Rules of golf
21) Hetgeen eigenl^jk niet bj iets behoort, maar daaraap toegoToe^ of daarneyeni vermeld wordt, kftn beaohoawd worden als zich daar boven op be- Yindende. Vandaar dat boven de beteekenis krjgt van: Beludye. In de bebeenobing wordt dan iets genoemd, waaraan door bet gezegde iets geljjkfloortigs wordt toegevoegd, dat eigeid^k verder (booger)diiii sekere grens gdegen is. In debet. 18), evenalsinde bet. 13, e) daarent^^n wordt alleen bet laatsteaan- gednid, t. w. dat iets xekere grens oyerscbrjdt of Toorb^ die grens gelegen is. Deze grens kan men zicb zoowel in de vlakte als in de boogte Yoorstellen ; in nagenoeg denzelfden sin als daven worden dan ook buitem en beneveus gebezigd. || Boven dese yeertbien (gedaanten yan kennisse) salmen nanwel^ek eenige meer yinden, coobkhikt 1, 288 c. {B^') beeft, boyen de yoorseide poincten, geprodncecort enen Brief yan Hartog Pbilips yan Bonrgongnien.Hooir, Br. 1, 41 (a^. 1612). Boyen dese yeijaringen yan eigendom was by de Roomsebe reobten oock bekent een verzet yan een klacbte, DX oboot, Inl. U, 7, 5 2. Dit z^n de woorden des yerbonts, dat de Heere Mose geboden beeft te maken met den kinde- ren Inraels . . . boyen bet yerbont, dat by met ben gemaeckt badde aen Horeb, Deut 29, 1. Boyen alle onse sonden hebben wy dit qnaet daer toe gedaen, dat wy ens., 1 Sam. 12, 19. Op de yer- benrte yan 5 realen d'eerste ende 10 realen de 2' mael, boyen de yergoedinge der scbade, v. us- BKSK, Dagverh. 2, 194. Ik beloove en sweere, de Geoommitteerde Raden . . ., boyen den Eed by my gedaan . . . , ook deese partionliere Instmetie puno- tneelyk te agteryolgen, in dibbitz, Milit. Wdh. 196 b. By Mama is niet te baalen , boyen 't geen zy my eens beeft toegelegt, Leev. 1, 81. Scbenkt m^ dit yat boyen den bnit, die m^ door bet lot toegewezen is, OONSC. 2, 46 d. Ik beb boyen deyjjf Pond, die m^ toekwamen, n nog twee Pond ont- leend, 8, 188 3. — Versterkt door de yerbinding met bekahe: boven en behalve. Vooral in den ambtsstjl, in officieele stnkken. || Boyen en bebalve de yorenge- noemde pnnten beeft de oomparant ter eenre alsnog yoor zicb bedongen enx. — Het is op straffe yan eene maaod geyangenis en eene boete yan yjf guldens yoor elke bonderd baringen, yerboden ... de baring yan deze yisseber^ afkomstig, te kaken. . ., boyen en bebalye de yerbeordyerklaring yan dezeWen baring. Wet v. 12 Maart 1818 (S. 16), a. 18. — Inzonderbeid in yerbinding met zelfstandig gebezigde aanwjzende en betrekkel^ke ynw. || Boyen 't welok soo wert den yoorscbreyen yan Amstelredam . . . belet te ontfangben enz., Handv. v. Jnui. 41 b {tfi. 1677). Booyen deezen (de te voren genoemde magutraten) was'er een Scbont ..., om ... den misdaadigben boeten en breuken af te yorderen, Hoorr, N. H. 67. Boyen dit alles sondigbden sy nocb, ende en geloofden niet. Ft. 78, 82. — Inzonderbeid yerbonden met den S'** ny. onz. dien\ tbans als koppeling aaneen gesobreyen (zie BoyxNDiBN). Daamaast was yoorbeen (reeds in 't BfnL) de yerbinding met den 44^ ny. boven dat in gebrnik. Bebalye dat ( t. w. betgeen vooraf genoemd is), daarenboyen. || Boyen dat, Boyen dien. Outre cela, Bn outre, mLLmcA. Hy zond bem alderley yeryerscbingen , en boyen dat een benrs met geld, mabin. — Zgnde bet middensteblok(9aii een paleie) . . . yan yier etagee, . . . bebalyen de solderingen , pronkende . . . boyendat nog met een groot plat met loot bedekt en met bonten gesneden ricbelwerk yoorzien, in Nav. 46, 866 (a^ 1740). Sie daer een groot Terdriet; m^n eere was beylekt, En ick was boven dat Tan alle man begeokt OATS 1, 588 a. Hy fpraok, tiett i«*er oyt een mensch do<Mr my bedrogen, Of ander hiyden goet in m^ne kas getogen, Dat geef ick wederom aen die het hebben moet, En 't sal ooek boyen dat met Tier-Toadt s^n geboet 9,889fr. — In plaats yan bet aanw. ynw. dat kan na boven , eyenals na om, op en na behalve, zonder, ook een door bet yoegw. dat yerbonden b^zin yolgen; boven dat — beteekent dan : Bebalye dat — . Tbans alleen nog in Znid-Nederland. || Vele legenden yan „dnyel- ryen" . . . , die boyen dat zjj . . . den letterscbat yer- r^ken , tocb altgd eene klare getnigenis afleggen yan Satan's grooten inyloed, bobns, Bol v. h. booze Begineel em. 18. Maer boYen dat de geett met reelderhande plagen (Qe]0ck men dickmael tiet) door Uefde word getlagen, Het Uohaem eyen-eelft en it te geener t||t Van moeyte, van gequel, Tan ongemaek beTr^t. CATS 9, 546 a (lie ook 1, 581 6). 22) Verwant met de yorige beteekenis is bet gebrnik yan boven om nit te drukken dat bet in de bebeerscbing genoemde b^ betgeen in den boofdzin yermeld wordt biiiten rekening moot blqyen: Buiten, zonder, ongerekend. || Dat... bet Onde- mannen Ooodsbnys . . . oyer de twee duysent guldens , boyen alle onkosten, gbenoten beeft, bebalyen dat de Camer nocb soo aen kleeren als ander beboef- tiobeden daerby grootelioz is yerr^ckt, cosm 621. De twee bondert, ende drie en seyentigb, die . . . oyerscbieten boyen de Leyiten, Num. 8 , 46. Boyen die (prieetert, koningen en krygtUeden) , wordt alle dat yolck in drye Rotten gbedeyldt, FBAHCK, Wereltb. Sd. — Boven nood, buiten, zonder noodzaak (zie daarentegen boven, bg 19, b). wilt gy . . . boTen alien nood ons dwingen, dat men moet De handen Torwen, in het dierbaar borgerbloed? LANOENDIJK 2, 82. 23) Wat zekere gestelde regelen byerscbrjdt, er boven of buiten gaat, is daarmede in str^d; zoo beeft boven in de middeleeuwen de beteekenis ge- kregen yan: Tegen, tegen — in, ondanks, inweer- wil yan, in strjd met (betgeen er op yolgt); zie ysR- DAM en 8TALLABBT. In bet oudere Nnl. z^n bieryan nog enkele sporen oyer. Later alleen in den bistori- Bcben st^l. || Hy bad . . .lasterboetkens ... ten dmkke besteedt, om ze onder de gemeente te zaayen ...; als de printer ... 't stuk, booyen gedaane beloften oopenbaarde, HOorr, N. H. 868. Gbelgok W^ ooek ten alien tyde, so wanneer boyen yermoeden de nood snicks sonde mogen komen te yereyscben, bereyd sjjn bun sodanige . . . Protectie . . . te laten geworden als enz., Br. v. Fri$u Willem III, in: Handv. v. Amzt. 1, xy (a®. 1672). Het Hof bande deeze alien ten lande uit, en yerwees, naderband, eenigen, die, boyen bnnnen ban, in 't Land, ge- komen waren, ter dood, waosm., Vad. Hist. 4k, 122 {uit een etui, tfi. 1471). — Beboort bierb^ ook de yolgende aanbalingP Het water lal boaen den cande wreet Yerkeeren in gloeyenden bitten beet Ende terttont weder de hitte fel Sal yerkeeren in oaade om dat tgheqael Yan der reranderinghe der pynen groot, Te meerder maoh werden in der noot. y. D. MUBLUf, r. d. Kstiv. (ed. 1576) 167. — Uit deze beteekenis moet ook de uitdrukking yerklaard worden; Boven — , boven al, nog in den Digitized by Google 831 B0VEN,2S). BOVEN, 26). 832 aaavang dezer eeaw in gebruik voor: in weerwil, in sp^t van den persoon of de zaak die in het eerste lid genoemd is , en van al wie of wat verder er tegen mocht opkomen, tegen alles in. Evenzoo over — , over al ( zie Dl. II , kol. 58 ; costbr 16 en verder Otsb). || Ick weet geen wech met m^nen hont {J.¥>. ik ion hem niei teruffhouden) , , . . maer . . . waegt gy der uw' dnyvel aen, ick wager den hont aen, die met eenen Toortsprong, en den dnyvel by de kladden kreegh, die hy, boven Dnyvelboven al, son afgemaeckt hebben, ten waer ens., v. bos, Dordr. Arc. 128. Karel . . . iloot een Bestand . . ., dock . . . maakte zig tentond, bo Ten Bestand boven al, van eenige Vestingen meester, Teg. Stoat d. Ver. Ned. 8, 116. Jy moet maaken, dat Willem weer t'hais komt; ... en dan moet jy , boven Man boven al, hem weer inneemen, Leev. 6, 12. Boven vriendschap boven al, 5, 247 (zie ook 4, 267). Hillegonda . . . overwoog nog, of zg nietliever, boven avond boven al, de reid zou aannemen, loosjbb, Buitm. 1, 120. Als het Zaturdag-avond goed weer is,... znllen w^ de koets laten komen, en een nur^e toeren, boven Docter, boven al, loosjks, Bronkh. 1, 155 (zie ook 5, 288). — In de volgende plaats is al blqkbaar opzette- lijk, voor de grap, vervangen door pompstok. \\ Ik mag het {t. w. uekeren dans) evel, boven Domine, boven Pompstok, graag zien, Leev. 8, 192. II. AU bywoord. 24) Boven als bgw., d. i zonder znw. of vnw. dat er door beheersoht wordt, is b^w. van plaats, van richting en van toestand. I) Als bjw. van plaats. A) In 't algemeen. 25) Zonder voorafgaand of volgend voorzetsel. a ) Als bepaling van een ww. of een bnw. Aan de hoogere z jde van lets dat genoemd of als bekend onder- steld wordt. Thans minder gewoon dan bovenaan en van boven. || Het kleed is boven te naanw , marin. — Heuren mantel . . . , boven medt wit gheboordt , v. d. NOOT 142. 't Langh hayr boven t'samen gebonden, HOOFF , Oed, 2 , 812. Fokkafokas is een Vmcht van fat- soen als een Peer ; . . . boven soo glat als een spiegel , STRUTS, Beifi. 59. In de midden was een groot rond prieel van groente, boven rond met een lantaam als een koupel, in Nav. 45, 509 (&<>. 1740). Ick heb m^n hotter (wel te deghen doer) verkocht. Die boven wat leeck: maer onder wasse wel onbeechoft. ooeTBE 5S1. — Boven uiteteken, voorheen: aan den boven- kant uitsteken; thans, in dezelfde beteekenis, ge- woonlgk: van boven uitsteken of er boven uiteteken (zie boven, 4). || De Beyr ..., die daer na onder sneen bewelt was, maer also dat sjn eene poot noch boven ny t stac , O.-I. e. W.-I. Voyag. 1,85 a. Vervolgends nl men het bovennitsteekende van het stok {^houi) met den steekbgtel w^pieemen, Handw. 18 , 98. — Boven uitkoment voorheen: aan de bovenz^de nit lets (te voorschgn) komen , waarvoor men thans lie ver zegt: er van boven uitkomen (wel te onder- scheiden van er boven uitkomen , d. i. boven iets nitsteken). || Bit Water nuchter ghedroncken, doet sterven alle maniere van Wormen in die Maghe oft in die Darmen, of sy comen al ievende onder of boven nyt, ph. hbrmanni, Dietillierb. 182. — Boven en beneden, onder en boven enz., aan de boven- en aan de benedenz^de, in tegenstelling met elkander. Verg. beneden, b\j 82, c). || Alsoo de Boter- vaten jegenwoordigh gemaeckt werden lanckachtigh , cnde de eynden onder ende boven seer nauw em., Handv. v. Anut. 880a (a®. 1681). 't Koffer ook onder en boven wel bezien en onderzocht hebbende , of'er ook gaten in geboort waren ens., brandt , De Oroot, 245. Men (1^) de bordpapieren open, om boven en onder (aan een boek) het le^r in te buigen, Handw. 22, 96. *t GevoelMi dient xioh niet van een Der leden , maer Tan al de leden. Het waert alom van top tot teen In *t lichaem boven en beneden. voRDBL 5, 582 (Op dt v^f Zimten). b) In verbinding met ww. als zyn , ttaan , hangen , die een toestand te kennen geven. Op een zeker Sunt of binnen zekere ruimte in de hoogte, omhoog. leestal in tegenstelling met andere personen of zaken, die zich onder, beneden bevinden. Verg. ook beneden, 44). || Het rad van avontnnr draait snel, en wie heden boven is, ligt morgen onder, v. lsnnep, Rom. 8, 81. H^ zag het volk op het dek heel be- neden zich , en h^ zelf .... hg zwiepte daar boven in de hoogte, wbrum. bunino, Marinetch. 54. Tot soo lang m]|n Heer de Prlns Oommart xJM't di® boven hing, Trooete met ign* stale kling, Die too iwaer was van gewicht, Dat al 't ander vlel te lioht. voNDBL 2, 568 {Op de Waep-eehael van HolUmd). 't Olaa^e heeft besoheid gedaan, Fible compagnieS, H Onderste moet boven staan {lutglasto&rdiomgekeerdi, Fible eompagniee. a» J. HORIG, Oud-ZaoHseh Bruiloftsfeest, 48. — (Het) Onderete boven: zie Ondkrstbovbn. 26) Voorafgegaan door de voorz. naar, tot en van, en dus zelfstandig gebezigd. Boven vervangt dan, evenals andere byw. van plaats in deze verbinding, een znw., dat door naar, tot of van zon moeten beheersoht worden en datgene aandniden wat boven is. Verg. Ondir (I), 29). a) Naar boven, naar de bovenzqde, opwaarts, om- hoog. Ook oneigenljk, van tranen, znehten enz. die nit de borst, het gemoed ,opstggen", ,opwellen". || Wie merckt dat de adem van de kinderen der men- schen opvaert na boven, ende de adem der beesten nederwaerts vaert in de aerdeP Fred. 8, 21. Lniken . . . , die van boven naar onder en van onder naar boven tot elkander klepten, alb. thijm, Fortr. v. V. 62. De dokter stroopt z^n broek op, zet den kraag van zQn jas naar boven enz., wkrum. bunino, Marine- ech. 128. Een traan van weemoed welt Naar boven nit i^n borat, die van aandoening zweltl DA OOBTA 8, 7. b) Tot boven, soms met bjjvoeging van toe, of van eene nadere bepaling met een voorzetsel (zie ook beneden, bg 27). Tot aan de bovenzgde toe enz. || Sy vnldense (de watervaten) tot boven toe, Joh. 2, 7. Onstaender plaestersnyt (t.w.eypkiHebuilen), En boort het Zielen-zeer {de stonde) tot boven door de hnyt ens., hutobns 1 , 146. Ik . . . sohuif de raamen van myne kamer tot boven toe geheel op, Leev. 1, 48. — Fan onder(en) naar (of tot) boven. P. Bigenlqk; zie ook Ondbrsn, I, 2«, b, a). \\ De Enaap bekeek mg, van onderen tot boven, y. hbhbrt, Lekt. 2, 188. De mnren (hebben) ..., van onder tot boven , eene gelyke dikte , v. d. paauw , Ververeeh. 160. S7 (eme wedMwt) vaert vande dayten wel, Wel ghereet, wel ghekleedt, en heerlfck behnyst, Van onderen tot bovenen, alle dingh even Jnyat. HOOFT, Qtd. 8, 880. Digitized by Google BOVEN, 26,*). BOVEN, 2«, e, «). 834 2*. In de 16^ oeuw ook wel, by mtbreiding Yoor: geheel en al; verg. stralu, b^ 0, a). De braydefom it geheten Lo«teii; H7 sal *t ywdtohap Tanoetan tmi oiid«r tot boTen. im T. VLOTKN, ^«l. Khich^, I, IBS, Hoe ist dot Terkeert , «1 dat my oyt greyde !• Tentndart In l^en van onder tot boTen. RotUrd. 8p, )27. e) Van boven, in tweeledige opratting: a) Alt bepaling b^ ww. die eene beweging (of wat alt soodanig wordt Toorgeeteld) aanduiden, omnitte drukken dat die bew^^g nit eene hoogere plaata naar de laagte wordt Yoortgezet; Tan de boyensgde af. II lek komme van bonen. le vien d'enbaidt. Femo ntpemi, flant. — De donder ala bet ooft met vlaegb op vlaegb van boven, yondk. 6, 666. Be maan was er door gekomen, zoodat men ran boTen nit bet tnig dnidel^k kon zien wat beneden op bet dek gebenrde, wkrum. bunino, Marine$eh, 66. Ka Tlelen op oen bof de . . . winden, bol Tan kaaken; Geltlk TMi bOTen, op Neptaniu loatefraeht. J. vos, 6m2. 1 , 186. Yrachtlooe dreigt het roer {g^wwr) Tan boTen, Op han tcbaar gerigt. STAlIlfO 1 , 74. — Ook wel om een afstand van zekere greni in de boogte aan te dniden. || 67 snlt een venster aen de areke maken, ende snltse folmaken tot eene elle van bo?en, Oen. 6, 16. — Soma aU attribntieve bepaling bq een znw., zoofeel aU : Tan boven komende. || Die a zal zegenea met segeningen det bemela Tan boTen, met lege- ningen des afgronta, die daer onder ligbt, Oen, 49, 26. — Versterkt door bJToeging TaD afi Van boven of\ ▼«rg. BoTSNAJ. Ook figaarl\jk: boTenaan bc^- nende. || Oeef mg dien stapel boeken een Toor een aan ; maar begin Taa boTen af , anders yalt de beele boel omTer. Deze wetten bebben bet onderwjs Tan boTen af berTormd. — De gelgckeniase eens nyt- spansela, . . . Tan boTen af OTer bare boofden nytge- spreyt, Eseeh. 1, 22. Droppet gy bemelen Tan boTen af, ende dat de wolcken yloejen Tan ge- recbtigbeyt. Jet. 46, 8. De rock on was sonder Daet, Tan boYcn af gebeelick geweTen, Joh. 19, 28. De Bgen beginnen bnnne Cellen te bonwen Tan bo Ten af, Handw, 14, 24. — In West-Vlaanderen daarentegen wordt in dezen zin : van boven op gebezigd. || 6e meogt nwen paander {mand) met appeU Tollen, maar ge moot ze Tan boTen op nemea, db bo. — ETenzoo, Tooral ondtgds, Tersterkt door bgToe- ging Tan nederi Van boven neder (in de Tolkstaal soms zonder vam boven neer). 1^. Eigenlgk. Bg Terscbillende ww. is bet niet altgd nit te maken of neder b^ van boven beboort, dan of bet met bet ww. eene samenstelling Tormt. |) De soldaat . . . stiet ben met scbichten Tan booTen needer {van een bolwerk), Hoorr, Toe. 126. Van boTen neder dan de kostele beeldengeraeken,Hoorr, Oed. 1 , 288. Tromp . . . scboot al Tolgende bem (den v^'and) zyn zeilen en rondthoat Tan boTea ne^r, branbt, De Ruiter, 860. Ik Tiel Tan boTen neer (van een paard), door H draeyen Tan de zael (Aei zadel), droste, Overbl. 64. {S^onua) wenscbende reel te Teel eeren RSkdoomen reel te reel, xoo timmerd'hy lolder op solder, Tot een tooren heel hoogh, om 100 reel laegher te Tallen, Ende met meerder gewelt van booTenen neder te storten. Hoorr, Gtd, 1, 885 (juvcnalis. Sat. X, 107: praectps), Doetme die lohant niet an, of iek eel gaen lopen Van boTea neer In dense pot. BU8TKBR8, Clooa Klott 8, 11. III. JnpQn daelt met een gulden regen la nwan loboot Tan boTon note. TONDBL 4, 94. De starre^et keken Tan boTen neer Ze woaen een oogje houen. HBUB, Vollctd, 9, 66. 2®. Voorbeen ook gebezigd in meer oneigenlgke op- Tatting: plotseling, scbielgk en zonder oTerleg, on- besuisd er op los, botweg (Terg. van den hoogen boom af en bobkbnooqkn 98 ). || AUoo werdt Agri- cola, teffens door eigbe deogbden, en dooroadeagb- den Tan andren, Tan boTen neder in de gloory gedroTen, HOorr, Tae, 626 {noot: ^Praeeepei stomme- linx, plotselyk"). Men kaart en dobbelt eren seer: Men drinokt, en kllnekt ran boren neer. roiETiu, M€fk. 66. — Van boven en van onderen, Zie Ondskut, I, 20, a). — Van boven tot (of: naar) onderen, — {toi) beneden t eigenlgk: nit de boogte naar de laagte. Tan de boTen- tot aan de benedenxgde. Soms ook b^ nitbreiding: op alle pnnten, oTeral. Zie ook Ondkhn, II, 8*. II Een Tase ( beschildert) Van boTen beneden tot Toet oft base, v. mandbr, Grondt d ScJUldere, 6, 21. Het Toorbangbsel des Tempels sobenrde in tween. Tan boTen tot beneden , Maiih. 27, 61. Triedt ..., Dat Tan boTen fonder scbier beeft, Als en^., Hoorr, Ged,l, 226. H Hagel- wit gewaed . . . ontfing Door *t slingeren een' zwier Tan boTen tot beneden, tondbl 8, 664. M, Ja, wat dingen riedyf C%. wat ick de? wondere Tan boven tot ondere: die werrelt gfaeheel ens. Charon^ n. 296. Daer stont by doen ontbloot. Hy toont 8||n ganaebe leden, Hy toont iHn kranok gestel Tan boTen tot beneden. OATS 2, 67a. Als ick denok datter yemant mocht raken aftor 't gbelt, Soo word ick kilkont Tan boTen tot onderen. HOorr, Ged, 9, 976 (sie ook 1, 86). /9) Als bepaling b^ andere ww. of b^ znw. en bnw., om nit te dmkken dat iets zicb aan de boTen- zjde beTindt , dear gesobiedt enz. ; betzelfde als Boven , 26, a), dock tbans Teel gebmikelgker. Zie ook Ondi- bbn, I, 2^ a). II Cholera ..., dat is de beroertenisse Tan bet gantscbe licbaem, wanneer den cranken met eenen grooten Tloet Tan onderen, ende een stercke braeokinge Tan boTenen . . . geqnelt is, dodon. 1296 a. Ende de beerlickbeyt des Oodts Israels was Tan boTen oTcr ben, Btech. 10, 19. Ook wierdtzyn booft {van H. de Orooi by zjjne ontvluehting uit Loeveetein) Tan boTen tegen 't schommelen en stooten, zoo Teel doenhrk was, bezorgt, brandt, Le Oroot^ 246. De Bol [van een hoed) was . . . rood, en Tan boTen plat; Tan onderen bad dezelTo een styTen ronden omslaanden rand, bbbkhbt, N. H, 8, 662. De kade {eener ringvaart) langs den anderen kant. Try breed Tan boTen, ioopt nn zacht glooiend naar bet land af, bbekman, Ned. a. P. 84. Daer dr^ft de stonte Yloot. Tan boven dfcke wolcken , Yan onder harde Yloet, en grondelooee koloken. CATS 1, 290 o. Een eiel kleedde slob met eene leeuwenhoid , . .. Maer tot syn ongelnk, het Tel was ergens open: Ken gpita Tan 't eselsoor stak daer Tan boTen alt. COHINCKX, Fab. 176. Aaaai. Yoor te boven zie beneden, 86, 48, 46 en 47). 27) GeTolgd door eene andere plaatsbepaling, be- staande nit eea Toorz. (Tooral aan, in, om, op, over, uit) met zqne bebeerscbing. Alsdan Tnllen de twee bepalingeo elkander aan, betzj de door bet Toorz. reeds aangednide plaats door boven nader wordt 27 Digitized by Google 835 BOVEN, 27). BOVEN, 27, b). 836 •angewezen, zoodkt iopen te kennen geeft dst zeker voorwerp acb beviodt aun de bovenzgde yan hetgeen in de beheersoMiig van het Tolgende voon. genoemd is, hetzj omgekoerd de algemeene aan- doiding baven, omkoog, nader bepaald wordt door het TOon. met zjne beheenching. Zie verder voor de Tenchillende beteekenisMii aIn, In, Om, Op, Oyer, Uit eni. — Aaaai. 1. Hierb^ bekooren ook de geTallen, waarin de beheenehing Teirangen wordt door de Y66r baven geplaatste Yoomaamwoordel jke b^w. Mer, tiaar, waar, er enz.; zie boTen, 2). Boven wordt dan nocb met dit voora^gaande nock met het er op volgende bqw. tot een woord verbonden; immers joist de door bown gescheiden woorden behooren bgeen: eene luut met eene lade er boven in; k^ is daar (of: er) boven op geklommen^ evenals die doot ligt boven in de kaet; h^ it boven op het dakgeklom- men (zie ook straks b^ tf) de aanhalingen nit drostb en Y. alphkn). In beteekenis, schrjfwijze, en ten deele ook in nitspraak z^n deze gevallen derhalve onderscheiden zoowel van de in de Volgende Aanm. genoemde, als Tan die, waarin eenerznds boven en het voorafgaande Toomaamwoordelgke bgwoord bg- eenbehooren en ook (althans indien dit laatstge- noemde hier, daar of waar is) aaneen gesohroTen worden , en anderzgds het op boven volgende bgwoord met het ww. eene samenstelling vormt: de Mon it daarboven (t. w. boven dien b«rg) cpgegaan; die jongen it m66 lang, dat, ale k^ met t^ne kameraden loopt, Afi toel een koofd er boven uiteteekt. Verg. Ondbsaan, Aanm. 1, Aohtibutt (I), II), Aanm. en zie Orondbegine, d. Ned. HtelL*, f 147 en 148. — Aaaai. 2. Wanneer de bepaling, door het voorz. beheersoht, geheel wordt verzwegen en nit den zin opgemaakt moet worden, smelt boven met dit voorz., dat dan een bg woord wordt, samen tot eene koppeling , die ook als zoodanig aaneen geachre- ven wordt {bovenaan, bovenin, bc^enom, bovencp, bovenover, bovenuit), doch die niet met een daarop volgend ww. tot eene samenstelling wordt verbonden. Zie die woorden en verg. Ondbr (I), 81) enONDBR- AAN, Aanm. 2). — Aaaai. 8. In de bovengenoemde gevallen behooren boven en de volgende plaatsbepaling bgeen. lets anders is het gebmik van boven in eene der hieronder, bg B) genoemde bgzondere toepassingen , gevolgd door eene daarran onafhankelgke plaatsbe- paling, die dan ook in de nitspraak door eene korte panze, in het schrift door eene komma van boven gescheiden wordt. Zoo beteekent de zin: Berg die glazen moor boven, in de kait, d. i. op de boven- ▼erdieping , in de kast ( onTorschillig op welke plank ) , iets anders dan : Berg die glaxen maar boven in de kaet, d. i. op eene der hocigste planken van de kast (zonder aandniding of die kast zich op de be- neden- dan wel op de bovenverdieping bevindt ). Verg. ook b. V. de aanhaling nit Handv. v. Amet. 9803, bg 28) en verseheidene andere bg 29) enz. a) Boven aan — . || Zjn naam staat boven-aan de lyst, MABiN. — Het kmjpende gevogelte, dat . . . boven aen sgne voeten schenekelen heeft, Levit, 11, 21. Dat het schnymt tot boven aan den rand {eener tehaat), wktkrbakk, Oed, 8, 86. Boven aen den top {van zeker euikerriet), 8. db vribs, Cht. Jenm. 1 , 8. Boven aan de Poorten . . . ziet men ... een half borst-stnk in manner gehonwen, BB BRUTTf , Beigen , 1 , 28 3. De streepjes . . . boven en onder aan het vaers, Aank, op Leev. 275. „Trip! trip I tripl" hoorde men eindelgk boven aan detrap, K. Zev. 8, 7. b) Boven in — . || Boven in hnis, boven in de kast , in ket bovengedeelte er van. — Palmeed-boomen , die boven inde top too mnrwe sgn eng., bontbkob, loum. 27. Boven in 't gewelf van 't . . . marmeren en eederen hof zwieren zommige Ikigelkens, vondel 8, 686. Een onbesweke leer, wMr mede dat wj kllmneii Tot onsen grooten Godt, waer mede dal wy gnen Tot boven in de looht, yeel booger als de maen. CATS 1, 199 6. e) Boven om — . || Boven om de spil wordt de bovenschgiloop . . . gehangen , storm butsimg , Waler- bouwk. 2, 710. d) Boven op — . Zeer gebmikelgk, als verster- king van op (zie ook aid., bg I, A, 1). Zoowel bg WW. van beweging aU van mat. || Boven op een paard zitten {in eeherte). — Boven op de tafel, HALMA. Boven op het hnis klimmen. Hg droeg eenen kiel boven op zgne kleederen, db bo. — Zee-tonnen, drgvende boven op 't water, Handv. V. Amet. 80a (a^ 1568). Hy ... bondt agnen tone Isaac, ende leyde hem op den altaer boven op het hont, C^en. 22, 9. Bovenop een deeier Bergen, ZORODRAOBR, Oroenl. Vieseh. 27. Zegt mg, M. H.I of men boven op den Orimsel mensohen leert kennen, obbl 14. Zoo haast er stilte heenchte, sprong Artevelde boven op den spring(h)aal , coirso. 8, 188 a. De stoelen, die boven op de tafel staan en daar vastgeqord zgn, wbrum. bunimo, Jf«- rineeeh. 122. Lili, mst dan tooh! riep Paul, boven op zgn trap, covpbrus, E. Vere 1, 11. En noob sat boven op den wagen trionphael. Den OBtsten lof en prys der Rooms Keysen gebleven. V. D. HOOT Stw — Inzonderheid: Boar {er) boven oyi, wel te onderscheiden van daarboven op en van daar bovenop (zie boven, de Aanm. 1 en 2). Verg. ook beneden, 45 ). II Sy hebben . . . rondtsom de st^t op de mneren doen maken eenen gano van hooge boomen , datmender boven op sal oonnen gaen {rondwandelen ) , . . . ttaende noch besohnt aohter haren borstweere, O.-I. e. W.'l. Voyag. 2, 42 c. Jacob . . . nam dien steen. . . , ende goot daer olie boven op, Qen, 28, 18. Ende by spreydde de Tente uyt over den Tabwnakel, ende hy settede het decksel der Tente daer boven op, Exod. 40, 19. Ende sy sullen een decksel van dassevellen daer op {op de ark\ leggen, ende een geheel kleet van hemelsblaenw, oaer boven op nyt- spreyden, JVkm. 4, 6. Hoe hoogh souden wywesen, dat {indien) wy de werelt met haren pracht eens onder de voeten hadden liggen, en daer boven op stondeni poirtbbs, Maek. 84. Wii hadden er boven op {op een keuvel) gestaan, en begonnen aan den anderen kant af te dalen, obbl 11. Het . . . gier wordt op het onderzaalstnk gelegd en door het er boven op geplaatst bovenza&ktnk (stamper) daarin geslagen, kutpbr, Tecknol. 1, 198. Aan de slapen en boven den neos (waren) de blanwe aderlJM zoo ziohtbaar ... als lagen ze er boven op, daum, Raad V. I. 29. De •lag6r...nam bet dler (mm varktn)... En aat'er vaerdlg boven op. CATS 2, 401a. Een Torkscbe konstenaer was inden Haeg fekomen, Die lancrt een tlappe koort ging op een booge mast, Daer boven op een bort, een half el groot, was Test [(iMMfttp bovenaoH mh$ platik Uv^ktgd woe). Hier op stondt by op 't booft. DBOSTB, OmtM. 148. *k Yond daar even dit papieitje, *k Hoop dat Ik bet leien kan. Boven staat er op gesobreven: Hoel . . . . De verg enoefde bmub. V. ALFBUf 1, 898. Digitized by Google 837 BOVEN, 87. rf). BOVEN, 27. 9). 838 Zj (<MM f*^^) byt en tteekt, en prikkelt m <d« Ipaardmt) aen, En meent dat sy de koeit den hevTel op doet i^nen. Km lit M er boTen op, nn komt ly afJifeTlogen. CQHiifCKX, Fab, S28. — Sr baven op wordt ook figanrl^k gebmikt Toor hetgeen nog^ behalfe hei gewone.bg lets wordt gefoegd; Terg. bofen, 21). || Het is een dnor peroeel; eo dan komen de kotten Tan het veiboawen er nog boven op. — Met betrekking tot ietB dst ▼kk,onmiddellqk op ietB anden Yolgt ; inionderheid van een Ting ge- geyen antwoord enz. || Nanwel^ks had h^ hem afge- troefd , of de ander lei er dadelgk eene andere hate- lykheid boven op. Ik achreef temg dat het be- zwaarljk ging, maar ik kreeg dadeljk een brief er bofen op dat ik het toch maar doen moest. — Een blikaem ... daalde (neder), too rood en ynrig aU ik immer sag — en de slag 'er bo?en op was boo ge- weldig, dat eiu,, loosjb, Bronkh, 6, 84. Ik begon nog wel Tier, T^fmaal, maar Papa . . . bedenk toeh, hooTeel ik gesnkkeld heb aan de podagra . . . . nn maar het was er aanstonds flap weftr boTen op .... »Het goTolg Tan nw lichtmiiserq en nipen", 6 , 274. — In nitdmkkingen als: Het tit er maar dunne- tjet (of: lo^et) boven op (ook wel sonder boven) ens.. Tan pwsonen gesegd die siechts een leker Tertoon, een opperTliJ^kigen sch^n Tan iets, Tooral Tan kennis, ontwikkeling, besohaTing, hebben. || Al wat hj weet, is maar Tan boTen op: den grondTan de mkea kent hy niet, bb bo. — Het 9ml er boeem op sys wordt in Znid-Neder- land ook gebeiigd in den nn tbb: er sal goTOohten worden, het ad er op los gaan. Verg. by Botbn- ▲BMB, 2). II Dit sehoon spreken sal er weinig aan helpen: geene T^ftien dagen meer, of het sal er boTen op tqn in Gent; — en dan snllen wg eens flMB sian, kooTele sakken graans. . .er in de Steenen Terborgen iiggen, combo. 8, 91^. e) Boven over — , niet yeel meer dan eene Ter- dnidelgking Tan over. \\ Ende de beenderen naderden , elek been tot s^n be«i .... ende daer qnam Tleesoh op; ende hy trock eene hnyt boTen oTer haer, Bueeh, 87, 8. Ende boTen OTer dese Arcke waren de Chembinen ..., die het Tersoendeksel beseha- dnwden, Hebr. 9, 6. Andere ... balcken ende plancken etc, die der boTen op ende oTor geleyt moeten worden, t. ribbbbk, Lagverh, 2, 120. Een pi4»iermolen, dewelke door boTengemelte beelge . .. omgedroTen wierde, Tallende het water door twee honte opene goten boTen oTer een groot rat been, im Nov, 4&, 860 (a^. 1740). Vele hoixen ... wer- den ook nog met OTerstek gebonwd; de hoekhnixen Tooral staken hnnne s^mnren boTen oTer de straat nit, TBR oouw, Oeeeh, v. Jmsi. 5, 289. Onstnimige wolken, die door de Ineht dreTen met een Taart alsof ze elkaar aohtema saten , boTen OTer hem been , WBBUM. BUimre, Marineeeh. 64. /) Boven nit — . || Daar Tiel op eens een kind boTen nit het hnis. — Ik . . . ging tot op de hoogste trappen (bimnen in eene znil), zoo dat ik met het halTe lyf boTen nit de kolom qnam, db bbutn, Beigen 2, 186 a. (Z^f) draagen *t {h4t walvitehepek) OTeral, waar daft de [Taten leggen:... Zy steeken {h$t) H eponi^ in, en stampen H raat, soo dat De Traan wel meenifmaal, loopt boTen nit het rat soaoDaAOBi, OrotnU ViMcK 862. — Etobzoo, dooh minder gebmikeljk: boven door — , boven van — enz. y) In de ondere taal werd aan boven soms het bqw. kenen toegeToegd, om te kennen te goTen dat iets zieh in de hoogte een eind Ter uitstrekt; Terg. boTen, bj 18, e) en 14, a) en zie Hbmxn. ||Ende op de listen, die tusschen de krantsen waren, waren leenwen, mnderen, ende Chembim, ende op de krantsen was een Toet {voetetnk) boTen henen, 1 Jr<m. 7,29. B) In b^zondere toepassingen. 28) Hetzelfde als b<wen in het Amis, t. w. op eene der boTenTerdiepingen , in een boTenTertrek of op den zolder of de Tliering; in tegenstelling met de benedenTerdieping (gelqkTloers) of met den kelder. Verg. Ondbb (I), 80, b), || .Is Mynheer thnis?" »Ja, Mynheer is boTen, op zgne stndeerkamer." MoTronw is boTen {op den zolder) aan de wasch. Zg is weer nagenoeg hersteld, maar moot toeh nog boTen big Ten. — BoTen wonen. Betneurer en-Jkaui, on avoir ea demenre en-Jkaut, halma. De brief, het book moot boTen leggen, marin. — Woningen boTen op kamers ofte solders gemaeekt, Handv. v. Jmet. 9S0b (a*. 1666). Dewyl myne Moeder my niet liet Terzoeken, bleef ik boTen, Leev. 1, 16. Beneden Tond hg niemand: de eenzaamheid Tan het graf heerschte nn in dezelfde kamer, waar eng, . .. BoTen hoorde men snikken en znehten, combo. 8, 68^. Toen ze Tan n Tandaan kwam, is ze hem {een brief) boTen gaan lezen, bohm-bbbtb, Onse Bnurf, 66. Daar zgn hier Terschoidene gasten in hnis.. . • Twee zgn er boTen, mulbbb, J.F,%, 160. Daer nae ging Ik H kaateel, too boTen ais beneden, Oelyk den seboonen tnyn en bogaerden betreden. mom, Ov0rbU 27. — Boven kan ook in dit geTal Toorafgegaan worden door de bgw. daar, ^mt enz., welke woorden dan nader door boven bepaald, maar niet er door geregeerd, nooh ook, in nitspraak of in schrift, tot een woord daarmede Tereenigd worden;' Terg. ook de Aanm. 8 bg 27). Zoo is bier boven wel te onderscheiden Tan kierboven; het laatste beteekent: boven dit, boven de plaats waar de spreker zich beTindt; het eerste: hier, op de DOTenTerdieping, waar ook de spreker zieh beTindt. || Mgn meester bidt n om Tersohooning. Hg is daar boTen doende met iemand. Tan wien hg n gisteren heeft gesproken, consc. 4, 44a. lelfk eer ae er aan denken, berinden ae lioh aan de denre. ,Watt daar boTen nog Ueht?'* Traagt Frant opk|pEend; ,ioa Beggm Hog op n wackten?** T. BBIBt 2, 28S. — Is een hnis in een of meer boTen- en beneden- woningen Terdeeld, dan wordt de boTonTerdieping aangednid door het hnisnnmmer, met achterToeging Tan boven. \\ Onse oude stgfiter woont in deLange Leidsohe Dwarsstraat, no. 49 boTen. — Soms nader bepaald door bgyoeging Tan voor of aekterx op eene boTenToorkamer of eene boTen- achterkamer; zie ook beneden, de aanhaling nit MULTATULi. || Hg heeft zgn stndeerkamer boTen- Toor, en zgne slaapkamer boTen-achter. — Onder en boven, OToral in het hnis. Vooral in Znid-Nederland. Verg. beneden, bg 89). || Toen wandelde sg met hem geheel haar kasteel af en toonde hem, onder en boTen, al de zalen en kamers, DB MOMT en DB COCK, VI. Wondertpr. 146. — Van onder tot boven of van boven totonderen. Tan den kelder tot den zolder of omgekeerd. jj Het hnis wordt Tan boTen tot onder met bezemen ge- keerd: het is de groote sohoonmaakl — De stede- honder met de diefleyers loopen in hnys, besoeokent selTe Tan onderen tot boTenen ende Tan Toren tot achteren, w. cbtnbzb iniBjfdr. Hist. Oen. 17, 264 (§9 1617). Digitized by Google 839 BOVEN, 28). BOVEN, 20. a). 840 — In bgzondere toepaaaing op de bofenyerdieping ▼an een raAdhnia , waar zioli de vergaderaaal van het regeeringsoollege bevindt; verg. beneden, b^ 39). || De Heeren zjn nog boYcn, nog op bet Stadbnia. MAllIN. — Naar boven {toe), naar eene bo(^re verdie- ping, bg ww. die niet bet bereiken van een doel, maar alleen eene bew^^g in zekere riohting nit- drnkken; ook bg x^n, t. w. waar dit elliptiscb staat YQOT gegaan xjfn (zie Di. IV, kol. 64). Som- t^da met algebeele weglating van bet ww. Verg. ook beneden, 89). || Daer ia de vyand aelf. Ick ▼liegb na boven toe, En sal soo limg ick magb, de klooaterpoort beecbntten, yondk. 8, 890. De kinderen zjn naar boven niet waar? loosjxs, Bronkh. 2, 119. Zj . . . verzocbt (Nicolette) baar naar boven te volgen, K, Zev. 8, 9. De bagage ... (werd) naar boven gedragen, 8, 14. Een flauw gemcbt ... van iemand, die naar boven kwam, 8, 826. Maar meteen komt er een lange scbnite- voerder aanstappen, die . . . den trap invliegt, om den jongens wat om de ooren te geven. Dezen naar boven, — de man ben na, tbe oouw, Folkiverm. 815. Zg nam de bongie van den pgler der trap, en ging naar boven, coupbbus, £. Fere 1, 19. — Naar boven ffoau, in de atndententaal in bg- zoudere toepaaaing: in een bordeel ontncbt gaan be- drgven. In Znid-Nederland meer algemeen in gel>hiik. Verg. HARKSB. 2, Lxviii: de trap op naar boven, de knip op de deur. \\ De dear staat aan. Naar binnen I Naar boven 1 ... Naar de bokkeni kneppklh. 8, 258. — Fan boven, Verg. boven, 26, c). 1®. Bg WW. van beweging. Uit eene boogere ver- dieping (naar beneden). || lemand van boven roepen, iemand afroepen, halm a. — Sy stietense {de kamer- lingen) van boven neder, 2 Kon, 9, 88. De wocht is oikgezet, of Yader komt van boyen, En hoadt het sein gereed. TCE HAAS, Qtd. 8, 94 {op een verjaardag). 2^. Als attributieve bepaling bjj een znw. beteekent van boven zooveel als: die boven woont. || Het wgf . .. begon een praatje met de juffroaw van boven, die . . . over de onderdear lag , potoieteb 1 , 107. Vinnige boodscbap van de juffroaw van ,acbter-onder". 't Is dan ook beel onaangenaam voor de jaffronw van acbter-onder, als de kinderen derjnffronw vaaboven- voor wat omgooien, achter, multatuli 8, 257. — Boven toonen, in Oost-Vlaanderen figuorlgk: zicb eene zaak niet aaotrekken, er bniten willen blg- ven. II «ls 't niet waar, Jan, dat bjj eerst gestagen beeft? Gij knnt getuigen." ,'k En trekke mg daar niet van aan, 'k wone boven." — In Znid-Nederland wordt boven in deze op- vatting ook als manlgk znw. gebezigd: De{n) boven ^ de boven verdieping, bet bovenbnis of de zolder, in tegenstelling met de{n) beneden. Verg. bet in Znid- Nederland eveneens algemeene gebrnik van buiten als znw. voor: bet platteland. || De(n) boven van dat bnis is sobooner dan de(n) beneden. De(n) boven is verhnnrd aan menscben zonder kinders. — Een wenteltrap stellen om naar den boven te gaan, DB BO. 29) Als scbeepsterm, in tweeledige op vat ting. a) Op bet dek, in tegenstelling met: in bet ruim, de kajnit enz., onder in bet scbip. || Ik ben zoo lang als bet m^ mogelijk was boven gebleven, maar eindel^k kon ik bet er niet meer nitbonden van de zeeziekte: toen ben ik omlaag in mijne but gegaan. — Claas Claaszoon dreef, dat men 't volk beneeden moest bouden , tot dat d' eerste vlucbt van 't Spaan- scbe sokut oover gewaait waar: Scbot, daarentegben , dat bet booven diende, en reedt gestelt op den ooversprong, Hoorr, N. H. 846. Bankbagjea zyn in 't Ruim van boven neer geameeten , zobodbaobb , GroenL Fuseh. 861. Boven bon, atryk spek af! {eommando van de ruimgaeten bjf het y^fmiUten" der walvisecken) , Aid, Boven aan dek is bet nn ook stiller geworden. Het gezang i6ot op den bak is gedaan, wbbum. bunino, Marineeeh, 106. b) In bet want , in tegenstelling met : op bet dek. || Een jongen naar boven stnren , in den mati of in het tuig doen hlimmen. — Als bjj dan boven was in bet tuig, als bet sobip zwaar slingerde, ... dan stond bj op de nok van de ra eng.,wvBJJU, BUNiNe, Marineeeh. 87. Het woei bard ...; maar ... ze kregen bet {een zeil) gegeid, in ellunder gebaald. Toen naar boven om bet vast te maken, 52. Dit tafereel werd boven nit de mars waaigenomen door den kleinen adelborst Jodocns, 128. — In b^zondere toepassing op bet voeren der vlag aan den grooten (boogsten) mast. || Hem {De Ruiter) werd belast, dat by op deeze reize... de vlag van boven zon voeren, de Kommandenr de Wild van de voorateng, en de Kapitein Pieter van Braakel op de kmissteng, brandt, DeBuiter, 103. 80) Met iMtrekking tot bet oppervlak der aarde. a) Hetzelfde als boven water (zie boven, 8, a). Vooral tot eene samenstelling verbonden met ww. als drjjven, houden, komen, swemmen enz.; zie beneden, 59, a en 60, a). II Eindelgk, daar is de duiker weer boven; b\j is wel een unr onder geweest. *k Zag er sonder want of dek, Boord en bodem rank en lek, *t Hoofd met pompen naauwl^ boven. T0LLKH8 8, 62 {opdt .foMMMM"). b) Hetzelfde als boven de aarde, boven den grond (zie boven, 8, b), || Als men voor 't eerst in eene grot of in eene mjjn afdaalt en lang beneden is ge- bleven , gevoelt men zekere verlicbting wanneer men eindelgk weer boven is. — De gezaaide tarwe is nog niet boven, db bo^ 155 d. — Toen wg {eenige levend begraven pereonen ) , boven , zyn gekist , STABnie 2, 29. 81) In den bemel, bescbouwd als de woonplaata en de zetel der Oodbeid (zoowel in Cbristeiyke ala in beidenscbe opvatting), in tegenstelling met bet aardscbe, bet menscbeljke; verg. Omhooo, 1,6, a). Soms nog boven in den hemel. Inzonderbeid in bgbelscbe taal. || 6y en suit u geen geeneden beelt maken, nocb eenige gelgckenisse, van dat boven in den bemel, ofte dat onder op der aerden is, Deut. 5, 8 (zie ook Hand. 2, 19). Bedenckt de dingen die boven z^n, niet die op de aerde zgn, Colate. 8, 2 (zie ook 8, 1). Dat by n lange spaer*, die boven zit aen 't roer, vondcl 5, 689. Een scbelm- stnck van dien tjjt klonck boven ons in d* ooren, voNDBL 11, 811 {Jupiter epreekt), Hy . . . (bad) ons zulke beroerde besobry vingen gegeeven . . . van (rods kostelyken Hemel, dat die er zo veel oprooit als Luilekkerland op bet Nieuw Jerusalem dat boven is: amen, Blank. 3, 217. Hem, die Boven troont en lacbend nederziet, tbn katb. Far. Ferl, 48. Moeder, seyt hy, waerom schreyt g^hy? Waerom greyt ghy, op m])n V^kf BoYen leef ick, boven sweef iok, Engeiye yan 't hemelrtjck. TORDKL 8, 157 (Kinder-l^ek), — Ook in verbinding met hier en daar; hier boven, daar boven; onderscbeiden van hierboven, daarboven (verg. bet boven, b|j 28 opgemerkte). || Ick {Cupido) banck, bier boven, sujckerbroodt, Hoorr, Ged. 2, 896, Indien de bemelen daer boven, gemeten, ende de fondamenten der aerde beneden , doorgront konnen Digitized by Google 841 B0VEN,8i). BOVEN, 81). 842 worden: soo sal iek enz., Jerem. 81, 87. Wanneerud ick oens sien die negen Chooreu der Engelen? . .. wanneer sal ik daer boven eens gaen genieten die sekere gerustheyt, ... die gelnckBalige eeawigheyt enz., FOIRTKB8, Mosi. 8. Wat herqiuuii Tan hat enckel Een DooU, aU in balllngschap venohoTen. Tint feene rastplaatt hier benein. En zoeekt het Taderlant daer boT«n. VOHDKL 10, 165 (lie ook 7, 818). hadt fy ieit mo^n rate Aan dien daer boTen woont, en Tan Tden alle weken Mynheer pastoor soo Teel en bondig weet te |»reken em. coMiifCKX, Fab, 288. — Naar boven , naar deo heme! , naar het boven- aardache, naar Qod.. || De wegh des levena is den verstandigen na bo?en; op dat hy afw^jcke van de helle, beneden, Spreuk, 15, 24. Een teeder, liefelqk, naar boven wjzend venge, waarmee de kleine jongen zgn bedroefde moeder troosten kon, DK e^NKSTBT 2, 840. Onsterffel^ck sQn dees toboonheden. 89 moghen niet, irt beeter bortt, Qemlnt 8)|n, maer tlechi aengebmlen. Het hart eerbiedJoh nae boTenen st^gh: Het llohaem nUgh. HOOPT, Oed. 1, 188. Laet dan de dwazen gaen brageren en hoogh roemen In dingen, die ileehtt t^n Terwelckel^cke bloemen: VUeght ghy nyt d' ydelbeyd nae boTen tmi beme'en: Klimt op daer letus word Tan d' Eng*len aaagebe'en. VONDKL 1, 746. Hoog, omhoog, het hart naar boTent Hler beneden is het niet: *t Ware leven, lieTen, loTen Is maar, daar men Jezns slot. Ev. Qtz. 48, 1. {Een zieke) Die, ab h|| H oog naar boTen sloeg. Op 't Itrankbed nog Tan Gods genade Ora troost Toor gade en kindren Troeg. na HAAi, Oed. 2, 81. — Fan boven t nit den kernel, d. i. van God (gezonden). || Gylieden z^t van beneden, ick ben van boven: gy zgt uyt clese werelt, ick en ben niet nyt dese werelt, Joh. 8, 28 (zie ook 3, 81). 6y en soudt geen maobt bebben tegen my, indien bet n niet van boven gegeven en ware, 19, 11. Dese en is de wjsbeyt niet die van boven afkomt; maer is aerdtscb, Joe. 8, 16 (zie ook 8, 17). elok sQn mede-christ de saligheyd mitgunt. . .. De namen Tan party nyt 'sleTens boeok te reegen (Indien bun dese macht -rmn boTen is Tertront) Waer billQok ban genoeg. VORDBL 8, 66. Iiem, die, neergedaelt Tan boTen, In 't arme Bethlem leyd TersohoTen. 8, 874 (sie ook 8, 682; 4, 24). Oeeft gy tranen haar te weenen, Waar de zaalge hoop in lacht. Die gO me^ Tan boTen bracht? TEa HAAB, Oed, 2, 18 {Het vroeggeetorvtn hind^e). — In min of meer vaste, spreekwoordelgke zcgs- wgzen, ontleend aan Joe, 1, 17: »Alle goede gave, ende alle volmaekte gifte is van boven, van den Vader der lichten afkomende". || Alle zegen komt van boven (eomt met eene tchertsende verlenging^ Mte HAKiUBB. 1, Lxii en boxkkmoookn). De goede gedagten komen ons van boven, halm a. — Jnist,zei de kateohiseerman , alle zegen komt van boven, MULTATULI 4, 259. — Ook als attribntieve bepaling bq een znw., zooveel als: nit den kernel nederdalende , afkomstig ens.; eene enkele maal ook b^ een bnw. || Ick sonde den 6odt van bo\en versaeckt hebben. Job. 31,28. Alle voornaame Bnrgers en Getrouwe Patriotten dezer Stad . . . wensobt D. Scbrevel . . . Heil van boven en Zaligbeid! schbsvxlivs , Harlem, vii. Dat bewnstzjn van kraoht, 't welk men, wanneer 't op hnlp van Boven stennt, .geloof ' . . . noemt , K. Zev. 4^, 107. het raiTre Tat der maeght (die lontre ziel. Van boTen swanger, toen haer ootmoedt €K>dt beTiel,) ens. voMDBL 10, 70 {van Maria). *t Was een boetUng, . . . ais onrein Yerworpen by xioh soIt', — maar h0gend naar TergeTing , Naar waarheid , naar de kraeht Tan BoTen, naar herleTing. OA ooetA 2, 886 {van Luther). — Boven, naar — , van boven worden ook bfl nitbreiding gebezigd in den zin van: in (naar, nit) de boogere sferen der poezie, der geestvervoering , der overpeinzing enz. Tbans alleen nog in soberts. || Het doorlncbtige oordeel des geenen, die, op den top der geleertbeid gesteigert, van boven met arends oogen al wat van reddjok brein begrepen kan worden, naenw doorkeken beeft, vondkl 8, 689. Wanneer %^ {een vuMrpijl\ daar boven zichverloren beeft, maar de stok neaervalt, is die stok dan zooveel als de diobter, die zgn poezg daar boven gelaten beeft, en in bet dnistere nederploftP gbil 112. 82) Met betrekking tot de aardr^ksknndige ligging van plaatsen; verg. boven, 18). a) Hetzelfde ids boven op een berg enz. || Wj (maakten) ons bet opontbond (te Elten) ... ten nntte . . . om den berg te beet^gen.. . . Boven was het een vermkkelgk gezicbt, knxppilh. 7, 61. Daama ging bet gezelscbap b\j troepjes . . . met den spoorweg naar boven ( op den Fesuvime),in: De Kro- niek, 12 April 1896, 118 a. on! k^ct! oa,hue ick npwarts draTe {te paard op een herg) I. .. na ben ick boTen. help! lief here Ck>t, . .. want so hoghe en clam noyt man bysondere. Charon t ts. 291. Maar om tot de deogd te komen , Tcrgt Japt|n te Toren , z weet. Lang en moeilQk in 't bestDgen is deweg, die tot haar leidt BoTen echter, TOor wie <^steeg, is een effen baan b«^d. D. J. V. LBlflfKP 241. 