Bijdragen tot de taal-, land- en volkenkunde
Algerië is thans ordenworpen; door de invoering van den algemeinen dienstplicht en de verbeterde middelen van communicatie en correspondentie is de rust meer verzekerd ; de europesche bevolking van die gemeenten is thans talrijk genoeg en haar gehalte zuverlässig beteiligen van den gede administrativen keuzen kan verwachten ; in haar räd beschikt het europesch element over minstens 2/3 van de stemmen, en zoals wij van P. Blanc vernamen, vielen zelfs de inlandsche keuzen niet slecht uit. Eene proef van meer dan 10 jaar (sedert '66) met rechtstreeksche verkändig, zou, dunkt ons, een verderen stap rechtvaardigen. Wij zullen ons niet vermeten te zeggen tot hoever de gemeentelijke zelfstandigheid zou kunnen gaan, maar willen slechts in het algemeen te kennen geven, dat het, naar onze meening, goed zou zijn aan die gemeenten het beheer van haar eigen zaken zooveel mogelijk over te laten. Poli-tälle zelfstandigheid heeft Algerie thans genoeg ; in dat opzicht staat de kolonie tamelijk gelijk met het moederland. In administrativen en gemeentelijke zelfstandigheid echterstaat zij ver achter; en juist deze kan het krachtigst tot hare ontwikkeling bijdragen. Overigens geloven wij dat hare trappen van gemeentelijke organisatie een. goed stelsel uitmaken om de inlandsche volking tot administrativen zelfstandigheid voor te bereiden. Deze völlig zu de inlandsche als in de gemengde gemeinte de voorlichting en de leiding van een europesche kern; van het europesche standpunt leert zij hare belangen bezien en behartigen; de beraadslagingen waaraan hare no-tabelen deel nemen, zijn voor dezen een praktische school van gemeentelijk beheer. Dit is naturlik in ruimer mate bet geval in de volledige gemeinte. Aan de samenstelling van den raad neemt de inlandsche bevolking hier ook recht-streeks deel, en het verkiezings-werk brengt voorafgaand overleg en bespreking van gemeenschappelijke belangen mede. Dat eene innovatie als deze niet dadelijk meer ingang vond is minder bevreemdend; dit is eene quaestie van tijd. Behalve tot hare administratie ontwikkeling, zal die organisatie zeker tot hare geheele maatschappelijke hervorning en hare assimilatie bijdragen. Die organisatie, de conversie van het communaal bezit, de europesche rechtspleging, het lager onderwijs, al die maat regelen moeten zamenwerken om den nieuwen toestand in leven te roepen. In dat opzicht he Eft Frankreich den er bij de horens gevat. Overigens zogen wij materielen vooruitgang in velerlei zicht. Wij zullen slechts aan de voornaamste resultaten rinneren. De europesche bevolking die in 1840 nog vn 28,000 zielen bedrodg, nadert (hans de 300,000. In laatste jaren nam de europesche cultuur 3 maal meer pervlakte in; de inlandsche ging vooruit; de graanoogst xn tot 20 inillioen centenaars. De handelsbeweging die 1830 slechts 5 millioen fr. bedroeg, bereikte de 386 in 76. De havens werden verbeterd: een uitgebreid net van gen spreidt zich uit over den Tell en reikt op sommige inten reeds tot diep in de woestijn; een net van spoor- wen en telegraaflijnen zal binnen weinige jaren daarnevens Itooid zijn; talrijke werken van droogmaking en kanalisatie, n besproeiing en beplanting, die vruchtbaarheid en wel- art verspreiden en de gezondheid bevorderen, kwamen L stand en schonken aan vele oasen een nieuw leven; ootsche plannen worden voorbereid o. a. om Midden rika met Algerië in handelsgemeenschap te brengen, en xhten z I ook niet allen voor verwegen lokke vor verwegen lokke van bekannt, van opgevat, van gelöst in Algerie's toekomst. "T is de toekomst die Frankrijk vergoeding moet schenken. "Heeft zijnne taak hier breed opgevat, edelmocdig en bekrompen. Aan schokken en misgrepen heeft het zjerke tout broken, doch waar elders in den wordingstijd eener lokke? Daarentegen heeft het zijnne schatten noch zijnne daten ontzien om het algemeen belang te bevorderen; en rechtstreeksch voordeel beoogd, en zich door geen venspoed laten ontmoedigen. 't Valt moeielijk te gelöven t het niet slagen zal. Moge dit zoo zijn ook in het belang van de menschheid en beschaving. En wanneer dan aan het zuiderstrand van Middellandsche zee een bloeiend Algeriusch-Frankrijk n ouden roofstaat geheel zal hebben uitgewischt, dan uy zeker in de eerste plaats eene dankbare herinnering Wijd worden aan het leger dat het meest er toe bijdroeg a dat resultaat mogelijk te maken; dat aan de kolonisatie n wey baande zoowel met de spade als met het zwaard; - B22 Dat rust en veiligheid verzekerde, het evenwicht bewaarde tusschen de vijandige elementen en tegenstrijdige belangen, den overwonnen tegenstander bescherming verleende en sympathie wist in te boezemen; dat behalve aanvoerders als Lamoriciére, Canrobert, Cavaignac, Bedeau, Bosquet, land- voogden schonk als Bugeaud, Randon, Mac-Mahon, Geydon, Chanzy; mannen als Chabaud-Latour, Desvaux, Wimpfen, Roudaire wier namen aan Algerius’ publieke werken of industriën verbonden zijn;  anderen herdacht te worden die insgelijk door woord en voorbeeld Algerie's ontwikkeling voorbereiden of bevorderden: publicisten, schrijvers en geleerden als Bastide, Warruer, Duval, Robe, Letourneuxe Berbrugger; reizigers als Duveyrier, Largeau, Soleillet; natuurvorschers en indus triëlen als Ramel, Miergues, Muller; philantropen als Bodichon, Haussonville, Guynemer; kolonisten als Trottier, Lucenay, Montebello en warvan een Arles Dufour, die zijne schatten belangeloos aan den landbouw wijdde, he type is. Doch waartoe eene onderscheiding waarmede wetenschapen toewijding eigenijk niet te maken hebben. Wat Algerië geworden is, is het werk van leger en vloot, van landbouw, handel en nijverheid, van wetenschap, kunst en wetgeving, kortom van geheel Frankrijk. Hoewel de feiten duidelijk genoeg gesproken hebben, willen wij ten slotte voor de beteekenis van dat werk nog de getuigenis aanhalen die een bevoegd en onpartijdig beoordeelaar onlangs in “Frasess Magazine” aflegde. “On a l'habitude, en Angleterre,” schreef deze, ede désigner les Francais comme un peuple qui n'aait point coloniser. I’ est pourtant de notables exceptions à citer en faveur de la théorie contraire, et le rapide développement de l'Algérie sous les auspices de la France, promet de ne plus rien laisser de cette affirmation. Erronété. Que de merveilles ont été réalisées depuis seulement dis ans dans cette région privilégiée! Des villes florissantes existent aujourd’hui dans des districts auparavant absolumest. et ses progrès, biz. 183. 323 solitaires. De vastes étendues de territoire sont en excellent état de culture. Des fabriques se sont élévées de tous les côtés. Une foule d'industries nouvelles ont donné l'écrit à lesprit d'entreprise. De vastes plantations d'eucalyptus ou gominier bleu rompent la malsaine monotonie des plaines. Enfin, un réau de chemins de fer est en train de mettre à la portée du chef lieu de la colonie les plateaux du Sahara et les contre-forts de l'Atlas. Tout ceci n'a point été fait, qu'on le sache bien, sous l'empire de facilités extraordinaires. En dépit d’un sol fertile et d'un climat qu'on peut dire parfait durant une grande partie de l'année; en depit aussi des avantages à eux offerts par le gouvernement, les colonnes algériens ont eu à lutter contre de redoutables adversaires. Les tremblements de terre, les insurrections, les sauterelles, le sirocco et la fièvre ne sont pas les seuls années qu’aient combattus ces persévérants pionniers. Partout où s'installe un centre de colonisation, les Arabes font de leur mieux pour ruiner les espérances, en ajoutant la crainte perpetuelle de l'incendie, du pillage et de l'assassinat à la catégorie de calamités plus redoutables. Une colonisation qui, sous le coup de tels obstacles, continuue à progresser d'une manière constante, est une preuve suffisinte des capacités colonisatrices des Francais dans certaines conditions données. Algerië eindelijk, zoo Ordée dezager dagen een hoog-geplaatst en bevoegd schrijver, esa surtout dans l'avenir. Fun des plus considérables éléments de la puissance politique, militaire, maritime et commerciale de la France. Op grond van deze studie kunnen wij met dat oordeel geheel instemmen. Rev. de D. M., 1 Feb. 78, bla. 665. Exercit P. G. BOOMS. Dex Haas, April 1878. Blz. 186, 150, 155, 155, 185, 212, 236. VERBETERINGEN. Noot staat: muphlis, … regel 16, 28, 27, 11, 15, 31, rector van de akademie de machtiging... in den Kald...... Boeffarick... Elzas-Lotharingen... ter zijde gestaan door: zoo als de schetskaart aangeeft. : muphtis. rector (d’aca de goedkeur en den Kaid Boefarick. Elzas-Lothar ter zijde ges 283, onder 8°.: de Spoorwegen van Constantine naar Setif « Enkele onregelmatigheden in de spelling of grammaticale fou de lezer zelf gemakkelijk verbeteren. GANKARA ACHOR'S COMMENTAR OP DE APHORISMEN VAN DEN VEDANTA. VERTAALD DOOR Dr. A. BRUINING. (Vervolg van 3° Volg. Deel X, p. 372.) Vierde Hoofdstuk. HULDE AAN DEN HOOGSTEN GEEST. 1, Zegt men: Ook het resultat van redeneering wordt bij sommige scholen gevonden, dan antwoorden wij: Neen, want men vindt daar het lichaam onder een beeld voorgesteld, en dit wordt geleerd. In het voorafgaande gedeelte heeft de auteur, Brahma- onderzoek aangekondigd hebende, het kenmerk  „denken (aanschouwen) ” wordt gebruikt; en in het licht gesteld, dat de Vedänte-teksten oversestemmen in de leer van.een Brahma, niet in die van eene materie als oorzaak aller dingen. Maar nu wordt nog weer deze tegenwerping gemacht: Wat gezegd is, dat de leer van eene materie onschrift- matig is, dat is onbewezen, daar in sommige takken (scho- len) van den Veda teksten gevonden worden, die de leer van eene materie schijnen te bevestigen. Daaruit laat zich afleiden, dat de leer, dat materie de oorzaak aller dingen is, in den Veda haar grond heeft en daaraan door de groote Rshi’s, met Kapila aan het hoofd, is ontleend. Zoolang nu 4e Volgr. II. 21 \ 326 niet, bewezen is, dat deze teksten eene andere strekking hebben, zoolang staat onze stelling, dat een alwetend Brahma de oorzaak der wereld is, nog wankel. Daarom dient hetgeen nu volgt, om aan te toonen dat zij eene andere strekking hebben. — Ook het resultaat van redeneering, d. i. ook de door redeneering gevonden materie, wordt bevonden in overeenstem- ming te zijn met de woorden van sommige scholen. Want in de Kathaka  groote, het ongeopenbaarde en de ziel, die erkend zijn in de overlevering, terug en dat wel onder dezelfde namen en in dezelfde volgorde, waarin zij daar voorkomen. Hier is „het ongeopenhaarde” de naam der in de overlevering erkende materie, want deze naam is in de overlevering erkende materie, ongeopenbaard = niet geopenbaard, op de materie, op grond dat zij niet zinnelijk waarneembaar is, toepasselijk. Daar zij dus in de schrift voorkomt, kan zij niet onschriftmatig ge= noemd worden. En zij is de oorzaak der wereld; dit staat vast op gronden, aan schrift, overlevering en rede ontleend. — Op deze redeneering antwoorden wij: Dat is zoo niet. Wendde deze Kathaktakt leert niet het bestan der beide in de overlevering erkende substantiën, het groote en het ongeopenbaarde. Immers, men vindt hier niet zulk eene materie terug, als in de overlevering erkend is, nl. eene uit drie hoedanigheden bestaande, onafhankelijke oorzaak aller dingen; maar men vindt hier alleen de naam het on- geopenbaarde terug, en die naam is, daar hij eene ety- mologisch duidelijke beteekenis heeft, ook op andere on- stoffelijke en onwaarneembare substanties toepasselijk, en hij is niet door het algemeen spraakgebruik met eene be- paalde substantie verbonden. Het bijzondere gebruik van dien term toch, dat wij vinden bij hen die eene materie aannemen, bestaat bij hen alleen en heeft derhalve bij de verklaring van den Veda geen bewijskracht. En uit de bloote gelijkheid van volgorde kan men niet besluiten tot de gelijkheid der dingen, wanneer men die dingen zelen herkent; niemand toch, die niet gek is, zal wanneer 1 Kath. Up. III, 11. denheid en tot  door het te verfijnen, terug in den grooten geest, den genieter of het hoogste verstand; den grooten geest eindelijk doe hij zijn rustpunt vinden in den kalmen (on-bewogen) geest, de in deze pericoop behandelde hoogste ziel, de hoogste eindpaal. Zoo is hier, wanneer wij hetgeen voorafgaat en hetgeen volgt overwegen, geen plaats voor de door de tegenpartij veronderstelde materie. 2. Maar het onstoffelijke, omdat het daarop van toepassing is. Op grond van het verband en van hetgeen overblijft is gezegd, dat met het woord shet ongeopenbaarde” het lwhaam, niet de materie wordt aangeduid. Nu rijst de vraag: Hoe kan de uitdrukking: ehet ongeopenbaarde” op het lichaam toegepast worden, daar op dit lichaam, door zijne stoffelijkheid zeer goed waarneembaar, het woord geopenbaard van toepassing is Hierop wordt nu geant- woord: Maar hier wordt het onstoffelijke (fijne) chaam 1 Kath. Up. HI, 18, 330 als de oorzaak (van het stoffelijke) genoemd, daar op het onstoffelijke het woord ongeopenbaard toepasselijk is. Of- schoon op dit stoffelijke lichaam op zich zelf de uitdrukking „het ongeopenbaard toepasselijk is, is die uitdrukking wel toepasselijk op de kiem daarvan, de onstoffelijke elemen- ten, en de naam der oorzaak vindt men meer gebruikt van het gevolg, b.v. in het voorschrift: »De opwekkende drank (de soma) worde gemengd onder de koeien (voor: onder de mel En zoo leert de schrift door te zeggen: "Toen was dil heelal ongescheiden, dat op deze gescheiden, door naam en vorm gedeelde wereld, in vrogeren toestand, toen zij, bij-zondere namen en vormen missende, alleen in potentia aanwezig was, de naam ongeopenbaard toepasselijk was. Omdat het daarvan afhankelijk is, en dit egeft verklaring. Nu zegt men; Indien aangenomen wordt, dat de naam ongeopenbaard van toepassing is op een oorspronkelijken toestand der wereld, toen naam en vorm niet ge- openbaard en zij nog slechts in potentia aanwezig was, en gesteld wordt, dat ook op het lichaam die naam toe- passelijk is op grond van deszelfs overeenkomst in wezen daarmede, dan komt men geheel tot de. leer van eene materie als oorzaak der dingen, daarop antwoorden wij: Indien wij een op zich zelf bestaanden oorspronkelijken toestand als oorzaak der wereld aannamen, dan zouden wij vervallen tot de leer van een materie als oorzaak der dingen; maar wij nemen een van het Opperwezen afhankelijken, niet een op zich zelf bestaanden oorspronkelijken toestand der wereld aan. En deze moet noodwendig worden aangenomen, want dit geeft verklaring van de feiten. Want zonder deze is de scheppende werkzaamheid van het Opperwezen niet verklaarbar, daar van dat Wezen geene Werking zou kunnen uitgaan, indien het niet een aanleg (eene potentia) daartoe had. En dat de verlosten niet wederom geboren worden, ligt hieran, dat deze potentia door ware kennis verteerd wordt. Want valsche kennis is het wezen dezer grondkracht, de met den naam ongeopenbaard aan te duiden, in het Opper- wezen zijn grond hebbende, in schijn (illusie) bestaande wereldslaap, waarin, onbewust van haar eigenlijk wezen, de aan den kringloop der eindige wereld onderworpen zielen gedompeld zijn. En dit ongeopenbaarde wordt soms met den naam ether aangeduid, in den tekst: eIn dat onvergankelijke is de ether bevat en vastgehecht”; op vene andere plaats met het woord onvergankelijk, in den tekst: ehooger dan het hoogste onvergankelijk, in den tekst: ehooger dan het hoogste onvergankelijk. Elders wordt het schijn genoemd, in het vers: „Weet, dat de natuur schijn is en het Opperwezen degene, in wien die schijn bestaat” ®%. Want deze schijn is ongeopenbaard, omdat lit niet kan beschreven worden als zoo of anders. En dit ongeopenbaarde wordt gezegd hooger te z In den den groote, omdat het groote zijn ontstaan dankt aan het ongeopenbaarde, indien nl. met het groote (de groote geest) bedoeld wordt het in Hirasyagarbha zetelende verstand; indien echter dat groote de individueele ziel is, dan wordt het ongeopenbaarde gezegd hooger te zijn dan het groote, op grond dat ook het bestaan der individueele ziel (nl. als zoodanig) zijn grond heeft in het ongeopenbaarde. Want het ongeopenbaarde is de valsche kennis, en hieruit, dat d- individueele ziel door valsche kennis bezoedeld is, ont- staat de geheele eeuwig doorgaande praktijk van het gewone leven. En dit hooger zijn dan het groote, dat van het ongeopenbaarde geldt, wordt nu aan het lichaam, dat een bijzondere verschijningsvorm daarvan is, toegekend, daar deze beiden overdrachtelijk als éen worden voorgesteld, En ofschoon ook de zinnen enz. evenzeer als het lichaam en op dezelfde wijze verschijningsvormen daarvan zijn, wordt alleen het lichaam op grond van die aangenomen eenheid met den naam het ongeopenbaarde genoemd, zooals hieruit blijkt, dat de zinnen enz. hier onder hun eigen naam voorkomen en het lichaam overschiet. Anderen echter verklaren aldus: Tweevoudig is het lichaam, stoffelijk en onstoffelijk. Het stoffelijk is dat wat L_Brh. Ar. Up. II, 8, 7. ? Mund. Up. II, 1, 2. > Cret. Up. IV, 10. waargenomen wordt ; over het onst Offelijke zal later (Boek I, hoofdstuk I, aph. 1) gesproken worden. Beide deze lichanten nu worden eerst zonder nadere bepaling als de wagen vere meld, maar hier wordt met het woord ongeopenbaard het onstoffelijke aangeduid, daar op het onstoffelijke aangeduid, daar op het onstoffelijke aanguid, daar van deze de werking der zinnen afhankelijk is. Maar daar in het eerste gedeelte beide lichamen zonder nadere bepaling als de wagen vermeld worden, moeten zij die deze opvatting aannemen, verklaren hoe hier alleen het onstoffelijke. licham. kan bedeld zijn en niet wederom ook het stoffelijke, terwijl toch hetgeen vroeger genoemd is en hetgeen overblijft hetzelfde moeten zijn. Zegt men nu: Wij kunnen de beteekenis van hetgeen de schrift zegt leeren verstaan, niet in orde brengen wat de schrift zegt, em het door de schrift gebruikte woord ongeopenbaard kan alleen het onstoffelijke beteekenen, niet het andere, daar dit geopenbaard is, dan antwoorden wij: Deze: uitvucht gaat niet op, daar het begrijpen van de beteekenis af han= kelijk is van het zinverband. Want het geen hier op de eerste en op de tweede plaats voorkomt heeft geene beteekenis, wanneer het niet éen zim uitmaakt, daar men dan hier een. plotseling verlaten van het behandelde onder- werp en het daarvoor in de plaats stellen van iets anders z ou krijgen. En zonder aanvulling komt men hier niet tot eentreid van zin. En wanneer men aanneemt dat hier van twee lichamen sprake is, erkent men geen verband zooals vereischt wordt en is daarmede de eenheid van den zin: verbroken, en. hoe kan men dan de beteekenis vam hetgeew de schrift hier zegt, begrijpen. En men kan het niet zoo verklaren, dat hier alleen het onstoffelijk licham genoemd wordt, daar  wordt de materie voorgesteld als het object, dat men moet leeren kennen, daar zij zeggen: „Bevrijding wordt verkregen door kennis van het onder-. scheid tusschen de hoedanigheden en de ziel” Zonder het eigenlijk wezen der hoedanigheden te kennen toch kan men het onderscheid tusschen de ziel en die hoedanigheden niet kennen. En elders leeren zij, dat men om bepaalde krachten te verwerven de materie moet leeren kennen. Hetongeopenbaarde nu wordt hier niet voorgesteld als het object, dat men moet leeren kennen. Want het ongeopenbaarde wordt hier slechts genoemd; er wordt hier niet gezegd: Het ongeopenbaarde moet men leeren kennen, dat moet men vereeren. En men kan niet aannemen, dat de niet uitdrukkelijk onderwezen kennis van de beteekenis van het doel is van den mensch. Daarom ook kan hier met den naam „het ongeopenbaarde” niet de materie zijn bedeld. Maar onze stelling, dat deze vermelding strekt om het hoogste gebied van Vishnu te leeren kennen, door van het lichaam enz., voorgesteld onder het beeld van een wagen enz., daartoe op te klimmen, is onberispelijk. 5. Zegt men: Het wordt wel gezegd, dan antwoorden wij: Neen, want dat is bliikens het ver Band de wijze geest. Overigens schijnt de gedrukte tekst hier bedorven te zijn. Ik heb ge- meend in plaats van het tweede grahanam te moeten lezen agra- hanam. Nu zegt de Sänkhya: Het argument, dat niet gezegd wordt, dat het het object is, dat men moet leeren kennen, is ongegrond; want in het vervolg van den tekst wordt van de met den naam het ongeopenbaarde aangeduide materie gezegd, dat men haar moet leeren kennen, in de woorden : » Wat onhoorbaar, ontastbaar, onzichtbaar, onvergankelijk is, zonder smaak, eeuwig en zonder reuk, zonder begin of einde, hooger dan het groote, onveranderlijk, dat beschouwende wordt de mensch van het aangezicht des doods bevrijd.” Want zoodanig als de klanklooze materie, hooger dan het groote, in de overlevering omschreven wordt, een zoodanig object wordt hier als object van beschouwing genoemd. Derhalve is dit geen ander dan de materie en is het deze, die met den naam „het ongeopenbaarde” wordt aangeduid. Daarop antwoorden wij: Het is niet de materie, die hier als object van beschouwing wordt genoemd. Want het is de wijze, de hoogste geest, die als zoodanig wordt aangewezen. Dit volgt uit het verband. Want voortdurend is in deze pericoop sprake van den wijzen geest. Dit blijkt hieruit, dat er wordt gezegd: „Hooger dan de ziel is er niets; zij is de eindpaal, het hoogste doel; terwijl ook hierin, dat van hem verklaard wordt, dat hij moeielijk te kennen is, zooals geschiedt in de woorden: »Deze in alle schepselen verborgen geest vertoont zich niet”, opgesloten ligt, dat hij hat object is, dat men moet leeren kennen. Voorts hieruit, dat in de woorden: »De wijze trekke de stem terug in den inwendigen zin” als voorwaarde om het leeren kennen beteugeling van begeerten enz. voorgeschreven wordt, en dat dit verlossing van het aangezicht des doods ten gevolge heeft. Want dat men door beschouwing van de materie op zich zelf van het aangezicht des doods verlost wordt, wordt ook door de Saénkhya’s niet aangenomen; want hunne leer is, dat dit het gevolg is van kennis van den zelf bewusten geest. En in alle Vedanta’s wordt aan den wijzen geest de eigenschap van onhoorbaarheid enz. toeg Es scheint nicht de materie, die hier als object van kennen voorgesteld of met den naam „het ongeopenbaarde” aange duid wordt. En omtrent drie dingen slechts is er zoo eene vermelding en eene vraag. En dat niet de materie hier met den naam shet onge-openbaarde genoemd of als object van kennis voorgesteld wordt, blijkt hieruit, dat men in dil boek, in de Katha-valli's, drie kategorieën slechts, nl. het vuur, de individueele ziel en de hoogste geest, ten gevolge van de aan Naciketas toegestane vrijheid om drie keuzen te doen, als object van behandeling vermeld vindt, en daarnaar alleen gevraagd wordt en er geene vraag of vermelding is omtrent iets anders dan dat. Daarbij vinden wij dan vooreerst eene vraag aangaande bet vuur: „Gij kent, o Dood! het hemelsche vuur; verklaar dat aan mij, die geloovig ben;” eene aangaande de ziel: “Ten opzichte van een gestorvene is er verschil van mee-hing; sommigen zeggen: hij bestaat, anderen: hij bestaat niet; dat wenschte ik te weten, door u onderwezen; dat is het derde dat ik kies;" eene aangaande den hoog-sten geest: „Zeg mij dal, wat gij kent, dat niet bestaat in verdienste noch in schuld, niet in dit geheel van gevolg En oorzaak, niet in iets verledens noch in iets toekomstigs.” En dit is het antwoord betreffende het vuur: “Hij verklaarde hem het vuur, dat het begin is der wereld, en wat de offizieren zijn en hoevele er zijn en hoe (het vuuraltaar wordt yebouwd).” En dit wordt aangaande de zicl geantwoord: ‚Welman, ik zal u dat verborgen, eeuwige Brahma verklaren, en hoe de mensch, gestorven zijnde, wederom een individu wordt; sommige zielen gaan den moederschoot binen om een licham aan te nemen; anderen gaan in ven levenloos voorwerp; ieder naar hetgeen hij gedaan en naar hetgeen hij geleerd heeft.” En aangaande den hoogsten geest de: uitvoerige uiteenzetting: „De wijze wordt geboren noch sterft enz.” Zoo is hier geene vraag aangaande de materie, en daar daaromtrent niet gevraagd wordt, kan deze ook niet vermeld worden. Nu zegt de tegenpartij: Die vraag over den geest: ‘Omtrent ven gestorvene bestaat er verschil van meening,’ wordt die herhaald in dat: ‘Wat niet bestaat in verdienste noch in schuld,’ of wordt hierin eene nieuwe vraag gesteld, verschillend van de eerste? Neemt men aan, dat heeft men hier, daar die twee vragen over den geest tot een samen-vallen, slechts twee vragen, eene over het vuur en eene over den geest, en kan dus niet gezegd worden, dat er eene vraag en vermelding is omtrent drie dingen. Neemt men daarentegen aan, dat in het laatste eene nieuwe vraag wordt gesteld, verschillend van de voorafgaande, dan kan evenmin als tegen de veronderstelling, dat hier eene vraag gedaan wordt, die gaat buiten de gegeven keus, bezwaar bestaan tegen de veronderstelling, dat hier vermelding van de materie gevonden wordt buiten de gestelde vraag om. Daarop antwoorden wij: Wij nemen niet aan, dat hier eenige vraag gedaan wordt, die gaat buiten de gegeven keus, op grond van het begin der pericoop. Want de pericoop, bevattende het gesprek tusschen den Dood en Nacikets, die hiermede begint, dat de Dood aan Nacikets verlof geeft om drie dingen te kiezen, loopt door tot aan het einde der Kathavalli’s. De Dood nu heeft aan Nacikets, die door zijn vader hem toegezonden is, drie keuzen ge- geven. En Nacikets heeft als het eerste van die drie blijmoedigheid voor zijn vader gekozen, als het tweede de kennis van het vuur, als het derde de kennis van den geest, blijkens het aan de vraag: „Omtrent een gestor- vene enz.” toegevoegde kenmerk: „Dit is het derde, dat ik kies,” Indien nu in de woorden: “Wat niet be- staat in verdienste enz.” eene andere, nieuwe vraag werd gedaan, dan zou, daar er iets gevraagd zou worden buiten de gegeven keus, de samenhang van de pericoop ver- broken Maar moet niet het laatste eene nieuwe vraag zijn, omdat het onderwerp, waarover gevraagd wordt, verschillend. De eerste vraag toch handelt over de individueele ziel, daar er gesproken wordt over het verschil van meening omtrent een gestorvene, of hij bestaat of niet bestaat, en de ziel kan, daar zij onderhevig is aan verdienste en schuld, niet het object zijn der vraag: “Wat niet bestaat in verdienste noch in schuld,” maar dit moet zijn de wijze geest, daar deze boven verdienste en schuld verheven is. En ook het karakter der vragen blijkt niet gelijk te zijn, daar de eerste loopt over bestan of niet bestan, tweede over het wezen van datgene wat boven ver- heten, en schuld verheven is. Derhalve zijn die vragen, daar men de een in de andere niet terugvindt, verschillend en is niet de laatste slechts eene herhaling van de eerste. — Mocht iemand zoo redeneeren, dan antwoorden wij: Dat gaat niet op, daar geleerd wordt, dat de individueele ziel en de wijze geest, dan zouden het verschillende vragen zijn, daar zij dan z Ouenden handelen Over verschillende objecten, maar dat is het geval niet, daar de schrift elders zegt: “Dat zijt gij.” En het hier gegeven antwoord op de vraag: “Wat niet bestaat in ver- dienste enz.,” welk antwoord bestaat in ontkenning van het geboren worden en sterven, in de woorden: “De wijze wordt geboren noch sterft,’ toont dat de individueele ziel en de hoogste geest een zijn. Want waar de mogelijkheid bestaat, komt ontkenning te pas. Van de individueele ziel nu kan, wegens hare verbinding met het licham, gedacht worden dat zij geboren wordt en sterft, niet van den hoogsten geest. Zoo wordt in de woorden: “Wanneer de wijze dat, waarin hij beide, den toestand van slaap en dien van waken, waarneemt, kent als den grooten, alom- tegenwoordigen geest, dan lijdt hij niet meer,’ waarneemt, kent als den grooten, alom- tegenwoordig geest, dan lijdt hij niet meer,’ waarneemt men de -individueele ziel geen ander is dan de wijze geest. Want de Leer der Vedânta's is, dat met de kennis van den wijzen geest alle leed ophoudt. En als Naciketas, na de vraag naar het voortbestaan of niet voortbestaan der ziel, door den Dood in de woor- den: „Kies een ander goed, o Naciketas!” enz. met ver- schillende bekoringen verlokt wordende niet wankelt, dan stelt de Dood het onderscheid in het licht tusschen genot en het hoogste goed en tusschen kennis en onwetendheid, en prijst daarmede Naciketas in de woorden: „Ik zie dat gij, o Naciketas! begeerig zijt naar kennis en vele beko- ringen brachten u niet in verwarring,” en prijst ook zijne vraag en zegt dan: „Wanneer de wijze, door op den geest zijne aandacht te vestigen, dien deva, moeielijk te aan- schouwen, in het hol verborgen, in het hol verborgen, in het hol verborgen, in de diepte wonende, van eeuwigheid af bestaande, kent, dan is hij bevrijd van vreugde en smart;” en ook daaruit volgt, dat hier het doel is, te leeren dat er tusschen de individueele ziel en den hoogsten geest geen verschil bestaat. En indien Naciketas de vraag, Tengevolge waarvan hera groote lof van de zijde van den Dood ten deel gevallen is, weer liet varen en onmiddellijk na die loftuiting iets anders ging vragen, dan zou daarmede die gansche lof, niet op goeden grond steunende, hare betee- kenis verliezen. Derhalve moet de laatste vraag: » Wat niet bestaat in verdienste” enz. een herhaling zijn van die eerste: »Omtrent een gestorvene” enz. Wat nu gezegd is van een verschil in karakter der vragen, dit levert geen bezwaar op, daar de tweede maal slechts gevraagd wordt naar een bijzondere eigenschap van hem. Want in de eerste wordt gevraagd naar het bestaan van den geest, afgescheiden van het lichaam enz., in de tweede naar diens verheven zijn boven de eindige wereld. Want zoolang de valsche kennis niet ophoudt, zoolang is de ziel onderhevig aan verdienste en schuld en houdt zij niet op individueele ziel te zijn. Maar door het ophouden daarvan wordt zij door de leer: »Dat zijt gij” weer wijze geest alleen. En daar is bij het bestaan der valsche kennis en na het ophouden daarvan geenerlei verschil in het wezen. Want evenals iemand in het donker een op den grond liggend touw voor eene slang houdende bevreesd en bevende de vlucht neemt, en een ander tot hem zou zeggen: »Wees niet bevreesd; dat is geen slang maar slechts een touw,” en hij dat hoorende, de vrees voor de slang van zich zou zetten en ophouden te beven en te vluchten, en in het ding zelf toch op het oogenblik dat hij het voor eene slang hield en daarna geenerlei verschil zou zijn, zoo moet men ook dit beschouwen. En daarom is de uitspraak: »De wijze wordt geboren noch sterft enz. ook een antwoord op de vraag naar het voortbestaan of niet voortbestaan. Maar het aphorisme most verklaard worden in verband met de door valsche kennis gemäßte onderscheiding tusschen de individueele ziel en den wijzen geest. Want of schoon de vraag over den geest in den grond der zaak éen is, wordt zij de eerste maal, daar daarbij alleen de twijfel wordt vermeld omtrent zijn zelfstandig bestaan na den dood, en zijne eindige natur, die van handelend persoon enz., niet wordt geloochend, beschouwd als eene vraag over de individueele ziel, maar de tweede maal, daar daarij het ophouden van verdienste enz. wordt vermeld, als eene vraag omntrent den wijzen geest, en daarom is de opvatting, volgens welke hier sprake is van het vuur, de individueele ziel en den hoogsten geest, niet ongerijmd. Maar bij de veronderstelling, dat hier sprake is van de materie, past noch de gegeven vrijheid om drie keuzen te doen, noch de vraag noch het antwoord; zij moet derhalve verkeerd zijn. 7. En evenals het groote. Evenals de naam „het groote”, die door de Sänkhya's ook geb Rücken wordt van het eerstgeschapene, het reine zijn, niet ook in het spraakgebruik der Veda's dit alleen aan- duidt, blijkens het gebruik van het woord »geest” in teksten als: »De groote geest, die hooger is dan het verstand”; „de groote alomtegenwoordige geest”; »ik ken dien grooten geest”, zoo kan ook het woord songeopenbaard” in het Vedisch spraakgebruik iets anders dan de materie aanduiden. Derhalve heeft de in de overlevering op grond van redeneering aangenomen materie niet het gezag der schrift voor zich. 8. Omdat het onbepaaldis, evenals de beker. Nog houdt de voorstander van de leer eener materie vol, dat de tegen die leer ingebrachte beschuldigig van on- schriftmatigheid ongegrond is, op grond van het lied: »Met het ééne ongeschapen vrouwelijk wezen, rood, wit en zwart van kleur, dat vele schepselen, haar in wezen gelijk, voortbrengt, verbindt zich één ongeschapen mannelijk wezen, haar beminnende; een ander ongeschapene verlaat haar na genot gesmaakt te hebben”!,: 1 Cvet. Up. IV, 5. — Want in dit lied worden met de woorden rood, wit en zwart rajas, saliva en tamas (kleuring, reinheid en donkerheid, de drie hoedanigheden, waaruit de materie bestaat) aangeduid. Rood is rapas omdat dit kleuring geeft; wit sativa, omdat dit naar zijn wezen licht is, zwart tamas, omdat dit verdonkert. En de toe- stand van eenheid dezer drie wordt naar de eigenschappen der verschillende bestanddeelen het rood, wit en zwarte genoemd. En zij kan aja, d.i wat niet geschapen is (Gágate), genoemd worden, daar geleerd wordt "De grond-oorzaak der dingen is het onveranderlijke." — Maar is niet de gewone beteekenis van het woord ajä geit? — Ja; maar die gewone beteekenis kan hier niet te pas komen, daar hier gehandeld wordt over de gewijde wetenschap." En deze materie brengt vele schepselen voort, voorzien van de eigenschappen der drie hoedanigheden. Met haar verbindt zich een ongeschapene, de ziel, haar beminnende, haar toegenegen zijnnde of hare gemeenschap genietende; d. i. haar in onwetendheid als haar eigen wezen erkennende, en zoo door gemis van ware kennis tot de meening komende: gelukkig, ongelukkig, verblind ben ik, vervalt de ziel in den kringloop der eindige wereld. Eene andere ongeschapen ziel, tot kennis van het onderscheid gekomen en zoo onverschillig geworden voor genot, verlaat die materie nogen gesmaakt te hebben, scheidt zich van haar, het einde van het genot bereikt hebben, d. w. z. komt tot verlossing. Dit is de zin en hieruit concludeeren wij, dat de door de volgelingen van Kapila verkondigde leer van eene materie enz. op de schrift gegrond is. Daarop antwoorden wij: Op dit lied kan men zich niet beroepen voor de stelling, dat de leer der Sänkhya op de schrift gegrond is. Men, niet strecken tot bewijs van eenig systeem wat ook, daar men overal, van welke veronderstelling men ook uit-ga, moet komen tot iets ongeschapens, en er dus geen reden is om aan een bijzonder systeem met uitsluiting van andere te denken en te zeggen: Hier is alleen de leer der Sämkhya bedoeld. Evenals bij de beker. Want evenals in het bedecken: „Een beker met de opening naar beneden, met den bodem naar boven”, uit deze woorden op zich zelf niet kan opge- D) 7 - wl 341 maakt worden: „Deze beker is bedecken, niet die", daar overal op de eene of andere wijze die voorstelling toepasselijk kan zijn, zoo kan ook bij dit lied uit de onbepaalde uit-drukking seen ongeschapen wezen” niet opgemaakt worden: „Met het ongeschapene is hier alleen de materie bedecken. Wat moet nu hier onder  ongeschapen wezen meut verständen de Uit het Opperwezen voortgekommen, met het licht aanvan- gende en de kenmerken van vuur, water en aarde dra- gende, materiele grond van de viervoudige vereeniging van elementen. Het woord maar dient tot nadere bepalingen. Dat ongeschapen wezen moet beschouwd worden als de kenmerken der drie elementen bezittende, niet die der drie hoedanigheden. Want zoo beschrijven sommige schoßen, na het ontstaan van vuur, water en aarde uit het Opperwezen vermeld te hebben, deze elementen als rood enz. in de woorden: »De roode kleur van het vuur dat is de kleur van vuur, de witte die van water, de zwarte die van aarde” 1. Deze elementen nu, vuur, aarde en water, vinden wij hier terug, daar op beide plaatsen de woorden rood enz. worden gebruikt en die woorden in eigenlijken zin betrekking hebben op de eigenaardige gedaante en alleen in overdrachtelijken zin op de hoedanigheden kunnen wor- den toegepast. | En men mag volgens de meesters der logica uit het zekere tot het onzekere bes Liten. Zoo mag men dan ook hier zeggen, dat in het liegen van het ongeschapen vrouwe-lijk wezen geenszins sprake is van een op zich zelf bestehen grond der stoffelijke natur, van een materie, daar in het begin van het boek, na den aanhef: „De voorstanders der Brahmaleer bespreken de vraag, wat de oorzaak, het Brahma is,” in de woorden: „Aan religieuse 4° Volg. II. 22 Overdenning en bespiegeling zich wijdende, zagen zij de tot het goddelijke wezen behoorende kracht, die uit- haar aard verborgen is,’ gesproken wordt van de in het Opper- wezen zetelende kracht, die de gansche wereld beheerscht, en eveneens van deze sprake is in hetgeen op onzen tekst volgt: „Ken de natur als schijn, het Opperwezen als dengene, in wien die schijn zijn grond heeft” en in de woorden: »De eene, die boven iedere oorzaak staat.” Maar blijkens het verband is in dit lied sprake van de goddelijke kracht in ongeopenbaarden staat vóor het bestaan van naam en vorm, aldus zegt de auteur. En deze wordt driekleurig genoemd om de drie kleuren, die aan hare produkten eigen zijn. Hoe kan men echter op grond van de driekleurigheid van vuur, water en aarde komen tot de voorstelling van eene driekleurige ajâ, daar toch vuur, water en aarde niet de gedaante hebben van eene geit, en de benaming ajâ ook niet haar grond kan hebben hierin. Dat zij onge-schapen zijn, daar de schrift van die elementen leert, dat zij geschapen zijn. Hierop antwoordt de auteur verder: 10. En daar een beeld gegeven wordt, is er geene tegenstrijdigheid, evenmin als bij Madhu en. Die benaming ajä heeft haar grond niet hierin, dat het genoemde de gedaante heeft van een geit, en heeft hier ook niet de etymologische beteekenis van ongeschapen wezen. Maar daarin wordt een beteeken. De uit vuur, water en aarde bestaande grond van al het levende en levenlooze wordt vergeleken met eene geit. Want gelijk er ergens soms eene rood, wit en zwarte geit kan zijn, met vele op haar gelijkende jongen, en de eene bok in minnedrift zich met haar kan verbinden, eene andere na haar gemeenschap genoten te hebben, haar verlaten, zoo brengt de uit vuur, water en aarde bestaande, drievoudige grond der stoffelijke wereld de groote menigte van haar in wezen gelijkende, levende en levenlooze schepselen voort, en de door valsche kennis bevangen ziel smaakt haar genot, de tot ware kennis gekomen ziel verlaat haar. En nu moet men niet denken, dat in die voorstelling, dat de eene ziel zich met haar verbindt, de andere haar verlaat, eene werkelijk bestaande verscheidenheid van zielen, zooals die door de tegenpartij aangenomen wordt. Wordt geleerd. Want deze vergelijking heeft ten doel niet te leeren, dat er verscheidenheid van zielen bestaat, maar het onderscheid tusschen gebondenheid en verlossing in het licht te stelben. Maar zich aansluitende aan de gewone voorstelling eener verscheidenheid van zielen stelt deze tekst het onderscheid tusschen gebondenheid en verlossing in het licht. Die verscheidenheid echter is eene in de voor waarden haar grond vindende, door valsche kennis ver- onderstelde, geenszins eene in werkelijkheid bestaande, gelijk blijkt uit teksten als: „Een deva is in alle schepselen verborgen, alles doordringende, de inwendige geest van alle schepselen" enz. 