None
116 Toen Yerkest den majoor zijn krib zag naderen, hel- derde zijn gelaat een oogenblik op; hij stak zijn' chef de hand toe en zeide met een duidelijke stem, maar door zwakte getemperd en nu en dan afgebroken: „Ik dank u, majoor! dat ge gekomen zijt; — Ik re- kende er op, want gij zijt niet onverschillig Toor een soldaat. Het doet me plezier u nog even te zien, want ik wilde gaarne afscheid van u nemen. — Ik voel dat 't gedaan is ^' ; den dag van morgen zal ik niet meer zien." „Zoo moet ge niet spreken, Verkest! Gij zijt wel erg ziek, maar hopeloos is 't immers niet? Den moed maar niet verloren! gij moet blijven leven," „Neen, neen, majoor! ik voel 't te goed dat ik aan het einde ben; nit het spreken van den dokter heb ik 't ook wel gemerkt. Buitendien ^^, den dag waarop ik hier binnenkwam, wist ik al, dat ik er uit zou gedragen worden. — Dat is ook minder; een soldaat moet er niet tegen opzien ^^ om te sterven, — en den moed daartoe heb ik ook wel." De laatste woorden gingen met een zachten glimlach gepaard, alsof hij wilde zeggen: „daaraan heeft 't mij nimmer ontbroken". ^° — En dat was waar. „Wilt ge dan, dat ik een' zendeling ^^ laat roepen, met wien gij wat kunt spreken?" „Och neen, majoor! dat is niet noodig. Alleen u wilde ik zien; en als gij zegt dat ik in vrede kan gaan, zal mij dat een voldoende '^ troost zijn." „Ik heb," vervolgde hij na eenige oogenblikken , „ik heb van mijn leven wel verkeerdheden ^* gedaan, — ik ben jong geweest, en toch wel eens dingen uitgevoerd die ik had moeten laten — maar willens en wetens heb ik nooit iemand kwaad gedaan. — 't Waren van die kleine zonden, die ik hoop dat mij wel zullen 117 vergeven worden. — Ik ben al vroeg in dienst gegaan , en — u weet 't wel, majoor! de verleiding ^^ is dan 't grootst. — Maar ik deed toch altijd mijn plicht als soldaat, ik heb altijd getracht ^* te voldoen. — En als gij , die mij al zoolang kent en die weet wat een sol- daat is , als gij mij zegt , dat gij tevreden over mij zijt , dan ga ik gerust de eeuwigheid ^' in." „Maar Yerkest! twijfelt ge er nog aan, of ik tevreden over u ben! Gij zijt de heste soldaat dien ik onder mijn orders heb; gij waart een voorbeeld voor ieder, die met u diende of u leerde kennen; gij deedt altijd uw plicht met meer nauwgezetheid ^^ dan elk ander. En als ik over een' dienaar als gij niet tevreden was, zou ik meer dan onbillijk ^^ moeten wezen. — Neen! als het een troost kan zijn de verzekering te ontvangen dat ge steeds al datgene verrichtet *", waarvoor ge geroepen waart , dat zeg ik u hier plechtig " — ik roep God tot getuige — dat ik nimmer een trouwer, flinker en beter soldaat zag dan gij zijt. — Ge kunt gerust van deze wereld scheiden: daarboven zult ge zeker in genade *^ aangeno- men worden, want hier volbracht *' ge uw taak als soldaat uaar behooren **, en ook als mensch waart ge steeds een brave kerel." En om hem van de oprechtheid zijner woorden nog beter te overtuigen, drukte de majoor hem nog eens, nog eens de klamme ''^ hand. „Welnu, majoor! dan ga ik ook gerust heen; — gij zegt het, en ik geloof 't ook — God zal mij wel bij zich nemen. — Ik dank u nog wel , dat gij mij dien laatsten troost zijt komen geven." Na een stilte van weinige seconden hervatte hij: „Ik heb nog een verzoek aan u; — dat zult ge mij 66k wel willen toestaan." 118 „Spreek, Verkest!" „0f u aan den burgemeester van Nieuwvliet wilt schrijven, hoe ik hier gebleven en als een goed soldaat voor mijn vaderland gestorven ben. Dat zal mijn familie en kennissen daar genoegen doen, en dan zal men nog eens met eere aan mij kunnen denken . . ." Hier stokte *^ zijn stem een oogenblik, en werden zijn oogen vochtig *^. „Want," ging hij weer op bedaarden *^ toon voort, „want toen ik wegging, majoor! was 't niet alles in orde met mij; ik was een beetje in den wind *^, zoodat ze daar wel eens gedacht zullen hebben dat 't met mij niet goed zou afloopen ^^ — Als men nu hoort, dat ik opgepast ^^ heb en de chefs over Yerkest tevreden wa- ren, dan zullen de menschen in het dorp mijn naam in eerlijke herinnering houden." „Ik beloof 't u, Yerkest! als gij sterft, zal ik alles goeds van u aan den burgemeester schrijven." ^Nu majoor ! dan ga ik gerust been. — Greet me- vrouw en de kinderen nog eens voor me, en bedank mevrouw voor haar belangstelling ^^ — en voor het goede, dat zij mij bewees, — God zegene ^^ u en uw gezin." Al hetgeen Yerkest had gezegd, was wel op ernsti- gen, maar tevens op den natuurlijken toon en met groote kalmte gesproken. En toch, toen hij zweeg en van vermoeidheid ^'* de oogen sloot, hoorde men niets dan het snikken ^^ der jonge soldaten. Ook de ouderen konden hunne tranen niet bedwingen, en zelfs de ma- joor deed geen moeite de zijne te weerhouden ^^. 't Was een familietafereel , die „vader der soldaten" op den rand ^' der krib zittende, hand in hand met een' zijner stervende zonen! Die ruwe klanten, zelfs gebla- 119 kerde ^' en vermagerde gezichten, met diepe lidteekens ^' en halfgesloten wonden, als kinderen weenende bij het sterfbed van een' breeder! Een tafereel, dat men waar- lijk niet in een hospitaal te velde zou verwachten ^^. En toch was 't juist zoo; die officier en die soldaten, die elkander in het yuur hadden leeren kennen, schaam- den zich niet hun gevoel lucht te geven ^'. Toen Yerkest de oogen weer opende, zag hij niets dan liefdevolle blikken van diepbedroefde makkers. „Komaan, jongens! niet gehuild ^^ omdat een kame- raad sterft! Ik ga gerust been. — Ik dank u wel — dat gij mij zoo goed oppastet; gedurende mijne ziekte hebt gij mij als trouwe jongens geholpen." Een voor een stak hij nu zijn makkers de klamme hand toe, en een voor een kwamen zijne makkers met afgewend hoofd en gebroken hart die hand drukken. Nog eens vatte hij die zijns chefs, en zeide: „Dag , majoor ! denk nog eens aan Verkest ! — Vaarwel !" „Dag, brave kerel! God zegene u!" Een uur later sliep Verkest zacht en kalm in, cm niet weer te ontwaken. 1 to feel the want of. 2 indifferent. 3 proofs. 4 to hold cheap. 5 at stake. 6 to sound. 7 to exchange. 8 use. 9 to take care of. 10 patient. 11 dish. 12 dainties. 13 served, out. 14 ac/iferMi^gregraan, to grow worse. 15 to strike. 16 native. 17 groaning. 18 curtain. 19 sign. 20 fan. 21 perspiration. 22 to refresh. 23 grief. 24 to address. 25 rough fellows. 26 heart-rending. 27 it is all over with me. 28 besides. 29 to dread. 30 to fail. 31 missionary. 32 sufficient. 33 wrong things. 35 temptation. 36 to endeavour. 37 eternity. 38 exactitude. 39 unjust. 40 to perform. 41 solemnly. 42 grace. 43 to perform. 44 becomingly. 45 chilly. 46 to give way. 47 moist. 48 calm. 49 in den wind gaan , to go wrong. 50 to end. 51 to behave well. 52 interest. 53 to bless. 54 fatigue. 55 sobs. 56 to restrain. 57 edge. 58 bronzed. 59 scars. 60 to expect. 61 to give way to. 62 to howl. 120 C. E. VAN KOETSYELD. De rentenier van het dorp. Korten tijd na mijne komst op Mastland, werd het beperkt ^ getal der heeren en der zwarte rokken nog met een vermeerderd , — een rentenier; en daar deze geheel buiten onze gewone dorpsclassificatie valt, ben ik wel genoodzaakt, aan de beschrijving van zijn persoon een afeonderlijk hoofdstuk te wijden ^. Indien mijn boekske de eer mocht hebben van velen stadslezers in handen te komen, zullen zij waarschijn- lijk vragen: „Is een rentenier dan zoo een belangrijk * wezen? of is het den schrijver te doen, om zijn boek te vullen?" — Ja lezers, hij is een belangrijk wezen — ^ onder ons. Zie de kostbaarheid * van de meeste zaken hangt af van hare zeldzaamheid ^. Keisteenen en aardappelen ver- schillen hoofdzakelijk door hun aantal van diamanten en ananassen ^ Bij u, vooral in de groote koopsteden, zijn menschen genoeg en heeren in overvloed. Een ren- tenier is er iemand , die u voor de voeten loopt ' , ter- wijl gij ijverig bezig zijt. Hoogstens acht gij hem nuttig , als een gieter ^, om groot geld in 't klein te versprei- den; of ook als den bond Munito, om stilzwijgend eene plaats aan het schaakbord of de speeltafel ^ te bezetten. Overigens heeft hij geen stem ^^ in zaken i\ Er is dan ook eene natuurlijke antipathie tusschen een' rentenier en eene koopstad. Bezigheid en duurte zijn twee ziekten die er inheemsch zijn en waarvan hij een doodelijken afschrik heeft. Daarom trekt er ieder voorjaar, tegen de Meimaand, gewoonlijk een zwerm landverhuizers '^ van dit slag ^^ ter poorte uit, en verstrooit zich heinde en verre ^*. 121 Maar hoogst zeldzaam verdwaalt *^ een van deze zwervelingen in onze streken. Renteniers, als trek- vogels *^ beschouwd, zijn geneigd om te zwerven, ten einde aldus hun grootsten vijand, den tijd, met geza- menlijke krachten te dooden. Waar dus eenigen hunner zijn, liefst op een goedkoop en gelegen ^^ dorp of in een miniatuurstadje , trekken vanzeif de anderen been. Het was dan tot algemeene verbazing, dat in bet voorjaar van 1839 voor ons recbtbuis een rijtuig stil- bield, beladen met een rentenier. Hij bad, ik weet niet boe , geboord , dat bij ons een net burgerlijk buis te koop stond, waarin binnen kort een oud en eenig landman, de eenige rentenier van de plaats, gestorven was; en bij was niet ongenegen ^*, om in dit buis, zoo bet bem aanstond *^, dezelfde affaire te continueeren. De erfge- namen , die met een buis zonder winkel ^ ^ of melkerij volstrekt geen raad wisteu, waren biermede zeer in bun scbik; en de beer Duifbuis kocht de woning voor een matige som gelds, ofscboon zij bem zeker nog minder zou gekost bebben, indien de zaak door de tweedeband ware gegaan en de rentenier acbter de scbermen ^" ge- bleven. Maar ik meet u een weinig nader met de vroegere gescbiedenis van onzen man bekend maken, gelijk ik die van tijd tot tijd uit goede bronnen ^^ ben te weten ge- komen. Adrianus Duifbuis (een beroemde naam!) is iemand van goede afkomst. Zijne ouders waren menscben van middelen, en zijn ongeluk is, dat bij dit te vroeg ge- weten beeft. Zijne eenvoudige moeder was zoo ingeno- men met baar eenig zoontje, zoo bevreesd, dat bij zicb aan noodeloos lijden zou blootstellen , dat zij bem bij elken arbeid berinnerde: „Janus-lief! verg u zelven niet 122 te veel: gij behoeft het toch eigenlijk voor uw brood niet te doen, jongen!" — Ware Janus nu een luiaard ^^ geweest, dan zou hij niets geworden zijn, en rustig en rijkelijk hebben kunnen teren ^^ op het ouderlijke erf- goed. Maar dit streed tegen zijn' aard ^*, zoowel als te- gen den wensch van zijn' vader. Als jongeling besliste hij zich tot de studie der medicijnen; maar de Latijnsche grammatica viel hem bitter zuur, en, daar hij het toch voor zijn brood niet behoefde te doen , brak hij er zoo weinig mogelijk zijn hoofd mede. Daarbij beweerde ^^ zijn vader, dat een dokter niet door Latijn spreken maar door oefe- ning en practijk, zieken moest leeren genezen ^*, en Janus kwam op de academic, zonder dat iemand recht wist, hoe hij er had kunnen komen. Hier was hij wel een goed patriot, maar een slecht medicus; en toen de komst der Franschen de staatkundige twistvragen be- sliste , begon hij eerst te begrijpen , welk een berg van moeielijkheden hij nog had door te worstelen, eer hij Medicinae Doctor worden kon. En met den oprechtsten lust tot dit vak ^^ gaf hij het, na eene en andere po- ging om door zijn examen te komen, weldra op, daar het toch zijne hroodwinning niet was. Er was dan ook niets aan verbeurd ^*. Moeder vreesde zelfs voor de besmet- ting ^^ der zieken, daar men zich toch niet aan behoefde bloot te stellen, als H niet noodig was; en vader be- zorgde hem spoedig een post ^'', die wel niet voordeelig, maar toch eervol was. Hier bevond hij zich recht_ op zijne plaats , en zijne republikeinsche denkwijze deed hem met vurigen ijver zijne betrekking vervullen. Hij speculeerde dan in effecten ^^, en was daarbij op de hand ^^ van Grrieken, Columbianen, Cortes en alle moge- lijke liberalen, daar hij spoedig geloofde^ wat hij hoopte Ongelukkig is de Vrijheid een slecht financier, en Duif- huis begon nog maar eyen bijtijds te begrijpen, dat hij wel niets voor zijn brood behoefde te doen, maar het toch hoog noodig werd, er iets voor te laten ^^. Hij ver- zamelde dus het overschot ^^ van zijn vermogen, en zocht een stil en weinig bezocht hoekje op, omdat zijne laatste lotgevallen hem een' af keer hadden ingeboezemd ^^ van al, wat den naam van stedeling draagt. En die af- keer is bij hem zoo diep geworteld, dat, als mijn goede oom Jan, dien hij geheel niet kent, op het dorp komt, den geheelen dag zijn gordijntjes toegeschoven '*° blijven. Toen ik dit alles vernomen had, verwonderde ik mij eenigszins , dat hij , na zoo van de eene hand in de andere te zijn overgegaan, als een sleutel, dienergens op past *% er nog zoo vroolijk en welgedaan uitzag, zoodat men 124 hem waarlijk tien jaren minder schatten zou, dan hij er telt. Maar zoodra ik hem nader leerde kennen, be- greep ik, dat hij dit, behalve aan eene vaste en gere- gelde gezondheid, te danken heeft aan zijne eigenliefde. Hi] heeft zich nooit overspannen *^, nauwlijks ingespan- nen bij eenigen arbeid, en daarbij heeft hij nooit eenig ongeluk aan zich zelven, maar alles aan de omstandig- heden geweten *^. Hevige hartstochten hebben hem nimmer beroerd ** vooral nadat zijn eerste republikeinsche ijver een weinig bekoeld is. Aan het geld heeft hij zich nooit bijzonder gehecht, terwijl hij ook nimmer eigen- lijk gebrek heeft geleden. En alles te zamen genomen, heeft hij nooit tegen den stroom opgeroeid *^, maar zich steeds daarvoor laten afdrijven, tot zijn scheepje hier beland is. 1 smal. 2 to dedicate, or consecrate, — spelt weiden — to graze, uit te weiden to expatiate. 3 important — helangwekkend interesting. 4 value. 5 rarity, scarcity. 6 pincipples. 7 to be in the way. 8 a watering-pot, from gieten to pour and to cast — of molten metals etc. 9 card-table. 10 vote; in other significations — voice. H things: i.e. in this sense ((business-matters)). 12 emigrants. 13 sort — in other senses: a blow, a battle. 14 in all directions. 15 to wander, to lose one's way. 16 birds of passage. 17 well situated. 18 disinclined. 19 to suit. 19 shop; in other senses: cor- ner. 20 scenes. 21 sources. 22 sloth. 23 to hve on. 24 to go against the grain. 25 to assert. 26 to cure. 27 profession. 28 lost — hterally: forfeited. 29 infection. 30 appointment situation; otherwise post — in the same senses as the English word. 31 to get on with. 32 sent in his resignation. 33 Exchange — lite- rally: a purse. 34 regular. 35 stocks. 36 on the side of. 37 to give up. 38 remains. 39 to inspire. 40 drawn close. 41 to fit. 42 to over-exert. 43 past part, of wijten^ to reproach. 44 to agitate. 45 to row. 125 C. BUSKEN HUET. Eene stiefmoeder, „Ik wou veel liever dat er een huishoudster was ge- komen. Zoo'n nieuwe mama, wat heb je er aan?" * „Maar Anna, bedenk * toch van wie ge spreekt. Papa weet beter dan wij , wat voor ons en anderen dien- stig is." „Papa heeft gelijk ', Keetje groot gelijk; dat geef ik toe *. Maar mama?" „Hoe kunt ge zoo dwaas wezen? Als papa niet om mama gevraagd had, was zij immers onze mama niet geworden? Mama kan toch niet helpen, dat papa liever haar heeft dan een huishoudster?" „Best mogelijk. Maar ik wou dan liever een huis- houdster." „Nu, een huishoudster is ook niet alles." „Toch liever een huishoudster dan een stiefmoeder." Dus keuvelden *, onder het naar bed gaan, twee meisjes van twaalf en veertien jaren. Zij waren de oud- sten van een zes- of zevental halve weezen ^, jongens en meisjes door elkaar, over wie Anna, de oudste van alien , zoo goed zij kon toezicht hield. Twee jaren gele- den ^ was de moeder van het gezin „komen te vallen" ^; eene voormalige dienstbode was over de huishouding gesteld geworden; oneerlijkheid en nalatigheid hadden hare verwijdering noodzakelijk gemaakt; de handels- zaken van den vader gedoogden ® niet dat hij zelf de verzorging van alles op zich nam; afkeer '** van bezol- digde huishoudsters , half juffrouwen, half dienstbaren, had hem naar een tweede huwelijk doen verlangen; dat huwelijk was kortelings voltrokken ; sedert weinige dagen had de jonge vrouw haar moeilijk work aanvaard ** — 126 en wij vernemen uit de samenspraak der beide kinde- ren, dat noch rozengeur noch maneschijn gezegd konden worden de hier ondernomen taak te verdichterlijken ^^. Nog had de eerste wittebroodsweek *^ niet uitgeduurd, en reeds was de speelman van het dak ^ *. Keetje was aanstonds volgzaam en meegaande genoeg. Maar de oudste , van wier stemming ^ ^ zooveel af hing kostte hare stiefmoeder menigen zucht en vrij wat stille tranen. Zij was een goed kind, uitmuntend van aan- leg, doch zoozeer vervuld met de herinnering aan de overledene *^, dat zij blind scheen voor de zorgen en offers ^^ door de tweede moeder aan haar besteed en gebracht. Noch dezer goedheden, noch de berispingen haars vaders, noch de terechtwijzingen van haar jongere zuster, niets scheen in staat haar te winnen. De stief- moeder was en bleef in hare schatting eene vreemde- linge, die inbreuk ^^ was komen maken op hare rechten als oudste dochter, op hare vooruitzichten als alleen- heerscheresse over de huishouding haars vaders. Meisjes tusschen de veertien en vijftien, wanneer ze kwaad willen, zijn de hardvochtigste aller schepselen. Nog jongensachtig genoeg om, bij buiig ^® weder, tus- schen licht en donker, met de broers een potje te knikkeren ^" of een gangetje te drijftollen ^' , zijn zij te- vens afgericht ^^ in onnaspeurlijke plagerijen ver boven het begrip van knapen verheven. Zwaar weegthaarjuk ^* op de dienstboden , inzonderheid op het loopmeisje , zelve nauwelijks zestien. Zwaar ook, indien de omstandigheden haar dit raadzaam doen keuren, op vader en moeder. Hare ondankbaarheid is grenzenloos, hare zelfzucht bo- demloos ^*, hare lichtgeraaktheid zinneloos , hare koppig- heid roereloos, hare opvliegendheid toomeloos. Doch deze „zwarte tijd" , deze galperibde der jonge deernen, I 127 houdt niet aan ^^. Het is een overgangstijdperk 5 en geen vier jaren verloopen, of de goedgestemden onder haar slaan om *^ als een blad. Dan stelt men u voor aan „niijn oudste dochter, die van het voorjaar haar belijde- nis heeft gedaan" ^^, en gij kunt het niet op ^^, zoo lief als zij geworden is. Is dit hetzelfde wezen dat gij , bij een vroeger bezoek, toornig over eene onbeduidende aanmerking , de kamer zaagt uitstuiven ^^ , de deur hoordet toekletsen ^^ , de trap opsnikken, en waarvan de moeder u zeide, dat ze er „zoo'n moeilijk kind" aan had? Aldus Anna. Zij heeft haar achttienden verjaardag niet afgewacht om tot inkeer te komen ^\ Sints langer of korter, maar nooit helderder dan op het oogenblik waar- van wij thans gewagen, ziet zij in, hoeveel zij aan hare stiefmoeder verplicht is. En niet alleen zij , maar het gansche gezin. Een liefderijk en verstandig bestuur heeft de ordeloosheid van het tweejarig interim vervangen ^^. Al is de kinderbende met nog een broertje en nog een zusje aangegroeid, de nieuwe moeder is er niet kari- ger ^^ om geworden in liefdebetoon aan de eerstgebo- renen. Anna bewondert eene tot hiertoe onbegrepen zelfverloochening ^*. Niet zonder sehrik bedenkt zij , hoe- veel door haar zelve is bijgedragen 'om dien heldenmoed op de proef te stellen ^^. Dit denkbeeld is haar een tel- kens nieuwe spoorslag ^^ om het misdrevene goed te maken ^^ en de herinnering er van uit te wisschen. Keetje en zij schijnen een verbond gesloten en bezwo- ren te hebben (is niet elk rein hart een altaar, en elk heilig voornemen eene gelofte ^^, bij dat altaar gedaan?) om het overgeleverd veroordeel tegen stiefmoeders eens en voor altoos te schande te maken ^^ 1 aik heb lets aan ...=... is of use to me; 2 remember. 3 to be right. 4 (i.toegeveny> to allow, to grant. 5 to chat. 6 orphans. 128 7 ago adv.; te same word as past part of the verb dijdeny) means: suffered. 8 colloquial: ((died)). 9 to allow. 10 aversion. 11 undertaken. 12 to render poetical. 13 honeymoon. 14 a coll. expression: all gaiety at an end. 15 humour. 16 deceased. 17 sacri- fices. 18 inhreuk maken, to encroach on. 19 showery. 20 to play a game of marbles. 21 to spin a top. 22 trained. 23 yoke. 24 fathomless. 25 to last. 26 to turn. 27 to be confirmed. 28 cannot understand. 29 to rush out. 30 to slam. 31 to come to herself. 32 replaced. 33 sparing. 34 abnegation. 35 to put to the proof. 36 inducement. 37 to make reparation. 38 a vow. 39 to refute, to shame. DE OUDE HEER SMITS. Wie is het? Zijne entree de chambre is onberispelijk ^ Zijn toilet is sierlijk, zijne frisure laat niets te wenschen over. Hij spreekt keurig * Fransch , en in zijn geheele bonding ' is iets, dat een bescheiden besef * verraadt van zijne eigene verdiensten, dat wij niet afkeuren ^ mogen in ieraand, die weet, dat hij een meester in zijn vak ® is. De dames ontvangen hem ten alle tijde met genoe- gen. Hij weet al het nieuws uit de stad, en heeft in Parijs de laatste modes gezien. Hij behandelt de heeren, vooral de ouderen, met eene zekere voorname onver- schilligheid ^ , welke van zijne onaf hankelijkheid getuigt ^ ; maar een bal, eene soiree^ of een concert zou, zonder hem, voor de dames niets dan verdriet opleveren ^ Zijne bezoeken zijn nooit te lang gerekt, en hij speelt de hoofdrol, — zoodat man en vader voor hem wijken ^^ moeten — zoolang hij verkiest te blijven. Hij verstaat meesterlijk de kunst om zich gewenscht te maken, door op eene niet overdreven " wijze echter, 129 op zich te laten wachten, en zijne komst bij de eene dame als eene haar welgevallige ^^ opoffering van eene andere te doen voorkomen. Daarom toont hij evenwel geene dwaze vooringeno- menheid met de eene of de andere, welke hem vijanden zou kunnen maken. Hij kent het vrouwelijk hart, en weet wel , dat men minder op de oprechtheid , dan op het aantal zijner complimenten zal letten. Hetgeen , waarmede hij heden de schoone blondine vleit ^^; gebruikt hij morgen als hij hare bejaarde tante bezoekt; hij spreekt met eene zekere minachting over zijne mededingers ^ * , welke de bewustheid van zijn eigene kracht doet uitkomen, en hij is met een streelende blindheid geslagen ^^ voor de gebreken i® van diegenen, in wier gezelschap hij zich bevindt , hoewel hij duidelijk laat doorstralen ^.^, dat hij die van anderen zeer goed opgemerkt heeft. Hij laat zich door geene vooroordeelen ** van stand ^^ en rijkdom verblinden; hij frequenteert onverschillig alle huizen waar hij eenig voordeel voor zich zelven ziet; hij is evenzeer op zijn gemak met de hofdame als met de vrouw van den kleinen burger. Aan dozen vertelt hij gaarne. — en hoe gretig ^° wordt hij niet aange- hoord! — veel van zijne bezoeken in de groote wereld, waar de looze ** verrader weder met diepe minachting over de pretenties der burgerlui spreekt ! — Pretenties , mijne geliefden, waarover wij ons alien ergeren, niet waar? — en die wij nooit, nooit door ons voorbeeld, aanmoedigen '*! Zoodoende wordt hij een veel gezocht ^^, ja, bij velen in de wereld, een onmisbaar mensch. — Als men hem verwacht, en hij uitblijft, is de teleurstelling ^* veelal grooter, dan het onvoorzien *^ wegblijven van den meest 9 130 geachten gast op onze partijen; zijne kleine oplettend- heden, zijne hulpvaardigheid , zijne onschuldige vleierij maken hem tot een' algemeenen lieveling der dames, en zoo zij achter zijn' rug over hem spotten ^^ is dat alleen, omdat zij niet willen bekennen ^', hoe onmisbaar hij haar geworden is. Mijn waarde jonge vrienden ! gij , die pas in de we- reld treedt en niet weet, hoe u te houden ^^, om vooruit te komen: gij die gevoelt, dat gij lomp en onhandig ^® zijt : gij , wien de complimenten en de baard nog in de keel blijven steken; gij, die echter met de edele zucht bezield ^^ zijt, om in de groote wereld te schitteren '*; gij , die hoe goed opgevoed anders , nog geen toon van conversatie hebt; gij, die den slag niet hebt ^^ommetde behoorlijke '^ deftigheid over nietigheden ^* tepraten; — neemt hem, dien ik u afgeschilderd ^^ heb, tot voorbeeld ! — Dan zijt gij gered! Zoek hem in praatzucht ^^ j in uiterlijk, zoo mogelijk, — en vooral in karakterloosheid te evenaren, en in alle kringen zult gij niet alleen een gewenschte gast zijn; maar nog meer — en dit meet uw ideaal wezen, gij zult een algemeen lieveling der dames worden, — zonder een vijand te hebben onder de meest yerstandige mannen! Gelooft ook niet, dat ik u eene denkbeeldige ^' vol- maaktheid voor oogen gehouden heb; ik heb geen ideaal geschetst; — hij, dien ik afgeteekend ^^ heb is een we- zenlijk, levend raensch van vleesch en bloed; hij is gereed ook u, even als vele anderen tot voorbeeld te strekken: — ik zal hem morgen bij u zenden: — het is — onze kapper ^®! 1 faultless. 2 perfectly. 3 manner. 4 conviction. 5 to blame. 6 profession. 7 indifference. 8 to bear witness. 9 afford. 10 to give way. 11 exaggerated. 12 pleasing. 13 to flatter. 14 rivals. 15 131 stricken. 16 faults. 17 to appear, 48 prejudices. 19 rank (the same word signifies, too, situation, position). 20 eagerly. 21 cunning. 22 to encourage. 23 sought. 24 dissappointment. 25 unexpected. 26 to laugh at. 27 to own. 28 to behave. 29 awkward. 30 inspired. 31 to make a brilliant figure. 32 aden slag hehhem) , to have the gift. 33 becoming. 34 trifles. 35 depicted. 36 talkativeness. 37 imaginary. 38 sketched. 39 hairdresser. P. VAN LIMBURG BROUWER. Kapitein van Berkel. In de nabijheid van het fraai gelegen dorpje * Diepen- beek , in de provincie Gelderland , verheffen zich uit een groep hooggetopte ^ eiken en iepen twee torentjes , be- hoorende aan een gebouw, dat weleer een groot kas- teel, thans voor de helft afgebroken, voor de andere helft in een smaakvol buitenverblijf herschapen ^ is. Dit kasteel, nog steeds bekend onder den eerwaardigen naam van het slot Ammer stein , was nu twee jaren ge- leden, en is waarschijnlijk nog, de woning van een oud * zeekapitein, een man, die vele steden en volken gezien had, en de harten der menschen beproefd. Nog zeer jong, als licht matroos ^, begonnen, had kapitein van Berkel de zoo moeielijke kunst van gehoorza- men , op eene soms wel wat gevoelige , maar toch voor een jong mensch zeer profitabele, wijze geleerd. Ver- volgens was hij , na verscheiden reizen naar Oost en West, ook naar de Middellandsche ^ zee, gedaan te heb- ben, derde stuurman ^, en zoo tweede en eerste gewor- den, waarna hij, het opperbewind ^ over een' bodem verkregen hebbende, in deze hoedanigheid nog verschei- den malen denzelfden weg been en weer voer, dien hg 132 reeds zoo goed, in zijne mindere qualiteiten had leeren kennen , en dit zoo dikwijls , dat hy , eindelijk overtuigd geworden, dat het in een goede haven toch beter is dan altijd op zee te zwalken ^, zijne reeders ^® bedankt had, en zich op het zoo even vermelde kasteel Ammerstein gevestigd ^^ De menigvuldige gevaren, die kapitein van Berkel ge- lukkig had doorgestaan, en over 't geheel zijn onrustig leven , hadden hem bijzonder geschikt gemaakt voor het genieten van de stilte en de rust van een beperkten en huiselijken ^^ kring. Kapitein van Berkel was niet als die vreeke ^^ troetelkinderen '* der fortuin, die zuchten bij de geringste bezigheid, en die, als zij niets te doen hebben , zich doodelijk vervelen ^ ^. Een mensch, die zijne vorderingen ^* op den levensweg gewoon is af te meten naar het aantal der door hem aangeleerde talen of uitgelezen ^° boeken, kan zich van het genoegelijke van zulk een' toestand geen denkbeeld maken. Zoo iemand kan niet begrijpen dat er voor den menschelijken geest eenige andere werkzaamheid zou kun- nen bestaan, dan schrijven of lezen. In onzen kapitein althans zou men zich zeer vergissen, indien men daaruit, dat hij weinig las of schreef, zou willen opmaken " dat zijn geest ^^ niet werkzaam was. Schrijven had hem altijd veel moeite gekost. Toen een zijner reeders zich eens 133 beklaagde ^^ zoo zelden tijding van hem te krijgen, ant- woordde hem de kapitein : Gij hebt goed praten '* , maar gij moest eens zien wat het mij kost een' brief bijeeu te krijgen. Voor ulieden, die den ganschen dag op uw kantoor zit te krassen ^^, is dat niets; ik zweet er altijd zoo van dat ik er nooit aan denken kan, dan op zeer hooge breedten ^®. Gij moogt het gelooven of niet, maar zoolang ik nog beneden de 60 graden noorder- of zui- der-breedte ben, kan ik in mijne kajuit met de ramen open geen brief aan u (als het ten minste iets meer zal zijn dan een voddig kattebelletje ^^) klaar krijgen, of de rok meet er bij uit. Lezen ging beter. De kapitein had zelfs, voor een zoo practisch werkzaam mensch, veel gelezen; en nu, in zijn otium , las hij , in de winteravonden ('s zomers las hij nooit) ten minste anderhalf uur, zonder zijne oogen op te heffen. Yan Kok, Vaderlandsch Woordenboek, had hy toch, in een jaar, de halve A uitgelezen; dat zijn twee deelen ^*. Evenwel, menigeen zal het weinig vin- den. En toch, zoo ik zeide, de geest van kapitein van Berkel was in 't geheel niet werkeloos. Denken durf ik het haast ^® niet noemen, omdat hij zelf het (misschien uit nederigheid) ^^ dien naam niet wilde geven; maar hetzij men het herinneren, herdenken, recapituleeren , of hoe ook, noemen wil ^^ , zijn geest deed iets, daar kan men zich op verlaten '^, en die werkzaamheid stelde hem in staat ^^, gansche uren achter elkander, onder zijne veranda te zitten, zonder eenige andere uitwendige bezigheid dan het ophalen '* en uitblazen van den rook uit eene enorme meerschuimer pijp, en het van tijd tot tijd bekijken van dezen inderdaad fraaien kop, om te zien hoe ver hij al was. De kapitein was overigens, zoo als zeelieden dit meer 134 zijn, in huis zeer schikkelijk ^^, schoon ^^ somtijds wel eens wat bemoeiziek , vooral ten opzichte van het eten , gelijk hij ook, aan boord, den kok altijd geducht had nagereden ^^, maar met dat al ^* de beste huisvader van de wereld. Slechts nu en dan , als hem het rechter been , waar hij eens een engelschen kogel ^* in gekregen had , met verandering van weer, wat stak '^^ ^ verloor hij die gelijkmatigheid *^ wel eens, die hem anders kenmerkte *^. Ook kon hij, ten opzichte van die onderwerpen, waar- omtrent zijne opinie gevestigd was, niet gemakkelijk tegenspraak *^ velen. De kapitein was, onder anderen, een verklaard voorvechter ** van het golvenstillend ver- mogen van de olie en — van de noodzakelijkheid der formulieren van eenigheid ** in de kerk. Het eerste was niet anders dan het gevolg eener veeljarige ondervin- ding. Het andere, schoon in een minder nauw ver- band *^ met 'smans vak *^, word echter door hem daarop zeer vernuftig toepasselijk gemaakt. Praat mij niet van uwe nieuwigheden **, zeide hij meermalen, wanneer hij iemand hoorde, die (zoo als men gewoonlijk zegt) wat liberaal was op het stuk ** van godsdienst. Bewijs mij eerst dat ik op zee te recht kan, zonder kompas, en dan zal ik u toestemmen *®, dat wij de formulieren wel kunnen missen. Een mooi ding, als gij den wegwijzer ** voor u hebt liggen, liever zelf op goed geluk in zee te steken! Den loods ^* van boord te zenden, op een onbekende kust! Uwe oogen toe te doen ^^, als gij niet anders te doen hebt dan de kaart te raadplegen ^*, die anderen voor u gemaakt hebben, en waar alle boehten van de kust, alle ondiepten, alle stroomen, duidelijk op zijn aangewezen *^! 1 little village of (where ((of» is used in Engl, before geogra- phical denominations it is omitted in Dutch). 2 towering. 3 trans- 135 formed. 4 ex-captain, {oud old, when used in this signification , is not declined). 5 able-bodied seaman. 6 Mediterranean. 7 mate. 8 chief command. 9 to roam. 10 shipowners. 11 established. 12 do- mestic. 13 effeminate. 14 spoiled child. 15 to be bored. 16 to sit at ease. 17 to utter. 18 to share. 19 progress. 20 perused. 21 to conclude. 22 wind. 23 to complain. 24 it is easy to talk (remark here the use of agij hebt goedy) . . . foUowedby an Inf. comp. the French: vous avez beau . . . 25 to scribble. 26 latitude. 27 a scrawl , on a scrap of paper. 28 volumes. 29 scarcely. (The subst. hahst means haste). 30 modesty. 31 please to call, (willen is often used in this way in Dutch). 32 to feel assured. 33 enabled him. 34 to inhale. 35 easy going. 36 though (The adjective sc/ioon means fair, beautiful). 37 to control strictly. 38 met dat at nevertheless. 39 bullet. 40 to pain (literally to stab, to stick, to sting). 41 equani- mity. 42 to characterize. 43 contradiction. 44 champion. 45 unity. 46 connection. 47 profession. 48 innovations. 49 on the subject. 50 to grant. 51 guide. 52 pilot (loods a shed). 53 to close. 54 to consult. 55 indicated. W. J. HOFDIJK. Een avond op de heide. Wij wandelen op de heide tusschen Baarle en Til- burg, onder den rechtsban ' van het aloude dorp Alfen, en houden een breeden zandigen weg. Ziet gij daar het heuvelige veld met zijn bruingroene sprei *, van erica's doorstikt ^, in de luwte, tusschen twee denne- bosschen? — Daar willen wij afwijken * van de ver- moeiende rulle * heibaan, en ons een poos ter ruste zetten, al is het ook, dat het late uur van den dag eerder tot speed dan tot toeven * maant. Hoe rustig is het hier, hoe lieflijk de ernstige een- 136 zaamheid! Het scherpe licht van den hellen dag is ver- dwenen, en het gloeiend goud en het blinkend oranje, dat ten westelijken hemel begint uit te stralen, vloeit als eene fijne, roodkleurige adem over de heide: tint de hellingen ^ der heuvels met een bijna doorschijnenden * glans, en doopt de wazige ^ toppen der blauwe, rood- achtige dennen met een smeltenden purper- en goud- gloed, die verhoogd wordt door de donkergrauwe duis- ternis , zich uitbreidende onder de ranke ^ ^ stammen daar beneden. Zelfs de steeneu molen, daar op eenigen af- stand voor u, scherp zijn kantigen " vorm en ranke wieken afteekenende tegen het groenachtig blauw der noordeiijke lucht, verliest van zijne ruwheid, waar die teedere avondstralen hem verlichten. Hoe prachtig is de harmonie in de natuur, en hoe wonderbaar tevens! De rauwe kreet van den reiger ^*, die er zijn' makker toeroept, schijnt, hoe vreemd ook, een eigenaardige toon, die bij de eenzaamheid van het oord, het geheimzinnige van dit avondlandschap behoort. En middelerwijl is de gloeiende zonneschijf , allengsge- daald, nedergezonken , en heeft het stralend hoofd aan de kimme ^^ ondergehaald. Licht en schaduw zijn over de heide samengesmolten tot eene onzekere ^* schemering, en de duisternis treedt buiten het denne- bosch , om de gansche landstreek te overvleugelen. Zwart wordt het woud, en grauw de heide, maar heerlijk holder welft zich ^^ nog de fijn-blauwe lucht daarover, en het westen biedt een nieuw, naamloos schoon schouwspel: de purperen dampen en violetkleu- rige wolken, met hunne tintelend helle zoomen ^®, zijn afgedreven ^^; het stralend avondrood is geslonken ^* tot een donkeren, koperachtigen gloed; maar bijna te mid- den daarvan vertoont de zinkende maan heure ^^ bleek- 137 gouden sikkel met zulk een tooverachtige ^" werking, dat ge voor dit aanbiddelijk-stille , vriendelijk-rustige ta- fereel de prachtige avondroodflikkering niet terugvraagt. En zoo ernstig is uw geest gestemd onder den in- vloed van den toon der natuur, en zoo verneembaar ^' spreekt in uwe ziel het bewustzijn barer eeuwigheid , dat ge u geenszins ontzet ^^, wanneer ik u opmerkzaam maak op den aard van het landschap rondom u: — gij hebt u gelegerd te midden van een kerkhof ^% en uwe zitplaats is een grafheuvel. 1 jurisdiction. 2 surface: — literally: coverlet. 3 embroidered. 4 leave, 5 rough. 6 to tarry, to remain. 7 sides. 8 transparent. 9 hazy. 10 tall, slender. 11 ani,ular. 12 heron. 13 horizon. 14 indi- stinct. 15 to be vaulted. 16 edges, borders. 17 to float away. 18 to shrink. 19 poet, for hare. 20 magic. 21 audibly. 22 to be terri- fied. 23 a churchyard. A. PIERSON. E u d i a. Onze pastorie moet men weten is nog altijd het kleine huisje van de Boogaerdenstraat. Klein was het van den beginne aan, maar nu, God zij geloofd, was het ook te klein geworden. Had ik dan geen ruimte noodig om naar behooren ^ te kruipen op handen en voeten ^, ten rijpaard voor mijn oudsten jongen, mijn Louis, een knaapje van twee jaren met schitterende bruine oogen en een' donkeren krullebol? Kleine huizen zijn bovendien zoo gehoorig; want, als ik mijn bruinoog ' schoone sprookjes ver- haalde onder begeleiding der pianino, maakten wij ge- regeld het kleine schreeuwertjo wakker, dat juist zijne 138 intree * in de wereld had gedaan onder den naam van Henri Daniel. Wij verhuisden ^ derhalve en deden een goeden ruil *: een ruime suite beneden , en boven een voorkamer , van waar wij het uitzicht hadden op aankomende" en vertrekkende treinen, op het station en over het station henen op een reeks ^ van heuvelen, fraai beplant. De binnenkamer werd ons heiligdom ^, ik bedoel ons woonvertrek. Een donker behang ^, een breede schoor- steenmantel , welgevulde ^ ° overgordijnen , een paar groote fauteuils, een portret van Goethe en als pendant — o dichter van het „Ewig Weibliche !" — de Vierge de Madrid van Murillo met haar halve maan, en, zou ik u vergeten ? , mijn piano : het gaf de gezelligheid ^ ^ aan onze huiskamer , die niettemin ^ ^ zeer ongezellig ware geweest zonder nog iets. lets? — Och, ik meen ook iemand, maar als ik nu in een ge- drukt boek over die iemand sprak , zouden immers die haar kennen mij beschuldigen van de eenigste ^' te zijn die haar niet kende. Men sticht ^* toch geen eerzuil voor het eerste lente- zonnetje, noch voor de avondstar, noch voor het lelietje der dalen ^^, noch voor den zomerregen, ,,die drenkt ^* het dorstige land". Lees eens het ^Madeliefjen" '* ^ van Beets , aanschouw daama Ary Scheffer's „Reinen van harte", sla eindelijk de bladzijde op, waar geschreven staat: ,.Zalig zijn de zachtmoedigen" , en gij ontvangt den indruk , dien zij u geven zou. Maar wie zij is? Gij zoudt zooveel kunnen vragen: bij voorbeeld, waarom ik het nooit koud heb ^* in deze koude wereld; waarom ik zoo dikwijls droom van een 139 glimlacli en trouwe oogen; waarom een zachte stem, als vertroostende muziek, staag ^^ door mijn woning ruischt ; waarom ik zoo goed begrijp wat het zegt een kind van God te wezen vol van goedigheid, vol van blijdschap, vol van vrede? Niet zoo onbescheiden ! Louter '•* om uwe nieuwsgie- righeid te voeden , jaag ** ik geen bios op twee wangen , waarvan de rozen nog niet verdwenen zijn, al werden ze reeds eens besproeid ** met tranen, zachte tranen om een zwak schepseltje, dat Gods Engelen maar zouden opyoeden omdat het zoo zwak was. Kom, treedt het woonvertrek weder uit. Laat de ge- duldige moeder met hare vroolijke kinders aan boezem en knie er u niet bederven voor de werkelijkheid om u heen ^', waar gij tooh niet dikwijls zooveel aardsche vreugd terugvindt , als waarvoor in mijn huiskamer God dagelijks gedankt had. 1 comfortably. 2 on all fours. 3 dark eyed boy. 4 contr. of intrede entrance. 5 to move. 6 exchange. 7 a row. 8 sanctum. 9 paper. 10 full. 11 cosiness. 12 however. 13 only person. 14 to erect. 15 lily of the valley. 16 to water. 17 a daisy. 18 to be cold 19 for gestadig, constantly. 20 merely. 21 to call up. 22 wetted. 23 around you. G. KELLER. Tusschen Zweden en Noorwegen. Wij verlieten ' de woning van den laatsten Zweed- schen boer en trokken voort, altijd voort, berg over, wouden en dalen door en beken en watervallen langs, totdat wij tegen elf uren weder eene woning bereikten. 140 Maar 't was geen gastvrije ^ woning, waaruit de vrien- delijke rookkolom ^ opsteeg, de grazende kudde * of de spelende jeugd ons bij de nadering verwelkomde. Het dak was ingestort onder de sneeuwbuien ^; de schuren waren vergaan ^, en de grond, die eens bouwland ge- weest was, lag als eene wildernis tusschen twee beken, die klaterend voortjoegen ' en de woestheid yan het oord nog verhoogden. Ik wil u niet met fictien bezig houden , allerminst met alledaagsche ; maar het is mijne schuld niet, dat mijne verbeelding mij die hoeve ^ voorspiegelde ^ zooals zij was , vijftig jaar geleden. Toen heerschte er welvaart en rijk- dom : getuige ^ ° dat vtjftal schuren , die nu ineengestort en met onkruid " begroeid zijn. Toen was die wildernis een vruchtbare grond, en de onafzienbare ^^ bergvlakten leverden voedsel ^^ in overvloed op voor de kudden die er graasden , en het bosch gaf meer hout dan de strengste winter eischte ""^ om den huiselijken haard te verwarmen. Maar om gelukkig te zijn wordt er meer gevorderd dan stoffelijke welvaart en zoo ^^ de bewoner en zijne gade tevreden waren met hetgeen akker en veestapel ^^ hun schonken, voor de zonen was de ouderlijke hoeve te eenzaam. Toen de knapen jongelingen geworden waren, trokken zij henen ""^ naar het zuiden, waar de arbeid zwaarder ^' en het leven moeielijker was, maar waar menschen waren en bedrijvigheid ^^ en beweging. Zij keerden jaarlijks voor eenige dagen naar de eenzame bergstreek weder en verhaalden van het leven der maatschappij daarginds ^'^j en telkens als zij vertrokken waren ontstond er groote leegte in het huis en hart der ouders. Slechts Martha was bij hen gebleven; maar ook zij was niet ongevoelig ^^ voor die verhalen uit de samenle- 141 ving *', envaak *' benjjdde ^* zij de golven der beek , die voortjoegen en voortjoegen naar dat onbekende land, waar zij wel nimmer komen zou. En waarom niet? Trokken er niet jaarlijks gansche scharen *^ van yrouwen en meisjes uit Elfdalen en Dalarne naar de groote stad; waarom zou zij zich niet bij haar voegen *®? En als zij dat zich zelve afvroeg, terwijl zij de kudde ^^ bewaakte, die heinde en ver ^* zich verspreidde oyer de vlakte, waar de kalme meren ^^ de wolkjes weerspiegelden , en zij zag dan ook hare eigene beeltenis ^" in die meren weerkaatst , dan gevoelde zij , dat Stockholm ook haar — misschien meer nog dan aan die anderen — geven zou wat haar hier ontbrak .... Nog leeft in Zweden's hoofdstad eene overlevering ^^ van een kind uit de berglanden, wier schoonheid geen wederga '^ had, die gevierd en bewonderd werd door alien. Zelfs de Koning ontbood '' haar aan het hof , waar zij in hare nationale dracht ^* verscheen; en maanden lang sprak men in alle kringen van de schoone berg- bewoonster. Toen verdween ^^ zij en niemand wist waar- heen. Als op de breede trappen ^® van de Skepsbro de lus- tige Dalkullar zich nederzetten en een oogenblik ver- poozen ^^ van haar zwaren arbeid , dan mengt zich ^^ soma eene oude vrouw onder de groep , wier taal ook door haar gesproken wordt. En zij vertelt van de dagen dat zij aan 't hof ^® kwam , en de Dalkullar luisteren spottend en ongeloovig naar haar gesnap *", totdat haar rusttijd verstreken is *^ : dan grijpen zij weder de raderen der booten, die tusschen Skepsbro en DjurgSrden gestadig *' heen-en-weder varen ", en zij hebben hoogstens een woord van medelijden over ** voor de krankzinnige *^ oude. 1 quitted. 2 hospitable, 3 column of smoke. 4 herd. 5 snowfall. 142 6 to crumble away. 7 to rush onwards. 8 a farmhouse. 9 to repre- sent. 40 witness. 11 weeds. 12 endless. 13 fodder. 14 to require. 15 if. 16 stock (of cattle). 17 they went away. 18 harder. 19 acti- vity. 20 yonder. 21 insensible. 22 social life. 23 often. 24 to envy. 25 troops. 26 to join. 27 flock. 28 here and there — in all direc- tions. 29 een rtieer^ a lake; de zee, the sea. 30 image. 31 tradition. 