None
Majong, twee dorpen op Java, residentie Bembang, afdeeling Bodjo Negoro, een in het distrikt Pelem, aan de Medajoen, en een in het distrikt Tinawoen. Majong, dorp op Java, residentie Eembang, afdeeling Toeban, in het Oosten van het dis- trikt Bengel. Majong, dorp op het eiland Bali, rijk BoleUng. Majoran, kampong op Java, tot de stad Soerakarta behoorende, aan de rivier Wiroko, nabij den weg naar Patjitan. Majouw, tak van de Aroet- rivier, in Bor- neo's Zuid- en Oosterafdeeling, rijkje Kota Waringin. Makadoe, riviertje in Borneo's Wester- afdeeling, rijk Pontianak, even bewesten de hoofdplaats. Aan deze rivier worden steenko- len gevonden. Makahadji, dorp in Borneo's Znid- en Oosterafdeeling, distrikt Doeson Hir, aan de rivier Ajo. De inwoners vinden grootendeels hun bestaan in den rijstbonw, het verzamelen van honig en was, rotany damar en eenige vogelnestjes. Makakan, landschap op Sumatra, residentie Palembang, afdeeling Enim, dat zich in Sep- tember 1853 aan ons Gouvemement onder- worpeu heeft. Makakau, tak der Salaboeng-rivier op Su- matra, residentie Palembang, bewoond door Pasoemah's, die in den landbouw hun bestaan vinden. Makakir, spruit van de Aroet-rivier, in Borneo's Zuid- en Oosterafdeeling, rijkje Eota Waringin. Makalara, zie: Makkalehi. Makalehe, zie: Makkalehi. Makalendeng, plaats op Celebes, resi- dentie Manado, in de Minahassa, afdeeling Tondano, distrikt Sarongsong, nabij het dorp Tondangon, met eene warme, zwavelachtige bron, die tot genezing van huidziekten en won- den wordt aangewend. Makalifloeng, rivier en dorp op Celebes, residentie Manado, in de Minahassa, afdeeling Tondano, distrikt Tondano Toelimambot. Het behoort half tot het distrikt Tonsea. In 1859 waren al de inwoners op 3 na Christenen. Er is eene kerk en school. Makali0oeng, dorp op Celebes, residentie 410 MA. Manado^ ia de Minahassa, afdeeling Manado, distrikt Kema, met 99 Ghristenen (1852). Makammgie, dorp op het Sandelhout- eiland. Makanan, berg op Java,resideotiePreaDger Regeatschappen, afdeeling Tjiandjor, distrikt Djaropang KoeloD, aan de Tjiletoekof Zand-baai. Makankati, eiland ten Westen van Su- matra, iu de Indische zee, tot de Baujak-eilan- dea behoorende. Makaret of Lawingiroen, partikulier land op Celebes, resideutie Manado, in de Minahassa, afdeeling Manado. Het heeft eene grootte van 7 vierkante bunders, 76 roeden en 54 ellen, en is beplant met 36$ kokosboo- meu (1855). Makariki, dorp en rivier op de Zuidkust van het eiland Ceram, onder Saparoea, aan de baai Elpapcetih. Deze plaats is goed ouder- houden en heeft met levende heiningen om- geven straten, terwijl de grond met kiezelsteenen is bedekt. Be beyolking bedraagt 630 zielen, namelijk 440 Ghristenen, 176 Mohammedanen en 14 Alfoeren. De rivier van Makariki ver- eenigt zich bij het dorp met de rivier Tone. Makassan, kaap en dorp op het eiland Madura, aan de Zuid-Oostzijde van de afdeeling Pamakasan. Makassar, dorp en landgoed op Java, re- sideutie Batavia, Noorder Kwartier, bovcn Bidara Tjina. Makassar, zie: Mangkassar. Makassar, door de inboorlingen Mang- kasara en in het Maleisch Maogkasar ge- naamd, is eene afdeeling op de Zuid-Westkust van Celebes, ressorterende onder het Gouver- nement van Celebes en onderhoorigheden, dit v66r 1846 den naam van Gouvernement van Makassar droeg. Deze afdeeling virordt, behalve door den Gouvemeur van Celebes, bestuurd door een Adsistent-B^ident en Magistraat, een Secretaris, tevens algemeen Ontvanger, een Kommies ter secretarie, een Kommics voor de inlandsche zaken, een Kommies bij het haven- departement, tevens Fostkommies en ook belast met de strandvonderij in deze afdeeling, en een waamemend Controleur te Parang Lowe. Yoor de waterstaatswerken behoort Makassar onder de achtste water5taatsafdeeling,meteenen Ingenieur der tvreede klasse. Ter hoofdplaats is' de groote landraad, voor- gczeten door den Secretaris van het Gouverne- ment, en waarvan alleen de President, dcOffi- cieren van Justitie en de Griffier gegradueerde personen moeten zijn, en de gewone landraad, onder presidium van den Adsistent-Besident. De Maleijers staan onder eenen Kapitein en eenen Luitenant en hebben voorts een Hoofd- djaksa en Hoofdpriester. Over de Endenesen is een Kapitein, even als over de Wadjorezen, aimgesteld. De Chinezen eindelijk worden be- stuurd door eenen Kapitein en twee Luitenants. Yerder personeel ter hoofdplaats i& een Havenmeester, een Notaris, een Yeudumeester en een Pakhuismeester. Aan den Officier ran Gezondheid is de burgerlijke geneeskundige dienst en het opzigt over de vaccine opgedragea. De lucht van Makassar is gezond en de bodem vruchtbaar. Men heeft er overvloed van rijst, rundvee, paarden, schapen en geitco. Voorts levert het land suikerriet, ecnige spe- cerijen, katoen, sandel-, ebben- en sapauhout, was, bergkristal, koper, tin, edelgesteentc en door de rivieren afgeschuurd goud« Het zont, dat in de zuidelijke streken door uitdampii^ verkregen wordt, komt in groote hoevedheid voor en is van uitmuntende hoedanigheid. De tripang-, schildpad- en vischvangst zijn voor de Makassaren bronnen van welvaart, tenriji ook de vogelnestjes een artikel van uitvoer zijn. Het rijk van Makassar, weleer zoo luisterrijk en bloeijend, is thans in diep verval. Sedert de oudste tijden was het zeer magtig, hetgeea daaruit blijkt, dat in 1420 de toenmidige Yorst Keain Saxabloeka, met eene vloot van 200 vaartuigen, den Koning van Malakka beoor- loogde. De ongelukkige uitslag dezer expeditie deed echter de Makassaarsche Yorsien in het vervolg van dergelijke togten afzien, t^wijl zij later het hoofd moesten bieden aan den overweldiglngsgeest der Koningen van Tematc. Toen Celebes in 1525 het eerst door de Foi- tugezen aangedaan werd, waren de Makassaren zeer magtig en werden weldra het voomaaxDste volk van dat eiland, daar zij de Boegi&ezes aan zich onderworpen hadden. Zij waren ook de eersten, die het Mohammedaansche geloof omhelsden. De Makassaren geraakten later in twist met de Hollanders en werden in 1669 door dezen geheel tot onderwerping gebragti sedert welkeu tijd het Nederlandsche gezag over het grootste gedeelte van Celebes erkecd is, en er, volgens een verbond, in 1669 door den Admiraal Sfeelhan met de inlandsche Yorsten gesloten, het verbond van Bongay ge- noemd, aan alle vreemde natien, met uiUoode- ring alleen van de Nederlanders, de vaart en de handel op Celebes ontz^ werd. Dit ver* bod werd den 9q September 1846 opgeberea. toen de haven van Makassar, bij besluit \^ den Gouvemcur-Geueraal, voor den algemeeoeji handel werd opengesteld. MA. 411 De regeringsvorm van Makassar is const!- tvtioneel; de Yorst heeft geene onbeperkte magt, daar hij gehouden is, zicli naar de vetten des rijks te gedragen, en zonder toestemming van den rijksraad, bestaande uit tieu leden, nlets belaugrijks kau besluiten. De eerste der raadsheeren voert den titel van Biijara boeta; hij vordt door de negen andere leden gekozen en heeft veel invloed, zoodat liij den Koning zou kunnen onttroonen en de kiezers oproepen om eencD anderen te verkiezen. De distrikten worden door KraitCs bestuurd, die door het Gouvernement worden aangesteld. Dezeu hebben insgelijks eene beperkte magt, daar zij door de raadsheeren tot het nemen van b^uiten moeten gemagtigd worden. De zetel Tan den JRadja is te Sambong Djawa, op ongeveer 66n uur afstand van het fort Rotterdam. Uakaasar, ook Ylaardingen geuaamd, stad op Celebes' Westkust, afdeeling Makassar, aan den noordelijken oever der rivier Goa, volgens Melvill van CABNBiiB, op 5'' 7' 45" Z. Br. en 119'' 21' 31" 0. L. Zij is de hoofd- plaats van het Gonvernemeut van Celebes en onderlioorigheden en van de afdeeling en telt eene bevolking van 15 h. 20,000 zielen. Deze stad is regelmatig gebouwd, met regte straten doorsneden en door eeuen klipsteenen munr omgeven, doch in zeer vervallen staat. De huizen zijn goed gebouwd; men heeft er overal een fraai gezigt op de reede, die tegen alle winden vcilig is en alwaar een baken staat. De vuurtoren te Makassar is voltooid en werd den 28" Junij 1860 tot proef ontstoken en voldoet zeer goed. De eilandjes, die de reede dekken, worden gerekend tot de stad te behooren. Den 9" September 1846 is de haven van Makassar bij besluit van den Gouverneur-Generaal tot eene vrijhaven verklaard, waardoor er tegenwoordig zeer aanzienlijke handel gedreven wordt met Sumatra, Nieuw-Guinea, China en de omlig- gende eilanden in ttipang^ was, vogelnestjes, klappernoteu, koffij, rijst, suiker, tab«k, opium en zout. Om den invloed der vrijverklaring van de haven van Makassar op den handel dier plaats in het licht te stellen, geven wij een beknopt overzigt der handelsbeweging aldaar in twee verschillende tijdvakken. Het eerste tijdvak oravat de jaren 1830 — 1832 en het overzigt daarvan is outleeud aan de Javasche Couranten van 24 en 28 Augustus 1833. Het twecde tijdvak begint met het jaar, waarin de vrij- verklaring plaats had, te weten 1846, en^ is voortgezet tot 1857: Invoer. Uitvoer. Aangekomen schepen. Lasten. Yertrokken schepen. Jaren. ra- sche- pen. inland- sche praau- wen. Totaal. 433 453 439 1,105 1,611 3,080 2,426 2,242 854 1,033 927 898 887 918 1,164 ra- sche- pen. inland- sche praau- wen. 459 474 419 1,293 1,525 3,106 2,545 2,416 871 1,033 946 1,051 1,139 1,131 1,237 1 Totaal. 485 490 439 1,324 1,574 3,156 2,631 2,499 984 1,197 1,095 1,152 1,253 1,237 1,345 Lasten. 1830 1831 1832 1846 1647 1848 1849 1850 1851 1852 1853 1854 1855 1856 1857 / 896,673 , 1,265,972 » 1,027,447 , 1,083,674 M 2,658,195 M 2,884,769 , 3,663,749 , 3,635,678 , 4,216,272 » 5,674,031 , 3,914,816 , 4,087,928 M 3,766,804 , 4.473,403 , 4,497,611 / 640,813 » 773,460 , 669,664 , 867,809 M 1,932,685 ^ 2,104,294 , 3,356,180 , 2,587,116 ^ 3,963,698 , 3,924,579 ^ 4,211,744 , 3,430,613 , 2,625,350 , 4,065,671 , 4,529,527 26 20 20 32 62 55 99 84 113 166 153 98 111 106 106 407 433 419 1,073 1,559 3,025 2,327 2,158 741 867 774 800 776 812 1,048 6,604 6,381 6,591 6,861 9,656 11,389 13,373V- 15,799 ' 11,939 19,905 19,636 13,956V3 15,219 i 16,355V, 1 18,298 26 16 20 31 49 50 86 83 113 164 149 101 114 106 108 6,920Ve 6,467 6,591V, 7,587 9,942Vj 12,186Vo 12,999 l5,561Vo 13,095 20,732 19,718 15,335 16,652 17,523V, 18,653 ■ Het blijkt uit deze tabel, dat seder t de vrij- verklaring eene aanzienlijke, doch zeer ongesta- dige vermeerdering der handelsbeweging heeft plaats gehad. Hare weldadige werking zou nog duidelijker blijken, indien wij de onmiddeUijk aan de vrijverklaring voorafgaande jaren met de daarop volgende hadden kunnen vergelij- ken; want het schijnt dat van 1832 tot 1845 412 MA. de handel van Makassar nog vrij wat tcnig- gegaan was. Wij maken dit op uit den vol- genden staat der waarde van de in- en uit- voer in bet geheele Gouvernement van Celebes over de jareo 1841 — 1845, voorkomende in de Moniieur dea Indes voor 1846—1847, Tom. II, pag. 93: Jaren. Invoer. Uitvoer. 1841. . . . / 437,535 / 377,114 1842. • • w 425,378 f 364,593 1843. • • jr 435,938 # 445,619 1844 .. • • • # 517,279 y 471,040 1845 .. • • # 377,432 # 501,062 Er worden te Makassar geene inkomende en uitgaande regten gevorderd. Makassar is de plaats vanwaar in het bijzon- der de /njpflfw^-visscbers uitvaren. De visscherij gescbiedt in den Molnkscben Arcbipel en voor- namelijk bij Nienw-Holland. De inwoners van Makassar breijen netten, vervaardigen fraaije en kunstige doosjes, maken welriekende olieen, bouwen vaartaigen en generen zich met de vischvangst. De stad beeft drie wijkeu, de Kampong Baroe, waar de Europeanen wonen, de Kam- pong Bo^is, bewoond door Boegmezen en Makassaren, en de Kampong Malajoe, bewoond door Maleijers. Ten Zuiden van de Europasche wijk komt men aan bet landbuis Mariso of Maurisse van den Gouverneur, voorbeen door den Landvoogd Mr. Co&iTELis Beebhikk, door wien het aan- gelegd is, bewoond, en waar men oog de aan- zienlijke witte graftombe zijner echtgenoote ziet, die, van verre uit zee reeds zigtbaar, den zeelieden tot verkenningsteeken strekt. Hier- omtrent ligt bet militaire bospitaal, dat in 1850 aanmerkelijk verbeterd is. Beoosten t^en de stadsmnren ligt bet kerk- bof, dat verscbeidene pracbtige praalgraven van gewezen Nederlandsche Gouverneurs bevat. Er zijn twee forten: Bx)tterdam of Ylaar- dingen en Vredenburg. B^tterdam, voorbeen OedjoDg Pandang genaamd, ligt aan de zeezijde en is de belangrijkste sterkte. Het ligt op 100 elleD afstands van de knst, is van niim klipsteenen opgetrokken, beeft vijf bastions en is door brecde gracbten, een ravelijn en eene kustbatterij omringd. Door middcl van twee poorten, de Land- en de Waterpoort, treedt men binnen. Op een tamelijk groot plein staat een aardig Protestantscb kerkje, voorzien van eenen toren en omringd van ruime woningen, weleer de verblijfplaatsen van den Gouverneur en van de voomaamste ambtenaren, die thans in de stad zelve wonen. Het fort bevat vcrder de Officierswoningen en eene kazerne. Het andere fort staat aan de landzijde en is eigenlijk een stecnen blokbuis. Te Makassar is een steenen zeeboofd, dat 80 ellen lang en 4Vs el breed is, waarop een kraan, om het laden en lossen der schepen gemakkelijk te maken. In 1850 zijn er nog drie zeesteigers aangebouwd; in hetzelfde jaar is er een passantenbuis opgebouwd en een buskniidmagazijn voltooid. Men beeft er in 1851 een artesischen put g^raven en een kettinggangerskwartier voltooid. Eene tweede kerk, genaamd de Hendrik$-kerk, ter berinnering aan het bezoek van Z. K. H. Prins Hendkec der Nederlanden, werd in 1852 voltooid en op den 2« Mei plegtig ingewqd door den Predikant der Protestantschegemcente H. Maakstba. Er zijn te Makassar een ar- menhuis en een Protestantscb weeshuis. Daar het gesticht van vrouwelijke nijverheid niet aan het doel Week te beantwoorden, is het in 1853 ingetrokken; het diende v6<5r dicn tijd tot opneming van weesmeisjes, die, den ouder- dom van 16 jaren bereikt hebbende, het armen- buis moesten verlaten, zoo mode van andere meisjes zonder vaste broodwinning en van weduwen zonder genoegzaam bestaan. Te Makassar zijn eene eerste en tweede Goutw- nements lagere school. Er is in 1853 eene school voor inlandsche kinderen opgerigt; buitendien wordt er, onder toezigt van den Secretaris voor de inlandscbe zaken, aan een 26tal kinderen van inlandscbe Hoofden en gegoede lieden door eenen inlan- der onderwijs gegeven in de Maleische, Makas- saarsche en Boeginesche talen, het schrijven met inlandscbe, Arabische en Nederduitscie karakters, het lezen en het rekenen. De geneeskundige dienst wordt waargenomcn door een partikulier Geneesheer en aan den Officier van Gezondbeid is de verder« burger- lijke geneeskundige dienst en het toezigt o?er de vaccine opgedragen. Te Makassar verschijnt een advertcntie-blad. Er behooren drie kruisbooten te buis. De Indische Regering beeft in 1860 de begroote som beschikbaar gesteld voor een katadioptriscli kustlicht van de 4* orde. Tusschen Mdukssar en Siudjai (Boni) is onlangs een brievenpost opgerigt. MakasBor (Straat van) of Straat ran Celebes, zeeengte tusschen bet eilaud Ccle bes, ten Westen, en het eiland Borneo, ten Oosten. Zij vormt eene gemeenschap tusschen MA. 418 de zee ran Celebes en de zee yan Java, heeft vele eOanden en klippen en is in het noordor lijkst gedeelte, waar zij het smalst is, 17 En- geLiche mijlen breed; de breedte is overigens nn 35 tot 40 mijlen. Tosscben 2** en 3° Z. £r. is deze straat in twee kaualen geschei- den door de kleine Paternoster-gioep. Het Oosterkanaal is het veiligst en de vaart daar- door is sneller dan die door het Westerkanaal, dat Tele geyaarlijke plaatsen bevat en ook minder bezoeht wordt. De stroomen in de straat Tan Makassar loopen meer naar het Zuiden dan naar het Noorden; van November tot April en wel voornamelijk in Januarij en Februarij loopen zij met groote kracht in die rigting; echter in de zuidelijke moesson, van April tot September of October^ zijn zij meestal minder sterk naar het Zniden, terwijl de wind dan in het zuidelijk gedeelte der straat uit het Znid-ZiLid-Oosten of Znid-Oosten waait. Deze zuidelijke stroom wordt niet zoo veelvuldig in bet Noorden der straat opgemerkt; want me- nigmaal wordt een noord-oostelijke stroom om- streeks kaap Donda en de Stroomenkaap in de zuidelijke moesson waargenomen. In October, Xoyember en December gaat de stroom som- tijds naar het Noorden, voornamelijk in Octo- ber, welke maand dan ook de beste is voor schepen, die naar China bestemd zijn. Makaflsaren, volksstam op Celebes, voor- namelijk in het Gouvemement van Celebes en onderhoorigheden verblijf houdende. Zij behoo- ren tot het Maleische ras, zijn fiksch gebouwd, vrij groot van gestalte en sterk gespierd. Hun gelaai is licht- of donkerbruin van kleur, breed en vol uitdrnkking van karakter. Zij heb- ben zwarte en vonkelende oogen, hoog voor- boofd, eenigzins platten neus, met breede neus- vleugels, grooten mond, en zwarte zachte ha- fcn, die zij tot aan en over de schouders lateu bangcn. De vrouwen hebben zeer veel aan- trekkehjks, zijn vlng, schrander en lieftallig en verden in vroegere tijden voor zeer hooge prijzen gekocht. De kleeding der mannen bestaat ii\ eene korte broek, een sarong, een katoenen buis, dat niet wordt vastgemaakt en eenen hoofd- dock. Om den middel dragen zij eenen gordel, waariQ aan de linkerzijde de kris wordt ge- hecht, terwijl zij van voren een rood zakje liebben haugen, waarin zij geld, tabak, nrih, enz. bewaren. De vrouwen kleeden zich in sarongs Cfl badjoes. De aanzieolijke mannen dragen somtijds lange zijden broeken en zijden badjoes, doch alien, rijken zoowel als armen, gaan ^loolsYocts. Eijke vrouwen dragen lange ka- baaijen met naauwe mouwen, die boven de polsen met negen gouden knoopjes worden bevestigd. De kinderen loopen doorgaans tot op het zesde of acht^te jaar naakt. Die der aanzienlijken dragen niets meer dan een sa- rong. De huizen zijn van bamboe en rusten op palen. De Makassaren zijn dapper, niet verraderlijk, doch zeer wraakgierig: zij vergeven nimmer een hun aangedanen boon. Zij zijn roof- en oorlogzuchtig en zeer jaloersch. Door geheel Indie zijn de Makassaren bekend wegens hun amok-maken, zoodat het Gouvemement, dat vroeger ook Makassaarsche soldaten in dienst had, wegeus de menigvuldige amokken, die door hen gemaakt werden, daarvan heeft moe- ten afzien. Bij dit gebrek voegen zij echter de goede hoedanigheid van vrolijkheid en vrien- delijkheid in den omgang; terwijl zij, eenmaal vriendschap voor iemand opgevat hebbende, die met onkreukbare trouw weten te bewaren. Dronkenschap wordt zelden of nooit onder hen gevonden. Zij gebruiken evenwel sterken drank, namelijk de sagoweer. Het amfioenschuiven heeft veel onder de aanzienlijken en ook onder de minderen plaats. Zij zijn zeer verslaafd aan dobbel- en kaartspelen en hanengevechten, bij welke niet zelden al hun vermogen op het spel wordt gezet. Voor deze haneugevechten moot echter eerst vergunning van het Gouvemement gevraagd worden. Hoewel er door tusschen- komst van het Nederlandsch bestuur geene slaven meer gevonden worden, zijn er vele pandelingen, ongelukkigen, die, meest ten ge- volge van speelschulden, bij anderen in dienst treden, om het achterstallige in te halen, en die vaak een nog zwaarder lot dan dat der slaven moeten verduren. De Makassaren zijn lief hebbers , van allerlei ligchaamsbewegingen, als schommelen, met de voeten balleu opnemen, worstelen, paardrijden, danseu en jagen. Zij zijn uitmuntende jagers en rennen met hunne kleine, vlugge en vurige paarden de herten vooruit, en weten dezen in den voUen ren eenen strik om de horens te werpen en hen met eene lans behendig ter ne- der te werpen, waarna zij die dieren het hart uit bet lijf rukken, hetwelk zij fijn stampen en met Spaansche peper vermengd, als de fijnste lekkemij opeten. Zij noemen zich Mohamme- dauen, maar hunne godsdienst is vermengd met zeer veel heidensch bijgeloof; zoo offeren zij aan zekere godheid Karaeng Lowe, die de magt zou bezitten, om de menschen ziek of gezond, gelukkig of ougelukkig te maken. Ook is d^ dierendienst bij hen in zwan^. 414 MA. JegeAS de £uropeanen zij^D zij uiterst beleefd *eu onderdanig. De Makassaar rekent het zich tot eene groote eer door eenen Europeaan be- zocht te wordcu, en rijst daardoor in waarde bij de anderen. De Makassaren, hoewel uiet ]ui, zijn zeer onzindelijk. De taal der Makassaren is inzonderheid be- oefend door Dr. B. F. Matthes, die in 1846 door het Nederlandsch Bijbelgenootschap tot dat einde naar Celebes werd afgevaardigd^ en als vruchten zijuer studie in 1858 eene Maias- saartcke Spraakkunsi, in 1859 een. Maka*saarscA' ffo/landtcA Woordenboek en een Eihnographische Atlas met afbeeldingen van voortoerpen idi het leveM en de fiuishouding der Makassaren, en ein- delijk in 1860 eene Makassaarsche Chrestomathie of blocraleziiig uit oorspronkelijk Makassaarsche geschriften iu het licht gaf. Zie verder de ge- schriften yermeld onder het artikel Celebes, pag. 234, 235. Makassar-rif, dit werd iu het begin van 1860 aau Sumatra's Westkust ontdekt. In de ankerpeiling: P. Pangka N. 65° 30' 0., P. TeUo N. ^V 40' 0., P. Sikabouw N. 7^ 0., Oedjong Toewan N. 31° 40' W., Goeuong Ba- gomba N. 0° 30' werd bedoeld rif, hetwelk door verkleuring zigtbaar was, gepeild: N. V 50' W., op 771 Nederlandsche ellen afstand. Het strekt zich ougeveer 4 kabellengteu Noord- Oost en Zttid-West uit, met eene minstc diepte yan 279 v&demen. Het is gelegen in 17 vade- men water en had met eene frissche bramzeils- koelte uit het Wcst-Zuid-Westen eene vrij he- yige rolling. Makassea, eilandje aan de Westkust van Celebes, tusschen Donda en Dampillas. Makat, eilandje in den Molukschen Ar- chipel, ten Oosten van het eiland Ceram, op 3° 35' Z. Br. en 131° 2' 0. L. Makatia Moewal, dorp op het eiland Ceram^ onder Wahaai, regentschap Hatiling, bewoond door een 50tal Ilcidenen. Makalehi, zie: Makkalehi. Makien, dorp op Nieuw-Guinea, afdeeling Wonim-di-Bawa, distrikt Wandammen. Makinan, rivier op het eiland Ceram, op de Zuidkust van Groot Ceram. Makipolor, eiland bij Celebes, behoorende onder de residentie Man ado. Makir, eilandje bij de Westkust yan Su- matra, residentie Padang, in de baai Tjingko. Makisser, zie: Kisser. , Makjan, eiland in den Molukschen Archi* pel, bij de Westkust yau het eiland Gilolo, ten Zuiden yan Motir. Het heeft 7 mijlen in omtrek en bestaat uit eeneu vulkanischen berg^ , waarvau de top, op 0° 18' 30" N. Br. en W I 24' 0. L. gelegen is. De kegd is tijdens de hevige eruptie van 1646 in tweeen gespleten. In December 1861 is het eiland Makjaa Ter- woest door de hevige uitbarsting van den berg, welke in drieeu scheurde en groote nuissa's lava, asch en zand uitwierp. 15 dorpen irer- den geheel of gedeeltdijk bedolven^ 396 men- scheu kwamen oro en 47 werden gekwetsi, terwijl de overige bewoners van Makjan naar de naburige eilanden en Batjan zijn gevlogt. Zelfs hebben Tidore en het onder Tidore be- hoorende gedeelte van Gilolo er zoo door ge- leden, dat aldaar 73 woningen zijn vemield en de nieuwe aanplantingen door zand en asch njii overdekt. Makjan heeft een yruchtbaren grond, die uitmuntende tabak oplevert, welke in den ge- heelen Molukschen Archipel zeer gewild is. De markt van Temate is van dit prodnkt altijd ruim voorzien. Ook wordeu er kaDarie-ohe en pitten uitgevoerd. Sago, rijst, djagong^ Mid- en boomvruchten groeijen er voordeelig. Makj&n is het vaderl&nd der kruidnagelen, die er yroe- ger in menigte groeiden, doch in 1655 door het extirpatie-stelsel der Oost Indische Com- pagnie zijn uitgeroeid. De bevolking wordt op ruim 5,000 zielen geschat, die de Mohammedaansche leer beUjden en in 20 dorpen verdedd zijn. De ankerplaats op het eiland Makjan, altiji nabij den wal, volgens Hobsbitroh, op 0° 24' van het fort Eeeburg, aan de Noord-Oostzijde des eilands, is tamelijk veilig. De Makjanners zijn ijveriger dan de bevol- king der omliggende eilanden; zij leveD vaa den landbouw, handel en vischvangst, diiar dc kusten en naburige eilanden ovecyloed rin schildpad en visch opleveren. Zij breijen zeer goede netten, spinnen garen, weven eene soort van gestreept lijnwaad en maken viechtwerk. De hoofdplaats van Makjan is Ngo&kiaba, op de Noordkust. In het begin der veertiende eeuw waren op Makjan meer dan 20 dorpen aanwezig, waar- vau er iu 1321 twee veroverd werden door Patjabanga Malaho, zesden Koning van Ter- nate. Twee jaren later werd het geheele ellaBd door Sjah Alav, negenden Koning van Ter- nate, overwonnen, doch het werd zijnen broeder en opvolger Toeloe Malako in 1343 doorde Yorsten van Tidore en Batjan afhandig ge- maakt, en kwam destijds ond^ het gefaied tss NoEREDDiK, Koning van Tidore, doch werd in 1346 door Toeloe Malaho herwonnen, en Ueef aan Temate, tot in 1524, w&nneer het gedeelte- MA. 415 iijk onder Tidore kwara. De Onderkoniiig van Teniate, Takbuwese, herwon het ecliter in het- zelfde jaar. In 1527 bemagtigden de Span- jaarden dit eiland, maar sloten na ecn tijds- lerloop van twee jaren yrede en gaven ^et aan Temate terng. In 1606 moest het nog- maals, door de hulp der Spanjaardeu, voor Ti- dore bukken. Nadat het alzoo gedurende ge- niiinen tijd een twistappel geweest was tus- schen de Koningen van Ternate en Tidore, werd de vesting Tafasako, op de Westkust, in 1608 door den Nederlandschen Zeevoogd Paulus T.VK Caasden na hevigen wederstand stormen- derhand ingenomen. De ingezetenen werden door hem geheel onder Ternate gebragt. Hij sloot toen het eerste nagel- en vriendschaps- Terbond met Makjan. Den 16° Jannarij 1613 werd door den Gouvemenr-Generaal Pieteb Bf)TH, die in dat jaar den Molnkschen Archi- pel bezocht, met Makjan een verbond geslo- t«n, waarbij door de Oost Indische Compagnie bescherming aan Makjan, en door dat eiland getronwheid aan haar gezworen werd; tevens werd Makjan daarbij tot levering van kruid- n^elen, tegen eenen bepaalden prijs, verpligt. In 1637 healden de Makjanners met Batjan cm de Nederlanders ten onder te brengen, het- wclk echter door den Landvoogd van Ternate verijdeld werd. De Oost Indische Compagnie kwam in 1655 met den Snltan van Ternate overeen, al de nagelboomen, uit hoofde yan den slnikhandel, op Makjan uit te roeijeu, na welken tijd Makjan zeer onbeduidend is ge- worden. Men vindt ear nog de overblijfselen der for- ten Mauritius, Powatti en Waterland, die er door de Oost Indische Compagnie gebouwd zijn. Makkahala, landsoliap op het eiland Am- boina, Makkalehi, eiland met gelijknamig dorp, in den Molukschen Archipel, tot de Sangir- eilanden behoorende, 3 mijlen ten Westen van Sjiauw. Het heeft omtrent 2 mijlen in om- trek, bevat zoet water en levert klappernoten, pisanff en andere yruchten op. Het dorp Mak- kalehi heeft eene kerk. Makkan, rivier op Java, residentie Sama- nuig, die met eene noordelijke rigting in de zee van Java Talt. Kakkey, zie: Mukkey. Hakoenjong, rivier en dorp in Borneo's Zuid- en Oosterafdeeling, distrikt Siang Moe- roeng. De rivier onilast zich in de Barito. ' Hakoepa, dorp op Celebes, residentie Ma- ^0, in de Minsdiassa^ distrikt Tanawangko^ aan bet strand. Makoka, eilai)^ in den Molukschen Archi- pel, ten Oosten van Ceram Laut. Makol, dorp op Java, residentie Djokdjo- karta, afdeeling Goenong Kidool, bij de ooste- lijke grens van het distrikt Awoe Awoe. Makombo, dorp op de Westkust van Nieuw- Guinea, tegenover het Papoesche ei- land Adi. Maktia, dorp op de Westkust van het Tenimber-eiland Timor Laut, residentie Banda. Makwalipan, dorp op het eiland Ceram, onder Wahaai, regentschap Hatiling, met een 470tal Heidenen. Makwatoe, dorp in Borneo's Zuid- en Oos- terafdeeling, afdeeling Martapoera, aan de rivier Karang Intan. Mala (Wai), veelal yerbasterd tot Mam- mal a, riyier op de Zuidkust yan het eiland Boero, regentschap Massareteh, met een gelijk- namig dorp aan haren oever. Zij ontspringt uit het gebergte Kakoe Siel. Haar water is modderkleurig. De monding is omringd door talrijke zandbanken, gescheideu/ door kommen, die naar gelang van eb of vloed droog of vol staan. De geul is bevaarbaar voor orembaai's van 4 a 5 kojangs, doch de'sterke stroom en plotselinge zwellingen maken de geul, die van krokodillen en haaijen wemelt, onveilig. De vele zandbanken hebben aan weSrszijde der ri- vier een bogtje gevormd, waarin kleine vaar- tuigen vrij veilig kunnen liggen. De regter- bogt heet Wawali en is veilig in de Oost- moesson, terwijl de linker-bogt of Kamieri in de Westmoesson eene ligplaats aanbiedt. De oevers der rivier Mala zouden zeer geschikt voor den rijstbouw zijn. De streek aan de monding is geheel onbewoond uit vrees voor de zeeroovers, die zich soms om het jaar en soms om de twee jaren aldaar vertoonen. Mala (Wai), rivier op het eiland Ceram, welke zich in de baai van Elpapoetih outlast. Malabang, dorp in Borneo's Westerafdee- ling, rijk Sambas, aan de kleine Sambas-rivier. Malabar of Mai a war, berg op Java, re- sidentie Preanger Kegentschappen, afdeeling Bandong, op de scheiding der distrikten Ban- djaran en Tjipeudjer. Hij is een top van het Kendang-gebergte en ligt 3^/4 mijlen ten Wes- ten van den Goentoer en 3 mijlen ten Zuiden van de hoofdplaats Bandong. De kruin, die zeer gering van omvang is, verheft zich 7,449 Kijnlandsche voeten boven de oppervlakte der zee en is begroeid met struiken en lage en hooge boomen. Dit gebergte bezit een uit- muntenden, humusrijken grond, die door tal- rijke kleine bekcn besproeid wordt. Deze eigen- 416 MA. schappen hebbeu dan ook ^aiilelding gegeven, om di<- gebergte, inzonderheid de omstreken van het plateau Pangalengan, voor de kina- kultuur op Java te bestemmen. De Heer JuNGHTJHN, aan M'ien door de regeiing het toe- zigt en de kiding der kinakultuur op Java is opgedragen, geeft in het Naiuurk, Tijdschrift voor NederL Indie, Dl. XV (1858), biz. 23 vlg., eene beschrijving van den toestand der aange- kweekte kinaboomen op dat eiland, in 1857. Genoemde schrijver bezocht in October 1839 voor het eerst den berg Malabar of Malawar, en vond er (behalve de solfatara van den berg "Wajang en de opening van twee warnie bron- nen in hare onmiddellijke nabijheid), niet de geriDgste open plek in de bosschen, die het plateau onafgebroken bedekten. Kort daarna werd een gedeelte der bosschen gekapt en de pasanggrahan Pangalengan opgerigt, en tegen- woordig is deze pasanggrahan aan hare Noord-^ Noord-Oost- en Oostzijde, twee tot vier palen ver, met koffij bosschen bedekt, die vele droog- schnren en kleine, doch slechts tijdelijk be- woonde gehuchten insluiten, doorsneden door breede en elkander regthoekig kruisende wegen, welke echter nog aan alle zijden door oorspronkelijke duistere wouden omgeven zijn. De eerste kina-aanplant, dien men, van de pasanggrahan uitgaande, ontmoet, is Tjini- roean, op 2 palen Oost-Noord-Oost van de pasanggrahan, ter hoogte van 4,985 Rijnlandsche voeten boven de oppervlakte der zee, aan den zuid-westelijken voet van den Malabar, tusschen de rivieren Tjisoerili en Tjiniroean. Hier zijn de kinaboomen geplant, die in den plantentuin te Leiden door Prof. W. H. de Ybijsse nit zaden opgekweekt waren, en in December 1855 door den Heer Junghuhm met het schip Minister Pahitd naar Java overgebragt zijn. Het plantsoen is 300 voeten lang en breed en ontleent zijnen naam aan de beek, die in de kloof aan de noordelijke zijde vloeit. Te midden van het plantsoen zijn vier kweekhnizen der kina-stekken aangelegd. Over dit eerste plantsoen is een Europeesch Opziener gesteld, die vier Javasche werklieden onder zich heeft en verblijf houdt in een aan de Oostzijde der aanplanting opgerigt planken huis. Andere kina-aanplantingen op de zuidelijke helling van den Malabar zijn: Tjikoekoer, Tengah, Qedong Badak, Dekat-poentjak en Poentjak. De hoogste bergtop, of poentjak, die vroeger geen afzon- derlijken naam had, is in 1857, na het bezoek van den Gouverneur-Generaal Pahud, door de werklieden in de kina>plantsoenen # Poentjak- toewan besar" geheeten. Malabax, distrikt met gelijknamig hooSl- dorp op Java, residentie Cheribon, afdeeliog Koeningan. Malabar, dorp op Java, residentie Banjoe- maas, regentschap Tjilatjap, distrikt Dajaloe- hoer. Malabar, dorp op Java, residentie Bantam, in het Oosten van het distrikt Pandeglang. Malabar fljipareh, dorp op Java, resi- dentie Preanger Regentschappen, afdeeling Ban- dong, distrikt Madjalaja, aan deoostelijke helling van den berg Malabar, 3,426 Rijnlandsche voe- ten boven de oppervlakte der zee. Het ligt 30 palen van Bandong, 70 van Tjiandjor, 51 van Soemadang. Bij dit dorp staan eenige koffij pakhnizen. Malabau, hoofdplaats van het distrikt Ta* pan, op Sumatra, in de zuidelijke afdeeling van Padang. Malaboe, dorp op Sumatra, residentie Pa- dang, landschap Loeboe Bassoeng. Maladang, drie eilandea aan Borneo's Westkust, onderhoorig aan Pontianak. Maladauwa, dorp in het binneuland ?a£ het eiland Moena of Pangasaue. Malaesma, dorp op Java, residentie Che- ribon, afdeeling Madja Lengka, distrikt Telaga, op de zuidelijke grens. Malagie, rivier in Borneo's Westerafdeelmg, rijk Sambas, landschap Slakkoaw. Malai, riviertje op Borneo's Zoidknst, dat aan de Zuidzijde van het landschap Kanda- wangan in de baai Ajer Hitam valt.^ Malai, dorp in Borneo's Zuid- en Ooster- afdeeling, distrikt Kahajan Oeloe, vnm de rW\cr Menohing. Malain, kaap aan de Westkust van Borneo, die de Noordzijde van de baai van Soekadaiut bepaalt. Mall^C^i dorp op Java, residentie Japan, afdeeling Djawana, distrikt Mantoop, op de grens van het distrikt Djawana. Malaja, dorp op Java, residentie Preanger B«gentschappen, afdeeling Bandong, distrih Timbanganten. Malaja, dorp in Borneo's Westerafdeding, rijk Matan, aan de rivier Kajoeng, met m lOtal woningen, meerendeels van Dajaks. Malaja, rivier in Borneo's Westerafdeelisg, distrikt Pontianak. Malajan, rivier op het eiland Soembava, landschap Bima. Malajoe, dorp op Java, residentie Eataris, boven de stad, tusschen Bidara 'Tjina en Prt- patan, aan de Tjiliwoeng. Malajoe, dorp op Java, residentie Batavia, MA. 417 Wester Ewariierj aan de Tjidanie, bijna 3 pa- len van zee. Malajoe, partiknlier knd en dorp op Java, residentie Samarang, bij de stad, met 1,4S2 haizen. Mal^oe, onderdistrikt op Java, in de Preanger Regent^happen, afdeeling Bandong, distiikt Timbaogaaten. Malajoe, dorp op Jaya^ adsistent-residentie en distrikt Banjoewangi. Malajoe, benaming van de Maleische wijk in de stad Makassar, op Celebes. Malajoe, berg op Sumatra,, residentie Pa- d&ngscbe Boveoianden, op de westelijke grens Tui de afdeeling XX Kota's. Malajoe, rivier op Sumatra, residentie Pa- dangsebe Borenlanden, landschap Tanah Datar. Mali^oe, drie dorpen op Sumatra, in de Padangsche Bovenlanden, landschap XII Kota's, en distrikten Pasaman en XIII Koti^'s. Malajoe, dorp op Sumatra, residentie Pa- dang, distrikt Palangai, aan de rivier Palangai Ketjil. Malajoe, dorp op Sumatra, residentie Pa- dangj aan de Boengo^-baai. Malajoe, rivier op Sumatra, in de Lam- pongsche distrikten. Maligoe, soekoe of geslacht op Sumatra, adsistent-residentie Benkoelen, in de afdeeling Moko Moko, hetwelk gezegd wordt af komstig te ziji) van Menangkabo en Djambi. Mali^oe, gebergte in Borneo's Wester- afdeeling, landschap Kandawangan, bij de Pe- sagoean-ririer. Het bestaat, behalve uit talrijke kleiDe heuvels, uit de yier yooniame bergen Djeleien, Belaban, Pami en Batoean. De hoofd- Torming yan dit gebergte is graniet. Er moet in de nabijheid goud en tinerts aanwezig zijn. Malajoe, dorp in Borneo's Zuid- en Ooster- a&ieeling, distrikt Mendawei, aan den r^er oever der Mendawei, in 1853 bewoond door 500 Maleijers en 100 Dajaks. Malajoe (DanO^), zie: Loear. Malajoe Pandjang, dorp op Sumatra, residentie Padongscbe Boyenlanden, landschap Kampar-di-Oeloe of VI Kota's. Malakka, dorp op Jaya, residentie Batayia, Ooster Kwartier, ten Zuid-Oosten yan Meester Cornelis en ten Zuiden yan Karaug Tengah. Malakka, dorp op Celebes, in de Noorder- distriktcn. Malakka, dorp op Sumatra, in de Lam- pongsche distrikten, marga Sakouw. Malakka (Straat van), kauaal, dat het noord-oostelijk gedeelte yan Sumatra yan het Maleiaclie acbiereiland afscheidt. De lengte IL bedraagt 500 Engelsche mijlen en de breedte wisselt yan 40 tot 300 mijlen af. De getijen zijn gevoonlijk tusschen de springyloeden en Ifl^e tijen gemiddeld, en de rijzing beloopt des nachts 6 yoeten, doch bij dag soms 9 yoeten. Yolgens waarnemingen schijnt het zeker te zijn, dat benoorden de linie de yoornaamste of hoogste getijen oyer dag zijn als de zon in den NoorderkriDg is gedurende de Zuid-Westmoes- son; terwijl men de hoogste daarentegen aldaar bij nacht heeft tijdens de zon zich bezuiden de evennachtslijn beyindt gedurende de Noord- Oostmoesson. Het yeryal yan water is in het noordelijk gedeelte der straat yan 11 tot 15 yoeten, bij springtij, met eenen stroom yan 2 tot 27s mijlen in het uur. In die gedeelten yan de straat yan Malakka, alwaar het getij onbeduidend is, loopt de stroom yeelal om de Noord; ook in het midden der straat, yan de Arroa-eilanden tot Oedjong Salang, heeft hij in beide moessons gewoonlijk die rigting. Daarentegen loopt de stroom gedurende de Noord-Oostmoesson latigs de Maleische kust yan het schiereiland om de Zuid. Aan den in- gang yan de straat, tusschen de kust yan Pe- dir, Poeloe Boeton en Oedjong Salang, loopt de algemeene koers yan den stroom' het ge- heele jaar door om de !Noord; maar langs de Maleische kust en tusschen de eilanden nabij deze zijn de getijen gewoonlijk regelmatig. Ge- durende de Zuid-Westmoesson loopt de stroom langs de kust yan Pedir de straat uit om de West, terwijl hij tusschen Poeloe Rondo en Oedjong Salang noord waarts opzet ; daarentegen zijn er nabij de kust yan Sumatra getijen, die yan de Diamant-kaap zuid-oostwaarts loopen. Nabij de Arroa-eilanden loopt de stroom heyig om de Noord- West en een zwakke yloed heeft aldaar somwijlen eene zuid-oostwaartsche rig- ting. Yerder naar het Zuid-Oosten tot aan de Karimon-eilanden heeft men door de straat yan de eene naar de andere zijde geregelde getijen, en de eb, die naar het Noord- Westen loopt, stroomt langer en sterker dan de yloed, die zuid-oostelijk opzet tot aan de Karimon's en tusschen het Noordeinde yan het Kleine Karimon- en de Drie-eilanden zich yereenigt met den uit de Chinesche zee door de straat yan Singapoera instroomenden yloed, om daama in eene zuidwaartsche rigting naar de straat Doerian te stroomen. De geyaren in de straat yan Malakka, door de menigte zandbanken in haar middengedeelte en de ontelbare eilaudjes aan den oostel^ken ingang, zijn door het Brit- sche Qouyernement weggeruimd door de iu- rigting yan twee lichttorens. 27 416 MA. Malakotdy tivier in Borneo's Wesieraf- deeling, in het Noorden van bet rijk Sin tang. Malalajang, riyier, partikulier land en dorp op Celebes^ residentie Maoado, in de Minabassa, afdeeluig Manado, distrikt Bautik. Het dorp telt een 700tal iuwoners. In 1857 is er eene Cbristenscbool opgerigt, wat zeer merkwaardig mag beeteu, daar bet distrikt Bantik steeds zeer beidenscb was. Het land Malalajang beslaat eene oppervlakte van 18 vierkante bunders, 22 roeden en 52 elleu en was in 1855 beplant met 4,900 kakaoboomen, 5,000 koffobeesters, 1,754 muskaatboomen en 306 kokospalmen. Malalfijer, kaap aan de Zuidkust van Bor- neo, aan de Zuidpunt van bet landscbap Men- dawei, op S** 31' Z. Br. Malaxn, rivier op de Noordknst van bet Papoescbe eiland Misool. Mala Mala, eiland in den Molukscben Archipel, ten Westen van bet eiland Obi, op l** 30' Z. Br. en 127^ 28' 0. L. Het behoort onder Batjan. MalambOy rivier op Sumatra, residentie TapanoeU, afdeeling Angkokb, die zicb in de Batang Tarob ontlast. Malamboeloengey eiland in de Molukscbe zee, ten Oosten van Celebes, tot deBanggaai- eilanden beboorende, residentie Ternate. Malambongy zie: Melamboeng. Malam Dewa, dorp op de Noord-Oostkust van bet eiland Tandjong Finang, residentiid Biouw. Malam Doyaziy zie: Malang Doyan. Malamoelangy eiland ten Oosten van Celebes, in de Molukscbe zee, tot de Labobo- groep beboorende. Het staat onder den Sultan van Ternate. Malamok, dorp in Borneo's Westerafdee- ling, rijkje Mampawa. Malainpa, dorp op Sumatra, in de Pa- dangsche Boyenknden, aan de Zuid-Oostzijde van den berg Opbir. Er wordt bier veel zwa- vel verzameld, waaraan ecbter groote moeite verbonden is. Malana, dorp op Sumatra, residentie Fa* dangsebe Bovenlanden, distrikt Fasaman. Malandangy vooraialig distrikt op Java, in de Freanger Regentschappen, afdeeling Soe- madang, tbans een ouderdistrikt in die afdeeling^ in^et distrikt Tjangcang. Malandjiwan, dorp op Java, residentie Soerakarta, 7^/4 palen van de boofdplaats. Malandong, dorp in Borneo's Zuid- en Oosterafdeeling, distrikt Siang Moerong, aan de rivier Bomban. Malangi adsi^tent-residentie en rege&tichap op Java, in bet Zuiden van de residentie Pi* soeroewan, grenzende ten Noorden asn de re- gentscbappen Fasoeroewan en Bangii en de residentie Soerabaja, ten Westen aan Kediri, ten Zuiden aan de Indische zee entenOosteii aan Frobolinggo. Dit landscbap beslaat de booge landen van Fasoeroewan eo is een der scboonste gededten van Java; bet heeft eene oppervlakte van 2,000 vierkante palen en is rondom door booge gebergten ingoloten. Het is een der rijkste gewesten van Java; dekoffij groeit er welig tot op de toppen der bergeo, en geeft jaarlijks eene opbrengst van SO i 90,000 pikols. De tabak van Malaog, die met voordeel aangekweekt wordt, beeft iflkereTei- maardbeid verkregen, want de Malangsche si- garen zijn op Java zeer gezocbt. Voortslefeit de grond nopal, indigOj kaneel, tbee, sxuke, rijst, mais, groenten en vruchten. 0ns bestek laat niet toe bier te spreken over de bet^l^ natuur van Malang. Men zie daarover de Lai- en Volkcnkunde van F. F. Bx)obda van Etslsu (Boek 111, Dl. Ill, biz. 238), waarin deschnJTer de vallei van Malang bet Paradgs van Jan noemt, en voorts de gescbriften van J. Hasi- MAK JCZV., L. BUBER en P. DE CHAIILEn, vermeld onder de literatuur over Java, DLI, pag. 696, la kol. en pag. 697, le koL JDe afdeeling Malang is verdeeld in de dis- trikten Karanglo, Kota Malang, Sengoro,GoB- dang Legi, Ngantang, Pakkies en FenangoengaE, te zamen met 413 dorpen en 83,150 li^es. In bet distrikt Pakkies is bet partikuliere Usti Genitri gelegen. Het bestunr is in hatdes van eenen Adsistent-Resident, tevens Notaris en Vendumeester, en een Regent. Yoorts v^ er een Kommies en een Zoutverkooppakhub- meester geplaatst. Over de Cluneien ajo een l^uitenant en een Wijkmeester gesteld. Wijden zijn er een J)jak$a, Pan^Jkoeloe en een agest- scbap der Soerabajascbe wees- en boedelkaiser. De bewoners van Malyig sijn welntfend, zij bouden zicb met de koffijkultuur en andere takken van kndbouw bezig en maken Ttds potten en pannen, matten, manden en sUoo- zakken, en zouten en droogen veel visch, welke artikelen op alle marktplaatsea gebragt enUfen billijke prijzen verkocbt worden. De bevocen zijn eenvoudige Javanen, scboon veel renoeagJ met Madurezen. Onder ben telt men teg^' woordig eenige Cbristenen en in den loopTau 1856 beeft zicb te Malang een Zendeling ge- vestigd. De zoidelijke onbewoonde stielrB worden wel eens door menscben uit andere landen besocbt, die somwijleu maandenkng-s MA. 419 de bottdmi Tertoeren, tea elude er honig, was en peUat-hout in te zamelen, welk h<mt bgionder gescfaikt is Toor scheden en heften Tia vipens, enx. Yooraf oiferen sij aan de geesten der inlderniaeen en moeten vele cere- monien io acht nemen, tenrijl hanne kleeding uit biaen matien moet bestaan, en zij geene aodere wapeos bij zich mogen dragen dan een stomp mes en eene bijl. De Tallei van Malang is ingeeloten door de beigea Ardjoeno, Smfooe, Tengger, Indorowati, Kawi en Kloei. Be Toornaamste rivieren Tan Milang zqh de Welang, de Biantas en de Konto. Malang berat eene menigte ondheden; pni- nen van Hindoeache tempels, muren en andere orerblijfiKlen getuigen Tan de Toomalige groot- heid deeer itreken. Hier bloeide weleer bet rijk ran Biugoaari. Malangi boofdplaata der afdeeling Tan ge- lijken naam^ op JaTa, aan de riTier Brantas, in het distrikt Kota Malang, 33 palen Tan Pasoeroewan. Zg ligt, Tolgens JmroHUHir, 1,449 R^jnlandacbe Toeten boTen de opperrlakte der zee en is de Terblijfplaats Tan den Ad- sistent-Resident en Tan den Regent. Malang is een gewoon inlandsch plaat^e met een aloen- 0/o«x-piein, in welks midden een waringin-boom staat en wiaraan de woningen Tan den Ad- sistent-Resident, den Regent, de moskee eu de in 1829 gebouwde en in 1840 en 1864 Terbeterde gerangenis gelegen njn. Yerder heeft men er eene paaanggnhan op Vi o^ *U paai van het aloen-aloen'^l&n gdegen, op den ocrer der Brantas en aan den grooten w^. Het ottde blokbnis heeft men tot een conTales- eentenhuis ingerigt: dit kan 8 lijden Tan de eente en 41 Tan de «tweede klasse opnemen. Voorts is er eene GouTemements lagere school. In 1856 18 te Malang een Zendeling ge- plaaist ter nitbreiding Tan het Christendom onder de inlandsohe beTolking en in het begin nm 1860 was door de Christengemeente aldaar eene som bijeengebragty die sou strekken tot opbonw Tan een kerkgc^uw te dier plaatse. Zeer breede wegen doorkruisen de hoofd- plaats Malang en leiden naar de omliggende roomame plaateen been, als naar Sisur, Ke- pttndjes, Gobrook Glaga en Lawang. De wegen Bjn in de laatete jaren aanmerkelijk Terbeterd, zood&t men thans met rijtnig naar'Batoe kan komeo. Aardappelen en Europesche groenten groeijen te MaLuig goed en moeten ieta hooger op nitmnntend tieren. Malang, rie: Kota Malang. Malang, diatrikt op JaTa, adsisient^resi- daitie Krawang. HM grenat ten Noorden aan Tjiaaem, ten Westeii aan Sindang Kasai, ten S^iden aan Kali Djati en ten Oosten aan Soebang. Het berat ruim 6,600 inwoners. Malang, dorp op JaTa, adsistent-residentie Krawang, distrikt Pegadeng, aan de riTier Tjiasem. Malang, dorp op JaTa, residentie Xadoe, regent8chi4[> Mageiang, distrikt Probolinggo. Malang, berg op JaTa, residentie Preanger Aegentsehappen, regentsohap Tjiandjor, distrikt Djampang Koelon, aan de Tjiletoek- of Zand- baai. Malang, benaming Tan drie bergen op JaTa, residentie Preanger Begentschappen, afdeeling Bandoug, in de distrikten BaloeboerLimbangan, fiongga en Timbanganten; de laatste ligt op de grens Tan Madjalaja. Malang, henTel op Jara, in de Preanger- landen, afdeeling Soemadang, distrikt TjiawL Malang, b«rg op JaTa, residentie Bantam, Zuider Begentadhap, distrikt Parong Koedjang. Malang, berg op Jara, residentie Cheribon, afileeling Galoe, distrikt Pendjaloe, op de grens der distrikten Tjiamies en KawalL Malang, berg op JaTa, adsistent-residentie Bnitenzorg, distrikt Parong, land Tjampea, op de grens Tan het land Tjiomas. Er ligt eene warme bron, die Troeger wegens de Tuilheid Tan hear water nimmer gebruikt werd, doeh thans is er door den landheer een badhuis op- gerigt ten bebooTe Tan menschen behebt met huidztekten. Dese bron is Tierhoekig en heeft 6 Toeten in omtrek. Malang, berg op JaTa, adsistent-residentie Bnitenzorg, distrikt T)iamies, op 6* 41' Z. Br. Malang, berg op JaTa, adsistent-residentie Buitensoig, op de grens der distrikten Buiten- Eorg en Tjibinong. Malang, rdipa (moeras) op JaTa, residentie Cheribon, partikulier land Kandang Hawor, distrikt Loewoeng Malang. Malang, rlTier op JaTa, residentie Tagal, regentsohap en distrikt Pamalang. Malang, rif aan JaTa's Zuidknst, in de Panggool-baai, aan de Zuidrijde Tan Patjitan. Malang, hoek op JaTa, residentie Soerabaja, regentsohap 8idajoe, distrikt Priedjik. Malang, dorp in Borneo's Westerafdeeling, rijk Sangouw, aan de riTier Kapoeas. Het is bewoond door 460 Dajaks. Malang, berg in Borneo's WesteraMeeling, rijjk Sekadonw. Malang, dorp op Celebes' Westknst, rijk Adja Tamparang. Malang, dorp op Bnmatn, residentie Pa- daugsehe BoTenlanden, landschap Xlll Kota's. 27» 430 MA. Malang (Batoe), moeijelijk te passeren rotsen in de Batoe Api-ri?ier, in Borneo's Zuid- en Oosterafdeelingy in het voonnalige rijk Bandjermasin. Malang Bagimbal^.noord-oostemkekaap yan het eiland Karimata. Malang Begoeni, kaap aan de Zuidajde ?an het eiland Karimata. Malang Djiwan, dorp op Java, residentie en di&trikt Soerakarta, met een hoofdbeambte Toor de politie. Malang Doyan, klip ten Noorden Tan het eiland Banka, bij de Noordzijde Tan het distrikt Jeboes, op 105'' 34/ O. L. Malangenga, eie: Malang Nengna. Malang Gandoer, klip ten Noorden Tan het eiland Banka, op 105° 36' a L. Malang Oaten, dorp op JaTa, residentie Kadoe, regentschap Temanggong, distrikt Djettis. Midang Hidjoe, klip ten Noorden Tan het eUand Banka, op 105<* 29' a L. Malang Kegal en -Merakiet, twee eilandjes aan Borneo's Westkust, onderhoorig aan Pontianak, gel^en bijhetlandschapKoeboe, Tddr de monding der Majah of Mendouw. Malang Lawaa, heuTel op Sumatra's Westkust, residentie Fadangsche BoTenlanden, landschap Alaban. Malang Nengpiay dorp op JaTa, residentie BaiaTia, in het Zoiden Tan het Wester Kwartier. Malang Nengna, dorp op Jaya, residentie Bantam, afdeeling Serang, partikulier land Tjikandi Oedik. Malang Nengna, dorp op JaTa, adsistent- residentie Buitenzorg, in het midden Tan het distrikt Parong. Malang Njiwang, dorp op JaTa, residentie Djokdjokarta, afdeeling Mataram W^tan, dis- trikt Kalasan. Malang Samirang, dorp op JaTa, resi- dentie Cheribon, afdeeling en distrikt Indra- majoe. Malang Seloeting, klip aan de Noordknst Tan het eiland Billiton, op 2** SO' Z. Br. Malang Tate, eilandje in de see Tan Bor- neo, aan de Oostkust Tan het eiland Banka. Malapa, dorp op het eiland Makjan, met eene inlandsche school, in Deo. 1861 door de uitbarsting Tan den Tiilkaan Terwoest. Malar, dorp op JaTa, residentie Tagal, re- gentschap Brebes, distrikt Lebaksioe. Malar, dorp op Jara, adaistc&t-residentie Banjoewangi, distrikt Kogo Djampi. Malasingin, dorp op de Noord-Oostkust Tan Borneo, landschap 3£aloedoe, aan de baai Tan Maloedoe. Malaasor, baai aan de Ziidzgde tu \s^ £uid-westelijk schiereiland Tan Cdebei, op 109° 33' O. L. 