De Vereenigde Staten van Noord-Amerika
ger men dit erkent, des te natuurlijker is de wel- willende wensch, dat de aanwezige gebreken en uitwassen mogen erkend en weggeruimd worden. Ken scherpzinnig Amerikaan zegt: »In de rede- voeringen van beroemde mannen onzes vaderlands, is een groot aantal voorbeelden van slechten, af- schuwelijken smaak te vinden.” Het zij vergund aan dezen tekst eenige opmerkingen toe te voegen. De Amerikanen toonen tot nu toe meer aanleg en oefening, dan wel kunst en smaak, en toch moeten beide verbonden worden, wanneer men zich tot de voorbeelden van Grieken en Romeinen verheffen wil. Velen missen in hunne redevoeringen eene behoor- lijke orde, een geregelden voortgang, een juist be- gin, midden en slot. Men zou soms uit het laatste gedeelte brokken in het eerste kunnen overplaatsen en omgekeerd. Meerdere studie der oude theore- tische en praktische meesters, van Aristoteles en Quintilianus, van Demosthenes en Cicero, zoude hen buitendien voor de neiging tot overdrevene wijd- loopigheid behoeden, en Goethe’s gezegde staven: »in de beknoptheid toont zich eerst de meester.” Hunne welsprekendheid is nog niet afgerond; en vele van hunne vitia zijn nog niet eens dulcia. Hoemeer men toestemmen moet dat zij in den regel bekwaamheid bezitten, en zelfs in de eenzijdigheid en partijdigheid scherpzinnig vernuft doorstraalt, des te meer moet men ook wenschen dat tegen kwade gewoonten geene toegevendheid gebruikt worde. Niet ieder kan een groot redenaar zijn of worden, maar elk moet zich trachten te. verheffen — tot de waardigheid die zijne standplaats vordert, en geen behagen scheppen in overdrijvingen of smake- loosheden, of die zelfs voor trekken van genie en seestdrift houden. Zelfs in ’t Congres gaan ceni- LETTERKUNDE EN SCHOONE KUNSTEN. 87 gen alle maat te buiten: schreeuwen, overschreeu- wen, stem-verdraaijen, met de handen op de tafel of in de lucht slaan, de knie vooruitsteken en het boven- lijf achterwaarts brengen; deze en dergelijke wanstal- _tigheden mag men hopen dat allengs zullen verdwijnen. De tegenwerping, dat men in ’t Congres niet alleen tot de tegenwoordigen, maar ook tot afwe- zenden spreekt, regtvaardigt noch nuttelooze wit-— voerigheid, noch kwade hebbelijkheden: en even. zoo weinig grond heeft het een zuidelijk, vurig klimaat in aanmerking te nemen. Burke en Fox, deze mannen van ’t noorden, waren niet koud en stijf; evenmin als Demosthenes en Cicero als in heete koorts spraken. De Atheners spraken ook wel te veel, bewonderden het spreken te veel, maar ij ~hadden meer smaak dan de Amerikanen. Het zou dezen moeijelijk vallen, zoo ze eens van elk ge- sproken woord strenge rekenschap moesten geven. Trots deze, zoo ik meen niet onregtmatige, aan- merkingen over de massa der tallooze redenaars, lijdt het echter geen twijfel dat de Amerikanen over het algemeen beter, vloeijender, grondiger en over- tuigender spreken, dan de meeste volken. De gave der hoogste welsprekendheid is zeldzaam en komt (als die des dichters, kunstenaars enz.) onmiddel- baar van God. Hieromtrent zegt Webster, een der eerste Amerikaansche meesters, op eene waar- lijk welsprekende, loffelijke wijze: » Bij gewigtige aangelegenheden, wanneer groote belangen op ’t spel staan en sterke hartstogten in beweging zijn, is in eene rede niets belangrijks, wat niet met hooge gaven van geest en hart in verband staat. MKlaar- heid, kracht en ernst zijn de eigenschappen die overtuiging aanbrengea. Ware welsprekendheid be- staat niet in woorden, en kan niet van verre .wor- $8 LETTERKUNDE EN SCHOONE KUNSTEN. den gehaald. Arbeid en geleerdheid mogen zich daartoe moeite geven, maar haar pogen zal te ver- geefs zijn. Gekunstelde hartstogt, heftigheid van uitdrukking, tooi van declamatie, streven naar overtuiging zonder die te bereiken. Zij ontspringt, als de bron uit de aarde, als het vuur. uit den volkaan, met oorspronkelijke, ongedwongene, aan- geborene kracht. Schoolsche bevalligheid, blin- _kende versierselen, gezochte wendingen der rede, verwekken bij de hoorders slechts wrevel en tegen- zin, wanneer hun. leven, wanneer het lot van — vrouw, kroost, vaderland, van de oogenblikkelijke beslissing afhangen. Dan hebben woorden hunne kracht verloren; welsprekendheid is ijdel en alle kunstmatige redenarij verachtelijk. Zelfs het genie wordt schuw en gevoelt zich gedrukt in tegenwoor- digheid van hoogere eigenschappen. Dan is vader- landsliefde, dan is zelfverloochening welsprekend. De klare opvatting , — logische afleidingen voorbijsnel- lende, — het hooge doel, het vaste voornemen, de onbedwongen geest spreken door de tong,. schit- teren in het oog, bezielen elk gebaar, en drijven den man voorwaarts, regelregt tot zijn onderwerp: — dit, dit is welsprekendheid, — of liever, ’t is groo- ter en hooger dan alle welsprekendheid, het is han- deling, edele, verhevene, goddelijke handeling.” Bij de proeven, welke ik reeds meermalen uit de redevoeringen van den heer Webster heb gege- ven, wil ik slechts nog’ ééne voegen, inzonderheid omdat zij de tegenstelling van ‘t Amerikaansche ~gevoelen met dat eener Kuropesche school scherp doet uitkomen: »Het Heilig Verbond (zegt de heer Webster), in zamenstelling met de zich daar- aan verbindende maatregelen, heeft twee grondstellin- ik reeds onderscheidene plaatsen medegedeeld, en LETTERKUNDE EN SCHOONE KUNSTEN. 89 gen, welke de verbondene mogendheden als een deel der wetgeving in de beschaafde wereld willen doen gelden, en voor welker invoering 1'/, millioen ba- jonetten dreigend ter hand staan. De eerste is, dat alle volks- en grondwettige regten eeniglijk als geschenken der kroon te beschouwen zijn. ‘Ten ge- volge daarvan heeft de maatschappij geene regten ; zij ontvangt, indien haar dit geluk te beurt valt, eene goede regering als weldaad en leengoed, maar kan. niets vorderen. Zij leeft in de gunst die van de koninklijke waardigheid uitgaat, en mogt zij het on- geluk hebben die te verliezen, zoo is er niets dat haar tegen de ergste onregtvaardigheid en onder- drukking kan beschermen. Zij zelve mag van rests- wege naar geene verandering trachten; haar geheele voorreet bestaat in de weldaden te ontvangen, welke de hoogste magt verkiest uit te reiken; hare gezamenlijke pligten zijn begrepen in het enkele woord — onderwerping! Dit is de oude leer van ’¢ goddelijk regt der koningen, voorgedragen door nieuwe plaatsbekleeders, en geschraagd door eene geduchte krijgsmagt. Maar de meening, dat het volk zijne regten slechts uit gunst en inwilliging ontleent, is eene leer, die niet verder ingang vin- den zal dan de krijgsmiddelen reiken. De be- schaafde wereld heeft het gedrochtelijk geloof afee- legd, dat allen om éénen zouden zijn geschapen. De maatschappij eischt hare eigene regten, en beweert dat die oorspronkelijk, geheiligd, onver-— vreemdbaar zijn. Zij is niet te vreden zachte hee- ren te hebben, zij verlangt deel te nemen aan hare eigene regering, en dringt in beschaafde staten zoo krachtig en standvastig hierop aan, dat men niet lang weerstand zal kunnen bieden.” » Die leer van Laybach (eene congresplaats van de , 90 LETTERKUNDE EN SCHOONE KUNSTEN.' Europische groote mogendheden in 1821) staat met de grondslagen onzer staatsregeling in lijnregte te- genspraak. Is zij juist, dan bevinden wij ons in eenen toestand van oproer en regeringloosheid; wij worden onder beschaafde volken slechts geduld, omdat het nog niet gepast scheen ons tot de ware leer terug te brengen.” »Vele ongevallen (zegt hij elders) zijn te verdu- ren en hunne gevolgen te overkomen. Moest een noodlottige krijg onzen handel van de zeeén ver- drijven, een ander geslacht kan dien herstellen; put hij de schatkist uit, latere vlijt zal die weder vullen; verwoest hij onze velden, door* nieuwen verbouw zullen zij weder rijke vruchten opleveren. Ja, het zou slechts eene voorbijgaande ramp zijn zoo de muren van dit kapitool ineenvielen, zijne hooge zuilen nederstortten , zijne schitterende sieraden met het stof van den grond bedekt werden. Dit alles laat zich herstellen. Maar wie zal het gebouw der verwoeste regering weder oprigten? wie de schoone evenredigheid der zuilen van grondwettige vrijheid ? Wie zal den hechten bouw herstellen, waardoor de heerschappij van ’t gansche volk met de regten der Staten, de persoonlijke veiligheid met het alge- meene welzijn zoo kunstig vereenigd wordt? Neen, wanneer deze zuilen vallen, worden zij niet weder opgerigt. Even als het Parthenon en ’t Colyseum, zouden hare bouwvallen tot eene smartelijke treu- rige onsterfelijkheid bestemd zijn. Even als over de gedenkteekenen van Romeinsche en Grieksche kunst, zullen bittere tranen over haar vlieten, want zij zijn het overblijfsel van een roemrijker gewrocht , dan Griekenland of Rome immer zag, — het ge- wrocht van Amerika’s staatsinstelling en vrijheid.” Ook uit de redevoeringen van Henry Clay heb LETTERKUNDE EN SCHOONE KUNSTEN. 91 eene verdere keus uit zoo veel voortreffelijks zoude mij, zonder bijzondere aanleiding, moeijelijk vallen. Een Engelsch reiziger, onkundig in staatsregt en staatkunde, spreekt zijn anathema uit over Jefferson en alle diens grondstellingen en inrigtingen. Ge- dachte schrijver hoopt »alles van Clay en de Whigs, als regte gentlemen.” Hooren wij alzoo hoe Clay (ongetwijfeld een gentleman) bij gelegenheid van een vroegeren gelijksoortigen aanval zich uitlaat: » Noch Jefferson’s aftreding van openbare betrekkin- gen, noch zijne-uitstekende diensten, noch zijn ge- vorderde ouderdom, kunnen dezen vriend des va- derlands voor lompe aanvallen van de boosaardig- heid der tegenpartij behoeden. In 1801 ontrukte hij de gekrenkte staatsregeling zijns vaderlands aan de handen van ruwe aanmatiging; — dat is zijne misdaad! Hij handhaafde deze grondwet, naar vorm, inhoud en geest, als eene kostbare erfenis voor volgende geslachten; — en dit kan men hem niet vergeven. Hoe ijdel en magteloos is partijwoede tegen zulk eenen man! MHij is niet méér verheven door zijne woning op den top van zijnen lievelings- berg, dan hij, door de opgewektheid van zijnen geest en het bewustzijn van een welbesteed leven, verheven is boven de boosaardige hartstogten en bittere gevoelens van den dag. Neen, zijn gelief- koosd Monticello is niet méér geschokt door de stormen die het van alle zijden bestoken, dan deze roemruchtige man door het aanbassen van Britsche doggen. Wanneer hij, op ‘wien ik genoodzaakt was te zinspelen, reeds lang aan de. vergetelheid is prijs gegeven, of slechts in de verraderlijke jaarboeken van zekere partij leven kan, — zal de naam van Jefferson met dankbaarheid gepre- zen worden, en zijn aandenken in achting en zege- 99 LETTERKUNDE EN SCHOONE KUNSTEN. ning zijn, als de tweede grondvester van alle vrijheden des volks. Op den tijd van zijn bestuur zal men terugzien, als op het gelukkigst en schit- terendst tijdperk der Amerikaansche geschiedenis!”’ Wanneer Webster en Clay in hunne redevoerin- gen niet altijd hetzelfde standpunt blijven bewaren, of bij behandeling van partijgeschillen geene uiter- like rhetorische hulpmiddelen en _ overdrijvingen versmaden, zoo schaden zij hierdoor slechts hunne eigene zaak, en zijn meermalen (b. v. van den even schranderen als welsprekenden Buchanan) in het oog van onbevoorooreeelden uit het veld ge- slagen. -Daarentegen toont Calhoun zich altijd con- sequent, met zich zelven eens, een man van vaste, erondige, wetenschappelijk en werkdadig gevestigde overtuigingen. Zelfs wie deze niet deelt, moet _toestemmen dat hij is totus, teres, atque rotundus, en dit kan men op een zoo hoog standpunt niet zijn, zonder een achtenswaardig groot karakter. Bij den strijd over de nullificatie waagde hij het zelfs zijne bemindheid bij *t volk op ’t spel te zetten, om door overdrijving van noodwendigen tegenweer tot het juiste midden terug te voeren; bij de vraag over de slavernij deed hij het gewigt van gehate daadzaken gelden, tegenover menschlievende, maar niet zoo eensklaps aan te wenden, leerstellingen; hij verloor niet uit het oog, dat praktische be- kwaamheid, hoe groot ook, geene grondige weten- schappelijke kunde ontberen kan. | Het spijt ons, dat wij onder zoo vele uitstekende Amerikaansche redenaars slechts zoo weinige ver- melden, en slechts zoo weinig van hen mededeelen kunnen: maar wij hopen in Duitsche hiertoe be- stemde verzamelingen weldra grootere proeven ver- taald en gedrukt te zullen zien. LETTERKUNDE EN SCHOONE KUNSTEN. 95 Dat bij ieder eenigzins beschaafd volk vele men- schen verzen maken, bewijst wel is waar weinig of niets over het bestaan van Dichtkunst in den hoo- geren zin des woords; het blijft echter een teeken van levendige opgewektheid, en eenige gemakke- likkheid om gewaarwordingen in gebonden vorm uit te drukken. Overleveringen, waaruit zich eene Iliade of een Nibelungen-lied zou laten zamenstel- len, ontbreken in Amerika; evenwel bood de grond- vesting der Staten wel stof aan tot epische voor- stellingen, wanneer de Puriteinsche naauwgezetheid den kring der dichtkunst niet te zeer beperkte. Deze hield cok de ontwikkeling der dramatische strekking lang tegen; ja, het tooneel werd in ver- scheidene Staten voor zoo onzedelijk en profaan gehouden, dat men slechts het voorlezen van dra- matische werken veroorloofde. Nu eens heette het in de aankondigingen: »eene zedelijke voorlezing: de roerende geschiedenis van Jane Shore, in ge- sprekken verhaald door den beroemden Rowe.” Of: »de onderhoudende geschiedenis van den armen soldaat, voorgedragen in gezane en gesprek, door den boertigen O’Keefe.” In 1762 vond te Provi- dence de eerste openbare opvoering van een too- neelstuk plaats, en sedert is alle godsdienstige te- genkanting allengs verdwenen. Het ontbreekt ech- ter nog aan Amerikaansche blij- en treurspelen van den eersten rang; ofschoon ook het uit Engeland en Frankrijkk overgenomene aan even groote gebre- ken lijdt. Terwijl van de Amerikaansche drama- tische werken bijna niets naar Europa is overge- bragt, zijn de romans hunner eerste meesters (b. ‘v. Irving en Cooper) in alle handen, zoodat het on- noodig is, die hier nader te schetsen. Het rijkst en talrijkst vertoont zich, als overal, 94 LETTERKUNDE EN SCHOONE KUNSTEN. de lyrische dichtkunst. Daar echter in duizenden jaren slechts één Pindarus, één Horatius geboren wordt, (ofschoon elke lente tallooze bevallige schoon toch meest vergankelijke lyrische bloemen doet uit- spruiten) zoo is het eene verdienste, wanneer iemand van kennis en smaak eene bloemlezing, en daar- door een doelmatig overzigt. geeft, en den vriend der poezij, die anders welligt voor de massa mogt terugschrikken, de wandeling door dezen tuin ge- makkelijk maakt. Deze verdienste heeft de heer Griswold zich verworven door zijne » Poets and poe- try of America (*). Buiten het reeds zeer groot aantal dichters, waaruit hij proeven mededeelt, moeten er nog velen zijn, van wie Clifton zegt: Touch ’d with the mania-now, what Millions rage To shine the laureat blockheads of the age. The dire contagion creeps through every grade, Girls, coxcombs, peers and patriots drive the trade. Dat het in Amerika ook niet ontbreekt aan zeker soort van staatkundige gedichten, blijkt uit de klagt in de volgende verzen: Thus swarming wits of all materials made, Their Gothic hands on social quiet laid , And, as they rave, unmindful of the storm, Call lust refinement; anarchy, reform. Wanneer de Amerikaansche lyrische dichters en romanschrijvers bij menige andere achterstaan in stoutheid van gedachten, schitterende voorstelling, en rijkdom van vinding; zoo krenken zij daarente- gen de wetten der welvoegelijkheid en zedelijkheid niet, en laken derzelver gemis zelfs in de uitste- kendste mannen. Zoo zegt Walter Colton van Byron: (*) Zie ook Bryant selections from the american poets. LETTERKUNDE EN SCHOONE KUNSTEN. 95 He might have soared a miracle of mind, Above the thoughts that dim our mental sphere, And pour’d from thence, as music on the wind ' Those prophet tones, which men had turned to hear As if an angles harp had sung of bliss In some bright world beyond the tears of this. But he betray’d his trust, and lent his gift Of glorious faculties to blight and mar The moral universe, and set adrift The anchor’d hopes of millions; —-thus the star Of his eventful destiny became A wild and wandering of fearful flame. That orb had set, yet still its lurid light Flashes above the broad horizon’s verge, As if some comet, plunging from his height, Should pause upon the ocean’s boiling surge, And in defiance of its darksome doom, Light for itself a fierce volcanic tomb. Dat beschouwingen en beschrijvingen van natuur- tooneelen in Amerika yooral heerschend zijn en doorgaans wel gelukken, is niet te verwonderen; minder zou men teergevoeligheid en elegischen wee- moed verwachten, en echter vindt men zeer tref- fende, uitstekende gedichten van dezen aard; veel- ligt wijl een juist gevoel de Amerikanen tot deze aanvulling of wel tegenstelling van een bij voorkeur werkdadig leven drijft. Ten opzigte van de wijsbegeerte der Amerikanen , komen twee zaken in aanmerking; vooreerst: welke plaats zij zelven innemen en wat zij zich ten doel stellen; ten anderen: hoe zij de wijsbegeerte var _ andere’ volken beschouwen. Omtrent het eerste punt schijnen zich verschillende beschouwingen voor te doen. Terwijl, bij voorbeeld, de eene Ameri- kaansche schrijver zegt: wij hebben een te bedrijvig leven, en van onze opmerkzaamheid wordt te veel vereischt, dan dat wij ons met theoretische bespie- gelingen veel zouden kunnen ophouden; — zegt 96 LETTERKUNDE EN SCHOONE KUNSTEN. een ander: wij zijn bij voorkeur een theoretisch volk, en algemeene grondstellingen worden gemak- kelijk vastgesteld en aangeleerd. — Nog anderen hopen en voorspellen dat Noord-Amerika eene eigene wijsgeerige school, van de Fransche, Engelsche en Duitsche afwijkende, bekomen zal. Daar zich in Noord-Amerika in allerlei opzigten zoo veel nieuws en eigenaardigs ontwikkeld heeft en zich bij voort- during ontwikkelt, zoo deelen wij gaarne deze hoop, ofschoon dat doel nog niet bereikt, zelfs de wee daartoe nog niet duidelijk afgeebakend is. , Vooreerst schijnt het werkelijke leven geene alge- meene behoefte aan wijsbegeerte te gevoelen; en veel van ’tgeen eene ernstige en waardige inspan- ning van den geest vereischt, zoude door de Ame- rikanen wel als onvruchtbare bespiegeling kunnen worden aangeduid. Of men kon die scherpe heke- laars van zoodanige gewaande onvruchtbare bespie- gelingen ook wel herinneren, dat omgekeerd vele practische ondernemingen der Amerikanen niet altijd gelukt zijn en vruchten gedragen hebben. <Alge- meene grondstellingen, uit bijzondere ervaringen af- geleid, zijn inderdaad ligt vastgesteld en aangeleerd ; deze vormen echter nog geene wetenschappelijke wijsbegeerte, maar verleiden er veeleer toe om die ontbeerlijk te achten. Buitendien doen de verschil- lende partijen in Amerika de sia cacao erond- stellingen gelden. Ken groot aantal geestelijken in Amerika blijft. afkeerig van alle wijsbegeerte, omdat zij slechts te- genstand kweekt tegen de tot heerschen geneigde godgeleerdheid; en de wijsbegeerte van anderen (b. v. die des beroemden Edward’s (*)) berustge- (*) Edward’s wijsbegeerte is echeel op het strenge Calvinismus gegrond. Van den duivel zegt hij: hij bezit groote bekwaam- LETTERKUNDE EN SCHOONE KUNSTEN. 97 heel op eene bepaalde belijdenis. De zelfstandig- heid der wijsbegeerte is nog niet zoo doorgedrongen als in Kuropa; en eene openlijke afscheiding of vrijwillige verzoening tusschen wijsbegeerte en god- geleerdheid alzoo nog niet tot stand gekomen. De afwisseling en menigvuldigheid der wijsgeerige scho- len wordt door vele Amerikanen sterk gelaakt, en de eenvoudigheid, duidelijkheid en onwankelbaar- heid der theologische leerstukken hoogelijk verheven. Dit zou men te minder verwachten, daar in de gansche geschiedenis der wijsbegeerte niet zoo vele sekten worden aangetroffen, als er theologische sek- ten in Noord-Amerika zijn. Beweert men (en on- getwijfeld met regt) dat achter al deze verschijn- selen en afwijkingen de eeuwige rots der gods- dienst ongeschokt vast staat, zoo geldt dit zelfde van de weifelingen en afdwalingen der wijsbegeerte. Behalve hen, die Bentham (den verachter van Plato en Aristoteles) aanhangen, sluiten de Ameri- kaansche vrienden der wijsbegeerte zich aan de Duitsche ontwikkeling, of zij vereeren Locke en nemen hem in bescherming tegen gewaande mis- kenning. Ofschoon een Duitscher die Duitschge- zinden bij voorkeur zou moeten op den voorgrond stellen en prijzen, zoo is toch van de tegenstanders nog meer te leeren; het is toch belangrijker de tegenwerpingen dan de_ bevestigingen te vernemen. Derhalve zij het mij vergund, eenige uittreksels heid, en zaakkennis, groote bespiegelende kundigheden, is op- geleid in de beste school der theolegen in den hemel, heeft een helder inzigt in de leer der Drieéenheid, en meer kunde dan 100 godgeleerden en heiligen van gewone opleiding; is geen Deist, Sociaan, Arminiaan, noch Antinomier, maar or- thodox en regtzinnig in al zijne geloofsartikelen; — maar in zijn hart is geen blijk (extdence) van zaligmakende genade. I. 7 98 LETTERKUNDE EN SCHOONE KUNSTEN. uit de merkwaardige en scherpzinnige proeven van Bowen mede te deelen, en eenige korte opmerkin- gen daaraan toe te voegen. »De ingenomenheid (zegt Bowen) met Duitsche metaphysica brengt groot kwaad te weeg. De ge- woonte, duarop bestendig te péinzen, moet een ziekelijken zielstoestand kweeken, *t zij door de aleemeene eigenschappen dezer wijsgeerige handel- wijze, of door de stellige rigting der voorgedragen leerstukken. Wij hebben geen smaak voor het verfijnde Atheismus van Fichte, noch yoor ’t open- ljk Pantheismus van Schelling. En toch zijn er, die de werken van zulke schrijvers kennen en luide prijzen, terwijl zij zich niet schamen Locke’s wijs- begeerte van eenen zinnelijken en vernederenden invloed te beschuldigen. Wij beoordeelen den boom > naar zijne vruchten, en beweren, dat de studie van de eerstgenoemde de verbeelding overspant en het oordeel verbijstert. Bij het uitdrukken van meeningen veryoert zij tot een oppermagtigen toon, en bij wetenschappelijke onderzoekingen tot harde, gedwongene en soms ligtzinnige voorstellingen. Zij maakt inbreuk op den grootmoedigen en algemee- nen geest der bespiegelende wijsbegeerte, daar zij eene sekte van zulk een scherp en waanwijs ka- rakter kweekt, dat zulks geene gemeenschap toe- laat met vroegere arbeiders, of met hen, die thans langs eenen anderen weg van onderzoek, over ’t geheel hetzelfde doel beoogen. Eene groote moeijelijkheid om de_ wijsbegeerte van Kant te verstaan, ligt in de gebreken van zijnen stijl. Die onbestemde en toch in elkander gevlochten volzinnen, welke van de eene bladzijde tot de andere loopen, en met herhalingen en tus- schenvoegsels overladen zijn, moeten de meesten LETTERKUNDE EN SCHOONE KUNSTEN. 995 terstond bij den aanvang hunner studie terugschrik- ken. Kant was een logisch, systematisch, diep en oorspronkelijk denker, maar de magt zijner_ denk- beelden en gronden was sterker dan de hem ten dienste staande middelen om ze uit te drukken, zoodat hij de woorden als teekens gebruiken moest, waardoor hij zijne meening eerder onbepaald aan- duidde, dan wel helder voorstelde. De bloemen, met welke andere wijsgeeren het pad hunner on- derzoekingen tooiden, miste of versmaadde hij; de lezer moest zijne metaphysica als eene Arabische zandwoestijn doorworstelen. De Duitsche stelsels sedert Kant schiepen, on- der den naam van een nieuw geloof, eene wijsbe- geerte des ongeloofs. Onder het masker van dog- matiek verkondigden Fichte, Hegel, Schelling eigen- lijk (althans ten opzigte der openbaring), eene theorie van onvoorwaardelijke twijfeling (scepticismus). De land- en tijdgenooten van Fichte muntten al- len uit door de stoutheid hunner wijsgeerige on- derzockingen; maar hij ging hun te boven door eene vermetelheid van bespiegeling, als zocht hij, gelijk de Titans, den hemel te bestormen, en der Almagt grenzen voor te schrijven. In plaats der nowmena en phaenomena van Kant, geeft Fichte ons een onvoorwaardelijk idealismus, Schelling een volkomen pantheismus, en Hegel (de laatste groote naam onder de Duitsche metaphysici) een volkomen nihilismus. Deze stelsels sluiten zich niet aan elkander, maar druischen tegen elkander in. Let men op de aanmatiging die alle hebben, zoo is het belagchelijk met welke snelheid zij elk- ‘ander opvolgen. Het is niet genoeg, dat men Locke het scepticis- mus van Hume en de zinnelijkheidsleer van Con- 7% 400 LETTERKUNDE EN SCHOONE KUNSTEN. dillac te laste legt, maar men wijt hem ook (ten minste middellijk) de verbijsteringen eener sekte van Duitsche ongeloovigen; ofschoon het moeijelijk zou vallen, ten opzigte van gedachten, uitdrukking en leer, een sterker contrast aan te wijzen, dan tus- schen die bespiegelingen en de schriften van den vader der Engelsche wijsbegeerte.” Zoo verre mijne korte uittreksels ter aanwijzing. Het is buiten mijne roeping die te bevestigen of te wederleggen, maar men vergunne mij de volgende vlugtige opmerkingen. De theistische geloofs-phi- losophie van Jacobi en de kerkelijk katholische van Schlegel, schijnen in Amerika weinig bekend te zijn, en ook van de nieuwe stelling van Schelling en de aanhangers van Hegel is daar nog geene sprake. Overal strijdt de heer Bowen tegen do aprioristische beginselen der kennis, of tegen de voortbrengende werkzaamheid in ’*t denken, waarbij ik ongaarne eene vereeniging van Locke met Leib- nitz mis. Ofschoon Kant zich op Hume beroept, is hij nog geen scepticus als deze; en nog verder daarvan verwijderd is de dogmatische Hegel, die alle stelsels als bestanddeelen en trappen van ont- wikkeling eener stellige wijsbegeerte beschouwt. Bowen’s tegenspraak tegen alle metaphysische be- wijzen, is ook een uitvlocisel der scepsis, en aan de door hem alleen erkende methode der inductie en analysis, paart zich syllogismus en synthesis, om de eerste stilzwijgend en noodwendig aan te vullen. Men moet niet vergeten, dat de eene helft van den oordeelenden geest, de andere aan- trekt en reeds in zich bevat. Wanneer Bowen verder daarin een bewijs voor de waarheid des Christendoms vindt, dat het met de wetten der natuur overeenstemt, wanneer hij LETTERKUNDE EN SCHOONE KUNSTEN.. 101 zegt: eene letterlijke uitlegging van ’t bevel »doet alles ter eere Gods” leidt tot de wildste uitspat- tingen van ’t fanatismus, — zoo zal hij deze mee- ningen in het veroordeelde Duitschland dikwijls terug vinden. Even zoo juist is zijne (met Aris- toteles overeenstemmende) leer: de mensch is we- zenlijk en bij voorkeur een gezellig wezen; — als ook zijn bestrijden der holle en ontkennende leer van den natuurtoestand. Maar daarvoor, dat regt en overeenkomst bij de vorming en instandhouding van staten onontbeerlijke en heilzame bestanddee- len zijn, geven de Vereenigde Staten het door- slaandst bewijs op onwraakbaren historischen grond. Deze Amerikaansche verdragen staan op geener- hande wijze in tegenspraak met de natuurlijke en eeuwige regelen en wetten van alle maatschappijen; maar stellen deze veeleer in ’t helderst licht, en scheiden die van het eenzijdige, willekeurige en tyrannische, “twelk thans soms bij uitstek het ge- schiedkundige genoemd, en voor gewijd, geheiligd wordt uitgegeven. —— PDD SE 4. Godsdienst en Kerk. EE ae De geheele geschiedenis der Christelijke Kerk. bewijst, dat de geest van onverdraagzaamheid jegens andersdenkenden nooit geheel verdwenen is, en zelfs zeer dikwijls de verfoeijelijkste, onchristelijkste mid- delen niet geschuwd heeft om zich te doen gelden, Inzonderheid eisehte men van den staat, dat die al zijne magt voor het doel der kerk in *t werk zou stellen; of men hield de ineensmelting van staat en kerk tot een onafscheidbaar geheel voor nuttig en noodzakelijk; of wel men stelde de kerk tegenover - den staat en verlangde voor haar de onbeperkte reg- ten der heerschappij. Ten slotte liep theorie en prak- tijk van Katholicken, Episcopalen en Presbyteria- nen op ‘tzelfde uit; namelijk, dat hare partij, alleen in *t uitsluitend bezit van waarheid en regt zijnde, daarvan, (om de eere Gods), zelfs niet het aller- minste mogt prijs geven. Onverdraagzaamheid van dien aard dreef de Ka- tholieken naar Maryland, de Episcopalen naar Vir- ginié, de Puriteinen naar New-England, de Kwa- kers naar Pennsylvanié. De oude grondstelling, of liever het oude vooroordeel, dat iedere kerk des te hooger en reiner staat, naar mate zij van alle an- dere zich scherper afscheidt en die verbant, plantte GODSDIENST EN KERK. 403 zich ook in Noord-Amerika bij de meesten voort: ofschoon de herinnering aan de vervolgingen, in ver- schillende tijden gelijkelijk verduurd, de scherpe te- genoverstelling verzachten en het noodzakelijke van wederzijdsche verdraagzaamheid aantoonen moest. Meer echter dan de overtuiging van het heilzame, hield de eenvoudige onmogelijkheid om hunnen wil te doen gelden, de ijveraars in toom. Eerst Jeffer- son en zijne aanhangers, kwamen tot de volle be-- wustheid en de welgegronde overtuiging, dat eene heerschende kerk (welke ook) immer een kwaad, en tot geenen prijs te dulden is. Na eene ernstige en duidelijkke ontwikkeling der gronden, besloot Virgi- nié in 1783: »geen mensch mag gedwongen wor- den eenige godsdienstige eeredienst, kerk of priester- schap te bezoeken of te ondersteunen; ook mag men niemand daartoe aan lijf of goederen kwellen, dwin- gen of lastig vallen, of hem wegens godsdienstige meening of geloof eenigerlei leed of onaangenaam- heid aandoen. Veelmeer staat het allen menschen vrij, hunne godsdienstige meeningen openlijk te be- lijden en te verdedigen, en mag dit op geenerhande wijze eenigen invloed op zijnen burgerlijken toestand hebben, dien veranderen, verbeteren of vererge- ren.” Over dit besluit verhief zich een geweldig ge- schreeuw, van gemoedelooze onverschilligheid, on- christelijke gezindheid, ongeloof en godverzaking, en elke partij had gaarne hare kerk tot begunstigde (etablished) , tot staatskerk verheven gezien. Geluk- kigerwijze was er geene magtig genoeg om zoodanig plan door te drijven, en nadat Noord-Amerika bo- venvermelde grondstellingen algemeen aangenomen, en zich aan den nieuwen toestand gewend heeft, verheffen hoofdzakelijk slechts stemmen van enkele 104 GODSDIENST EN KERK. Europesche reizigers zich tegen dezen nieuwen trap van ontwikkeling der menschheid. Volstrekt valsch is de bewering, dat er geene godsdienst is, waar geene begunstigde staatskerk bestaat. Zonder bijl en brandstapel, zonder burger- en religiekrije, zonder geheele verstoring van ‘t groot Amerikaansch Verbond, ware het doel eener alleen zaligmakende kerk niet te bereiken geweest; of liever zoude, in weérwil van al die onwaardige pogingen en bemoeijingen, dit doel evenwel niet be- reikt zijn. Even verkeerd is het te beweren, dat eene kerk den staat niet van dienst kan zijn, wan- neer deze haar niet begunstigt, met uitsluiting der anderen. Veelmeer bewijzen alle godsdienst-belijde- nissen den staat dienst, en de staat blijft een_ we- zenlijk Christelijke, al stelt die ook zijn Christendem niet in eene gewelddadige stremming van den gang der natuurlijke ontwikkeling. »Iedere kerkelijke be- lijdenis (zegt Henry Clay) die met de regering ver- bonden wordt, is der vrijheid meer of min vijandig. Van de regering gescheiden, zijn alle met de vrij- heid bestaanbaar.”’ Inderdaad zijn er scholen welke al het staatkun- dige in de godgeleerdheid, al het godgeleerde in de staatkunde overbrengen; maar de Noord-Amerikaan- sche staatkunde laat der godgeleerdheid haren vrijen gang, beheerscht haar, niet en wordt door haar niet beheerscht; ‘tgeen echter wederkeerige veredeling en zuivering niet uitsluit. De echte volksheerschappij (democratie) des Chris- tendoms werd ten allen tijde door het priesterdom teruggedrongen en verhinderd; en ook de staatkun- dige volksheerschappij beperkte zich tot de gebrek- kige stelsels en ervaringen der oudheid. Van daar de onbeperkte heerschappij (absolutismus) in staat en GODSDIENST EN KERK. 103 kerk, van daar geloofs-, policie- en militaire dwin- gelandij. Het is de grondstelling der Vereenigde Staten, om door vuur noch zwaard, door geld noch prebenden te bekeeren, en hun kerkelijk regt is even nieuw, edel en merkwaardig als hun staats- rect. »Staatskerken (church establishments), beweert een Amerikaansch Schrijver, zoo als zij gewoonlijk aan één geloof bij uitsluiting verbonden zijn, waren ten allen tijde de krachtigste werktuigen om den men- schelijken geest in boeijen te slaan. Zij sluiten de godsdienst uit van den invloed van nieuw licht en vermeerderde kennis, verschaffen der dwaling eene onnatuurlijke vastheid, dwingen de leer en veroor- deelen van ruwe, onwetende tijden aan de tijden van hoogere beschaving en verfijning op, en bezoe- delen den oorspronkelijken invloed der godsdienst, door inmenging van dwaze gebruiken en goddelooze bedriegerijen. Terwijl zij de kerk met den staat verbinden, verlagen zij de godsdienst tot een werk- tuig van burgerlijke dwingelandij; terwijl zij den trots van ééne sekte vleijen en haar het zwaard in han- den geven, maken zij die vadsig, onverdraagzaam , wreed, en verbreiden ijverzucht en opgewondenheid onder al de overigen. Terwijl zij het regt van eigen oordeel onderdrukken, om tot gelijkvormigheid van geloof te dwingen, vermeerderen zij het aantal hui- chelaars.”’ } » Wereldlijke wetten in godsdienstzaken (zeide de President Jackson) kunnen wel huichelaars, maar geene ware christenen vormen.” Merkwaardig is *t, dat de Noord-Amerikaansche geestelijken, ofschoon zij met den staat niets te ma- ken en daarvan niets te wachten hebben, niettemin 106 GODSDIENST EN KERK. voor bovenvermelde vrije grondstellingen ingenomen , en ijveriger en werkzamer zijn dan daar, waar we- reldlijke en kerkelijke verordeningen in elkander grijpen. Zij beweren, dat ondersteuning van de kerk door den staat, nijd en heerschzucht kweekt; dat ongelijke verdeelingen even nadeelig werken als schijnbaar gelijke verdeelingen; dat alle giften tot kleingeestig opzigt en bestuur leiden, en in de veel- heid van sekten en kerken een waarborg voor de vrijheid van allen is gelegen. De dwalingen, met vrij onderzoek verbonden of daaruit voortvloeijende, werken op verre na niet zoo schadelijk als de gewaande onfeilbare waarheden van opgedwongene stelsels. EXvenwel is de verfijndste beschaving van stelsels bestaanbaar met liefderijke verdraagzaamheid jegens andersdenkenden; met de poging om aanhangers te winnen door de kracht der waarheid, maar niet door de scherpte van ’t zwaard of door de magt van ’t geld. Ook kan men niet nadrukkelijk genoeg aanmerken, dat de over- eenstemming van alle hoofdwaarheden der christe- lijke zedeleer, de zoo dikwijls tot een wapenmaga- zijn misbruikte dogmatiek beteugelen en verzachten kon en moest. Bijna alle Amerikaansche sekten vindt men ook in Europa. Echter laat men zich in Amerika over elke meening vrij en onbekommerd uit, terwijl men in Europa om onderscheidene redenen van nieuwe sekten afkeerig is, en verschillende gezindten onder dezelfde benaming en kerk worden te zamen gehou- den. Moge Europa ook meer theologische kennis en geleerdheid bezitten, Amerika bezit echter meer onaf hankelijkheid en leven. Het is hier de plaats niet, om de leer en instel- GODSDIENST EN KERK. 107 lingen van meer dan 40 Amerikaansche sekten te ontvouwen (*), echter mogen de volgende aanwij- zingen wegens eenige der belangrijksten hier plaats vinden. 1. DE KATHOLIEKEN. Luidens eene opgave van 1845 hadden de Ka- tholieken 4 aartsbisschop, 17 bisschoppelijke paro- chién, 614 kerken en kapellen, 654 geestelijken, 19 seminarién, talrijke inrigtingen van verschillenden aard voor vrouwen, 60 liefdadige stichtingen en 15 tiidschriften van katholieken inhoud. Men beweert dat hun aantal in nog grootere-evenredigheid dan de bevolking toeneemt. Deels is dit het gevolg van inkomende landyerhuizers, vooral van katho- lieke Ieren, deels van hunne werkzaamheid en be- (*) Zie Rupps: original History of the religious denominations tn the united States, waar elke sekte door eenen geestelijke van dezelfde belijdenis geschetst is. Volgens eene opneming van 1844 tellen de onderscheidene godsdienstige partijen: Wederdoopers: fe oe me F000 008 Methodisten 02.) 08 tee. 2 8,000;000 Presbyterians cb iis  0 PE 000; 006 Univeraslisten:: 2435. .09e) “a es 600,000 Euthoraohen °c... bc beadten fe c.eaele os tae Thervormideh (3s. ek se ee es ee ee WWARCER: Sh S ee ee ee eee Unlitaridra i ee re ee ae 76, Guo Dinrkoers:33: sess MS NS 30,000 Mi GtrO De oii oii eos 6 ec ress shar Pes 18,000 Bevers (shakers) (*) + + + + +» 6,000 Schwedenburgianen. ..... . 6,000 Moravische broecders ..... . 5,000 (*) Wegens den gedurigen uitroep: Beeft! beeft voor don Heere! 108 GODSDIENST EN KERK. hendigheid.. Hierbij komt, dat, terwijl de Protes- tanten, volgens hunne vrijheid, zich op allerlei wijze splitsen, de Katholieken, ten gevolge hunner on- derwerping, zich aaneensluiten en vereenigd blijven. Beide partijen hebben in hunne geschillen en twist- schriften niet zelden, helaas! gematigdheid en chris- telijke liefde ter zijde gestelds en zoo de Katholieken soms meer verdedigender- dan wel aanvallenderwijze te werk gingen, dan had dit zijnen grond hierin dat zij de zwakkeren zijn, en door de verkondiging hunner onvoorwaardelijke grondstellingen geenen aan- stoot willen geven. Wanneer Protestanten wegens hunne meerderheid Noord-Amerika een protestansch land noemen, zoo hebben zij telkunstig volkomen gelijk, maar niet staatsregtelijk; want meerderheid of minderheid beslist in dit opzigt volstrekt niets, en het kleinste kerkelijk mindertal heeft in de Ver- eenigde Staten even veel godsdienstvrijheid als het grootste meerdertal. Van den anderen kant is het echter niet te ontkennen, dat het stelsel van ka- tholieke kerkheerschappij verre weg minder repu- blikeinsch is dan de instellingen van alle protestant- sche gezindten. Thans weet het Amerikaansche Katholicismus zich verstandig naar den tijd te schikken, en drijft de zaken geenszins tot het uiterste als te Rome en Madrid; niet onnatuurlijk echter is de bezorgdheid, dat, bij veranderde ver- houding van sterkte, de aanspraken van den vreem- den kerkvoogd en de grondstellige onverdraagzaam- heid scherper konden uitkomen. ‘Tot hiertoe blij- ven de wederzijdsche verwijten binnen den beken- den kring. WHerinneren de Protestanten hierbij aan “de eenvoudige waarheid hunner leer, en dat de katholicke geestelijkheid de ontwikkeling van Ka- nada tegengehouden; en die van Mexico bijna ver- GODSDIENST EN KERK. 409 nietigd heeft; zoo brengen de anderen hiertegen in, dat het katholieke stelsel meer met het gevoel en de zinnelijkheid des menschen overeenkomt, en zijne waarheid geloofbaarder is dan die van tal- looze kleine sekten. Gebeden voor de dooden, aan- roeping der heiligen, Latijnsche eeredienst en een onfeilbare Paus, zijn gering kwaad, vergeleken met de dweeperijen in de woudverzamelingen der Me- thodisten, met het noodlot der doopsgezinden, de tallooze geloofsbelijdenissen der Congregationalisten , en de verdeeldheden van allen. Ofschoon de ruimte niet toelaat, de geschillen, waarin de Bisschop Hughes van New-York met onderscheidene Protestanten geraakt is, uitvoerig te vermelden, is het hier echter de geschiktste plaats om iets over de vraag mede te deelen: of en hoe de gelden, door den Staat voor de scholen bestemd, onder de verschillende godsdienstpartijen verdeeld moeten worden? De Katholieken in New-York (en ook iets dergelijks had in andere Staten plaats) verklaarden: »wanneer wij tot het schoolfonds moe- ten bijdragen, en in de scholen godsdienst zal wor- den geleerd, zoo moet men noodzakelijk dit onder- wijs zoodanig inrigten, dat het de Katholieke kin- deren niet uitsluit. Bij de moeijelijkheid om zelfs maar over bloot bijbellezen en verschillende bijbel- vertaling zich te verstaan, schijnt het best, den Katholieken een deel der schoolgelden toe te wij- zen, die overigens hunne scholen zoo zullen inrig- ten, dat ook Protestantsche kinderen daaraan kun- nen deelnemen.”’ Na veelzijdig onderzoek werd dit voorstel om ae’ gende redenen afgewezen: Sedert 1812 is cen stelsel van algemeene kinderopvoeding met het meeste nut in werking gebragt. Zonder de verschillende sek- 440 GODSDIENST EN KERK. ten, rijken en ‘armen, inboorlingen en vreemden vij- andig tegen elkander over te stellen, komen alle kinderen op echt republikeinsche, echt menschelijke wijze bijeen, leegen den grond tot vriendschap voor *t gansche leven, stellen vereeniging boven scheu- ring (*), worden verdraagzaam omtrent verschilpun- ten, en verheugen zich over hunne vorderingen in gelijksoortige kundigheden. Wilde men in de scho- len verder gaan dan het bijbellezen, zoo zouden allerlei twisten niet uitblijven; wil en moet echter elke sekte verder gaan, dan dit algemeen christe- lijke, zoo zijn zij verpligt hiervoor uit eigene midde- len' te zorgen. Volgens de algemeene, erkende erondstellingen der bondsrepubliek, mag geen der bijzondere staten iets voor eenige sekte doen, en die daardoor meer of min in eene staatsgodsdienst ver- anderen. Verdeelde men echter de schoolgelden naar eenigen, zeker altijd gebrekkigen, maatstaf onder meer dan 40 sekten, zoo zoude dit het heilzame schoolstelsel ontbinden, verbrokkelen, en iets een- zijdigs, gebrekkigs en kostbaars in de plaats stellen. Alle scholen zouden broeikassen van sektenhaat en verbittermg worden, en om des gelds wille, zou de zucht om proselieten te maken voorzeker toene- men. De Katholieken zijn niet belast als Katholie- ken, maar als burgers; er bestaat geene belasting voor godsdienstige doeleinden, en de Protestanten onder- werpen zich zonder tegenkanting aan dezelfde beper- kingen en verordeningen. Godsdienst is de zaak van kerk en huisgezin, en de schoolwetenschappen heb- ben met het leerstellige niets te maken. Wie niet (),, In eenige Europesche landen zijn, helaas! vele scholen weder naar geloofsbelijdenissen gescheiden, waardoor men wel kleingeestige twisten voorkomt, maar tot nog verderfelijker te- genstellingen en vijandelijkheden den grond legt. GODSDIENST EN KERK. 444 aan de gelijke vrijheid deelnemen, wie zich afzonde- ren en uitsluiten wil, moge gescheiden blijven, want wetten en algemeene instellingen laten zich niet ver- anderen naar partij-eischen en partij-einden. Scho- len, die zich aan de leiding en het opzigt van ge- kozene beambten niet willen onderwerpen, die zon- der verantwoordelijkheid alleen haren geestelijken, ja den paus gehoorzamen, doen afstand van hunne verbinding met den staat en het volk, en kunnen geene aanspraak op ondersteuning maken. — Naar aanleiding dezer gevoelens en overtuigingen, besloot New-York (in overeenstemming met de erkende grondstellingen der staatsregeling): geene school er- langt ondersteuning, in welke de leerstellingen en bedoelingen van eene afzonderlijke christelijke of an- dere gezindte geleerd, ingeprent en uitgeoefend, of waar boeken van dien aard gelezen worden, of die weigeren het bezoek en onderzoek, door de wetten voorgeschreven, toe te staan. 9. DE EPISCOPALEN hebben wel, (even als de Katholieken) zich den twist van verschillende sekten (*), tot hunne uitbreiding weten ten nutte te maken; maar ook hunne kerkelijke instellingen naar den aard der Amerikaansche ziens- wijze gewijzigd en veranderd, en inzonderheid den lecken een aandeel in wetgeving en beheer toege- staan, zoodanig als de hooge kerk in Engeland nooit inwilligde. In de Vereenigde Staten zijn geene aarts- bisschoppen, dekens of aartsdiakens, maar alleen 25 bisschoppen, omstreeks 1200 priesters en vele lee- ken-ouderlingen. In iedere gemeente wordt jaarlijks (") Wel hadden er ook onder hen zelven oneenigheden plaats; deze stegen echter wegens kleinigheden, niet tot zulk eene hoogte als b. v. in Engeland, — over het witte koorkleed, | 412 GODSDIENST EN KERK. een collegie van zoodanige oudsten of kerkvoogden gekozen, dat alle wereldlikke aangelegenheden der kerk regelt, en het regt heeft geestelijken voor te stellen. Het ontvangt dikwijls groote geschenken van de leeken, en verhuurt de _ kerkgestoelten, waarvoor men jaarlijks van 5 tot 200 dollars be- taalt. Een bisdom telt van 10 tot 200 gemeenten. In ieder is eene kerkelijke vergadering (convention) , bestaande uit den bisschop, al de geestelijken, en 4 tot 5 gekozene lecken voor elke gemeente. Al- gemeene verordeningen worden bepaald bij meer- derheid van stemmen der geestelijken en leeken; zoodat de eersten niets kunnen doorzetten zonder de toestemming van ’t volk, en de laatsten niet zonder toestemming der geestelijken. Slechts in eenige bis- dommen is wel aan den bisschop een veto toege- staan; doch de algemeene denkwijze is hiervan af- keerig, en daarom wordt het zelden aangewend. Over ’t geheel doet de bisschop in den _ regel slechts door persoonlijke waardigheid en verstandi- gen raad, maar niet door dwang of geweld, zijn gezag gelden. Gewoonlijk wordt hij gekozen door de meerderheid der geestelijken, en de keus beves- tigd door de meerderheid der leeken. Een raad of kapittel, uit 2 tot 3 geestelijken en even zoo veel leeken , staat hem ter zijde. r In elke bisdom-vergadering kiest men voorts 4 ceestelijken en 4 leeken voor de algemeene verga- dering der Episcopale kerk, in welke over de al- gemeene aangelegenheden beraadslaagd en besloten wordt, b. v. veranderingen in de eeredienst, rege- ling der Zondagsscholen, overzigt. der geboorten, huwelijken en sterfgevallen, stichting van nieuwe bisdommen, betrekking tot andere gezindten, on- eenigheden tusschen de bijzondere bisdommen, enz. GODSDIENST EN KERK. 445 - De algemeene vergadering, sedert 1785 alle drie jaren gehouden, vormt den band tusschen de bis- dommen, en staat in betrekking tot de bisdomver- gaderingen, nagenoeg als het congres tot de rege- ringen der bijzondere Staten. Ook zij heeft twee huizen of kamers; in het hoogerhuis hebben de bis- schoppen zitting, in het lagerhuis de geestelijken en de wereldlijke afgevaardigden. Tot elk besluit wordt de meerderheid van beide huizen gevorderd, en elk van beide heeft het reget van veto. Geen bisschop kan gewijd worden zonder toe- stemming der afgeyaardigden uit al de bisdommen, geen priester zonder door die afgevaardigden te zijn onderzocht betrekkelijk zijne kunde en zeden. In het Engelsche gébedeboek en de 59 artikelen zijn eenige veranderingen gemaakt, 2412 liederen tot kerkgebruik uitgekozen, en de overzetting der psalmen verbeterd; niettemin komt de Amerikaan- sche Episcopale kerk ten opzigte van leer en eere- dienst zeer na aan de Engelsche. Wezenlijk ver- schilt zij daarentegen van deze, daar zij in ’t ge- heel geene voorregten geniet, ten volle van den Staat is gescheiden, en aan de leeken, als gezeoed is, eene zeer groote medewerking in de kerk inruimt. Lj 5. DE METHODISTEN stichtten in 1766 hunne eerste gemeente, maar zijn sedert door onvermoeide werkzaamheid en rus- teloozen ijver zoo zeer toegenomen, dat zij ver- scheidene bisdommen vormen, 7750 gevestigde en bij de 4800 rondreizende geestelijken tellen. De laatsten zenden afgevaardigden naar de jaarlijksche bisdomyergaderingen, en worden ook bij de alge- meene vergaderingen, die om de vier jaren worden gehouden, vertegenwoordigd. Daarentegen vergun- If. 8 414 GODSDIENST EN KERK. 