None
KON: Is't weldaat meer het geen den mensch zo dier be- koopt ? excuse is of any avail. I admit that the fault is mine. Not he, but I, however earnestly I sought to prevent the deed, am the executioner and murderer of your dear children. I do not ask at all that the vile deed be excused; such compassion toward crime is unusual; but pun- i-sh me by your hand, that is the end of my desire. [30] So you need not postpone your revenge a single moment. Take this sword and boldly pierce me through the heart. Do not consider me if you can assuage your grief. This thrust shall certainly expiate your righteous anger and lighten and sweeten my heavy repentance. Oh, take it! QuEEx: Rise and go from my sight. Buck : I shall. Queen: I tell you to go. Buck: Then first do all your duty. Queen: Then I must forget and forgive your crime. Buck: I will buy such a favor with my life. Queen: Is that still a favor which man buvs so dear? 240 UNIVERSITY OF WISCONSIN STUDIES [40] BuK : Staat my dan noch op u geua te hoopen ? KoN : Hoopt Op beet 'ring van n sehult. BuK: Ach! kost ik met mijn sterven Vergiffenis van zulk een zware daat verweren. Princes, indien ik noeh genaa verhoopen mag, Geeft my 't geluk door ii te zien mijn sterref dag. Meer vreugt zal n\y mijn eind door uwe ban den geven. Als langer den Tyran zijn boosheid te beleven. KoN : Merkt nu hoe dat men dik zijn eigen val bebout, Hoe dikmaal dat men Averkt met ernst't geen ons be- rout, En had dat leetzijn n wat vroeger ingenomen, [50] 't Was 't Koninkrijk en my al ruim zo wel bekomen. Maar verre zy van my dat u benaaut gezucht, U hartzeer en verdriet, voorby ga zonder vrueht, Dat ik't gemoed, daar reeds de zonde is uitgeweeken, Zou laten dengdelijk te voeden en te qneeken ; 'k Vergeef u sehult, zo veel my te vergeven staat, Maar even wel geniet tot straf van uwe daad, Doch buiten lust tot wraak, dat moet gy my vertrou- wen, [40] Buck: Can I then still hope for your favour? Queen: Hope for amelioration of your guilt. Buck: Oh, that I might obtain forgiveness for such a heavy mis- deed through my death! Princess, if I may still hope for your pardon, grant me the good fortune to behold the hour of my death by your hand, rather than to live to see any longer the tyrant's iniquity. Queen: Mark now how often men accomplish their own ruin, how frequently we work with earnestness for something of which we repent. Mark if that grief had possessed you somewhat sooner, [50] it would have been fully as well for me and the king- dom. But far be it from me that your oppressive sighing, your soreness of heart and your grief, should pass fruitlessly; that I should fail to feed and to nourish properly that soul from which sin has already been exiled. 1 forgive your crime as much as is In my power to forgive, but, however, suffer as punishment for your deed — I speak without the desire for revenge — in that you must CAMPBELI^— ROODE EX WITTE ROOS 141 Het leet te dragen dat g'u zelveii hebt gebrouwen, Verdraagt het zwaarste 't geen den mensch verdragcu kail, [60] d'Hovaardiglieid van een ondankbaren TjTan. BuK : 't Zy var van my, dat ik zou dulden. zonder grouwen, Dat yslijk monsterdier met oogen te besehouwen, Ik heb alreets, en neem van mijne wil verlof , Mijn treur'ge eenzaamheid te wis'len voor het Hof : Veel aangenamer zal't my wezen zo te leven, Als '*t oog aan den Tyran zijn schelmery te geven. Kam : Mevrou, den Konink IvON : Hoe ? Kam: Den Konink Richart koomt, BuK : 't Is tijd dan dat ik sehey, niet dat ik ben besehroomt, Voor zinj gewelt, of hoef my voor hem te vertzagen, [70] Maar 't oog en kan voortaan dat schrikdier niet ver- dragen. ]\Ievrouw, vaart wel, ik laat van nu voortaan het Hof, Ik kns voor een wig iiwe handen. met vorlof. trust me — endurance of the grief which you have brewed for your- self. Endure the heaviest thing that man can endure, [60] the haughtiness of an ungrateful tyrant. Buck: It is far from my desire, that I should endure, without complaining, the sight of that dreadful monster. I have already leave, — my desire grants me permission — to substitute for life at the court an existence of pensive loneliness. It will be much pleas- anter for me to live thus, than to behold the roguery of the tyrant. Chamberlaix: My Lady, the King Queen: What? Chamberlain: King Richard comes. Buck: It is time then for me to depart; not that I quail be- fore his power, or need to be afraid of him, [70] but my eyes from now on cannot endure the sight of that brute. Lady, farewell, i leave the Court now, never to return. I bid you farewell forever, Hv your leave. 2^42 UNIVERSITY OF WISCONSIN STUDIES KoNiNK Richard. Koninginne. Princes Elizabeth. Vorstin, dewijl gy vreest om voor my te verschijnen, Koom ik u zelver hier vertroosten in u quijnen. Mishaagt u noch de last van 't eenzaam leven niet ? Mi jn zuster, hebt gy noch al smaak in u. verdriet ? Kan geen vermaak op aard u treurigheid bekooren ? Kong : Zo lang de ziekte groeit is alle hulp verlooren : Ik daeht dat my de tijd een eind van kommer gaf, Maar, laas! mijn druk neemt aan, en mijne rust neenit af. Rich : Als't quaad is hoog genoeg, zo moet het eindlijk dalen. [10] Wat is het dat u smart? wat drukken u voor qualen? KoNiN : Vergeef s vraagt gy my, daar de oorzaak is omtrent : Mijn Heer en is alleen geen vreemd'ling. Rich : Ik beken 't, Ik weet ten deelen door wat leet gy word gedreven, U smart u groot verlies, 't onterven van mijn Neven. U smart het, maar ik voel daar van de meeste smart, En zo gy't niet gelooft, zo vraagt het aan mijn hart. ACT IV. Scene 6. King Richard, Queen, Princess Elizabeth. Rich: Princess, since you fear to appear before me, I have come here to comfort your very self in your pining. Are you not yet displeased with the burden of your lonely life? My sister, do you still take delight in your grief? Can no power on earth charm your sorrow away? Queen: The sickness is of so long growth that all help is vain. I thought time would put an end to grief but alas! my distress in- creases and my peace of mind decreases. Rich : If the evil mounts high enough, it must finally descend. [10] What is it that grieves you, what sort of distress afflicts you? Quekn: You ask me in vain, where the reason is obvious; my lord himself is no stranger to it. Rich: I admit it. I know partly by what grief you were driven, the pain for your great loss, — the disinheriting of my nephews. It pains you, but I feel therefrom the greatest pain. If you do not believe it, ask my heart. CAMPBELL — ROODE EN WITTE ROOS 143 Kon: Ha, ha! Rich : Gy lacht, en dus betoont gy misvertrouwen, My laat daaromme niet u jammer te berouwen, U schade, die zo wel aan my als u verdriet, [20] Aan uwe kinderen en is geen leed gesehiet. Kox : Hoe qualijk kan de sehult zijn misdaat ook ontvienzen ! Rich : Wat zeit Mevrou ? Kon : Mijn Heer ik spreek met mijn gepeinzen. Rich: Wel aan, 't is waar, 'k bezit als nu dit Koninkrijk, En ik beken hier in gescheit u ongelijk, Het erfdeel had die staat u huis en stam gegeven : Maar zegt, wie kan het volk haar wille wederstreven ? Ik stond, uit kracht van dwang, haar welgevallen toe, En d'Hemel is mijn tuig hoe noode dat ik't doe. Hier staan ik nu bereid (ja kniel voor uwe voeten) [30] Door alle middelen u zwarigheid te boeten; Mijn ware liefde zal verzoeten alle sehult, U tranen droogen af, Mevrouw, hebt maar gedult. Voor zuster, welke naam ik heden wil vergeten, Zult gy van nu voortaan mijn waarde moeder heeten : En is de Kroon door't volk van u op my gebracht, Ik zalze wederom vereeren u geslacht, Queen: Ha, ha! Rich: You laugh and thus show your distrust, yet I do not cease for that reason to regret your sorrow, — your loss which grieves me as well as you. [20] No harm has happened to your children. Queen: How hard it is for guilt to conceal its crime! Rich: What does my Lady say? Queen: My Lord, I but meditated aloud. Rich: Well, it is true that I possess at this moment your king- dom, and I admit, in this respect wrong has been done you. Heredi- tary right had given the rule to your house and family: but pray, who can oppose the will of the people? I submitted to their pleasure through the power of compulsion, and Heaven is my judge, how reluctantly T do it. Here T stand now, nay T kneel at your feet, [30] ready in every way to assuage your grief. My true love shall sweeten all my guilt; dry your tears. Lady, only have more patience, instead of sister — a name which I will this day forget — my mother shall you henceforth be called. What if the people have trans- ferred the crown from you to me? I shall bestow it in honor upon 244 UNIVERSITY OF WISCONSIN STUDIES U Stamme zal met my dit mogent Rijk beheeren, In dien gy stemmen wilt hier in met mijn begeeren : Geeft my Elizabeth, ii Dochter, hier ten Eeht, [40] En sehreiimt niet of het bloed daar ietwes tegen zegt, Te vaster zal de knoop van dubb'le maagschap wezen, En liefde, te gelijk uit stam en keur gerezen. KON: Al zwijg ik't naau verbond van vriendseap en van bloed, Zo is noch evenAvel de eer die gy ons doct Te groot voor hen, die ziilks op't hondertst' en ver- dienden, En u verachtelijk met zulke te bevrienden, Die't wederspannig lot aldus de rugge bied, En acht u waardigheid, mijn Heer, dus weinig niet, Eeen mogender zal u die eere wel vergonnen, [50] En die met meerder maeht n stoel zal stutten konnen: Wat ons belangt, men heeft tot geen verhooging lust, En zoeken tot ons rust, alleen vergeeten rust. Rich : Mevrouw die schempt, en dit, en meer zy u vergeven, Noch blijf ik by het geen ik eerst heb aangeheven, 'k Verzoeke wederom het geen ik heb verzocht, your heirs. Your race shall rule your powerful kingdom with me. if you will but consent to my desire. Give me your daughter, Eliza- beth, to wife, [40] and fear not if nearness of relationship speaks against this marriage. Firmer shall be the bond because of the double relationship and of the love, derived both from kinship and from choice. Queen: Even if I pass over in silence the bond of friend- ship and of blood, yet is the honor which you do us too great even for those who deserve it a hundred times more; and for you, it is degrading to ally yourself with such as we have become. Upon us Fate obstinately turns his back. Do not respect your worth so lit- tle, my Lord. A mightier woman shall grant you this honor, [501 one who will be able to give your throne more powerful support. F'or our part, we have no desire for this elevation and seek for our- selves only the peace of oblivion. Rich: You mock me, lady, but this and even more shall be for- given you. I still hold to that offer which I first made, I ask again what I have already asked, — through bonds of marriage to be more closely joined to you. And do not you, 0 Princess, since you will CAMPBELI^ROODE EN WITTE ROOS 145 Door band van echt te meer te zijn aan u verknocht, En wilt u zelf, dewijl gy't ziilt genieten kimnen, Zo treftigen geluk, Princesse, niet misgunnen. Wat is 11 antwoord? KoNiNG: 't Geen ik eerstniaal heb gezeid. [60] Rich : Dat 's niet, en met een woord alleenig wederleid, Laat slechts u wills mijn begeert niet wederstreven. KoNiNG: Wat vraagt gy myf als die geen toestant heb te geven. Rich: U moederlijk gebied, hier in, verzekert mijn. KoNLNQ: Die gene kinders heeft, hoe kan die moeder zijn? Ei my ! Rich: Wat zegt Mevrou? en waar toe dit verzuehten? KoNiNG: Mits mijn gebied is uit, doet my haar onwil duch- ten. Rich : Geen vrees, ik wil haar zelf derhalven spreken aan. KoNiNG: U moeiten is vergeefs, da-arom laat't vrylijk staan. Rich : Geenzins, men doet haar straks verschijnen. KoNiNG: Macht niet lyen, [70] Haar hart vol droefheid kan nii liiistVen na geen vryen. Rich: A1 mee vol droefheid? 't hart al mede vol getreur? be able to enjoy it, begrudge yourself such striking good fortune. What is your answer? QuEEx: The one which I gave at first. [60] Rich: That's naught and is refuted in a single word. Do not permit yourself to thwart my desire. QuEEx: Why do you ask of me what I am in no position to give? Rich: Your maternal authority in the matter reassures me. Queen: How can she who has no children be a mother? Ah me! Rich: What says my lady? And why that sigh? QuEETsr: Since my authority is gone. I am afraid of her unwill- ingness. Rich: Do not fear, I will speak to her myself on this subject. Queen: Your effort will be in vain; therefore do not make it. Rich: By no means, but order her to appear here at once. Queen: I cannot endure it. [70] Her heart full of gloom can- not listen now to any wooing. Rich: Also full of gloom? Is your heart also full of grief? 10 2^46 UNIVERSITY OF WISCONSIN STUDIES Gewis, dit ziift'en sluit voor ii geluk de deur. Princes, zijt wellekom. ha ! welbevallijk wezen. Eliz : Gebied Mevrouw ? Rich: Neen, ik verzoek mijn uitgelezen U byzijn, schoonste kind daar 't aardryk roem op draagt, U Oom verzoekt aan u, indient het u behaagt, Dat gy u rechterhand hem gunt ten echt, door ditte Zult gy beneffens hem u Vaders stoel bezitten ; Verwerpt ii luk doeh niet. sta stil, en antword mijn. [80] Wat voor gelaat, en wat voor sehijn is dit? Ellz : Geen sehijn, Maar voor een vuile daad, en waardig om te grouwen, Een wezentlijke sehrik, daar moogt gy 't vry voor houwen. Oom wat is dit? indien u slechts die naam betaamt, (Voor my, 'ken weet niet hoe gy hoort te zijn genaamt) Zoekt gy noeh meerder blaam onze afkomst aan te wryven, En mag het noch niet by u schelmeryen blyven? Ik geven u de hand? ik geven u mijn trouw? Ik zijn u Koningin? ik zijn u echte vrouw? Surely, that brooding shuts the door upon your happiness. Welcome, princess. Ah, lovely creature! Eliz: Did my Lady command? Rich: No, I seek your presence of my own accord. Most beau- tiful child in which the earth takes pride, your uncle prays you, if it please you, that you grant him your right hand in marriage. In this manner, you shall possess together with him your father's throne. Then cast not aside your good fortune. Stay and answer me. [80] What kind of an expression and what pretence is this? Eliz: No pretence at all; but real terror at your vile deed, one worthy to arouse horror. You must regard it as that. What does this mean, uncle, if this name can really be applied to you? For my part, I do not know what to call you. Do you still seek to cast more reflections upon our birth? Can you not yet be satisfied with your villainy? I give you my hand? I plight you my troth? I be your queen? I be your wedded wife? In sooth you are mad, that you must surely know. [90] Your evil deeds we CAMPBELL— ROODE EN WITTE ROOS 147 Voorwaar gy zijt verdoolt, dat moogt gy vrylijk weten, [90] U booze stukken ziju oiis zo noch niet vergeten. Iiidien mijn woorden u wat raken aan het hart, Denkt dat gy hoort een kind van Koning Eduard Vrouw Moeder, wat is dit ? Koning : Mijn Dochter, veinst. Eliz : Ik veinzcn ! Voor geenen moordenaar, dat hoeft gy niet te peinzen, Die Vaders bloed en 't ons, 6 zond'! gedronken heeft, Doch, noch niet iiitgeput, zo lang 'er iemand leeft. Ik geven u de hand? ja geeft my staal in d' handen, Ik zal doorwroeten u vervloekte ingewanden, Ik zal. Koning : Bedaart. Euz: 'k En kan. Koning: Geeft doch de reen gehoor. Eliz : [100] 0 Hemel! staat gy ook zo grooten boosheid voor? Zijt gy het met hem eens? wat moet ik zien en hooren? Zo heb ik, leider ! n maar al te vroeg verlooren, Zo mag ik zoeken en bevragen, ja gewis, Waar dat u Moeders hart dan been geweken is; have not yet forgotten in this fashion. If my words can in some de- gree touch your heart, think that you hear a child of King Edward. Lady mother, what do you say? Queen: Dissemble, my daughter. Eliz: I dissemble! For no murderer, — you need not expect that, — who has drunk — Oh sin that it is! — his father's blood and ours too, — yet blood not exhausted as long as any one of the family lives. I give you my hand? Yes, put a sword into my hand. I shall pierce' your cursed entrails, I shall. Queen: Be still. Eliz: If I can. Queen: Give heed to his speech. Eliz: [100] Oh Heaven! Do you defend so great an evil? Are you at one with him in this? What must I see and hear? So have I alas! lost you all too soon. So must I seek and ask, forsooth, whither has fled your mother's heart. Can you forget your childrep ^ Literally, "root around in." 148 UNIVERSITY OF WISCONSIN STUDIES Kunt gy u kinderen zoo lichtelijk vergeten? Vergeef het my Mevrouw, gy kunt geen Moeder heeten. Wat onbeschaamtheid, wat voor roekeloosheid, gy Die ons bekladden durft met blaam van Bastardy? Die zelf u Breeders zaat zo schandig kunt verzaken, [110] Koomt hier met u bedrog u haiidel goed te maken: Mijn oogen dulden niet u aanschijn, kost 't geschien Ik zagze liever blint, als langer u te zien, Veel minder zoud' ik dat zoo groot verlies beklagen, Als zulk een monsterdier noch langer te verdragen. 'k Vertrek, maar by zo ver het op een wreken gaat, Wacht van een Dochter vr}' een mannelijke daat. Rich: Slaap ik! of droom ik! of zijn 't yd'le spokeryen? Verduivelt vrouwenbeelt, wat moet ik van u lyen? Zy gaat, en laat my hier alleenig : sehoon bescheit. [120] Vrouw Zuster! KoNiNG: 'k Heb het u te vooren wel gezeit, Gy moogt van nu voortaan onnood'ge moeiten sparen, En zulk een waardighcid voor anderen bewaren. Met u verlof, mijn Heer, ik moet vertrekken. Rich : Gaat, Dat u en u geslacht den boozen hagel slaat. 80 easily? Forgive me, lady, but you can be no true mother. What shamelessness, what heartlessness! You, who durst sully us with the stigma of bastardy, who could so shamefully abandon your brother's seed, 1 110] come here with your deceit to justify your deeds. My eyes cannot endure the sight of you. If it might be, I should prefer to be blind to' seeing you any longer. Much less should T lament that great loss than suffer from beholding such a monster longer. 1 go, but in the matter of vengeance, you may surely expect from a daughter the deed of a man. Rich: Do I sleep or do I dream; or are these idle apparitions? Accursed woman, what must I endure from you? She goes and leaves me here alone. A fine answer! [120 J Lady Sister QuKKN : I clearly told you beforehand that from that moment you might spare your.self fruitless effort and reserve such dignity for someone else. By your leave, my Lord. T must go. Rich: Go, and may the foul Fiend take you and all your race. CAMPBELL — ROODE EX WITTE ROOS 149 HET VYFDE BEDRYF. BUKKINGHAM. KONIKG RiCIIARD. BuK : Gaaft gy, 6 Koning ! last om my te vatten ? Rich : Ja. BuK: Wat hebt gy daar mee voor? Rich : Dat ik het zo versta. BuK : Verstaan het zo met u de rest der Staatgenooten ? Rich : Ik hoef geeii rekening te geven aan de Grooten. BuK : Een wettig Vorst en doet niet zonder goede raad. Rich : Die heb ik by mijn zelf ; dat gy my wel verstaat. BuK: Wei dikmaal dwaalt den meiisch, en zuft in zijn be- denken. Rich: Zo deed' gy ook, als gy bestont mijn eer te krenken. BuK : Die hebt gy zelf besmet door u vervloekte daad. [10] Rich: Hoe heilig is als iiu de vinder van 't verraad! BuK : Die quam u wel te pas in u eergierigheden. Rich : Daar voor geniet gy loon, na rechten en na reden. BuK : Wat loon ! dat ^y my dus in yz 're banden slaat ? THE FIFTH ACT. BUCKIXGHAM, KlXG RiCHARD. I Buck: Did you give orders, O King, for my arrest? Rich : Yes. Buck: What do you intend by them? Rich: I intend to bring it about. BrcK: Do the rest of the councillors of state share your inten- tion? Rich: I have no account to render to the lords. Buck: A legitimate prince does not act without good advice. Rich: Which I find in myself; mark me well. BrcK: How often does a man err and dote in his judgment! Rich: So did you, too. when you undertook to sully my honor. BrcK: You have smirched yourself by your accursed deed. [101 Rkh: How godly has now become the inventor of the treason! Buck: Which has turned out well for your ambition. Rich: For that, you enjoy your reward as is right and reasonable. Buck: What a reward! thus to be bound by you with iron bands! 150 UNIVERSITY OF WISCONSIN STUDIES Rich : Men straft verraders wel, al mintmen het verraat. Buk: Dat zal ik nu, zo't schijnt, met schade moeten leeren. Rich : Leert op een ander trouw te zijn aan uwe Heeren. Buk: AVaaromme braakt g}^ dan u trouwe desgelijk? Rich : Voor my was wel, maar niet voor u een Koninkrijk. BuK: Dat's dat u boosheid voor geen oordeel vry kan spreken, [20] Rich : De Koninklijke Kroon bedekt zo veel gebreken. Buk : Ik gaf nooit raad of daad tot zulke moorden. Rich : Hoe ! Door u verradery gaaft gy de stof daar toe. Buk : Gy wist het doen wel heel een and "re verf te geven. Rich : Nu isset even wel verradery gebleven. Buk: Zo ik verrader ben, wat naam trekt gy u aan? Rich : Gy zijt verrader ; ik, om wie gy hebt verra^n, Buk: Om wie men't schelmstuk doet dien is de schult te wijten. Rich: Gy waart noch eens zo stout mijn font my te ver- wijten. Traitors are naturally punished, though the treachery be Rich: loved Buck: Rich: Buck: Rich: Buck: criticism. [20] Rich: The royal crown covers so many sins. Buck: I never counselled or abbetted such murders. What! Through your treachery you gave cause for them. You well know how to give the action an entirely differ That I must now learn, to my sorrow, so it seems. Learn another time to be faithful to your master. Why, then, did you break your faith in this fashion? Why! a kingdom was to be mine, but not yours. That is to say that your wickedness can be subject to no Rich: Buck: ent color Rich: Buck: Rich : treason. Buc K : guilt. Rich: fault. It now has remained treachery all the same. If I am a traitor, what name do you assume? You are the traitor; I, he for whom you have practised The man for whom a wicked deed is done, his is the You were once before so bold as to upbraid me for my CAMPBELL— ROODE EN WITTE ROOS 151 BuK: Zo ben ik heden noch, ziet my daar vry voor aaii. [30] Rich : Ik vrees u heete moed zal kort'ling zijn gedaan. Buk: Zoud' gy zo snood zijn al mijn weldaad zo te looneu? Rich : Die zelf geen Neef ontzag, hoe zou die u verschoonen ? Buk: Is't dan geen tijd dat gy u heiloos woeden laat? Rich: Weet gy niet dat de wraak is nimmermeer verzaad? Buk: Kan dezc Tyranny verdragen u geweten? Rich : Toen was het Tyranny, nu zal het Reehten hetcu. Buk : Vaar voort in overdaad, ten nadeel van het land. Rich : Wat doen ik, dat ik help verraders aan een kant ? Buk : Den Hemel en zal ook u grouwels niet verdragen. [40] Rich : Den Hemel ! die gy zo hebt in de wint geslagen ? Buk : Ja dezen Hemel, die gy tergt met spot en smaat. Rich : Ik heb noch tijd daar toe, daar tussehen dag en raad. Buk : De straf is dikmaal na, al schijntze var te wezen. Rich : Als ikze niet en vrees, wat hebt gj' dan te vreezen? Buk : Ik vree. Buck: So am I still today, you are free to regard me as so dis- posed. [30] Rich: I fear that your hot courage will be short-lived. Buck: Would you be so wicked as thus to reward my good deed? Rich: How should he who did not spare even a nephew, pardon you? Buck: Is it not then time for you to abandon your godless fury? Rich: Do you not know that revenge is never satiated? Buck: Can your conscience endure this tyranny? Rich: Then, it was tyranny; now, It shall be called justice. Buck: Continue your excesses to the destruction of the country. Rich: What do I do, by ridding it of traitors? Buck: Heaven will not endure your abomination. [40] Rich: Heaven! whom you have thus flouted. Buck: Yes, this Heaven whom you provoke with ridicule and in- sult. Rich: I have yet time for it, between then and now will come another day and other counsel. Buck: Punishment is often near, although it seems to be far away. Rich: If I do not fear it, what have you then to fear? Buck : I f ea 152 UNIVERSITY OF WISCONSIN STUDIES Rich : 't Is lang genoeg, 'k en dulde u taal niet meer, Bereit u tot de dood, want by mijn Kroon, ik zweer, 'k En wil geen schellemen, als gy, in't land verdragen ; Dat hem op staande voet den kop werd afgeslagen, En zo gy't niet en doet, 't u niet wel vergaan. [50] BuK : O goeden Hemel ! ziet doch mijn ellenden aan. KoNiNK Richard. Spook. Rich: Wie zijt gy? Hemel! wat vesehrikking roert mijn leden ? Onnutte vrees. Ik wil wat nader tot hem treden. Wie zijt gy, zeg ik, spreek? dat u den donder sla. Wat is u naam? Spook: Mijn naam is Richard. Rich : Richard ? Spook : Ja. Rich : Ik schrik en tril van vrees ! wat zoekt gy hier ? Spook: Mijn zelven. Rich: Wat angst, 6 Hemel! koomt my innig "t hart door- delven ? 't Gedagt is gantseh ontroert, en gene rust het vind'. Rich: That is enough, I cannot tolerate further speech from you about it. Prepare yourself for death, for I swear by my crown, I will endure no scoundrel like you in the country. Let his head be struck off at once. And if you do not do it, it will go hard with you. I 50] Buck: Oh gracious Heaven! behold my wretchedness. ACT V. Scene 2. KI^•G RrcHARi), Ghost. Rich: Who are you? God! What terror shakes my limbs! P'utile fear. I will walk somewhat nearer to him. Who are you, I say? Speak. May a tlumder-bolt strike ill What is your name? Ghost: My name is Richard. Rich: Richard? Ghost: Yes. Rich: I start and (luake with fear. What do you seek here? CAMPBELLf— ROODE EN WITTE ROOS 153 Daar gaat het been, en vliet veel lichter als de wint. Wat spook of razerny koomt my hier aan te randen ? [10] Van bin : Hon ! Richard. Rich: Wie is daar? Van bin : U dood is voor de handen. Rich : Ai my ! wat stem is dat '1 wat hoor ik voor gezucht ? Ach! laas, het zijn mijn Neefs. wat grouwelijk gerucht ! Wat woest geraas is dat? hoe klappen al de deuren! Wat doiidert my aan't oor? de gront sehijnt zich te beuren Al drijvende om hoog. wat zweeft daar oni my heen ? Wie roept daar wraak"? ai my! wat jammerlijk ges- teen! Wie komt daar op my aan ? wie roert my aan de leden ? Wat zweeven om my heen al nare grouw'lijkheden? 't Is of de Hel zijn mond en kaken open doet, [20] De aarde beeft en loeit my onder mijne voet. AVaar blijf ik, ach! waar zal ik my van angst ver- bergen ? De Hel is uit om my tot razens toe te tergen. Mijn volk, ach! hoort gy niet? mijn volk, mijn die- naars, hoort! Ghost: Myself. Rich: 0 God, what anxiety comes to pierce my inmost heart. My mind is utterly distraught, and finds no peace. There, it flees away, much lighter than the wind. What ghost or frenzy comes here to assail me? [10] Voice from Within: Hold, Richard. Rich: Who is there? Voice: Your death is at hand. Rich: Ah me! What voice is that? What sighs do I hear? Alas they are my nephews. What horrible noise! What wild up- roar is that? How all the doors bang! What thunders in my ears? The" earth seems to heave as though floating aloft. What hovers over me there? Who calls revenge there? Ah me! What wretched lamentation! Who approaches me there? Who touches my limbs? What miserable horrors hover about me? It is as if Hell were opening its mouth and jaws. [20] The earth trembles and roars beneath my feet. Where am I? Alas! Where shall I 154 UNIVERSITY OF WISCONSIN STUDIES En komt'er iiiemand, ach! waar blijf ik eind'lijk? moort ! Verraad ! Kamerlings Richard. Kam : Wat isser gaans ? wat is u overkomen Mijn Heer? Rich : 't En heeft geen noot, het brein was opgenomen. Kam : Gelieft mijn Heer dat ik hier by hem blijf? Rich: 0 neen! Ik ben alleenig best, daarom gaat vrylijk been, Mijn droeve ziel en mag geen menschen byzijn veelen, Het past een Koning zijn bekommernis te heelen. O innig hartenpit! 6 treurig ingewant! Geweten vuil vol zond', en root van schaamte en sehant, Wat bitt're pijnen gaat gy door mijn leden spreyen? [10] Wat droeve knagingen voor mijne ziel bereyen? Och ! dat de grijze tijd, zo ooreloos als vlug, hide my terror? Hell is loose to drive me to distraction. My men, alas! do you not hear me? My men, my servants, listen! No one comes, alas! Where am I? Murder! Treason! ACT V. Scene 3. Page, Richard. Page: What is the matter? What has happened to you, my Lord? Rich: Have no anxiety. My brain was wandering. Page: Does my lord wish me to stay with him? Rich: Oh no! I am best alone; therefore depart. My grievous soul cannot endure another's presence. It befits a king to hide his grief. Oh sad heart of hearts! O wretched heart! Conscience smirched with sin and red with shame and guilt! What bitter torments dost thou spread through my limbs? [10] What melan- choly gnawing dost thou prepare for my soul? Oh! that grizzled Time, as unheeding as swift, permitted me to take a good spring backwards and gave me ait the right time an appreciation of my faults, and taught me to sound my conscience most carefully! I should be surprised if then I should ever again crave the crown CAMPBELL— ROODE EN WITTE ROOS 155 My gaf verlof te gaau een goede sprong te rug, En my ten rechten gaf een kennis van mijn feilen, En leerde mijn gemoed ten naauwsten te bepeilen; Het zou my wonder doen indien ik immer weer Na Kroon, of Koninkrijk verkreeg gedachten meer. Ach Konink Henderik ! nu zien, nu zien ik heden U bloed vervolgt my, 't geen dees handen storteu deden ; Onnoosle Neven, aeh! ik hulp u aan een kant, [20] Nu geeft ten knaging gy dit schuldig ingewant. Ai my! wat's dat? wat angst komt op nieuw be- springen? Wat zien mijn oogen weer voor ysselijke dingen? Wat spooken zweeven dus gestadig om my been? Aeh ! laas, ik kan, ai my ! ik durf niet zijn alleen, Zoo veel versehrikkingen bespringen mijne zinnen, En sweeven my voor't oog. en is daar niemant bin- nen? Mijn dienaars. Kam: Wat is't geen zijn Majesteit gebied? Rich : Blijft gy bier by my, en verlaat mijn zijde niet. Ach! houd my vast, beschermt, aeh! lass, bedeckt mijn oogen, [30] Ik zie, ai my! ik zie. Kam: De Vorst is overtoogen, Met zware damp, die hem de harssenen bezwaart. or kingdom. Alas King Henry! Now I see, today I see your blood pursuing me, which these hands caused to gush forth. Oh guilt- less nephews! I helped put you out of the way. [20] Now you cause bitter gnawing to traverse this guilty breast. Ah me! What is that? What terror springs up in me anew? What dreadful things do my eyes now again behold? What ghosts hover thus steadily about me? Oh! Alas, I can Ah me! I dare not be alone; so many terrors assail my senses and hover before my eyes. Is there no one within there? Ho! My servants! Page: What is it that your Majesty wishes? King: Stay here with me and do not leave my side. Ah! Hold me fast. Protect me. Alas! Cover my eyes. [30] I see! Ah me! I see. Page: The Prince is overwrought with heavy humours which 3^56 UNIVERSITY OF WISCONSIN STUDIES Rich: Zoo is het, blijft by my, dat gy my wel bewaart Ach schrik ! war vlied ik been ? Kam : Mijii Heer, komt tot bedaren. Rich: Wat is dat voor geraas? Kam: 't Zijn nev'len die u waren Voor d'oogen van't verstant, en maken't brein be- ducht. Rich: 'k Weet van geen nevelen, ik zeg ik hoor gerucht, Van klokken, en gedruis van wapenen. geen droomeu, En doen 't my. 'k hoor haar vast al na en nader komen. Ziet wat 'er gaanden is, en laat 't my voort verstaan. [40] Wie daar? Major, met eenige gewapende. Richard. Major : Aeh ! mogent Vorst, den vyand komt vast aan, Wy zijn verrast, daar valt niet meer om op te passen. Rich : Wat vyand zegt gy ? en wat spreekt gy van verrassen ? Major: De Graf van Richmond. Rich : Wie ? will weigh down liis brain. Rich: So I am. Stay with me, that you may guard me well. Ah terror! Whither shall I flee? Page: My Lord, calm yourself. Rich: What noise is that? Pagk: It is empty mist which contuses the eye of your under- standing and makes the brain afraid. Rich: I know of no mist, I tell you that I hear the sound of bells and the clank of weapons. No dreams produce this effect on me. I hear them fast approaching nearer and nearer. See what is passing there and let me know immediately. [40] Who is there? ACT V. Scene 4. Ma.jok With Some Armed Men, Richard. Ma.ior: Oh mighty Prince, the enemy fast approaches. We have been taken by surprise. There is nothing more for us to do. Rich: What enemy do you say? And why do you speak of being taken by surprise? Major: The Duke of Richmond. Rich: Who? CAMPBELL— ROODE EN WITTE ROOS 157 Major: De Graf van Richmond, Heer. Rich: Wat duivel brengt hem hier? flux haalt my mijn geweer, Ik zal als Oorlogsman in stale wapens sterven, Of den verrader zelf in duizent stukken kerven. Men trek op staande voet zo veele maeht by een Als mooglijk is, en brengt den Traynbende^ op de been ; [10] Strax ben ik by u om dieu hoop te rug te drijven, En zo ik niet en kan, zo zal ik daar by blijven. BiSSCHOP VAX lORK. STANLEY. BOODEN. Biss: M^^l Heer, waar been? Stan: Daar ons de nood nu heenen voert. Biss: Wat is' er? Stan : Vyand ! Biss: Spreekt gy waarheid! of is't boert? Stan: Maar al te waar, mijn Heer. Biss : Wat Vyand ? 't schijnen droomen ! Major: The Duke of Richmond, my Lord. Rich: What devil brings liim here? Quick, give me my har- ness. I shall die like a warrior clad in steel or myself carve the traitor into a thousand pieces. Bring up immediately as large a force as is possible, and bring up the militia [trainbands]. [10] I shall be with you immediately to drive back this crowd. And if I cannot do it, I shall die there. ACT V. Scene 5. Bishop of York, Stanley, Messengers. Bish: My Lord, whither are you going? Stan: Wherever necessity now drives us. Bish: What is it? Stan : The enemy. Bish: Do you speak the truth or is it a jest? Stan: It is all too true, my Lord. Bish: What enemy? You seem to be dreaming. * This is not a Dutch word. It seems to be an adaptation of the Eng:- lish "train bands." 258 UNIVERSITY OF WISCONSIN STUDIES Stan : De Graf van Richmond. Biss: Waar is die van daan gekomen? Stan : Die heeft in 't Koninkrijk al over lang vemacht, En doen ik't zeide wierd mijn goede raat verdacht. Wy zijn verraan. Biss: Ey! Heer, en spreekt van geen verraden, De Goddelijke wraak komt noch, al komt ze spade. Wat man is dat? 1 BooDE: God lof ! dat ik de woeste hand [10] Van't razende oorlogsvolk, 't geen als een snelle brand De Stad verdelgt, zo var noeh levend ben ontko- men. Stan: Mijn vriend, en vlugt niet, gy behoeft geen vriend te schromen Van waar komt gy aldus gequetst? en zegt ons waar Den vyand is, zo veel gy weet, of hier of daar. ] BooDE: Ann Bissehopspoort daar heb ik haar het laatst' gelaten ; Des vyands Ruitery vervult alreets de straten, En trekken vast de Stad met starke troepen door Na't Hof. zy naad'ren vast, ik weet 't voorseeker. hoor ! Stan: The Duke of Richmond. Bish: Whence does he come? Stan: He has lived in the kingdom far too long. And when I gave this information, my good advice was suspected. We are be- trayed. Bish: Oh, my Lord, speak not of treachery. The vengeance of God is sure to come, though it be late. What man is that? First Mess: Thank God that I have escaped with my life from the wild hands of the raging warriors, which, like a swift fire, de- stroy the city. Stan: My friend, do not flee; you need not fear a friend. Whence do you come, thus wounded? Tell us, as far as you know, where the enemy is. FiKST Mess: I left them last there at Bishopsport. The enemy's cavalry already filled the streets. They are now surely marching through the city with strong troops toward the court. They ap- CAMPBELLr— ROODE EN WITTE ROOS 159 't Gerucht der wapenen kuiit gy beschey'lik hooren. [20] Stan : En stut haar niemant? 1 BooDE : Al het stutten is verlooren ; Te schielijk is de noot en't algemeen gevaar. Biss: Op welke plaats wierd gy haar't aldereerst gewaar? Verhaalt het ons, en vreest voor ongeniak noch lyen, Wy zullen u voor noot en zwarigheid be\Tyen. 1 BooDE: Ik, neffens andren meer, was aan die poort te waeht, 't Was ongevarelijk in't midden van de nacht, Als ieder in's gemeen met vaak word overtoogen, En naauw de sluymering kan weeren nit de oogen. Half slapende als ik was hoorde ik het eerst gerucht, gerucht, [30] Ik steek op staande voet de ooren in de lucht, Wanneer een groote slag, waar door de aard in't ronde Scheen als te beven, sloeg de houte poort te gronde. Wy vliegen op, verschrikt, en tasten na't geweer, Elk, even zeer verbaast, loopt, duis'lig op en neer: Die zoekt zijn deegen, dees zijn spiets, om sich te weeren, proach certainly. I know it surely. Listen! You can hear dis- tinctly the clash of weapons. [20] Stan: And does no one oppose them? FiBST Mess: All reinforcement is in vain. Too sudden is the need and the common danger. Bish: At what place were you first aware of them? Tell us, and do not fear discomfort or suffering. We will protect you in your need and diflBculty. FiBST Mess: I, with others besides, was on guard at the gate. It was about the middle of the night, when everyone is wont to be covered with sleep and can scarcely keep slumber from his eyes. Half asleep as I was, I heard the first noise. [30] I immediately pricked up my ears, when a mighty blow, from which the earth all around seemed to tremble, struck down the wooden gate. Terrified we rushed up and groped for our weapons. Each one, equally amazed, ran dizzily up and down. This one seeks his sword; that one his pike, in order to defend himself. This one pulls on his armor, IQQ UNIVERSITY OF WISCONSIN STUDIES Die schiet het harnas aan, na tienmaal om te keeren, En ander rukt de speer zijn makker uit de hand. En laat hem zijn geweer uit enkel misverstand. Men vliegt, half toegerust, de deur uit, met ver- trouwen, [40] Den hoop, die ons besprong, met kracht daar uit te houwen ; Maar te vergeefs, den trop wies daadlijk maehtig aan. Des kost ons kleen gewelt voor 't hare niet bestaan ; Noch deden wy zo veel met 't een en't ander teeken, Met roepen, tieren, en met keelen op te steeken, Dat eindlijk meerder maeht van volk quam by der hand, Maar veel te laat, vermits de poort was overmant : Noch deed men wat men kost. ik, zo gy kunt beoogen, Gequetst, heb eindlijk my het heet gevecht ont- toogen, Met hoop om my t'ontslaan van't dreigende ge- vaar: [50] Hoe dat het voorder staat en weet ik't een noch't aer, Mijn Heer vergeeft het my, 'k en kan hier niet bedrijven, En't dreigende gevaar verbiet my hier te blijven. after turning around ten times; another snatches the spear out of the hand of his comrade and leaves him his own arms out of pure excitement. Men flee out of doors, half armed, [40] confident that tliey can with force overwhelm the mob that had set upon us. But in vain. The troop immediately grew mightily, so that our small force could not hold out before them. Yet we did so much in one way or another, by shouting and making an uproar and by recruiting our forces, that finally a greater force of men came to our aid, but much too late, since the gate was overpowered. Yet we did what we could. T, wounded, as you can see, have finally withdrawn from the hot conflict, in the hope of escaping the threatening danger. [50] How affairs have been going since my de- parture, I do not know at all. Pardon me, my Lord, that I can be of no service here. The threatening danger forbids me to stay here. CAMPBELL — ROODE EN WITTE ROOS 161 Biss: Gaat, dat den Hemel u voor ongeval behoed'. Stan: Mijn Heer, en zullen wy niet wijken? Biss: Niet een voet. Zie daar konit noch een man, die 't werk ons zal ont- leden. Wat nieiis mijn vriend? 2 BooDE: AVat nieus? de Vorst is overleden, Stan : "Wat zegt gy ? Biss : Wat is 't geen gy spreekt ? 2 BooDE : 't Is meer als waar. De Konink die is dood. Biss: O onverwaclite maar! Hoe Meet gy't? 2 BooDE: Hoe? hy is aan mijne zy gebleven. [60] Stan : En hoe geraakten hy, dat bid ik u, om 't leven? 2 BooDE: Terwijl men in't gevecht al vast den tijd versleet, En tegens zulkeri macht geen nut met al en deed', Komt Konink Richard aan, met die van zijn gezinde, E die hy van zijn volk't gereetst had konnen vinden, Valt midden in den hoop, en toont zich als ver- woed, Bish: <Jo, and may Heaven guard you from misfortune. Stan: My Lord, shall we not retreat? Bish: Not a foot. See, yonder comes another man, who shall explain the situation to us. What news, my friend? Second Mess: What news? The Prince is dead. Stan: What do you say? Bish: What is that you are saying? SEtx)ND Mess: It is all true; the King is dead. Bish: Oh unexpected tidings! How do you know that? Second Mess: How? He fell at my side. [60] Stan: And, how I ask you, did he meet his death? Second Mess: While time passed rapidly in the fight, and against such might resistance was proving fruitless. King Richard arrived with those of his body-guard and those of his forces whom he had been able to find most easily. He rushed into the midst of the fray and showed himself in fury. Now he hurled this one, now tliat one, murderously under foot; and everyone gave way before 11 262 UNIVERSITY OF WISCONSIN STUDIES Nu werpt hy dees, dan die moordadig onder voet ; Een ieder maakt hem ruimt', zelf die van zijner zijde, Als hadden z'hem alleen de eer gegunt van't strijden: Terwijl komt Eiehmond, die hem onder d'oogen ziet, [70] Verrader, zeid' hy, hoe! schaamt gy u zelven niet, Het Rijk, door dubb'le stof van schelmery verk- regen, Na zo veel moorden te beschermen met den deegen ? Kom, dat van eed'le straf my zy alleen de eer, Mit vliegt hy toe, en komt hem onder zijn geweer, Heeft hem een zwart stoot in zijne borst gegeven, Die te gelijk zijn spraak benomen heeft, en 't leven : Hy valt, en ieder, voor zijn eigen zelfs beducht, Gaat zich op staande voet begeven op de vlucht. Ik zocht al mee mijn zelf te hoeden met haar alien, [80] En liet den vyant zijn de meester van ons wallen. Vergeeft my dat ik ga, my dringt de hooge noot. Stan : Het is dan eindlijk waar, den Konink die is dood ! Hoe kan het licht geluk haar dart'le hielen wenden : Hier meede is't Huis van Jork haar mogentheid ten enden. him, even those of his own side, as if they had granted to him alone the glory of the battle. Then came Richmond, who looked him full in the face. [70] "What, traitor," said he, "are you not ashamed after so many murders, to protect with the sword the kingdom that has been obtained through a double sort of treason? Come on, that I alone may have the honor of inflicting worthy punishment." At this he flew at him, and came at him under his guard. He gave him a heavy blow in his breast, which bereft him alike of speech and of life. He fell and each one, mindful of his own safety, im- mediately gave himself up to flight. I sought to save myself with the others [80] and let the enemy be master of our walls. Ex- cuse my departure, the highest need compels me. Stan: It is then really true that the King is dead? How fickle fortune can turn her fleet heel! Herewith is the power of the House of York at an end. CAMPBELL — ROODE EN WITTE ROOS 163 Biss : De Goddelijke straf en stelt geen uur noch tijd, Al rustze wat, ze schelt geen groote zonden (luijt. Stan : Maar wat staat ons te doen, te vlieden ? Biss: ^ Niet te vlieden. 