None
Malatajoer, kaap aan Bomeo^i Zoidkvit, afdeeling Sampit. Zij bepaalt de ba&i tu Mendawei. Malatin, dorp op Java, residentie Djokdjo- karta, afdeeling Mataram W^tan, distrikt ^ man, aan den postweg Tan Djokdjoksrta over Slenan naar Magelang. Malawa, landschap op Celebes, afdeeHssj Noorder-distrikteii of Maros, onder eeaen IUgeaU| Malavali, eiland aan de Nooid-Oostkn Tan Borneo, ^66i de bogt Pabitan. Malawar, sie: Malabar. Malawin, riner in Borneo's Ziuid- Oosterafdeeling, distrikt Doeson Oeloe. Male, spruit der Aroet-riTier in Bonnlj Zuid- en Oosterafdeeling, rijkje Kota Wsrii Mal6, dorp op het eiland Banks, dist Soengei Slan. Mal6, dorp in Borneo's Westerafledi lijk Tajan, aan de riTier Tarang, bevoond dc 360 Dajaks. Malea of Mai eh, berg op Sumatts, dentie Tapanoeli, op de grens Tan de aldeeiil Mandaheling. Maleber, distrikt en gelijknamig hoofd op JaTa, residentie Preanger Regentsel afdeeling Tjiandjor. De onderdistrikten Boeuoet, Rahong, Tjivaroe, Koeloer en sokkan. Het hoofddorp heeft een koffij] huis en is gelegen op 3 palen Tan Tjisndj 3,500 Rijnlandsche Toeten boTen de op; Tlakte der zee. Maleber, onderdistrikt of troep op ht residentie Preanger Regentschappen, afdedi Tjiandjor, distrikt Tjikalong. Maleber, dorp op JaTa, residentie Prean^^e Regentschappen, afdeeling Bandong, dtstrii Tjipeudjed, met koffijpelmolen. Malebo, bergketen en dorp op Java, dentie Kadoe, regentschap Tem&nggong, distnl^ Soemowono. Malebo, dorp op Sumatra, residentie Fa- dangsche BoTenlanden, landscbi^ Batipo. Maleboei, dorp op Sumatra, in de L^* pongsche distrikten, aan de Semmgka-ririer. Maledeng, een der Karimata-eilandeiit ten Westen Tan Borneo, op 1*" 25' Z. Br. ea W 14' O. L. Maleer, onderdistrikt op Java, residentie Preanger Regentschappen, afdeeling SoemadaK, distrikt Singapama. Maleuwan, dorp op Celebes' zoid-vesteiijk schiereiland, landschap Toerat^ra. i fi ■ J MA. 421 Malegia, eeii der Batoe-eilanden, met ge- lijknamig dorp, bewoand door 50 Niassers. Malehy zie: Malea. Maleqers. In den rtdmsten zin wordt de naam ran Maleijers gegeven nan alle volken, die de eilanden ran de Indische en Stille Znidzee, dat is geheel Polynesie, bewonen. In meer beperkten zin verataat men onder dien naam de bewoners ran bet Schiereiland, Tan Sumatra^ Borneo, Java, Celebes en de orerige eilanden des Indisohen Arobipels; echter wor- den er onder hen wederom andere namen Toor vencbillende takken van den algemeenen stam gebezigd. In den HriJttsien zin noemt men thans alleen die volken Maleijers, irelke de ontwikkelde Maleiaohe taal spr^en en de bin- nenlanden van Somatra, het Maleiscbe Schier- eiland en de knaten Tan de eilanden onzes Aichipefo bewonen. Ofschooii de Tolken Tan Polynesie in trap Tan beacbaTing, zeden, gewoonten en taal on- eindig TerschiUen, en niet alien den naam Tan Maleijers willen dragen, is er toch onder hen SCO veel OTereenkorost in ligchaamsbouw, aan- leg, karakter, gebmiken, en zijn Tooral hnnne talen zoo naauw met elkander Terwant, dat men hen Teilig als deelen van ^n ras kan beschouweii, dat naar het meest bekende der daartoe behoorende Tolken, niet geheel zonder reden w het Maleiscbe ras" genoemd wordt. De geschiedenis Tan dit ras en het ontstaan zijner Teraohillende deelen schnilt echter zeer in het duister. QoebreTene oorkonden. ontbreken ge- heely en de OTerleTeringen, die bij de Terschil- lende Tolken Tan Tader tot zoon mondeling worden oTergebragt, zijn Teeltijds met elkan- der in strijd. Daar wij in dit Woordenboek oTer de Ter* schillende Tolken Tan den Indischen Arohipel in Terschillende artikels handelcD, bepalen wij ons hier Terder tot de Maleijers in den itriJki* tten zin. Desen ontbreekt het niet' aan histo- tiache gescfariften (zie de meest bekende opge- somd bij: J. J. DS Hollahdbb, Handleiding bij de becfifemng der MaleiseAe tool* en leHer- kunde, pag. 315 en Tolg.); maar zij wemelen Tan de ongerijmdste fabelen en Terdichtselen en missen Toor de Troegere eeuwen alle aanwijztng van de tijdsorde der gebeurtenissen. Om ze te kenschetsen is het genoeg te Termelden dat zij de ▼oornaamste Maleiscbe Yorstenfamilien Tan Alsxjlnbba den Groote doen afstammen. Eerst met de IS* eenw onzer tijdrekening, den tijd der inToering Tan den Islam onder de Ma- leijers, komt in hunne geschiedenis eenige meer- dere zekerhdd, Tooral ook omdat zij tegeiijk met den Islam het gebmik cbr Arabische tijd- rekening oTcmamen. De oudste ons bekende zetel Tan de Ma- leijers is het eiland 8ama;tra^ en wel bepaalde- lijk de Padangsche BoTcnlanden, waar zij het in hunne legenden zoo beroemde rijk Tan Me- nangkabouw hebbeu gesticht en bewoond. Van- daar Terbreidden zij zich oTer de Terschillende deelen des eilands en schogaken Vorst^n aan de TerschillcDde allengs Terrijzende staten, zoo als : Achin, Pasei, Siak, Indnigiri, Djambi, Palem- bang, Indrapoera^ enz., die steeds de suprematie Tan den Jang di Pertoewan Tan Menangkabonw erkenden. De wezenli^e magt der Menangka- bouwsche Yorsten was echter altijd zeer gering: in de Padangsche Bovenlanden vormde zich al- lengs een aantal Ueine foederatiTe repnblieken, nit de onderlinge aaneenaluiting Tan een zeker aantal kota's ontstaan, en door de gezamenlijke Panghodo^e of Hoofden der stammen (toekoe^g), die de bcTolking dier kota's vormen, bestuurd, en deze soekoe-besturen bekrennden zich zeer weinig om den Jang di Pertoetean, ofschoou zij hem als Leenheer erkenden. Het op zich zelf reeds zoo zwakke Menangkabouwsche rijk werd nog meer Terzwakt door de Terdeeling die in 1680 plaata had. Na den dood Tan Sultan Alif, die oTerleden was zonder regtstreeksche erfgenamen na te laten, Terdeelden drie Opper- hooftlen, alien Tan koninklijken faloede, het rijk onder zich en Testigden zich ie Soengei Tarap, te Soeroasso en te Pagar-roejong, ter- wijl Priangan, de oade hoofdstad des rijks, eenige uren ten Zuid-Oosten Tan Soengei Tarap gelegen, allengs zoo zeer Terliep, dat er naau- welijks eenig spoor Tan is OTergeblcTcn. De TeroTering der Padangsche BoTenlanden door dfi Nederlanders, ten geTolge Tan de oorlogen met de Padries, heeft aan het Menangkabouw- sche rijk den laatsten slag toegebragt. Omstreeks het jaar 1160 Terliet een groot aantal Maleijers, onder den Badja Sbi Tei BoBWANA, het eiland Sumatra, en Testigden zich deels op het eiland Bintang, deels op de zuid-oostelijke punt Tan het schier- eiland Ma- lakka en op het eiland Singapoera. Waar- schijnlijk waren het deze kolonisten, die het eerst den naam Tan Maleijers {Orang Mela- joe], dat is: Tlugtelingen, emigrant en) ontTin- gen. De stad Singapoera werd door hen ge- sticht en werd de hoofdzetel Tan hun gebied. Haar bloei wekte de iJTcrzucht Tan de Yorsten Tan Modjopahit op Java, die na herhaalde aan- Tallen Singapoera, onder de regering Tan Sbi IsKABOBB ScHAH, in 1252 ten Tal bragten. De gCTlugte Maleijers stichtten daarop Malakka, m MA. dat van na af de setd van han rijk was, en breidden sich vandaar over het gebeele sdder- dland uit, dat naar hen Tanak Metajoe genoemd werd. In 1876 nam Radja Temgga, bij zijne iroonsbestijging den Islam aan en den naam van Sultan Mohahxed Schah, tenrijl na hem de Yoraten Tan Malakka ateeds den titel van SmIUm bleren voeren. Saltan Maksozb Schah hechtte in 1860, teir gevolge Fan een hnireUjk, Indraghri op Somatra's Oostkust aan ^nekroon. De Terorering ran Malakka door de Portuge- zen in 1611 had ten gevolge, dat Sultan Ah- KED Schah den setel des rijka naar Bintang overbragt. In 1521 atichtte Sultan Alaoe*!)- Dis Schah op den Zuid-Oosthoek van het Maleiach Schiereiland de stad Djohor, en zijne opvolgers hadden doorgaana op die plaats, la- ter echter veder, eerst bij afwisseli^, einde- lijk gehed, op Bintang hun verblijf. In 172d werd de Boegineache Frins Oxfoe Daxng Ma- BEWA, ter bdooning der diensten, die hij aan den Vorst van Djohor, Sultan SoLSiMAir Schah, bij de herovering van zijna vadera troon had bewezen, tot Onderkoniug {Badja Moeda) van Riouw verheven. Eindelijk stichtte, tegen het einde der 18" eeuw. Sultan Mahhoed Schah III de stad Lingga op het eiland van dien naam, en koos haar tot zijne residentie, geligk er ook zijne opvolgers, tot op den huid^en dag, ge- veetigd zijn. Intusschen werd, na den dood van Sultan Mahmokd Schah III, in 1811, een hevige en langdurige twbt over de troonsop- vol^ng gevoerd. De EngeLsche en Nederland- sche autoriteiten raakten in 1818 in dit ge£chil gemoeid, hetwelk eindelijk in eene verdeeling van het Maleische rijk eindigde, die door het traktaat van 1834 tussehen Oroot-Brittaoje en Nederland bevestigd werd. HoxBEur Schah behield, als Sultan van Djohor, het oppeigezag over de Maleijers op het Schiereiland en op Singapoera, terwijl die op de eilanden beauiden straat Singapoera de suprematie van Abdox*!- BAHHAK Schah, den Sultan van Lingga, zou- den erkennen. Hunne opvolgers bezitten hunne staten als Tasallen van het Britsche en Neder- landsche Qouvemement, weik laatste in 1857 den Sultan van Lingga van de regering ont- zette en zijn oom in zijne plaats op den troon steide, zoo als in het art. Lingga is verhaald. De Maleische staten op Sumatra zijn allengs voor het grootste gedeelte verdwenen, en on- middellijk onder het Nederlandsch gezag ge- bragt. Indragiri wordt echter nog steeds als een leen van den Sultan van Lingga beschouwd ; maar de overige nog aanwezige Maleische sta- ten, 100 ab Achin en Siak, zijn door den val .' van het rijk van Mmaagkaboaw enafhaidid^ geworden, o£Bchoon dit laatste in 1858 de op- perheerschajf^ij van Nederland heeft erkoi Ook op Borneo zijn ondecscheideMBStiieadoa! j Maleische kolonisten gestidit, ofiscbooa vat net I op dat eiland Maleqers noemt, eigcnlqk eci ' mengelffloea is, waartoe sohier aUe eiladJMTtt den Axohipd hunne fagdiagen gdercrd hebbo. Nogtans vormen de Malegera daarvan heft koM- 1 bestanddeel en hebben zij den atenpel kuHt eigenaaidigheid daarop godrukt Sambss a* kende zeLb de suprematie van Djohor toea de Nederlanders het eerst Borneo becpchte&,cBi9| dus ongetwijfeld door Maleijers uithetSdiier- eiland gekoloniseerd. In welke betrdEki]^Bro>| nai, Bandjermaain en aodere Maleiscke statai (^ Borneo tot den moederstaat ataan, ism! der duidelijk. Doch de geaehiedeois vu lOe Maleische staten is in den grand deidfik; de afhankelijkheid van den moederataat woidtdoor] de wijd en zijd verapreide kidoniSn welkni' niet meer dan in naam erkend, en ook is diil afhankel^ke staten zet zich de vcrinbkkt op dezelfde wiyze gedurig verder voort, daaj elke nieuwe vestiging zich ook aia eea iiieiv| staatje consiitueert, dat naar gedurig grooteR onafbankelijkheid atreeft. Meeateriijk is bei gewone beloop d« geachiedenia van de Aixle* sohe staten door J. B. Looah, in het Jo»^ of ike IiuUtut Jrekipeloffo, YoL Y, peg. SU, in de volgeude woorden geachetat: jrDe kiem der Maleische ataten is steeds k bezetting van eene rivier of ee& ririernofid, gemeenlijk door eenige weinige kuisgesioBOi die hun vaderland verlaten hebben, door o&* dernemingszucht, behoefte, ontenedenheidiiMt hun lot of verdrukking aangeapoord. Borger* oorlogen zijn somtyds de oorzaiik van grootere volksverhuizingen, doch altijd ia een Malebdit staat, met zeldzame uitzonderiBgen, eeae ra- zameling van nederzettingea langa de ceres der livieren. De eerste volkpknting vcrd vaak slechts aangevoerd door een Moiisii (schipper), die de rivier als bij toeval be zocht, en den grond vruchtbaar, de opbieosst der bosschen over?loedig, de ligging gsnstk voor den handel, en de inboorli^gea, loo ^ er zijn mogten, 6{ geneigd cm de Tcstigisf van vreemden toe te staan, 6f gemakkdijk te overfaeerschen vend. 6telukt de vestiging, ^ worden andere rivieren in de nabijheid ver- volgens op gelijke wijae beset. De nienve kolonien trekken nu welhaaat de opuei- zaamheid in het vaderland der atichtcrs, m&r altijd talrijke telgen van het vorsteli^ ge- slaeht gereed zgn, de aaavoerd«n van nieuve MA. 4da oadera^miiigtti tot kolonuatie te word^i. Aan eea Tan deaen aaheiikt de Jemg di Fmioevan het bevind oref d« nieuwe Tolkplanting, waar zijne heeradiapiuj onmiddeU^k als op Godde- lijk gesag insteiid erkend wordt, enivaar hij met eene sleohts in naam bestftande afliau* kd^kheid van bet moederland regeert. In vroeger ti}deiL phatsten zicb niet selden Yor- sten en Grooten aan bet boofd van onder- nemmgen, om, gdijk bet beet, nieawe landen le gaan openea {boeta negrie). Eind^jki wan- ncer, na yerloop ran tij^, de nienwe kolonte Tolkri}k en st^ wordt, en de banden van Uoedvenrantsdiap, die bet Opperboofd met de koninklijke fiunilie en den moederstaat verbon- den, meer en meer verswakken, begint sicb de fkolonie als gehedi onafbankeiijk te bescbou- rven, ofiscboon todi, naar bet scbijnt, in scbier ralle Maleiacbe staten eene vage erkenning fvan bet oppergeeag der Jang di Perloewan'a rTAQ Djohor, tbans vertegenwoordigd door den r Sultan van Lingga, wordt aangetroffen." De Maleiacbe Vorsten worden Bddfa, Maha- Bddja en Jamg di Perhewtn genaamd. Indien de Yorat Mobammedaanscb is, wordt bij ge- woonHjk SuUan gebeeten. De Maleiscbe Yorst is altijd een onbepaald alleeubeerflcber en dik- verf een dwingeland, wien de rijkegrooten, nit noes Toor ongenade, niet durven wederstaan, daar bi] dengeqe, dien bij als wederspannig be- »houwt, met gevangenis, berooving van goe- derea of van bet leven straft. De grooten of edelen wotden Orang kaja of Orang bangsawan genaamd; op Sumatra beeten xij ook Daioe en staan aan bet boofd van stammen of dorpen. Over veneheidene dietriktoi ataan somtijds PMgkani. De troonopvolger voert den titel Tan Radja Moeda. Hit de Orang kaja kiest de Vorst zijae rijkaraden, die MatUri genaamd wor- den. De boogste in rang onder ben is door- g«u}8 de vertronweling van den Yorst, en kan «ls eerate Miniater of lU^ksbestierder bescbonwd vorden. Over de belangrgkste xaken wordt eijn nad door den Yorst ingeroepen ; bij draagt den titel van Ferdana Maniri en wordt soma ook ^^Mfoerni en Maharadja genaamd. In regts- taken, die door den Priester onderzocbt en aan de litspnak van den Kboran getoetst worden, Ijeeft bij dikwerf eene overwegende stem. Op ^ T(^ de B^Mdahara of Scbatbewaarder des Vorsten, die tevens met de zorg voor de leveos- middden en wapenen der khjgsmagt is beiast. ^ Ylootvoogd draagt gewoonlijk den naam van Lakktmdna of Fangltma-ldui, en de Bevel- bebber des legers dien van Tomonggang, De Sjaibeiidar is een Hoofdambtenaar, die met de bandelszaken en de regeling der inkomende en uitgaande regten beiast is. Over de provincien staan Hoofden, die den titel van Pangltma voe- ren; over ieder distrikt staat een Fanghoeloe. De Hoeh€bdlang*9 vormen de lijfwacbt des Ko- nings en kunnen als adjudanten worden be- sobouwd, daar zij zijne bevekn nitvoeren. De vassalen beeten Hamba radja. (koningskneobten) en de onderdanen RajtU. Eene booge geboorte is alleen niet voldoende om in eene gewigtige betrekking geploatst te worden en verdienste komt slecbts in bijzou- dere gevallen in aanmerking: bet indringen in 's Yorsten gunst is bet middel om bevorderd te worden, en wie bet meest zijne neigingen weet te bevredigen, slaagt bet best in bet be« reiken van sijn doel. Bij de uitapraak in regtszaken wordt bij, die den boogsten rang of 's Yorsten giuist of die van voorname ambtenaren bezit, veelal in Let gelijk gesteld, waaruit natuurlijk voort- vloeit, dat een mindere zicb niet dan in den boogsten nood over zijnen meerdere beklaagt. Wanneer bet onregt al te zeer in brt oog zou loopen, wordt de zaak op de lange baau ge- scboven en soms twintig ja dertig jaren sle- peaide gebonden. Tot afgezanten benoemen de Maleiscbe Yor- sten dikwerf geslepene en listige rijksgrooten, die in last bebben om zicb in de gunst van bem te dringeo, tot wien zij worden afgevaar- digd, ten einde van lieverlede meer en meer veld op bet terrein der staatkande te wiunen. Deze afgeaanten beeten Oetoetan of Soerohan, en brengen de brieven over, die in gele, lang- werpige, zijden zakjes genaaid sdjn, op wdke bet adres is vastgebeobt. De inkomsten der Yorsten bestaan in een gedeelte van den oogst; bovendien g^iet de Yorst aanzienlijke inkomsten van de inkomende en nitgaaude r^en, die doorgaans twaalf a vijnien ten bonderd bedragen, en dikwerf zeer willekeurig en ongelijk gebeven, verboogd of verminderd worden. De Maleiscbe Yorsten spreideu gewoonlijk veel uiterlijke pracbt ten toon en verscbij- nen zelden in bet openbaar zonder door een aauzienlijk getal bovelingen en rijksgrooten vergezeld te worden, die alien bunne volge- lingen bij zicb bebben, zoodat de stoet van eeuen Yorst soms uit eenige bonderden die- naren kan bestaan. Allen zijn dan fraai uit- gedost en de Yorst zoowel als de voor* naamste staatsofficieren scbitteren bij zooda- nige gelegenbeid van goud, diamanten en edelgesteenteu. mi De stnffen, die volgens den Kfaoraa reeds wreed en onmenschelijk zijn, worden door de Maleisohe Yorsten veeltijds nog verzwaard en afschuwelijker gemaakt. Diefstal wordt met het kappen van een of meer lederoaten ge- straft; soms wordt de dief eenigen tijd aau de armen opgehangen met een zwaar gewigt aan de Yoeten. Overspel wordt Yeelal geatraft door den gehoonden editgenoot zelven, die loert op zijnen beleediger^ ten einde hem overboop te steken. Zelden wordt de schuldige door zijne £ftmilie in beschermlng genomen, maar dikwerf aan de betrekkingen van den beleedigde over- geleyerd, die hem op een plein in eenen kring plaatsen. Hij ontvangt aldaar een wapen en als hij er in slaagt, om zich eenen doortogt door de hem omringende gewapende personen te ba- nen, ia hij van verdere yenrolging ontheven; docb venial wordt hij terstond in stnkken ge- houwen en zijn lijk zonder eenige plegtigbeid b^raven. Straatrooverij en huisbraak worden met ver- drinken en het aanranden van eenen geestelijke met leyend verbranden geboet. Moord wordt veelal met het betalen eener boete gestraft, die naar de geldswaarde van den vermoorde bepaald wordt; hoe hooger in rang de versla- gene is, des te hooger is die boete. Somtijds wordt de moordenaar, indien hij noch zijne fa- milie de bloedschuld betalen kunnen, noch aan- uemen om die eenmaal te betalen, met den dood gestraft en in het openbaar gekrist. De bloed- schuld gaat op de nakomelingschap over en er zijn voorbeelden, dat daarover dertig jaren na het plegen van den moord processen gevoerd zijn. Het makeu van schulden wordt soms met gevangeois, doch veelal met pandelingschap gestiaft. Zij, die om schulden bij anderen dienstbaar zijn, worden pandelingen geuoemd en moeten daarvoor, naar gelang de schuld grooter of kleiuer b, een grooter ot kleiner aantal jaren arbeiden; daar dc schuldeischer dikwerf eenen pandeling in dienst wil houden, leent hij hem gedurig geld, ten einde voor te komen, dat hij zijne vrijheid herkrijge. In het algemeen treft de straf de boosdoeners uit de geriugere klasse; de grooten hebben te veel invloed om zich om de wetten te bekreu- nen, en het b^iusel, dat het vonnissen van aauzieulijkeu den eerbied der minderen voor hen zou verzwakken, is oorzaak, dat zij onge- straft groote misdrijven kunnen plegen. Door deze ongelijke toepassiug der wet gevoelt zich de geringere klasse verlaagd ; immer tegenover hoogeren in het ongelijk gesteld, wordt bij haar het gevoel van zedelijke waarde verdoofd. En niet zdden zinkt aj tot dea lagen larap der dieren, ziet geene betere toekomst op avnde te gemoet en vreest het misdrijf niet, dat de kans aanbiedt, om, bij het pl^en of na het ontdekken, van een rampzalig bestaan berrijd te worden. Het bestuur van eenen MaLdschen Vorst, die gebeel onafhankelijk is van eenig Europeesch Gouvernement, is maar al te dik- werf eene brou van rampzaligheid voor zijne geringere onderdanen, zoodat het voor die be- volkingen waarlijk een zegen mag heeteo, dat het Nederlandsch Gouvernement in den Indi- schen Archipei al meer en meer zijnen invloed aan de Maleiache Yoraten doet gevodeo en door zijne vertegenwoordigers aan hunne wi]l^ kenrige en onteerende straffen paal ea pedsi stelt^ ja reeds regtbanken heeft ii^voerd, &i zonder aamden. van persoon regt apreken eo vonnissen. In de 13« eeuw werd het Mohammedaanaciie geloof bij de Aialeijers ingevoerd; v66t dies tijd waren zij Boeddhisten. Hunne godsdirast- pligten worden door hen geirouw waargcnonien. Door hunnen uitgebreiden haudel zijn zij met de meeste Oostersche volken in aanraking g^ komen en hebben hunne taal in de Indiscbe gewesten verspreid, zoodat deze tegenwoordig zoo algemeen is aangenomen, • dat men hur bijna in den geheelea archip^ kau gehraileo, en ter^ de lingua franca van Indie mag noemen. Zij wordt met Arabische kaiakters gescbreven. De letterkunde is over het gebeel onbeduidend, doch zij bezittea eenige dicbt- stukken, die niet van verdienste ontbloot zijo, en de muzijk wordt door hen zeer bemlDd. De Maleijers hebben zeer goede vormogens eii zijn een zeer handeldrijvend en zeevarend Folk. Zij zijn klein van gestalte, gespiord en vd- gevormd, bruin van kleur, doeh niet zoo doo- ker als de Javanen. Hun haar^ dat de maiuwu kort en de vrouwen lang dragen, is zwart Zq bezitten eene groote mate van trotachhdd, aj& lui, vreesachtig, onverschiUig, ongeroelig, ja* loersch, wraakzuchtig, bedriegelijk en wreed, en achten het leven van hunnen. medemensck zeer weinig. Aan roof, verraad en moord sfn zij zeer gewoon, ofschoon zy met die eigen* schappen vriendelijkheid en beachaafdheid paren. De Male^ers in de binnenlaudeiL van Sunatn bezitten, niettegenstaande zij van de kiut- Male^ers sonunige ondeugden hebben oTente* nomen, toch ook vele deugden. Zij zijn mild, vreedzaam en verdraagzaam, matig in spijs ea drank en uitermate gastvry, zoodat sg alles zullen geven wat zij kunnen opdisschen. De Maleijers worden in twee klassen rer- MA. 485 deeld, als de Orang Darai, die op het land voneu, bandelaars, landbouwen of handwerks- liedea ajn, en de Onmff LanU^ die met hun gezia verblijf in Taartuigen hoaden en meestal het beroep Tan yissohers of seelieden uitoefenen. Het hoofdroedsel der Maleijen is rijst en Tisch, die venoh geroosterd of wel gedroogd gegeten wordt; Toorts gebmiken zij groenten, rruchten ea bij • feestetijke gelegenh«len buffel>, koeijea- en geitenvleeach. De woningen der liide^ers zijn op palen van 4 tot 8 Rijnland- scbd roeten boren den grond, nit planken of ba^oe gebouwd, en gedekt met aiap of som- vijlen gebeel nit aiap lamengesteld. Be hni- KBL der Yorsten en Grooten, yoornamelijk in den Riouw-Arcbipel, aja meest van steenen gebouwd en met pannen gedekt. Alle Malei- tf^t woniiigen njn door vnioktboomen be- sdiaduwd. Het Maleuohe Tolk was yroeger een magtig Tolk, waanran de verre yerbreiding hunner taal en honner vestigingen, de stiohting hxuiner trooneD en heerschappijen en de gonden wer- ken nit vorige tijden sprekende bewijzen zijn. Maar sedert de Portugezeu Yasco ]>£ Gajia, AiKsmA en ALBUQinsQinE met bunne vloten in de Indische wateren yerscbenen, zonk vel- dia de grootbeid der Maleisohe staten in bet niet. Sedert de yeroyeringen der Portugezen in de 15* en 16* eenw is de Maleisobe natie niet meer wat zij weleer was : baar moed is in vrukzucbty baar ijyer in onyerscbillige traag- heid, haar rijkdom in armoede ontaaid. Literatuur over de Maleijers, Zij is zeer uitgebreid en yerspreid in zulk eene menigte gescbriften, dat eene eenigzins voUedige opgaye daaryan onmogelijk is te acb- ten. Zij zou ons bovendien grootendeels buiten bet terrein yan Nederlandscb Indie verplaatsen, daar het Maleiscb Schiereiland en Singapoera tlmos tot de yoomame zetels yan bet Maleische volk behooren. Scbriften als: P. J. Bbgbib, The Mal^att Fenmauia, embracing ike hietofy, mauert atid CMsiome of the inAabHanis, poliiici, natural kiiiarg, etc., Yepery Mission Press, 1835; T. J. NxwBOU), FolUieal and eiaiieiical aeeounU of the British eetUemente in the Straits of UaiaecOf wUk a history of the Malayan Sta- ff* M the Peninsula. London, 1839. 9 Yol.; Sh. OsBOUff, Qttedah or stray leaves from ajom'- wU u Malayan waters, London, 1857; Dr. YyoK, Six months among the Malays and a year in CkiiuL London, 1855; J. D. Yauohah, Notes M ike Malays ofFinang and Promnce Wellesley, in het Jonm* ofjlhs Ind, Archip. New Series. Yol. II, (1857), p. 115—176; J. R. Looah, Manners emd enstowu of the Malays, in bet Jonm, of the Ind. Jrchip.Yol III,,(1849), p.274--286 ; Yol. lY (1850), p. 433^435, en onderscbeidene andere stukken in betzelfde tijdscbrift, beyatten een scbat van wetenswaardige bijzonderbeden oyer dit yolk, die tot Nederlandscb Indie yaak in de naauwste betrekking staan ; maar kunnen tocb niet tot de literatuur oyer Nederlandscb Indie gerekend worden. Yoor bet oyerige is de literatuur oyer de Maleijers, deels bij die oyer Nederlandscb Indie in bet algemeen, deels b^ die oyer de bijzoudere eilanden opgegeyen. De meeste algemeene werken oyer den Indi- scben Arcbipel, met name die yan : Yalsvtijii, Ckawfubd, Roobda van Etsinga, St. John, enz., bandelen ook uitvocrig over de gescbie- denis, zeden en gewoonten der Maleijers. Op- stellen als dat over: De instellingen der Ma- leijers in de Padangsche Bovenlanden, in bet Tijdschr. v. h. Bat. Gen. Dl. lY ; en de Verta* meling van overleveringen van het rijk van Ma- nang-KabomOy in bet Indisch Jrchief Dl. Ill ; of als de: Bijdragen tot de kennis der Maleijers, in bet Tijdschr. v. N. I. Jaarg. 1853, Dl. II, zoeke men bnder de: Literatuur van Su- matra en Borneo, Yoor eene grondige, we- tenschappeUjke kennis der Maleijers, uit etbno- logiscb en linguistiscb oogpunt, viudt men be- langrijke bijdragen in de Inleidingen tot de Ma- leiscbe spraakkunsten van Mabsden en Gjblaw- ruKD, in Logan's Ethnology of the Indo'PaciJle Islands in bet vierde en volgende deelen van the Journal of the Indian Archipelago, en in het tweede deel van "W. von Humboldt, Katci- Sprache auf der Insel Java. Ook mag men bierbij voegen : J. Bjgo, Bespiegelingen over de Maleijers, in bet Tijdschr. v. N. /., Jaarg. YI, Dl. U, bl. 222—246. De Maleische taal werd door de Europeanen, sedert bunne komst in Indie vlijtig beoefend. Het zou nutteloos zijn bier gewag te maken van de eerste zeer gebrekkige proeven van Woordenlijsten, Spraakkunsteo, Bijbelyertalin- gen en dergelijke, te minder daar eene vrij vol- ledige opsomming der verschillende werken door Europeanen over de Maleische taal geschreven, voorkomt in J. J. de Hollandeb, Handleiding bij de beoefening der Maleische taal- en letter- kunde, bl. 345, en de proeven van bijbelverta- ling zeer volledig zijn opgegeven in de Malei- sche Boekzaal, die een aanbaugsel vormt tot de Maleische Spraakkunst van G. H. Webndlt. De bruikbaarste werken, waaruit men de Maleische taal- en letterkunde kan leeren ken- I nen, zijn de volgende: 496 MA. 0. H. Webndlt, MaieUche Spraakhnui uU de ei^en sehriflen der Maleijers ap^emaaki, Am- sterdam. 1736. (Met weglating yan de Yoor- rede en de MmleUche Boekiaal als aanhang- id bij h^t verk gevoegd en met Tele ver- anderingen op nieuw nitgegeven door C. VAir Ajcgelbeik. Batavia. 1823.) J. LsYDEir, Bise^ o» the langrtagei and the li- terature of tke ffindoe^Chinese naOons {Ana* tic EeeearcAes, Vol. X). W. Mabsden, Grammar o/ the Malayan language. Lond. 1812. (In tegenoTer elkander gedrukte Hollandsche en Fransche Tertaling, nitg^e- ven door C. P. J. Elout. Haarlem. 1824.) W. Mabsden, Dictionary Malayan and English, and SngUsh and Malayan, London. 1812. (G. F. J. Elout, Maleisch, Nederduitsch en Fransch Woordenboek, alsmede Nederdnitseh- • Maleisch en Franxch-Maleiich Woardendoek, gerolgd naar Maesdest. Haarlem. 1826.) P. P. RooBBA YAK Eysikga, NederdttUtck en Maleiich en Maleisck en Nederduitsch Woor- denbock. Batayia. 1824, 1825. Maleisch- Nederdnitseh Voordenboek yan M. Leijt- DEKKEB, nitgegeyen door D. Lentigo en J. D. G. ScHAAP. Baiayia. 1832. (Onyoltooid ; y^. Tijdsehr, v. N, I. Jaarg. VI, DL n, bl. 46-48.) A. A. £. ScHLEiEBMACHEB, Grammaire Malaye, geyoegd achter zijne Yerhandeling : l>e Pin- fivence de fecritwre sur le language, Darm- stadt. 1835. ]^. P. RooBBA VA» EYsnroA, Beknopts Malei- sche Spraakhtnst en ChrestomatMe, benevens een voUedig Maleisch- Nederduitsek Woorden- boek, met Ttaliaausch karakter, Breda. 1839. P. P. BooBDA yAW Etsinoa, Mgemeen Neder- duitsch- Maleisch Woordenboek, in de ho/-, volks- en lage taal, 's Grayenbage. 1855. J. Cbawttjbd, Grammar and Dictionary of the Malay language^ taith a preliminary disser- tation, London. 1852. 2 Vol. J. J. DE HoLLANDSB, HondUiding tot de kemUs der Maleische tool. Derde druk. Utrecht. 1856. J. J. DE HOLLANDEB, ffandlciding bfj de be- oefening der Maleische taal- en letterkunde, voor de Kadetten van alls toapenen, bestemd toor de dienst in Nederlandsch Indie» Tweede druk. Breda. 1856. W. A. P. RooBDA VAN Eysiuga, Niouwe Ma- leische Spraakkunst, benevens een Maleisck en Nederduitsch Woordenboek, Nieuwediep. 1856. P. P. RooBDA VAN Eysinga, Noodzokelfjk Hond- Woordenboek der Nederduitsche en ktag-Malei- sche taal, Elfde drnk, bezorgd door W. A. P. RooBDA VAN Etsinga. 's Gravenhage. 1857. W. Robinson, An aiteu^i to ehtddaie ike pru^ eiples of Malay orikography. 'Font Marlbovragh. 1823. (Yertaald door E. NBnacHZE, ondsr den titel: BrOeve M opkeldering vat^ de yron- den der Maleische spelling. Batavia. 1855.) A. B. COHXN Stuabt, Benige opmerkis^ en bedenkingeM naar aanleiding der Proew tot cpheldering van degrondem der MM- soke spelling, door W. EoBtvsoB {Tifdteir. V, k. Bat. Gen. DL VI, bL 37—56.) £. Nbtscheb, Antwoord op Eenige cpmsr- Hngen en bedenkingen {Tffdsekr. v. h. Bet, Gen. DL VI, bL 156—166). R VON Dewall, Onlifferp van een MMsd IToordenboek en eene Maleische Spraakkunsi. Batavia. 1857. (Ook in het f^dsekr. v. I. Bai. Gen. Dl. VI, bl. 535—672.) A. B. Cohen Stuabt, Eemge opmietkinym naar aanleiding van ket Oniieerp vanfi. VON Dbvall {Tijdtehr. v. A. Bat. Ga, DL VII, bl, 287—331). H. VON Dew ALL, Aniwoord op Benige t^- merkingen (Tijdsckr. v. A. Bat. Gen. DL Vm, bl. 327—440, en bL i—Lzn; DL IX, bl. 420—424). (NB. Een wederantwooid van den Heer A* B. CoBXN SxuABT nl in het elfde deel van genoemd Tijdachnli vorden opgenomen.) J. PiJNAPFBL, Over het Arabiseh-MaUiseke M- phabei (Tijdsekr. v. h. Delflsck Insiitwi, Kieuwe Volgreeks. DL UI, bL 229-*243]. R. Fbiedsaich, lets over ket sekrift derMaUtjen {Tijdschr. v, h. Bat. Gen. DL II, bl. 471—479). Over de letterknnde der Maleijers raadpl^e men, behalve de Maleische Boekzaal van Web5- DLY, Leyden's Essay en bet tweede en derde deel (Letterkunde en Leesboek) van J. J. si Hollandeb's Handleiding bij de beoefening der Maleische taal- en letterkunde, die sdlen reeds boven vermeld zijn, vooral: J. J. DE HoLLANDXB, lots ovor de Moleisehe pocsj {de Gids voor 1849, Meagelwerk, bL 193— 2Si). J. J. deHollandeb, De Maleiseke proia-Hiera' hsarideGids voor 1847, DL I, bL 533—554). K DiTLAUBiBB, Catalogue des mamascrits MeU^ appartenant a la bibliotkegue de la Seciete royale Asiatique de Londres {Joamal Asiati^i 1840, Juillet). H. Neitbbonheb van dee TuiTXf Catalogmie Maleische Manmeripten te Louden (T^ibtk. V. N, /. Jaarg. 1849, DL I, bL 365-400). £. Jacqubt, Bibliotheque Msde^ {Joarnal Jm- ti^, 1832, E^vrier et Mara); Addilions, IbkL 1832, D^eembre, et 1833, Janvier). MA 487 JL JkiiVBTSK, Mhtoire, letires et rapports, re- Mfi (tu cowri ie langues Maktye et Jawl- 9giie,/tti i ia hihUoHiefue royale peudani les miMki 1840--184S. Paris. 1843. A. MzuBsiHGis, J. PuKAPPZL en J. J. BX HOL- LAHDEB, MaieUtk he^oek vo&r eers^effinnen* den en meergevorderdm, Leidea. 1S48 — 1857. 5 Stukken. E. DuLAtJBiER, Ckrestamatkie Malaye. Paris. 1855. h Fascicule. Door dese gaohriftexi kan meu zich een toI- ledig overzigt Terscbaffen van de bekende yoort- breDgsdeE der Maleiache letterkunde, alamede Tan de uitgegeven teksten en vertalingen, mits men daarbij Yo^e de in het Maleisch uitgege- veo of Tertaalde stukken, die in de latere dee- len ran ket Journal of the Indian Archipelago en het Tijdschrift van het Bataviaasch Genoot- tch^ Toorkomen. Daar, ten gevolge van de groote Terbrei- (fing der Male^ra als kolonisten en handelaars, hanne taal, o^boon in zeer yerbasterden en plaatseKjk versdiillenden vorm, als soogenaamd laag Maidsch, tot aUe knsten van den Indi- 8chen Arofaipel was doorgedrongeo, hebben de Boiopeanen, bij bnnne komst in Indie, baar tot bet gewooe middei van gemeenschap met de inlaDders gemaakt, daarbij tevens zelven niet veiiiig tot haiar verder bederf bijdragende. Ook tot Terkondiging des Evangelies bediende men zich, ten tijde der Oost Indiscbe Compagnie, uitsluitend van bet Maleisch. Hieruit verd al spoedig de wenscb naar eene Maleisebe bijbel- Tertaiing geboren en TerschiUende zeer gebrek- ^ige proeven zagen acbtereenvolgens bet licbt. Men had ziob bij deze proeven doorgaans van het laag Maleisch bediend, en toen Letdskkxu zich ia zijne ToUedige Maleisebe bijbelvertaling- (1685—1701, door yam dbh Voaic in 1701 ▼oltooid), Tan bet hoog Maleisch bediende, ont* stond over het gebmik der beide taalyormen een hevige en langdurige twist, waarbij zich Tooral de beroemde Fs. YABXHTiJir als voor- stander van bet laag Maleisch deed kenuen, en zclf eene btjbelyertaling daarin vervaardigde. Deze geschillen badden ten gevolge, dat noch <ie ^ne, nocb de andere vertaling gedrukt werd. Eindefijk werd in 178S eene oommissie benoemd, om den arbeid van Lktdekkea te herzien; en nadat deze bare taak bad geein- digd, werd de hoog Maleisebe vertaling in het moederland met Romeinsche karakters gedmkt. Het Nieawe Testament sag in 1781, bet Oude in 1733 het licbt De zeer merkwaardige ge* schiedenis deser bijbelvertalnig is nitvoerig ver- haald door W. R. vav Ho%veXiL, De Maleteehe bffbelvertaHng, een monument pan den ffodtdien- stiffen gin onzer vaderen, in bet Trjdsehr, ter hevordering van Christ, zin in N. I, 1846, vbl. 83—127; tergl. nog Tijdschr. v, N. L Jaarg, VIII, Dl. IV, bl. 229—234. Een herdruk der genoemde vertaling, in Arabisch karakter, verscheen te Batavia in 1744^1758, in 6 Dedien, terwijl zij, op last van het Nederlandsch Bijbelgenootscluip en on- der toezigt van den Hoogleeraar J. Willmet, in 1820^1824 met Arabische, en in 1823—1826 met Romeinsche letters op nienw te Haarlem werd in het licbt gegeven. Ofischoon deze D^eisebe vertaling, voond in de Molnkken, waar de inlandscbe Christenen nit en door baar tot de kennis van het Ma- leisch gebragt werden, met vnicht wordt ge- bniikt, is zij voor de meeste Maleisch-sprekende Christenen onverstaanbaar, deeb wegens de taalsoort en het gebruik van vreemde woor- den, deels omdat zij het oorspronkelijke meer op den voet volgt, dan de aard der Maleisebe taai toelaat. Deze gebreken werden in het Ucht gesteld o. a. door: RoBiirsoK, in de Inleiding tot zijne Proeve over de Maieisehe spelling^ bl. 31 — 42 der Nedo-kndsche vertaling; J. P. G. Bbumund, De Maieisehe Christenen hebben gee- nen BijbH (Indiana, Dl. I, bL 169—180) ; H. Neubboithek van deb Tuuk, lets over de hoog Maieisehe hijbelvertaUng {Tijdsekr, v. h, Delftseh Instituui, Nieuwe Volgreeks. Di I, bl. 171—188). Het is dns niet te verwonderen, dat ook in later tijd onderscheidene proeven aijn genomen, om de Maleisebe Christenen van eeeen meer verstaanbaren Bijbel te voorzien. De meest be- kende is eene vertaling van het Nieawe Testa- ment ten beboeve der gemeente te Soeraixija, in 1853 te Amsterdam, op kosten van het Ne- derlandsch Bijbelgenootschap, herdrukt^ ooder den titel: iSagala Soerat Ferdjandjior Bahroe enake toehan kita orang Jesus Kristus. Andere soortgelijke proeven hebben te Singapoera het licbt geaieu, en vooral verdient met onderschei- ding het werk van Keasbery vermeld te worden, in 1853 aldaar onder den titel: Kitab AlJkndns, iya itu Ingil Mmasch Tuhan Jkami gedrukt; maar niet eene voldoet geheel aan de bestaande be- boefte, waarom thans door het Nederlandsch Bijbelgenootschap ijverige pogingen worden aan- gewend, om eene geheel nienwe, m zuiver Ma- leisch gescbreven en zoo veel mogelijk alge* meen verstaanbare b^dvertaling tot stand te brengen. Malelftli, dorp op Sumatra, residentie Pa- 498 MA. dangsclie Bovenknden, distrikt Lima Badak, aan den westelijkeu roet van den berg Singa- lang. Het ligt 2,400 Rijnlandache voeten bo- ren de oppervlakte der zee, in eene met koffij en rijst bebouwde landstreek. Er groeijen bier Tele kokos-, jinang- en ffr^-boomen. Maleler, zie: Maleber. Malelo, berg op Sumatra, resideutie Pa- dang, op de grens dec distrikten Poengasan en Ajer Adji. Malom, rivier in Borneo's Westerafdeeling, rijk Sambas, landschap Slakkouw. Malembongy sie: Melamboeng. Malenkaiy dorp in Borneo's Zoid- en Oosterafdeeling, in Doeson en Bekompai, aan de Siong. MalenoB, dorp op Celebes, residentie Ma- nado, in de Minahassa, afdeeling Amoerang, distrikt Tombassian, bewoond, in 1852, door roim 180 siekn. Malewang, glarangschap op Celebes, Zui- der-distrikten, regentschap Polongbanking. KCalewang, spruit van de rivier Am oniapon Besar, in Borneo's Zutd- en Oosterafdeeling, Yoormalig rijk Bandjermaain. Mali, dorp in Borneo's Westerafdeeling, rijk Sintang, landscbap Sapauk, aan de rivier Tapoen. Mallan, dorp op Java, residentie Kediri, regentschap Trengalek, distrikt Ngasinan. Malieng, zie: Maling. Malik of Simpang Kiba, afdeeling op het eiland Banka, in het distrikt Soengei Slan. Zij bevat 9 dorpen en ongeveer 350 zielen (Bankanezen). Malikan, eilandje aan Java's Zuidkust, aan de Zuidzijde van de residentie Bezoeki, op lis** 32' 0. L. Malikoe, dorp op Celebes, residentie Ma- nado, in de Minahassa, afdeeling Amoerang, distrikt Tombassian. Het is bewoond door een 370tal zielen. Hier is in 1859 een gebouw Yoor school- en kerkdienst geheel uit vrijwiliige bijdragen der bevolking opgerigt. Malilir, dorp op Java, residentie Samarang, afdeeKng Salatiga, distrikt Ambarawa. Malimbe, eiland aan Celebes' Oostkust, in. de bogt van Tomini, tot de Schildpad-eilanden behoorende. ' Malimbing, beek op Java, adsistent-resi- dentie Kravrang, distrikt Wanajasa. Malimbo, een der Saleijer-eianden, ten Zuiden van Celebes. MaliznpOy dorp op Java, residentie en re- gentschap Cheribon, distrikt Beber. Malinan, meer in Borneo's Zuid- en Oos- teraHdeeling, bij de riyier ran Koetd, q) 8* 32' N. Br. Malindar, heuvel op Sumatra, residentie Padangsche Biovenlanden, landsoliap Bondjol. Malindoe, rivier op Sumatra, residentie Padangsche Bovenlanden, die, met de Padang Boeboe rereenigd, in de Alahan Pandjang valt, Maling, eiland in den Molukscben Ardiipel. tot de Tenimber-eilanden behoorende, ten Nooi- den van Timor Laut, op T IC Z. Br. en 13r SO' 0. L. Maling, dorp in Borneo's Westerafdeeling, rgk Sintang, aan de rivier Kapoeaa. Maling, berg op Java, residentie en re- gentschap Banjoemaas. Malingi, zie: Malimbe. Malinoh, heuvel in Borneo's Zuid- en Oosterafdeeling, nabij de Riam Kawau, is Bandjermasin. Malinoh, dorp op Celebes, residentie Ma- iiado, in de Minahassa, afdeeling Amoerang, distrikt Romohon, bewoond door een Utiii zielen. Malinsam, dorp in Borneo's Westenf- deeling, distrikt Soekadana. Malintang, 5,000 voeten hooge berg en dorp op Sumatra, residentie Tapanoeli, afdeeling Mandaheling. In den omirek wordt gond ge- vonden. Het dorp telt een 30tal hiuzen en ligt 4^ Rijniandsche voeten boven de zee. Malintang, benaming van vier dorpen op Sumatra, residentie Padangsche Bovenland^, landschap L Kota's — landschap VI Kota's, tan het meer Manindjoe — landschap XX Kota's ~ en landsohap X Kota's, aan den oosteiijken oever van het meer der X Kota's. Malintang, berg op Sumatra, restdeatie Padangsche Borenlanden, op de g^nsm der landschappen Mabekh en Pankalan Indalang. Malintang, dorp op Sumatra, resideotie Padang, zuidelijke afdeeling, distrikt Sikoet Malintang^ distrikt op Sumatra, adsisteit- residentie 'Benkoelen. Malintang, berg op Sunuitra, landschap Korintji. Malintang, berg op de Westzijde van het eiland Qroot Karimon, residentie Rioaw, alwasr men veel tinerts vindt. Malintang Djoeloe, dorp op Sumatra, re- sidentie Tapanoeli, distrikt Groot Mandahchnf. Malio, dorp in Borneo's Zuid- en Oosto- afdeeling, distrikt Mengkatip, aan de rivier Barito, in 1857 met 3 huiaen en 20 invo- ners (Mohammedanen), die van Nagan afkoia* sttg zijn. Malipakkan, dorp op Java, totdehoc^- MA. 439 plaats Soenkarta behooreade, ttuuchen de mier F^p6 en den weg oaar NgawL Maliflen, ririer in Borneo's Zuid- en Oos- terafdeeliug, distrikt Kahajan Oeloe, welke in de Meoobing valt. Malloewa, sie: Ombaai. Halo of Ambalo, mier in Borneo's Wes- teniileelmg, in het Noorden van bet rijk Sin- tangi in een f^jknamig distrikt. Zij heeft haren oorsprong op de grenzen ran bet rijk Borneo of «Broenai, in bet Batang Loepar- geber^«. Zij is breed en Trij diep en treedt bij hoogen waterstand menigmaal buiten bare oevers. Zij outlast zich in de Kapoeas, nabij een gdijkuamig dorp. De oevers sijn door Dajaks bewoond, wier getal op ongereer 8,000 irordt geschat. Zi} moeten Teel van de lager wonende Dajaks verscbillen. Halo, twee dorpen op Java, residentie Rem- b&ng, aideeling Bodjo Negoro, distrikten Singa- ion en Tinawoen. Eene gelijknamige tabaks- ondememing is in Kembang gelegeu, toebe- hoorende aan den Heer J. Roelops, met eenen aanplant van 150 bouws (1858). Kalod, rivier in Borneo's Zuid- en Ooster* afdedmg, rijkje Kota Wariugin, welke zicb in de Tinkakp ontlast. Maloea, dorp op het eiland Timor, zijnde de verblijfplaats yan den Portugeschen Gou- Temear. De omtrek is bedekt met mais- en tabakstuinen. Haloea, onbewoond eilandje in den Mo- lukschen Archipel, bij bet eiland Saparoea. Maloea, sie: Ombaai. Maloeau, dorp op de Noord-Westknst yan bet eiland Ceram, onder Hila. Maloean, dorp op Jaya, residentie Soera- ^arta, afdeeling Soekawati W^tan, distrikt Wi- rokog. Maloedoe of Kinibaloe, distrikt op Borneo's Noord-Oostkust, tusscbcn 5' 41' en P N. Br. Het beboort den Sultan Tan Sollok en is volkrijk en yrucbtbaar. Het levert oyer- ▼loed ?an roian en rijst en is beroemd door zijne ToortreffeHjke kamfer, die in China zeer gezoeht is. De kusten leyeren yeel scbildpad van de beste soort en de bosscben aanzienlijk veel was. Men yindt er ook heerlijke pijnboo- ^^i die groote masten leveren en in China danr betaaid worden. De baai yan Maloedoe, op 6' 40^ N. Br. en nc** 55' 0. L. gelegen, is 30 mijlen lang en * tot 6 mijlen breed en ontvangt het water van onderscbeidene kleiue riyiercn. De diepten ajn middelmatig, met goeden ankergrond op Tele pkatsen. Maloeka, distrikt en rivier in Borneo's Zuid- en Oosterafdeeling, landschi^) Tanab Laut. Maloeka heeft een eersto inlandsch Hoofd. Maloeka, riyier op de Zuidkust van het eiland Ceram. Maloekai, dorp in Borneo's Zuid- en Oos- terafdeeling, afdeeling Doeson en Bekompai, diatrikt Siong, met een 40tal inwoners. Maloeloe, riyier en dorp op het Sandd- hout-eiland. Tusschen de riyier Maloeloe en de MaudjeH is, aan den Zuid-Oosthoek yan het eiland, een nitstekend rif, op eonen yerren afetand in zee gelegen» waarop wel eens een schip is yergaan. Maloeoiy rivier in Borneo's Zuid- en Oos- terafdeeling, distrikt Siang Moeroeng. Maloitn, dorp in Borneo's Zuid- en Oos* terafdeeling, distrikt Kahajan Hir, aan de Me- nohing. MalokOy berg op Jaya, adsistent-residentie Bnitenzorg, distrikt Parong. Malokopa, een der Pagei-eilanden, ten Westen van Sumatra, met een SOtal zielen. MalokoWy riyiertak der Kawatan, in Bor- neo's Zuid- en Oosterafdeeling, in de Groote en Kleine Dajak. MalolOy dbtrikt in de Gouyemements Ian- den yan Celebes, dat yroeger onder Tello be- hoorde. MalolOy zie: Maloeloe^ Malompar, riviei* op Celebes, residentie Manado, in de Minabassa, afdeeling Belang. Zij ontspringt uit den berg Sapoetan en stort zich, na eenen zuid-oostwaartscben loop, in de baai yan Belang. Malondongy dorp op Jaya, residentie Preanger Regentscbappen, afdeeling Bandong, 31 palen yan Bandong. Malongy riyier in Borneo's Westerafdee- ling, in het Noorden yan het rijk Sintang, welke in de Malo yalt. Malongoen, beek op Sumatra, in de Lam- pongsche distrikten, landscbap Toelang Bawang. Zij ontlast zich in de Soeukais. Hare oeyers zijn zeer yrucbtbaar. Malora of Boer o, eiland bij de Oostkust yan Sumatra, in de straat yan Malakka, ten Noord-Oosten yan Achin, met 14 of 16 yade- men ankergrond. Maltinoe, dorp ophet Aroe-eilandKola, met 24 huizen en 315 Alfoersche inwoners (1850). Mam, riyier en dorp in Borneo's Wester- afdeeling, distrikt Melawi. Mamai, dorp op de Westkust van Nienw- Guinea, t^euoyer het Papoesche eikud Adi. Mamala of Latoe, dorp op het eiland 4S0 MA. Amboina, op de Noord-Westzgde van bet Bcbiereiland Hitoe, afdeeling Hila. In 1864 was het bewoond door 740 Mobammedanen. Mamalakiy eilaQd^u de eee yan Celebes, tot de Tonin-eilauden behoorende, waarvan het bet westelijkste is, volgeos Hobsbubsh, op 6* 41' Z. Br. en 120* 14' 0. L. Msmalin, rivier en dorp in Borneo's Zaid- en Oosterafdeeliiig, r^kje Kota Wariagin. De rivier ontlast sich in de Mentawei. Uamaxn, boek aan Somatra's Westkust, residentie Padang. Hij bepaalt de Zuidzijde yan de baai Tjlngko. Bij deeen boek sijn wel- eer door een Earopeaan muskaatnotenboomen gep]ant> die «r velig tierden. Mamang, ijvier in Borneo's Zuid- en Oos- terafdeeling, afdeeling Doeson en Bekoropai. Zij vloeit in de Barito. Mamara, berg op Java, adsistent-residentie BuiteDsorg, distrikt Parong. Mambahinawan, eilandje in den SoUok- Arcbipel, ten Noord-Oosten van Bmneo. ICambajoiig) dorp in Borneo's Znid- en Oosterafdeeling, distrDLt Doeson Oeloe, aan de rivier Teweh. Mambanen, rivier in Borneo's Zuid- en Oosterafdeeling, die in de Doeson valt. Zij levert ijzer, dat voor zeer deugdzaam wordt gebouden. ICambang, dorp op bet eiland Madnra, in bet binuenland van bet regentscbap Soemanap. Mambangy dorp op Sumatra, in de Batta- landen, landschap Simpang Sinoendang, nabij bet dorp Lobang Toenkoeiig, op den regter oever der rivier. Hij is 160 Rijnlandscbe voeten boog. Uambang, dorp op Sumatra^ residentie Palembang, distrikt Ampat Lawang, aan de rivier Moesi, bij de monding der Klingi. Het bestaat uit 60 woningen. Mambaroe, rivier en dorp in Borneo's Westerafdeeling, distrikt Melawi, op den linker oever der Melawi. MambaroOt rivier in Borneo's Znid* en Oosterafdeeling, distrikt Kabajan Oeloe. Een gelijknamig dorp ligt in genoemd distrikt aan de rivier Miri. Mambek, dorp op Java, residentie en re* gentscbap Kediri, distrikt Djambean. Mambia, zie: Mombia (Ajer). Mamblem, benvel op Java, residentie Ban- tam, Zuider B^gentscbap. Hij verbeft zicb 194 Eijnlandscbe voeten boven de oppervlakte der zee. Mamboe, berg op Snmatray resid^tie Pa- dangscbe Bovenlanden, op de grenzen van de YU Kota's en Boea. Ma]llba0at, straat tnsscben de eilaaden Batjan en Botaug Loman. Zij ia wegens de vele eilanden, riffen en klippoL, zoo nede door de sterke stroomen moeijdijk te bevaren. In deze straat zijn de eilanden Mamboeat Besar en Mamboeat Sedikit gelegen. 7^ staan onder den Saltan van Batjan. Hamboeloe« berg in Borneo's Westeraf- deeling, distrikt Melawi. Hij is door de rivier Serawaai van den berg Mebibit gescbeiden. Mambora of Momboro, rivier op de Noordkust van bet Sandelhont-dland. Z^ oiit- springt nit bet Tafelland en ontlast zicb in de straat van Sandelbout. Mamboro, dorp op Celebes' Weatknst, r$ Kajeli, aan de baai van Palos. Mambro, kaap aan Cdebes' Westkust, b de straat van Mi^assar. Mameer, dorp op Java, residentie B«m- bang, afdeeling Toeban, distrikt Banijar. Mamenbarai eilandje met rilFen aan de Oostkust van Borneo, op 1"* 34' N. Br. Mam^rOy zie*. Mabam6roe. Maminting Kills en -Oteloe» twee dor- pen in Borneo's Zuid- en Oosterafdeeling, land- scbap Sampit, een aan eenen r^ter zijtak der Mentaja en een aan eeuen regter zijtak der Kwajan, bet eerste met 30 Maleijers en 250 Dajaks (1863). Mammau, eiland in den Wageoe-Misool- Arcbipel, ten Westen van Nieuw-Guinea. Het beboort onder den Sultan van Tidore. Mamoay rivier op bet eiland Amboina, schiereiland Hitoe, afdeeling Hila. Mamoedja, staat met gelijknamige rivier op Celebes' Westkust, ryk Abrudbar, in het Westen. In . Junij 1860 werd bet kontrakt der vrieiidscbapsbetrekking tnsscben den Vorst en bet Nederlandscb Gouvernement vemieuwd. Mamoedja, boek aan de Oost^'de van bet noordelijk scbiereiland van Gilolo, in de baai van GaleL^ op l"" 44' K. Br. en 127° 45' 0. L. Mam<M|joe| zie: Mamoedja. lCamoet» zie: TjimamoBt. Hamorie, boek aan de Oostkust van bet westelijk scbiereiland van Nieuw-Gninea, zijnde de noordel^ke punt va|^ de Groote Qeelvunks- baai. Mampigang, dorp in Borneo's Zuid- en Oosterafdeeling, aan de rivier Tew^ afdeeling Doeson en Bekompai. Mampak, dorp op Java, residentie Bantam, Noorder B^entscbap, distrikt Kol£let, waarvan bet bet zuidelijkste dorp is. Mampangy partikulier land met dorp tan gelijken naam op Java, adsistent-restdentie Boi- )ik. 431 tenzoig, diitrikt Farong. Mampang bevat een iiOul xielen. Mampangy dorp op Java, residentie Ba- Uria, bewestea de rivier Tjiliwoeng, aan dea weg naar Pasar Miuggo, 8Vt P^ ^ad Batavia. Mamparft, dorp op Suniatra, rijk Siak, landschap der III Kota's^ aan de rivier Tabong. Mampar^, berg op bet eiland Banka. Mazapawa^ rijkje in Borneo's Westeraf- deeling. Het grenst ten Noordeu aan Sambad, vaarTan bet door eene rivier gescbeiden is, en tea Zuiden aan Mandbor. Het is een scboon ea TiQcbtbaar laudscbap. De grond is voor bijna elke kultuur gescbikt, vooral voor pe|ier, ko£j eu sniker, rijst en andere veldvrucbten. De Yoomaamste bergtoppen, die zicb in Mampawa verbeffen, ziju: Kinaman, Baja, Je- lompang, Tjamboen, Batoe Bara, Toeugal, Bo- jer, BaHo, Maleh, Sebakal, bet Tijang-gebergte, het Pegandan- en Pandap-gebeigte. £r wordt in Mampawa goud gevonden. Bit rijkje maakt eene aldeeling ait onder eenen Controlenr der derde klasse. Voor de Cbine- zea is er een Kapiteiu. De bevolking is 10,400 zielea sterk, en bestaat uit 4,000 Cbinesen, 4,S00 Dajaks eu 1,600 Maleijers. De Yorst \ta Mampawa voert den titel van Fanoemba- iM en erkent de opperbeerscbappij van den Sultan van Pontianak. 