Mnemosyne: Bibliotheca Classica Batava
Id de volgende verzen, die woordelijk uil den Vrede zijn nage- srbreven, komt alleen bel gebmik van bet imperfeclum bij de scbildering van Glboh In aanmerking. WlJ hebbea hoven reeds gezien , dat in den Vrede bet gebmik van dien tljd een nood- zikelijk gevolg is van de omslandigheid, dat Clion toen niet meet leefile: maar in de Weipem, die opgevoerd zijn toen dit allea oog op den levenden Glion toepasselijk was , zou de dicfa- ter , zoo de plaits voor dit stuk gemaakt ware , ongetwijfeld bet praettiu gebroikt hebben. Op deze verzen volgen ten slotte wederom twee anderen , die gedeeltelijk door den interpolator gewijzigd en verknoeid zijn en ten sterkste tegen hem getui- gen ; zij luiden aldus : ToiouTOv liSiv ripas oS<Pn9» iilvx^ xxT»iap(SoK!ivtti , i^X" uwip iiftSv Iti xeil mv) re^fUf. Hier lette men in de eerste plaats op bet verbum lucraJw^ x^rai , waarvan de beleekenis zijn moet, voor geld of geschm- ke» verraden. Bet woord komt evenzoo voor biJ Lvsus , in de redevoering tegen Epicbatu, p. 178, 6. jmc/toi t/v» xpii iKrlite IX"* <ratTiiflxt , Sirirtv h Xffjftavsr { jul ra^^vxi rfj vi^tt lut) fch , TxHrti 31 eSrei , ^liAaxc; ^' ufiSv xarxTrArrti xa! twv JStiavmtv xaAorrol, KfJTTUTl rt lutl KXTaiapoioxuvi. Maar legenover deze plaats, die om deD treurigen staat, waario de tekst van Lrsus zicb bevindt. niet veel gezag beeft, slaao sdbvGoogIc S46 Db Wbspid van Ahistophanis. twM andere plaatsen, die bewLjzen dat niet ntnaiufcSotctTv , maar het medium KaTeiiupoSixitaiKi iu gebruik wait. E^oe daarvaavindl mea bij AaisTOPaAicBs zelven, in de Kikvor$eh€n, TS. 354: flffTn iv§ipot Toimii \iytiv dM.' ivtyslfti iwl fivii^n , xtfiav 'lUvv intv/tav , 9 Tijt riXeat ;g5i^?o/*ii'iK ifiX'^v Kxraiu peioxtirtti , V iTfoiliuriw ^pouft69 si VMJt. De andere plaats koml voor biJ Akutothas . Poiil. U. 9 (Bskku. pag. 1271. 5) ^ahovTifi H tut) Kxmiufaioxeifttvoi mrl raiiri);. Men beefl op beide plaaisen leo onregle gelracbl na- ToSuftiSeKfiirixi tot een pastivwn te maken , dat zou beteekeoea omgekoehl warden ; bij Aristotbiis behoorl blykbaar woMJt tSv xoivH* aU object zoowel biJ xaraiafcioxcvtuyoi als bij tmrtt- j^pt&fuvot en Terschilt de beteekeais dier woorden alleea in 200 verre dat het eerste wil zeggen voor geld, het Iweede, vit vriendsckap de belaugen vao den staat tea giinste van ie- mand opofTereD. Ook bij Aribtopukes beeft het verbum dete beteekenis , maar de dichler, die in bel algemeen spreekt , been geen object daarblj gevoegd. Voorls bedenke men dat ook iafoiQxeJaSxi , zonder xxra, in iiel medium beteekent, voor geld een oiu loevertrouwd belong verraden; zoo vindt men b. r, bij Denosthbhes in de redevoering over het GeaaiUteh<^ , p. 446. SO. on SI THuS' ir?ta( iiiMfoiJxuvTCii ictH Tipaiv jj|;evriv itwivTcav ToJraiv Cutoi , fl-0AA«x^'Jb' fliv irtt?'' oii^cu tii>M ufiJv that ri>Mi , xri. Het is dus racer dao waarsch^jnlyk dal men bij Ltsus xxTxSuftiox&VTxt verbel«ren en in bet vers ,. dat wij bebandelen , het aclivum xxTKiapoiexUffxi voor rekening van den interpolator lalen tnoet. In het volgende vers (1057) heefl froy.g(it7 mijne aandaclit gelrokken: want de dichler gebruikt , waar van zulk een' krijg Nprake is , als by in z^ne Idijspelen legen Ctawi voert. naar ik meen, by voorkeur voxtfil^ttvi lie de Wolken vs. 419 en deii Vrede vs. 7S9. Ik wil ecbier bier niet te sLerk op aandringen;hetkan aijn dat mijD gebeu- sdbvGooglc VB8. 1029—1042. 247 gen mij bedrtegt. . Oocb Diet alleen Uet verbum , ook ie tljds* bepaliog, In xtii vuvl , isongelukkig gekozen. De AtAmerr be- dienen zich van die uildrukking bij eene zaak, die betrekkelljk iBog geleden is en legen verwacbling nog stand boudt. Zoo zegl b. V. tisTHtTABfius in de Vogels, vs. SSI , na verzekerd te hebben, dat mea oudtijds niet blJ de goden , maar biJ de vogels plagt te iweren : . A«/««-ui' 3' l/tvvir' in iMCf vot) riv %^»', treiy ii»ir»T^ ri, en lecBt men Id dil stuk , vs. 10S9, dalde moed door de ji/A«< nert te Marathon betoond , oorzaak is : Sart jr»pi rott 0»p0tifetfft rKfr^x"" '^'^^ *■'■' '*"' Id zulk een geval is k»\ nv In op zijne plaats; maar de dicbter zou zicb belagcbelijk gemaakt bebben, loo hlj dezemt- drukking liad to^^pasl op eene zaak , die, van de opvaering der Ridden lot die der Wes;ian,Diet meer dan tweejaren, gedunrd bad, en welker voortzetting in dit korte tijdsbeslek hern de liulde zijner inedebargers nog geenszins waardig maakte. Hijo betaog is wat bet eerste gedeelle der veertien verzen betreft, dat over Glkoh loopt, hiermede ten einde gebragt. W^ zoudea dus lot bet twsede gedeelle kunoen ovei^an. indien my Diet over vs. 761 vigg. van den Vrede nog iets te zeggen overbleef. Hen leest daar tbaiis: ftAA' 'HfuxXiouq ipy^v nv' tx^v raTvi (teylfreig irtxtlpit, Stu^it ^upfin iffuit iitviti xATiiXiq ^opfiopoiiptou^. K»t irpuTov ftiv (uixPftM T^vTUv aitr^ r^ xapxfpSicvTi , xrj. Deze plaals is oiet t66 uil de band des dJehters gekomen , als zij bier voor ons ligt. Hieraan meet men bet wljten , dat legenover Ktofufi&y niet, gelijk men verwachlen zoa, een an- der parlicipiwn geplaatsl is , maar bet imperfection iriXBlpei ,. en dat bel volgende vctk , iiaffii Qupa&v ivftit ieivif jiixft^if 0op0opoi^fiou( , dat blj uttslek geschikt was om eene schilderiog vaQ den slrtjd des dicblers legen Clboh le openen , tbans eenen Tolzin beslui- len rooet, waarin die slrijd niet genoemd wordt Niet min- der vreemd is bet dat de dicbter in bel volgende vers^ Xrni ITpVTIIV ftiv (MXOftOU VXVTUt »VT^ T$. 1UtpX»fii0VTt. sdbvGoogIc 248 Db Wrspbh vam Aristophahbs. TiD TOKD af aan begint , als had hij van Clior eo xyn* aaa- val op hem nog geeo woord gerept , terwiJI toch bet voorgaao- de vers iixllxg ^. i. ktL onmogelijk van iets andera verstaao kaa worden. Ten laatste lette men ook nog op de partikel fiiv achter rfurm, weike door geen it gevolgd wordt en dus bier niet te hnis behoort. Gelnkkig beziUen wl} in hel af- nchrift van deze plaats, daL de interpolator ons in de Wes- pen gescbonken heeit , een brokstuk van eenen mdex^ die in zuiverheid eo oudfaeid de onsen verre OTertroflen moet beb- ben. In dien codex las men blljkens vs. 1031 van de Wet- pen , niet Ml} iTfUTOV ftiv /tax^tuu rJancav , maar 9pavitii fv- rrctf futiif iv' ifS^sxiiT^ r$ xicpx*P^0JTt- Men aarzele niet deze lezing weder in den tekst van den Vrede op te nemeo ; zy neemt al de moeijelijkbeden weg , die ik zoo even beb genoemd ; Irexilftt kan nu eeo participium worden en de zin doorloopen na vs. 743. De plaats krijgt hierdoor thans de vdgeode gedaante: e&x I3ifiT-«< ivifaxhiuvq KafttfSm ouii ywxiKxt , iM,' 'UptticJiioai ipyijv nv' l^aiv roT^i (uylmig iirix$fp&¥ , iiit0ie ^ufffSr iffftitt ieiris xiiritXit Pep^ofeiCficue , 4pxv4ut ^uvritt tiius «t* Apx^is ff^r^r^ lucfx^piiwTi, xri. De verbastering van bet laatste vers is denkelijk bet gevolg van eene parapkrasii , die eerst de woorden des dichters ver- drongen heeft, en toen zoo tamelijk met xir^ t$ iMpx^tpSient tot eea vers verbonden is. Het tweede gedeelte van de verdaehle plaats , dat wij nu gaan beschouwen , komt in zoover mel bet eerste overeen , dat het ons op een onderwerp wijst, door den diohter in een vorig blljspel bebandeld. Het is echter bier niet zoo gemakkelljk te gissen , welk stuk en weike zaken hlj np het oog been. De lehoUait en naar diens voorbeeld ook de geleerden van lateren tijd, zieo inde plaals eene toespeling op de Wolkm, die jaist £6n jaar te voren waren opgeroerd. ABiSTOPBisis zou met ixlx^oi en TVftTtl de leerlingen ran Sokbatis bedoden , die in geiioemd sink meermalen tixpa/ , iSxfiiwvrc; eo riv ;^ur<e 3f«E- tuK¥M7(ttvoi heelen. In bel vt^gende vers zoa de dicbter van ben iceggen, dat zij hnnne ouders Termoordden , omdat Prbuhp* FiDBs, na door Sosratis ondenvezen te zijn, ziefa niet onlziet sdbvGoo^^lc Tss. 1029- 1042. 149 xljnen vader le slaan. Hierop kan men antwoortlea , dat Aristo- PHAUBs in de Wolken de jeerlingen wcl bleek noemt , maar oJets legt , waaniit men met groad mag opmaken , dat zij werkelijk kranke , aan Abor/<en tijdende menschen zijn ; ban voorkomea wordt veflleer enkel aan de studie, en de mindere zorg die zlJ aan liet ligchaam besteden , toegeschreveo ; zie vs. 414 vlgg. Wat bel Iweede punt, den vadermoord, betreft, stemmen wij gaarne toe dat PHinippmsj zijnen y&A&e met weinig eerbied. behandelt en dit zijn gedrag met behulp der lophitmata van So- iRATKs veriledigl; maar er is loch eeo aanmerkelijk onder- scheid lusscben deze handelwijze en eigenlijk gezegden vader- moord; van dezeo laatsten wordL in de Wolkeit zelfs niet. in bet voorbijgaan gesproken. Veel sterker nog, dan betgeen wij tot hierloe bebben aangevoerd , pleit bet derde punt legen de opvatling van den tehoUail, dat namelijk diezetrde koorlaige leerlingen van Soksatis, met vadermoord niet levreden, xoTMc^ivilMvol t' M T»Tt xolTiut M Tilfn irpiyfuriv ifuh ivTHfioirtxf me} rfeffKkijffttt xxi /txpTUfl»t nvexiMmi, uirr' ivtexiiiiiv iiifuctyoimti veMeut it riv TCkifutfj^v. Van dit alles vindt men in de Wolken geen spoor of teeken. De leerlingen van Soxrates zouden wet , naar de meening van Aristopbanis , blj uit&lek geschikt zijn voor tykophaniett , maar hlj laat ben die rol niet vervullen en spreekt zelfs over dat slag van lieden in dit stuk minder dan b. v. in de Achamera , de Kddwi of de Vogels. De tcholiast geeft zich dan ook. geene moeile om le verklaren , hoe bet mogelijk is , dat deze drie verzen op de Wolken zouden doelen, maar laat dit vraagstnk wijsetijk onaangeroerd. Als men dit in aanmerking oeeml en tevens bedenkt , hoe onwaarscbfjnlijk en gezochi de uitl^ging ifl, die men aan de beide voorgaande verzen geven moet, om daarin eene toespeling op de Wolken te kunnen vinden , zal men niet aarzelen ora met mij bet verzinsel van den tcholiatt te verwerpen en eene andere oplossing le zoeken. Het laat Etch echter aanziea, dat al onze pogiogen TrHchteloo& zou- den zijn, zoo niet, bij geluk, het bUjxpel dat AaisTopBAncs op het oog heeft, nog heden onder zijne overgoblevene werken voor ons le lezen was : want men vindt alles , waarop hier wordt gezinitpeeld , in de Vo^e^s lerug. De Vo</e/« zijn acht ja- sdbvGooglc 3K0 Db WuHM VAJI ARIStOPBlNBS. ren na de^Wetpen opgevoerd; derhalre moeten ie venen,velke op dat stak dpele» , evea als die ov«r Clior aan bet joogere MljBpel, den Vrede, onUeend zijn, uit de parabasii vaa eeo biyspel sijn ovcrgenomeii , dat ^^n jaar na de Vegeli (vs. 1038) en diu negen jarea qb de Wespea op bet toooeel gebragt is. Wy zullcD iracbten deze stelliag . die misschiea wel wat stout schljat, BOO goed mogelljk loe le licbUa. De dichler noemt, loo als wij weteo, drie pesteo van de maalscbappij , waarop hij io lijD blijspel van bel vorige jaar eeo aanval beproefd heeft, de koortsen, de vadenuoorders , de ttfkopkanlea. Zoo mljne meening gegrond is en Aiutophaiiis hier inderdaad aan de Vogelt deakt, moetea wij ook in de Vogelt de eokele plaatsen of tooneelen kunoen aanwijzen , waarin by telkens op ^^ne van dit drietal bet gemuDt beefL Wij willeo bet beproeven en terstood aanvangen met bet eerste vers , dat de ziekten belreft. De woorden zyn : ^wly re ner' t^ri Toit i/riJiXois irixtifii^ei ripvviv mi reit vupfreTriv, Wij bebben reeds geiien , hoe men gepoogd beeft dit op de TVoMm toe te passen en behoeren dus daarop niet terug te komeD. De zin ii ioderdaad eenvoudig en laat zicb uit de Vo- gtU op de Tolgende wLJze verklaren. Austopunbs laat in dat stuk de Togels, op raad van Pisthiturds. eene beerlijke slad sticbten , welker liggiog tusscben bemel en aarde hen in staat stdt om de goden te vervangea en met meer welwillendheid dan deze der menschen geluk (e berorderei) en bnn onder as- d«ren ook gezondbeid le scheoken. Zie vs. 605 vlgg. De ge- beele zaak is naluurlijk een loutere grap en ook de toespeling daarop in dit vers moet als een grap worden bescbouwd, De getondbeid welke de dicbter de meoschen van de vogels laat dDtvangen , wordt door hem lagchenderwljze een aanval op de koortsen gebeten, die met de overige ziekten, welke zy Tertegeowbordigen , bun rijk verliezeo. Ziedaar allea; men zou verkeerd doen met een' dieperen zin id bet vers te xoe- ken. De aanval op de vadermoorders , die thaas volgl , is ern^ stiger gemeend en faeeft eene ledeUJke strekkiog; wij moeten echter , eer wij tot de utllegging overgaan , eene kleine cor* sdbvGoogIc Tu. 1029— 1U42. Ml roptie wegQemoD , die thsos vs. 1039 ontsiert. Zoolang meit ID de koortsen van bet vorige vers. Diet siekten, maar aiek* maueken zag , bestond er geeae reden waarom bet relaUvutn oX Diet op die menwshea zou kuonea sLaan ; docb zoo men met 008 de koortseo neeml voor hetgeeo ztj iiJd , kaa bet relak- vum , ten zij men onzin lezen wil. daarop geene belrekking beb- beD. MeD Behrijve derbalve : X^ TOu« wttripat r' ih'X^v vuxraf icri. De dicbter zegt , dat by bebalve de koortseo ook de zooeo aaogetast heefl , die baone vaders of groolvaden vermoorddeo. Hen vindt bet toooeel , waarop hij ziaapeeit , io de Vogeli , tss. 1337—1371. £eo vadermoorder , die thq dea bloei der oieawe TOgeleusUd gehoord heeft , verlangt daar burger te worden , in het deokbeeld dat volgens de wet dier stad , vadermoordws niet alleen oiet gettraft wofden maar zelfs in eere z^n : riv retripa raTe Spvtvtv iyxti* Mi^ idxvMiv. Het is ddarom , zegt bij , dat itup' iyeixiirSiit iySi &YXia iriSu/ui riv xatiptt xai vivr' lx">'* Hy wordl ecbter door Pirhbtaibus beter ingelicbt, die beof beveelt zyneo rader io bet leveo te iaten en zelf als soldaat , oeo bard leven leidend , zyn brood te verdienen. Hierop be- toofl de zoon beterschap en gaat ongetrooBt naar buis. De derde aanval des dicbters was gerigt tegen de tykophoh' leu, die iuerttxXtv6final t' hr) rxTt xolrxit M roitiv irpttyfuciy iftS* drruftorlect xeii rjwxA^nt; xa) /tapTvfUi awttUMMV , Srr' ivxiriiiv 3»/M</v0VTdV xeKkcii^ dt riv jraXifutpxfiv. Bier mag meo niet zander reden vragen , waarom toch de diebter gewild heeft, dat dezeliedeD bij voorkeur xxraxi^irdfuvct hri rmlt koit»U hunne proeessen voarbereidden. De uitleg- gers , die met den seholiast in ^ti^am en ruptral aan koortseo lydende leerlingen van Sokrates zagen, hebben bet, naar het schynt , zeer naLuurlyk gevonden , dat die arme zieken te M Uggmde hunne kwade praktijken pleegden. Docb deze uiUeg- ging, zoo zy dien naani vcrdient, vervalt door onze verkUring sdbvGoogIc SSI Db Wbspih van Ahistophaises. van T«. 1058. Men vcrandere KXTXKXivintvot in eenen aceuta- livui ; bet behoort bij bet roorgaande irtiirraut ; en verplaatse de particula na ix) tiYji: X^ ^^9 Txripof T ^yx^* v^KTaf xo) roii; Wtrrauf Mwirviytv KitTitKJuvofiivottt iv Tff?( Kohtiit , Iti TtTvl T* ArpAyftorn (ifiSy xri. De vadermoorders dachten namelijk even als Xitioraon in de Cyropaedie VII. t, tl9. oUxnev £»ipttTei titx"ft*'ri'rtfot t'lvtv i} iv vims xl roTBls xa) Xovrp^ x«} xoIti) xal Stv^. Ik heb hti in /v veraoderd, omdat de Atheners bij xoirir en soorlgely- ke woorden meestal iv gebruiken, iv reli trrpdifAaatv , h toJvyi, h xa/ry enz., ook wel i*l mel den geiatitmi; maur ixt met den dativas heb ik daarbij ninimer gevonden. Behalve daze corruptie beeft de plaats , die wij voor ons heb- ben, nog eene zwarigheid van een anderen aard. Men ieesl al- daar. dat de slagtoffen; der tykophanleu in zulk een' angst rer- keerden, BlJ gevolg verwachtlen die lieden van den polemarekus , dat blJ hen bljstaan en legen de aankUgers steun verleenen zou: want wat anders zou ben daartoe bebben kunnen oopen t Zoo wtj van den polemarchut overigens niels wisten, zouden wij hieroit opmaken, dat zyn ambt bem de bevoegdbeid gaf, om op de eeae of andere wijze ten beboeve der gedaagden lus- scben belden le komen en zichhunne zaken aan te trekken, en biermede vrede hebbeu even als met zoovele andere halve eu gebrekkige overlereringen deroudbeid. Maar dc ;w/e»MrcAtu * is ons Diet zoo gebeel onbekend ; zijne magt als regierltjke overheid bepaalde zich tot hel volgende. Hij bezat even ala de archott , de thesmolhelen en andere overhedea le AtAcno de iiYifititlK iixAv-ntplou in zekere door de wet bcpaalde gevallen. Dit brengt mede. dat de instructie onder zijn toetigt plaals had en dat blJ. bf] bet reglsgeding zell, hel voorzitlersc-liap b^leedde. Bel was dus ongetwljfeld zaak voor een' gedaagde, wiens proces tot de jurisdictie van den pdemarehui beboorde , zich naar hero te i^poeden en hem (e vriend le bouden, Maar *) Ke ScionANK , jilt. Pnx. p. 50 rigg- ed byGoOglc vsa. 1029—1042. 2&S dit kan toch Aristophahs niet bedoeld hebbea. HlJ zou hier- door te kenoen geren, dat is tt/kophantm zich aitsliiiteDd met processea bezig bielden, die toot den polemarchut gevoerd 'moesleo wordeo, en dat heefl hlj niet gewild. Het zou ooge- rymd ziJD, al waren die gevallen zeer meaigTuldig geweest; doch zij waren zeldzaam. Het een paar uitztrndenngeo Tan wei- nig belang kwamen voor den polemarekut aUeen zaken, waarm een vreemdeling als eischer optreedt , en de lykophanien vm ambackt waren geen vreemdeliDgen. Abistophuiis kan dus van den polemarchut liier niet gesproken hebben en wy mogen vrij aanaemen dat hel woord bedorvenzljn nioet. Laatons beproe- Ten of wij hel kunnen verbeterea. Eer wij echter daartoe over- gaan, moeten wij ons afvragen , of wiJ de gedaagden , die steun zochten blj de OTerheid , wdker naam door irtxifmpx'v ver- drongen is , voor burgers of vreemdeliogeQ houden moeten. Het taalBte is waarschijnlijker. Want voor de burgers bestond geene ■ overheid, tot weike zy zich ingevalvan een regtageding nood- zakelijk altijd moeslen wenden; bij de vreemdelingen ia dit an< ders. Ik bedoel niet de vreemdelingen, die als iUtoikoi of In- Tthtlt te Athene woonden en met alle wegen en middelen even goed bekend waren als de burgers ; maar slel eens dat een n/- kophant met i^ne jrpoffxXiiriii naar eene van Athene afhanke- lijke stad of eiland reist en daar de personen. op welke bij het gsmunt heeft, voor de Atbeensche regtbank laat dagen. De fredaagdcn kennen de Allisehe wetgeving niet of ten halve; zij zjjn' misschien nooit in de stad geweest en hebben er geene vrienden , en nu zullen zij derwaarts moeten gaan om onToor- bereid hunne zaken naar vreemde wetlen voor rreemde reglers te bepleiten. Haar in de plaats hunner inwoning beviudt zich een Atbeensche landvoogd of faevelhebber ; hij ts misschien een man van invloed , en kan in elk geval door goeden raad en bulp bij de voortoopige instruetie der zaak van veel dienst z^a. Moeten wy niet verwachten dat meestal deze man de vraag- baak en helper der gedaagden geweest zal zijnf Ik voor mij beo geneigd om te getooven dat Aubtofbaiibs van hem gespro- ken heeft ; dock alles komt op den naam aan. In 'I algemeen worden de laudvoogdeo tpxfivrtf gQDoemd ; zie Bobcib Staatih. der Aih, I, 436 ; wsuuwo- er bepuldeMJk van eilatdea qmke u. sdbv.GoogIc 3ti4 Db Wbspin vau ABisroPHAitcs. ook mffi'fX" t 2ie AimpEuns bij Athihaivs p. 345. a. Ik behoef niet le zeggen dat geen van beide namea toot deze plaats g«- idiikt is. Docfa bij de Alkeners wordea onder den oaam tsd >de sleden" {aJ vdKitf) alle arhankelijke boDdgenoolea begrepea , zoowel de eilanden als de op bet vaste land liggende plaatseo, Het is du3 Diet onwaarsehijnlijk, dal de Atheenscfae bevelheb- bers in steden of op eilanden , zonder onderscbeid , ook xo)Jap- Xfit werden geuoemd eo ik geloof dat wij niet ver van de waarheid zijo, als wij stelien dat Abistopbahis geBchreTen bad: Bene zwarigbeid blijfl hier ecbter overig. Wij zijn uitge- gaan van de onderstelling dat Abistofhasbs van vreemdelingen qirak; boe dit overeen te brengen was met vs. 1040, M rei- vtv ttTfiyftofftv uftuv? viifJi wil zeggen de toesckowoers of bur* gert, want dit is ^n; de dichler geeft dus [e keanen , dat de tykophanlen die hij had doorgebaald, buane slagtoffers onder de burgers zocblen. Zoo het zeker was dat de dichter iftuv ge- scbreTen had, zou ik geen kans zien om den strijd oplelossen; doch iii«n leze ii/tuv, dat even als de overige casus van bet prmwmeti door de afschrljvers tallooze malen met uftuy Terwis- aeld is. De beleekenis van iiftav bangt ran den persotHi des sprekers af. Zoo bet koor, dat deze rerzen opzeide, eren als dal in de Weipen , ait Alheensche burgers bestaan heeft , baat de verandering ons niet; maar er z^q voorbeelden van koren, die vreemdeliDgen voorstetden. Onder de verlorene stakken van AiiCTOPHAifBs is er Ha , welks naam , Nqrsi , bet waarschtjol^k maakt , dat bet koor uit vrouwengestalten bestond , die de af- bankelljke eilanden en bunne inwoners verlegenwoordigden , even als dit met de bondgenooten in 't algemeen geschtedde in de Sledea van Eupolis. Onder de weinige brokstukken van de Eilanden vindt men er Itvee , die in overeeDstemming met dea naam , ons vermoedeo dat het koor van bet blijspel zdd was zamengesteld , bevestigen ; hel eerste en het zevende. Het ze> vende is buitendlen opmerkelijk , omdat men er uil besluiten mag dat AsiSTtHVAKas het volk op den geest van ontevredeabnd , dien de harde heerscbappij van Athene in vele eilanden verwekt bad, in dit stuk opraerkzaam gemaakt heefl. Bet how legt met het oog op een van deszelh.medeleden: sdbvGoogIc T89. 1029—1042. Hal tooneel zelf, waario de dicbUr de sykophaiUen aan de kaak gesleld bad , riodtmen , even als dat Tan den vadernioor- der, ID de Vogels terug, vs. 1410 — 1470. Het strekt in alien deele om onze uitleggiDg vao vs. 1040 vlgg. , beDeveos ods ver- moeden, dat men daar aan tykophanleit denken moel, die be- paaldeUjk op de eilaQders jagt maakten, le bevestigen. lemaad. die van de nieuwe vogelenstad gehoord beeft, begeefl sich oaar baren besLuurder, PisTUTAnns, opdat deze ook bem tot een vt^el make en vleagels scbenke. FisTBETAsans vraagt , of by aaar Pellene wll vliegen ? Neen , zegt bij , ni£6ETAIPO£. ZTKO»ANTHX. K*) vpetyfiMxaii^tii. th* 'hitfiai VT4fk Xaffiry KUxXcf vefiffe0fTv tA( riXetf xxXo<uiievoq. PisTBBTABBDs , hieTover verontwaardigd , rraagt hem een wei- nig verder, TOuri yxf ipyd^i vu Tovpym i tliri /ui , vta,vlxe KV ffuxi0earr>7« roue ^hovt ; De tykophant bevestigt dit en no (racbt Pisthitibbps hem zljne gcbandelijke broodwinning af te raden; docb te vergeefs, want deze antwoordt : rctmr^iif i 0tet nxo^avreiv ifrl not. i?.>M wripeu fie Tx%ivi x»l luiipeii rrtpcTi lipmeot , V xtpxviiot , &q Av Tciit ^ivout xaXtaifittoq xfr' iyK£KXiix£i( i»ia&, xfr' «u whuncM xtixiv ixtivt. niSeETAIPOZ. ftxvSdvu. ui'i ?iiyttf ' Sxne kv ^cpk^xip Hxtiii M£it xp\v ^xaiv i ^bnt. sdbvGoOgIc 2S6 Di Wbspm tak Abistopdaubs. £TKO«ANTH£. lUZeETAIPOZ. xivtii' i lih w\t7 ifvfo , irif 3* Ixtir' ov xirn 2TKO«ANTH£. xinr' /a:"e- Het tooneel eindigt daarmede , dat PiSTEETAMua den lyh^kant in plaals tsd hem vleiigels te Bcfaenken , met een dachlig pak geeseldagea aaar huis jaagl. Hijne taak is hlennedfl ten einde gebragt. Ik hoop dat het mlj bij hel tweede gedeelte der verdachte plaats. zoo wet als bij liet eersle, gelukt mag zljn om het vraagstuk van de i»- terpolatie uit te makeo, eo den wainchynlijken oorsprong en waren zin der geinterpoleerde verzen aan te wljzeD. Over de vraag, of de veertien verzen weg kunaen bl^ven, zonder den zin en bet verband te storen, behoef ik niets te zeggen; ieder lezer die er de proef van nemen wil, zal baar toestemmend moeten beantwoorden. TSS. 107S vlgg. ivfii» nfi'tit , oU xfda-trTi touts Touppor^yisr , 'AttikoI ftivei iiKntuf iuyeve7( ttMx^o^'t > ivipixuTXTOv yivoq x«l irXtlffrx T^vit -lifv iriXtP £ipt^t}vM iv ft,xx«iviv , v'/x' JAJ' i ^ifffapof. AaiSTOPBAHiB onderschcidt Iweederlei soort van weBpen, de r<piiiu( , die met een xivTfev voorzien zijn, en de xii4>vv#( , die er geeo bebben. Met de eersle soort bedoelt hij de bai^ra, die zich dapper voor het vadertand te weer gesteld bebben; de tweede beslaal uit lieden , die aan geen krijgstogi ooit bebben deelgenomen en iarpdreuToi zijn. Zie vs. 1114 vlgg. Beze verdeeling is duidelijk en eenvoudig. Maar de plaats, die vij voor oiifi bebben, moet ons niet weinig in de ivar brengen. Het xivTfov zou, volgens vs. 1076,. bet kenmerk zijn, dat men een Alhener is van hel echte ras. een aMxia* : de dap- perbeid is eene bijzaak ; hel lUvTfov hewijst alleen de aulockOio- nie. Hieruit volgl naluurlijk dat met de i:if(^v<( , die geen xivrpev faebben , niet de xrrpiTtuni bedoeld zijn , maar de ia- geschoven burgers van vreemden oorsprong. sdbvGoogIc V8S. loae— 1042, 1084 Tig. 257 Hoe dit overeeo te brengen 7 Ot zal men nrissebien beweren , dat Abistopbanks zuiverheid vao afkomst met dapperheid , vreem* den oorsproDg met lafhartigheid gelijk stelde, en bet een voor het ander Dam? Docb wij behoeven dds geene moeite te geven om dezen knoop te ontwarren; bet vers is ongetwijfeld onecbt. Hierroor apreekt niet alleen de moeijelijk le beslecbten strljd. waartoe bet aanleiding geeft, maar oak de oDgeriJnidbeid tbq het denfcbeeld zelf. Want als een kenmerk van dapperbeid is de angel goed gekozen ; bij is bet wapen der wespen , even als de speer dat der roanneo is; docb boe kon <le dichler in bet bezit van diea angel een bewijs van auloehthonie zien J Zoo ie> mand mij op die vraag een voldoend anlwoord geell , ben ik bereid oro mijne dwaling te erkennen en bet vers voo'r ecbt te houdeo. vs. 1084 vig. uri ii rav T9^£vfiiiTUV oCx i}* I2c;y rbv oupxviv, AAA' $(iuq druirifttffiix luv 4toU vfit irvipf. De gedachte , die bet eerste vers beval , is gebeel ontbloot van de Triscbbeid en oorspronketijkbeid. weike AmsTopBAifis in hooge mate bezit. Hel is niets als eene herbaling van de over- bekeade hyperbole , die , volgens de overlevering , onder anderen ook lot bet beroemde apophlkegma van Diehbcbs te Thermopylae aanleiding gegeven zou hebben. Het is niet waarscbijalljk , dat de dicfater goed gevondco beefl deze oude aardigbeid bier in te Tlechten,temeer daar bet feit met de geschiedenis niet overeeo te brengen is. De boogschutlers hebben by Marathon eene onder* gesehikte rol gespeeld; de vurige aanval der Alhetteri liet bun geen tijd ; bet was een strijd van man tegen man , waarbij alles aankwam op persoonlijken moed en kracbt. Abistofbahbs faeeft dat nog veel beter geweten dan wlj ; zijne etgene verzen ge* tuigen bet: tudiut yxp ixipaiAivTH rvv Upsi ahv iffxHt iptaxifttvi' xvreJiri , Su/ih i^ht/v Ttwuxiref , ' ffrat iviip xuf' &vSp\ ix' ipy^t rifv ;^<A;!vqv Mluv. Wie gevoelt niet , dat in zulk een strijd de boo^hutters slecbls weinig kanoen doen eo geenzins voorgesleid mogeo worden als bet eenige beletsel , d«t de zege der Mkners sdbvGoogIc SS8 Da WuKK vm ABisToruKis. MD lijd lang teffentiield ? Ik geloof niel dat rooi (e ver gaal lis men beide vensn aan AnisroPBinu ontxegt. Op bet eerstc is , wat de laal lieireft , niels aan lo merkeo, dock in bet twee> de moet men de zonderlinge onxekerheid Ttn den t^t niiA ToorbijzieD. In cod. V. leest men ivui^furiM , in ood. R. trmv- riitis-i»; bet eene even ongepasl aU bet aadoe; de Ining van de oitgtiTen ivutiftefia is alecbls eene half voldoeade Terbetering. Eindelljk letle men op de boogsL ODdicblerllJki tljdabepaling rfit hripav. vs. 1087 vig. tlra y eMftaaSa twvi^ovrit h reiit tuXixout , ol 3* l^fuyev rkt yvdSeu^ xa) ritf &p^( larrsuftnvt. Deze beide verzen moeten wordeo omgezet. De Pane* kon- den van de Alheaers geene wonden in bet aangezigt ontvan- gen , toen ztj eens aan bet vluglen waren mi deze hen achter na zaten. Integendeel , de wooden , die zlj in bet aangezigl ontvingen, waren oorzaak dat zlj .omkeerden en toen door de Alheturt van acbteren werdcn getloken ^f reu; fuAiwvc. vs. 1107 vigg. el fti¥ tinM oWip ipxcM , o\ 2) r*fk T»i>t itlstut , ei ¥ h ^ttf iiKa^tw', til ii Tpig rele ruj^eii Sartf ol riuSXificff h toU xvrrxfon xtvo6fu»oi. TlvHviv befaoort. zoo aU een <cAo/iwm (rd ruxfiv wpi« ri ^^ fti^ufftivot) te regt aanmerkt, niet blj yeueyrtf, maar bij km- fit0Wfii»9t i doch men schry ve rvxvel. Voorts moel ^uft^^w- fthnt van bet voorgaande o\ Si rpi; role tuxleif doer eene com> ma gescbeiden worden ; bet betrell niet alieen dil laatste ge- reglshof, maar alien evenzeer. vs. Ill2v)g. I( Ti T^D ixxtiv iltuTm hfiiv luxtpitwrot. De twee verzen , die w|j bier voor oni .hebben , breken op de zoaderlingste w^ze bet verinnd. De dkbler bescbrijft in bet Toei^ande, hoe de reglers, eve> als de wespen, by guiscbs sdbvGoogIc VS.1084TL8., 1087 vLQ., 1107 Ti«e , 1113 vlo. 2K9 zwermea in de geregUhoren opeengepakl ziUen, en bonwt na -yi. 1113 op die rergelijking venler voort, door de iaTfArtv* ret , welke onder de reglers zittjog nemen eo even als de ande- reo, Aealriobolus oDtYangen , te vergelijken met de hommets, welke de honig vaa de wespen , die zlj Diet mede hebben inge- umeld, toeh met de overigeo verleren. WIJ hebben dus hier eene doorloopende paralUUe, die met va. 1106 aanvangt en bijoa tot aad bet einde van den koorzaog voortduurt. Debeide verzen . welke buiten deze parallelie liggen en de beschoawing van den reglerstand op een aoder lerrein overbrengen, zijn misplaatst en hinderlijk. Haar dit is niet alles: de gedacbte zelve is onjuist en geenszine op de regters toepasselijk, maar (^ de iyki^hanlen. Van deze kan men met vfaarbeid aeggen, dat zij iedereea ateken of aanklagen , en bierdoor in bun le- vensonderboud voorzieo, doch de reglers ontvangen den trio- bolut even goed wanneer ziJ vrijspreken , ata bij eene- veroor- deeling: ook Tergetemen niet dat bet xivrpovdoor bet koorniet bescbouwd wordt als een werktaig , om de aangeklaagden lasttg te vallen, maar enkel dienen moel om de wespen van de horn- mels te ondencbeiden. Wat de laal betreft , is bet tweede vers zaiver, maar in bet eerste is bet mij niet regt duidelijk , wat is Tttv JAMrv ilxn»v lixop^XToi mag beteekenen. IsotaATBs zegt wel p. 162. E. : il ri vtp) rh 0itv tvvopirtfsi yiyvolfteS»; 'docfa vooreerst is 0loi niet betzelfde als ilxirx , vooral hier niet, waar UttiTM zoo wel om dm zin, dien bet reeds in vs. IIOS heell, als door de toevoeging van £AAif* , noodzakelljk Uuent' wijse, maar niet leven$onderhoud beteekenen moet; en dan nog is biJ IsoBBATis de uitdrukking door bet gebruik van bet artikel (rk Tifi) riv ffley) van een geheel anderen aard. De verzen zijn, naar mijoe overtuiging, beiden geinterpoleerd. vss. llUvlgg. ihxje yip iai<pilvte tifiJn i}v)v iynxdiiftim, eix l;t!^vrf; xivTfov ' ol fiivovrit iifiav rou 0ipau riv yivtv xccTiirSlovffiy , oii laXeuirafoitttvii. Vers HIS is voor de eene hellt overtoilig en voor de andere on- verstaanbaar. Het eerste gedeelle oix i%ovTt< xivrpev is overtoi- lig; de Alheneri zouden den dichter in het aangezigt uilgelag' chen hebben, zoo zlj bemerkt badden dat bij het noodig oor* sdbvGoogIc 100 Dk WbSPBH VAH ABISTOPEANKa, VBS. IIUVLGG. doelde zLJne toehoorders aan bet onderscheid tusschen de xit4>y- vf; en de r^qx;; te herinneren. De Iweede held is onTerstaan- baar : vooreerst ftivotrtq ; de schrijver beeft daarmede waar- schyniyk bedoeld, dat zlj in lljd van oorlog te buis blijven en ntet mede uitlrekken; doch dit is Diet meer dan eene gissiog; hel participium dat door niets nader bepaald wordt , laat ods omtrent deD iraren ztn in bet onzekere ; voorls, rau <pipoa rdy ydvaw nitTtvtUwnv, bier zie ik geen kaas om y6voq andera te Terklaren , dan als retUe or interest van den ^ipt^ ; als ware do ^fot een kapitaal en Diet zeU de rente van de Bfhankelijke UndenI En om dezen zin , zoo ongerijnid als hij is, uit de woorden te kunnen maken , moet men nog daarenboven aanne- men , dat een Afhentr yiveg beeft kunnen gebruiken voor rixof , bet gewone woord voor rente. Ik zou met de plaats geea weg w«ten , zoo niet gelukkig een oud scholium ons bier eene vin- gerwijzing gar. Het laidt aldus: xq^^vf? li fiatv ol ipveveg rSr (utiiraSv , oiTtvei oStm xhrfo, tx"^"^ '^^' xq^/di ipyi^ovTKi , iKKi ri TKV fuXiavSy epya iaiiouviv. ^Hvtoiot [Op. 302) oire fLtXiirrtiav xiftetTOv rpux^""" *^fVo) iHovTfq. Het het oogop dit tcAa^ium en gedachtig aan Xbhopboh , A«a&. VIl. VK 9: ^(tfli ftiy STfctrtuinevei eiiHv irtitaintia, • & 3i Touc ifttripBu? vivcus tx^i , getoof ik bier, na uitstooling van vs. HIS, de beide overige verzen meteenige waarscbijniijkheid atdus te kunnen verbeleren: iXXa yip xtf^ih'Si iifiSv tvf 8r' tyxctd^fumi riv Tivov xxTtailouviv , oh rxKetixupBufttvet. Hier is. bebalve de verandering van yivov in xiwv, daaren- boven voor ^fuv geschreven iiiim , dewljl bet prmomen beboort bij rh xivov, en e'lvlv veranderd in M' h\ om mi<piiyei onmid- dellijk met KXTtvShwiv te kunnen verbinden. Hilversttm, Januarij 18Si. H. G. Hahakbb. sdbvGoogIc DE VI£R OBPHISCHE VRIENDEN VAn PISISTRATDS. ■UM tiitttt waitgTtifiMtnt Zu»iimmt»hamg anf iieitm Qtbieti atuitn la*»m. Deze vrieaden vaD Puistiatds ztjo hier mel den Daam vaa Orphitche bestempeld, dewiji zlj vooral door huaae Orphische gedichten grooteo invloed geliad kebben. Dal zLJ eveozeer de Homtritehe vrieoden van Pibistratub gewecst zijn , is vrij zeker; bekeDd is het ook, dat zij vier id getal waren en dal hunae namen op d^D* na genoegzaam vasl slaan. Hunne werkzaam* heden , iogevolge de atlnoodiging vao Pisistraids , bepaalden zicb VoornameHjk tot de vier oudste dichiers , die door de Griek- ecbe. bijzoDder de Attische, oudheid beschouwd werden alsden groadstag op te lereren voor de openbare episcb-tuytbiacbe gods- diensl en van de gebeime eerediensl in de mysterien , en daar- door dienstbaar te wezen aan de geheele natjonale opvoeding en beschaving : namelijk Orpbbub , Hcsabus , UBSionos en Hohirds. In deze hfcrkomsLige ' orde worden ziJ doorgaans opgenoemd ; by A8i8TOpa*i«B b. V. in de Kikvorichen (1066 vlgg.) , waar AiscHTLvs aantoont, hoe nutfig die oude en echte dichters ge- weesl ziJn voor de opvoeding en bescbaving ztjner meilebuf'^ gers: cif tli<pixiftct Tttv trOHfruv ol yimaTat ytyhttvrat ' '] De lydorde der tttrnaanUging huuiwr gedichtoo tOD omiekeenl lett^- ichon: Hoauui, Huiom, Icuiqa, Oirum. sdbvGoOgIc 262 Db vibr obpbischb vhimdkn van Pisistbaius. TSLou7x7ot y i^xxivtis ri vhuv mi x^ifff^tf^ - 'Ha-/o3o« 9J ynt ^^«ir/««, Kctfirav aptct , ipirovf i Vi ItTet 'O (tufts ?oo ook tiij Plato in de Apologie * , vaar Sokhatis , zelf de beschaver van zijne medebargers, aan de Aihenert vraagt: f «5 iv TIC ii^xir' »v ufviyi Cicuio zegt, om aan I? loonen hoe Gbhtsippub zieh aaar de gtnghara begrippea in de volkagods' dienst schikt*: >in Becnndo aulem (libro) vull Orphei, Jfu- ■mei, Hatiodi, Homerique fabellas accommodare ad ea, quae vipse primo Ubro de diis immortalibus dixerat; ut etiam veter* *rimi poetae, qai haec ae suspicali quidem sint, Sloici fuisse ■videanlur." — Ik zel dit punt bier op den voorgrond, omdat bet oDgelukkig le pas brengen van dea epiiehen cyelut en andere ikj^Tfix in de vraagstukken oiqlrent de vier Orphiselie dichtere veel bedarven en bet onderzoek op een dwaalspoor gabragt heeft Geene begeerte tot Eamenstelling van een episcfaen eycltu , ge«te bijzondere letterkundige liefbebberlj , gsene zucht tot vermeer- dering hnnner bfbliolheek met een nuuwkearig exemplaar, bebben PisisTRATtrs of Hifpabchub (men deake aan zljne Eer^ mm) aangedreven deze dichters mn te sporen tot ban werk. De vercatneling van een bundel episcfae dicbters, betzij dan tot een Homerificbea of Homeriscb-Hesiodiscben cyelus behoorende , is op zicli zelven onbewezen en valt zeker Diet in de eeuw van Pisistbatds. Episcbe ej/cti beslaan er tea minste niet viSor bet Alenaudrijnsdie llfdvak ; zelft beefl bet woord xuitxot nimmer betrekking op een uil de Alezaodrynsche bibliolheken afkomatig C«rpu$ Epicorum*. Het woord iriitif xJ- xAa; beboorl aan de lateren , welligt aan den tijd van Pboclub , teruggegeven te worden. Wilde men het woord xitifAe;, mode naar een later spraakgcbruik , bier nog eenigzins te pas breo- gen , men zoude in de straks te bebandelen plaats van Tzbtibs moeten spreken van irowoiof jnjxxoc. Deze vier mannen tocb piaakteD , zonder dien naara te dragea , een soort van diebter- •| p. 41. A. ») ^ JV. B. I. IB, 41. *} Vgl. liuuui Grmtdr. U. 180 en 148. sdbvGoOgIc Da VIII ORPHISCHI VIIIKDIR VAK PlSISTBATVS. 263 lijken krin^ af bent uU, eengezelschap van dichters, die ooder bucherming van Pisutiatos eo de Piatlratide», ongeveer lus- schen de jarea 530 en tllO v. C, de Orpfaiwhe ^iyol ia za- menhangende epische gedichten voordroegea onder dea naam van OuflBDS, eo de orakelen m Mvakxua, de gedicbten van HisidMis en Hmikus verzamelden , rangscbikten eo ten al- genieeaen nuUe uitgiven. Alien mogen zy misscbien geen Pjthagtreert geweest zijn, in Pytbagoriscben geest waren Eij locb gezamenlyk werkzaam. Door geiyksoortige vorming en denkwijze tol elkander getndtkeo , streefden zj|j met vereenig- de kracbteo oaar eeii gemeeoscbappeiyk doel in eene mystU scbe , bijEonder Orphiiebe en Hesiodische rigting. — Wat men zicb vroeger onder dea naam van Cffclid aU eene getdlige vereeniging van Ejpid uit de lonisebe school voorstelde, beeft liter onderzoek aU eeo draombeeld doen verdwijnen. Want , gdijk ik zeide, bet woord nixKtt konat in dien zin sent in zeer laien tyd voor en wordt door Pmlostutds* gebruikt io betrekking tot bet gexeUebip van hen , die ia bet Muimim l« Aiexmdrie, iv r$ TSuViowtttu muxk^, van slaatawege onderbou* deowerden. Dezeifda scht^ver gebruikt nog elders* dit woord io dan zin van fcrmg va» gtieerdtn: MvU'HAi^poc iraSuiirta vecpivTuv Kiixkeu. Kmni gisle , dat ook te Pergamum zulk eeo coUegie ran dicblen en geleerde manneo , als bet Aegyptiscbe , aaar bet voorbeeld der Ptolemaein oaderboadeo it gewordeo. Dit vond later goedkeuring bij Tour, PABBoweo BiuiaAiDT. Het is wel : oaar men moest de zwaar bedorven plaals van Stiiiug lAourxTet ^£<piri9t, Irsjniit t£i> »« reue Htfyti/iuii/evt Kxl «i!ri( xtix^out -^ (bet ^ bier nog in bet voorbijgaao aaDg&> nerkt) wat radicalsr verbeterd bebben en lezea: M. *£. txe* m4s , eJt tSv <i« rdv too Ilefyafoiiicu Uouvfleu xuiAev [x»> nt?jxlirrm]. Cod. V. beeft xAxKat. Toop gisle reeds iJe tSv. In de bekende plaits van den Grammaiicui ParittHui biJ Cumu kan ik das de giising initiv xuxAm' of ixiK^ xtlxA^ niet aione- men, als niet passende voor den tijd van Pisistratds; daarom zou RiTscsLB aiavuUiDg riv xat.oiiJ.evov nog bet beste zyn , de- wijl men dit ten minsle op de lljden van den schrijvar diat "} rita ptim. p. fits. e) in A^M. p. eso. sdbvGoogIc 264 De vieb obpuiscbe vbhiukh van Pisistbatds. aanteekening belrekkelijk niaken kon. Haar nm te betoogen , dal ik die plaats naar Ritscbls eersle opvatting wensch Terbe- terd tfi zieo, moet ik de geheele zaak id haar verband breeder uiteen zetleD. TzBTZBs been de namen der grommalid, die hlj vo^e of bedwlde , or in den tekst of tusscbea 4^ r^els of wel op den kant van zijn handschrift aangeduid. Dit blljkt vooreerat uil de kanlteekeniog in den codex Meermanti. van Eijneverzen rtpi iixtpopif xmruv bij Crankb ? vs. 26 : iuvuirtot i ihtxafveurihi x«! %Tepes ttetrii riv r^tr^if- Verge^ lijkt men hiermede wat Tzetzks in zijne tweede Prolegomena op ARiaropHAifKS , door H. Kbil uitgegeven', zegt, als biJ zieh bektaagl door Oiontsius , Euclides en Cbatbb misleid le zijn : Tltpi ToitiTuv uroiAiKif iftTv liiii^ttiuv 'AMm tuii vvv *x\ iiid)pxv i^nyifTciv riHt iix<pepaJf Imutixpaftev xdi rk Aievu- vdv Tt xa.) EuxAc/Sdu k*\ Kfiar^ros vxeMiif kx) rt^upftivut ua) drapxTipiiTUf ypx<pi»{Tx) tU ri rtpi fupSv xufiijiiitef xm) ^apxfiirtuf tiiiuTirai jut) i<pupTat fur' invrifftat a-x^ae tr«- pMTT^irafitv xxri rt t^v vpx^n aOt^v xa} riv veuv tuv ^t^Xiuv iMcl T^v i>.i6sMvi dan blijkt, dat die kantteekening , ten minste haar inhoud, van Tebtzes zelven oorspronkeiyk is. Ofscboon ik bcven xa) ertpn lees, en niet b. v. i Inpoq of i ve^epot houd ik dezeu Diontsids van Haliearnatsvs loch voor den jongeren, bijgenaamd i Mevjixiq , een Ujdgenoot van keizer Haobuhds ; btj schreef eene 'lo'Top/ft ^unxir in XXXVI boeken, en 'Pviftiai aTtftviifiMTa in XXIV boeken. — Tzbtzbs was na bet acbrijT ven zljoer Exegesit liiadit in bet beztl gekomen van een oud boek , excerpten uit oude grammalid bevattende ; daarin vond bij de namen der schrijvers biJ de afzonderiijke uiltreksels aangeteekend. Ook uit diloude boekje iets onlleenende, scbrljn bij op den kaut naaiit den regel , of ook wol boven den regel , den naam af van dien grammaticus , welken biJ v66r bet frag- ment aangegevcn zag. Zoo laat zicb bet tweede geval , dat ik bijbrengen wil, bet besi verklarcn. f) Jntcd. Ojm. hi. p. 8ia iqq. ■) Rhtia. Mit.V. F. VI. 110.. sdbvGoOgIc Db TIBB 0RPBI8CHI VRIBRDKN VAK PlSISTRATUS. 265 In (le eersle Prolegomena op Aristophahrs * slant blj de ver- melding , dal Cauinacbus en Ebatosthmbs nog Jang woreo , toen de Tragid en Comici door Aliiandbr den Aeloler en L¥co- PHROii den Chalcidenter hijeengebragt en gerangschikt warden, toen Callinacbus de Tllviaeet vervaardigde en KaATosTHBifiB met het opzigl der bibliotheek te Alexanih-ie werd belasl : . . . . nt/t- rxpJvTOi aiiToTt (Alkxandbr en Ltcophroi*) xx) ffuvavepiaijyTCi xxi tevipat SpSov rii rpetyixtt, Auxitppuy Tx.Kafiiiti' vttivlxi ^vtiv Kaxxiftxxoi "'^ 'KpxTovSiviii : slaat , zeg ik , boven Iiel eerste Ksi*.xl(ttcxos door eeD tweede hand gescbreven yp. v^rrpxroi. Dit laatste nil mag niel als eene verbetering derlezing van dec naam Kxt^Kl/nxxat , — welke, blijkens de lierbaling, daar on- twijfelbaar vast stond -^ uitgelegd worden , ook al had die tweede hand de zaak geheel verkeerd aaogevat. Tzbtzbs had of eenvoudig dJf ^vrpxret uit lijn Loekje er bij of liir ge- schreven, om den ouden grammalicus aau le duiden, aan wien men deze bijzonderheid te danken had , of weUigt <j« yp, z^jl- frpXTOf. Want vei^eUjkt men over datzelfde punt de Iweede Prolegomena , waar hlj bet op zijue wijze uilbreidt eu tamelijk verward en onzameohangend volgen laat na de opgave van hel hooge cijfer der boeken van de beide bibliolheken : ^t i Kha- xliA»x°f I vtxvivKot Siv tS( «}Av$ , imripatq furi riiv Av6p6ia9tv , rails vlvxKXi x&Tuv ixtypi^xro , 'EpaToaiiinif (3i) i jfAiutiTif; K&Tov, xxpSt ^xvtXiai ri roaouTov i»fTtvTev6n l3ifiMe<puKdxiov. 'AAA« ri Kx^J.iitix^" '"^^ "f"^" 'Epxreriheug furx 0pxxu» rn* Xpivcu iyivtro r^q truvxyuy^f rm ^l^hav, &q l<Pnv , x«i hopd&- atut tittv Ir ximv tou MroXcptxiou tou ^i/Miif,^u dan ziet men, dat cS« (misscbieo uil bet daarvMr gescbrevene ut £<£- oTpxToq onls(aan) vrij overbodig is , en levens, welk ge- wigt TzBTZBS aan de notilie zelve hecbtte. Dit is tocb zijne gewoonle, (sene gewiglige bijdrage, door hem uit oud&re gram- maliei geput , of uit zijoe , door hem evenzeer op hoogen prijs gestelde , nxStiftxTtKuv iixi^ipuv rtnix'^ '^""^ '"> op alterlei wlj- 0] p. 110 blj Km. '^ lie Estg. II. p. TBS, S4. igl. du Scholisn bierop p.SS7, 7 Hjq. lACHai sdbvGoOgIc 266 Dl VWR OIPBISGHB VSIKIIIMW VAN PuiSTUTUS. zen te herhalen in (zijue I) proza en pofizij , gelljk b. v. mede het geval is met het fragment vaa SIbtor, door mLJ uitgegeveo ■>. 