A Concise Grammar of the Dutch Language: With Selections from the Best Authors in Prose and Poetry
De beroemde van Swieten, dien hij gaarne tot zijn' op- volger gewenscht had, Gaubius, de Gorter, de Haen, de getrouwste zijner leerlingen, omringen zijne legerstede; verslagenheid en weedom vervallen bonne barten. Boerhaave beboudt de kalmte, welke zijne deugd hem inboezemt: „Ik gevoel bet , zegt bij , mijne waarden ! ik beb aan mijne be- stemming op aarde voldaan. Wat ik tot welzijn mijner me- demenscben beb kunnen doen, dit alles stelt zich thans levendig voor mijnen geest. Mijn bart doet mij geene ver- wijten; boe zoet is mij deze overtoiging, boe ver verheven boven de ijdele goedkeuring der menscben ! Gij mijne leer- lingen , maakt u zelven de acbting en den dank van uwe natuurgenooten waardig ; door ze u waardig te maken , zult gij ze best ontberen kunnen , wanneer gij die niet vindt waar gij ze verwacbt bad. Gewent u zelven, u boven den dank der wereld te verbeffen, want pligt zal dikwijls van u vor- deren dat gij u niet stoort aan bet gevoelen der menigte, volgens betwelk ecbter de gunsten worden uitgedeeld; leert dus u zelven altijd streng te beoordeelen; en dat tot dit einde uw geweten steeds over u de wacbt boude; sebept u een inwendig bestaan , onaf bankelijk van toejuicbingen en berispingen der menscben. Trekt u de ondankbaarbeid niet te sterk aan: ook zij beeft een onbekend zoet; want bet diepe gevoel, dat geen ondank in staat is om de zacbte aandoeningen der menscblievendbeid in ons bart te verdel- gen, is buiten bedenking hooger genoegen dan de onder- rouwe monraiag, gedompeld plunged, verslaffenkeid deB^air , weedom grief, kalmte peace . voldiian fulfilled , welzijn the good , goedkeuring applause, verwaehten to eipect, gevoelen opinion, menigte malti- tude^ berisping remark, aantrekken to take to heart, ondervinding experience. 121 viDding der erkentelijkheid. — Dat het leven van den rijken en magtigen in uwe oogen nooit meer waarde hebbe dan dat van den armen en geringen. — Zijt niet tevreden met zelve het goede te doen maar gebruikt ook al den invloed van aw beroep, om anderen het goede te doen beminnen. Wanneer pligt roept, dan weet een braaf geneesheer, den haat, het gevaar, de besmetting, ja zelfs den dood te tarten. Men beklaagt hem mogelijk? dan, als een edelraoedig man vindt hij in de vervulling zijner pligten, en de opofferingen er aan verknocht, zijn grootste en eenigste genoegen. De ongevoelige verdient hier medelijden; de ware arts is er ver boven verheven; kortom, leeft zoo, dat, wanneer voor u de tijd komt om den tol aan de natuur te betalen, en gij terng ziet op dc afgelegde loopbaan, gij dan nergens iets ontmoet hetwelk uwe rust stoort ; uwe laatste woorden zuUen dan dankzeggingen zijn kunnen aan den Opperheer van leven en dood, en treffende uitdrukkingen eener deugdzame ge- rustheid van gemoed" Met deze gevoelens bezield, verliet de groote man alles wat hem hier beneden dierbaar was. Kesteloot. 11. The present and foemer condition op Holland. ^) Heerlijk uitgerust, en met geeerbiedigden wimpel, gleed onze staatshulk, sedert eeuwen lang, over de, nu eens kalme, dan weer onstuimige zee des levens. Met versterkte huid en hooge boorden, met stevige masten en digteblanke zeilen, stevende zij, als een pronkstuk der volken, regt door zee, naar de reine kaap. Volk en stuurlieden waren vrolijk en vergenoegd; want wederkeerig vertrouwen en * This part of a lecture over den invloed der zeevaart op de Ne- derlandsche taal proves the abundauce of naval terms in the Dutch language. g&neesheer physician , besmetiing infection , tarten to brave , heklagen to pity , mogelijk perhaps , gleed from glijden to glide , htdk vessel , huid timbers, stevig strong, stevenen to steer. 122 wederkeerige tevredenheid maakten de reis des levens tot eene spelevaart. AUe vlaggen groetten onze Eendragt, en bewonderden onze welvaart en fierheid. Eens echter, in eenen stikdonkeren nacht, na eenen al te gunstigen wind en eene al te gladde zee, toen volk en stuurlieden half in slaap waren geschommeld , praaiden wij een vaartuig, hetwelk, ongezien, met opgetogen zeilen en met helsche wimpels prijkte. Hot was de nijd, de verpester van de zee des levens. Met voile handen word het zaad der tweedragt op het verdek onzer Eendragt geworpen, en met eene boosaardige vreugde vervolgde hij nu zijne verderfelijke vaart. Waar schiet dit zaad geene wortels? Het kierade en groeide dus ook in onze staatsholk. Het eerst begonnen kok en bottelier te kijven, en nu meenden volk en stuurlieden te luisteren waar hun voedsel gebleven was. Hampzalige twist ! Beiden hadden weldra een gedeelte des volks en der vlagheeren op hunnezijde; beiden wisten welhaast hun geschil tot de zaak der geheele man- schap te maken. Vertrouwen en eenigheid waren nu van boord gezweept. Ecu gedeelte des volks wilde naar deze haven zeilen; eenige vlagvoerders naar gindsche kusten stevenen; andere matrozen wilden zeilen bijgezet hebbeu; audere gezaghebbers waren van oordeel, dat men zeilen moest minderen. AUe schepen, die men praaide, werden om raad en hulp gevraagd, het eene door den kok, het andere door den bottelier. „Ilegt door zee!" riep de eene; „alle zeilen blank!" riep de andere. Aldus verloor men het goede vaarwater, en geraakte op dwaalvaarten , even na- deelig voor schip als volk. De woelige staatshulk werddoor nog woeliger stormen nu eens naar draaikolken gesleurd, schommelen to rock, praaijen to speak with, helsch infernal, nijd envy , bottelier steward , luisteren to listen , rampzalig unhappy, toel- haast soon, geschil quarrel, zweepen to sweep, vlaghebber oflUcer, gind^ yonder , gezagvoerder officer , dtoaalvaati wroug way , woelig boisterous f draaikolh whirlpool. 123 ^a^tin dezelve bijkans verslonden werd ; dan weder zoodanig ^? kllppen gestooten , dat weldra de eene stuurman na den ^deren over boord viel. Sen vreemdeling , die bij geweld en logen , de stuurmans- hinst , en op de Ackerontische stroomen de scheepvaart liad geleerd, drong naar bet roer, greep betzelve met zijn ijzeren vuist , en liet zijne gehate wimpels hijscben. Nu lieten kok en bottelier wel de lippen bangen; maar, daar men mee scheep is, moet men mee varen. Weldra rees de ellende ten top; onze jonge, flinke matrozen plaatste bij op andere scbepen , en met zijne vuile gezellen wilde bij ook onze bulk besturen. Hij kende bet maaksel van ons scbip, en den aard van bet volk niet. Zijne taal was een wangeluid in de ooren onzer zeelieden. Een gedeelte der manscbap zag den kok , bet andere den bottelier aan , en zeide : „met dien vreemdeling kunnen wij niet langer varen , bij zal ons scbip geheel doen vergaan: Wel aan ! verzoent u en draait elk wat bij ! Gij kok ! kunt u aan geene boter , en gij bot- telier! u aan geenen drank meer vcrgrij pen ; want de lieve bootsgezellen van dien vreemden stuurman, die altijd op kaap Grijp varen, bebben ons niets overgelaten." Dit woordje raakte grond; koks- en botteliersgezinden draaiden elk wat bij , en bielden hunne oogen op de plecbt gevestigd ; en bij de eerste gunstige gelegenheid , toen een bevige storm dreigde, riepen beide partijen: „Vrienden! staat vast; bet zal er waaijen !" ligtten den vreemden stuurman gebeel niet zacbt uit zijn kompas, en wierpen bem netjes over boord. De keus eens nieuwen stuurmans was nooit twijfelachtig geweest; maar om bet roer aan te bieden, drong de een den anderen; want die bet eerst in de boot springt, beeft keur van riemen. De vreemdelingen werden van bet verdek hijschen to hoist, rees from rijzen to ascend, io^ summit, maaksel make, wangeluid discord, grond raken to touch the bottom, drei^ gen to threaten, ligten to lift, keM choice, riem oar. gezwabberd, de eigen wimpel werd weder geheschen, en de oude kabels en zeilen te Yoorschijn gehaald. Aan het kompas, echter, had men zoo vele miswijzingenopgemerkt, dat hetzelve voor onbruikbaar verklaard en een nieuw ge- maakt werd. Aldus pronkt nu het hervormde vaartuig weder heerlijk op de bar en; uitbundig bulderen de kartouwen, en oude en nieuwe wimpels vleiten door elkander. De stuurman, wefcende dat hij een moeijelijk zeeschip te be* handelen heeft, belooft een oog in het zeil te zullen houden. Nu en dan komt er wel eens eene kink in den kabel, maar wij laveren toch nog al het walletje langs. Eens echter waren wij , door eenen plotselingen storm , zoo nabij eene verschrikkelijke draaikolk geslingerd, dat, zoo niet de handige en moede wending van den stuurmansleerling ons weder in het goede vaarwater hadde gebragt, dan konden wij onze kabels wel weder inpalmen, en onze wimpels in de pekel leggen. Gode zij dank echter! Wij drijven nog op ons eigen water. Het volk vertrouwt op de stuurlieden, en de stuur- lieden rekenen op de medewerking van het volk. Vergeten wij dus nimmer , wat er tot eene gelukkige en voorspoedige zeevaart behoort. Willen wij de gewenschte haven bereiken, dan mogen wij uiet altijd ophalen en bijzetten, er moet soms gereefd en geminderd worden. Houden wij ons verdek schoon en de kinken uit de kabels dan zullen wij , zelfs met een labberkoeltje , voorspoedig en verre genoeg, voortglijden. Staan wij alien getrouw op onzen post, en slaan wij alien de handen aan het werk , dan zal onze vaart wel vlot gaan : zwabberen to wash off, miswijzing deviation , hervormen renew, httar wave, uitbundig extravagantly, bulderen to thunder, kartouw shipsgan, vletten to fly, moeijelijk difficult, kink knot, kabel cable, walletje little wall , inpalmen to draw in , pekel pickle , in de pekel leggen to pack up , voorspoedig prosperous , bijzetten to strain , labberkoeUe gentle breeze. 125 ^^^ zal elk, die onze geprezene zeevaart ziet, moeten uit- roepen: „Zij zijn gelukkig door verdiensten !" ') Meuer. 13. New outlets for trade since the IS*-'' Century. Ik zal a , mijne Heeren ! den Koophandel van Holland in de zeventiende Eeuw, noch dien van Brugge, Gend en Antwerpen , in de vijftiende en zestiende Eeuwen herinneren. Oij zijt te zeer bedreven in de geschiedenis : gij kent de grootheid en de magt, door den koophandel, bij oudere en latere volken verkregen. Maar men zegt gedurig, dat onze onde Koophandel voor altijd verloren is, sedert dat alle andere natien hunnen eigenen handel drijven , en dat men geene hersenschim moet najagen. Doch men draagt wel zorg Van iets niet te zeggen , hetwelk toch volkomen waar is, dat, na- iDelijk^ de massa der goederen en koopraanschappen , die in den Europeschen handel komen , ten minste het driedubbele en misschien het vijfdubbele bedraagt van diezelfde massa in de zeventiende Eeuw. Zie hoe de wereld in onze dagen yergroot is! Nieuwe natien ontstaan in Noord- en Zuid- Amerika, in den Oceaan; ons eigen Koloniale gebied in Azie opent deszelfs havens voor alle volken. Britsch Indie gaat, op ons voorbeeld, zijne oude betrekkingen met den Vreemdeling heropenen. Van alle die uitbreidingen zal ik slechts 66n voorbeeld aanhalen. Ik heb, in mijne jeugd, de Vereenigde Staten van Amerika bezocht; derzelver be- volking bedroeg toen geene drie, en bedraagt thans tien millioenen. Er waren zestien Vereenigde Staten, thans zal het getal spoedig verdubbeld zijn. Men verhuisde toen naar de oevers van den Ohio, die in den Mississipi valt; thans ') Felij; Mentis^ the name of the Society before which the dia- coarse was held. bedreven to be acquainted with, gedurig contiuually, AersenscAim idle fancy, betrekktng relation, verhuizen to change one's abode, ^<f^<f/- shore, bank, 126 zijn beide oevers van den Mississipi bevolkt; men bield deze rivier half voor de scheepvaart verloren, omdat men dezelve niet kon opzeilen, thans wordt zij met eene ver- bazende snelheid door stoombooten opgevaren. Dwars over dat ruime vaste land been zijn de Amerikanen aan de Westkust, aan de Zuidzee gekomen, waar te voren eenige wilde Horden ronddwaaldeu ; thans vestigen zich daar de Amerikanen op eenigen afstand van de Russen , Spanjaarden en Engelschen. Slaan wij van deze kust bet oog nog verder, zoo bespenren wij de Sandwichs-eilandeu, waar nog niet lang geleden de beroemde Cook , derzelver ontdekker , door de hand der wilden werd vermoord, en thans zijn dezen reeds beschaafd, en hunne koopvaardijschepen varen ge- regeld op China. Is bet te verwonderen , dat de staat des Koophandels op de geheele wereld blijken draagt van zulke groote veranderingen? In mijnen leeftijd heeft men den eersten zak Bengaalschen suiker , de eerste baal M erinoswol uit Saksen, bet eerste staaltje indigo nit Oostindie op de markt van Amsterdam zien aankomen. De Java-koffij was weinig bekend, weinig geacht; thans is de hoeveelheid tienmaal zoo groot als te voren, en de Cheribon wordt voor de beste van alle gehouden. Men had als eenen stel- regel aangenomen, dat Koloniale goederen alleen door bet zweet van Negers konden worden voortgebragt : de be- kwame schrijver der geschiedenis van den Indischen Archipel bewijst thans, op rekenkundige gronden, dat diezelfde goederen, op Java door vrije handen gekweekt, in Europa minder duur zullen te staan komen, dan de Westindische produkten onder de slavernij. Doch, mijne heeren! een aardrijks- en bandelkundig vertoog komt hier niet te pas; ronddwalen to wander about , nog niet lang geleden not a long time ago , beschaafd civilised , blijken proofs , staaltje sample , hoeveelheid quantity, stelregel rule, kweeken to cultivate, vertoog lecture, te /)as ^omen to suit. 127 ik heb u slechts eenige denkbeelden » de eerste die mij voor den geest kwamen, opgegeven. Ik wilde daaruit slechts 66n beslait trekken, dat, namelijk, de handel zich dagelijks uitbreidt, en dat, schoon wij er thans een gering aandeel in nemen, dit aandeel nog het aanzienlijke ge- deelte kan te boven gaan, hetwelk wij in vorige eeuwen daarvan genoten. Tot dat einde verzoek ik u niet om zoo- genaAmde besckermende maatregelen. Anderen mogen die vragen: de Koophandel heeft ze niet noodig. Laat slechts aan de zaken haren natuurlijken loop. Belemmert onze markten door geene formaliteiten en inkomende reg- ten. Be markten bevelen zich zelve Europa en de beschaafde wereld aan: wij hebben eene ligging in het midden van dat werelddeel, zeeknsten, fraaije havens, rivieren die ons nit vreemde landen toestroomen , den B,ijn, die Frankrijk voorbij vloeit, en door Duitschland heenloopt: wij bezitten even zoo wel zedelijke als nataurlijke voordeelen, de ge- woonte van den grooten handel, goede trouw in onze betrekkingen , en het vertrouwen der volken. Het onderhavig ontwerp van wet, hetwelk grootendeels de belemmeringen vernietigt, geene bekrompene inzigten kent, en door geene plaatselijke belangen wordt ingeboezemd , geeft ons terug aan ons zelven , en aan die gemeenschap onder de volken , welke blijkbaar tot de bedoeling der Voorzienigheid met het menschdom behoort, als welke noch dezelfde goederen aan alle luchtstreken , noch dezelfde soorten van nijverheid aan alle geslachten der volken verleent, en dus den koop- handel tot eenen band onder de natien stelt , tot beschaving der wereld. VAN HOGENDORP. hesluU demonstration, belemmeren to check, onder^aififf proposed, ontwerp van wet law, bekrompen narrow, plaatselijk local, belang interest, dedo filing the end, luchtstreek climate, niji)erKcvd\\A>^sNx^. zijn beide oevers van den Mississipi bevolkt; men hield^B dezc rivier half voor de scheepvaart verloren, orndat men dezelve niet kon opzeilen, thans wordt zij met eene ver- bazende snelheid door stoombooten opgevaren. Dwars over dat ruime vaste land been zijn de Amerikanen aan de Westkust, aan de Zuidzee gekomen, waar te voren eenige wilde Horden ronddwaaldeu ; thans vestigen zich daar de Amerikanen op eenigen af stand van de Russen , Spanjaarden en Engelschen. Slaan wij van deze kust het oog nog verder, zoo bespeuren wij de Sandwichs-eilandeu, waar nog niet lang geleden de beroemde Cook , derzelver ontdekker , door de hand der wilden werd vermoord, en thans zijn dezen reeds beschaafd, en hnnne koopvaardijschepen varen ge- regeld op China. Is het te verwonderen , dat de staat des Koophandels op de geheele wereld blijken draagt van zolke groote veranderingen? In mijnen leeftijd heeft men den eersten zak Bengaalschen suiker , de eerste baal M erinoswol nit Saksen, het eerste staaltje indigo nit Oostindie op de markt van Amsterdam zien aankomen. De Java-koffij was weinig bekend, weinig geacht; thans is de hoeveelheid tienmaal zoo groot als te voren, en de Cheribon wordt voor de beste van alle gehouden. Men had als eenen stel- regel aangenomen, dat Koloniale goederen alleen door het zweet van Negers konden worden voortgebragt : de be- kwame schrijver der geschiedenis van den Indischen Archipel bewijst thans, op rekenkundige gronden, dat diezelfde goederen, op Java door vrije handen gekweekt, in Europa minder duur zullen te staan komen, dan de Westindische produkten onder de slavernij. Doch, mijne heeren! een aardrijks- en handelkundig vertoog komt hier niet te pas; ronddwalen to wander about , nog niet lang geleden not a long time ago, beschaafd civilised, blijken proofs, staaltje sa.mjilG,AoeveelAeid quantity, stelregel rule, kvseeken to cultivate, vertoog lecture, te pas i^omen to suit. 127 ^^ keb u slechts eenige denkbeelden , de eerste die mij ^oor den geest kwamen, opgegeven. Ik wilde daaruit slechts ^en besluit trekken, dat, namelijk, de handel zich dagelijks uitbreidt, en dat, schoon wij er thans een gering aandeel in nemen, dit aandeel nog bet aanzienlijke ge- deelte kan te boven gaan, hetwelk wij in vorige eeuwen daarvan genoten. Tot dat einde yerzoek ik a niet om zoo- genaamde bescbermende maatregelen. Anderen mogen die vragen: de Koophandel heeft ze niet noodig. Laat slechts aan de zaken baren natuurlijken loop. Belemmert onze markten door geene formaliteiten en inkoraende reg- ten. De markten bcvelen zicb zelve Europa en de beschaafde wereld aan: wij hebben eene ligging in bet midden van dat werelddeel, zeekusten, fraaije havens, rivieren die ons nit vreemde landen toestroomen , den Rijn, die Frankrijk voorbij vloeit, en door Duitschland heenloopt: wij bezitten even zoo wel zedelijke als natunrlijke voordeelen, de ge- woonte van den grooten handel, goede trouw in onze betrekkingen , en het vertrouwen der volken. Het onderhavig ontwerp van wet, hetwelk grootendeels de belemmeringen vernietigt, geene bekrompene inzigten kent, en door geene plaatselijke belangen wordt ingeboezemd , geeft ons terng aan ons zelven , en aan die gemeenschap onder de volken , welke blijkbaar tot de bedoeling der Voorzienigheid met het menschdom behoort, als welke noch dezelfde goederen aan alle luchtstreken , noch dezelfde soortcn van nijverheid aan alle geslachten der volken verleent, en dus den koop- handel tot eenen band onder de natien stelt , tot beschaving der wereld. VAN HOGENDORP. besluit demonstration, belemmeren to check, onderhavig proposed, ontwerp van wet law, bekrompen narrow, plaatselijk local, belang interest, ledoeling the end, luchtstreek cUm&te,mj«crKciASxAs\&\x:^. 128 Dutch Literature in thf 17^' CENTtrRt. Terwijl wij de Letterkunde , in de zestiende Eeuw, ter naauwer nood in hare eerste ontluiking aantreffen, zien wij dezelve tegen het laatst dier Eeuwe, maar Yooral in de eerste helft der zeventiende, tot een' zoo krachtigen en luisterrijken wasdom opgeschoten, als waarop latere iijd- perken zich niet beroemen mogen. De zestiende Eeuw was wel in zoogenaamde dichterlijke voortbrengselen geenzins onvruchtbaar ; doch verre de meeste daarvan zijn van geur en smaak ten eenenmale ontbloot. Niet alleen missen zij datgene, waarin het wezen der dichtkunst gelegen is, stoutheid namelijk en verhevenheid van gedachten, kracht en Icvendigheid van schildering, zwier en beeldrijkheid van uitdrukking, maar ook de mindere, ofschoon volstrekt on- ontbeerlijke , vereischte van welluidendheid , vloeibaarheid en gepaste verscheidenheid van maat doen zich daarin ge- heel niet voor, terwijl eindelijk de taal, in welke zij gesteld zijn , ons een bont. en wanstaltig zamenweefsel van neder- duitsche en uitheemsche woorden en uitdrukkiugen aanbiedt. Tegen het einde dier Eeuwe zien wij daaraan door A 1 d e- gonde, Coornhert, Visscher en bovenal door Spie- gel, aan wien men niet ten onregte den naam van den nederduitsche Ennius gegeven heeft, wel eene aan- merkelijke verbetering toegebragt ; doch hunne kunstgewroch- ten zijn, bij al het verdienstelijke , 't welk zij, en inzon- derheid die des laatstgcnoemden , in der daad bezitten, nog te zeer met de gebreken hunner Eeuwe bezoedeld, dan dat zij onze Letterkunde tot gelijken rang met die van andere beschaafde volkeren zouden verheffen kunnen. Doch, toen , in het begin der zeventiende Eeuwe , onze onvergelijk- eeuw century, ontluiking beginning, krachiig powerfid, luislernjh splendid, laai late, tijdperk period, voortbrengsel production, geur Savour, stoutheid boldness, zwier grandiloquence, vereiscAte reqoi- site, wanstaltig misschapen, beschaafd m\\\%«^. 129 l^i^e Ho oft met sijne overfraaije Gedichten, in welke wij ^curtelings de zinrijkheid van Euripides, de statelijkheid van ^ifgilias , de yerhevene vlugt van Horatius , de bevalligheid der Anacreontische en de teederheid der Petrarchische Zang- godin zien uitblinken, toen hij met zijne bondige en schilder- achtige geschiedverhalen, en bovenal met dat onnavolgbaar , en bij al hetgeen daarin met grond gewraakt wordt , in der daad onwaardeerlijk werk der Nederlandsche Histo- rien te yoorschijn trad, en in deze onderschcddene kunst gewrochten de nederduitsche taal, welke zich, in vroegere schriften , veelal in eene onbehagelijke en armoedige gestalte vertoonde, als eene der rijkste, buigzaamste, krachtigste en beeldrijkste talen deed kennen, toen ook werd de vaderland- sche Letterkunde op eenmaal met eenen luister omkleed, welke haar, in het oog des onpartijdigen beschouwers, niet min heerlijk dan die van andere beschaafde natien doet schit- teren. Gelijktijdig met of niet lange na hem zien wij eene reeks van uitmuntende vernuften te voorschijn komen, die deels met hem om den lauwerkrans wedijyerden, deels zijn Yoetspoor loffelijk natraden. Onder deze moeten in de eerste plaats twee dichters genoemd worden , die hoezeer ook hunne verdiensten in aard zeer verre uiteenloopen , echter beide in den eersten rang verdienen geplaatst te worden. De eerste is hij , die algemeen , zoo om de yoortrefPelijkheid als het aantal zijner dichterlijke knnstgewrochten » als de vorst en vader der nederduitsche dichteren begroet wordt , de vermaarde J o o s t van Yondel. De verheerlijking der nederlandsche Dicht- kunst, met welker beoefening Ho oft, in een' meer gevor- derden leeftijd, zich naauwelijks anders dan ter verademing overfraai too bcautifiil, heurielings alternately, Haielijkheid stateliness, bevalligheid charm, teederheid tenderness, schilderachtig ^\ci\ae»€(\3i,e y wraken to criticise, onwaardeerlijk inyalnable, vertoonen to show, luister splendour, onpartijdig impartial, schUteren to shine, reeks series, uitmuniend first rate, vemuft mind, voetspoor footsiei^^uit- eenloopend to differ, vermaard renownnA. , beoefening <s&etc\ft«,\A^c>ASft, 130 van zijnen geschiedkundigen arbeid bezig hield, was het groote voorwerp , waaraan hij zijne uitmuntende geestyermo gens en een aanmerkelijk gedeelte van eenen meer dan negen- tigjarigen leeftijd ten koste leide. Dock schijnthij hierdoor^ bij eenen even gelakkigen aanleg der natuur, z^nen voor- ganger en tijdgenoot in dichterlijken roem te hebben knn- nen en moeten yoomitstreven ; hij zag zich daarentegen in andere omstandigheden wederom hinderpalen in den weg gesteld, welke idleen zijne voorbeeldelooze ylijt en onyer- doofbare kunstliefde, ofschoon uit den aard der zakeslechts gededtelijk , konden te boyen komen. Met alleen toch had hij niet, eyen als Ho oft, in zijne jeugd het yoordeel eener geleerde opyoeding genoten, maar hij vond zich ook, naar het niterlijke, yan die kommerlooze onafhankelijkheid yer- stoken, welke den Muider Drost ten deele yiel, en yoor den beoefenaar der fraaije letteren zoo nitnemend gnnstig, ja schier onontbeerlijk is. Dan, niettegenstaande deze groote en naauwelijks oyerkoombare hinderpalen, wist Yon del zich tot een' zoo hoogen trap yan dichterlijke yoortreffe- lijkheid op te yoeren, dat hem, ook thans nog, onderde sieraden des Nederlandschen zangbergs met regt de eerste plaats wordt toegekend. Het is waar, dat alle zijne kunst- gewrochten geenzins yan gelijke waarde te achten zijn; het is waar, dat er, na Vondel, heldendichten yeryaardigd zijn , welke naar de regelen der kunst beoordeeld , dien naam yeelmeer, dan, bij yoorbeeld, zijn Joannes deBoet- gezant, yerdienen; dat er desgelijks tooneelstukken in het lioht yerschenen, waarop, ten aanzien yan de yinding, schikking, karakterschildering en wat dies meer zij, verre minder, dan op het yolkomenste zijner treurspelen, te be- verademing recreation , hezig houden to occupy , voorwerp object , ten koste leggen to devote, hinderpalen impediment, onverdoofbaar jneitingaishahle , anquenchable, versteken to deprive. Muider from the town Mniden, trap degree, tooneelatuk co\ati^ , «cAt**t«^ plaa, 131 ^ispen va!t; doch dit alles neemt niet weg, dat Vondel, 1^ het wezenlijke der Dichtkunst tot hiertoe door niemand geevenaard, veel minder overtroffen werd. Immers is het g^Qszins het regelmatige in de houding, schikking en den afloop der gedichten, het onberispelijke in de keuze en het gebrnik van beelden en figuren , waarin het wezen der Dicht- iHnst gelegen is; neen, maar hetzelve bestaat veeleer in sterkte en oorspronkelijkheid van vernuft , stontheid en ver- hevenheid van gedachten, vnnr en levendigheid van ver- beeldingskracht , welke aan alles leven en beweging weet mede te deelen , in het vermogen eindelijk , om de taal ter meest treffende en schilderachtige uitdrukking zijner voor- stellingen te bezigen, dezelve naar den aard der onderwer- pen te buigen en daaraan ondergeschikt te maken. 132 te^ens dat zieltreffende , stoute en verhevene missen *t welk de genoemde meesterstakken door alien , die van echt kunst- gevoel niet verstoken zijn, doet bewonderen en toejuichen. De tweede dichter, wiens verdiensten wij boven zeiden, schoon geheel ongelijksoortig , echter niet min wezenlijk en groot te zijn, dan die van Yon del, is, gelijk ieder geree- delijk bevroeden zal, de eerbiedwaardige Regtsgeleerde en Staatsman, Jacob Cats. Ja gewisselijk ook dezeman,die in alle zijne betrekkingen , als mensch, huisvader, geleerde en staatsdienaar , op onze hoogachting de regtmatigste aan- spraak maakt, heeft even zeer, in zijne hoedanigheid van dichter , het volste regt op onze bewondering. Wei is waar , dat zijne gedichten geenszins die stontheid , die yerhevenheid , dat vuur van verbeeldingskracht, die sterkte van uitdmkking bezitten, welke aan die van Ho oft en Yondel eigenzijn; maar ook deze worden door den aard zijner onderwerpen in geenen deele gevorderd. Daarentegen onderscheiden zij zich op het voordeeligst door de weelderigheid en geestig- heid van vernuft, de bevalligheid van schildering, de waarheid en natuurlijkheid in de afbeeldingder hartstogten, bijzonderlijk van de zachtere aandoeningen der menschelijke ziel , welke daarin allerwege uitblinken ; daarentegen hebben zij eene eenvoudige en kunstelooze schoonheid, welke een' ieder , wiens smaak onbedorven is , door eene onwederstaan* bare bekoorlijkheid aan dezelve boeit, dragen alomme blij- ken van eene menschenkennis , alleen verkrijgbaar door ongemeene schranderheid van opmerking en rijkdom en langdurigheid van ondervinding , en zijn vol van eene le- venswijsheid , welke door alle standen , betrekkingen en leef- tijden hoogst leerrijk en weldadig is. Zoo groote en onwaar- deerbare verdiensten en voortreffelijkheden zijn gewisselijk bevroeden to nnderstand, hoedanigheid quality, weelderigheid rich- ness, Aartstogt passion, aa-njAQvninq emotion, behoorlij kieid chtLrm , langdurigheid leagth, beirekking yosVWou, i«\«M\qu, 133 meer dan genoegzaam , om de onloochenbare gebreken van oenrormigheid van maat, te groote uitvoerigheid van voor- stellmg, eene den goeden smaak somwijlen beleedigende weelderigheid van vernuft; en wat men meer tegen Cats met grond hebbe ingebragt, voor het oog des onpartijdigen beoordelaars ganschelljk te verdonkeren. Sl£6£NB££K. 14. The judgment of postebitt; an extract from a lecture. Het menschdom is slechts ^^n geslacht, van deszelfs eerste wording af tot den laatsten , die geboren zal worden. Die leefde , die leeft , en die leven zal , zij zijn alien met een' onverbreekbaren band aan elkander verbonden. De onver- delgbaarheid van ons redelijk vermogen, de onsterfelijkheid ▼an den hemelschen geest, die in ons is, smelt voorleden, tegenwoordig en toekomend voor ons in een, als leefden wij alien, voorouders, tijdgenooten en nakomelingen in de- zelfde maatschappij met elkander , gelijk wij met onze ouders > met onze medegezellen , met onze kinderen en kindskinde- rea, op deze wereld als ^^n geslacht zamen leven! De vlijt en het vernuft der voorvaderen kwamen ons te stade, de onze moeten het doen aan de nakomelingen. Hoe kort is het oogenblik van ons bestaan hier beneden ! De arbeid die slechts tijdgenooten ten nutte strekt, waarvan alle vruchten met ons in het graf bedolven worden, wat is die in verge- lijking dier edele bemoeijingen, waarin eeuwen , door eeuwen opgevolgd, zich verblijden! Als het geluk der staten be* yestigd, de band der natien zamengestrengeld , de rust der gewetens bevorderd wordt! Als heerlijke ontdekkingen het gebied der menschelijke kcnnis met schatten verrijken, en deszelfs grenzen uitbreiden, verder dan het oog die volgen redelijk vermogen reasoning facalties, voorleden the past, ten nutte ttrekken to be o! ase, zamenstrengelen to cotXTi^id mQX^vci\Axs\.'^\'^^. lU kan! Als nijverheid en scliranderheid nieuwe broDnen van welvaart openen , zeeen en landen te eng zijn , om hare stoute vaart te beperken! Als kansten enletteren hare schoonste gaven ten toon spreiden, om hart en zinnen met onweer- staanbaar geweld te boeijen, om het edelst levensgenot met voUe stroomen uit te gieten, om door den adem der bevalligheid de stroeve deugd te bezielen, en de onwaar- deerbare vruchten der beschaving van geslacht tot geslacht over te planten! En wanneer nu de namen van hen, die het menschdom als zijne weldoeners eerbiedigt, op de lippen der dankbare nakomelingschap zweven; als elk met verrukking stil staat bij de vrucht van hunnen moed en ijver; van hunn' smaak en gevoel, en aan hunne nagedachtenia de ongevraagde schatting van zijnen lof, of een traan der erkentenis aan hunne graftombe wijdt, hebben zij dan geen deel aan die hulde? Is die schatting banner verdiensten voor hen ver- loren, omdat bun gebeente vermolmd, hun stof verwaaid is, terwijl hun geest in vrijer kringen zweeft? NeenI de lof der nakomelingschap is niet alleen de eenige ware, het is ook de zoetste lof, die ingeoogst kan worden! Haar oor- deel is meer dan dat der tijdgenooten , haar oordeel is alles waard! De zanger, de redenaar, de schilder, die slechts zijn eeuw behagen wil, verga met zijn kunstwerk! Hij is gelijk den krijgsman, die met zijn vaderland in weelde leven, niet voor hetzelve sterven wil! Hij is dei; onwaar- digen regent gelijk , die zich een trotsch gevaarte sticht van opgeblazen grootheid, dat met zijn dood in puin moet storten! Doch wat noem ik hem zanger, redenaar, schil- nijverheid industry, beperken to limit, ten toon spreiden to Mntol^., boeijen to enchain , stroef cross-graiued , beschaving civilisation , verrukking delight, schatting tribute, vermolmd YoiiQn ^ stof dust, ver~ waaijen to blow away, kring sphere, inoogsten to reap, schilder painter, weelde luxury , een trotsch gevaarte a magnificent building, m /?um storten to fall in ruin^. 135 der! hij was het nooit! Wien slechts een enkele vonk van het goddelijk kunstvuur in zijnen boezem gloeit, hij neemt vel de hnlde zijner tijdgenooten aan, maar zij is hem niet genoeg! Hij ziet eeuwen en geslachten voorbij; hij plaatst zich zelf in den strengen regterstoel der toekomst; en dan eerst klopt zijn hart van vreugde, wanneer in de eenzaam- heid, door niemand bespied, eene edele zelfbewustheid hem influistert : gij zultleven! Toen Sostratrus van Cnidos , op last van den egyptischen vorst, den beroemden vuur- toren op het eiland Pharos had gesticht, die onder de wereldwonderen zou geteld worden, toen graveerde hij zijnen naam op eenen steen, en wijdde zijnen arbeid aan de behoedende Godheden der zeevarenden toe; maar hij OTerdekte dien steen met pleister , waarop des konings naam in prachtige letter en prijkte. Hem gunde hij den lof der tijdgenooten, misschien van geslachten en eeuwen daarna! Boch eindelijk zou de brosse kalk het vaste marmer ver- laten , en zoo voor den naam des konings dien des vergeten kanstenaars doen te voorschijn komen, die den lof der nakomelingschap zich zelf had voorbehouden ! Door dit vooruitzigt alleen, niet door de hoo*p op winst^ niet door het handgeklap der menigte te bedelen, ontvangt de kunst haren adel , en de voortbrengselen der kunst hunne hoogste volkomenheid. Poogt gij slechts te behagen, te achitteren, toejuiching te verwerven, ook zonder ze te ver- dienen; welaan: schik u naar den smaak des tijds, vraag niet, wat schoon is, maar wat voor schoon gehouden wordt , spoor zorvuldig uit, wie het zijn, wier oordeel den alge- meenen toon bestemt; wat hun gevalt, gevalle ook u! Verkracht uw eigen kunstgeweten : spreek, schrijf, maal, wat gij zelf veroordeelt, en brengt tot verschooning van ietpied 'wniched, influisteren to whisper, oj9 ^^^ at the command of , behoeden to. 135 der! hij was het nooit! Wien slechts een enkele vonk van het goddelijk kunstvaur in zijnen boezem gloeit, hij neemt wel de hnlde zijner tijdgenooten aan, maar zij is hem niet genoeg! Hij ziet eeuwen en geslachten voorbij; hij plaatst zich zelf in den strengen regterstoel der toekomst; en dan eerst klopt zijn hart van vreugde, wanneer in de eenzaam- heid, door niemand bespied, eene edele zelfbewustheid hem influistert: gij zultleven! Toen Sostratrus van Cnidos, op last van den egyptischen vorst, den beroemden vuur- toren op het eiland Pharos had gesticht, die onder de wereldwonderen zou geteld worden, toen graveerde hij zijnen naam op eenen steen, en wijdde zijnen arbeid aan de behoedende Godheden der zeevarenden toe; maar hij overdekte dien steen met pleister , waarop des konings naam in prachtige letteren prijkte. Hem gunde hij den lof der tijdgenooten, misschien van geslachten en eenwen daarna! Doch eindelijk zou de brosse kalk het vaste marmer ver- laten , en zoo voor den naam des konings dien des vergeten kunstenaars doen te voorschijn komen, die den lof der nakomelingschap zich zelf had voorbehonden ! Door dit vooruitzigt alleen, niet door de hoop op winst, niet door het handgeklap der menigte te bedelen, ontvangt de kunst haren adel , en de voortbrengselen der knnst hnnne hoogste volkomenheid. Poogt gij slechts te behagen, te schitteren, toej niching te verwerven, ook zonder ze te ver- dienen; welaan: schik u naar den smaak des tijds, vraag niet, wat schoon is, maar wat voor schoon gehouden wordt , spoor zorvuldig nit, wie het zijn, wier oordeel den alge- meenen toon bestemt; wat hun gevalt, gevalle ook u! Verkracht uw eigen kunstgeweten : spreek, schrijf, maal, wat gij zelf veroordeelt, en brengt tot verschooning van bespied watched, influisteren to whisper, oj9 ^j^ at the command of , behoeden to. TAN DEB Palm. heulen to keep up a good onderstandiDg, geschater laaghter, toa%- smaak bad taste. II. POETRY. (When in Dntch poetry one word ends with a vowel and the next begins with one, only one vowel must be heard.) 1. The Pbesent. Moederlief zie daar een roosje Van nw Eoosje, Wijl gij heden jarig zijt. 'k Heb van morgen al gesprongen En gezongen. Zoo verlangde ik naar dien tijd! Maar kan ik geen rijmpjes dichten, Moet ik zwichten Voor mijn broer in poezij, Neem dan moeder slechts dit roosje Van uw Eoosje; 'k Heb u toch zoo lief als hij. VAN Alphbn. 2. The plucked floweb. Lieve bloem! waar is uw bios? Welk een wreedaard reet u los Koosje little Jacoba , heden to day , ik hen heden jarig to day is my birthday, zwichten to give way , hlo^ bloom , toreedaOiTdr ^\\i^\scask.. 138 En versmeet u, na 't genieten? Ziet gij wel die kleor verschieten? Och, wat vlngt de schoonheid snel? Lieve Lize! ziet gij *t wel? Arme bloem! waar bleef uw gloor? Gistren nog vergnldde Anroor Zorglijk uw fluweelen blaadjes, Thans verstrooit de storm uw zaadjes, £n verstuift uw dorren knop . .. Lieve Lize! merk het op. • Arme bloem, verlept van fleur! Gistren trok uw balsemgeur De aandacht naar uw gouden verwen: Thans vertrapt men u in 't sterven, En geen Zefier stort een traan . .. Lieve Lize! dank er aan. Arme bloem, vertrapt in 't zand! Och, eene enkle wulpsche hand E.eet uw tengren bloei aan stukken I Droeve vrucht van dartel plukken! Bloempjes zijn zoo ras onttooid: Lize! neen vergeet het nooit. TOLLENS. 3. On the first tooth ov my youngest Son. Triomf, triomf! hef aan, mijn luit. Want moeder zegt: de tand is uit! kleur colonr, ploor s^lendonT, Jluweel yelvet, verstuiven to WoyniwAy like dust, knop bud, verlept faded, fleur bloom, geur odour, aan- dacht attention , verto colour , vertrappen to be trodden upon , storten to shed , wulpsch sensual , tenger tender , droef sad , dariel playful , o^^oot;'en to deprive of beauty, aanhejfen V) b^^a. 139 Laat dreunen uu de wanden! Eerst gaf Gods gimst het lieve wicht Den adem en het levenslicht; Nu geeft zij 't wichtje tanden. Triomf! triomf! God dank er voor, Want moeder zegt: de tand is door! Nu lof en lied verheven! Geluk nu, kind, met spel en zang! Bestee het wel, bewaar het lang, Wat u Gods gunst wil geven. Bewaar het lang, bestee het wel: Een goed gebruik is Gods bevel: Laat u dat voorschrift leiden; Hou, u ten nut en hem ten dank, De tandjes wit en 't zieltje blank; Zoo knagen geen van beiden. Groei op, groei op, word groot en goed; Win treflijk aan in kracht en moed Om lot en leed te tergen , En, wie u 't eerloos hoofd moog bien, Laat, jongen, laat uw tanden zien, Waar eer en pligt het vergen. Groei op, word braaf, bekroon mijn doel: Laat vroeg uw ziel van diep gevoel Voor regt en waarheid branden! Belach der boozen wrok en wraak. En neem altoos der braven zaak Manmoedig op uw tanden. wieht little child, verheffen to raise, besteden to use, blank clean, white , opgroeijen to grow , aanmnnen to increase , vergen to demand , doel purpose, branden to glow, wrok hatred, wraak revenge , ffmn- inoedig manfully. uo Groei op, word vroom, word rein in deugd; Laat nooit mijn oog, dat weent van vrengd, Om a van weemoed krijten; £n geve a God, tot aan den dood, Een eerlijk stukje daaglijksch brood, Waarop uw tandjes bijten! TOLLENS. 4. Mt bisthdat. Toen ik , op mijn geboortedag , Nog naauwelijks in het wiegje lag, Ewam 't dartel wicht, de looze Min, Het kraamvertrek al lagchende in. Het knaapje schaterde overlaid: „Yeel heils met deze jonge spruit! „Hij zal, zoo ik mij niet bedrieg," Dit zeggend keek hij in de wieg, Hij zal nog aan mijn moeders kroon Een parel zijn van 't eerste schoon. Me dunkt dat op zijn kleen gelaat „Alreeds een trek der liefde staat!" Men zegt, als of ik H laatste woord Eioeds met bewustheid had gehoord. Bat ik met eenen lieven lach Naar 't vrolijk minnegodje zag, „Zie!*' sprak de dartle Jongen toen, En gaf mijn kleene wang een zoen, „Zie ! heb ik nu wel mis geraen ? Het kind ziet mij reeds lagchend aan! Gewis, mijn liefste kind, gij zijt „0m mijne komst met regt verblijd: it 9» weenen to weep, krijten to weep aload, loos rogaish, min Cupid, kraamvertrek the room of the new mother, sekateren to chatter, vnrel pearl, gelaat face, trek feature, lach smile, zoen kiss, ver^ 3/(/i^ delighted. 141 „Ik zal u, in uw prille jeugd, „6emeten doen de zoetste vreugd. „Door mij zult gij de pnik en de eer „Der meisjes ... ne ! ... daar lacht hij weer ! „Ja, Jongen! wordt maar schielijk groot! „Dan schenk ik u een speelgenoot, ,,Een meisje vol bevalligheen ! „Uitinantend schoon en juist van leen! „Na lacht gij , maar gij weet nog niet „Wat gunsten u de liefde biedt. — „Kom, nog een kusje, kleene knaap! „En wieg den jongen nu in slaap!" Zoo sprak de Min, en snelde voort, De bengel hield aan mij zijn woord! Mijn kindschheid was maar naauw voorbij, Of hij was altoos aan mijn zij'. Hij bragt mij vaak in 't lomrig bosch, l)aar zaten wij op 't groene mosch , En hoorden hoe de nachtegaal De ziel verteedert door zijn taal. „Ik wil u, sprak het guile wicht, „Ook leeren hoe men, in gedicht; „De vreugden van het hart verheft, „De ziel der jonge schoonen treft." Toen schonk hij mij een elpen lier, En leerde mij een lossen zwier, Op allerhande trant en maat, Hoe hij de zilv*ren koorden slaat, Doch — schoon mij 't speeltuig helder klonk, Toen hij mij schoone Eillis schonk, prii earliest, pnik the best, bevalligheid charm, uitmurUend emi- nently , lein from leden members, j'uisi van lein of graceful stature , bengel rogue, vaak often, lomrig leafy, vertederen to soften, gul freehearted, elpen ivory, los free, zwier grace, Irani manner, §choon though. 14.2 Kreeg steeds mijn teedre Poezij Een aangenamer melodij. Nu zing, nn speel ik anders niet, Dan 't zoet, 't geen mij de liefde biedt. £n zijn eens door den onderdom, Mijn vlugge vingers stram en krom, Mijn lied, schoon kracht en jengd yerdwijn, Zal immer van de liefde zijn! Bell AMU. 5. The ivy. Wanneer het klim de boom omvangt, En om zijn guile takken hangt, Of aan zijn groene schorse kleeft, Het schijnt als waar het vrij beleefd; Het schijnt, (na dat men buiten ziet) Dat 't kruid den boom zijn liefde biedt; Maar dat het ooge niet en gaat, Daar schoilt, o vriend! daar ligt het kwaad. Daar is het dat het dieper grijpt, Daar is het dat het harder nijpt; In voege dat het jeugdig bout Wordt dor en voor zijn jaren oud. Daar staat het dan; gelijk een stok, Gelijk een levenlooze blok, Bedrogen van een loozen vriend Die nooit zoover geloofd en dient. Gij die n in het groote woud, Dat is, bier in de wereld houdt, Weet, dat het niet al vrienden zijn Die op n lagchen naar den schijn; Aelder clear, vluff nimble, stram stiff, ilim ivy, ^m/ abundant, iak branch, schorse bark, vrij tolerably, beleefd ^Ute, sehuUen to hide, in voeye because, hoitt wood, woud forest. 143 Maar houdt, dat onder zoet gelaat Schuilt dikmaals niet dan eigenbaat, Of dat ook onder zoete jok Wei sonitijds steekt een onde wrok. Gij, daarom, geeffc a liefde niet, Aan ieder die u liefde biedt, Maar eerst op alle zaken let, Eer dat gij zncht of gunste zet; Want die te ligt een' vriend verkiest, Welligt zijn vriend en al verliest. 6. The wayfarer and the dove (Imitated from Anacreon.) The Wayfarer. Van waar gij, lief duiQe? Van waar zoo ter vlugt? De geur van nw wiekjes Bewierookt de lucht. Wie schonk a dien balsemP Wie zijt geP waarheen? . .. The dove. Anakreon zendt mij Naar zijne Climeen*, Die thans alle harten Beheerscht door haar schoon. Anakreon heeffc mij Gekocht van Dioon'; Hij gaf haar een liedje En kreeg mij ten loon. Cats. eigenbaat egoism , joh joke , letten to pay attention , zncht affection, betoierooken to make odoriferous, sehenken to make a present, ge^ kocht from koopen to buy. 144 Nn dien ik mijn meesier. En heb hem zoo lief! Gij ziet, ik bezorg nu Yoor hem dezen brief. Dan laat ik, dns sprak hij, Wei spoedig u vrij, Doch, schoon hi] mij losliet, Toch bleef ik hem bij. Waarom zou ik zwerven Door 't veld en in *t woud? En eten in 't wilde? En schnilen in 't boat? Neen! liever bewoon ik Anakreons schoot, En pik nit zijn vingers De kruimeltjes brood, En lep nit zijn' beker Yerkwikkenden drank. Dan spring ik en klapwiek Uit vrolijken dank, En sprei uit zijn schedel Mijn vleugeltjes uit; En, wil ik gaan slapen, Ik rust op zijn luit. Nu weet gij het alles, 't Is tijd om te gaan. Geen raaf zou meer klappen, Dan ik heb gedaan ! NlEUWlAND. schuilen to take shelter, Aout wood, iruimel mor»el oihTe&A,leppen to np, hlapwieken to beat with the wiugs, uitspreiden to exteud, to spread, klappen to chatter. 145 7. Rural life. Hoe genoeglijk rolt het leven Des gerusten landmans heen, Die zijn zalig lot, hoe kleen, Om geen koningskroon zou geven! Lage rust braveert den lof Van het hoogste koningshof. Als een boer zijn hijgende ossen *t Glimpend kouter door de klont Van zijn erfelijken grond, In de luwt der hooge bosschen, Yoort ziet trekken, of zijn graan 't Yet der klaai met goud belaen; Of zijn gladde moUekoeijen , Even lustig, even blij, Onder 't grazen, van ter zij', In een bogtig dal hoort loeijen; Toon mij dan, 6 arme stad, Zulk een wellust, zolk een schat. Welige akkers, groene boomen, Malsche weiden, dartel vee: Nieuwe boter, zoete mee, Klare bronnen, koele stroomen, Frische lachten: overvloed Maakt het bnitenleven zoet. Laat een koopman koopmanswaren , Huis en hof en kas en goud, Wagen op het schuimend zout Daar de witte zeilen varen. gerust happy, laag lowly, hn ruble, rust peace, braver en to brave. to defy, ^/praise, hijgen to pant, glimpen Ui fihine ^ koiden^Xow^- share, klont land, graan corn, klaai clay, glad stout, blij in good hmnoor , zij for zijde side , bogtig winding, loeijen bellow , weliq iv.ch , malfcA fat, mee for meeh megethliu, kw tieasate, zout ^^XXV^n^XkC^, 146 Varen, maar met groot gevaar, Yeemans rijkdom blijffc van daar. Laat de drokke pleitzaal woelen, Meenig yreezen dat de schaal Van de vierschaar rijze of daal' Yoor de strenge regterstoelen ; Yeeman houdt zich bij zijn vee, £n daar blijft zijn zorreg mee. Zaaijen, planten en verzetten Geeft hem werk. Hij vischt en jaagt, Bikwijls valt hem eer het daagt Yliegend wild in looze netten: Dikwijls Yoert hij met zijn raden Grazig zuivel steewaarts aan. Appels enten, peeren plukken, Maaijen, hooijen, schuur en tas Stapelen vol veldgewas, Schapescheeren , uijerdrukken ; Zeven kinders en een wijf, Zijn zijn daaglijks tijdyerdrijf. York en riek en schop en spade Zetten zijne lusten pal, 't Zij de welgemeste stal, 't Zij de boomgaard hem verzade; 't Zij de kruiden niet te loom Op zijn lage tafel koom. Als de lente 't land beschildert, Als de zomer zweet en gloeit, Ploegt en spit hij onvermoeit. drok busy, pleUzaal h^Xi ot l\i%^cQ, vreezen io itBX ^ vierschaar yaLdL^jsa, justice, rijzen to ascend, dalen to descend, zorreg for zorg care, aanvoeren to lead, zuivel milk, steewaarts for stedewaarts towards town, enten to graft, maaijen to mow, Aooijeniomakehnj ,scAuur barn, stapelen to heap up, uijer adder, vark pitchfork, riek rake, ^cAop spade, histen desires, foX zaUen to limit , v^r;;a<i?£i» to satiate, Jtpiften to dig. 147 Als de winter 't woud verwildert, Houdt hi] den berookten haard Met zijn yrienden rond van aard. 't Herfstsaizoen, vooral te danken, Snijdt hem druiven, perst hem most, Most die slechts wat moeite kost: Hemelwaarde wijngerdranken Ynllen dan met wijn zijn ton, Onlangs schutten ze ook de zon: Want des zomers, na veel zwieren, Neemt hij om zich goed te doen Onder 't loof een slaapje in 't groen, Daar de vogels tierelieren, Daar een levendige vliet Van de stijle rotsen schiet. ELS zijn liefste door het trouwen Wiegt met zang hem daar hij slaapt, Schoon ze vrij al wijder gaapt, Dan de hofsche stadjongvrouwen ; En hij kuscht er Elsje voor. Dus brengt Melker *t leven door. Zeg mij nu, 6 's Gravezande, Die behalve meer ook weet Hoe een boer zijn tijd besteedt; Toon me, 6 Eechtslicht in den lande (Zoo zij u mijn zang gewijd!) Wie zijn leven zachter slijt? PooT. aizoen season , wijngaardranken vines , zwieren to 7T«\k , vliet \^ti^v:t\. ^ ff/f rock, Ao/scA courtly, doorbrengen to ]^asa. 148 8. Matrimonial happiness, From the Tragedy Gijsbrecht van Amstel. Waar werd opregter trouw, Dan tusschen man en vrouw Ter wereld ooit gevonden P Twee zielen, gloSnde aan een gesmeed. Of vast geschakeld en verbonden In lief en leed. De band, die 't harte bindt Ber moeder aan- het kind. Gebaard met wee en smarte, Aan hare borst'met melk gevoed. Zoo lang gedragen onder 't harte Yerbindt het bloed; Nog sterker bindt de band Van 't paar, door hand aan hand Yerknocht, om niet te scheiden Na dat ze jaren lang gepaard Een kuisch en vreedzaam leven leiden Gelijk van aard. Baar zoo de liefde viel, Smolt liefde ziel met ziel. En hart met hart te gader. Be liefde is sterker dan de dood, Geen liefde komt Gods liefde nader, Noch is zoo groot. Geen water bluscht dit vunr, Het edelst, dat natuur opregt sincere, gloSnde from gloeijen to glow, sehakelen to chain, voeden to noun'sh, verknochi bound, leiden to lead, mnoU from smeUen to mtXif ie gader togethex, blusscKen \q «^\i^Kiv^« 149 Ter wereld heeft ontsteken; Dit is het krachtigste ciment, Dat harten bindt, als moren breken Tot pain in 't end. Boor deze liefde treurt De tortelduif gescheord Van baar' beminden tortel. Zij jammert op de dorre rank Van eenen boom, verdroogt van wortel, Haar leven laug. Zoo treurt nu Amstels vrouw En smelt als sneeuw, van rouw, Tot water en tot tranen. Zij rekent Gijsbrecht nu al dood. Die om zijn stad en onderdanen Zich geeft te bloot. O.God, verligt haar kruis, Dat zij den held op *i huis. Met blijdschap mag ontvangen. Die tusschen hoop en vreeze drijft En zucht, en uitziet met verlangen Waar Amstel blijft. VONDEL. 9. God. Ver boven 't Eirmament verheven Geeft de AUerhoogste zijne wet; De troon, die deze wet ziet geven, Is boven lof, en zonder smet. 