelijk moet worden ver- ‚ laagd, en verder doen zij zich kennen gedurende den geheelen leeftijd van de plant. De hoogste deelen van het vak kunnen dan reeds lang-droogliggen, als de lagere deelen nog diep onder- gedompeld stauu, eu slechte stoeling, spichtive wroeì en veer 60 DE RIJSTKULTUUR IN ITALIC, ongelijke ontwikkeling en rijping zijn er de noodlottige ge- volgen van. Veronderstel dat het water in de hoofdleiding (roggia maëstra) en van daar in de toevoerleiding (adacquatrice) reeds aangebracht is. ROGGIA J MAESTRA. TS / ‘S01IULVADOIVAY al a / — COLATURE ________PRINGIPALE VO PRINGIPALE De afvoerleiding (colature principale) moest reeds aan- wezig zijn bij de eerste drooglegging. Men behoeft door bochetti a, a. a. slechts de gemeenschap te openen tusschen de leidingen en de vakken, en door de bocchetti di scolo b.b. b. tus- schen de vakken onderling en de afvoerleidingen. Die openingen zijn van 0.40 tot 0.75 el breed en van boven afgerekend 0.08 el diep. Deze laatste afmeting verandert telkens, en hangt geheel af van de hoogte, waartoe het water moet gebracht worden. Men zij indachtig ze niet in een lijn, maar verspringend te maken, om den stroom langzamer te doen plaats hebben. De zijden en de bodem der openingen worden nog met rijstakjes of groote bladeren of met stroo voorzien om het uitschuren te voorkomen. Men behoeft nu slechts nog de dijken , die reeds bij den eersten watertoevoer waren aangestampt, na te zien, of zij het water goed tegenhouden, en na de daarop gevolgde drooglegging is het rijst- veld ten gebruike gereed. In sommige streken tracht men de dijken tot eenige kultuur te gebruiken; die van aardappelen in zandgrond heeft goede. uitkomsten opgeleverd, DE RIJSTKULTOUR ÍN ÎTALIË, 61 § 10. Bezaatna. De zaaitijd — men las het reeds boven — hangt van de soort van rijst en van het klimaat af. Tsaat zaaien is beter dan vroeg, mits men op de rijping let in den herfst, waarin dikwijls hagel valt. Doch behalve soort en klimaat zijn er nog andere factoren ter tijdsbepaling. Zoo de groote uitgestrektheid der bezittingen, die niet toelnat, dat beploeging, wieding en oogst tegelijk voor het geheele goed invallen. Zoo de warmte vau het water, de meer of mindere losheid van den grond, de soort van bemesting. Zoo niet het minst, of het veld voor den wisselbouw dient, en dus willekeurig droog kan gelegd worden of niet, daar meu toch door het afnemen of toelaten van het water het gewoonlijk in zijn macht heeft, den groei te verhaasten of tegen te houden. De meest gebruikelijke tijd is van half April tot half Mei. Er heerscht eindelijk verschil van gevoelen of men dadelijk na het eindigen der beschreven werkzaamheden zaaien moet of wel wachten ; theoretisch is het laatste beter, practisch het eerste. Indien de tijd tot zaaien is gekomen, laat men 0.10 el water langzamerhand in de vakken loopen, en sluit de toevoerleidingen. Daarna komen werklieden in de vakken, en trachten met de spade het water zoo troebel mogelijk te maken. Elders spant men duartoe een paard voor een plank (asse spianatore), waarop de geleider zitten gaat. Onmiddellijk achter de werklieden of achter de plank loopt de uitzaaier. Met het bereide zaad in een zak om het lichaam gebouden, gaat hij met zoo gelijk mogelijke passen vooruit, en zaait bij elken pas met dezelfde hand in een zelfden boog en op dezelfde hoogte boven den grond een hand vol rijst uit. En zoo voort- loopende in het midden der beddingen, weet hij de korrels op afstanden van 0.09 tot 0.12 el te doen vallen. Onbegrijpelijk gelijk zag ik overal dien afstand gehouden. Zelfs als men weet, dat slechte de beste en meest ervarene werklieden er voor worden gebruikt, en dat de uitzaaiing nict dan bij stil weêr geschiedt, kan men zich dat gelijkvallen nog niet verklaren. Cantoni zeide: #'t is als of er een Voorzienigheid bij waakt. Laaimachines zijn om verschillende redenen niet toe te passen. De hoeveelheid zaad hangt af vau de soort der rijst en van den tijd, dat het veld voor de kultüur werd gebruikt. De fiinere soorten warden in vranteren nvorulnaid cenzanid dan da . a. 9 DE RIJSTKULTUUR IN ITALIË grovere, en hoe ouder het veld is, des te meer wordt er door de mindere uitstoeling gebruikt. Minder dan twee mud nostrale en anderhalve mud bertone per bunder schijnen niet voor te komen, en 2.75 tot 8 mud is voor oudere velden niet zeldzaam. Op zandgrond zaaien sommigen ver uit elkander en op klei dichter. Dit wordt verkeerd geacht en juist de tegenovergestelde werkwijze aanbevolen. Over het algemeen wordt te veel zaad gebruikt; inen ontkent het niet, maar maakt zich van de zaak af door de bewering, dat er veel niet opkomt of door ° de insecten wordt vernteld. Er is beproefd om minder te. gebruiken door den aanleg van kweekbeddingen en overplanting daaruit. Proeven daarvau leverde C. Canuzzoni op het landgoed Villanova. De overplan- ting geschiedde op 0.17 el van elkander, en de plantjes werden met den duim in den grond gedrukt. Wel stierven de buitenste blaadjes, maar anderen kwamen er voor in de plaats, en men had een uitstoeling van gemiddeld tien stengels. Het product was grooter en de kosten van wieden waren geringer. Die proeven schijnen vergeten of niet opgemerkt te zijn, want bekwame rijst- planters konden mij niet zeggen of zij eenig gevolg hadden gehad. Van Prof. Gera vind ik een beoordeeling over den aanleg van kweekbeddingen. Hij zegt dat de kosten in Italië de overplan- ting onmogelijk maken, en hij beveelt dan slechts het maken vah kweekbeddingen aan, als men geen. tijd heeft gehad de velden bewerkt te krijgen, of als het water bijv. door het niet smelten van het ijs en de sneeuw der bergen witblijft. $ 11. Zaap. De rijst ter uitzaaiing moet van de beste kwaliteit zijn. Guida gispt streng de siechte rijstbouwers, die de beste zaden naar de molens brengen, en die hetgeen zij des noods na een derde uittrapping (battitura) verkrijgen, nog goed genoeg voor de uitzaaiing achten. Zulk een handelwijze moet, ofschoon zeld- zaam, in Novarra voorkomen. De voorwaarden, waaraan de rijst moet voldoen, om als zaad te kunnen dienen, ziju velerlei. Zij moet bij voorkeur af- komstig zijn van zandgrond, omdat ze gewoonlijk daar het rijpst wordt. Overrijpe rijst weêr of die te erg is gedroogd kan niet gebruikt worden. daar ze uit de kafies valt en de korrels @ ee DE RIJSTKULTUUR IN ITALIË. 63 dan bij de ontkieming breken. De kafjes moeten de natuurlijke aan de soort eigene kleur hebben, en geen zwarte of groene vlekken vertoonen, hetgeen op broeiing wijst. Het spreekt van zelf, dat er niet de minste reuk of lucht «aan mag wezen, en dat men geen zaad nemen moet van een veld, waar brusone, raggine, carolo of andere ‘ziekten voorkwamen. Rijst, die lichter dan 55 kilogr. het mud is, moet men niet gebruiken. Men is zeker de best gevulde zaden te hebben gekozen, door die, te nemen, welke bij de nader te beschrijven uitstrooung- (ventilato) het verst worden weggeworpen. Zitten de korrels nog aan de aren vast, dan moet het } gedeelte van de aar, van boven afgerekend, niet gebruikt worden. Eindelijk wordt de zui- vering van alle vreemde zaden ten zeerste aanbevolen. jóór de uitzaaiing wordt de rijst geweekt, om ze beter te doen zinken en de ontkieming te bespoedigen. Tot 8 dagen kan ze in water leggen zonder te bederven, maar men laat ze er gewoonlijk niet langer dan eenige uren in. Met het aanbreken van den dag worden de zakken met zaad in de leidingen gelegd en om de twee uur betrapt en gekeerd, waarna zij op de dijken worden gebracht om uittelekken. Professor Gené beveelt een weeking aan in water met roet, opdat de jonge plantjes niet door de slakken zouden opgevreten worden. Biroli beproefde weeking in kalkwater, in salpeterzuur en in zoutzuur, zonder iets meer of iets beter gewas te krijgen. Het best bleek hem nog de gier te wezen, dien hij verkrecg door water 10 dagen in een mengsel van paarden en buffelmest te laten staan. Het daarin geweekte zaad ontkiemde een dag vroeger en groeide weliger, ofschoon de oogst er niet beter om was. In de meeste gevallen heeft de ondervinding bewezen, dat eenzelfde soort van rijst, gedurende meerdere jaren op denzelfden grond verbouwd, degenereert. Zoo geven gronden met veel ijzer weldra roodgevlekte korrels, die minder waarde hebben. Men voorkomt de verbastering door zaadverwisseling. Vrees behoeft er niet te hestaan, dat zulk nieuw zaad een kleiner of liever een nog onzeker product zal geven, mits het gewonnen is in dezelfde zone, waar het zal uitgepiant worden. Rijst van Milaan slaagt te Pavia, die van Pavia te Mantua, die van Mantua te Vercelli. Slechts lette men er op, dat rijst van een vetten grond minder geschikt zal wezen voor magere velden, waartegenover staat, dat die, afkomstig van een mager veld, altijd goed is voor een vetten grond, 64 DE RIJSTKULTUUR IN ITALIË, „Als het maar rijst is uit Noord- of Midden-Italié”, zei mij de ridder Malinverni, „dan durf ik ze in eens als zaad voor val mijne velden te gebruiken, in plaats van de soort die ik „uu heb, zonder voor mindere productie bang te zijn.” § 12. SOORTEN VAN RIJST. In Italië worden in het groot de volgende soorten van rijst verbouwd : lo. Riso nostrale. De aar dezer variëteit vertoont zich in het begin met lange zilverwitte ‘naalden, die later geel worden. De bijaren zijn lang en hebben vele zaden. Het blad is buigzaam en het stroo fijn. Deze soort heeft 3000° R. tot rijping noodig, en is het gevoeligst voor nachtvórsten en voor de brusone. 20, Riso d'Ostiglia. Deze heeft veel overeenkomst met de nostrale, maar wordt minder hoog, heeft de aren korter eu meer gesloten en de korrel iets ronder en kleiner. Zij heeft de meeste warinte noodig (3200°). 3°. Riso ostiglione. Deze variëteit, ook wel naar hare plaats van herkomst americano genoemd, en elders weêr no va- rese, heeft een paarschen ring om de knoopen der stengels. Fet stroo is grooter en grover dan dat der vorige soorten en de bladeren zijn breeder. Zij wordt spoediger rijp en heeft daartoe 2700° noodig. 40, Riso Francone, dus genoemd naar hem, die ze tusschen de riso novarese vond, heeft de aar kleiner en breeder, en nog kortere kafuaalden. Zij maakte zulk een opgang , omdat zij, bij haar onveranderlijkheid als soort, tevens beter bestand is tegen de brusone dan alle voorgaaude soorten. 5e, Riso giapponese, aldus genoemd naar Japan , vanwaar zij is ingevoerd. Zij heeft even alsde novarese ende Francone een paarschen ring om de knoopen, en de bijaren staan ver uit elkander als een waaier '. 6°, Riso bertone of mellone, ook chinese of sensa barbe genoemd, is geheel zonder naalden, Zij heeft de langste korrels, het grofste stroo en de stijfste bladeren, heeft de minste warmte noodig (2100°) en rijpt het vroegst, terwijl zij het best, en dus ook beter dan de Francone, tegen de brusone bestand is. “1 De soort Japansche rijst op de Weener-tentoonstelling met het No 48 en den naam binujaquin scheen identiek met deze Italiaansche soort, - DE RISSTKULTUUR IN ITALIË. 65 Men plant ze tot in de dagen van Juni, des noods nog na de eerste snede van net weiland, dat tot rijstveld moet worden gemaakt, of na den oogst van het vlas. Zij kan het best tegen humusrijken grond, en onderscheidt zich door de spoedige rijping der areu, die reeds 14 dagen na het uitschieten kunnen ge- sneden worden. Al de rijst, die ik van Vercelli tot Bologna zag, was wit. Berti Pichat, Malinverni, Cantoni ontkennen de variéteiten met gekleurde zaden in Italië. De riso uero (oryza. s. ater- rima) en de riso rosso (o. s. rubra) schijnen toch een weinig in Lumellina en aan de Ticino te worden gekweekt. Gera brengt ze dan tot de variëteit der o. s. glutinosa (J.our). Van de boven beschreven 6 soorten moet men de nostrale, de Ostiglia tot de o. s. aristata en de vier anderen tot de o. s. mutica brengen. De rijst is nimmer vergelijkend bestudeerd, en ieder land heeft bijzoudere soorten, die daar meestal afzonderlijk benoemd worden zoowel door de landbouwers als door de botanici. Niemand wist mij afdoend: te zeggen, welke eigenschappen de rijst hebben moet, om ze als soort te onderscheiden. De verandering in gedaante en eigenschappen dour grond en klimaat bewijzen, dat de benoeming en beschrijving der soort slechts dienen kunnen voor het land, en soms alleen voor de streek, waar ze wordt aangetroffen. Grover stroo en breedere bladen kan men aan de nostrale geven door kweeking in humusrijken grond en in veel water. De kafuaalden aborteren door over- brenging naar koelere streken, en ontwikkelen zich door de overplanting naar een warmer land. De zwaardere of lichtere kelk- en kroonkafjes hangen van de gronden af, en de kleinere of grootere korrels van meerder of minder water. De kwestie van de kleur is niet typisclr, en verandert van veld tot veld. Men beweerde vroeger een rijstsoort uit China te hebben verkregen, die niet meer water dan andere gewassen, zoo als inais of tarwe, noodig had. De regeering, die, in weêrwil van allerlei verbod, de natte kultuur niet kon uitroeien, deed alle moeite, om de nieuwe soort intevoeren. Men nam er proeven meê, en de resultaten van verscheidene dier proefnemingen zijn bewaard gebleven , ofschoon het doel der invoering mislukte, want de nieuwe soort bleek, om een goed product te krijgen, even goed water noodig te hebben als al de andere rijst. Gebruikte men minder water, dau stond de opbrengst gelijk met 4 der 2, Wolter 1K 66 DE RISSTKULTUUR ÍN ÍTA1IË. waarde van een maisoogst op hetzelfde veld, terwijl genoeg- zame irrigatie het product 4 tot 5 maal grooter deed worden. Rosa verkreeg die soort door aanhoudende irrigatie 21 dagen eerder rijp dan door een periodieke, De korrel werd grooter door de teelt als gewone rijst, en het eerste jaar kwamen reeds kaf- naalden te voorschijn, die het tweede jaar langer werden. Ook Lomeni verklaarde de aanwezigheid van kafnaalden niet constant bij die soort. Indien ze gewonnen was in water, verloor ze de eigenschap van met eenvoudige besproeiing te kunnen groeien. Het hing van het terrein af, dat de zaden doorschijnend waren of wel melkachtig wit, omdat men ze zoo met dezelfde bewerking en hetzelfde klimaat verkreeg in verschillende gronden, terwijl ze soms helder wit, soms roodachtig van tint waren. Ziedaar kenteekenen van grootte, kleur, kafnaalden, leeftijd, samenstelling der zaden als eigenschappen der soort voor rijst zonder waarde. Men heeft geen beschrijving van deze Chineesche rijst, ‘tijdens ze door Dr. Bahmann in het laatst der vorige eeuw werd inge- voerd, zoodat men het verschil niet kan aanwijzen, dat er bestaat tusschen de oorspronkelijke en de thans hier geakklima- tiseerde en onder den naam van bertone meer bekende soort , en die gewoonlijk zonder naalden is. Wat er van de zaden, door Rosa gekweekt, geworden is, weet men niet. Zijn zij weêr sensabarbe geworden, of bestaan zij onder den naam van eenige der bovenbeschreven variëteiten P In weérwil van Cantomi’s gevoelen is men met eenstemmig of door wederzijdsche bevruchting der soorten er nieuwe ge- wonnen kunnen worden. Cantoni ontkent overgang van soort. „Geen rijst.” zegt hij, # verandert in de algemeene eigenschappen.» Hij is een der voorstanders der leer, dat de rijst bevrucht wordt in de over elkander geslagene kafjes. Zij huwt met ge- slotene deuren, a porte chiuse, en de staminae komen met te voorschijn, vóór de bevruchting is afgeloopen. Hybri- disme wordt dus onmogelijk dan ten gevolge eener mon- ° struositeit, zooals door geopende kroonkafjes vóór de bevruch- ting of door een bovenmatig verlengden stijl, die aan den stempel gelegenheid moet geven uit anderen , die reeds hun levens- taak ten einde hebben gebracht, bestoven te worden '. Zulk een mp en \ Voor deze theorie en voor verder voorkomende beschouwingen van botanischen aard zij in herinnering gebracht, dat ik opschreef wat ik er in Italië van hoorde of las, DR RIJSTKULTUUR IN ÎTALIË. 67 redeneering leidt tot het aannemen van bepaald geconstateerde soorten , waartoe de ontstane hybriden of mestiezen terugkeeren. Cantoni haalt tot staving der vastheid van de soort aan, dat hij 86 soorten van tarwe hij elkander plantte, en geen tusschen- soort kreeg. Ook verhaalt hij, dat, toen er rijst van Spanje werd ingevoerd ter uitplanting in Italië, men er bij den oogst wel 20 variëteiten van vinden kon. Toen men nu eens de soort had gemaakt door het uitzoeken der aren van de meest in het veld voorkomende gedaante, werd er sedert geen soortverandering meer waargenomen. Cantoni bleef mij evenwel schuldig een juiste, strenge afschei- ding optegeven van de grondsoorten, en hij sprak zelf een zijner hoofdwerken over landbouw tegen, waarin hij de Francone als een gevonden variëteit der Novarrarijst beschouwt. Onweêrsprekelijk is het akklimatisatieproces, dat een plant ondergaat, dikwijls met verandering van vorm. Duhamel merkte reeds op, dat de tarwe, die hij uit ver verwijderde streken te Poithiers uitplantte, na den derden oogst al geen kafnaalden neer had, terwijl zulke tarwe zonder naalden, in de klei te Orleans geplant, na drie oogsten ze weêr had. De bertone en giapponese zijn kaal, maar toch vond ik menigmaal zaden met kafnaalden, al waren die ook klein. De ostiglione en Francone, welke eigenlijk geen naalden hebben, ontwikkelen die dikwijis beiden. En bij de ostiglione worden ze ge- woonlijk langer, dan bij de Francone. Rijst van Java heeft men in Italië het eerste jaar niet rijp gekregen en toen uit het oog verloren, Evenmin werd rijst van Algerië rijp. Maar toch waren er eenige aren, die de andere vooruitgingen en hard werden. Die zocht men uit, en gebruikte ze het tweede jaar als zaad. Toen verkreeg men er veel meer rijp, en het derde jaar was de Algerijnsche rijst in Italië ge-. akklimatiseerd. Te Corte del Palasio deed Cantoni proeven met tarwe van Engeland, België en Sicilië, en bevond hij, dat in de twee eerste jaren, bij koud en vochtig weér, de planten uit Noordsch zaad prachtig stonden, terwijl die uit het Siciliaansche geel waren. Was daarentegen het seizoen warm en droog, dan kwijnden de eerste en tierden de laatste. Daarenboven sloegen deze nieuwe stengels ten koste van de vruchtzetting , indien er zich koele en regeuachtige dagen voordeden. Eerst het derde jaar begonnen zich de zaden te schikken wane het \A\imant - 68 bE RIJSTKUILTUUR IN ITALT@. terwijl de geaardheid zich wijzigde tot een zelfden graad van hardheid voor het weekere graan van het noorden en voor het hardere van het zuiden. Wat voor de hardheid van het graan waar is, geldt ook voor de naalden, het kaf, het stroo, de bladeren, de kleur. De veranderingen door het klimaat grijpen meer in dan die door den grond. Toch zijn ook deze niet zonder belang. Te Quinto en Vercelli brengt de Fraucone kleinere korrels en langere kafnaalden voort, dan haar eigen zijn. Te Astighano, Pertengo, Pezzana en Stroppiana blijft alle rijst wit, en te Quinto, Villarboit, Casanova wordt zij rood- uchtig. Zoo worden in krijtgranden en op oude velden de dunste kafjes en de hardste korrels gevonden. Die veranderingen kunnen op den duur slechts van invloed worden op de productie. Het kan gebeuren dat de rijst van Verona, te Pavia verbonwd, van kleur en vorm verandert, maar de hoeveelheid, die men ginds oogst, verkrijgt men ook hier. Is de Veronasche rijst minder geschikt te Pavia, dan zal zij dat niet toonen door onvruchtbaarheid op eens, maar door jaar op jaar verminderende productie, zoodat de rijstbouwer aldaar zijne maatregelen kan nemen. Ik geef hier de meest vertrouwbare meeningen en feiten op en laat verder buitensporige ideën, zooals die de panicum crus galli door metamorphose der rijst doet ontstaan, zonder vermelding. Uit het bovenstaande kan men besluiten: dat uit verschillende bepaald aangenomen rijstsoorten door omstandigheden van grond en klimaat nieuwe tusschensoorten ontstaan, die geregeld onder denzelfden vorm zich kunnen voortplanten, zoolang klimaat of grond niet verandert; dat het onbewezen is, of tusschen- soorten kunnen ontstaan buiten invloed van grond en klimaat, alleen door heterogene bestuiving; dut de veranderingen door het klimaat plotseling ingrijpen en vooral op de vruchtvorming betrekking hebben; dat de verandering door den grond lang- zamer eu meer geleidelijk: geschieden; dat ten gevolge van een en ander, om ergens rijst te planten, men niet een soort moet nemen, die in een verschillend, maar in een zelfde klimaat is gegroeid, en dat men zulk een soort onder hetzelfde klimaat _ overal planten kan, zonder vrees te moeten hebben voor een onmiddellijk geringe productie, door het verschil van grond veroorzaakt. De rijstsoorten worden in Italié fijner genoemd , naartnate zg DE RIJSTKULTUUR IN ITALIË. 69 langer naalden hebben, en grover naarmate die aborteren. De types zonder naalden worden 30 tot 50 dagen vroeger rijp dan de andere, hebben miuder water noodig, zijn beter bestand tegen de brusone, kunnen gemakkelijk ontbolsterd worden, en geven een grooteren oogst. Daarentegen leveren de soorten met kafnaalden sterkere planten, die gemakkelijker bij de ontkieming wortel vatten, in schrale velden meer opbrengen, minder onkruid trekken eu fraaier korrels geven met grooter gluten- gehalte en dus met hoogere voedingswaarde. Vogel verkreeg uit de bertone, de type der soorten zonder kafnaalden, aan:  . . ~~ 1.00 Zetmeel . . .  kwam tot het volgend resultaat. Rijst v. Carolina. Rijst v. Piemont Water. ...... 5. 7. Vette oliën. . . . .. 0.13 0.23 Suiker  Vette oliën … . ee 0.8 Suiker en gom ........ 0.5 Zetmeel . . ee. 86.9 Eiwithoudende stoffen ee 1.5 Cellulose . . . woe ee 43 Men ziet, hoe ongelijk in een n type de samenstelling der vracht is, waarom het geen verwondering kan baren, dat ook de witerlijke vorm der plant, waargan weinig zorg wordt besteed, 70 DE RIJSTKULTUUR IN ITALIË. aan veranderingen onderhevig is, welke van dien aard kuunen wezen, dat men de er toe behoorende rijst als van afzonderlijke soorten met eigene namen gaat bestemmen. $ 13. ONTKIEMING EN GROEL Zoodra ua de bezaaiing het troebel gemaakte water helder is geworden, voert men het gedeeltelijk af, om den invloed der zonnewarmte op de ontkieming grooter te maken. De tijd, noodig ter ontkieming, hangt veel van den grond af. Bij velden met wisselbouw ontkiemt de rijst in het eerste jaar na 14, in het tweede na 20 en in het derde na 30 dagen. Oude rijstvelden dus, even als die in moerassen, maken er niet minder dan een maaud voor noodig. Om zonder schade het peil te verminderen, sluit men de toevoerleiding, en laat het water in den grond zakken. Het openslaan der afvoeropeningen mag alleen in geval van ziekte of bij den oogst geschieden, wanneer het op spoed aankomt. Anders hoedt men zich voor elken krachtigen stroom in of over de vakken heen. Sommigen wachten met de eerste watervermindering tot 8 a 10 dagen na de ontkieming. Dit is niet goed te keuren, want er kan een kabbeling in het water ontstaan, die de jouge plantjes van bert one en andere grove rijstsoorten zou ontwortelen. Fen dunne waterlaag bevordert daarenboven de ontwikkeling, en belet. dat de planten te dun van stengel en te lang van blad worden. _ In moeras en op klei kan een geheele droogleggiug nood- zakelijk wezen, om de schelpdieren eu insecten te dooden, die er dikwijls in verbazende menigte zich vertoonen, en juist even vóór en na de ontkieming schadelijk zijn. Men heeft in de rijstvelden groote en kleine slakken (lu m a- chini), die bestemd zijn als: Iymnaea palustris (Lamarck), stagnalis (lsam.) en auricularia (Draparnauld), helix vivipara, achatina, planorbis, spirorbis, (allen door J.am.) en unio pictorum (Lam.) Van mossels vindt men mija pictorum (Lum. en Gmelin), anodontitis anatinus (Lam. en Drap.) en mijtilus anatinus (Jinn. en Gmelin.) Zij allen voeden zich slechts met de cotyledonen , en laten het kiemwit onaangeroerd. De schadelijke insecten heeten coppetta of tanone | DE RIJSTKULTUUR IN ITALIË. 71 (apus cancriformis), en forbesettaof frosone (nepa cinerea), behalve nog een soort van friganea. De twee laatsten voeden zich met het zoete sap der jouge plantjes; de ta none ontwortelt ze door er met groote snelheid om heen te gaan, en is dik- wijls in zulk een groot getal aanwezig, dat zij het water troebel maakt. Zij worden allen gedood door de velden twee dagen droog te leggen. Het eenige insect, dat in de drooggelegde gronden komt, is de veenmol (grillus talpa), die de modder | omwroet, maar zich nooit in groot getal voordoet. Niet minder schadelijk zijn eenige karpers, zooals cyprinus alburnus, grislagine en phoxinus, die de jonge rijstplanten afvreten. Men moet ze, waar zij zich vertoonen, door droog- legging van het veld dooden, en vervolgens den toegang van anderen door norden voor de openingen beletten. De drooglegging in het begin wordt bemoeielijkt door vogels , die allen nadeelig zijn. Men voere, om ze onschadelijk te maken, zoodra de schelpdieren, insecten en visschen vernield zijn, weêr dadelijk water toe. Tegelijk zij om met de dieren in eens te kunnen eindigen, de mais (mus amphibius) vermeld, dic de zich ontwikke- lende plant afbijt en de bladeren gebruikt, om er hare nesten meê te bouwen, of later de aren opvreet, naarmate ze rijpen. Soms worden honden afgericht, om ze te vangen, maar het eenige afdoende middel is, om de nesten optezoeken en den levenden inhoud te vernielen. Men zorge bij de drooglegging, dat de jonge plantjes niet met de blaadjes in den modder raken , van waar ze zich moeielijk kunnen oprichten. De waterlaag toch moet ook dienen, om de blaadjes er op te doen drijven, en de plantjes zoo staande te houden. Daarom verhoogt meu die, naarmate zij zich ontwik- kelen tot 0.20 & 0.25 el. Dan heeft de rijst tevens haar volle groeikracht, en staat rechtop. De comparo, degeen die over het water het opzicht houdt, heeft gedurende dien geheelen tijd nauwlettend moeten oppassen, wa mogelijk nog meer dan bij den verderen groei. Biroli schetste dien werkman in zijne verplichtingen op een wijze, dat verscheidene Italiaansche schrijvers zijn beschrijving in hanne werken hebben aaugehaald. Zij luidt aldus: e Hij moet onvermoeid dag en nacht de rondte doen voor de juiste verdeeling van het water, nu eens hef. peil verhoogende, Wer reeu bocchetto vsttrappende, waar te veel door heên stroomt , 72 DE RIJSTKULTUUR IN ITALI€,. ndaar er een verwijdende, die te weinig doorlaat heeft. Eens per „dag, en meer dan eens in tijden van schaarschte, moet hij langs »hoofd- en nevenleidingen, en langs de inrichtingen tot af- en „toevoer van water gaan, om te zien, dat geene brokken grond of „stukken hout of andere zaken den loop van het kostbaar vocht „stremmen of vertragen. Hij moet het kleinste beletsel verwijderen, wwant het zou bij veronachtzaming de reden van watergebrek vkunnen worden. Met de spade gewapend, moet hij bespieden vof er gaten of openingen zijn, die er niet behooren en ont- „stonden door natuurlijke oorzaken of door muizen, of wel door neen kwaadaardigen buurman, die een diefstal met den naam van vtoeval bedekt. En daar de diefstallen meer ’s nachts dan overdag „gebeuren, moet hij dan ook de wacht houden, en moedig zijn „bovendien. $ 14. Wieprne. De rijst, die slechts door de beste zorg groeien kan, heeft hij en om zich een aantal schadelijke planten, die alleen door het kostbare en voor de gezordheid zoo hoogst nadeelige wieden (arroncatura, mondatura) kunnen verwijderd wor- den. Guida vergelijkt de werking van het onkruid bij de rijst met het walgelijk ongedierte en met de door onreinheid veroorzaakte zweren op het lichaam van den bedelaar die, hoe goed gevoed , er altijd zwak en bleek en mager door zal wezen. Evenzoo zou ook het rijstgewas ziekelijk blijven zonder de noodzakelijke rei- niging door het wieden. Men zag reeds hierboven, hoe een halve dag arbeid daaraan hesteed, als een heelen wordt betaald. De werklieden verdienen het ook, want, met de beenen in den modder en het lichaam voorovergebogen , blootgesteld aan de zonnewarmte op het achter- hoofd en aan het geschitter der zonnestralen of aan de uitwasemin- gen in het gelaat, zijn voor hen enkele uren ruim voldoende, om dysenterie en zware koortsen te doen ontstaan, en nog zooveel te meer voor menschen, die van elders, van koele bergstreken afdalen, om de wieding te verrichten. De daarvoor aangewezen tijd is aangebroken , even voor het zichtbaar worden van de geledingen , als de rijst haar vierde blad heeft gemaakt, en dus ongeveer een maand na de ontkieming; — vroeger zou het onkruid nog €n «acc, . . .. De „zel kracht uitschieten, en later , als de geledingen zicht- ‘an, zou het te veel oplettendheid kosten , om de plauten FEWER pra - 4 DE RIJSTKULTUUR IN ITALIË. 78 niet te beschadigen. Twee of drie dagen te voren sluit men de toevoerleidingen af. en laat het water inzakken, zoodat de weeke modder overblijft. De mannen, vrouwen en kinderen, in dichte rijen naast elkander in de beddingen geplaatst, gaan nu voor- zichtig tusschen de planten voort, trekken met de eene hand het onkruid zoo mogelijk met den wortel uit, en houden het met de andere vast, tot die gevuld is. Dan wordt hetgeen er uit getrokken is tot een bosje gebonden, voorloopig in de geulen gelegd en later voor de mesthoopen verzameld. Niemand loopt vooruit, en die niets ter wieding voor zich ziet, blijft staan tot die naast hem gedaan heeft, om te zamen vooruittegaan en tegelijk aan het einde der bedding te komen. Zoo verkrijgt men niet alleen een gelijkmatige bewerking, maar ook voor den grond een betreding, die met een tweede wieding gelijk staat. De man, die achter elke rij wieders aanloopt, om het op- zicht te houden, weet welke planten inet wortel en al kunnen uitgetrokken worden, en van welke zij in den grond blijven. De laatsten moet hij er met de spade doen uithalen, want het is beter eenige rijstplauten te verliezen, dan die overjarige wortels te laten zitten. Op sommige moerasvelden wordt het wieden nagelaten, of wel men laat de slechte grassen meêgroeien om ze aftesnijden , als hunne bloeiwijzen ze gemakkelijk van de rijst doen onder- scheiden. Zulk slecht werken wordt gewoonlijk door een slechten oogst gestraft. Op nieuwe velden wordt zelfs de wieding herhaald, met het nuttig gevolg, dat de groei van het onkruid het tweede en derde jaar vermindert. Geen enkele plant doet goed tusschen de rijst, want voedsel en lacht wordt er haar door onthouden; maar niet alle planten zijn even schadelijk. Montia fontana in de velden met wissel- bouw, graziola officinalis, suffrenia Gliformis bijv. zijn zeer klein en doen minder kwaad. Encijonema, utricularia vulgaris worden daarentegen, hoe klein ze ook zijn, door het dichte netwerk, dat zij op het water vormen, zooveel te schadelijker. Zij moeten met harken worden verwijderd, even goed als de drijvende, als zwavelwaterstof ruikende chara vulgaris. Men vergete niet batomus umbellatus, lijthrum salicaria, sagittaria sagittaefolia, juncus articulata, bidens tripartita, uittetrekken, die door han groote ontwikkeling de rijst verstikken. De zeer schadelijke fijphe latifolia, arando phragmitis en alisma plantago groeien 74 DE RUSTKULYUUR IN ITALIË. hij voorkeur in oude risaie da zappa. De eerste kan slechts door dikwijls herhaalde wieding in twee jaren worden vernietigd, en de aruvdo na nog langeren tijd. Elke keer, nadat ze zijn uit- gerukt, schieten ze opnieuw op, eu vormen boschjes in het rijstveld. Niet onjuist vergelijkt men ze met de hydra, want jeder stengellid wordt weêr een nieuwe plant; zij kunnen zich zoo vermenigvuldigen, dat de rijstbouw er voor moet ver- laten worden. De nijmphnaea alba en Jutea moeten ook met hunne diepgaande wortels worden uitgestoken. Men verwijdere scirpus maritimus, en mucronatus, even als cyperus monti, difforms, flavescens, glomeratus en fuscus. Leersia oryzoïdes komt meer zelden voor. Het laatst noem ik de panicum crus galli om het langst er hij te blijven stilstaan. Zij wordt de «pest der rijstvelden» ge- noemd. Jong is zij moeielijk van de rijst te onderscheiden, en bij den oogst worden hare aren met die der rijst vermengd. Men beweert dat de rijst in giavone of pabione, zoo als de bevolking ze noemt, verandert, en proeven zouden bewezen hebben, dat zulk een metamorphose, die zelfs onder botanici voorstanders telt, gedurende het 5e jaar, dat men ergens rijst plant , hegint. Meer aanneemhaar is het, dat het zaad er van met den stal- mest op de velden komt. Zooveel is zeker, dat ze de Ttaliaansche rijstvelden op ongeloofelijke wijze infecteert. Prijsvragen werden uitgeschreven voor die ze op een gemakkelijke wijze aantoonen kon , en er zijn er zelfs bekroond, doch zonder practisch nut te geven. Haar grootere hoogte blijkt eerst na den bloei, en de eenigszins roodachtige stengel met de nu eens stevigere, dan weêr zachtere en minder ruwe bladeren hebben zij met de rijst in jeugdigen leeftijd gemeen: Slechts een onderscheid is er, dat de pantenm cen doorgaande hchtgele of witte streep op den middennerf heeft, doch ook dat onderscheid is van geen nut in de practijk. Er zijn drie vanéteiten; de giavone (panicum crus galli), de panicastrello (panicum viride) en de pesarone (panicaum glaucum), waarvan de twee laatste veel minder voorkomen. Men is wel genoodzaakt de plant meê te laten groeien, en, als zij na den bloei zich hoven de rijst verheft, haar door mannen, die daartoe met sikkels, aan stokken ge- bonden, langs de geulen der beddingen loopen, te doen afsnijden. § 15. VERDERE GROEI. Na de wieding laat men het water tot de normale hoogte DE RIJSTKULTUUR LN ITALIË. 15 toe. Bij voorkeur doet men dat ‘s nachts. Het zou nu tot den oogst op de velden kuunen blijven, als er geen ziekten in het gewas kwamen. Een paar daarvan doen zich evenwel regelmatig elk jaar voor, en kunnen gewoonlijk slechts door verandering van peil geuezen worden. Het water schijnt op de uitstoeling weinig invloed te hebben. Men zegt dat ze afhankelijk is vau den meer of minder rijken grond en van den ‘kleineren of grooteren afstand, waarop de planten van elkander staan. Niet zelden zag ik stoelen met 25 vruchtdragende stengels, en 10 tot 12 aren per plant was zeer gewoon. Daarentegen zag ik nimnmer uitstoeling langs de geulen, ofschoon de planten daar het verst uit elkander groeien. Men kon de reden daarvan niet opgeven. Er is in den laatsten tijd opgemerkt, dat de gewone water- hoogte van 0.20 en 0.25 el aanmerkelijk kan worden ver- minderd. Alleen hij den bloei en bij de vruchtzetting is veel water noodzakelijk, daar de kafjes anders slecht gevuld worden of leeg blijven. Weinig water is onschadelijk van den tijd af, dat de rijst op zich zelf kan staan totdat ze bloeit. Dan is zelfs een irrigatie om beurten, zooals voor de weiden, voldoende. De planten behooren evenwel vochtig te blijven, eu het zoude op de vruchtvorming invloed hebben, indien men den grond 700 droog liet worden, dat hij barstte, zooals in sommige streken van Lumellina gebeurt. Men streeft verder vooral naar eeu gelijke ontwikkeling van het gewas. Men heeft ze in zijn macht door het water overal een gelijke hoogte te geven, terwijl de verandering van de plaats der toevoeropeningen er veel toe kan bijdragen, om de rijst aldaar miet achterlijk te doen zijn in de rijpwording. § 16. ZIEKTEN. lo, De eerste ziekte, die zich in het gewas vertoont is spichtige groeì (gracilità). Zij ontstaat door te veel water na de ontkie- ming, of door te weinig na de eerste watervermindering. Het rationele en tevens afdoende middel er tegen is in het eerste geval het water te verminderen, en in het tweede dat te ver- meerderen. 2e, Kwijning (languore) doet zich voor in drie verschillende . tijdperken. Vooreerst na de outkieming, ten gevolge van. koude Bachten. Dan ua de wieding, zonder dat men weet warom. En 786 DE RIJSTKULICUR IN [TALIË. vervolgens bij de uitstoeling. Vooral in dit laatste geval wordt de plant over het geheele veld zoo geel, dat alles er als ver- brand uitziet. In dit stadium heet de ziekte ook wel grupppo. De languore is niet gevaarlijk , indien men slechts het water kan wegnemen. Kan dat niet, dan is er veel kans tot misluk- king van het gewas. 80. Tegenovergesteld aan de languore is de lussuria. Deze is verderfelijk voor alle graan en voor de rijst in het bijzonder, en bestaat in de buitengewone ontwikkeling van sten- gel en bladeren. Wanneer het veld te mooi, te welig staat met die eigenaardig donkergroene kleur, moet men met alle kracht er tegen werken of mislukking te gemoet zien. Indien toch de plant blijft doorgroeien zonder dat de ruggine of brusone zich vertoont, aborteert de vrucht. De lussuria wordt altijd door te veel humus, soms ook door overvloed van buffelmest veroorzaakt. Het water op te houden en de afvoeropeningen te verhoogen acht men verkeerd, omdat de grond uog meer verhit raakt, en de ontwikkeling der plant bevorderd wordt. Guida beveelt integendeel aan, het water zoo hard mogelijk te doen stroomen door de afvoeropeningen te verlagen en alles, waarover men be- schikken kan, van boven aan te voeren. Wel zou lang voort- gezette drooglegging de planten kunnen verzwakken, maar men doet dit niet, omdat daardoor de latere vruchtvorming toch slecht. zou zijn. Helpen geen der bovengenoemde middelen, dan kan de ziekte niet meer bestreden worden, en men snijdt het gewas af, of laat het door beesten afweiden, ten einde te trachten nog een oogst van de opschietende stengels te verkrijgen. 40. Bianchella openbaart zich door drooge en witte kelk- kafjes, zonder dat die een korrel omsluiten. Aan dezelfde aar kunnen gezonde zaden zich naast door bianchella aan- gedane bevinden, terwijl de knoop der bovenste geleding zich met een zwarten ring vertoont. Aan het Cryptogamisch Laboratorium te Pavia gelooft men dat deze ziekte dezelfde is als de carolo bianco, die o. a. door Sandri beschreven is, en die zich kenmerkt door een witte en geheel leege aar en den zwarten ring om de bovenste nodus. Middelen zijn onbekend. 50, Selone doet zich kenuen door ‚geene, of wel kleine, gerimpelde korrels in de overigens goed gevormde omhulsels. Sommigen schrijven ze toe aan te lage temperatuur; anderen beweren, det zij het gevolg is van zwaren wind en ‚vau \ a bE RISTKOLTUUR IN ITALIË. 77 daardoor plaats hebbende verstuiving van het stuifmeel, zonder’ tot bevruchting te dienen. Zij doet zich niet epidemisch voar. Middelen er tegeu zijn onbekend. 6o. Crodatura, crollamento of crodo. Men noemt het ge- was door deze ziekte aangedaan, indien het iets onaangenaam riekende en bittere zaden voortbrengt, die de stamping niet kunnen weérstaan en daarbij tot meel vervallen. Het hoofdkenmerk der ziekte zit iu de vruchtstelen, die geen kracht hebben om het zaad te dragen, en bij de minste beweging van de stengels loslaten. De landlieden noemen de steel abbrucciato, ver- brand. Er zijn velden, die tot de helft van den oogst er door verliezen, terwijl het opmerking verdient, dat waar de ziekte zich eens vertoond heeft, ze zeer dikwijls terugkomt. Biroli zag, dat na het eerste voorkomen van aangedane aren hun getal dadelijk vermeerderde, en dat zij zich het eerst ver- toonen, waar de karren, met den oogst beladen, het vorige jaar over het veld waren gegaan. Flij merkte verder op, dat croda- tura algemeen heerschte nadat hagel het vorige jaar een rijp veld had geteisterd, of wel na een zeer strengen winter, als vele vogels stierven, die anders hun voedsel in de velden zochten. Toen hem ten slotte bleek, dat van goed zaad, in den herfst gezaaid, het volgende jaar veel zieke aren kwamen, en dat zieke zaden, zoo die al opschoten, een product gaven door dezelfde ziekte aangetast, kwam hij tot het besluit, dat de crodatura outstaat door de outwikkeling uit zaden, die na een vorigen oogst op het veld bleven zonder kiemkracht te verliezen. Biroli stelde daarom als afdoend middel ter voorkoming daarvan voor, om iets anders op het rijstveld te planten, totdat de zaden geheel vernield zijn, hetgeen twee jaren tijd vordert. 