None
Netuma nasuta is ver door den Indischen Oceaan verbreid. Een der weinige Siluroïden, welke zich bij voorkeur in zee ophou- den, bezoekt deze soort de kusten van af Egypte en Arabië tot aan die van Celebes, hare meest oostelijk bekende woonplaats. Te Ba- 97 tavia wordt zij nagenoeg dagelijks ter markt gebragt, hoezeer zelden in talrijke voorwerpen, welke dan meestal langer dan een’ halven meter zijn en dikwerf zelfs langer dan een meter. Kuhl en Van Hasselt ontdekten haar te Batavia en de heer Valen- ciennes ontving haar ook van Malabar en de Roode zee. De heer roede afbeeldir Rüppell gaf er eene g ip en beschrijving van onder den naam van Bagrus thalassinus. Ik ben ook zeer geneigd Russell's Deddi jellah (Corom. Fish. fig. 169) voor dezelfde soort te houden, even als Bagrus bilineatus, Bagrus netuma en Bagrus laevigatus van den heer Valenciennes, soorten, welke bij nader onderzoek waarschijnlijk zullen blijken slechts ver- schillende leeftijdstoestanden van eene zelfde soort voor te stellen. Ik word in dit gevoelen nog versterkt, doordien de heer Rüppell, aan wien de heer Valenciennes zijne Bagrus laevigatus te danken had, welke in de Roode zee gevangen was, van die zee geene andere soort van Bagrus vermeldt als zijne Bagrus thalassinus, welker door hem gegevene afbeelding volkomen beantwoordt aan mijne jonge voorwerpen van Netuma nasuta. Indien mijne meening ten opzigte der synonymie dezer soort in alle opzigten juist is, behooren reeds ten deze niet minder dan 6 soorten uit het geslacht Dagrus Val. te vervallen t. w. Bagrus bilineatus CV. Bagrus netuma CV., Bagrus laevigatus CV., Bagrus thalassinus Rüpp., Baegrus rhodonotus Blkr en Dagrus carchariorhynchos Blkr. De overige soorten van Netuma behooren te huis in de wateren van Guyana en de Antillen en verschillen van Netuma nasuta door de plaat- sing der oogen veel nader bij de snuitspits, andere vormen van het tus- schenwandbeensuitsteeksel enz. De heer Valenciennes geeft de getallen der kieuwstralen van die soorten, althans die van zijne Bagrus proöps op als te zijn 6 doch de heer Valenciennes spreekt ook van 6 kieuwstralen by Arius nasutus, terwijl ik na naauwkeurig onder- zoek van alle mijne voorwerpen, standvastig slechts 5 kieuwstralen gevonden heb. 98 CeprarLocassis Dlkr. ScHILDKOPVISCH. Pinnae dorsales duae, anterior radiosa, posterior adiposa. Dentes ma- xillis pluriseriati acuti parvi. Dentes vomerini utroque latere in thur- mam indivisam antice in palato collocati, linea palati media edentula. Cirri 6 carnosi. Membrana branchiostega radiis 6. Membrana inter- branchialis non vel parum emarginata. Nares non tubulatae, poste- riores valvatae. Aanm. Het geslacht Cephalocassis omvat die soorten van het ge- slacht Arius van den heer Valenciennes, welke vrij scherp gekenmerkt zijn door de twee onverdeelde groepen ploegbeensgehemeltetanden aan elke zijde geheel vóór in het gchemelte, alsmede door hare 6 voeldraden en 6 kieuwstralen. Ik bezit van dit geslacht zeven goed gekenmerkte soorten van welke drie reeds min of meer herkenbaar in de groote Histoire naturelle des Poissons beschreven zijn onder de namen Arius truncatus CV., Arius caelatus CV. en Arius venosus CV., terwijl de vier overige door mij werden ontdekt en vroeger reeds poat onder de namen Arius me- lanochir, Arius leptonotacanthus, Arius macronotacanthus en Arius utik. Dehalve deze soorten behooren tot dit geslacht nog Arius grandicassis CV. van Guyana, Arius parmocassis CV. van Vahia, Arius stricticas- sis CV. van Cayenne, Arius subrostratus CV. van Malabar, Arius rostratus CV. van Alipey, Arius aequibarbis CV. van Bengalen en Rangoon, Arius granosus CV., Arius Heudelotii CV. van de Se- negal, Arius Milberti CV. van Nieuw-York en Charleston, Arius Spixii CV. van Brazilië, Arius rugispinis CV. en Arius phrygiatus CV. van Cayenne, Arius falearius Richds. van China, en waarschijn- lijk,ook Silurus Parkeri Trail van Guyana, benevens vermoedelijk nog enkele andere soorten, van welke ik het tandenstelsel niet of niet vol- doende beschreven zie. Het getal van 6 kieuwstralen schijnt bij dit geslacht standvastig te zijn. Een mijner soorten, Cephalocassis melanochir Blkr, welke eene echte riviersoort schijnt te zijn en bij de stad Palembang gevangen wordt, 99 is opmerkelijk door de aanwezigheid van zijdelijke fontanellen achter in het kopschild, alsmede door hare betrekkelijk lange vetvin en naar boven omgebogene achterste rugdoorntanden. Bij alle mijne andere soorten is het kopschild aan de zijden van de kruin gaaf. Een der zes is dadelijk herkenbaar aan haren platten en als aan den voorrand afgeknotten kop en naar voren staande en kleine oogen. De- ze soort is Cephalocassis truncatus of Arius truncatus CV. Van de overige vijf soorten hebben drie betrekkelijk slanke of dun- ne rugdoornen en het kopschild geheel of nagenoeg glad, hoogstens met eenige weinige kleine beenachtige korreltjes bezet. Zij laten zich nog gemakkelijk van elkander onderkennen. Zoo heeft Cephalocassis leptonotacanthus het eigenaardige dat er de ploegbeensgehemeltetan- den in smalle langwerpige driehoekige ligt gebogene groepen staan welke naar voren vaneenwijken en welker spitsen nagenoeg regt naar achteren zijn gekeerd. Deze soort onderscheidt zich tevens door haren grooten kop welks lengte slechts driemalen gaat in de lengte des lig- chaams, de staartvin niet medegerekend. Bij de twee andere soorten, Cephalocassis venosus en Cephalocassis utik, zijn de genoemde tand- groepen massiver en bij eerstgenoemde zelfs hartvormig. Bij Cepha- locassis venosus zijn die groepen met de basis naar voren en de punt naar achteren gekeerd terwijl er de kop bijkans of zelfs meer dan vier- malen gaat in de lengte des ligchaams zonder de staartvin. Bij Cepha- locassis utik daarentegen zijn de spitsen der tanddriehoeken naar voren gekeerd en is de koplengte slechts ruim 3 tot 31/2 malen bevat in de lengte des ligchaams zonder de staartvin. De twee overige soorten van mijne verzameling zijn Cephalocassis caelatus en Cephalocassis macronotacanthus. Beide hebben met elkander gemeen zeer sterk ontwikkelde rugvin-en borstvindoornen, een sterk bekorreld kopschild en eene groote zwarte vetvinvlek, doch zij ver- schillen overigens nog zeer duidelijk van elkander, want, terwijl bij Cephalocassis caelatus de bovenkaak langer is dan de onderkaak, de groepen ploegbeensgehemeltetanden massief driehoekig of hartvormig zijn en met de spits naar achteren gekeerd en de kop 31/2 tot 4 malen 100 gaat in de lengte des ligchaams zonder de staartvin, heeft Cephalo- cassis macronotacanthus de onderkaak minstens even lang als de boven- kaak, den kop slechts 32/5 malen in de genoemde ligchaamslengte en de ploegbeensgehemeltetanden in twee smalle ovaal-langwerpige naar voren spits uitloopende en sterk konvergerende groepen geplaatst. Is het nu gemakkelijk de zeven bovengenoemde soorten van elkander te onderkennen, moeijelijker wordt het, door den aard der bestaande beschrijvingen, de kenmerken der overige tot dit geslacht behooren- de soorten scherp vast te stellen. Arius aequibarbis CV. en Arius granosus CV. komen mij voor niet soortelijk van Arius caelatus CV. te verschillen en alzoo met mijne Cephalocassis caelatus zamen te vallen. Arius grandicassis CV. is herkenbaar aan haar buitengewoon in de breedte ontwikkeld tusschenwandbeensuitsteeksel Bij Arius parmocassis CV. is genoemd uitsteeksel ovaal en aan den grond verengd, evenals bij Arius stricticassis CV. waar het uitsteeksel echter veel langer en slanker 1s. Arius subrostratus CV. en Arius rostratus CV. schijnen verwant te zijn aan Cephalocassis truncatus, doch bij eerstgenoemde gaat de kop slechts 31/2 malen in de geheele lengte des liechaams en de bovenkaaks- draden zouden er niet tot aan het achter het midden der koplengte geplaatste oog reiken, terwijl bij Arius rostratus de snuit nog langer zou zijn en de bovenkaaksdraden niet tot den uitspringenden hoek van het os frontale zouden reiken. Arius Heudelotii CV. heeft in habitus veel van Cephalocassis caelatus doch den kop betrekkelijk langer (3 maal in het ligchaam zonder de staartvin) terwijl er de aartsvin slechts 16 stralen zou hebben en de vetvin zonder zwarte vlek zijn, bij zeer kleine en ver vaneenstaande tandgroepjes in het gehemelte. Arius Milberti CV. zou insgelijks verwant zijn aan Cephalocassis caelatus doch kenbaar aan de zeer digte en niet straalsgewijze bekor- reling van het kopschild. De opgave dat er slechts 5 kieuwstralen aanwezig zouden zijn, verdient nog bevestiging en zou indien zij blijkt juist te zijn, eene geringe wijziging in de geslachtsdiagnose van 101 Cephalocassis noodig maken. Arius Spixii CV. is zonder twijfel na verwant aan Cephalocassis venosus en Cephalocassis utik. Zij onderscheidt zich volgens de be- schrijving en afbeelding door een geringer aantal aarsvinstralen en door langere bovenkaaksdraden. Arius rugispinis CV. en Arius phrygiatus CV. zijn kenbaar, onder anderen, aan kleine oogen (9—10 maal in den kop) en groote vetvin (bijkans zoo lang of even lang als de aarsvin). Arius falcarius Richds. behoort volgens de afbeelding van het tan- denstelsel (Voy. Sulphur Zoöl. tab. 62 fie. 9.) insgelijks tot Cephalo- cassis. De binnenranden der ploegbeensgehemeltegroepen zouden er evenwijdig aan elkander zijn. Ik ben echter niet vreemd aan het denkbeeld dat deze soort geene andere is als Netuma nasuta. Wat Silurus Parkerii Trail betreft, de Geelbrik der Nederlandsche Westindiërs, de tanden in het gehemelte zouden daar in twee groote langwerpige bolle groepen zijn geplaatst, de borstvin 11 en de aarsvin 18 stralen hebben, de bekspleet vorenstaande zijn en de bovenkaaks- draden tot aan den top der borstvinnen reiken. Het is wel mogelijk dat deze soort behoort tot het geslacht Arius, volgens mijne de- finitie. Eindelijk behooren nog tot dit geslacht de soorten, in de groote Histoire naturelle des Poissons beschreven onder de namen Bagrus arioides CV., Bagrus gagorides CV. en Bagrus trachipomus CV. Bij DM arioides CV. vormen volgens den heer Valenciennes de ploegbeensgehemeltetanden twee breede driehoeken welke elkander op de middellijn met een hunner hoeken raken, wat bij geen mijner soorten plaats heeft. Bagrus gagoroides CV. zou op het voorste gedeelte der zijlijn een aantal kleine hoekige knobbeltjes hebben, de achterhelft der vin- doornen niet gegroefd en den rugdoornen zonder tanden. Bagrus trachi- pomus CV. is volgens de meening van den heer Valenciennes zel- ve misschien slechts eene sekse-verscheidenheid van zijne Bagrus gagorides. Mijne soorten laten zich naar volgend schema bepalen. I. Crista interparietalis longior quam medio lata. Thurmae dentales vomerinae di- stantes. Linea lateralis ubique laevis. A. Scutum capitis fonticulis lateralibus posterioribus. Pinna adiposa anali longior. a. Dentes spina dorsi postici sursum curvati. Linea lateralis basi pinnae cau- dalis non bifurcata. f Thurmae dentales vomero-palatinae oblongo-ovales antice convergentes. $ Caput 4 in longitudine corporis absque pinna caudali. Oculi diame- tro 7 ad 8 in longitudine capitis. Spina dorsi crassa capite paulo brevior. P. 1/12. Cephalocassis melanochir Blkr. B. Scutum capitis fonticulis lateralibus posterioribus nullis. Pinna adiposa anali multo brevior. a. Linea lateralis basi caudalis bifurcata. Crista interparietalis lata. t Thurmae dentales vomero-palatinae oblongo-rotundatae vel elongatae. $ Thurmae postice convergentes, trigonae-pyriformes apice postrorsum spectantes. * Caput granis parcissimis, 3 in longitudine corporis absque pinna caudali. Oculi 52 circiter in longitudine capitis. P. 1/11. Spina dorsalis gracilescens 14 in longitudine capitis. Cephalocassis leptonotacanthus Blkr. § Thurmae antice convergentes, oblongo-ovales. P. 1/9. * Caput radiatim granosum 32 circiter in longitudine corporis abs- que pinna caudali, altitudine 14 fere in ejus longitudine. Oculi 54 ad 5iin longitudine capitis. Spina dorsi crassa capite paulo bre- vior. Maxilla inferior maxilla superiore non brevior. Cephalocassis macronotacanthus Blkr. * Caput longe post oculos parce granosum 32 ad 3$ in longitudine corporis absque pinna caudali, duplo longius quam altum. Oculi 6 ad 8 in longitudine capitis. Spina dorsi crassa 1j ad 14 in lon- gitudine capitis. Cephalocassis truncatus Blkr. + Thurmae dentales vomero-palatinae cordiformes vel trigonae. § Thurmae apice postrorsum spectantes. Altitudo capitis 14 ad 1} in ejus longitudine. * Na 103 * Caput radiatim valde granosum 3! ad 4 fere in longitudine cor- poris absque pinna caudali. Oculi diametro 4 ad 54 iu longitudine capitis. Spina dorsi valde crassa capite paulo brevior ad paulo longior. P. 1/9. Adiposa macula magna nigra. Cephalocassis caelatus Blkr. Caput totum laeve vel granulis parcissimis 4 fere ad 41 in lon- gitudine corporis absque pinna caudali. Oculi 31 ad 4 et paulo in longitudine. capitis. Spina dorsi gracilis 1 ad 1! in longitudine capitis. P. 1/10. Adiposa macula nigra nulla. Cephalocassis venosus Blkr. $ Thurmae apice antrorsum spectantes. Altitudo capitis 12 ad 12 in ejus longitudine. * Caput totum laeve vel granulis parcissimis 34 ad 31 in longitu- dine corporis absque pinna caudali. Oculi 3% ad 5 in longitudine capitis. Spina dorst gracilis 14 ad 13 in longitudine capitis. P. 1/10, Adiposa immaculata. Cephalocassis utik Blkr. Cephalocassis melanochir Blkr Atl. Silur. tab. IV. Zwarthandige Schild- kopvisch. Cephaloc. corpore elongato, antice aeque lato circiter ac alto, postice compresso, altitu- dine 43 circiter in ejus longitudine absque, 6 circiter in ejus longitudine cum pinna cauda- li; eapite. B. 6. De 1/7, P. 1/19; V. 1/5. A. 1/13. 0. 1/1371 vel 2/13/2 et Tat. brev. Syn. Arius melanochir Blkr, Diagn. Vischs. Sumatr. Tient. Iad IV, Nat. T. Ned. Ind. MI p. 590. IIab. Sumatra (Palembang) in flumine Mussi. Longitudo speciminis unici 302". Aanm. Deze soort herinnert door haren habitus de soorten van Bagrus met platten kop en matie ontwikkelde vetvin. Zij staat, voor zoo verre mij bekend is, geheel alleen in haar geslacht wegens de zijdelijke fontanellen achter in het kopschild, terwijl zij overigens ook opmerkelijk is door hare naar bovengekeerde achterste rugdoornen, hare voor dit geslacht bijzonder lange vetvin, de op de basis der staart- vin niet verdeelde maar slechts naar boven omgebogene zijlijn, den korten band tusschenkaakbeenstanden, welke in zijn geheel geno- men slechts ongeveer vier malen langer is dan breed, enz. Ik bezit van de onderwerpelijke soort slechts het hier beschrevene voorwerp. Zij schijnt zeldzaam te zijn, zel’s bij Palembang. 105 Cephalocassis leptonotacanthus Blkr, Atl. Silur. tab. VI fig. 2. Slankdoor- nige Schildkopvisch. Cephaloc. B. 6. 1/7. P. 1/11. V. 1/5. A. 7/14. C. 1/18/1 et lat. brev. Syn. Arius leptonotacanthus Blkr, Verh. Bat. Gen. XXII Bijdr. ichth. Madura p. 11. Ikan Keteng Madurens. Hab. In Freto Madura prope Surabaja et Kammal, Longitudo speciminis unici 211." 14 106 Aanm. Alle mijne soorten van Cephalocassis zijn, zooals gezegd is, goed herkenbaar aan haar tandenstelsel, want hoezeer zij alle met elkander gemeen hebben twee vaneenstaande groepjes puntige tanden voor in het gehemelte, zijn er geene twee, bij welke gedaante, rigting en grootte dier groepen hetzelfde zijn. Cephalocassis leptonotacanthus is de eenige dier soorten, bij welke die tandgroepjes naar voren van een wijken en naar achteren konvergeren , terwijl zij bovendien eene zeer langwerpig peervormige en eenigzins gebogene gedaante hebben van welke de spits naar achteren is gekeerd. Overigens is deze soort, wegens haar weinig bekorreld kopschild en slanken rugdoorn, verwant aan Cephalocassis venosus en Cephalocassis utik, hoezeer zij ook, buiten het tandenstelsel, nog in meerdere punten daarvan ver- schilt, vooral door betrekkelijk grooteren kop. Ik ken haar tot nog toe slechts van Straat Madura. Cephalocassis macronotacanthus Blkr. Atl. Silur. tab. VII. Grootdoornige Schildkopvisch. Cephaloc. corpore elongato, antice aeque lato circiter ac alto, postice compresso, altitu- dine 4! circiter in ejus longitudine absque, 5} circiter in ejus longitudine cum pinna cauda- li; capite depresso acuto 32 circiter in longitudine corporis absque, 4} ad 4} circiter in longitudine corporis cum pinna caudali; altitudine capitis 14 fere, latitudine 12 circiter in ejus longitudine; oculis liberis lateraliter spectantibus, postice in capitis dimidio anteriore sitis, diametro 51 ad 51 in longitudine capitis, diametris 2} circiter distantibus; scuto capi- tis suleo longitudinali (fonticulo mediano) basin cristae interparietalis attingente medio lato toto diviso, fonticulis lateralibus posterioribus nullis, irregulariter vel subradiatim granuloso, granulis parvis sat numerosis medio scuto quam ejus augulos versus parcioribus; crista in- terparietali trigona breviore quam basi lata apice valde late truncato vel emarginato os interspinosum 2" breve granosum attingente, carina mediana parum elevata, lateribus ru- gosa; rostro depresso convexo oculo minus duplo longiore, non ante rictum prominente, linea anteriore obtuse rotundato; dentibus maxillis pluriseriatis acutis parvis, maxilla supe- riore in vittam subsemilunarem, maxilla inferiore in vittam semilunarem dispositis ; dentibus vomero-palatinis conicis acutis in thurmas 2 oblongo-rotundatas antice acutas longitudine oculi di- ametrum subaequantes minus earum longitudine distantes valde oblique antice in palato sitas postrorsum valde divergentes collocatis; rictu terminali, latitudine 15 ad 1$ in longitudine capitis; cirris supramaxillaribus apicem ossis humeralis, inframaxillaribus externis inframaxil- laribus internis longioribus basin pinnae pectoralis attingentibus; naribus anterioribus et posterioribus subcontiguis rostri apici magis quam oculo approximatis, anterioribus rotundis, 107 posterioribus oblongis valvula aperturam totam cingente antice elevata claudendis; operculo glabro venoso; osse humerali acuto mediocri rugoso-granoso; axilla poro mucoso conspicuo ; linea laterali valde ramosa, antice declivi, postice recta, basi pinnae caudalis bifurcata; dorso lateribusque poris parum conspicuis in series simplices transversas parallelas 15 p. m. dispositis; pinna dorsali radiosa acuta corpore sat multo altiore, radio 1? paulo producto, plus duplo altiore quam basi longa, spina valde crassa capite paulo breviore, lateribus re- ticulatim rugosa antice inferne granosa apicem versus leviter serrata postice dentibus par- vis sursum et deorsum spectantibus leviter armata; dorsali adiposa plus triplo ejus longitu- dinis a dorsali radiosa remota eaque non multo breviore, minus duplo longiore quam alta, obtuse rotundata; pinnis pectoralibus acutis 12 circiter in longitudine capitis, spina crassa spina dorsali breviore lateribus reticulatim rugosa antice basin versus leviter serrata pos- tice dentibus conspicuis armata; ventralibus acutis pectoralibus brevioribus; anali antice ro- tundata, leviter emarginata, dorsali adiposa minus duplo longiore, non multo longiore quam alta; pinna caudali profunde incisa lobis acutiusculis superiore inferiore longiore 53 ad 6 in longitudine totius corporis; colore corpore superne olivascente, inferne albido velargen- teo; pinna dorsali adiposa olivacea macula magna nigra; pinnis ceteris flavescentibus plus minusve fusco arenatis, Bao. Dai iia PU NE 7175: AS S/o vel 712-5 CSB et lat: brew: Synon. Arius macronotacanthus Blkr, Verh. Bat. Gen. XXI, I Silur. batav. consp. p. 32. Ikan Manjong pidada Mal. Batav. lab. Java (Batavia), in mari. Longitudo speciminis unici 290, Aanm. Onder mijne soorten van Cephalocassis zijn er 4, welke zich van de overige onderscheiden door bijzonder sterk ontwikkelde rug- vin- en borstvindoornen en sterk korrelachtig kopschild. Een dier soorten heb ik boven nader doen kennen als merkwaardig door hare zijdelijke kopschildfontanellen, naar boven gekeerde rugvindoorntan- den, enz. Bij de overige drie soorten ontbreken die fontanellen, zijn de rugvindoorntanden niet naar boven gekeerd, is de zijlijn op den grond der staartvin gevorkt en de vetvin korter dan de aarsvin. De- ze soorten zijn de onderwerpelijke, alsmede Cephalocassis caelatus en Cephalocassis truncatus. Maar deze drie soorten verschillen nog in talrijke opzigten van elkander, in gedaante en betrekkelijke grootte van kop en tusschenwandbeenskam en in bijzonderheden betrekkelijk tandenstelsel, vindoornen, vetvin, enz. Cephalocassis macronotacanthus is het naaste verwant aan Cepha- locassis caclatus, maar zij is gemakkelijk onderkenbaar aan hare 108 ploegbeenstanden, welker groepen langwerpig peervormig zijn en met de spitsen naar voren gekeerd en sterk konvergerende. Bovendien zijn de vindoornen wel overlangs gegroefd maar missen de honigraatach- tige cellen of verdiepingen welke men in die van Cephalocassis caelatus waarneemt, terwijl ook de onderkaak bij laatstgenoemde soort korter is, kop en tusschenwandbeenskam aanmerkelijk breeder zijn, enz. Ook van Cephalocassis macronotacanthus is het mij tot nog toe niet gelukt meer dan een enkel voorwerp magtig te worden. Cephalocassis truncatus Blkr. Atl. Silur. tab. VIJL Afgeknotte Schild- kopvisch. Cephaloc. corpore elongato, antice latiore quam alto, postice compresso, altitudine 43 ad 6 et paulo in ejus longitudine absque, 61 ad 8! in ejus longitudine cum pinna caudali; capite depresso acuto 3$ ad 3% in longitudine corporis absque , 41 ad 41 circiter in longitudine corporis cum pinna caudali; altitudine capitis 2 circiter, latitudine 1% ad 2 fere in ejus longitudine; oculis liberis lateraliter spectantibus, magna parte in capitis tertia parte ante- riore sitis, diametro 6 ad 8 in longitudine capitis, diametris 2 ad 21 distantibus; scuto ca- pitis suleo longitudinali (fonticulo mediano) basin eristae interparietalis attin gente vel subattin- gente sat gracili toto vel toto fere diviso, fonticulis lateralibus posterioribus nullis, usque post oculos glabro, postice irregulariter granoso granis mediocribus juvenilibus parcis aetate provectis crebrioribus; crista interparietali minus duplolongiore quam basi, plus duplo longiore quam medio lata, carina mediana humili, longitudinaliter rugosa et granosa, apice late trun- cato vel emarginato os interspinosum 2m breve glabrum vel granosum attingente; dentibus maxillis pluriseriatis acutis parvis, maxilla superiore in vittam paulo curvatam, maxilla in- feriore in vittam semilunarem dispositis; dentibus vomero-palatinis conicis acutis in thurmas 2 oblongo-rotundatas oculi diametro vulgo breviores oblique antice in palato sitas postror- sum divergentes collocatis; rostro depresso convexiusculo non ante rictum prominente, linea anteriore quasi truncato; rictu subinfero latitudine 3 circiter in longitudine capitis; cirris supramaxillaribus os humerale, inframaxillaribus externis et internis subaequalibus aperturam branchialem attingentibus vel subattingentibus; naribus approximatis, posterioribus oblongis valvula claudendis, anterioribus rotundis rostri apici multo magis quam oculo approximatis ; oper- culo et osse humerali mediocri acuto laevibus venosis; axilla poro mucoso conspicuo; linea la- terali ramosa, antice declivi, postice recta, basi pinnae caudalis bifurcata; dorso lateribus- que poris parum conspicuis in series 16 ad 20 simplices distantes parallelas transversas dis- positis; pinna dorsali radiosa acuta corpore multo altiore, plus duplo altiore quam basi longa, radio nullo producta, spina valida 1! ad 14 in longitudine capitis lateribus rugosa antice inferne granosa superne leviter serrata postice tota longitudine dentibus mediocribus deorsum spectantibus armata; dorsali adiposa plus triplo ejus loagitudinis a dorsali radiosa remota 109 eaque non vel paulo tantum breviore, longiore quam alta, oblique rotundata; pinnis pec- toralibus acutis 14 circiter in longitudine capitis, spina valida spina dorsali breviore antice basin versus serrata postice tota longitudine dentibus mediocribus armata; ventralibus angu- latis. B. 6. D. 1/7: P. 1/9: V. 1/5. A. 6/16 ad 0/18: vel 7/16) ad 7/18. C. 1/18/1 et. lat. brev. Syn. Arius truncatus CV. Poiss. XV p. 48, Cantor Catal. Mal .Fish. p. 256. Blkr Zesde bij- drage Ichth. Borneo, Nat. Tijdschr. Ned. Ind. III p. 426. Arius d nez tronqué CV. Poiss. XV p. 48. Hab. Sumatra (Palembang), in fluviis. Borneo (Pamangkat, Sinkawang), in fluviis et aquis fluvio-marinis. "i Longitudo 5 speciminum 121" ad 330". Aanm. Hoezeer deze soort gezegd wordt ook op of bij Java voor te komen, is het mij tot nog toe niet gelukt, haar van dit eiland te erlangen. Zij is overigens ook bekend van Malakka en Pinang. In habitus herinnert Cephalocassis truncatus sommige slankkoppige soorten van Bagrus, doch vooral de soorten van Ariodes. De groepen ploegbeenstandjes bij onderwerpelijke soort zijn kleiner dan bij de overige soorten, evenals zij ook verder van elkander en van den tusschenkaakstandband verwijderd zijn. Reeds daaraan en aan de ovale gedaante dier groepen is deze de soort herkenbaar, maar hare herkenning is ook bij den eersten oogopslag gemakkelijk we- gens haren betrekkelijk slanken kop, het ophouden der kopschild- korrels reeds ver achter de oogen, de gedaante van de tusschenwand- beenskam welke meer dan tweemaal zoo lang is als hare breedte in het midden en voorts nog wegens de afwezigheid der zwarte vlek op de vetvin, welke bij de verwante soorten Cephalocassis caelatus en Cephalocassis macronotacanthus sterk uitgedrukt is. 110 Cephalocassis caelatus Blkr, Atl. Silur. tab. V. Gebeeldhouwde Schild- kopvisch. Cephaloc. corpore elongato, antice aeque lato ac vel paulo latiore quam longo, postice compresso, altitudine 43 ad 42 in ejus longitudine absque, 6 ad 5% in ejus longitudine cum pinna caudali; capite depresso acuto 4 fere ad 3j in longitudine corporis absque, 5 ad 4} in longitudine corporis cum pinna caudali; altitudine capitis 11 ad 1}, latitudine 1} ad 15 in ejus longitudine; oculis liberis postice in anteriore dimidio capitis sitis, lateraliter spectan- tibus, diametro 4 ad 51 in longitudine capitis, diametris 2 fere ad 3 distantibus; scuto ca- pitis sulco longitudinali (fontieulo mediano) basin cristae interparietalis attingente medio val- de lato toto diviso, fonticulis lateribus posterioribus nullis, radiatim vel subradiatim usque oculos inter granoso, granis mediocribus aetate provectis sat confertis; crista interparietali breviore quam basi lata, carina mediana humili, tota granosa, apice valde late truncato vel emarginato os interspinosum 2™ breve granosum attingente; rostro depresso convexiusculo oculo minus duplo longiore, non ante rietum prominente, linea anteriore obtuse rotundato; dentibus maxillis pluriseriatis acutis parvis, maxilla superiore in vittam subsemilunarem , maxilla inferiore in vittam semilunarem dispositis; dentibus vomero-palatinis acutis in thur- mas 2 cordiformes oculo vix vel non minores apice antrorsum spectantes et valde conver- gentes multo minus earum longitudine distantes oblique antice in palato collocatas dispositis ; rictu subterminali latitudine 2 circiter in longitudine capitis; cirris supramaxillaribus os hu- merale usque ad apicem pectoralium attingentibus, inframaxillaribus externis inframaxillari- bus internis longioribus os humerale attingentibus vel superantibus; naribus anterioribus et posterioribus subcontiguis rostri apici magis quam oculo approximatis, anterioribus rotundis, posterioribus oblongis valvula aperturam totam fere cingente antice elevata claudendis; operculo glabro venoso; osse humerali acuto mediocri rugoso; axilla poro mucoso conspicuo; linea laterali ramosa, antice declivi, postice recta basi pinnae caudalis bifurcata; dorso lateribusque poris parum conspicuis in series simplices transversas parallelas 15 p. m. B. 6. D. 1/7. P. 1/9. V. 1/5. A. 7/13 ad 7/25 vel 8/18 ad 8/13. C. 1/13/1 et lat. brev. Syn. Arius caelatus CV. Poiss. XV. p. 49. Arius d casque ciselé CV. ib. Arius aequibarbis CV., ibid. p. 51. Arius d barbillons égaux CV, ibid. p. 51. Arius granosus CV. , ibid. p. 51. Arius à gros grains CV. ibid. p. 51. Arius coelatoides Blkr, Verh. Bat. Gen. XXI, II Silur. bat. consp. p. : Arius microgastropterygius Blkr, ibid. p. 83. co bo Arius clypeaster Blkr, ibid. p. 34. Arius clypeastroides Dlkr, ibid. p 94. Arius chondropterygius Blkr, ibid. p. 35. Arius melanopterygius Blkr, Verh. Bat. Gen. XXII Bijdr. Ichth. Madur. p. 10. Ikan Keteng Jav. Ikan Uteh Madurens. Than Manjong pidada Mal. Bat. Habit. Java (Batavia, Surabaja, Pasuruan), in mari et ostiis fluviorum. Madura (Kammal), in mari et aquis fluvio-marinis. Sumatra (Padang), in mari. 3orneo (Bandjermasin), in fluviis. Longitudo plus quam 20 speciminum 135" ad 320". Aanm. Toen ik de in de bovenstaande synonymie vermelde no- minale soorten opstelde, hechtte ik te veel waarde aan sommige on- dergeschikte kenmerken, welke bij later onderzoek gebleken zijn geene soortelijke waarde te bezitten. Door deze ervaring geleid en na de bedoelde soorten tot eene enkele te hebben teruggebragt, meende ik deze soort op nieuw te moeten toetsen aan de beschrijving, door den heer Valenciennes van Arius caelatus geveven, eene soort wel- ke van Bombay bekend geworden is, doch door Quoy en Gaimard ook te Batavia werd waargenomen. Ik ben thans van meening dat Arius caelatus CV. geene andere soort is dan de onderwerpelijke. De verschillen in de beschrijvingen van den heer Valenciennes en mij zijn gedeeltelijk van geene soortelijke waarde en slechts aan individuele verscheidenheden toe te schrijven, terwijl eenige andere verschillen, zooals die van de afmetingsverhoudingen van oogen en tusschen- wandbeenskam, zich laten verklaren door de wijze waarop de afmetingen 112 genomen zijn. Wat mijne wijze van afmeten betreft, neem ik van het oog steeds den grootsten diameter en begrijp daarin het oogvlies, terwijl ik dan die lengte steeds meet in de volstrekte lengte van den kop zonder de krommingen, van de snuitspits tot het einde des operkels. Het komt mij voor dat door den heer Valenciennes, even- zeer als vroeger door mij zelven, bij de soorten van Ariodonten dik- werf te veel gewigt gehecht is aan kenteekenen van ondergeschikte waarde, zooals kleine soms toevallige verschillen in de lengte der voeldraden, grootere of kleinere en talrijkere of minder talrijke kop- schildkorrels enz. en ik geloof, op grond daarvan, dat ook zijne Arius aequibarbis van Rangoon en Bengalen en zijne Arius granosus van Pondichery niet wezenlijk van Arius caelatus verschillen. Cephalocassis caelatus is voornamelijk herkenbaar aan den eigen- aardigen bouw harer vindoornen, welke zeer dik zijn en vooral aan de grondhelft talrijke digt bijeen liggende celachtige verdiepingen bezitten, die een eigenaardig voorkomen aan ze geven. Een ander herkenningsmiddel is gelegen in de gedaante der groepen ploegbeens- tanden, welke driehoekig-hartvormig zijn, met de spits naar voren gekeerd en konvergerende en welker juist naar achteren gekeerde basis uitgerand is. Zooals boven reeds gezegd is verschilt zij boven- dien van Cephalocassis macronotacanthus door breederen kop en bree- dere tusschenwandbeenskam. Cephalocassis caelatus is eene der te Batavia het meest voorkomende Siluroïden en wordt soms in groote hoeveelheden ter markt gebragt. Zij schijnt niet veel grooter te worden dan het grootste mijner voor- werpen, althans heb ik nooit voorwerpen gezien van meer dan 11/3 voet lengte. Zij leeft veelal gemeenschappelijk met Arius arius CV. en Arius pidada Blkr in de riviermondigen en de sterk met rivier- water bedeelde kustwateren. Langs de moerassige stranden van de baai van Batavia wordt zij dikwerf met sleepnetten bij praauwen vol ge- vangen. Haar vleesch is echter weinig gezocht en wordt in den regel slechts door de minder gegoede inlanders en Chinezen gegeten, die voor eenige weinig duiten in deze soort een ruim maal kunnen vinden. De eijeren ontwikkelen zich, even als bij Arius, in den buik der 113 moeder tot de vruchten genoegzaam ontwikkeld zijn om zich met haren dojerzak vrij in het water te kunnen bewegen. Cephalocassis venosus Blkr. Atl. Silur. tab VI fig. 1. Geaderde Schild- kopvisch. Cephaloc. corpore elongato, antice aeque lato circiter ac alto, postice compresso, altitudine 5 ad 43 in ejus longitudine absque, 6 ad 6! in ejus longitudine cum pinna cau- dali; capite depresso acuto 4! ad 4 fere in longitudine corporis absque, 5! ad 5 fere in longitudine corporis cum pinna caudali; altitudine capitis 12 ad 1! 1, latitudine 14 ad 14 in ejus longitudine; oculis libber totis fere in dimidio capitis anteriore sitis, diametro 3! ad 4 et paulo in longitudine capitis, diametro 12 ad 1% distantibus; scuto capitis sulco longitudi- nali (fonticulo mediano) basin eristae interparietalis attingente gracili toto diviso, fonticulis lateralibus posterioribus nullis, vulgo granulis aliquot tantum suleum medianum et latera versus obsito; crista interparietali trigona paulo longiore quam basi lata, carina mediana humili interdum granosa, lateribus laevi vel granulis pareis obsita, apiee truncato os inter- spinosum 2" breve laeve vel leviter granosum attingente; rostro depresso convexo oculo junioribus vix aetate provectis non multo longiore, vix ante rictum prominente, linea ante- riore subsemilunariter rotundato; dentibus maxillis pluriseriatis acutis parvis, maxilla superiore in vittam paulo curvatam, maxilla inferiore in vittam semilunarem dispositis; dentibus vomero-palatinis acutis in thurmas 2 trigonas vel subeorliformes oculo minores apice pos- trorsum spectantes, aeque latas fere ac longas, antice (basi) valde approximatas, vix oblique antice in palato sitas collocatis; rictu subinfero latitudine 2 vel 2 fere in longitudiue capitis; cirris supramaxillaribus os humerale attingentibus vel superantibus, inframaxillaribus exter- nis inframaxillaribus internis longioribus basin pinnae pectoralis attingentibus; naribus ante- rioribus et posterioribus subcontiguis, rostri apici magis quam oculo approximatis , anteriori- bus rotundis, posterioribus oblongis valvula aperturam totam cingente antice. elevata claudendis ; operculo osseque humerali mediocri acuto laevibus; axilla poro mucoso conspicuo; linea late- rali ramosa, antice declivi, postice recta, basi pinnae caudalis bifurcata; dorso lateribusque poris vix conspietis in series simplices 15 p. m. B:/6. D. 1/0. B. 00/10; Ne Was AS 1d aad 709: 30 507/1377 XUI Bore: Synon. Arius venosus CV. Poiss. XV. p. 52? Blkr Verh. Bat. Gen. XXI, I Silur. bat. consp. p. 99. Arius veiné CV. Poiss. XV p. 52. Arius laeviceps Blkr Verh. Bat. Gen. XXI. I, Silur. bat. consp. p. 38. Arius micruropterygius Dlkr, ibid. p. 38. Arius macruropterygius Blkr, ibid. p. 37. Arius manjong Dlkr, ibid. p. 96. Arius micronotacanthus Blkr, ibid. p. 36. Ikan Manjong utik Mal. Datav. Hab. Java (Batavia, Surabaja), in mari. Madura (Kammal), in mari. Bintang (Rio), in mari. Banka, in mari. Singapora, in mari. Longitudo 20 speciminum 200" ad 260". Aanm. Alhoewel de beschrijving, door den heer Valenciennes van zijne Arius venosus gegeven, niet toelaat te bepalen, of de hier be- schrevene soort dezelfde is of wel dat die beschrijving betrekking heeft tot Cephalocassis utik Blkr, geloof ik haar tot de onderwerpe- lijke soort te mogen brengen, omdat zij meer algemeen voorkomt dan Cephalocassis utik en, behalve bij bovengenoemde eilanden, ook gevon- den is bij Rangoon en Manilla. De verschillen welke zich bij deze soort voordoen ten opzigte van de betrekkelijke lengte der doornen, van den kop, van de buikvin- nen en staartvin en van de getallen der aarsvinstralen, leidden mij er toe, in het begin mijner ichthyologische nasporingen, de soorten op te stellen, hierboven in de synonymie genoemd, doch welke soor- ten latere waarnemingen mij geleerd hebben alle slechts eene enkele uit te maken. Zij behoort tot de groep met slanke vindoornen en glad of zeer weinig bekorreld kopschild en staat in verwantschap nabij Cephalocas- sis utik, van welke zij zich echter onderscheidt door aanmerkelijk P 115 korteren en betrekkelijk hoogeren kop, met betrekking tot den kop langere vindoornen, alsmede door de gedaante der ploegbeenstand- groepen welke hier, in tegenstelling van die bij Cephalocassis utik, breed-driehoekig zijn, elkander zeer genaderd, met de spits naar achteren geriet en de basis naar den tusschenkaakstandband gekeerd. Cephalocassis venosus schijnt niet grooter te worden dan ruim drie decimeters, hebbende ik tot nog geene voorwerpen gezien, welke die lengte overtreffen. Cephalocassis utik Blkr. Atl. Silur. tab. III fig. 2. Grootkoppige Schild- kopvisch. BUG. Dy 1/74 P. 1/30: NES AL Ts ad Wis ad S/lOivel 8/19 AC S AST eb latabrev. Syn. Arius wik Blkr, Verh. Bat. Gen. XXI, I Silur. batav. consp. p. 40. Ikan Munjonyg utik Mal Batav. Habit. Java (Batavia), in mari. Longitudo 11 speciminum 200" ad 225 Aanm. Onderwerpelijke soort heeft zoo groote verwantschap met de voorgaande, dat een oppervlakkig onderzoek haar ligtelijk voor dezelfde zou kunnen doen houden. Evenwel onderscheidt zij er zich wezenlijk van door aanmerkelijk grooteren en lageren kop, andere schikking der groepen ploegbeenstanden, welke smal-driehoekig zijn, zeer schuins geplaatst, met de basis naar achteren gekeerd en diver- gerende en de spitsen scherp en elkander zeer naderende, enz. Cephalocassis utik is te Batavia veel zeldzamer dan Cephalocassis venosus en schijnt niet grooter te worden dan hare verwante. Ik heb baar nergens elders dan te Batavia waargenomen, noch ook van el- ders ontvangen. BarnacuockPHaLUS Dlkr, Verh. Bat. Gen. XXI, I Silur. bat. consp. p. 92. Kixvonscukopviscu. Pinnae dorsales duae, anterior radiosa, posterior adiposa. Dentes maxillis eonici vel eylindriei obtusi pluriseriati, series anteriores inter et posteriores spatio elabro. Dentes palatini conici vel cylindrici obtusi utroque latere antice in palato in thurmam oblongam longitudinalen collocati. Vomer edentulum. Cirri 2 inframaxillares rudimentarii carnosi. Oculi liberi superi. Membrana branchiostega radiis 5. Membrana inter- * DIT branchialis non vel vix emarginata. Nares non tubulatae. Maxilla inferior prominens. Aanm. Ik ontdekte dit geslacht in het jaar 1845 en beschreef het ter boven aangehaalde plaatse. Langen tijd was ik slechts in het be- zit van een enkel voorwerp daarvan, maar na 1850 kwam van tijd tot tijd een nieuw voorwerp mijne verzameling verrijken, zoodat ik er thans reeds een tiental van bezit en bovendien enkele naar Leiden en Parijs en Weenen heb kunnen zenden. Mijne vroegere diagnose heeft eene geringe verandering moeten ondergaan, vermits ik bij de later ontvangene voorwerpen heb ontwaard, dat de onderkaak twee zeer kleine voeldraden heeft, welke echter der waarneming ligtelijk ont- glippen. Het geslacht is zeer merkwaardig en dadelijk herkenbaar aan den habitus van den kop, welke veel gelijkt op dien eens kikvorsch, gekozen heb. De boven de bek- spleet geplaatste oogen, de voor de bovenkaak uitpuilende onderkaak, naar welke gelijkenis ik den naam de eigenaardige dentitie, de sterke ontwikkeling van de tusschenkaaks- beenderen, welke onderling en met de breede binnenste uitsteeksels der voorste voorhoofdsbeenderen vast vereenigd zijnen de verwelking der bovenkaaksbeenderen welke tot slechts nietige beenstukjes zijn teruggebragt, geven Batrachocephalus eene scherp afgebakende plaats in de afdeeling der Ariodonten, in welke het overigens nabij de ge- slachten Rita en Cephalocassis moet geplaatst worden. Buehanan heeft ongetwijfeld dit geslacht voor zich gehad in zijne Ageneiosus mino, beschreven op bladz. 159 en 160 van zijn „ Ac- count of the fishes found in the river Ganges and its branches" en het zou mij zelfs niet bevreemden dat zijne Ageneiosus mino niet ver- schilt van de soort, welke ik het geslacht Batrachocephalus heb op- gesteld. De korte onderkaaksdraden zijn door Buchanan evenmin waargenomen als aanvankelijk door mij, maar alles wat hij zegt van zijne Ageneiosus mino duidt op onderwerpelijk geslacht en geenszins op Age- neiosus Lac. 118 e Batrachocephalus micropogon Blkr. Atl. Silur. tab. XVIL... Kortdradige Kikvorschkopvisch. Batrachoceph. corpore elongato, antice paulo vel vix altiore quam lato, postice compres- so, altitudine 4! ad 4 et paulo in ejus longitudine abs que, 53 ad 5 et paulo in ejus lon- gitudine cum pinna caudali; capite depresso acuto 3$ ad 87 in longitudine corporis absque , 4* ad 4L in longitudine corporis cum pinna caudali; altitudine capitis 13 ad 14, latitudine 12 ad 1i in ejus longitudine; oculis supra angulum oris sitis, diametro 4 ad 4j in longi- tudine capitis, diametro 1} ad 2 distantibus; scuto capitis superne praesertim granulis parvis obsito, suleo longitudinali dimidio anteriore tantum diviso; crista interparietali granulis par- vis numerosis obsita, paulo longiore quam basi lata, apice emarginato os interspinosum 2" rugosum trigonum breve attingente; rostro depresso convexiusculo, oculo breviore, linea anteriore semilunariter rotundata; naribus orbitae approximatis, posterioribus et anterioribus subcontiguis, posterioribus oblongis valvatis, anterioribus rotundis; cirris mento 2 minimis gracilli- mis pupilla vulgo brevioribus; dentibus maxillis et palatinis cylindricis vel conicis obtusis, maxillis quadri- ad quinqueseriatis, series externas inter et internas spatio edentulo, intermaxillaribus vittam latam semilunarem, inframaxillaribus vittam latam formam ferri equini referentem efficientibus; dentibus palatinis in thurmas 2 oblongas parvas longe distantes sed vittae den- tium intermaxillarium approximatas collocatis; maxilla inferiore maxilla superiore paulo longiore; rictu sub oculi margine posteriore desinente 2, ad 2} in longitudine capitis; oper- culo laevi venuloso; osse humerali acuto rugoso; axilla poro mucoso conspicuo; linea laterali ramosa, antice declivi, postice recta, basi caudalis bifurcata; pinna dorsali radiosa aeuta , corpore paulo humiliore vel altiore, plus duplo altiore quam basi longa, spina crassa 1j ad 1L in longitudine capitis lateribus rugosa antice inferne granulosa superne leviter serrata postice tota dentibus parvis serrata; dorsali adiposa plus triplo ejus longitudinis a dorsali radiosa remota eaque vulgo paulo breviore, longiore quam alta, oblique rotundata; pinnis pectoralibus acutis 1} ad 1 et paulo in longitudine capitis, spina crassa spina dorsali vulgo paulo longiore, lateribus rugosa, antice basin versus granulosa apicem versus serrata, postice tota dentibus conspicuis serrata; ventralibus obtusangulis vel rotundatis pectoralibus brevi- oribus; anali acutiuscula leviter emarginata longitudine 53. ad 6! in longitudine corporis absque pinna caudali, longiore quam alta; caudali profunde incisa lobis acutis, lobo superiore lobo inferiore vulgo longiore 5 fere ad 5j in longitudine totius corporis; colore corpore superne coerulescente-viridi, inferne margaritaceo vel argenteo-albido; pinnis flavescente-hyalinis vel membrana margaritaceis, dorsalibus vulgo dense fusco arenatis; caudali superne late sed diffuse fusco marginata; iride flava. Bb Dele ADN aly os AS 7/12 adoro as Cellier lat bren Synon. Ageneiosus mino Buch. Gang. Fish. p. 159 375. Batrachocephalus ayeneiosus Blkr, Verh. Bat. Gen. XXT, I, Silur. bat. consp. p. 52. Ikan Manjong kodokh Mal. Batav. ; Habit. Java (Batavia, Surabaja), in mari et aquis fluvio-marinis. Sumatra (Palembang), in flumine Mussi. Longitudo 10 speciminum 180" ad 248", 119 Aanm. De vroeger aan deze soort gegeven naam niet wel behou- den kunnende blijven, omdat hij op een foutief vermeld kenmerk berust, stel ik voor haar naar hare uiterst kleine voeldraden mieropo- gon te noemen. Het komt mij niet onwaarschijnlijk voor dat de bengaalsche soort, door Buchanan gevonden in de hoogere gedeelten der riviermondingen van Bengalen, waar het water weinig of niet meer brak is, van de onderwerpelijke niet verschilt. De beschrijving van Age- neiosus mino Duch., hoezeer vrij uitvoerig, handelt meer over algemeene geslachtskenmerken dan over soortelijke bijzonderheden, zoodat zij zeer wel op meer dan eene soort kan passen en niet toelaat te be- oordeelen of de bengaalsche soort van die van Java en Sumatra ver- schilt. Indien ik beide voor alsnog voor verschillend houd, is zulks slechts wegens den grooten afstand der woonplaatsen, hoezeer meer dan één bengaalsche siluroied ook in de soendasche wateren leeft. OsrEocENEkrosts Dlkr, Verh, Bat. Gen. XXI, I Silur. bat. consp. p. 49. BEENDRAADVISCII, Pinnae dorsales duae, anterior radiosa, posterior adiposa. Dentes maxillis pluriseriati parvi acuti. Dentes palatini in thurmas 2 oblongo- areuatas in anteriore palati parte dispositi, linea palati media glabra. Cirri 2 supramaxillares, ossei, rigidi. Oculi liberi posteri. Membrana branchiostega radiis 5. Membrana interbranchialis angulatim incisa, incisura post oculum desinente. Nares non tubulatae. Aanm. Het geslacht Osteogeneiosus, ten koste van het geslacht Arius van den heer Valenciennes door mij opgesteld, is zeer natuur- lijk en kenbaar niet alleen aan zijne beenachtige voeldraden of ver- lengde bovenkaaksbeenderen, maar ook aan de afwezigheid van ploegbeenstanden, de rangschikking der gehemeltetanden in twee gebo- gene langwerpige aan de buitenzijde bolle en met de toppen konver- gerende groepen, en de sterke ontwikkeling van de voorste voorhoofds- beenderen en hunnen celachtigen bouw. Ik bezit van dit geslacht 3 soorten, één van Bengalen, door mij 120 onder den naam van Osteogeneiosus Cantoris beschreven in mijne Nalezingen op de ichthyologische fauna van Bengalen en Hindostan, en twee van Indischen archipel. De twee soorten van dezen archipel zijn vroeger ten onregte door mij beschouwd geworden als meerdere soorten uit te maken. Kleine verschillen in de lengte-evenredigheden van kop en voeldraden en in de uitzetbaarheid van de keelhuid deden mij in den aanvang mijner ichthyologische nasporingen meer waarde daaraan hechten, dan mijne latere waarnemingen daaraan hebben doen toekennen, en zoo heb ik mijne vroegere zes soorten tot twee teruggebragt, de hieronder be- schrevene Osteogeneiosus Valenciennesii en Osteogenciosus macroce- phalus. 