Geschiedenis van de diplomatie gedurende den Oostenrijkschen successieoorlog ...
Daar Brandenburg en de Faltz, na gedaan protest, zich van de stemming hadden onthouden, had deze verkrijg met allemen stenunen plaats. Zoo was dan een tegenwogen de Uiiie van Frankfort tot stand gekommen. Die vereeniging tegen Oostenrijk was intusschen, door den dood van karel vn en den vrede van Piissen, van zelve verbrokai. Door de Unie van Warschau, scheen maria thektsia nienwe krachten te znllen verkrijgen. Eene verandering echter in het Ministerie van Engeland, en de vereeniging der staats- en krijgsknndige kennisvan fbebebikh, den nogmaals het geluk naar dezijde van Prüssen overslaan. § 6. Vrede van Dresden. Sedert het slniten van den vrede met Beijeren, voorzag de Koning van Prüssen, dat men zich met alle magt op het werpen zou. De allantie van Warschau en het daaruit voortgevloeide verdrag tusschen Oostenrijk en Saxen, waren hem niet onbekend gebleven. In Erankrijk stelde hij weinig vertrouwen, en begreep dat die mogendheid alleen in Ylaanderen den krijg zou voortzetten. Qm die reden begon fseder Ik eene onderhandelipg met de Engelschen, bij wie hij meer vredelievendheid verwachtte, dan nog kort te voren, dewijl te Londen eene verandering van Ministerie had plaats gehad. Een algemeen misnoegen tegen Lord Carteret, had den Koning van Groot-Brittannie genoodzaakt, aan dien staatsman zijn ontslag te geven. M^ verweet — 97 — aan Carteret's bestuur, dat liet te veel de inzigten vgn geokge ir volgde; meer de belaugen van Heurvorstendom Hanover, dan van het Engelsche volk behartigde; da;t het uitgaaf op nitgaaf stapelde, oorlog bij oorlog voegde; dat het aan Ostenden de hand leende in het maken van hersenschimmige heroveringen, zonder acht te slaan op het onmiddellijk belang van Groot-Brittannie. Nach den vielen Carteret, zieht in het Huis der Gremenstände: "Wie zijn nur bevrijd van dien Minister, die, toen gegen tien man der natie gezind waren hemtevolgen, zich in het kaben het, door zich aan een gebroken riet, vast te klemmen, ons doel moet nu zijn, door een naauwe vereeniging met Holland, billijke vredesvoorwaarden zoo wel voor friend als voor vijand te verkrijgeri^ zonder den oorlogenblik langer te blijven voefen dan nbodig is, ter. verkrijging van onze regten en van die onzer bondgenooten." Pdham en Lord Chesterfield waren na de staatslieden, die het bewind in Engeland in handen kregen. Wat Pitt in het Huis Afii Gemeenten gezegd had, was ook hunne staatkunde (1). Een eerste uitvloeisel daarvan was de komst van Lord Chesterfield te's Hage, om de Republik tot eenigememing aan den oorlog over te halen. Zijn last bestond uit. zeen punten, die hij den 8 Pebr. 1745 aan de Staten-General bekend maakte. De vijf eerste punten behelsden een voprstel om te rädplegen over, en tejegelen de hoeveelheid van man-schappen, geschut, krijgskosten en subsidien, door beide Mogendheden ten beste der algemeene zaak te leveren. Bij bet zesde punt werd aangeboden, eene vereeniging te vormen tusschen allede Mogendheden, die reeds aan het herstel van de algemeene rust hadden medegewerkt of nog wilden mede werken, om daarop een algemeen plan van handelen vast te stellen. In het laatste punt werd uitdrukkelijk het verzoek herhaald [ffrequisitim fofmelle*''] //dat de Staten-General — 98 — // dadelijk dea oorlog aan Frankrijk zouden verklaren , inge- ^/volge het tractaat van 1678, daar de gebenrtenisaen het // vorderden , en de Eepubliek tot nu toe gewoon was geweest , /7hare verbindtenissen heilig na td komen." (1). Deze vooTslagen van Chesterfield werden in handen ge- steld van de Ho. Mo. Gedeputeerden voor de buitenlandsche zaken, die met den Engelschen gezant over de vijf eerste pnn- ten tot een besluit twaineu. Be Repnbliek zournim 60,000 man troepen in het geheel leveren , en van het geschnt , krijgs- kosten en subsidien 66n derde deel. Doch over de twee laatste punten werd , noch in het verslag , noch in het besluit der Staten-Generaal daarop gevallen, eenige melding gemaakt (2). Door de gebenrtenissen in Engeland vertrok Chesterfield, weinige maanden daama , weder naar Engeland. De Koning van Pruissen had te Londen een ontwerp van bevrediging voorgelegd , waarin hij voorstelde : aan Don PHILIPS eene bezitting in Italie te verzekeren; Yperen en Venme door Prankrijk te laten behouden; het assiento-traktaat nog voor 20 jaar door Spanje te doen verlengen ; algemeen den Groothertog van Toscane als Krizer, bij de aanstaande verkiezing, te erkennen, en Pruissen het bezit van Silezie, krachtens het traktaat van Breslau , te waarborgen. Op deze voorwaarden weigerdeGEOROE ii de vredes-onder-handelingen aan te vangen. Chesterfield zou, volgens het zeggen van frederik ii, tijdens zijn verblijf te's Hage, aan den Pruissischen gezant hebben te kennen gegeven, dat aan het ministerie Pelham, hoezeer ook tot vi?ede geneigd, voor alsnog de handen gebonden werden gehouden door het verbond van Warschau, dat nog onder Carteret gesloten was. De Koning van Pruissen moest zich dus niet vleijen, vooreerst door onder-handelen tot den vrede te zuUen geraken, maar moest dien door krachtiger maatregelen zoeken te verkrrjgen (3). (1) Seer, resdl. 1745, 8 Febr. (2) Seer. Resol. 30 Maart 1745. (3) Hoe onwaarschijnlijk ook, flat Chesterfield een vijandig hof tot den Deze raad werd opgevolgd. Feederik giiig dus iu den oorlog den vrede zoeken, zonder daarom de aangeknoopte betrekkingen met het Kabinet van Londen af te breken. Prins KABEL van Lotharingen was inmiddels met een Oostenrijksch leger S Leslie binnen, Spedig werd hij echter daar weder idtgelegen dooreene overwinning, welke FREDERICK bij Hohen-Piedberg op hem behauere, na reeds in kleinere gevechten meermalen meerte te zijn gebleven. De Keurvorst van Saxen had nu ook zijn troepen bij bet Oostenrijksche leger gevoegd en den doortogt door zijn land aan de Pruissen verboden. Fe^debik ii had' daarop aan den Keurvorst larklaard, dat de Pndssische troepen met geweld diens land zouden aantasten. De Koning van Pruissen wa3 daarom niet minder begeerig den vrede te sluiten^daar zijn geldmiddelen uitgeput raakten, tot welker herstel voor het oogenblik geene maatregelen konden worden genomen. Daarom werden op nieuw vredes-voorstellen gegen ihr, die zich toen met Lord Harrington te Hanover bevond. Het nieuwe ministerie en het gebeurde in Vlaanderen, hadden Koning george eenigzins tot meer vrede-lievende denkwijze gebragt. pindelijk werd tusschen Engeland en Prussen te Hanover eene geheime overeenkomst gesloten. Daarbij verbond zich de Koning van Groot-Brittannie, de herstelling van den vrede tusschen Oostenrijk en Prussen, op den voet van het traktaat van Breslau, te bewerken; Silezie aan frederik te zullen waarborgen, en de Republik der Vereenigde Nederlanden te verzeeken, mede bij maria theresia op het slunten van den vrede aan te dringen. Van zijnen kant zou de Koning van Prussen, dadelijk na het ophouden van den oorlog, jene stem an den Groot-Hertog van Toscane geven (1). Aan de Staten-General werd hiervan kennis gegeven. Deze oorlog aanzette, wordt dit omstandig door fbederik, in zijne Hüttetotre de mon terns. T. II. p. 167 verhaald. (1) De geheele overeenkomst vervat in 18artik.bij Rousset.T. I9.p. 441. — 100 - besloten, gezamenlijk met de Engelsche gezanten, aan de hoven van Weenen en Dresden in de irachtigste woorden, een verdrag met Prussen aan te raden. Om aan dien raad nadruk te geven, bragten degezanten der zeemogenden aan het Weener-Kabinet onder het oog : //dat de zaken derbondgenooten, sederteenigentijd, zulk een //slecht aanzien gekregen hadden, dat het noodzakelijk werd H eene verbetering daar\an op de eene of andere wijze te zoeken ; //dat daartoe geen beter middel bestond, dan gebruik te maken // van de aangeboden gelegenheid, wijl daardoor de Keizerin A^ van een magtig vijand zou worden ontslagen, derustinhet /^Duitsche Rijk hersteld, en deweg gebaand worden tot eene //algemeene bevrediging van- Enropa, en wel zonder dat het ^ noodig was voor maria theresia meer te verliezen, dan 44 reeds bij het traktaat van Breslau was afgestaan. Zulke gun- M stige gelegenheid te laten voorbijgaari, all^n omdat men i/nog hoop had op  Welke tusschen haar en hare beste bondgenooten besteond, Udien zij de hand niet leende tot het herstel van de rust, en den vrede in Europa (.1).'^ Terwijl zette de Koning van Prussen de vijandelijkheden voort, om door de wapenen kracht aan de vertoogen bij te zetten. Nogmaals behaalde hij, bij Sorr,eenpluisterrijke over- winning op het Oostenrijksch-Saxische leger. Maar de Keizerin maria theresia gaf daarom niet toe en niettegenstaande haren tegenspoed, gaf zij aan de zeemogend- heden ten antwoord: //dat de oorlog zeer goed tegelijk tegen //Prankrijk en Prussen kon worden gevoerd, zoo Brittannie //en Nederland even zoo volhielden als zij. Als de Staten-General subsidie-traktaten met Keulen, Beijeren en andere Duitsche vorsten sloten, zou het Duft (1) Secrete Besol. yrd Ho. Mo. 28 Sept. 1745, — 101 — //sche Eijk geheel de zijdevan Oostenrijk kiezen. Vereenigd //met het Eijk, konden de zeetn6gendheden Pranknjk zonder //moeite bedwingen, daar zij dan door den Elzas, Prankrijk //binneh konden treden. //Rusland was genegen aan zijne verpligtingente voldoen, /^zoodra het jaargetijde zulks toeliet Totdat die vereeniging //plaats zou hebben gehad, zou Oostenrijk alleen tegen Pruissen //zichwel staande kunnen houden, raaardan moesten ook de //zeemogendheden dezeKde veerkracht toonen, als in 'tvorige //jaar." Voor het overige verklaarde MARIA theeesia, //datzij //volstrekt geen vertrouwen stellen kon in den Koning van //Pruissen, daar zij brieven en papieren van dien vorst in //handen had, die zijne tronwdooze voomemens ten duide- /^lijkste bewezen (1)." De bitter Held van het antwoord geeft vobnaakt den geest van wantrouwen en ontevredenheid terug, die in het Weener Kabinet, sedert de conventie van Hanover, bestond. Het was vooreerst dus nog niet te verwachten, dat maeia THEEESIA tot een vredesverdrag met Pruissen te brengen zijn. Maar onverwachte omstandigheden gaven eene geheel andere wending aan de zaken. Nadat feedeeik het leger verlaten had, en het plan scheen te hebben, wegens het vergevorderde jaargetijde de vijandelijk-heden te staken, keerde hij eensklaps uit Berlijn terug, herwenigde zijne troepen, en deed een hevigen aanval op het Keur-Vorstendom Saxen zilf. De handelwijze van Saxen gaf hem daartoe het voorwendsel,. en vreezende voor eene Russische gewapende tusschenkomst in het aanstaande voorjaar, wilde hij nu nog een einde an de zaken maken. Het gewest Lausnits werd vermeesterd en van twee zij den stroomden de Prussische legers Saxen binnen. Bij Kessels-, (1) Antw. van kakia thibesia aan de Gedepnteerde Staten voor de boitenlandsche zakea oyergegeven door den baron von Reischach-Oosteiir^ gezant, seer, resol. 30 Nov. 1745. — 102 — dorf werd eene volledige overwinning op de Saxers beliaald, waarop frederik in Dresden binnenrukte. De Koning-Kegelvorst Augustus was, naar Praag gevlugt. en het Oostenrijksche leger gedwongen, naar Boheme te wijken. Frederik verklaarde nu nog gerind te zijn, op de voor-waarden van de overeenkomst van Hanover, den vrede te slniten. De Keurvorst van Saxen kon niet anders dan aannemen. Maria theresia weifelde nog, maar na hemieuwde vertoo-gen der zeemogenden, begreep z^ tot de onderhandelingen te moeten toetreden, vooral om Saxen niet geheel aan de willekeur van Prussen over te laten. Onder bemiddeling der Engelsche gezanten, werden de vredesonderhandelingen nu geopend, voortgezet en Mens der vrede van Dresden besloten (25 Dec. 1745). Das vredes-verdrag was in twee traktaten vervatenen Oostenrijk en Prussia, het andere tusschen Prussen en Saxen. Maria theresia stond op nieuw Silezie en bet graafschap Glatz aan frederik af, zoo als ditbij den vrede van Breslau geschied was, terwijl de keurstem van Boheme en deverkiezing van den Groothertog van Toscane tot Keizer, door den Koning van Prussen werden erkenden en van waarde verklaard (1). Bij het traktaat met Augustus in, werd aan dien vorst alles teruggegeven, wat hem gedurende den oorlog was ontnoen. De stenden van Saxen en de stad Leipzig moesten daarvoor en millioen gouden kroonen aan frederik betalen, en de.ge-malin van den Keurvorst, dochter van den Keizer Joseph, afstand doen, voor zich en hare afstammelingen, van de aanspraakop Silezie, die zij krachtens de Pragmatieke Sajictie zoukunnen hebben (2). Behalve den slechten toestand zijner geldmiddelen, had de Koning van Prüssen nog eene andere dringende reden. (1) Het geliele traktaat bij Rousset. T. XIX. p. 432. (2) Het geheele traktaat by Rousset. T. XIX. p. 423. — 103 waayom hij, te midden zijner overwinningen, den vrede slooty en zich den schijn van geinatigdheid gaf. Beeds sedert liet yorige jaar hadden zich de gezant^ van Engeland en Ookenrijk veel moeite g^ven, omhet Bussische hof tot maatregelen te brengen, welke dienen konden tot herstelling van den yrede in Europa. Ook de Uepubliek der Vereenigde Nederlanden had daarop een gevolmagtigd gezant, de Dieu, gezonden, om in overeenstemming metde bondge- uooten bij de Czarin aan te dringen, tot //assistentie en seoouis //van de Koninginne van Hongarije, in conformiteit van de //engagementen, zoo met die vorstirf, ais met andere met // haar geallieerde Mogendheden " en yerder na het sluiten der alliantie van Warschau, // de accessie jan hare Buskeizerlijke //Majesteit tever Zöcken, op zoodanigeconditien, alszal knn- //nen worden geconvenieerd" (1). Aanvankelijk schenen die ondefhandelingen met een'goeden uitslag te zullen worden bekroond. Het Enssische Hof legde aan* Oostenrijk en de zeemogendheden een projekt-traktaat "Voor, uit. 15 artikelen bestaande. Daarin werd, na eenen aanhef in hevige woorden gesteld,,niets minder aangeboden, dan tegen betaling van twee millioen roebels door de zeemogendheden, Ooetenrijk te hulp te komen met een aanzielijk leger, dat gevoegd bij de troepen der bondgenooten, geheel Silezie zou heroveren, het hertogdom Pruissen, ten behoeve van Busland, aan het Huis van Brandenburg ontweldigen-, en de opkomende Pruissische monarchie onschadelijk maken. Dit echt Russisch aanbod was veel meer dan de zeemogendheden gewacht, zeker meer dan de Republik gewacht, zeker meer dan de Republik gewacht was (2). Terwijl over dit aanbod beraadslaagd werd, vroegen de gezanten d^borden oooreerst alleen de toetreding der (1) Secrete Resolutie van Ho. Mo. van 24 Dec. 1744, waarin Secrete instrnctie en Pouvoir voor de Dieu. Door het talmen vau de verschillende provintieii, vertrok de Dieu eerst in Mei 1745. (2) Projet d'un Traite etc. Seer. Resol. 28 Dec. 1744. Czarin tot het traktaat van Warschau, en levering van 30,000 man tegen eenen jaarlijkschen onderstand van 2 millioen gld, Het bleek echter nu, hoe de Engelsche en Oostenrijksche gezanten "waren misleid; hoe het aanbod van het eerste ont- werp slechts een spel geweest was, om zoowel Oostenrijk als de zeemogendhen bezig te houden. Er werden allerlei moeijelijkheden tegen de toetreding tot het traktaat van Warschan gemaakt. Men ontkende het bestaan van den Casus foed^is (1), verzekerde stellig, dat zoo men ooit de daaruit verschuldigde 30,000 man gaf, die nooit tegen Pnrissen zou- (2) den mogen gebruikt wozden. Zulk'een onverwacht antwoordlokte scherpe nota's nit van de gezanten der verbondene mogendhen. De Dieu zelfs schreef naar'sHage om zijn //rappel", daar hij het voorzekerflield, dat men alle hoop op goeden nitslag op moest geven, wijl de Czarin, zelve reeds weinigvooir maria thsresia gezind, geheel bestuurd werd door den Vice-Canceller, welken staats- man, de Dieu in zijnebrieven, als doorPruissen omgekocht voorstelt (2). Doch niet lang daama kregen de zaken op een een geheel andere rigt. Na den onverwachten aanval op Saxen door den Koning van Pruissen, begon men te Petersburg de groote krachts- ontwikkeling van feedebik i eenigermate te vreezen, De (1) Volgens traktaat van 6 Aug. 1726, tusschen BnsI.endenKeizervan het Roomsche Rijk; zoo ontkende men ook den CiUus foederis van het traktaat met Saxen, van 4 Febr. 1744. (2) Wabkaar, Deel XIX, p. 5 1 9, geeftals reden deer ongunstige veranständig op, het slätten van do overreenkomst van. Hanover. Dit E:an m<;£ waar zijn. De conventie van Hanover werd gesloten 26 Aug., en de verwijdering van de Czarin, van eene allantie met de zeemogenden en Oostenrijk, dagteekent van het begin van Juny. De Diea zegt, ^de Vice^ Canceller is absoluui voor Pruissen door v&pliotinq£V oewonnbm, en zijne w*ouw germain nigte en groote J cmorite vande Czarin ^ etc. miss. 17 Janij. Hetgeen de Dieu zegt, beschouwd in verband met pag. 173 van de Histoire demonterns van fbbderik u, Vargent Prussien retient la Mussie dans I'inaction, toont aap, dat Pruissen en de omgekochte yice*Cancclier de onderhandling tegenwerkten. — 105 — Vice-Canceller was intusschen naar het Weener-hof gezon-den. Nu.veriijreeg de Groot-Canceller Bestuchef^ geeftszins Pruissisch-gezind, zijn invlojed op de Czarin terug. De gezanten der vereenigde mogendheden hadden inmid-dels op nieuw pogingen aangewend, om Eislandtegen Prussen te doen hunderten, en deze verkregen eindelijk, endanks de Conventie van Hanover (1), de erkenning van den casus foederis (anni 1744, 4 febr.) door England, en een aanbod an de zeemogendheden, om 30,000 Enssen tegen Erankrijk, des noods*tegen Prussen, in soldij te nemen. Hiervan was het gevolg, dat een leger tot hulp van Saxen oprukte, tot diep in Conrland naderde, Pommeren bedreigde. De Koning van Prussen had,wel is waar, intusschen Dresden ingenomen; doch het dreigende dezer Bussische afwending bragt er veel te bij, om fbedebik te midden zijner ovftwinningen, den vrede te doen sluiten. (2) An het hof van Versailles gaf het vre-des-verdrag van Dresden groote ontevredenheid. Het laatste traktaat tuSschen Prankrijk en Prussen gesloten, had voorgeen van beide mogendheden diegewenschtegehad, welkemen zich daarvan had voorgesteld. Sedert was Amelot uit het be- Stur der buitenlandsche zukommende geraakt, en de Marquis d'Argenson daarmede belast. Die verandering had ook invloed pp de bonding van Prankrijk, dewijl d'Argenson zi<5h vooral de herstelling van den vrede ten doel. stelde, maar een vrede, gepaard met vermindering van de magt van Oostenrijk. Niet door bet grondgebied vail Prankrijk uittebreiden zocht hij dat te bereiken, maar door het grondgebied en den invloed van de Habsburgers, zoowel in Duitschland als in Italie te verminderen, door de staatkunde van Brittannie op het vasteland gehaat te maken, en door de kleinere vorsten meer magt te doen verwerven. Zijn voomemoi was, Prankrijk met Spanje en Prussia in (1) Alissive geh. de D'ten 12 Oct. 1745, waarin hij zegt, dat deze con- ▼entie wel bedeuking gaf, maar geenen ivoed had op het Boss. hof. (2) VREDERIK in zijnne Histoire de möglichst erkent dit natanlik Diet > maar schuft alles op zgnen geest van gematigend. 106 — vrieudschappelijk betrekking te houden, zonder daarom on- afsch^delijk van die Mogendheden tehandelen/Dehartstog en zelfzucht van het Escnriaal bragt hem zelfs wel eens tot verwijdering van dat hof, daar hij vreesde dat nooit de vrede tot stand zou komen, zool^ phlips vleefde, en diens ge- malin eliza^beth pabn^se regeerde. In zijn denkbeelden werd hij meennalen wederstreefd door e^e hofpartij, welke, door de eerzucht van lodewijk xv op te wekken, en den roem der wapenen boven dien eener schrandere diplomatie te verheffen, de plannen vand'Argensondikwei;fverijdelde. Dit geschiedde, toen hij waarschuwde dat, Zoo men voortging zich tot het ver- meester^a van Vlaanderen te bepalen, Prankrijk zijne bond- genooten in Duitschland zou verliezen. Die raad werd niet op- gevolgd, en geene krijgsondernemingen werden in het Du Rijk meer ondernomen. Niettemin bleef d'Argenson pogingen anweisen, denkbeiden door staatkundige onderhandelingenten uitvoer te.brigen. Hij meende, dat de vrede deze driepunten ten grondslag hebben moest: 1. Aan Prussen Silezie te verzekeren; 2. Saxen, nu kane l VII overleden was, de rol van Beijeren te doen vervullen, en den Koning-Konverst tot Keizer te vierheffen; 3. eenige bezitting aan Don philips in Italie te bezorgen. De twee eerstepunten had hij door de wapenen willen ten uit-voer brengen, doch toen dat niet gebeurde, zocht hij eene hereeniging tusschen Prussen en Saxen te veroorzaken, om daarop met die.twee vorsten preleminairen van eenen algemeen vrede te ontwerpen. Deze voorafgaande vredes-punten waren: a,) De Keurvorst van Saxen, Kommen van Polen, wordt aan den zoon van karel vii ter Boheme. b.) Geheel Beijeren, en een gedeelte van Voor-Oostenrijk, wordt aan den zoon van karel vii ter Boheme. uggegeben. De Hertog van Modena wordt in zijn land hersteld, eh aan Don philips eene bezitting in Italie toegewezen. D. Prankrijk geeft al zijne veroveringen terug, waar-. Voor het m^ Duinkerken naar goedvinden mag handelen. Het traktaat van Breslau wordt bevestigd. Het assiento-traktaat wordt voor 30 jaar,ten voordede der Engelschen verlengd. Gedurende eenigen tijd werd Merover onderhandeld. Doch de verwijdering en afkeer tusschen Saxen en Pruissen waren z66 groot, de moeijelijkheden tegen de verkiezing van Augustus in tot Keizer, schenen z66 onoverwinbar, de invloed van Ostentrijk en de zeemogendheden z66 sterk, dat deze onderhandeling zonder vnicht afliep. Inmiddels werd de viede tusschen Beijeren en Ostentrijk gesloten en de Groothertog van Toscane tot Keizer verheven, zoodat aan de alliantie van Erankfort zelfs de schijn van eenig doel ontnomen werd. Toen had zich Saxen gewapend en was door Pruissen overwonnen, waarop door  Worms, In den eersten tijd na het traktaat van Worms, was de krijgskans voor de «trijdende partijen in Italie nagenoeg in evenwigt gebleven. Helden, in Midden-en ZuidelijkJtalie, de (1) Zie Flassan. Histoire Generale et raisonnee de la diplomatie Française vol. 5, Paris, 1811. (2) Zie pag. 89. — 408 — OostenrijkeTs de overhand, in Savoyen en Piemont drongen de Franschen en Spanjaarden door. Venetie, Toscane, Napels Genua bleven onzijdig. Nadat echter een Spaansch leger was teruggedreven, vond het een schuilplaats in Napels, en de Koning der beide Sicilien 'nam daarop een werkzaam deel aan den oorlog. Nu trachtte Oostenrijk het lang bestaande plan ten uitvoer te brengen, om Napels te heroveren. De ondernemingen echter tegen dat Koningrijk hadden den ge- wenschten uitslag niet, en "werden, zoowel uit gebrek aan troepen als om de tegenwerking van Sardinie, gestaakt. Napels keerde toen ook tot de onzijdigheid terug. Inmiddels had de Koning van Sardinie veelmoeitegehad, zijn eigen grondgebied tegen de Spanjaarden en Pranschen te verdedigen. De toestand van Ostenden en zijn bondgenooten werden over het algemeen ongunstig in Italie, waartoe ook de verdeeldheid van inzigten der hoven van Weenen en Turijn medewerkte. De inval der Pruissen in Boheme betelet, dat afdoende maatregelen in Italie werden genomen; integendeel verooraakte dit naauwere vereeniging der vijanden van maria THEKESIA. Het Markgraafschap Tinal, aan de Repnbliek van Genua behoorende, was bij het traktaat van Worms, aan den Koning van Sardinie toegekend. De wapenen konden ieder oogenblik die bepaling ten uitvoer leggen. Reeds meermalen had Genua zich daarover tot de zeemogendheden gewend, doch zonder aangeboden had, tot afkoop van Pinal. De moejelijk toestand, waarin Genua zich bevond, was aan Frankrijk noch Spanje ontgaan, en zij wilden zich debelan-gen van dat Gemeenebest wel aantrekken, omdat eene vereeniging met Genua voor de Spanje en Pransche legers eene geschikte haven en landingplaats i;i Italic openstelde. Lang bleef Genua, door partijen verdeeld, zonder eenig be-sluit te nemen, doch wapende zich bij voorraad. Sedert de markies d^Argenson heibestuur der buitenlandsche zakenin. Frankrijk in handen had, had hij het. plan gevormd, eene vereeniging van de Italiaansche vorsten daar te stellen, waarbij 'hem het voorbeeld der Vereenigde Nederlanden, der vereenigde Duitsche vorsten en van de Zwitsersche kantojas voor den geest zweefde. Daartoe wilde hij de vorsten van Italic op meer gelijken voet brengen; de zwakke Staten tegen de sterke verdedigen; de vreemde vorsten die in Italic regeerden, meer deltaliaan-sehe belangen doen behariigen, door hen te dwingen fifstand te doen van hunne elders gelegene bezittingen, en vooral de Heerschappij en invioled van Ostendrijk nicht Italien verdrijven. Het eerste gevolg van die staatkundige rigtig was de allantie van Aranjuez, in het begin van 1745, tnsschen rankrijk, Spanje, Napels en Genua gesloten; hettweede, de aangevangen, maar door tegen werking van Spanje, niet voleindigde ondererhandeling met den Koning van Sardinie. De strekking van het* verbond van Aranjuez was vooreerst, verreniging van strijdkrachten, tenandere, vermeerdering van het grondgebied en de magt van Gtenua, onder bescherming van Frankrijk, Spanje en Napels, tegen de.aanvallen van Oostenrijk en Sardinie. Alles scheen voorspoed voor de bondgenooten te zuUen zijn. Genua weigerde den doortogt aan Ostendrijk troepen; verklaarde aan Sardinie den oorlog; Napels verliet deonzij- digheid. Na een gewonnen veldslag bij Bassignano, rukteu de Pranschen Milaan binnen, terwijl het Spaansch-Napolitaan- sche leger Bologna en Modena weder innamen. Maria Theresia, in Duitschland hevig aangetast, kon voor ItaliQ niet doen wat noodig was. De stelling van den Koning van Sardinia werd ieder oogen- blik moeijelijker. Van een deel zijner landen beroofd, overal atogevallen, slecht ondersteund, wist hij niet meer aan (I) 7 Mei 1745, Koch II, pag. 362. De Garden, pag. 325, T. III. Bij beide schrijvers is het geheele traktaat, bestaande ait 15 en 6 gebeime artikelcn, te vinden. * welken kant het hi^fd te bieden. Om zich uit zij«eii hag- chelijken tofestand te redden, wendde hij zlch tot Prankrijk. Gretig maakte d'Argenson van de gelegenheid gebruik, en zond het een zendeling naar Turijn, die ondereenval- schen naam in het Koninklijk paleis werd gehuisvest', alwaar hij met den Koning van Sardinia, denHertog van Savoye, des Konings zoon, en den eersten minister handelde. Na eene moei- lijke beraadslaging van.eenige  bij azonderlijke-acte geregeld worden, met het doel om de rust en den vrede in Italie te handhaven, zOnder een vreemd leger, onder welk voorwendsel ook, in Italie te dulden. Geen land zou in Italie kunnen worden bezeten door vor- sten, de Keizerlijke kroon droegen, noch door de Koningen van Prankrijk of Spanje. Geheel het Milaneesche ter linker oever van de Po enter regter oever tot aan de Scrivia, zou aan Sardinie worden ge- voegd. De ^egter oever van de Po, van de Scrivia tot en met Parma, Cremona, eh een deel van Mantua, zou aan den Infant Don PHILIPS, Onella en Pinal aan G^ua i^omen, terwijl een enden gedeelte van Mantua aan Venetie, ea eene streek langs den r^ter oever vaft de Po aan Modena zou worden gegeven. Deze preleminairen werden voorloopig door Sardinia en Prankrijk geteekend. Eene groote moeijelijkheid bleef desniettemiu over in het verkrijgen van de tpestemming v^n Spanje, dewijl de preleminairen lijnregt i^ strijd waren met art. 6 van het traktaatr van t^on-tainebleau, waarbij Milaan aan Don philips was verzekerd. Het hof van Spanje weigerde dan ook glad af, de aangeboden voorwaarden aan te nemen. Een buitengewoon gezant van Spanje kwam naar Parijs, en de oneenigheid over dit onderwerp liep zelfs zoo hoog, dat eene verwijdering tusschen de beide takken der Bourbons Na- Bij scheen. D'Argenson zond daarop den graaf de Maillebois naar Italie om een wapenstilstand met Sardinie. — Ill — waardoor Spanje zou gQdwongen worden om, of alleen den oorlog te voeren, of tot de preleminairen van Turijn toe te treden. Eindelijk, na een ongelukkig tijdverlies en nutteloozen te- geHstand, verklaarde het hof van Madrid, de ontworpene vredes voorwaarden te zuUen aannonen: maar het was reeds te laat. Door een zamenloop van omstandigheden, had Maillebois niet tijdiggenoeg den wapenstilstand aangeboden. Inmiddels was de vrede van Dresden gesloten, en de geheime handeling van Sardinie ruchtbaar geworden. Een Ostensch leger van 30,000 man werd onverwijld naar Mantua en Lombardije gezonden. De Koning van Sardinie, tusschen tijd getwijde, was, na eenigen tijd getwijde te hebben, verpligt den will van den sterksten te volgen, en koos de partij van Ostendrijk. Het Spaansch-Pransch leger werd nu overal teruggedreven, bij Piacenza geheel verslagen en bijna al deveroverde plaatsen, de ne na de andere, hernomen. Ook Genua werd, veroverd, zoodat de Eranschen zich slechts in een gedeelte van Savoyen en in Nice stand hidden, de Ostendrijk zich zelfs in Provence vertoonden. Om de vriendschappelijke betrekking tusschen de hoven van. Versailles en Madrid, seder t de preleminairen van Turijn aasL 't wankelen gebragt, te herstellen, werd de graaf de Noves met een zending naar Madrid belast. Een ander doel van dit gezantschap was, een wijziging te verkrijgen in het traktaat van Containebleau, reeds seflert lang in deuityoering voor Prankrijk moeijelijk, zoo niet onmDgelijk. De Noves vas zoo gelukkig, het tweeledig. doel zijner zending te bereiken, daar de Koning van Spanje ver Klaarde, van Mi- laan en Mantua af te zien, vertrouwende dat Prankrijk eene gdijke waarde aan Don phitjps zou bezorgen. Kort daama stierf de Koning van Spanje, en zijn opvolger ^ERDINAKD VI vocldc wciuig bcgeertc, ten. behoeve der belangen van zijn brooder en, der heftschzucht van zijn stief- moeder Elizabeth parnese, zich aan de gevaren van den Italiaanschen oorlog bloot te stellen. Door de diplomatic werd weinig belangrijks meer in Italic — 112 — gedaan. De Italiaansche kwestie werd nu voortaan elders be- handeld. Grenua, te zwaar door het Oostenrijkschelegeronderdrukt, geraakte in opstand. De!Fransche troepen kwamen die Bepnbliek weder te hulp, en eenige plaatsen werden op de Sardo- Oostenrijksche legers herwonn'en. § 8. Be Zuidelijke Nederlanden; diplamatieke betrehkingen tisscken Frankrijk en de Republik der Vereenigde Nederlanden, In de Zuidelijke Nederlanden hadden de Pransche wapenen, sedert 1744, met onafgebroken geluk gestreden. Een. tiental steden van den eersten rang waren vermeesterd, en bij Fontenoy was bet pragmatieke leger verslagen. Van oogenblik tot oogenblik naderde het gevaar voor de Republik der Vereenigde Gewesten. Hare troepen, op zich- zelve reeds niet van de beste, moesten bijna alleen en verlaten, de kracht van een veel talrijker vijand verdnren. Want, door Oostenrijk waren in deze moeijelijke omslSndig- heden minder manschappen geleverd, dan het zelfs in vredeatijd aan de Barri^re was verschuldigd, terwijl Engeland eerst evenmin de noodige strijdkrachten had aangewend, daama te midden van den voorspoed der Franschen, alle zijne troepen uit de Nederlanden terug trok. Van dit. vertrek was oorzaak eene landing van den oudsjen zoon des Pretendents in Schotland, die aanvankel ijk zoo gelukkig slaagde, dat zij voor het Huis Brunswijk-Hanover gevaarlijk dreigde te worden. Hoewel met oogluikende toestemming van Frankrijk, was ditmaal de Pretendent voor bijzondere rekening en op het schip van een Capef naar Engeland overgevoerd. In Schotlan^ angekomen, werd bij (Jpenlijk door Frankrijk ondersteund. Na een overwinning bijzondere rekening bei Preston te hebben, drong hij door tot in het hart van Engeland, alwaar de slag bij Culloden een einde aan dien voorsjpoed maakte. — 113 — Om dien inval tegen te gaan, hadden ook de Staten- Greneraal hulptroepen en schepen geleverd, De Zuidelijke Nederlanden waren dus bijna zonder bedekking. Wei deden de Algemeene Staten vertoogen aan de hoven van Weenen en Londen over deze slechte nakoming der verbindtenisseA, doch alles bleef zonder gevolg. Nu weld als büttengewoon gezant de heer van Boetselaer naar Engeland gezonden (1), met last, aan den Koning te verzogenen, dat hij middelen middelen mögten, om een goed einde aan de tegenwoordige onmst te maken, en den vrede op bil- lijke Voorwaarden te herstellen, maar dat ook te gelijk de noodige en verschuldigde strijdkrachten in de Znidelijke Nederlanden werden verzameld, ter beveiliging van die stre- ken en van de Republik, indieneenet een goeden uitslag hebben mogt. Het hof van Groot-Brittannie gaf'op bet laatste point ont- wijkende antwoorden, doch beloofde de algemeene middelen ter verdediging in een congres ^e's Hage met de Staten te znllen bepalen. Dit kon alleen voor den volgenden veldtogt eenig nut hebben, maar voor het oogenblik bleven de Neder- landsche troepen,.als auxiliairen strijdende, verlaten door hen aan wie zij te hulp waren gekomen (2). Terwijl de legers van Prankrijk overwinningenbehaalden, bleef echter bij het ministerie aldaar gezindheid best An,om den vrede te herstellen, de Republik der Vereenigde-Nederlanden althans, van het verbond met Engeland af te trekken. Men toonde, bij wijzevan een vriendelijk te kennen geven, an den Nederlandschen gezant, dat alles wat in de Republik toif nog toe, gedurende den oorlog, was gedaan of nagelaten ten nadeele van Prankrijk, uit een geyoel van mistrouwen in den Koning was voortgekomen, als of hij een aanslagop de onafhankelijkheid en den godsdienst van den Staat wilde doen ; dat de handelingen van de Algemeene Staten tot ;niets Sänden konnten konnten, dan tot de vermeerdering van de magt van Engeland ter zee en van Ostend te land; dat daarvai misschien het gevolg kon zijn vermindering van de magt van Frankrijk, maar dat ongetwijfeld de Republik het meest verzwakt zou worden en het grootste nadeel lijden zon. Beeds waren talrijke Nederlandsche koopvaarders in beslag genomen tot afbreuk van den handel, en te laid was de BarriSre reeds veroverd. Somtijds liet zich het Kabinet van Versailles meer den ideelijk over den vrede uit, sloeg zeKs aan de Algemeene Staten en aan den Engelschen gezant voor, het houden vtrn een Congres te's Hage (Sept.). Hoewel het enkelepunten als regtmatige vredes-voorwaardenerkende, gaf het echter geene omschrevene puntenop, die tot grondslag van eene vrede-handeling aangemerkt konden worden (1). Limiddels rezen nienwe moeijelijkheden, die de verwijdering tusschen rrankrijk en de Republik hoe langer hoe grooter maakten. De garnizoenen van Dendermonde en Doomik v gegen voorwaarde van gedurende een tepaalden tijd gegen dienst te zullen doen, waren binnen dien tijd door de Al- gemeene Staten naar Engeland gezonden. Twjee Fransche Oost- Indie-vaarders, door Britsche kapers genomen, waren te Batavia opgebragt, en door, den Nederlandschen Landvoogd aldaar gekocht en naar Texel gezonden. Met den Eranschen gezant waren over een en ander nota'3 gewisseld. Eindelijk waren daarop de garnizoenen van Doomik en Dendermonde uit Engeland teruggeroepen, maar terwijl men nog over de zaak van de Oost-Tndische schepen handelde, werd doorLODEWUK XV eerst een voor de Bepubliek nadeelig kaper-reglement tijd- gevaardigd, daama de voordeelen, bij het verdrag van koop- handel van 1789 aan de Nederlanders toegestaan, ingetrok- ken (2). (1) Uit de nitgebreide correspondentie van v. Hoey met Fagel; 1745. (2) In Frankreich bewegmen men, dat het ongeoorloofd was, volgens een artikel van dat traktaat, przen op eene van de partijon veroverd te — 115 — Het was duidelijk, dat de staatkunde van Frankrijk, door de Republik aan de genen zijde den weg des vredes voor te houden, aan de andere zijde door dwangmiddelen, haar van hare bondgenooten wiMe onttrekken, cm alzoo totdenalge- meenen vrede te geraken. De bonding van Frankrijk tegen- over de Republik, was als die van iemand, die met de registränd dreigt, en met de linker vriendschap aanbiedt. Sedert door den abt de la Ville bet bouden van een Congres te's Hage aan de Republik en Engeland was voorgesteld, was bij den Raadpensionaris van der Heim bet denkbeld gerezen, dat bet verkieslijker was, in bet gebeim pogingen tot berstel van den algemeenen vrede aan te wen- den, welk denkbeeld bij aan den Engelscben gezant Trevor mededeelde. Een eerste plan werd daarvan, in verstand- bonding met dien gezant, ontworpen. De zending van van Boetselaer Nach Londen stond er welligt mede in verband. Het nieuwe Engelscbe kabinet was toen, zoo als bij elke reactie, meer van Ostend afwijkende en tot den vrede genieigd. Jammer dat i eer bet jaar ten eindewas, die stemming weder was gewijzig. Op bet einde van November was men met eene schott van algemeene bevredigung zoo ver gevorderd, dat de kolonel de Larrey, vriend van den Raadpensionaris, onder voorwendsel van den slecbten staat zijner gezondbeid en regeling van familie-belangen, naar Paris gezonden werd (1). ontvangen, veel. minder te koopen. InNederland beweerde men, dat 1^. het Derdrag van 1739 alleen betrekking had op de havens van Europa. 2°. Dat het zu ken zaak was van eene bijzondere maatschappij; eindelijk dat het eene negotorium gestio was geweest, en dat de Fr. O.I. miat8chappij, tegen betaling van koopprijs en onkosten, de schepen terug erlangen kon. De stakken en brievyn over de zending van de Larrey beginnen met de maand Jnlij 1745, en heb ik in de nagelaten papier en van den Baadps. gevondeu. Op een van deze staat, met de hand für den RP.: Hadden kenns van deze zending de ridderschap, de HH. de Witt, Braats en Earsseboom van Dordrecht, Pu" Gilles, Burgemeester en de pension. de la Basseconr, van Amsterdam, Pu" van Neck, van Botterdam en de Griffier van Staten<>General. De Larrey aldaar aangekomen, stak heimelijk aan den markies d'Argenson een brief van den Eaadpensionaris in de hand, die hem als gemagtigde van dezen deed kennen. De belangen van Prankrijk en de Republik der Ver-eenigde Nederlanden, zo Owel met betrekking tot de Ostenden- rijkene Nederlanden en de Barriere, als tot de Republik zelve. Darmontement moest le Larrey voorstellen: ternggave van alle de genomene vestingen en steden, en belofte door Prank- rijk, van de Barriere nooit meer te zu lernen aantasten, dan wanner Prankrijk met de Republik onmiddellijk in oorlog was. Herniwing van alle traktaten van vrede, vriendschap en koophandel, tusschen Prankrijk en de Staten-Generaal be- staande. De belangen van Frankrijk en Groot-Brittannie, en Spanje en Groot-Brittannie. Deze moesten worden geregeld door het herstellen van den vrede tusschen den Koning van Frankrijk en den Koning van Engeland, ook als Keurvorstvan Hannover,. op den voet der vorige traktaten, bijzonder van die van Utrecht en van 1717. b, Herstel des vredes tusschen Spanje en Groot-Brittan- nie, volgens de traktaten van Utrecht en de conventie van Pardo, 1739, en hernieuwing van de vorige traktaten. 3®. De belangen van Frankrijk en het hof van Weenen, ingevolge het traktaat van 1738. De vrede tusschen deze twee Mogendheden zou moeten worden hersteld, door de er kenning van de Pragmatieke Sanctie door LODEWHK XV, na in aanmerking genomen te hebben de wyzigingen, welke de uiterste wil van karel vi had onder- gaan. Verder zou die vrede tot grondslag hebben , erkenning van den Groothertog van Toscane als Keizer, toewijzing aan Don Philips van het grooth«rtogdom Toscane als tijdelijke bezitting. 4°. De belangen van Oostenrijk, Spanje en Sardinie. — 117 — Over bovengenoemde hoofdpunten kieeg de Larrey in last met d'Argenson te handelen, en te onderzoeken of, //la France // inclinerait h, frayer le chemin S une pacification gdn^rale, //par un accomodement Mti sny la base des anciens trait^s // avec lea puissances maritimes et moyennant un plan equi- // table d'accommodement general, dress^par lestrois puissances, //d'un avis unamine." Zoo men daartoe mogt komen, zou men,volgens de instructie, kunnen overgaan tot de bepaling dat: //les trois hauts contractans, ayant eigne les conditions // susmentionn^es, si un de leurs allids refuse &' se prater h //une reconcilation et sa partie adverse y ayant donne les // mains en trois mois , cet alli^ sera delaisse, quoiqu'on t^chera // indirectement de faire une reconciliation." Verscheidene bijeenkomsten hadden tusschen d'Argenson en de Larrey plaats, maar niet 46he leidde tot eene uitkdmst. DeRaadpensionaris van der Heim schijnt over de zending van de Larrey niet tevreden te zijn geweest , en reeds in het begin van Januarij 1746 werd deze-zaakgelastigde teruggeroepen (1). Als nu de Larrey te's Hage was teruggekeerd-, lokte de Raspensionaris van Holland eene resolutie uit van de Staten van dat gewest (2), waarin zij verklaarden, bereid te zijn alle middelen ter verdediging aan tewenden, maar f evens, met bet cog op de onvoldoende antwoorden van de hoven van Londen enWeenen omtrent het verleenen van hulp, en van Versailles omtrent het intrekken van het handels-verdrag van 1739, voorsloegen aaH de Staten General, een buitengewoon gezant- schap naar!Prankrijk te zenden.. (1) Wassenaer schreef later aan van der Heim: fat /ait tout ce que Larrey aurait du /aire, De brieyen van Larrey aan den Rdp. zijn in 1748 overgegevett aan den Griffier Fagel. De hr. Mr. F. H. R. R. baron Fagel heeft op mijn verzoek, nasporingen gedaan, maar heeft deze brieven niet meer onder de papiereu van zijn geslacht gevonden. Men vergelijke verder vhAaaiv, die kort van de zending van de Larrey spreekt. Zie bijt. B. (2) 22 January 1746. — 118 — Dooi de Algem Ezekiel Staten werd dit goedgekeur, en bepaald: If dat de heer Uxico Willem van Wassenaer, als gevolmagtigd //minister, en des noods ak Ambaasadeur, naar liet hof van ^Versailles zoude^ vertrekken, met last, aan Koning lqbe- //uit den weg te ruimen door het stiUen van de algemeene //troubles, en na voorafgaande pnnten te hebben besproken, // een algemeenen vrede te bewerken** (1). Van Wassenaer na de eerste dagen van zijn vetblijf te Parijs, gebruikt te hebben tot het //sondeeren vaQ het terrein, soo ten //opsigte van de sentimenten van het hof en de ministers, als ten //opsigte van de bijsondere influentie van ieder minister,^ kwam tot de overtuiging //dat, zoowel de Koning, als zijne staatsdie- //naars, tot vrede waren gezind, maar dat het principaalste >/punt, dat men in 't oog scheen te hebben, was's Konings //eere," welke verbood den Pretendent eensklaps teverlaten (2). Zoo vergekomen, deed Wassenaer al wat mogelijk was, om d'Argenson tot het doen van eenige opening te brengen. Toen hij daarin niet slaagde, stelde hij voor, eenige hoofdpunten een voor ^^n te behandelen en zoo doende tot iets bepaalds te geraken. De fransche minister wel begrijpende dat daar- door aan Wassenaer gelegenheid zou gegeven worden om de d^ikbeelden van het fransche ministerie te leeren kennen, antwoordde // dat niets en detail kon worden behand, voor- // dat de Koning in het generaal de propositien van den Staat //had gezien.^' Nadat nu beiden aldus lang hadden getracht van elkander te hooren wat men wilde, was Wassenaer eindelijk genood-zaakt de denkbeelden van de Republik uit een te zetten, volgens welke een algemeene vaste vrede kon gesloten worden. De abt dela Ville, diemede de conferentien bijwoonde, bragt het gesprokene in de zachtste uitdrukkingen op papier, om het den Koning en zijn raad voor te leggen. (1) Res. Sec. 1 Febr. Zijne instructie van dezeifde dagt: (2) Zie verbael van W. pag. 10. Daarop vxoeg d'Argenson aftn van Wassenaer, of yan 66n van beiden. Wassenaer verklaarde toen, niet gemagtigt te zijn door die hoven, maar dat ff de Staten-General, bekend kmet de vredelievende dispositien van het hof van Londen, alle hoop hadden, hetzelve in hunne denkbeelden te do^n /treden, zoo die van Frankiijk redelijk waren; dat het Weener kabinet niet zoo tot vrede was gezind en moeijelijker. te //overtuigen, waarom het vaststellen van eenige hoofdpun- //ten tusschen Erankrijk en de. zeemogendheden noodzake- /I'lijk geacht werd." In eenevolgende bijeenkomst zeided'Argenson, dat in de vooxstellen van de BepabHek veel van den . Koning gevxaagd weid, maar geene aan hem werden gedaan. • Wassenaer, bemerkende meer door buigzaamheid dan door fierheid te zullen winnen, antwoordde hierop : //La Bepublique //est dans nne situation d'avoir.tout k demander ot rien k n offrif  que le pouvoir de la Prance causoient; que pour cet électeur il fallait nous prouver par des faits et des restitutions, qui nous assurasdent du sincere retour de l'amour. Que ne pouvant rien ofirir du notre, il seroit bien dur de invous obliger à faire des ojets aux depens de la cour de Vienne, dont nous avons garanti les possessions ; que pareille il demande nous mettroit entièrement hors d'état de la per- suader à des arrangements raisonnables, et nous feroit perdre le peu d'influence que nous avions sur elle." Nadat zij nu beiden overeen waren gekommen, voorest over Italie niet te spreken, bragt d'Argenson een ontwerp te voorschijn, dat reeds in ^s Konings raad besproken was; doch dat hij zeide, medetedeelen >ynon commeminis- tre, mais comme particulier." De punten, door d'Argenson voorgesteld, bevatteden de^ volgende aanbiedingen: — 120 — 1. De vr6de tusschen Erankrijk en Spanje aau de edne en de zeemogendheden aan de andeie zijde; 2. Herstel van het handelsverdxag van 1739; 3. Teruggavevan de Barrière in statu quo, aan de Bepurbliek 9 en van Ylaanderen en Bxaband aan de Koningin MAKIA THJSBESIA. (De vesting Meenen, die reeds ontmanteld was, Wilde men niet herstellen. En de volgende eischen: 1. Duinkerken door Erankrijk te.versterken van de land-zijde; 2. Slechting van de werken van Luxemburg; 3. Afstand van Oostenrijksch-Gelderland en Limburg aan. Den Paltz; 4. Trugave van Kaap Breton; 5. Afstand van eenige ingesloten streken in Henegouwen, bet dominium eminens van de abdij van St. Huibert, en oph^Sng van de Oostenrijksche kantoren in die landen. Eindelijk bood men nog aan« in bet belang van alle partijen, eene wederzijdsche guarantie van de onzijdigheid der Oostenrijksche-Nederlanden en van de Barri^re. Als redpéré, waarom vooreerst van de zaak van den Pretendent geene melding werd gemaakt, gaf d'Argenson op: //queleroy x^ayant ^pous^ ses inter^ts, il seroit d&honorant pour lui //d'en faire une abjuration dans le moment préent^et pendant // qu'il envoye encore de petits secours au Prince Edouard, mais //que comme on regarde cette affaire comme finie et desesper^ //et qu'on s'attend au premier jour & voir repasser la merau //susdit prince, alors le roy pourroit ^tre dispose plus aisdement, //i entrer dans les vues de TAngleterre (1).'' Dit ontwerp werd naar's Hage gezonden, niet zoozeer als bevattende preleminairen, dan als een uiteenzetting van (1) Uit een omstandigca brief van Wassenaer aan den RP. van der Helm, 10 Maait, waarvun een P. S. in de bijlagen oder lett. C. - 121 — de gronden, waarop men de vredehandeling zou kiiimen voort- bouwen. NiettegenstaandeWasseDaer meermalen, en met nadruk aandrong op een^tepoedig antwoord en verdere onderrigting, duurde het ruim eene maand, eer daarop e En besluit werd ge- nomen. Engeland was ten deele oorzaak van deze vertraging, daar het met de algemeene beloften over den Pretendent geen genoegen nam, en zwarigbeid maakte omtrent de teruggave van Kaap Breton. Het dadelijk gevolg van dit oponthoud was het verlies van tijd,voorde onderhandeling zoo kostbaar, waarop de veldtogt in Vlaandwen zou worden heropend. Intusschen deed het Fransche ministerie alle mogelijke moeite, om de Republik tot een afzonderlijk vredesverdrag te brengen. 