Bijdragen tot de taal-, land- en volkenkunde
En boy de belreinmande wezens van den mensch af tot Brahind boe we len verschillende geaden van genot waargenomen, Daaruit vorst Get bestaan van verschillende geraden van verdienste, de oertaak san genot, en hieruit weer het bestaan van verschil tus- seer de indisidten, die verdienste verwerven En het bestaan van eer ve rmernr tusschen de individuen, een verschil in behoefte, ge- seated ens is eene uitgemaakte zaak. Zoo gaan alleen zy, die vroote offers volbrengen , om hunne bijzondere kennis en vroomheid sar ts den noordebijken weg. Door slechts geringere werken te Verrehten gaat men langs den zuidelijken weg. En dat ook daar- boven verschuiende graden van genot en van de middelen am det dere heer te worden bestaan, volgt wt het schriftwoord: Naar de mate hunner verdienste daar vertoevende =P enz. Aco vrat men ook, van den mensch afdalende tot de bewoners der or derwerend en de planten, bij de lagere wezens eene Kleine hate Van genot en dat wederom in verschillende graden Eveu- ve verdot men nu ook bij de hoogere en Lagere belichaamie weoess Versoorlleude graden van smart waar en dasrmt volgt er Le stiun van Versesiliende geraden van schuld en daaruit weer et best re van verschil tusschen de individuen, bij wie die > oe d tgetart, Zoo staat het op gezag van schaft, overlevering tee vast, dat de verschillende graden van genot en smart, TR, de met valsche Kennis enz. bezoedelde wezens bestaan, ut verse chende geraden van verdienste en schuld voorts loeran ‘ oasusemen Van een hehaam tot voorwaarde hebben, omt eer ee maar tot de erdee wereld beiooren. Dit leert b. v. ds rt door te gegen =lsef en leed houden niet op, zoo- bee ne nes aan net hehaam gebonden ise !, En wit de daarop voted at erden Wanneer ay vrij ve Van het lichaam. treden ter eed aar niets, volgt, dat het vrij zijn van het lichaam, ever oss. geen gevol is van verdienste. Want was het we ova serbenste dan Kon miet gezerd worden, dat hef or ede zie, ain dien toestand niet treffen. Zegt wen au, 266 CANKARA ÂCÂRYA'S COMMENTAAR dat het vrij zijn van het lichaam zelf het gevolg is van ver dienste, dan ontkennen wij dat wederom, want het is vas nature eigen aan den geest, zooals blijkt uit teksten als deze: „Den grooten, alles omvattenden geest kennende, die vrij van het lichaam en onvergankelijk is in de vergankelijke lichamen, heeft de wijze geen leed meer 2”; » Zonder adem, zonder in- wendigen zin, rein en onbezoedeld is deze geest 3.” Daarom staat het vast, dat in tegenoverstelling van de vruchten van handelingen, de verlossing, het vrij zijn van het lichaam, eeuwig is. Nu kan iets in zekeren zin eeuwig zijn en toch veranderlijk, daar een ding, ook al ondergaat het verandering , niet ophoadt hetzelfde te zijn; in dien zin, waarin sommigen b.v. de wereld eeuwig noemen, en waarin ook de drie hoedanigheden der Sankhya eeuwig worden genoemd; maar dit is in den strengsten zin eeuwig eu onveranderlijk, als de ether (ruimte) alles door dringend, aan geene verandering onderworpen, van eeuwigheid af volmaakt, ondeelbaar, van nature zich zelf verlichtend. Dat waarbij verdienste en schuld met hunne gevolgen , waarbij tegen- woordig, verleden en toekomend niet bestaan, dat is het on- lichamelijke, de zoogenaamde verlossing. Dit leert de schrift door te zeggen: „lseer mij dat kennen, dat niet bestaat in ver- dienste, noch in schuld, niet in dit geheel van oorzaak en ge- volg, niet in iets verledens, noch in iets toekomstigs *,” Daarom is het het Brahma, met het onderzoek waarvan wij ons bezighouden. Indien nu de leer van het Brahma aanhangsel was van voorschriften voor handelingen en door het volbrengen daarvan de verlossing verkregen werd, dan zou deze niet eeuwig zijn, maar alleen een bijzonder soort van de boven beschreven eindige en in verschillende graden, verdeelde vruchten van han- delingen. Maar allen, die over de verlossing spreken, komen hierin overeen, dat zij eeuwig is. Bovendien, teksten als deze: 7 Die het Brahma kent, wordt Brahma 5”; » Al iemands werken houden op, zoodra hij dat absolute wezen heeft gezien *”; 7 Hij, die het volmaakte gelak nn en 1 Chand. Up. VIEL, 12, 1. 2 Kafkavalli-Up. IF, 22. 3 Mund. Up. Il, 1. 2. 4 Kath. Up. IL, 14. 8 Muxd. Up. III, 2, 5. © Mund. Up. II, 2, 8. OP DE APHORISMEN VAN DEN VEDANTA. 207 van het Brahina kent, vreest niets meer 1; -O Janaka, zij hebt dee volmaakte rust verkregen 3; © Toen alleen Kende hij zieh zelven, wetende: elk ben Brahina”;, daardoor werd hy het AL 2. « Welke dwaling, welk verdriet blijft er over bij hem, dre de eenheid van alles kent ©" leeren, dat de verlos- wing onmiddellijk volgt op de Brahina-kenms en verbieden aan tenemen, dat daartusschen nog eene andere handeling imligt. Fn ook ust het woord: » Dat ziende, wist de Ashi Värmadeva: eIk was Manu, ik was Sûrva 5” blijke, dat tusschen het aan- schuwen van het Broima en het zijn van algeest eene andere handecne anhyt, evenmin als tusschen stilstaan en zingen, wan- beer men zegt Stlataande zingt hy.” Teksten als deze: «Gry zit onse vader, die ons over de valsche kennis heenbrengt €”; eht beb ok van de Rehi’s gehoord: Die den geest kent, is over Het verdriet heen, th hijd, heer! breng gij my over het verdriet heen 5, » Tem. wiens zonden zijn uitgewischt, doet Nu atknmart bet einde der dutsterms zien ©” enz. leeren verder, dat de vracht der Brahma-henus alleen hierin bestaat, det odaurdeor ales. wat de verlossing verhindert, vernietigd Werit Dit os ook uitgedrukt in het Neava-aphorisme: + Wan- neer bee), veboorte, werkzaamheid, bezoedeling , dwaling achter- berge ues vermeetied zijn, volet onmiddellijk op de vermetiging Nast. et aatster cle verlossing, ™ De dwaling (valsche kennis) nu werit vercretizd dour het begrip van de cenheid van den west me’ ort Brahma, boat bezrip van de eenheid van den gweest inet het Brahma best er net an de erkenning van) overeenstemming, zooals b. v. voet in de woorden: e Oneindig 1e de inwendige zin, ere ta ron de Vievedeva’s, daardoor wiut hij de oneindige wereld ot) het 1e ook met eene _overbrengung, zooals voor- ret ne de weerden 9 Den inwendigen zin vereere men als B ea; =De zon 1e Brahma”, waar de inwendize zin en ses door overbrenging als het Brahma worden beschuuwd ; 268 CANKARA ACARYA’S COMMEN het dient ook niet om de samenvatting werkingen aan te duiden als: # De lucht op; de adem neemt alles in zich op 1”: n voorbereidende ceremoniëele handeling als de offerboter. Want ware dit het geval, teksten als: » Dat zijt gij”; „Ik ben Bral is Brahma” en dergelijke, die het weze drukken, verwrongen worden; en teksten a harten breekt en alle twijfelingen worden « gelijke, die de vrucht van het ophouden de schrijven, zouden hunne beteekenis verlieze: die spreken van een Brahma worden, als kent, wordt Brahma” zouden daarbij nief het begrip van de eenheid van den geest m eene overeenstemming enz. En daarom hangt kennis niet af van eene daad van den me de kennis van dingen, die object zijn van ¥ wezen van ziju object alleen. Zulk een Bra er van kan door geene redeneering, welke at tot de categorie der plichten. Dat het daartoe behoort, kan men ook nu dat het object is van de daad van kenne ontkent, dat het dat is, door te zeggen: » dan dat, wat men kent, en toch verheven niet kenty 3; en „Waardoor zou men hem men het al kent» *. Zoo ontkent zij ook, devotie is: want in de woorden: «Dat, wat wordt uitgesproken, waardoor de stem word leert zij, dat het niet object is, en gaat da Brahma, niet dat, wat men als zoodanig ver Wanneer het Brahma niet object is, dan kas kenbron er van zijn; dan antwoorden wij: gaat niet op, want de strekking der schrift kennis gefingeerde onderscheiding op te heff wil het Brahma niet doen kennen als object kennen als de ziel, als niet-object, heft 1 ! In dien zin, waarin dit genomen wordt in Chai 2 Mund. Up. II, 2, 8. 3 Kena-Up. I, 3. 4 Brh. Ar. Up. IV, 4, 44. ® Kena-Up. I, 4, oe) ee . "en at DE AVPHORISWEN VAN DEN VEDÄNIA. 2a Kennes gefingeerde onderscheiding van object. subject en daad Van wennen op Zoo zegt de scheft bo ovis «De het niet kent, dee nent Het; die het kent, dre kent het met; het is onbekend mar Set, die het Kernen; bekend aan hen. die het niet hennen” ' en eters eo Men kan den ziener van het gezicht met zien, den heer ter van Het gehoor met hooren, den kenner van de rede beet petite à enz. Dear sus de verlossing bestaat in de openbaring van het eere vee wezen van den geest door ouhetling van de door eee neni gefingeerde gebondenseid aan de cindize wereld, Bere oan eer et dee manet van emelnehenl. Maar wanneer men dee vo tossame hondt voor le(s, dat tot stand gebracht moet Wengen. dat inoet men aannemen, dat daarvoor eene huudeling Vaer cet heeseam, de sr raak of den mwendigen zin noodig is. Darten Watneer men baar houdt voor het product eener wij- A A de geent i ey zeif orndersaat, In betcde ger allen Evere stut bet vast, dut zij met eenwng Ie, want al wat door MEM OM en mit iets anders ontstaat, zoo als wrongel t! ef tete ant wordt, zooms een pot, is niiet EEM iy. Mee kot oak miet aannuemen, dat de verlossing bereikt moet Woot ern dat daarvear ceue handeling noody is, want zij 1e reen he wezen van den geest en behoeft dus niet bereikt been oeh al waren dese berde van eshamder onder- ~ oe dan toet, zon het Brahina net bereikt behoeven te We ier, TT NLT, Wotntevenwoordiv is als de ether eu dus van pee te Af deer reder bereint as (ho. ce de verhassiie met rts, dat loutering (of volmaking) tet eGlermaan, zoodat er uit dien hoofde eene handeling voor veces ft werat, Want jeutertng bestaat of in het toevoegen van eo ede of in Het wegnemen Fan eene verkeerde eigenschap. Ns set verste hier neet mogelijk , omdat het eigenlijke wezen de veront tet Braima ie, waaraan geene eigenschappen 5 wenn toewesecvd, Fn evenmin is bet tweede mogelik, trant HBr acer 0 eeumiy rem ts. Misr aan met de veriossing eene eizenschap 7ijn van deu ‘lobe vertegen bs erm eeref als de urea door eee bepanlde wf eend wordt, zieh openbaart, evenais het retlectie- \ ete ergeren san deu apegel, zien verst na het voten ec eetdraart ° Neen, antwoorden ey Want 270 ' CANKARA âCÄRYA'S COMMENTAAR aan den geest kan geene bewerking worden volbracht. Immen eene bewerking kan niet geschieden zonder datgene, waaram zij volbracht wordt, verandering te doen ondergaan. Indien zu de geest verandering kon ondergaan, dan zou hij niet eeuwig zijn en dan zouden ook teksten als deze: »Onveranderlijk wordt hii genoemd” en dergelijke, hun gezag verliezen en dat is ook volgens u onmogelijk. Daarom kan die handeling niet eene be- werking zijn, die aan den geest zelf volbracht wordt.Maar door eene bewerking, die aan iets anders volbracht wordt, kan de geest niet gelouterd worden, daar hij daarvan niet het object is. — Maar leert niet de ervaring, dat door ceremoniéele hande- lingen, die aan het lichaam volbracht worden, als baden, mond- zuiveren, het dragen van het heilige snoer enz., de persoon gelonterd wordt? — Neen, antwoorden wij, want daardoor wordt alleen datgene’ gelouterd, dat, in werkelijkheid uit lichaam enz. samengesteld, door valsche kennis voor den geest wordt gehouden. Want baden, mondzuiveren enz. zijn blijkbaar onaf- scheidelijk met het lichaam verbonden. Nu is het eene logische gevolgtrekking, dat door eene aan het lichaam volbrachte han- deling alleen een lichamelijk samenstel, dat door valsche kennis voor den geest wordt gehouden , gelouterd wordt. Evenals, wanneer de harmonie tusschen de verschillende elementen van het li- chaam door eene aan het lichaam volbrachte medicinale behande- ling hersteld is, de vrucht daarvan, het gezond zijn, genoten wordt door het lichamelijk samenstel (d. 1. door den persoon, die daaruit bestaat) bij wien het begrip: „Ik ben gezonde ontstaat, zoo wordt ook door baden enz. hij gelouterd, bij wien het be- grip: „Ik ben rein, ik ben gelouterd» ontstaat ‘en die persoon is uit lichaam, (organen en inwendigen zin) samengesteld. Want door dien persoon, de voortbrenger en het object van het be- grip van het individueele ik, worden alle handelingen volbracht en hij alleen geniet er de vrucht van. Dit drukt de schrift aldus uit: „wee vogels, altijd vereenigd, wonen op één boom. Van die beiden eet de een eene zoete vrucht, de ander eet niet, maar ziet toer !; en elders: „em, die voorzien w met persoonlijkheid, met organen en inwendigen zin, noemen de wijzen den genieter, (bezitter, meester)» ?. Zoo staat er ook: „Eén deva is er, in alle schepselen verborgen , alles doordringend, de inwendige geest van alle wezens, aanschouwer der handelin- 1 Cvetâgvatara-Up. IV, 6. (Mund. Up. III, 1, 1; Rgveda I, 164, 90). 3 Kath. Up. Ill, 4 & ai Of DF APHORISMEN VAN DEN VEDÁNTA. 271 gen, in alle wezens wonende, werkeloos getuige, zuiver bewust- rp teel vans, zonder engenschappens 1: en elders: «Hij is schurterend, zonder heli aen, zonder gebrek , zonder zenuw , rein, niet boe soededdd doar zondere 3. Deze beide laatste teksten leeren dat vet Brama absoluut volkomen en eeuwig rein is, Het zijn var Beanie men os dee verlossing. Daarom is de verlossing niet lets, dat luutering moet ondergaan. Andere gronden nu dan de Hier bet ordende kunnen voor de stelling, dat voor de ver- lesstuy toamd-dinvzen vereischt worden, uiet worden bijvebracht. Oost conelusce as dus. dat daarhy alleen van kennis en verder verst rat var geene handeling sprake kan zijn. Mar te het hennen zelf niet eene handeling van den ine Westen Sire Neen, want deze berde ver-ciilien geheel eu al. bere erder ds miet afhankelijk van het wezen eener zaak, Oy dort Hr een voorschrift bepacd en hÄngt af van eene wils- tind ver den mensch. Zoo is het richten der gedachten op ven beri eh eet, zooals voorgeschreven wordt in woorden tis De otlerpriester niette bij de aanroeping de gedachte op der ste Aa, astm wien de afferboter is gewijde; „Men richte de wetadhe ver Get morzenrood-- enz, ofschoon het tot het gebied ve iets Wenatven zin behoort, toch iets, dat naar willekeur rot met, co of anders han gedaan worden, omdat het van dW van den merseh afhangt. Maar kennis rust op ken- Wear. oot deve hebben het werkelijke wezen van een ding tot ere terre Kan dus net naar willehenr al of niet, zon of aoe ta Moeten, maaar kenms beent alleen van het object Ree toet dor een voorschrift bepaald worden en 1s met beeren ti Aan den mensch af hankehjk. Daarom , ofschoon de - cen tet het gebed van den inwerdigen) zin behoort, E te tels ge wees anders dan eene handeling van den in- Wet er Zi. Om een Voorbeesd te geven: De toepassing van Joe Naf op Vrouw en man, overeenkomstig de woorden: | K's tt Cs ast arma ! is vuor, de vrouw ,o Gautama! is vuur= Perte et oe ted van den inweridizen zin, maar omdat 1E Zeven is vann een Voorschnfl, is zij eene handeling el vats den mensch. Maar de toepassing van dat be- vaar neder etgealyhken zin 1e niet het gevoly van een Een aast niet van den wil van den mensch af, ver wan de zaak, die object is van waarnemmy. Dat eof ts NEL Of 272 CANKARA ÎCÂKYA S COMMEXTAAR is daarom kennis en geene handeling. En dit geldt van alles, wat object is van kenmiddelen. Daar dit nu zoo is, is ook de kennis van het werkelijke wezen van den geest, het Brahma, niet afhankelijk van een voorschrift. Eu omdat dit niet iets is, dat men moet afwenden of verwerven, verliest ook de impers- tieve vorm van woorden, die hierover handelen, daar er geen plicht wordt voorgeschreven, zijne kracht, eveuals de scherpte van een scheermes, dat op steenen wordt aangewend. Vraagt men nu, waartoe dan die op voorschriften gelijkende woorden als: „Den geest moet men aanschouwen, leerene enz. rh. Ar. Up. VI, 5, d Br. Ar. Up. IV, 4, 14. Brh. Ar. Up. IV, 5, 18, Brh. Ar. Up. VI, 4, 12, U s+ & ee «uf OF CR APHOKISMEN VAN DEN VEDASTA. 273 conclaae is dus, dat het Brahma geenszins als object van voor- seoorften oen fe ber jpen wordt veleerd., War nu vender door sommigen wordt beweenl, dat er nl. geen deel der Vera's is, dat alleen dient omm het wezen van iets te beschr ven, afgescheiden van voorschriften voor doen en boten en hetseeen daarbij behoort, dut is niet waar, Want de ziel, dre an de Upanishads geleerd wordt, behoort niet bij iete anders Dee viel, die uit de Upanishads alleen gekend wordt, het aan de wisseiing der eindige wereld niet onderworpen wezen, bet Braamal onderschenden van de vier soorten van dingen ‘die. werde gemaakt worden enz.), op zich zelve vene klasse uit- Inaareiie en niet bij iets anders behoorende, kan men niet zeg- wy dat miet bestaat of met gekend wordt; want in de woor- den oe Plat is de geest, waarvan niet gezegd kan worden: « Hij te eet of ei as dates wordt zij beschreven als de geest en het beest van van den weest kan niet getoochend worden. Moar het miet evene ongerymde bewering, dat de ziel uit de Ur oes ads adeen gekend wordt, daar zij toch object is van bet be erep van het ah? — Neen, want zij wordt beschreven ols sie Arrese getuige van dat tk. Want noch uit de plich- brer coen uit de rattonalisttsche philosophie kan iemand leeren , dee eene van den agens, het abject van het begrip van hef bert tdueele sh, onderscheiden ziel, die als werkeloos ge tu er dee handeliven van dien agens in alle wezens woont en eer en de vele, eeuwig en onveranderlijk is, de geest (het ereen he neven ie van alles. Daar zij dit is, kan zij door Pred ze emerson, noch als een aanhangsel van voorschriften vreet vonden Want zij 1e de geest ook van hem, die haar feof ven vent en omdat zij de geest is van alles, is zij niet ess Er oproer moet afwenden of verwerven. Want allen benalve hose. as veranbel;h , door verandere ontstaan en het vere Zee toer de ziel 1e onvergankelijk en onveranderlijk , omdat er ar Leet e emfzaah 1e van vern'etiging of veranderin, en ames ie vi eeh Van nature eeusig rein en vrij. Daarom wordt meh oe Koren de ziel te ep niets; zij is het hoogste, het En an de woorden: = Dese ziel, waarover de Ls te haetelen - 1e de nadere bepaling = waarover de Fte tatdetene het bewis, dat de leer der ziel in de Vr ets veferzaun ae Het is derhalve belachelijk te beweren 274 CANKARA ÂCÔRYA S COMMENTAAR dat er geen deel der Veda's is, dat uitsluitend handelt over iets, dat bestaat. Wat nu de verklaring betreft van hen, die het doel der schrift kennen, dat # Haar doel blijkt te zijn het doen kennen der plichten’’, deze handelt over de plichtenleer en moet dus worden opgevat als omschrijving van het doel van die schriften, die voorschriften en verbodsbepalingen behelzen. Wat verder de uitspraak aangaat: # Daar de schrift han- delingen ten doel heeft, is alles, wat dit doel niet heeft, nut- teloos”, wanneer men deze in den strengsten zin opvat, dan moet men alles, wat er omtrent bestaande dingen geleerd wordt, als nutteloos verwerpen. En indien men erkent, dat er, behalre voorschriften voor doen en laten, onderricht wordt gegeven over bestaande dingen ter wille van iets toekomstigs, dan is er geene reden om niet aan te nemen, dat ook over het eeuwig onver- anderlijke wezen onderricht gegeven wordt. Want iets, dat be- staat, al wordt er onderricht over gegeven, wordt geene han- deling. Wat men nu hiertegen inbrengt, dat het nl., al is het zelf geene handeling, toch middel is om eene handeling te vol- brengen en dat derhalve het onderricht er van eene handeling ten doel heeft, dat doet niets af. Al heeft het eene handeling ten doel, toch is het alleen onderricht over een bestaand ding, dat tot het volbrengen eener handeling kan dienen. Dat het onder- richt eene handeling ten doel heeft, is het nut er van. Maar ook zoo wordt het feit niet weggenomen, dat er onderricht wordt gegeven over iets, dat bestaat. Zegt nu iemand: » Maar al is dit zoo, wat baat dit u voor uwe stelling?” dan antwoorden wij: Dan kan er eveneens onderricht over het wezen van den geest gegeven worden. Want daar door het begrijpen vau den geest de valsche kennis, de oorzaak der gebondenheid aan de eindige wereld, weggenomen wordt, heeft dat onderricht evenzeer zijn nut als het onderricht over dingen, die hulpmiddelen zijn voor het volbrengen eener handeling. Bovendien, in woorden als: „Een Brahmaan mag niet gedood worden”, wordt geleerd iets niet te doen. Dat is geene handeling noch ook middel om eene handeling te volbrengen. Indien va alle onderricht, dat niet eene handeling ten doel heeft , nutteloos was, dan zouden ook zulke voorschriften, die leeren iets niet te doen, nutteloos zijn en dat neemt ook gij niet aan. En men heeft geen grond om te veronderstellen, dat er van natare last bestaat tot dooden en dat daarom de negatie ziet op eene toe- OP DK APHORISMEN VAS DEN VEDÂSTA. 975 komstige daad en niet maar alleen onthouding van doodslag edoeit, Het wezen der negatie is, dat zin het niet zijn van datvene, waarmede zij verbonden wordt, aanduidt en het begrip , dat ets niet Zijn nes, is de oorzaak der onthouding. Kn dat begrip verdwijnt van zelf evenals een vuur, dat uitgaat , wanneer de brandstof verteerd as, Daarom nemen wij aan. dat het doel der utgatie an verbodsbepalingen als: =Ken Brahimaan mag uiet gedood wordene en dergelijke , alleen is onthoudtug van de daarbij aangewesen daad, Daarom is onze conclase, dat bovengenoemde revel alleen geldt voor die mededeelingen omtrent bestaande dingen , die op het hoogste doel van deu mensch volstrekt geene beet rech hin bebsbeen. Wat nu verder gezegd as, dat de bloote beschrijving van het Wezen van ets, zonder met voorschriften voor Iet delingen in verbood te stean, nutteloos as, zooals dit bo v. het geval is met deomededechog: ¢ Re zijn zeven werelddeelen dit ie dadelijk weerd door Het fest, dat de bloote mededeehuy + Dit in geen sion, maer een teuwe wel nut heeft. Brengt men nu Mertegen Mi. dat chat voorbeeld miet dengt, omdat, ooh nadat iemuand het Brna beeft geleerd, gebondenheid aan de eindige wereld by hem wordt waargenomen, dan antwoorden wij: Men kan niet aintoonen, dat bj hem, die tot het inzicht ie gekomen, dat sn geest Brcuna ais, gebondenheid aan de endigze wereld bestaat, Want shit de vene tevenstrapdiagherd, Uit het fert toch, dat by hem, dee ach intwelde dat vin dichaam ent zijn emeulyk wezen T Pit sat, startes oek, Vree= CME. worden Wsnaarsgeersanlhhen , Wa Meen tert bessulken , dat ny die door valsche hentis veroorzaakte weadorrcngen ney heeft, nadat die mbeelding i weggenomen Heer zet deer de studie der zchrft verkregen tnzicht, dat zijn bnn wezen Brahma ae; evenmin als men wit het feit, dat te ah Ute rohuheetneh wolenivte fabevuader leed ger oet bij et veren daertoe, Bet beeeturt mag trekken, dat dat zeifde leed- oe he, heen bestaat, naclat tu Kiursenaar geworden 1e en dre Pore Weak eeftendendrakt; of uit het feit, dat seemmand met een pos versend on tet bezat van dat sieraad zgenot vindt, besluiten, nn: datvedde geent nog smaakt nadat hij dien ring verloren ern Dt vegt vie schraft im de woorden + Wauneer de ziel vrij en tet ete vaan, teeffen lief en leed haar niet- *. Zegt men boe slet het Ary an van het hehaam eerst met het sterven : U, ela i l,: Vall, is. 4 eN er Di UL lv 274 - CANKARA ÂCÔRYAS COMMENTAAR dat er geen deel der Veda's is, dat uitsluitend handelt over iets, dat bestaat. Wat nu de verklaring betreft van hen, die het doel der schrift kennen, dat » Haar doel blijkt te zijn het doen kennen der plichten”, deze handelt over de plichtenleer en moet dus worden opgevat als omschrijving van het doel van die schriften, die voorschriften en verbodsbepalingen behelzen. Wat verder de uitspraak aangaat: # Daar de schrift han- delingen ten doel heeft, is alles, wat dit doel niet heeft, nut teloos”, wanneer men deze in den strengsten zin opvat, dan moet men alles, wat er omtrent bestaande dingen geleerd wordt, als nutteloos verwerpen. En indien men erkent, dat er, behalve voorschriften voor doen en laten, onderricht wordt gegeven over bestaande dingen ter wille van iets toexomstigs, dan is er geene reden om niet aan te nemen, dat ook over het eeuwig onver- anderlijke wezen onderricht gegeven wordt. Want iets, dat be- staat, al wordt er onderricht over gegeven, wordt geene han- deling. Wat men nu hiertegen inbrengt, dat het nl., al is het zelf geene handeling, toch middel is om eene handeling te vol- brengen en dat derhalve het onderricht er van eene handeling ten doel heeft, dat doet niets af. Al heeft het eene handeling ten doel, toch is het alleen onderricht over een bestaand ding, dat tot het volbrengen eener handeling kan dienen. Dat het onder richt eene handeling ten doel heeft, is het nut er van. Maar ook zoo wordt het feit niet weggenomen, dat er onderricht wordt gegeven over iets, dat bestaat. Zegt nu iemand: » Maar al is dit zoo, wat baat dit u voor uwe stelling?” dan antwoorden wij: Dan kan er eveneens onderricht over het wezen van den geest gegeven worden. Want daar door het begrijpen van den geest de valsche kennis, de oorzaak der gebondenheid aan de eindige wereld, weggenomen wordt, heeft dat onderricht evenzeer zijn nut als het onderricht over dingen, die hulpmiddelen zijn voor het volbrengen eener handeling. Bovendien, in woorden als: zen Brahmaan mag niet gedood worden”, wordt geleerd iets niet. te doen. Dat is geene handeling noch ook middel om eene handeling te volbrengen. Indien na alle onderricht, dat niet eene handeling ten doel heeft, nutteloos was, dan zouden ook zulke voorschriften, die leeren iets niet te doen, nutteloos zijn en dat neemt ook gij niet aan. En men heeft geen grond om te veronderstellen, dat er van nature last bestuat tot dooden en dat daarom de negatie ziel op eene toe- OP DE APHORISMEN VAN DEN VEDÂSTA. 15 homstige daad en niet maar alleen onthouding van doodslag beedonest, Het wezen der negatie is, dat zu het miet zijn van datvene, wasrmede zij verbonden wordt, aanduidt en het begrij, dat tete met Zijn meug, ds de oorzaak der onthouding. Kn dat beserijp verdwijnt van zelf evenals een vuur, dat uitgaat , wanneer de brandstof verteerd os, Daarom nemen wij aan, dat het doel der uesatie tn verbodsbepalingen als: =Ken Brahingan mag met gedood worden> en dergelijke, alleen is onthouding van de daarby nangewesen dad. Daarom is onze conclusie, dat bovengenoemde regeer alleen geldt voor die mededeelingen omtrent bestaande dingen , die op het hoogste doel van den mensch volstrekt geene betrek hinge Hebben. War nu verder gezegd is, dat de bloote beschrijving van het Wezen vant iets, zonder met voorschriften voor har delingen 1u vechand te staan, nutteloos as, zooals dit hb. v. het geval ia met de mederdeenna: vr zijn zeven werelddeelen= dit te dadelijk Weers deur fet fest, dat de bloote meeledeel seg: ~ Pitas een saute, ther een teuwe wel nut heeft. Brengt men uu hiertegen In dat dat voorbeeld met dengt, omdat, ook nadat remand het Bishi heeft geleerd, gebondenherd aan de eindige wereld bij Vers werdt waarsenomen , dan antwoorden Wij Men kan niet wetooten, dat by hem, die tot het inzicht is gekomen, dat sr est Brating 1e, gebondentend aan de emdige wereld bestaat. Want aif is eere lege nstrijdigherd, Lat heet feit toch, dat bij heu, die schr rebeeledt dat cin) hebaam enz. zijn eugeulijk wezen 1 “Td, strnartgervoel, vrees eng, worden WshaaPgeeedaeagaie ha , nag fey niet bessnitem. dat bal die door valsche kennis veroorzaakte ve dee tte ones Heeft, nadat die inbeelding is weggenomen deor zet deer de studhe der schraft verkregen tnzicht, dat zijn ten wesen Brabus; evenmin als men uit het feit, dat ve wate Ne ant SCOTT TT vereehte huisvader jere-af ver oet bij et veren beurs er, Het beesten omaer trekken, dat dat zeifde leed- pore. he, hem besteat. padat to, Kiursenaar geworden as en die were Ste ad eeft onderdrakt; of uit het fest, datiemand met een ot eetserd on vet beget van dat sseraad genot vindt , besluiten, wd Aetcetel: qenet nog smaakt nadat hay dien ring verloren cree Dt vegt ode schratt in de woorden > Wauneer de ziel vrij mover he? voe ea, treffen hef en leed haar niet: *. Zegt men ba det het Ar) zun van het hiehaam eerst met het sterven "bans by Nil, P21 ze) ar dr NEI, le 276 CANKARA ficArRya’s COMMENTAAR bereikt wordt, dan ontkenuen wij dit op grond dat gebondenheid het gevolg is van valsche kennis. Want gebondenheid van de ziel aan het lichaam kan alleen aangenomen worden ten gevolge van de valsche kennis, waarbij het lichaam enz. voor den geest wordt gehouden. Wij hebben reeds aangetoond, dat het vrij zijn van het lichaam eeuwig is, daar het niet het gevolg is van handelingen. Dat de gebondenheid van de ziel aan het lichaam het gevolg zou zijn van het door haar verrichte goed en kwaad, kan men niet aannemen; want het is niet bewezen dat de ziel verbonden is met het lichaam en dus ook niet, dat hij goed of kwaad gedaan heeft, zoodat men door dit aan te nemen de eene on- bewezen stelling op de andere doet rusten, terwijl de hypothese, dat van eeuwigheid af telkens het een uit het ander voortvloeit, niets anders is dan het aannemen van eene onafgebroken reeks van onbewezen stellingen. Bovendien zijn de handelingen niet met den geest verbonden, en kan dus deze reeds daarom onimo- gelijk het handelend subject zijn. Haalt men nu hierbij het voorbeeld aan van een koning, die door zijne tegenwoordigheid alleen werkt (daar zijne dienaren zijne bevelen ten uitvoer brengen), dan antwoorden wij: Die vergelijking gaat niet op, want de konig kan op die wijze werken, omdat hij tot zijne dienaren in betrekking staat door hun loon te geven enz., maar voor het bestaan van eene soort- gelijke betrekking tusschen den geest en het lichaam kan er geene oorzaak opgegeven worden. Hier berust de betrekking blijkbaar alleen op valsche inbeelding. Hiermede is de meening, dat de ziel eenige handeling zou volbrengen, weerlegd. Maar nu zijn er nog anderen, die zeggen, dat de voorstel. ling van den geest, dat het lichaam enz., waarvan hij in. werkelijkheid geheel afgescheiden is, tot hem behoort, niet eene dwaling is, maar eene overdrachtelijke uitdrukking. Dit is niet waar. Want van overdrachtelijk en eigenlijk kan alleen sprake zijn, waar het onderscheid tusschen twee dingen bekend is. Want wanneer iemand het onderscheid tusschen twee dingen kent, wanneer hij b. v. die bepaalde met manen enz. voorziene dier soort kent, waarop de naam en het begrip van leeuw in eigen- lijken zin toepasselijk is, en verder een man, die de gewone eigenschappen van een leeuw, moed, wreedheid enz, heeft, en dan op dien man den naam en het begrip van leeuw toepast, dan is dat overdrachtelijk gebruik. Maar wanneer iemand het onderscheid tusschen twee dingen niet kennende, den naam en OF DF APHONISMEN VAN DEN VENANTA. 977 het begrip van het een op het ander toepast, wanneer iemand bv am de schemering een paal ziende, op dien paal, daar hy de bijzondere Kenmerken er van niet opmerkt, den naam en het begrip van mensch toepust of wanneer ieinand, niet hauwheurig toesiende, op parelmoer den naam en het begrip van Alver toepast, daan 1e dat eene dwaling en met eene overdrachte- | Ke outdrokhing Hoe zou derhalve de toepassing van den naam en hef begrip van het rk op het samenstel van hichaam enz., die een gevolg is van verwarring van geest en niet-geest, vene overdrachtelijke uitdrukking mogen genoemd worden? En wok door de geleerden, die het onderscheid tusschen geest en biet geest hennen, worden de namen en begrippen verward. Daarom pe cher toepassing van het begrip van het ik op het hiehaam enz. bij men, odie het bestaan van een van het dichaun enz. onder- scheren geest aannemen, eene dwaling en niet eene overdrach- telichke wotedrukking. Disse dus Let gebonden zijn der ziel nan het hiehaam op da sier berust, is het bewezen, dat de wijze ook bij zijn leven poesie Art te van het hehaam. Dit leert ook de schrift, waar ee spaekende over den Brahma-kenner, zegt: # Zooals de afyr- stroopte slanzenhuid doed nederligt in net nest, zoo ligt ook et heren daar, de levensyeest, vrij van het hichnam en one stented. Kk, re Beraimas is Hichte 1: en elders: -OQogen hebbende iere vender oogen, ooren hebbende als zonder ooren , stem sede rede als zonder stem, inwendigen zin hebbende als zonder ooawendigen zin, adem hebbende als zonder adem”. En ook in de overnevertng wordt: geleerd, dat de wijze tot het handelen volstrekt ino geene betrekking staat Daarom bestaat bij hem, die tot het sescht 1e we homens dat de geest Brahina Is, de vroegere ge- berde rdrend aan de emdige wereld niet ineer en hij, bij wien veeg bestaat, i nog niet tot dat inzicht gekomen. Dat gaat SENT op: Wat va condebijk nog gezend ie, dat op het leeren moet veter, tomebezehen en averpeinzen eu dat daarom de Brabinaleer est ds san voormeinften en niet haar deel in zich zelve ber fe erk dat waat neet op. want dat nadenken en overpeinzen eet ter gen ten doel Alleen dan wanneer het Branma, Pyiat othe a Hat bewre pen er Val vehomen was, fot jets anders tore? bate ty nangewend , zou hef asernhangeerl Zijn Val Voor, Ve Ne Ep IN, 6, 7, 278 CANKARA ÎÂCÂRTA'S COMMENTA schnften, maar dat is het geval niet: nade hebben, evenals het leeren, begrijpen ten doe Brahma in de schnft niet geleerd als obje om te begrijpen. Hiermede is bewezen, dat zelve der Vedanta's de schrift kenbron is dat het als zelfstandig wordt voorgesteld. En daar dit zoo is, kan ook de formule onderzoeks, die eene afzonderlijke wetenscl bruikt worden. Want was het object van begrijpen, dan zou hiermede niet eene afzo: na de plichtenleer beginnen en dan zou | aldus luiden: »Nu dus onderzoek der ov analogie met het aphorisme: „Nu dus ond der offers en van het doel van den mens schouwing der eenheid van den geest, het voor in het programma der plichtenleer en formule: »Nu dus Brahma-onderzoek, die schap aankondigt, op hare plaats. Daarom eindigen ook alle voorschriften e middelen in het begrip: „Ik ben Brahmar. tot aanschouwing van den éénen geest ge lets is, dat men moet afwenden of verwerve: keniniddelen meer bestaan, daar er dan g kan kennen, noch object, dat gekend kan v Zoo wordt er ook gezegd: Daar bij de overdrachtelijke en valsche ik de begrippen : lichaams enz. vernietigd worden, kan er g staan wanneer men weet: „Ik ben de geest, staande Brahmar. Vóórdat men den geest het kennende subject, maar hij zelf is het wordt, vrij van lijden en smet. Evenals de begrip van het ik op het lichaam geschiedt. te zoo duurt de in het dagelijksch leven best slechts totdat de ware kennis van den geest LEESTAFEL. Beknopte Handleiding bij de beoefening can de Balineruhe taal, len dienste ran sendelin- gen en amblenaren, door R. can Eck, zendeling op Bali. — Utrecht, Kemink en zoon; 1874. Deze Handierding die de Sehrijver met zooveel bescheidenheid san aller belangstellenden wanbiedt, begroeten we als de eerste verres om de Beltneesche spraakkunst in hoofdterkken bekend te maken Achter de spraakkunst, die in 61) bladzijden be- vardi wordt, volgt een leesboek, ook GL bl. in omm vats. t Lershock bevat stukken in proza en poezie; brieven, een von- nts, ern eedsformulier; verhalende gedichten, benevens korte sonteekernngen. De reden dat de Meer van Eck geren woorden- | rate aar ode Haondberdding heeft toegevoegd, zal wel daarin ager dat hij “t boek met te omvangrijk wilde aken, en dat eukele dier stukken reeds elders vertaald heeft. Ook vere eenen wep dat fap bezig 1e met het vervaardigen van een Bali- hee se Woordenboek. Te reet doet de Sehr. op bl. 2, vg. uitkomen dat het Wrelrseeser, een mengsel is van ouder Javaansch en inheemsche testeulderion Reede Der. van der Tauk heeft in zijne «Brieven over BRatneesech en Rawle die indertijd in deze Bydragen ver- ereen. dat gemenwle Karakter van de taal der Balineezen in er gestel Van hetgeen de Sehr. op bl. 3 als echt Bal- veen opgeeft, bijv. t&dasth, cing, praha, zal nog wel Leer en ander ontleeud wezen: ting is bepaald oud-javaansch ; zen eek te tasih en prahu, welk laatste in t Bhoma-káwva wemelt, Vince cen eigen letterscheilt =. zooals de Sehr. zich op bl. Socottrukt, zouden we hever zeggen «vene cenigezins afwijkende vet mert het Balineesche schrift hykt meer op “tC gewone ore te ’ dant Frausche op t Hollandsche. Nu zal men 280 LEESTAFEL. toch wel niet zeggen dat de Franschen een auder letterse! bezigen. De spitse vorm van de Balineesche letters is natuurlijk gevolg van hun schrijfmateriaal. Eigenaardigheder spelling zijn natuurlijk geheel onafhankelijk van wat men nc letterschrift. Als men Balineesche teksten eenmaal gaat druk] zal men geen andere letters behoeven dan de Javaansche d. letters. — We hebben bij deze kleinigheid langer stilgests omdat het van eenig belang is te doen uitkomen dat Baline en Javanen in hun schrift dezelfde afwijkingen vertoonen het op Java gebruikelijke omstrecks 1400 na Chr. Nog lan, dien tijd moet er dus geestelijk verkeer bestaan hebben tusac de uitgeweken Javanen en een deel althans der op Java act geblevene. Het is niet waarschijnlijk dat de Islâm na den van Majapahit zulke snelle vorderingen gemaakt heeft op telijk Java, dat geloofshaat alle verkeer tusschen Bali en. zou gestremd hebben. Op bl. 93, Aanteekening 4, is cene misstelling ingesloy de Cäka-jaartelling begint niet, zooals er gedrukt staat, vóór Christus, maar na Christus. Wij hopen dat de Heer van Eck de werken die hij o handen heeft voorspoedig moge ten einde brengen, cn in afwach daarvan, zijn wij hem erkentelijk voor hetgeen hij door : Handleiding nu reeds heeft bijgedragen om de studie va Balineesch te, vereenvoudigen. Leiden, Febr. 74 H. Ker: KOLONIALE BIBLIOGRAPHIE (!). J. Dank zij het letterkundig verkeer dat het Koninklijk Ineti voor de taal-, land- en volkenkunde van Nederlandsch-I met buitenlandsche genootschappen onderhoudt, ziet het meermalen in het bezit gesteld van werken, die hier te |: weinig bekend zijn en waarvan de aanschafling met dan eenige moeite en opofferingen gepaard gaat. Zoo werd zijne bliotheek nog onlangs verrijkt met eene niet onbelangrijke zending van de North China Branch of the Royal As (') Onder dezen titel stellen wij ons voor van tijd tot tijd verslag te van’ hetgeen op dit terrein wordt uitgegeven en nog kan en moet ve worden. LEESTAPEN. 2%] Netels waatonder cen catalogus der boekerij ('), waarop wel et een paar woorden de aandacht imag gevestigd worden. Die voor venige gaten tete van de boeken van dezen tak der Rosai Asiitie Society wilde weten of daarin naxporingen docu. hon mm Het Verslag van het Bestuur over het jaar 169 eene zeedrukte hijst van haren inhoud vinden; voorts was er in herndsch rift asiwezig ven catalogus der boekverzameling van View Wohe. terwijl het geheugen van den bibliothecaris den beso hers eene vewenschte hulp aanbood. In de lang gevoelde he oo He tan een gedrukten catalogus werd onlangs door den Eenbo.ottsenris. Heart Cordier, voorzien. Iu van voor ons bggenden arbeid is opgenomen en beschreven tue et genootschap zelf verzameld heeft en de boekery van Asv. Worse, «te uneleus ©. gelijk het heet, vof a good series ef works om Corr, dezer Laatste, gevoegd bij den reeds aan- Meter seat, serait eene verzamelug van e standard works» over et Osse ten getale van bijna 1.800) deelen, Onder dat su. Waeremier OES van Woyhes bibhotheek, welke op de verse verse vahhen van wetenschap betrekking hebben, zijn voet terre pen de 1.023 uitslutend Chineesche werken van dien ste en se geschriften van geleerde genootschappen en geb eben Werken, Welke een der meest omvangrijke deelen der beent vormen Van geringe beteekenis zijn de afdeelingen, better de ate werken over godsdienst , reentsyeleerdiend , staat - tart ters eten roede, wise, natuur-en geneeskundige weten- yo. We sbeveerte en zedekunde, terwijl de vahhen taal- netter ade, tates. dhehthanst en tooneel beter zijn vertegen- wend Van deve rubmeken geldt inzonderheid wat H Cordier met eet tet ode geheele verzameling schreef: © However Ne this enter tion wnat be, ats defierenes Is very great. reboots a vente widen an Onrentaliet ought to tnd 1e sors ' Ved Gareth the pages of the Catalogue © Belangrijker dere te tee re de aleer voor aardrijkskunde, reizen eu ge- vee ete 46 nommers. terwijl bet getal werken in Bever tte vanken slechts 272 bed raast Ds ere eartasengne as svstematisch ingenedt met een alpha- hat oo. yet Soe Gn eenn twee tal bor baasen Baarval de eener de Note sf he Vabrarv of the North (hiaa Branch of the Koval \ ts "he U fears f Ves Wale Boy: Noetermalrails clas. ve 7e der Sbavcbas 1918, ta Sv. 282 LEESTAFEL. 