None
De hoogste top ligt, volgens Melvill vAiir CiRHsiE, 10,338 en, volgens de Lajjgs, 9,934 Rijnlandsche voeten boven de opperviakte der zee. Hij is eene Bcherpe punt, bedekt met pnim- steengruis. £r is slecbts ^e uitbarsting van den Mer- baboe bekend, namelijk die, welke in 1560 piaats had. Kerbo, dorp op den Noord-Oosthoek van bet eiknd Padangi, dat aan Sumatra's Oostknst ligt. Merboeng, onbevaarbare rivier op Java, residentie Soerakarta, regentschap Fadjang. Merbong, dorp op Java, residentie Rem- bang, afHeeliug Bodjo Negoro, in het Noord- Westeu van het distrikt Padangan. Merdada (Telaga-), koude bron op Java, residentie Banjoemaas, afdeeling Bandjar Ne- gara, distrikt Batoer, dorp Dieng. Merden, rivier op Java, residentie Bage- len, afdeeling Poerworedjo, die in de rivier Gebang vloeit. Merden, dorp op Java, residentie Bagelen, regentschap Koeto Ardjo, distrikt Pitoeroh, met de drie grotten Selo Grio. Uerden, dorp op Java, residentie Kadoe, Ff^entscbap Magelang. Herdoe, punt en dorp op Sumatra, aan 3e Noordkust van het rijk Achin. Merendahi berg op Sumatra's Westknst, esidentie Padang. M^retip, kaap aan Borneo's Oostknst, aan ie Zuidzijde der baai van Pasir. Korgajoe, dorp op Java, residentie Kediri, fdeeling Ngrowo, 17 palcn van Toelong Agong Q 37 palen van Kediri. Het is de hoofdplaats an het distrikt Tangoel.. Mergasana, dorp op Java, residentie Ba- joemaas, regentschap Poerwokerto, distrikt ^jamboe. Ifergasari, zie: Mergosari. • HergeiQy eilandje in de straat Gaspar, aan e Zuidzijde van het eiland Lepar, op nagenoeg ' 3' Z. Br. Hergodjambangan, berg op Java, resi- ^Dtie en regentschap Japara, distrikt Majong, ) de grens van Tjendono. Dez^ berg behoort >t het Moeria-gebergte, en is 5,501 Rijn- iidscbe voeten hoog. Hergojosso, rivier en dorp op Java, resi- ^niie Japara, afdeeling Djawana, distrikt ergotoetoe, 11'/, paal van Pati eu 37 palen in Japara. II. Mergojoflso, dorp op Java, residentie Ba- gelen, op den grooten weg die van Poerwo- redjo naar Magelang voert. Mergojosso, dorp op Java, residentie Kadoe, regentschap Temanggong, distrikt Lempoejang. MergojossOy dorp op Java, residentie Ba- njoemaas, afdeeling Bandjar Negara, distrikt Karang Kobar. Mergojosso Koelon en -Wetan, twee dorpen op Java, residentie Banjoemaas, afdeeling Bandjar Negara, distrikt Bandjar. Mergo Kidool, dorp op Java, residentie Japara, tot het hoofddorp Koedoes behoorende. Mergokiloso, berg op Java, residentie en regentschap Japara, op de oostelijke grens van het distrikt Majong, hoog 5,000 Rijnland- sche voeten, behoorende tot het Moeria-gebergte. Mergolamooky dorp op Java, residentie en regentschap Samaraug, distrikt SerondoL Mergolangoe, dorp op Java, residentie Banjoemaas, regentschap Poefbolinggo, distrikt Tjahjana, op de oostelijke grens. Mergolilo, dorp op Java, residentie Ja- para, regentschap Pati, distrikt Selowessi. Mergolo, dorp op Java, residentie Rem- bang, afdeeling Toeban, distrikt Singahan, in het Znid-Oosten. Mergoloeojo, rivier op Java, residentie Bagelen, afdeeling Keboemen, die van het Kendang-gebergte komt. Mergosari) dorp op Java, residentie Tagal, regentschap Brebes, distrikt Boemi Ajoe. Mergosono, dorp op Java, residentie Pe- kalongan, regentschap Batang, distrikt Keboe- men, aan de rivier Koeto. Mergosono, dorp op Java, residentie Ba- gelen, regentschap Koeto Ardjo. MergOBOno, dorp op Java, residentie Sa- marang, regentschap Kendal, distrikt Selokaton. MergOBono, dorp op Java, residentie Rem- bang, afdeeling Bodjo Negoro, distrikt Tema- jang. MergotoehOf distrikt op Java, residentie Japara, regentschap Djawana. Het telt 93 dorpen en ruim 34,500 zielen. De hoofdplaats heet Tajoe WMan. In dit distrikt heeft men eene gelijknamige rivier en twee dorpen Mer- gotoeho Kidool en -Lor. Het distrikt Mer- gotoeho heeft vele vischvijvers. Bij eene overstroombg, in Pebruarij 1863, zijn hier 349 vischvijvers overstroomd, waarbij eene schade is geleden van / 7000 k 10,000. Mergo Wetaiiy dorp op Java, residentie Japara, regentschap Koedoes, tot de hoofdplaats Koedoes behoorende. Meri, beek op Java, residentie Pasoeroewan 31 4S2 M£. afdeeling Malan?, disirikt Gondang Legi» die in de firantas valt. Merindan, elland bij de Noord-Wesikust tan Borneo, op 2® 5' N. Br. Mering, rivier op Java, residentie Soerabaja, afdeeling Grissee. Zij ontlast zioh in de straat van Madara. Merio, rivier op Java, die in de residentie Kadoc in de Progo valt. Meriri, eiland tot de Aroe-eOanden behoo- rcnde,. residentie Banda, op 5** 44' Z. Br., met een gelijkuaniig dorp en 91 huixen, bewoond door 750 Alfoeren. (1850). Het lerert veel tripangy parelen en karet Meririy rivier in Borneo's Zuid- en Ooater- afdeeling, rijk Pasir. Merisen, dorp op Java, residentie Samarang, afdeeling en distrikt Demak, aan denpostweg. Meritipy kaap aan de Oostknst van Borneo, rijk Pasir, op 1** 50' Z. Br. Merilga, dorp op Java, residentie Tagal, afdeeling Pamalang. Meriljan, dorp op Java, residentie en re- gentschap Kediri, distrikt Modjo Roto. Meriwang, berg in Borneo's Zuid- en Oosterafdeeling, distrikt Kapoeas Moeroeng. Merkawang, dorp op Java, n^identie Kembang, afdeeling Toeban, in het Oosten van bet distrikt Bantjar. Merkua-Oord (dus genoemd naar den Gou- veraenr der Molukken, later Gouvemeur-Gene- raal P. MsaKOs), landschap op Nieuw-Guinea» afdeeling Wonim-di-Bawa, ten Westen Tan bet distrikt Koiwai, nabij den berg Lamantsj^ri. Hier bouwden de onzen in 1828 eene kleine sterkte, boven de Tritons-baai, op d"" 42' 40" Z. Br. en 134'' 15' 5" O. L., sleohts ait paal- werk bestaande, en fort du Bus genoemd. Men heesch er den 24" Augustus 1828 de Bolland- sche vlag, doch deze plaats werd in 1836 we- der verlaten, wegens de moeraasen en daaruit opstijgende dampen. Meroenda, rivier en dorp op Java» resi- dentie Batavia, in het Noorden van het Ooster Kwartier. De mondiug der rivier ligt op 6 paleu beoosten Tandjong Priok. Meroendouw, berg in Borneo's Zuid- en Oosterafdeeling, rijkje Kota Waringin. Hij is 3,000 Riinlandsche voeten hoog en vormt de natuurlijke grens tusschen genoemd rijkje en Pemboeang. Van uit het dorp Senabaug is hij gemakkelijk te beklimmeu. Aan den voet komen diamanten voor, aan eeo gelijknamig spruitje, dat siet ver vandaar in de rivier Aroct vloeit. Xevoengoi, rivier in bomeo's Zuid* en Oosterafdeeling, distrikt Kahajaa Odoe, op den linker-oever der Kabajan. Meroetaneroe^ dorp in Bomeo^s Zuid* en Oosterafdeeling, distrikt Karrau. Meroetoe, sie: On do. Meropalm, zie: Marapalm. Merota, dorp in Borneo's 2juid- en Ooster- afdeeling, distrikt Kahajan llir, aan de x\ix: Menohing. MerouW) dorp in Borneo's Westerafdeeiiiiz, rijk Sintang, aan de rivier Sawang. Merowia, dorp op Borneo's Zuidkuat, lud- schap Sampit, aan den linker-oever der Tampssa. met 120 verspreid wonende Dajaks (1853). Mersalif dorp op Sumatra, in de Lampobz- sche distrikten, niet ver van de mondiog m Toelang Bawaog. Hrt is in 1823 aangelegddo^r slavengezinnen, die rich vrijgemaakt baddeo. Mertabada, dorp j>p Java» residentie e. regentschap Cheribon, distrikt Siiidang Lui:. Merta Sari, dorp op het eiland fiali, r^ Djembrana. Mertunan, dorp op Java, residentie Saia^ rang, regentschap Kendal, distrikt Troeko. Mertimpang, berg op Sumatra^ in de Batta- landen, rijkje Silindong. Bij verheft zidi S,IH Rijnlandsche voeten boven de oppervhdcte der zee. Mertokesoeman, dorp op Java, residcbtie Japara, tot de hoofdplaats Pali behoorende. Mertoko, dorp op Java, residentie Japs^ distrikt Pati. Mesara, rie: Masara. Mese, eilandjedn den Molukschen Aichi{k. tot de Zuid-Oostor-eiianden befaoorend& Hh is 1 mijl lang en Vt ^^^ breed. Mesen, kampong op Java^ tot de hoofu- plaats Soerakarta behoorende» tusschen de r.' vier P6p^ en den veg naar NgawL Mesighit, rie: Masighit. Meaihi, rivier op Sumatra's Oostkast, rijkje ' Asaban, die een liuker-rijtak der Asahan-nrier uitmaakt. Meskaroai, eiUiidje ten Noorden n: Nieuw-Gubea, in de Groote Qeelvink-biK. ten Noord- Westen van het Willem Scbootes- eiland, waartoe het behoort, op 136* 2' 0. L Het staat onder den Sultan van Tidore. MesodOi dorp op Java, residentie Rembuu'i afdeeling Bodjo N^oro, distrikt Padangafl. Mesoedjif sie: Masoedji. Mesongat, rivier op Borneo's NoofdOost- kust, in de Tidoeugsehe hwdeo, trelke ia <i« Betajan valt. Mesaa, dorp op het oostel^ aohicRilu^ van Gilolo, landschap Patanie. ME— Ml. 483 Messa, dorp op hct eiland Tiouw of Tcon, residentie Banda. Messanivel, zie: Noesaniyel. Messes, dorp op Sumatra, in de Lampoug- 8che distrikten, afdeeltng Toelang Bawang, aan den regter-oever der Toelang Bawang, alwaai* rijst wordt verbouwd. Messoe, dorp op het eilaud Banka, distrikt Pangkal Pinang, alwaar aan het strand eene linmijn van dien naam gelegen is. Messowal, rijk op het Fapoesche eiland Misool. Mestoko, dorp op Java, residentie Japara, distrikt Pati. Metaboenan, dorp op Java, residentie Rembang, afdeeling Bodjo Negoro, distrikt Bowerno. Metaraman, sie: Ma tar am an. Metatoe, dorp op Java, residentie Soera- baja, afdeeling Grissee, distrikt Goenong Ken- deng. Metawarang, eilandje in den Molukschen Archipel, een der Sermatta-eilanden, residentie Banda. Metengeng, dorp op Java, residentie Banjoemaas, regentschap en distrikt Poerbo- linggo. Metesih, dorp op Java, residentie en re- gen tschap Rembang, distrikt Waroe, aan de rivier Raudoe Goeuting. Metesih, dorp op Java, residentie Kadoe, regentschap Magelaug, in het Oosten van het distrikt Minoreh. Metesih, dorp op Java, residentie Soera- karta, afdeeling Soekawati W^tan, distrikt 0- ngobajan. Metiemai, vilde nog onbekende volksstam op Borneo's Noord-Oostkust, njjk Boeloengan, aan de boven-Kajan. Meting, rivier op de Znidkast van het eiland Ceram. Metisit, dorp op Java, residentie Samarang, regentschap en distrikt Kendal. Meljing; dorp op Java, residentie Sama- rang, afdeeling Salatiga, distrikt Ambarava. Metoeng, dorp op het eiland Banka, dis- trikt Koba. Metoewah, dorp op Java, residentie Rem- bang, afdeeling Toeban, in het Zuid-Oosten van het distrikt Rembes. Metogaten, dorp op Java, residentie Ba- njoemaas, afdeeling Bandjar Negara, distrikt Eatang Kobar. Metoro, dorp op Java, residentie Rembang, afdeeling Toeban. Metosa, dorp op Java, residentie Soera- karta, afdeeling Padjang, distrikt Klatten, aan den postweg. Metowono, dorp op Java, residentie Banjoe- maas, afdeeling Bandjar Negara, distrikt Batoer. Metro, rivier op Java, residentie Pasoeroe- wan, afdeeling Malang, distrikt Penangoengan. Zij heeft hareu oorsprong aan den oostelijken voet van het Kawi-gebergte, neemt al de wa- teren van de oostc^ijke helling van dat ge- bergte op, en valt, na eenen kronkelenden en Snellen loop naar de Zuid, ten Oosten van Oeloe Beres in den regter-oever der Brantas. Metsir, dorp op Sumatra, in de Lampong- sche distrikten, aan de Wai Oempoe. Metteeaieh, dorp op Java, residentie en regentschap Samarang, distrikt Serondol. Metti, eiland in den Molukschen Archipel, bij de Oostkust van het noordelijke schier- eiland van Gilolo. Mewa Soema, onbewoond eiland behoo- rende tot de Kei-eilanden, residentie Banda. Het staat onder Klein Kei, distrikt Doelah. Mewowo, dorp op Java, residentie Kadoe, regentschap en distrikt Magelaug. Meyla, een der Banjak-eilanden, ten Wes- ten van Sumatra, groot V25 vierkante Sumatra- paal, met slechts 1 hiiis, bewoond door Banjak- eikuders. Meyo, zie: Ma jo. Miami, berg in Borneo's Westerafileeling, in het Westen van het rijk Sambas. Miang, eilandje aan Borneo's Oostkust, bij de kust van Koetei, op 0" 47' N. Br. Miangouw, heuvel in Borneo's Wester- afdeeling, landschap Boenoet, aan de rivier Mentibah. Miantri, dorp op Java, residentie Soera- baja, regentschap Modjo Kerto, distrikt Modjo Agong, aan den postweg. Miaroeng, rivier in Borneo's Zuid- en Oosterafdeeling, die in de Ki^>oeas Moeroeng vloeit, afdeeling Groote en Kleine Dajak. Miarya, dorp in Borneo's Znid- en Ooster- afdeeling, rijkje Kota Waringin, aan den regter- oever der PeUko. Mibi^a, dorp op Java, residentie Tagal, regentschap Brebes, distrikt Boemi Ajoe. Michel (St.), drie eilandjes bij de Noord- punt van Borneo, tusschen 7" 42' en 7* 50' N. Br. en 118*" 40' O. L. Zij heeten Manoek Mauoekan, Bangkawan en Bangkoeran «i behoo- ren tot SoUok. De St. Michel-bank, gelegen op 7"* 43' N. Br. is zeer gevaarl^k. Midajoen, rivier op Java, residentie Rem- bang, afdeeling Bodjo Negoro, distrikt Pelem. Midangan, berg op Java, op de grensder 31» 484 MI. residcntien £aiijoemaas en Bagelen, hoog, vol- gcns D£ Lange, 8,324 Rijulandsche voeten bo- veu de oppervlakte der zee. Middelan, dorp op het eiland Madura» afdeeliiig Soemanap, distrikt Kota. Middel-bank, benaming van eene zand- baiik, die in den Molukschen Archipel, aau de Zuidkust vau het eilaud Gilolo gelegen is. Het vaarwater'is aau beide zijden veiiig. Middel-bank, benaming van eene rots ten Westen van Sumatra, in de Indische zee, bij de kiist van Benkoelen, bij de £ilands-baai. Middelburgy Poeloe Ramboet of Haar-eiland, onbewoond eilandje in de Java-zee, op de reede van Batavia, 5® 58' 3(V' Z. Br. en 106° 46' O. L. Op de Zuidzijde van het rif van Middelburg staat een kegelbaken, en op de noord-westelijkste der klippen, ten Noorden van Middelburg, bevindt zich een bol- baken. Middelburg, rif van koraalrotsen in de straat Doerian van den Biouw-Archipel, bijna in het midden tusschen Rood-eiland en Boeroe, hetwelk tegen de kust van Saboeu ligt. Het is ongeveer V4 Engelsche mijl groot, en aan beide kanten steil. De doortogt tusschen deze bank en Rood-eiland heeft 19 tot 16 vademen die- pen moddergrond, doch is veel minder veiiig dan die aan de Westzijde der bank, alwaar de diepten regelmatig zijn. Bij lagen water- stand is het Middelburg- rif gedeeltelijk droog. Middelburg, eiland ten Westen van Ce- lebes, aan den ingang der straat van Makassar. Middelburg, fortje op het eiland Am- boina, op de landeugte Baguala. Middelburg, eilandje bij de Noordkust van Nieuv- Guinea. Het is laag, ^igi begroeid en door een rif onuingd, waarop hooge bran- ding staat. Middel-eiland, eilandje aan Sumatra's Noord-Westkust, bij hetAchiushoofd,meteenige eiland jes en rotsen aan de Zuidzijde. Middel-eiland, eiland in straat Gaspar, met 2 banken ten Zuid-Oosten. Middel-eiland, hoog eiland ten Oosten van het eiland Lomblem, in de straat Alor. De doortogt aan beide zijden van dit eiland schijut veiiig, en is ongeveer 4 of 5 £ngelsche mijlen wijd. Middel-eiland, eilandje bij Sumatra's Westkust, bij het eiland Engano. Het heeft een hoogen zandigen oever, met een groepje boomen in het midden. Het is goed zigtbaar uit zee. Middel-eiland of Balambak Gedang, een der Banjak-eilauden ten Westen van Su- matra, groot 2 vierkante Sumatra-palen en be. woond door Achinezen. Middel-eiland, ten Zuiden van Celebes, in de straat van Saldjer, het kldnste der drie Boegerones, volgens Hobsbuboh, op 5" W Z. Br. en 120' 28' O. L. Het is steil en vei- iig te naderen. Aan iedere zijde van het eikiid is een veilige doortogt; die tusschen Middel- en Noord-eiland is 3 Engelsche mijlen br^, en sedert er eene koraalbank ontdd^t is, wordt aan het Zuiderkauaal, dat tusschen Middel- en Zuid-eiland gelegen. is, de voorkeur gegeTes. Dit is 4 of 5 Engelsche mijlen vijd, en obt- bloot van gevaar zonder peilingen. Middel-eiland, eilandje ten Zuiden vu Celebes, aan den zuiddijken ingang van de straat Boeton. Middel-eiland, eilandje in den Moluksda Archipd, tot de Soela-eilanden behoorende, Het is laag, moerassig, met boomen bedektei door ondic; ten omringd tot op eenen a&W van '/« Engelsche mijl. Middel-eiland, eilandje indenMolukseLs Archipd, tot de Zuid-Wester-eilanden beboo- rende, tusschen Loeang ten Westen en Senratu ten Oosten, op 8** 22' Z. Br. en 129* 5' 0. L Middel-eilanden, zijn gelegen ten Omit. van Sbembawa, aan den zuidelijken ingang der Sapi-baai. Middel-passage, doortogt in de strut Gaspar, gevormd door de Macclesfield- cs Ciements-straten. Yroeger werd deze doortcgt door vele schepen gekozen, die tosscheo fiacU en Billiton door moesten; maar nu vordt bj weinig bezocht, daar hij moeijelijker is dan ^ Maccles6eld-straat. Middel-vaarwater, benaming vaa cm midden doortogt in den zoc^enaamdeu Treeliter van de straat Madura naar Soerabaja. Midie, ariescfaap op Java, residentie So^ rabaja, afdceliug Sidho Ardjo, distiikt R«wi Poeloe I. Midjen, dorp op Java, resideniie SftmanHi afdeeling Demak, distrikt Samboag. Midji, dorp op Java, residentie Soenibiji> distrikt Modjo Kerto. Midta, zie: Mitt a. Mieau, spruit van de rivier Waheoe, np Borneo's Noord-Oostkust, bmdstreek fierou. Miengkab, beek op Sumatra, in de Iaid- pongs, distrikt Toelang Amman. Mienwong, gehucht in Borneo's Wester- afdeding, adsisteut-resideutie en distrikt Moa- trado, in eene uitgestrekte vallei gdegen. Mieomaffo, zie: Miomaffo. Mieskien, eiland in den MolnkBeiien Ar- ML 485 cfaipe), tot de Goearitji-eilanden behoorende, op 0" 8' N. Br. ' Mieskien, dorp op Java, resident! e Prca- nger Regentschappen, afdeeling Tjiandjor, dis- trikt Djampang W^tan. Miesool, 2ie: Misool. Hilling Lian, vaterval in Borneo's Zuid- en Oost^rafdeeling, distrikt Katingan, in de rmer Katingan. Hijo, tk: Mio. Mika, rivier op Sumatra's Westkust, resi- dentie TapoQoeli, afdeeling Angkolah, die in liet gebeigte Boeal Boeali, in het distrikt Si- priok ontspringt, naar het Westen loopt en zich in de Tallei van Padang Lawas, in de PaoeilL-rivier ontlast. Zij is slechts nabij hare uitwatering beraarbaar. Kila, dorp op Sumatra, residentie Tapaiioeli, afdeeling Sibogha. tfilaba, dorp op Celebes' Westkust, in het Westen Tan het rijk Adja Tamparang. Milan, dorp in Borneo's Zuid- en Ooster- afdeeling, distrikt Doeson Oeloe, aan de rivier ManUlat. tfilandaOy rivier op Celebes' Noordkust, rcsideotie Manado, rijkje Pi^oat. Hilango LoYonto, rivier op Celebes' Xoordkust, residentie Manado, adsistcut-resi« (ieutie Goroatalo. In deze rivier worden goud- luijncn gevonden. Hilintangy zie: Malintang. Milir, dorp op Java, residentie en regent- »:hap Banjoemaas, distrikt Adiredjo. Hilitengy dorp op Java, residentie Sama- fan?, distrikt Grobogan. Milong, distrikt op het Zuid-Westere'dand Dumma, met eeu SOOtal bevoners. l!i(iinareneli, dorp op Sumatra, in de uoordwestelijke binnenlanden van Palembang, wii de rivier Toenkal, bewoond door Koeboe's. Mimbakan, dorp bp Java, residentie Be- took i, afdeeling Panaroekan, aan den grooten *p?:. Mimbongy dorp in Borneo's Westerafdee- lin(;, rijkje Mampavra. Mimlkay dorp op de Westkust van Nieuw- Guinea, distrikt Timakowa. Uimomin, eiland aan de Noordkust van Nic-Qw-Guinea, in de Groote Geelvink-baai. Htt slaat onder den Sultan van Tidore. Hinahaasa, eigenlijk Ni-Mahassa, ^n ;:en)aakt, betvelk voor de welluidendheid bij ailiteratic Minahassa wordt. (De schrijfwijs .Menabassa eA Manahassa is verkeerd). De Minahassa is een onderdeel der residentie ^uado, op Celebes' noord-oostelijke landtong. Deze streek nioet haren naam Minahassa of bondgenootschap van Manado ten tijde der Oost Indische Kompagnie ontvangen hebben, toen deze in de 17* eeuw te Temate om hulp en bescherming werd verzocht tegen de overmagt van den Koning van Boelan en tegen de on- derdnikking der Spanjaarden, die toen ook Manado beheerschten. Sedert dien tijd hebben zich de bewoners der Minahassa als getrouvre bondgenooten der Oost Indische Kompagnie doen kennen* Welligt is de naam van Mina- hassa reeds aan deze streek gegeven, toen de Alfoeren in Manado en omstreken t^en den despotischen Yorst van Boelan een bondge- nootschap aangingen, om aan aijne aanvallen het hoofd te bieden. Van de residentie Maoado maakt de Mina- hassa slechts een klein gedeedte nit, maar zij is het eenige daarvan, dat onder dadelijk beheer van het Nederlandsch Gonvernement staat. Zij is verdeeld in vijf afdeelingen, als: Manado, in het westelijke, Kema, in het noord- en noord- oostelijke, Toudano, in het centrale, Amoeran g in het zuid- westelijke, en Belang, in het zuid- oostelijke gedeelte. Over iedere afdeeling, met nitzondering van Manado, welke onder het meer onmiddellijk gezag van den Resident staat, is een Controleur (vroeger Opziener) gesteld. De afdeelingen zijn verdeeld als volgt: 1. Manado, in de distrikten Manado, Aris, Negri Baroe, Klabat-di-Bawa en Bantik. 2. Kema, in de distrikten Tonsea, Klabat-di- Atas en Likoepaug. 3. Tondano, in Tondano Toelian, Tondano Toelimambot, Rembokken, Kakas, Langowang, Sarongsong, Tomohon en Kakaskassen. 4. Amoerang, in de hoofdplaats van dien naa^ en de distrikten Tombariri, Sonder, Ka- waugkoang, Tompasso, Tombassian, Romohon en Tonsawang. 6. Belang, in Belang de hoofdplaats, en de distrikten Ponosakan, Ratahan en Passan. Elk distrikt heeft twee Hoofden. fiet voor- naaroste voert in sommige distrikten den titel van Majoor, en in andere dien van Hoekom beaar. De titel van Majoor werd, in 1811, aan de Hoofden gegeven wegens de door hen als bondgenooten aan het Nederlandsch Gou- vememeut betoonde gehechtheid gedurende de moeijelijke omstandigheden in die tijden. Het twe^e Hoofd heet Hoekom kadoeva, en voert soms den eeretitel van Majoor moedah. Hij heeft bij afwezigheid of outstentenis van het eerste Hoofd het bestunr over het distrikt in handen. Elk distrikt telt 5, 10, 20 en eukele zelfs nog meer dorpen, welke weder ieder 2, 486 MI. 3 en 4f kampongs of wijken bevatten. Over elk dorp is eeu Hoofd, Hoekom ioewah, gesteld. In enkele dorpen is aan dit Hoofd nog een tweede toegevoegd, Hoekom kadoetoa geheeteu, zoodat er twee soorten van Hoekom kadoetoa'e zijn, als distrikis- en dorpshoofden met dien titel. In andere dorpeu zijn aan deu Hoekom toewahy in plaata van eenen Hoekom kadoewa, yier of zes kleinere Hoofden, Kapala djaga, toegevoegd. Men telde in 1854 in de Minahassa 602 Europeanen of hunne afatammelingen, 669 Chinezen en 314 slaven, terwijl de overige in> woners tot de inlandsche bevolking behoorden, die verdeeld is in burgers en inlanders. Burgers zijn vrije menschen, zoowel Mohammedanen als Ghristenen, die niet voor heerendiensten, kultures, enz. kunnen worden opgeroepen,terwijl de inlanders tot diensten verpligt zijn. Onder dezen heeft men Ghristenen, Mohammedanen en Heidenen. Het getal der burgers bedroeg in bovengenoemd jaar: 1,999 Ghristenen en 1,323 Mohammedanen, of te zamen 3,322 zielen ; dat der inlanders gaf een cijfer van 87,639, als 28,017 Ghristenen. 976 Mohammedanen en 58,646 Heidenen, zoodat de gezamenlijke be- volking ruim 92,000 zielen bedroeg. De Mo- hammedanen wonen hoofdzakelijk te Manado, Kema en Belang. Be pogingen der Zendelingen, ter verspreiding van het Ghristeudom in die strcken, hebben belangrijke resnltateu opgdeverd, zoo ab blijkt uit het hierboven gegeven cijfer voor de Chris- tenbevolking, dat later nog is toegenomen door den grooten ijver, dien de Zendelingen in die s trek en aan den dag leggen. Betreffende het schoolvezen in de Minahassa kunnen wij hier geene juistere opgavc does volgen, dan die, velke voorkomt in de Uede- deelingen van hei Nederlandsche ZendelinggettoU- schap, D\, I, St. 3, pag. 268, eu den titel Toert van: AlgemeeM SkUistiek betreffende heiSckooi- ioezen in de Minahana turn Manado^ ta$i 1&43 tot 1856 »). '} In eene noot wordt het volgende aangemerlt : «6aame hadden wij de statistiek tot een vetl vroeger jaartal teraggevoerd. Voor het jaar 1 S42 sijn de opgaven echter te onzeker en oavoUedi^. In 1830 had de Zendeling Hellekdoorn reeds S scholcQ onder zijn opzigt. In 1883 en 1834 har- den RiEDRL en ScHWASZ 10 acholen met 8S7 k 5i/7 leerlingeu. In 1835 waren er 22 geDOot£ch3p>- en 11 Gouvemementsscholen, totaal 8S. In 1^6 en 1837 telde men een 85tal scholen met ISOO i 1500 leerliogen. In 1838 bevatten de 43 achokr. waaronder 1 1 van het Gonrernement, raira. 35lX* leerliugen. In 1839 telde men 34 genootscliaps- tz 11 Gou vera erne htaschoieo, totaal 45, doch van h^ getal leerliogen blgkt niets. Over 1840 en 1S41 loopen de opgaven dooreen, vooral ook, doord^ zij op verschilleode tyden geda&o zgn.*' j-iuuio^do pisSm ■ic iip pjspaoq 'ijj SQ[prn)qj3j^ lupaaut ■oido ppSai in 3 MTJ a.!. J8 Ml. OT S S o »°|«Oa ".^-fl II § I I il|t|l s|s to ll^K IS IP s illiii Hi 11 g as ns^d* is" ""Z I ■-! 2 kS a'ssja liUSI j-^s.! : !° islfis .iisj= t'^st: 113 i11ililiii|ll III iisjl:- 1- 1 .s«| g.S»._.= s I Elllslifs I ■S.S 1 „ Ej »S a K d .l':2o> ""S^o 488 MI. De distrikten in de Minahassa, waar zich t^enwoordig scholen bevinden, zijn: Manado, Xlabat-di-Bawa, Tonsea, Klabat-di-Atas, Li- koepang, Tondano (Toelian en Toelimambot), Eembokken, Kakas, Langowang, Sarongsong, TomohoD, KakaskasscD, Tombariri, Amoerang, Sonder, Kawangkoang, Tompasso, Tombassian, Romobon, ToBsawang, Belang en Bentenang. lu 1859 bestonden er 102 inlandsche Christen- genootscbapsscbolen, en van de 8,996 aange- geven kinderen kwamen er 5,281 getrouw op. Van de 1,049 kinderen, aangegeven voor de 12 Gouvernementsscbolen, kwamen er 1,049 op, en op de 28 negor^- of dorpscholen waren er 1,009 van de 1,610 aanwezig. De berigten over bet jaar 1860 zijn gnnstig. De welvoart neemt steeds toe, goede wegen doorkruisen bet land, overal ziet men vooruit- gang, kerken en scholen worden goed bezocht en met de uitbreiding yan bet Christendom gaat het naar wensch. De Zendelingsposten waren: die van Manado, onder de leiding van LiNBMANN ; Tondano, onder Rooileb ; Tomohon, onder Wilken; Langowang, onder Schaafsma; Tauawangko, onder Gbaapland; Amoerang, onder Tindbeloo; en Koemelemboeai, onder Ulfebs. Door de aankomst van de Zendelin- gen ScHWAB2 en van de Liefde zou het ge- tal posten worden vermeerderd, waaruit tevens eene enkele verwisseling van standplaatsen ver- wacht werd. De dorpen van de Minabassa zijn goed aan- gelegd; de huizen zijn net van houi of bamboe, op palen geboawd, en van allerlei soort van vruchtboomen omgeven. Sedert de laatste 15 a 20 jaren zijn de meeste dorpen met regt- lijnigc straten doorsneden. De groote wegen zijn in goeden staat, breed, en zelfs hier en daar geschikt voor rijtuigen. Zij worden door de inlanders onderhouden, doch de vele steile bergen veroorzaken, dat men zich moeijelijk van een rijtuig kan bedienen en te paard of in eenen draagstoel moet reizen. De bergen van de Minabassa zijn alien van vulkanischen aard. De voornaamsten zijn: de Klabat, hoog 6,377, de Sepoeffci, hoog 6,791, de Lokon, hoog 5,090, de Engerong, hoog 4,744, .de Proemangan of Mahaboe, hoog 4,179 Rijnlandsche voeten, en verder nog de Kima* wang en de Papelampoengan. Uit liet dierenrijk heeft men er h^tzwijnen, koeskoes, spookdieren (eene soort van apen, die het meest overeenkomst met den mensch hebben), zwarte apen, civetkatten, eekhorens, vledcrmuizen en meer andere knaagdieren. Wild gevogelte is er in meuigte aanwezig. I waaronder jaarvogels, wier snaveb en nens- kammen door de Alfoeren gebezigd vorden om er hnnne hoofdtooisels mede te ver»ereo, wanneer zij in feestgewaad zijn. Yerder hecfl men er pap^aaijeo, duiven, valken, eaz. £r zijn twee soorten van schildpadden, voorts le- guanen, slangen en vele soorten van visscheo. Scheepvaart en handel bloeijen in de Mina- bassa zeer en nemen jaarlijks toe. De voor- naamste voortbrengselen, welke tot oitToer dienen, zijn: kakao, koffij, gemoeti-tonw, rijst, iripangy karet, was en gond. De Gouver&e- ments-kofSj beliep in het jaar 1855 roim 25,000 pikols, ter waarde van 7 tot 8 mail honderd dnizend guldens '), en het gemoeti- tonw, dat in de Gonvernements-lijobaas te Amoerang geslagen wordt, leverde in Ih'oi eene inkomst van / 15,500 op. In 1854 werd er uitgevoerd voor / 67,875 aan kakao, voor / 11,670 aan rijst, voor / 25,000 aan iripetg, voor / 4,500 aan karei, voor / 20,000 m goad en voor / 8,000 aan was. De uitvoer van kakao geschiedt enkel naar Muiilla. De Minahasser kookt uit den pahnvjj!i goede suiker, die naar Temate en Timor votdt uitgevoerd. De artikelen van uitvoer zijn meestal voor Java bestemd, terwql kleinere handelsartikeH als rijst, suiker en kokosolie, een weg vinden naar Ternate. De invoer bestaat voomamelijk in lijnwaden. In het jaar 1854 werd van dit artikel voor eene waarde van / 194,617 ing^ voerd. Verder brengt men er de volgcndc ar- tikelen aan: zijde, arak, staal, koperwerk en ijzer. De grond is grootendeels vulkaniscii. I^ teelaarde is er zcer schaarsch. In alle distrik- ten der Minabassa is de koffo-kultuur ilIg^ voerd. Koffohennep zijn de vezels vau dea stam ecuer wilde jotMui^-soort. Men beefi a de Minabassa thans reeds een honderd dnizfnd* tal koffoplanten. De belaogrijkste aaDplaiitis- gen daarvan hebben plaats in de afdeelifi^ Amoerang. Alom treft men in de Minalttssa sagoweer- en sagopalmen aan; verder grodjeo in de dorpen allerlei soorten van vnichtbooiDeii en op de partikuliere laudeu niim Sl^OiJO rauskaatnotenboomen ; de knltuur van doe werd eerst op het einde van 1853 albier in gevoerd. Talnik wordt alleen voor binBen- landsch verbruik verbonwd. Van de Turksdtf tarwe, die er in groote hoeveelheid voidt ') Z\e hetgeen omtrciit dc koffijkultniir ran Ha* nado Toorkomt in bet .artikel Koff^', DeelH.r*f- 224 eo volg. m. 489 UDgekweekiy werd de oogst in 1869 op 837 millioen vrachten begroot. De rijat wordt op drooge of natte velden rerbouwd; de drooge relden zijn verreweg het ta]rijkst. AUerwege ziet men in de Minahasea kokospalmeiL De tel- ling van 1859 gaf een cijfer Tan 483,476 boo- men, bebalve die Tan de partikoliere gronden. Ook leTcri dit land Tele soorten Tan bout op, die bijzonder wegens hardbeid en Tastheid ver- niBard zijn. Onder deze komen in aaumerking: het ebben-, ijser- en linguabont; Tan deze laat- ste 8oort onderscbeidt men wit-, rood- en steen- linguabout. De Teestapel bestond op bet einde Tan 1859 ait: 64,397 Tarkens, 6,124 rnnderen, 3,339 |)aarden, 1,047 geiten en 14 acbapeu. De Minakassers Tinden bun bestaan in den kodboQw, de TiscbTangst en bet Tervaardigen Tan zakken en zeilen Toor Taartuigen. Van zdcere plant, siiaar genaanad, maken zij mat- ten; uit den palmwijn koken zij suiker, en drijren Toorts eenigOD bandel. Yerder zie men over de beTolking bet artikel Alfoeren. De groote handel wordt dooi eenige Europeanen, maar meest door de CbinezeD, gedreren. £r bestaat in de Minabassa een landraad, waarran de Resident Tan Manado de Yoor- zitter is. De raad is zamengesteld nit drie £urope9che leden en zoo Tele distriktsboofden ak t^enwoordig zijn. De Secretaris TerTult het ambt Tan Griffier. Het openbaar minis- terie wordt waargenomen door een Djaksa. Te Manado zijn Toor de politic zes dienaren beschikbaar. De Cbinezen te Manado staan onder eenen Kapitein en eenen Luitenant, ter- vijl de Mobammedanen te Manado, Kemn en Belang onder dorpshoofden staan. Daar de kustbewoners raeermalen last bad- den Tan de zeerooTers nit den Sollok Arcbipel, die zich aan bet Noorderstnmd scbuil boudeii, om Tan daamit menscben en goederen buit te maken, is in 1856 derwaarts Tan w^e bet Gouvemement eene ezpeditie gedaan. Minang^) dorp op bet eiland Tagolanda, een der Sangir-eilanden, rijkje Tagolanda, met een Chrtstelijk bedebuis. Minanga, dorp op bet, onder Celebes en on- derkoorigbeden ressorterende, eiland Pangasane. Minanga, beek op Sumatra, in de Lam- pongsebe diatrikten, die zicb in de Lampong- baai ontlaat. Mindahan, dorp op Jara, residentie en dibtrikt Japara. Mindahan^ dorp op JaTa, residentie Sa- marang, regeutscbap Kendal, distrikt Selokaton. Mindala, zie: Mandala. Mindalan, dorp in Borneo's Zuid- en Oos- terafdeeling, landscbap Koesan, aan de ririer Batoe Litjin. Minde, onbeTaarbare zijtak der Troesan Tan de Brantas-riTier, op JaTa, residentie Soerabaja, afdceling Sidbo Ardjo, distrikt Bawa Foeloe 1. Minde, dorp op Java, residentie Pasoeroe- wan, afdeeling Malang. Mindhokkan, dorp op Java, residentie Soerakarta, tot de boofdplaats beboorende. Mindi, dorp op JaTa, adsistent-residentie Krawang, distrikt Pamanoekan. Mindjaliiiy bet noord-oostelijkste eiland der Anambas-groep in de Cbinescbe zee, resi- dentie Riouw. Ook dragen eenige klippen in den Anambas- Arcbipel dezen naam. Mindjangan, zie: Mendjangan. x Mindoeradja, dorp op JaTa, residentie Gberibon, afdeeling Galoe, distrikt Kawali. Mindoet, dorp op JaTa, residentie Soera- baja, afdeeling Salatiga, distrikt Ambarawa, bewoond door 90 JaTauen. Minerva, bank in de Molukscbe zee, bij Celebes' Oostkust, op %"" 56' Z. Br. en 123"* 26' 30" 0. L. Minerva, zandbaok in de straat Tan Riouw, groot ongeTeer 200 Engelscbe Toeten. Het minste water dat op deze ^k gOTonden wordt, is 274 Tademen. Deze bank werd den 27" Mei 1825 door bet Amerikaanscbe scbip Minerva, GczagToerder Bell, ontdekt. Mingar, dorp op JaTa, residentie Soera- karta, afdeeling Padjang, distrikt Sembojang, aan de Bengawan. Mingir, dorp op JaTa, residentie Djokdjo- karta, afdeeling Mataram W^tan, distrikt Sle- man, aan de Progo. Mingir, dorp op JaTa, residentie Kadoe, regeutscbap Magelsmg, alwaar in 1828 eene sterkte is aangelegd. Mingiran, snikerfabriek op JaTa, residentie Kediri, distrikt Papar, toebebooreude aan Tak Tjaijhono, met eenen aanplant Tan 207 bouws. Mingoppo, zie: Mengoppo. Minjabar, dorp op Sumatra, residentie Ta- panoeli, distrikt Groot Mandaheling. Minjan, dorp op Jara, residentie Soera- karta, afdeeling Padjang. Minjanga, doip in Borneo's Zuid- en Oos- terafdeeling, distrikt Kahajan Ocloe, aan de ri- Tier Kabajan. Miqjoerong, dorp in Borneo's Westeraf- deeling, rijk Sintang. MinohOy dorp op JaTa, residentie Rembang, afdeeling Toeban, distrikt Rembes. Minongo, dorp op JaTa, residentie Sama« 490 MI. rang, regent«chap Kendal, distrikt Perboean. Minorehy distrikt op Java, residentie Ka- doe, regentschap Magelang, grenzende ten Noor* den aan het distrikt Bandongan, ten Westen aan Bagelen, ten Zuideii aan Djokdjokarta en ten Oosteu aan het distrikt Magelang. De boofdplaats is Salaman. Onder dc 352 dorpen, verdeeld onder 35,137 inwoners, becft het een van gelijken naam, namelijk de Toormalige lioofd- piaats, gel^en aan den noordelijkcn voet van den berg Tjatjalang, 10 palen van Magelang. Dit dorp is bekend geworden door het tijdclijk verblijf albier op den 28» Maart 1S30 van den Pangeran Dikpo Negoro. In het distrikt Mi- noreh treft men eenige sutkerplantaadjes aan. MinoWy berg op Sumatra's Oostkust, in het binnenland van Asaban. Minstrel's passage, benaming van den doortogt welke gevonden wordt tusschen het noord-westelijk gedeche van het eiland Rotti en het eiland Daauw, in de zee Tan Timor. Dit kanoal ontleent zijnen naam san het En- gelsche schip Mimirtl^ dat hel den 13" Mei 1820 doorvoer. De«e doortogt is niet veilig door de riffeu, welke hij bcvat. Minta, berg in Borneo's Westerafdeeling, op de zuid-oostelijke grens van het rijk Sin- tang met de Groote en Kleine Dajak. Mintadan, gebergte op Borneo's Noord- Oostkust, landschap Tidocng, hetwelk vogel- nestholen bevat. Mintao, verbastering van den naam Men* tawei; zie dat artikel. Op sommige kaarten komt Mintao voor als de naam der groep van de Batoe-eilanden, die dan als 6^n groot eiland vrorden voorgesteld; op andere als de bijzondere naam van bet Noordelijkste en grootste der Mentawei-eilanden of Siberoet, dat ook Noord-Pora en soms Mentawei ge- noemd vordt. Zie artikel Siberoet. De naam Siberoet (Sibcroe) wordt op de kaart van VON Derfelden voh Hikderstein zoowel als die van Mintao aan de Batoe* groep gegeven, terwijl het eigenlijke Siberoet daar onder den naam van Noord-Pora of Goed Fortuin -eiland voorkomt. Zie over deze verwarringen TijA- schrifi voor Nederlandsch Indir, Jaarg. 1849, 1)1. I, bl. 204 volgg. Mintao, zie: Muntok. Mintap, berg in Borneo's Zuid- en Ooster- afdeeling, distrikt Kahajan Oeloe. Mintaram, dorp op Java, residentie Sama- rang, regentschap Den!iak, distrikt Mangar. Mintaroh, dorp op Java, residentie Bata- via, Wester Kwartier, 2 palen van de zee, tus- schen de Mentjereh- en Paailian-riviereD. Minta Balla, dorp op het eiland Maooei, staande onder het distrikt Bahoe Solo, op Ce- lebes' Oostkust, met 64 huizen en 180 invo- ners (1852). Mintjiroem, dorp op Sumatra's Oostkust, landschap Langkat, met een SOtal huizeD. Minljo, beVg op Java, residentie en regettt- schap Japara, distrikt Bandjaisn. Minto, zie: Pagar Antimon. Minto, punt aan de Weatkust van heteiisoti Banka, ten Weaten van welke de Minto-btuk gelegen is. Minto, rotaen aan Borneo's Weatkust, vol- gens UoRSBUROH tusschen 2* 13' en 2° 16' Z. Br., waarvan enkeien aan de Zaid-Oostzijde eene zandfaank hebben. De diepten sijn op ou- geveer 4 m^jlen van deze rotaen vaa 9 tot II vademen. Mintoq, zie: Muntok. Mio, een der Obi-eilauden, in den Molui- schen Archipel, residentie Temate. Mioen, berg op Java, residentie Preanger Regentschappen, afdeeling Bandong, di&triit Gandasoeli. Miola, eiland in den Molukachen AjrehipeI,toi de Obi-eilanden behooreude, residentie Teruaie. Miomaflb, berg en rivier op de Oostku&i van het eiland Timor, landschap Amakouo (Sod> nebait), op 9° 24' Z. Br. De rivier berai goud. De goudwasscherij werd, daar zij nict aan de verwachting beantwoordde, in 1770 ft- staakt. De berg wordt gerekend hoogsteos 4,500 Rijulandsche voeten hoog te zijn. Miono, dorp op JaVa, residentie Eemhug, afdeeling Bodjo Negoro, distrikt Padangan. Miosname, zie: Maasanama. Mipiran, dorp op Java, residentie fiaojoe- maas, regentschap en d strikt Poerbolingga Mirang, dorp op het eiland Goram, ica- dentie Banda, distrikt Ainikke. Mirang, rivier op Borneo's Oostkust, lijk Koetei, die in de Njeroboengan valt. MirbOy dorp op Sumatra's Oostkust, oodef Siak, aan eene gelijknamige rivier, met eeseo Panghoeloe en een lOOtal inwoucra. De groiid levert sago. Mirden, zie: Merden. Miren, eilandje aan Bomeo'a Zuid-Oost- kust, aan de.Zuidpunt van Poeloe Laau Miri, rivier en dorp in Borneo's Zoid- » Oosterafdeeling, distrikt Kahajan Oeloe. Pe rivier vcreenigt zich met de Roeagan, op 0' 52' Z. Br. en US'* 15' 8" O. L. Zij i* moeijelijk te bevaren, wegens de nienjgvuldjgc eilauden en banken, die zg bevat Dece n- vier is beroemd door hare opbreng«i vaa gomi. MI. 491 Bet dorp tdde in 1853 20 huizen en 2,000 zieleu. Mirikwortel-eiland, zie: Onrnst (En- gelsch). Miring, berg op het eiland Kambangan, op welken sich een verkenningsteeken voor de scbepen berindt. Hiring, rivier op Java, residentie Soeia- baja, afdeeling Grissee, diatrikt Bengawan Djero. Miring, hoek op Java, residentie Japara. Mirit) dorp op Java, residentie Bagelen^ afdeeling en distrikt Ambal. Mirit, meer in Borneo's Zuid- en Ooster- afdeeling, distrikt Kahajan Tengah. Miritjan, dorp op Java, residentie en re- geutsciiap Pekalongan, distrikt Seragi. Misana, eilandje in den Lingga-Archipel, tea Noorden van Bakau, op O"" 25' N. Br. Misfaka, gehuobt op het eiiand Boero, regentsciiap JFoggi, stam of fenna Wanoso, met eeu 13tal invoners (1855). Misgid, rivier op Sumatra's Oostknst, land- scfaap Langkat, die met de rivier Sarangau het eilandje Misgid vormt. MiBgid, rivier op het beoosten Sumatra gelegen eilandje Koepat. Zij valt in de straat van Malakka en aan haren oever ligt een dorp met een 70tal inwoners. Miaiatiw, eilandje ten Noordeu van Nienw- Guinea, in de Groote Geelvink-baai, ten Oosten Tan R\in, op 3** 22' Z. Br. en 135** 58' O. L. Mislni, rivier op Java, residentie Bezoeki, afdeeling Bondowosso, distrikt Poeger. Miflkien, zie: Mieskien. Mifloel, dorp op Java, residentie en regent- schap Pekalongan, distrikt Sawangan. Miflool, eigenlijk MSsoel, ook Wai- g a Dime genaamd, eiiand ten Westen van Nieuw-Gttinea, in den Wageoe-Misool-Arehipel, tusschen 1" 45' en 2° 5' Z. Br. en tusschen 129" 60' en 130" 31' 0. L. Het heeft, vol- gens MsLViLL vAjr Caknbee, eene uitgestrekt- heid van 37 vterkanie geographische mijlen. Op de Oostknst bevindt zich een gelijknamig dorp en aan de Noordzijde ligt de hoofdplaats Waigamme. Aan die kust ligt eene uitmun- tende baai, welke eene meuigte scbepen kan be?atten. Misool staat onder eenen Badja, die leenpligtig is aan den Sultan van Tidore. Onder Misool behooren nog vele eilanden. De kust is bewoond door Maleijers en het binnen- land door Papoea's. Het eiiand is rijk aan paradijsvogels en zwarte papegaaijeu. Het ka- naal tusschen de Oostzijde van Misool en de Westpuut van Nieuw-Guinea bevat vele kleine eilanden en is 9 Engelscbe mijlen wijd. Mispalu^eilanden, benamiog van de bij Nieuw- Guinea gelegen eilanden ^ddelburg eu Amsterdam. Missiau, zes eilanden aan de Noordkust van Nieuw-Guinea, in de Groote Geelvink-baai gelegen en behoorende aan den Sultan van Tidore. Missier Moada, dorp op Sumatra, in de Lampongs, distrikt Toelang Bawang, aan den regter-oever der Oempoe. Misstngarat, eiiand tot de Ceram Laut- eilanden behoorende, en staande onder den Badja van Kilwaroe. Miataka, eiiand in de Indische zee, aan Java's Zuidkust. Het is aan Bezoeki onder- hoorig, Va vierkante mijl groot en onbewoond. Een gelijknamige hoek strekt zich van den vasten wal uit. Mistaka-baai, zie: Yleermuis-baai. Mistello, gehucht op het eiiand Boero, regentschap Tagalisa, fenua of stam Waikibo. KCitak, dorp op de Oostknst van het Tc- nimber- eiiand Timor Laut, residentie Banda. Mitarra of Noorwegen, cilaudje in den Molukschen Archipel, nabij Ternate. Het be- staat geheel uit eenen vulkanisohen, dooh niet werkenden kegel, en wordt tijdelijk bewoond door eenige landbouwers en visschers van Tidore. Miting, rivier op Borneo's Noord-Oostkiist, landstreek Tidoeug, die in de Batajan valt. Miljangang, dorp op Sumatra, residentie Padangsche Bovenlanden, distrikt Loeboe Si- kapping. Mitareng, dorp op Java, residentie Sama- rang, afdeeling Demak, distrikt Sambong, 27 palen van de stad, 35 van Salatiga en 21 van Poerwodadi. Mitsir, dorp op Sumatra, indeLampongsche distrikten. Mitta of Noesa Noeta, een der Zuid* Wester-eilanden, residentie Banda, Zuid van Roma, op 7° 56' Z. Br. en 127* 20' 0. L. Het is bewoond door een 30tal zielen. Ten Noorden strekt zich vandaar eene zandbank, ter lengte van Vs ^^3^ ^^^> ^P '^elke in de Oostmoesson de beste ankerplaats wordt ge- voudeu, in 18 vademen diepte. Miulle, rif in de Chinesche zee, aan de Oostzijde van het eiiand Groot Natoena. Miiuswar, eiiand aan de Noordkust van Nieuw-Guinea, in de Groote Geelvink-baai, op 134'* 20' 0. L. Miwan, rivier in Borneo's Zuid- en Ooster- afdeeling, distrikt Kahajan Teugah. Zij ont- springt in het heuv eiiand en kan eene dag- reis ver met kleine vaartuigen bevaren worden. 493 ML-.MO. Mlagea, dorp op Java, residentie Kediri, regentschap Trengalek, distrikt Kampak. Mlahar, dorp op Java, residentie Eadoe, regentschap Aiagelang, distrikt Bandongan, aan de Tjilapar. Mli^ang, dorp op Java, residentie en re- gentschap Rembang, in het Noord-Westen van het distrikt Pamottan. MlajaniT* dorp op Java, residentie Ba- il joemaas, regentschap Poerbolin^o, distrikt Tjahjana. Mlandingan, ook Piandingan, distrikt op Java, residentie en regentschap Besoeki, met eene gelijknamige hoofdplaats aan de straat van Madura en met 15 dorpen eo 1,628 zielen. Mlanggi, dorp op Java, residentie Rem- bang, afdeeling Bodjo Negoro, distrikt Pelem. Mlanggi, groote r^wa op Java, op de grenisen van de residentien Rembang (afdeeling Toebau, distrikt Rembes), en Soerabaja (Sida- joesch dbtrikt Priedjik\ Mlango, rivier op Java, residentie en re- gentschap Japara, distrikt Bandjaran. Mlaran, dorp op Java, residentie Bagelen, regentschap Poerworedjo, distrikt Loano. Mlarat Kidool en -Lor, tvee dorpen op Java, residentie Samarang, afdeeling Salatiga, distrikt Tengaron, het eerste met een SOtal en het andere met een 75tal inwoners. Mlaten, dorp op Java, residentie Rembang, afdeeling Bodjo Negoro, distrikt Ngoempah, aan de Solo. Mlaten, twee dorpen op Java, residentie Rembang, afdeeling Toeban, distrikt Rengel, aan de Solorivier, en distrikt Singahan, in het Zuid-Oosten. SClesen, dorp op Java, residentie Djokdjo- karta, op de grens yan Kadoe. Mlikin, rivier op Borneo's Noordkust, rijk Broenai, landschap Sadoug. Mlileer, dorp op Java, residentie Kadoe, regentschap Magelang, distrikt Bandongan, in het Zaid-Oosten. Mlileer, dorp op Java, residentie Samarang, afdeeling Salatiga, distrikt Ambarawa, met rnim 400 Javanen. Mlindjing, dorp op Java, residentie Rem- bang, afdeeling Bodjo N^oro, distrikt Bo- werno. Mlindjon, dorp op Java, residentie Kediri, regentschap Trengalek, distrikt Ngasinan. Mlionjon, dorp op Java, residentie Soera- karta, afdeeling Padjang. Mllwong, dorp op Java, residentie Rem- bang, afdeeling Toebau, in het Oosten van het distrikt Bantjar. Mlogen, dorp op Java, residoitie en re* gentschap Rembimg, distrikt Pamottan. Mlojo, dorp op Java, residentie Banjoemtts, afdeeling Bandjar Negara, distrikt Bandj&r. Moa, eiland tot de Zuid^Wester-alanden b^ hoorende, een der Letti-groep, residentie fianda, op 8" 19' Z. Br. en 128- 8' O. L., en volgcns Melvill van Garkbes 6 vierkante geographi- sche mijleu groot. In 1852 bedio^ de bevolkiog 7,300 zielen, vonende in de distrikten Kjem en Bansawa; zij zijn gedeeltelijk Christenenen gedeeltelijk Heidenen. Yan 1836 — 1841 ▼» er een Zendeling geplaatst. Sedert is de sen- ding aldaar opgebeveu. Het voomaamste mid- del van bestaan der bevolking is de veeteelt, daar dit eiland eene menigte van bufifels, tv- kens, schapen en eenige paaiden oplevert. Ook houdt de bevolking zich bezig met den rijst' en Torksche tarwebouw en het planten nn aardvruchten. De vaartuigen, irdke hier ten handel komen, blijven onder de knat van Letti ten anker liggen, en nemen aldaar de artikekn in, die door de bewouers ran Letti op M» zijn afgehaald. De veekoopers gaan echtn sel- ven met hunne praauwen de buffSeb, gaten, varkens en het gevogelte van Moa afhalen. De handel bestaat meest in ruiling der voort- brengselen tegen lijnwaden, koperdraad of ui- dere artikelen, welke op het eiland nietgevondci worden. Met de vischvangst houden zich de bewouers van Moa, even als die der naibuiige eilanden, naar evenredigbeid van den overvloel, Dvelken de zee hier oplevert, zeer veinig beiiii. Het eiland levert eene aanzienlijke hoeveelheid sago op ; aan vrnchtboomen is er echter, bui- ten kokospalmen, gebrek. Men heeft er rde goede houtsoorten. Goed water is er in geeae mime hoeveelheid voorhanden. Op den Nooni- Oosthoek ligt een hooge bei^, de Karban-piek, die zich eenzaam boven het overige gededte, des eilands, dat uit vlak land bestaat, verheft Het is een ouwerkzame vulkaan. De grond van Moa is veelal koraalachtig, en in het mi- delijk en zuid-oostelijk gedcelte schaars be- bouwd. Aan het strand staat een blokhuis, bet- welk eertijds tot verblijf der bezetting van de Cost Indische Kompagnie strekte. Het is eeo tamelijk groot en welversterkt gebouw, omricgd door eenen steenen muur van 150 schredeain het vierkant, voorzien ran wachthuizen en m poorten. Het ankeren is hier zeer gevaarlijk wescm de menigvuldige klippen onder water. £r is slechts 66ne goede ankerplaats aan de Ooet- zijde van het eiland. Moag, dorp op Java, residentie Rembtngi HO. 493 afdeding Toebaxi, in het Zuiden Tan het dis- trikt Rengel. MoiOCk) dorp op hetZuid-Wester-eilandMoa, residentie Bnnda, dis trikt Kjerre. Hoal&a Faiidjang, dorp op Sumatra, residentie Padangsche BoTenlanden, landschap VII Kota'8. Moallang, diatrikt en rivier in Borneo's Westerafdeeling, in het Westen van Sintang. Moamat, dorp op het eiland Ceram, onder Wafaaai, regentschap Hotti. Het telde in 1852 S4 Alfoeren. Moar, eiland en kaap, ook Oostpunt gehee- ten, Ban de Oostknst van Gilolo, op 0"* 9' Z(y' i\. Br. ea 128* 61' SIK' O. L. Het eiland u lug, Tlak en boschachtig, en heeft ten Zuiden rotsea en branding. Moara, eiJand bij de Noordkust van Borneo. De Oostpunt ligt, volgeus Mxlvill yak Garn- BM, op 5« 2' N. Br. en IW 47' O. L. Van de Noord-Oostzijde strekt zich een rif 3 of 4 mijlen ver nit. Hoari, eilandje in den Molukschen Archi- pel, bij Batjan. Moaroeng Iiagoeng, dorp in Borneo's Zuid- en Oosterafdeeling, voormalig rijk van fiandjermasin, aan de Tabalong Kanan. MobadjolO) dorp op Celebes' Noordkust, residentie Manado, rijkje Moeton. Hobat, eiland in den Biouw-Archipel, in de straat van Rionw. Mobera, kaap op het eiland Timor, volgens DuPERMnr, op 8» 38' 54" N. Br. en 125* 12' 3r 0. L. Mobodr, een der Noord-Anambas-eilanden, in de Chinesche zee, residentie Riouw. De kaap Battou is gelegcn op 3* 26' 40" N. Br. en 106» W 12" O. L. Moooo Moooo, zie: Moko Moko. Modalei, tak der Melawi-ririer, in Bor- neo's Wester-afdeeling. Hodang, nitgebreide stam onder de Dajaks Tan Koetei op Borneo's Noord-Oostkust. Modangan, dorp op Java, residentie Sa- marang, afdeeling en distrikt Salatiga, bewoond door 133 Ja^neu. Hodirodjo, lustverblijf van den Sultan van Soemanap, op het eiland Madura, bij de stad Socnianap. Modjangon, dorp op Java, residentie Ta- gal, r^entschap Pamalang. Hodjo, dorp op Java, residentie Djokdjo- karta, afdeeling Goenong Kidool, distrikt Se- manoe. HodjOy dorp op Java, residentie Japara, afdeeling Djawaua, distrikt Mergotoeho. ModjOy dorp op Java, residentie Japara, afdeeling en distrikt Pati. Modjo, dorp op Java, residentie Samarang, regentschap Kendal, distrikt Troeko. Modjo, dorp op Java, residentie Samarang, distrikt Salatiga, op Soerakarta's grondgebied. ModjOy berg op Java, adsisteut-residentie Patjitan, distrikt Priugkoekoe. Modjo, dorp op Java, residentie Soerakarta, afdeeling Padjang, in het Noorden van het dis- trikt Klatten, aan de rivier Sangon. Modjo, dorp op Java, residentie en regent- schap Soerabaja, distrikt Djaba Kota. Modjo, dorp op Java, residentie Soerabaja, regentschap Modjo Kerto, distrikt Modjo Agong, aan den postweg. Modjo, dorp op Java, residentie Proboling- go, afdeeling en distrikt Kraksau. Modjo, dorp op Java, residentie Rem bang, afdeeling Toeban, distrikt Djati Bjogo, Modjo, dorp op Java, residentie Rembang, afdeeling Bodjo Negoro, op den regter oever der Bengawan, distrikt Temajang. Modjo, dorp op Java, residentie Rembang, afdeeliug Blora, distrikt Karang Djati. Modjo Agong, distrikt op Java, residen- tie Soerabaja, afdeeling Modjo Kerto, met on- geveer 17,000 zielen. Yoor de inlandsehe gods- dienst is er een priester werkzaam. De hoofd- plaats Modjo Agong, Ngemplok (Ngoemplak) of Wirosobo geheeten, en 11 pa' en van Modjo Kerto gelegen, is vermaard door den merk- waardigen put, die op eene diepte van on- geveer 30 Nederlandsche ellen in den harden kalksteen is uitgegraven en vaarbij het graf ge- legen is van den Soeftoehoenan Modjo Agoag, een der Apostelezi van den Islam in deze streken. Deze plaats ligt 146 Rijnlandsche voeten boven de zee, in het midden van een groot bosch. De grond is er vruchtbaar en schijnt voor alle kul- tures geschikt. De weg naar Modjo Kerto isgoed. Modjo Belik, dorp op Java, residentie Rembang, afdeeling Bodjo N^oro, distrikt Ngoempah, in het Westen. Modjo Dipo, dorp op Java, residentie Soerakarta, afdeeling Soekawati W^tan, distrikt Ongobajan, aan de Doplang-rivier. Modjo Doeko, dorp op Java, residentie Soeral)aja, afdeeling Modjo Kerto. Onder de inwoners treft men eenige Qhiist^nen aan. Modjo Joenan, dorp op Java, residentie Rembang, afdeeling Bodjo Negoro, distrikt Ngoempah. Modjo Kepek, zie: Modjo Kopek. I Modjo Kerto, afdeeling in de residentie j Soerabaja van Java, grenzende ten Noorden 494 MO. aan de regeutschappen Soerabaja en Sidho Ardjo, ten Westeu en ten Znid-Westen aan Kediri, ten Zuid-Oosten aan Malang en ten Oo«ten aan Bangil. Zij bestaat uit de zes dis- trikteu Modjo Kerto, met 37,740 inwoners, Modjo Sari Kidool, Modjo Sari Lor, Modjo Agoug, Modjo Redjo eu Kabooli, te samen met eene bevolking van S9,000 ueien. De naam van Modjo Kerto wasoorspronkelijk Djepan of Djipan, welke echter in dezen is veranderd bij GouTernements besluit van 1838. Het bestuur is opgedragen aan eenen Adsiatent- Besident, die tevena Notaris en Yendumeester is, en eenen Regent. Yoor de inlandaohe gods- dienat bestaat er te Modjo Kerto en te Modjo Agong een Priester; yoor het regtsgebied van den inlander is er een landraad, waarbij een Griffier en Djaksa, De Chinesen hebben een Hoofd met den titel yan Luitenant. Vroeger was er yoor deze afdeeling een parti kulier ge- neesheer, velke post echter in 1858 is inge- trokken. Yerder is er een agentschap der Soe- rabajasche wees- en boedelkamer. Onder de Javanen treft men e^ige Ghristenen aan, die worden voorgegaan door eenen te Modjo Warno gevestigden Zendeling. Het zuidelijk deel yan Modjo Kerto is bergachtig. De yoort- brengseien zijn: suiker, koifij, rijst, mai's, katjang en klappernoten. Den 2" Noy ember 1846 heeft in deze afdee- ling een orkaan gewoed, yergezeld yan donder en zware regens, waardoor in yeertien dorpen groote yerwoeslingen zijn aangerigt, en meer dan 100 woningen yemield. Modjo Kerto of Djepan, hoofdplaats van de gelijknamige afdeeling, op Java, op de noord-westelijke grens van het distrikt Modjo Kerto, aan den postweg, 11 palen van Modjo Agong, 60 van Kediri, 33 van Soerabaja eu 45 van Grissee, ter hoogte van 108 Kijnlandsche voeten boven de zee, aan de Bran las gelegen. Deze plaats is sterk bevolkt. Het huis van den Adsktent -Resident is zeer fraai. De Regent houdt verblijf in eene aanzienlijke woning, in modemen stijl gebonwd, staande op een ruim en fraai plein, door witte muren afgezet. )&.&bl ziet er onderscheidene moskeen en bidplaatsen. 