Entomologische berichten
Dit geschiedt door middel van een dikken draad, die ook later nog aan het voltooide nest duidelijk waar te nemen is en dit spiraalvormig omgeeft. Ondervindt de spin bij het bouwen geene hinderpalen, dan heeft het voltooide nest den vorm van eene ellipsoïde met één e afgeplatte pool aan de onderzijde, waar de opening is. De moeder blijft in het nest en ik zag haar dit nimmer verlaten, om op jacht te gaan. Voor het voltooien van het nest zijn 7 tot O dagen noodig. Daarna worden de eieren gelegd. Eén nest plaatste ik met de moeder afzonderlijk ter verdere waarneming. Na ruim veertien dagen kwamen de eieren uit ; de jongen bleven echter nog geruimen tijd in het nest. Eerst in het begin van Juni begon de exodus. Ongeveer 30 spinnen verlieten het nest. Einde Juni trachtten de jonge spinnen het aquarium te verlaten en vond ik er in mijne kamer verscheidene rondloopen. Het verlaten van het water scheen haar eene behoefte te zijn, want hoe dikwijls ik de diertjes ook KN'roMor.oc.isciii'; BKiMciri'KS. weer in het aquarium terutr j)laatste, telkens verlieten 7À] het weer. Ten slotte hield ik slechts een zestal jonge spinnen over, die zeer goed gedijen. D. L. Uyttknboogaart. Geotrupes hypocrita. Geotriipp.'^ Inipocriiif komt ook in de duinstreek voor. Ik ontving een exemplaar uit Zandvoort met de mededeeling, dat deze dieren met goudgroene buikzijde in aantal voorkwamen onder hooista])els en dat liet volk beweerde, dat zij zicli in het hooi ver- stopten, om later het vee het bloed uit te zuigen; vandaar dat het volk daar deze niesttorren nota bene bloedzuigers noemt! Uit de opmerking, dat ook aan de andere exemplaren de goud- groene buikzijde was waargenomen, moet ik afleiden, dat in Juli speciaal de soort hi/pon-tfa op deze wijze te vangen moet zijn. Ik hoo]) nog meerdere »;xemplar(Mi te krijgen. D. L. Uyttenboogaatit. Acarologische Aanteekeningen XIX. Para.<<7t.iif< Latr. en Peniamasus Berl. onderscheiden zich ook als volgt : Paras/fifs i^ heeft kleine jugulaarschilden ; ^ heeft de peritremataalschilden met de ventraalschilden vergroeid. Pcrganumm o heeft groote jugulaarschilden ; ^ heeft de ]>eri- tremataalschilden met de dorsaalsehilden vergroeid. J*(iras/fi/ft foleoptratoruin (L.) ; Meerssen ; llMJl ; K. J. W. Kempers. J^trdsifiift fi/connii (de (leer) [/)(»/i/>or>n/i Oudms.). 0]^ Poitihus /ii/p)iofi/)ii. L. ; lionn ; Vil, 1001; Oudemans. — 0]i ('arahiis ('(niceJlatm; Bremen; IX, 18<.)'.l ; ,1. |). Alfken. — Op Bomhn^ zomdm (Jz. o; Korfu ; iV, 1903; .). IJ. Alfken. Parasitus vesparum nov. sp. Zeer uaverwant aan Pm-, orale- ENTOMOLOGISCHE BERICHTEN. Ô )ni(nsi (Berl.), vooriiiiiucliik daurviiii tc oiidersclundeii door hot epistoora. Frotouijnipha^ 770 /w ; twee riigscliilden ; voorste iets langer dèui liet iichterste : beide met borstelliaren. .Sternaal- schild achter at'g-eroiid. Epistonia met korte afgeronde mid- dellob en divergeerende spitse /ijdespitsen. — iJeutoni/mpha^ 744 — 904 jM. Uiigschilden als bij l'rol., doch gescheiden door breeden band van weeke huid, en omgeven door weeke huid, vooral achter, waar deze zelfs twee rijen borstelharen draagt. 8ternaalschild iets langer, en achter iets spitser. Inguinaal- schilden klein. Epistoma als bij rrol. Twee spatelvormige haren aan genu palparum. — r, 1275 //. Rug als bij JJeut., rugscliilden weinig gechitiniseerd, toch niet lederachtig, donker stroogeel ; pooten bleek ; overige huid wit. Sternaalschild aan den achterrand mediaan geërodeerd ; op het voorste, iets wee- kere gedeelte, staat het eerste paar sternaalharen. Genu palpa- rum met 2 niesvormige haren. Epistoma zijdespitsen iets breeder en stomper dan bij Prot, en Detit. — c^, 1050 //-. Alle schilden vergroeid. Grens tusschen de rugscliilden nauwelyks aangege- ven. Twee kleine jugulaarsehilden. Epistoma forsch, driehoekig, met gegolfden rand. (renu palparum met 2 spatelvormige haren. Aan poot II ventraal femur met duimvormigen doorn, in welks concave gedeelte een bolvormige knobbel ; genu, tibia en tarsus ieder met bolvormigen knobbel ; bovendien basitarsus antérieur en ventraal met scherpen doorn. In nest van Veapa oubjarü ; Hilversam ; X, 1901 ; Dr. de Meijere. Petycunasus craffnipes (L.). Hierin heerscht nog veel verwar- ring. Linné's beschrijving in »Fauna suecica« i^ onvoldoende. Als type moeten wij dus aannemen de soort door Hermanu afgebeeld in zijne »Mémoire apte'rologique«, 1804. d* met duimvormigen anterieuren doorn aan tibia van poot II. Meers- sen ; 1901; K, 4. VV. Kempers. lA'rgiDiKtsHs int'ri(//oii(i/is (Herl.» ; Meerssen ; 1901 ; K. J. W. Kempers. 6 ENTOMOLOGISCHE BERICHTEX. Cyrloladaps Berlese, Ac. Myr. iScorp. Hai. fasc. 14, ii. 5 ; type: Gamasus mucronatus G. et. R. Can. — Berlese zelf zegt, ibid. fase. 64, n. 3, »Pro Gamaso tnucro/uito G. R. Can. (fase. XLTV, N. 5) constitutum«. Hij laat echter daarop onmiddellijk volo-en : »Öed species huius generis typica est C. nei/iore/ials K. {Gamimis nemorensis auctorum)«. Zelfs de auteur heeft niet het recht, om een type van een genus door een ander type te vervangen. Derhalve neem ik een nieuw genus aan, en wel : Veigaia nov. gen. Type : Ga7nasu(< nemorends C. L. Koch. — Thomas lloderic a Veiga schreef, 1586, »Opera omnia a Galeni libros édita«. In Libr. I, Locorum affectorum, spreekt hij over den syro = Acarm siro L. = de schurftmijt. Veigaia eervas (Kram.) 5. Sternaal en metasternaalschilden vergroeid. Genitaal-, ventraal- en peritremataalschilden ver- groeid. Genitaalgedeelte tongvormig ; voorste gedeelte er van overlangs gestreept. Onder het genitaalgedeelte twee chitineuse teekeningen ; de voorste brilvormig, de achterste trapezoïdaal. In het ventraalgedeelte eene dwarse, naar achteren convexe spleet, waarvoor het eerste paar ventraalharen staat. Achter de coxae IV eene rij van poriën, die aan de dijporiën der Laeertidae doen denken. Hilversum ; 1901 ; Dr. De Meijere. Veigaia Jiercnleana (Berl.). Metasternalia vrij. Achter de coxae IV eene groep van poriën. Meerssen; 1901; K. J. W. Kempers. Gainanelluis f<e,vdavatus (Oudms.). Op Creophilus maxillosus Ij. \ Arnhem ; X, 1901 ; Oudemans. Macroc/u'les piaeutii (Berl.) (^ . Vóór het ventroanaalschild vind ik twee praeveutraalschildjes, die soms daarmee vergroeid zijn. Ook hier heeft femur lil dorsaal en posterieur een mes- vormig haar. Op Scarabaeus semipundatKs F., Catania (Sicilië) ; X, 1901. H. Voigts. Manvchelex ctrnalis (Berl.). Een ^ van 800 f. op ifo/ut^/v'.s sp. ; Afrika; X, 1901; H. Voigts. — Een 5 van '.»r)2 /^ op ('reo- phüm nia.viikK^ntf L. ; Arnhem ; X, 1901 ; Oudemans. ENTOMOLOGISCHE BERICHTEN. 7 Maeroclides voujLsi Oudms. Op l'lati/genla harbata (Cetonide); Togo (W. Afrika); 1901; H. Voigts. Niet op Zo//«6m, zooals in Entoin. Berichten I, p, 23G, vermeld is. Macrocheleff siculiis nov. .sj). r 7G0 — 800 /«. Vertikaalharen tegen elkander geplaatst, staafvormig, distaal met liaarpluimpje. Alle liehaamsharen zijn korte borstels. Epistoma als dat van M. ui(ii-<jinalïf< (Herm.). Femur III heeft een mesvormig haar. Femur II dorsaal een staafvormig haar, dat distaal afgeplat is. Ventroanaalschild meer lang dan breed. Chela mandibuli kort, krachtig ; iedere vinger met twee insieivi en 1 caninus. Op Scarabaeiifi semipnnctatm F., (Jatanta (Sicilië); X, 1901; H. Voigts. Gamasoides carabi (('an.). Op Zonabris distiiiclus Bertol. ; Dar-el-Salam (O.-Afr.) ; Hans Voigts. Hypoiispis bomblcolena (Can.). — Op Boinbas hi//>/iuniiii L. ; Bonn ; VII, 1901 ; Ouderaans. Einem bossi-hai Oudms. ; Tijdschr. Ned. Dierk. Vereen, ser. 2, V. 7, p. 280, 290 ; wordt Ealplik bosscluii (Oudms.). Emtut< Ine.cpectatm Oudms.; Entom. Berichten I,p. 91;Abli. Nat. Ver. Brem. v. 18, p. 89 ; wordt Euiplda ine,vpectatus (Oudms.). Einens major Oudms.; Entom. Berichten I, p. 100 ; Tijdschr. Ned. Dierk. Ver. ser. 2, v. 8, p. 205 ; Avordt Euipliw major (Oudms.). Emeus pi/rc/iuicnt! Oudms. ; Tijdschr. Ned. Dierk. Ver. ser. 2, V. 7, p. 279, 289 ; wordt Euiplm }>i/?'emdcus (Oudms.). Iphidoides Oudms. ; Entom. Berichten I, p. 140, 1 Maart 1904, wordt Euiphis Berl. Dec. 1903. Iphidoidet< concentrmis Oudms.; Entom. Berichten I, p. 140; wordt Euiphis concentriciis (Oudms.). Euiphis siculus nov. sp. Ovaal, nauwelijks geschouderd ; vóór de schouders driehoekig toeloopend ; achter rond ; alle haren zijn korte borstels : vertex-haren dicht bij elkaiuler. Pooteu korter dan de roiu}), met zeer korte borsteltjes. Epistoma met 8 ENTOMOLOGISCHE BERICHTEN. lange mediane spits en korte zijtandjes. Hypostoma interne malae ieder met 2 lange slippen. — d" 400—425 ^, bleek bruin; $ 480 — 500 /w, iets donkerder, licht bruin. — Op Scarabaeus seiidpuuctatua F.; Catania (»Sicilië); X, 1901 ; H. Voigts. SehdH^ truncaUis nov. sj). — AI mijne vroegere opgaven betreffende S. obtusus (C. L. Koch) betreffen deze nieuwe soort. De echte obtusus zag ik tot dusverre niet. — 9 360 — 400 //. Twee paar vertex-haren, waarvan de buitenste de langere ; één paar lange schouderharen ; 2 paar lange abdominaalharen, waarvan de binnenste de langere ; alle andere rugharen uiterst klein. Epistoma breed, min of meer kroouvormig; de 3 spitsen breed en afgerond. ïibia 1, 11, lil en IV, genu II, III en IV, en tarsus IV ieder met een lang tasthaar. Ventroanaalschild groot, breed, min of meer 5-hoekig, top naar achteren, geflan- keerd door 2 lange, kromme haren. Mandibels gelijkend op die van -8. novae (juiiieae Oudms., nl. digitus tixus multidentaat ; digitus mobilis 5-dentaat. — Op planten ; Nederland. Celaenopsis togoensis Oudms. Op Flati/genia barbata (Cetouide) ; Togo (W.-Afr.) ; 1901 ; H. Voigts. Niet op Zonahris, zooals in Entom. Berichten 1, p. 237 vermeld wordt. Uropoda kempersi uov. sp. Deutotii/tup/ia, 512 m ; tamelyk breed ovaal ; top naar voren ; rug met talrijke poriën, geeue kuiltjes ; sterno-metasterno-genitaalschild met twee submediaue rijen van kuiltjes ; hiertusschen geene poriën ; overigens met poriën ; ventraalschild met twee groepjes van 6— 7 kuiltjes, overigens met poriën. Tarsus I ventraal, distaal en extern met driehoekig lapje. Dorsaal van dit lapje een kolfvormig reukhaar. De peritrema-eiuden springen alleen te voorschijn als het dier door kali sterk gezwollen is. Meerssen ; 1901 ; K. J. W. Kempers. CiUiba cegetaus (Aut. Dug.). Op Crtophilus t/ia,üUlosus L. ; Arnhem; X, 1901; Oudemans. ('üUbaena hetiocopridix Oudms. ; Tijdschr. Ned. Dierk. Ver. ser. 2, V. 7, p. 53, 74 ; wurdt ('illibu hellocopridis (Oudms.). EXTOMOLOGTSCHE BERICHTEN. » Selmia i'osaeea Ouiliiis. Op Srinni^ nihjaris ; Liinteren ; V, 1896; Oiideiuaii.s. Oj) Tiajni enro/nwa ; Aruhem ; V, 1897; Oudenians. Peuthaleiit> minor (Berl.) ; Meerssen ; 19Ul ; K. J. W. Kerapers. In mijne »Monographie des ('hélétinae« (ter perse) wijs ik erop, dat de Clielitinae geene stigmata hebben; hunne peritremata zijn eindelings gesloten. Nu vind ik aan Tetroiuichas tdarlax {h.) eveneens geene enkele aanduiding van open stigmata! Vermoe- delijk missen derhalve alle Thromhidiuhie stigmata ! Tetroni/chufi telarlni^ (L.). Op Urtica dioiai L. ; Hilversum ; VL 19U1 ; Dr. De Meijere. Belanstium glohigernm (Berl.). Op zeestrand ; Harderwijk ; X, 1901 ; Mr. L. H. D. De Vos. Eri/thraeits ignotus Oudnis. ; Entom. Berichten I, \\. 92; Abh. Nat. Ver. Brem. v. 18, p. 94 ; wordt Aclwrolophus ignotnx (Oudms.). Erijthraeas debeauforti Oudms. Entom. Berichten I, p. 217; wordt Achorolophus debeauforti (Oudms.). Erijthraeas stieglmaijri Oudms. ; Entom. Berichtten I, p. 237 ; wordt Achorolophus stieglmai/ri (Oudms.). Achorolophus ignotus (Oudms.). Larva. Type, door mij beschre- ven in Abh. Nat. Ver. Brem. v. 18, p. 94, t. 7, f. 74^79 ; het fijne haar op coxae II is niet aanwezig. Tusschen coxae I is een paar van behaarde kolfvormige haren aanwezig. Femur en genu palparum hebben dorsaal en intern eene lage, doch duidelijke chitiuelijst. Lengte rostrum 13(3 /^. ; lengte poot I 504 f. . — Een exemplaar, door Dr. De Meijere te Hilversum, VI, 1901, op Asilus sp. gevonden, heeft lengte rostrum 188 /(/.; lengte poot I 800 t^ . — Drie exemplaren, door Dr. Everts te 's-Gravenhage, 1895, op Lagria hirta gevonden, hebbeu lengte rostrum 168 /i/. , lengte poot I 704 /j. . — Negen exemplaren, door D. van der Hoop te Doorweert, VI, 1900, o}) Athous haemorrhoidalis gevonden, hebben lengte rostrum 176 — 192 //. , 10 KXTOMOLOGISCHE BERICHTEN. leixHe poot I 69G— 744 /x. — Hieruit blijkt, dat de lengten van het rostrum en der pooten aan enorme verschillen onder- hevig zijn. Achorolo/>/uis trhaaculatus (Herrn.). Meerssen ; 1001 ; K. .1. W. Kempers ; Arnhem; 1899; Oudemans. Tlironibidium porkeps Oudms. ; Entom. Berichten I, p. 119; Compt. Rend. Séanc. Acad. Sc. 1904 ; Buil. Soc. Ent. Fr. 1904, j), 94 ; = Throuibidlmn holo^ericeinn (L.). — Op Pachipneras s]). [Li/ijaeidae, Rhf/nchota) ; Hilversum, VI, 1901 ; Dr. De Meijere. Op Musea sp. ; Hilversum; VI, 1901; Dr. De Meijere. Een geval van uitwendig sexueel verschil bij Orihatulat. Oribates geniculatui< (L.) ; de oV zijn kleiner dan de 5 (^ en hunne genitaalopening is ongeveer even groot als hunne anaalopening ; terwijl de genitaalopening der 5 ç veel grooter is dan hare anaal- opening ; in oppervlakte wel 3 maal grooter. Ook Oribatet< çldcipe« (Herm.) vertoont dit sexueel verschil, hoewel niet zoo in het oog vallend. Bij nauwkeurig onderzoek geloof ik, dat vele OrUxUidae dit verschil zullen toonen. Het is ook logisch, dat de vrouwe- lijke genitaalopening, waardoor een groot ei, of eene larve moet passeeren, grooter moet zijn dan de manlijke genitaalopening. ürlbate)< geiiwidatm (L.) ; Meerssen ; 1901 ; K. J. W. Kempers. Muirla hnuieralis (Herm.) ; onder boombast ; Arnhem ; XI, 1901 ; Klijnstra. Meerssen ; 1901 ; K. J. W. Kempers. Mnrcia tiemimduin (Pauz.) ; Meerssen ; 1901 ; K. J. W. Kempers. Murcia trimacnlata C. L. Koch ; onder steenen ; Arnhem ; XI, 1901 ; Klijnstra. Acarm paatudarian Hering is niets anders dan Ti/ro<jl>/phus dimidlalifs (Herm.) {= loiujior Oerv.). Herings waarneming van eene grens tusschen céphalothorax en abdomen is eene vergis- sing. Hier vindt men soms eene huidi)looi aan de basis der 4 prosomataalharen. Op gedroogde vijgen, rozijnen, krenten, enz., treft men Tyr. dim. zeer dikwijls aan. Tyroglypkus fucunüu Oudms. Op Omnia /u/u L. en op Botnbun ENTOMOLOaiSCHE BERICHTEN. 1 1 Jiypnuniin L. ; lioiiii ; VII, 1901; Oiuleman.s. Op i>'c//t^»* cu/u<<«s Gz. $ ; Korlu ; IV, 1908 ; J. I). Alfken. 7]i/ro(jli//)/ins dimidiatus (lleriii). In rottende bladeren ; Hou ii ; Vil, 1901; Oudemans. Op Zonnhris tririncfa Olievrl. ; Tunis; VIII, 1901 ; II. Voigts. In rottende bladeren ; Hilversum ; 1901 ; C. J. Koning. In eene tlesch met Claviceps purpurea ; Arasterdam; 1901; B. Boon. Merkwaardig is het feit, dat deze mijt zich straffeloos voedt met dit voor menschen zoo vreeselijk vergif. Tusschen bladluizen op Urtica dlolca L. ; Hilversum ; VI, 1901 ; Dr. De Meijere. Tyroglijphus diniidiatus (Herrn.), var. Deze variëteit is hoog- stens 600 i^ lang ; alle haren zijn glad ; slechts hier en daar een nauwelijks zichtbaar haartje er op ; alleen de buitenste prosomataalharen zijn iets behaard. — Op gedroogde peren uit Californie ; XI, 1901 ; J. D. Alfken. Cai'poghjphus anonymus (Haller). Op gedroogde peren uit Californie ; XI, 1901 ; J. D. Alfken. Aleurohlus farlnae (L.) ; onder steenen ; x4rnhem ; X, 1901 ; Klijnstra. Trichotarsus cerambycinus (8cop.). Op Xylocopa cahja Gerst. r^; Napels; V, 1896; J. I). Alfken. Op Xylocopa ciolacea L. rT; Korfu; IV, 1903; J. D. Alfken. Trichotarsus onmiae (Duf.). Op Steils rnurina Per. ç ; Korfu ; IV, 1903 ; J. D. Alfken. Op Osmia rufa (L.) ; Meerssen ; 1901 ; K. J. W. Kempers. Nycteridocoptes Oudms. ; Tijdschr. Entom. v. 40, Verslagen, p. 50 ; idem, v. 40, p. 270 ; wordt Prosopodectes Can. ; der- halve X. poppet Oudms. wordt Pr. poppet (Oudms.). Plutarchusla Oudms.; Entom. Berichten I, p. 173; tor v. PI utarchia. Pterolickus ainericatius, aslaticus, australis., bengaleiisis, calühidis, gambettae, grallatoris^ i?idicHs^ limicolae, tringae, Oudms.; Entom. Berichten I, p. 171, 172, 193, 194; worden Avenzoaria ame- ricana. asiatka (Oudms.), enz. 12 ENTOMOLOGISCHE BEKICHTEN. Dfinodu.v folUadoraiii car. musculi Ouduis, ; Tijcls. Entom. V. 40, p. 200, 209 ; wordt Deinodcc luusadi Oudm«. Pteiodedes coroincola Oudius.; Ent. Berichten I, p. 225; wordt Motäemiiriu corcuicoUt (Oudnis.). A. C. OUDEMANS. Beschadigingen door Cimbex-wespen veroorzaakt. Den 10'''" Juli j.L ontving ik van den Heer E. D. vun Dissel een takje uit den toj) van een esch, waarin zich ringvormige insnijdingen bevonden. Het was afkomstig uit Kapelle in Noord- Brabant, waar het bovenste gedeelte van dezen esch onlangs bij harden wind afgebroken was. Het takje bezat eene middellijn van 10 — 12 mM. en de beschadigingen waren on- geveer G5 mM. van elkander verwijderd ; de Heer van Dissel vermoedde, dat zij door Cimbex-wespen veroorzaakt konden zijn. Dit esschen-takje vergelijkend met twee takjes van canaduschen populier uit Dinksperloo, welke ik in Juli 1901 eveneens van den Heer van Dissel ontving i), bleek het mij, dat de bescha- digingen aan populier, welke toen aan Cimbex-wespen toe- geschreven werden, van denzelfden aard waren als de insnijdingen in den esschentak. Zij zijn ring- of spiraalvormig en worden door de van stevige kaken voorziene wespen gemaakt om zich aan het uitvloeiende sap te laven. In deel I der Forstinsekten- kunde van Judeich-Nitsche wordt op pag. {)()6 eene nauw- keurige beschrijving met afbeelding van deze beschadigingen gegeven ; volgens Beling worden zij het meest aan driejarige takjes van beuk, haagbeuk en berk aangetroflen — nooit aan oudere takken. Esch en klaterpeppel werd bij Seesen in den Harz slechts in enkele gevallen aangetast, terwijl volgens Altum bij Eberswalde de p()})ulieren, vooral l'opnliis (((padenfiis ') Tijdsein-, vuur Eutum. :<L1V. Veisl. p. 6'2. KNTOMOI.OOISCllK BKRK'HTKN. 13 Desf., dikwijls gerinkeld werden, en dit bij Tharand eens aan lijsterbes door Judeich-Nitsclie waarg-enomen is. De beschadiging heeft steeds plaats in de maanden Mei tot Juli ; veel nadeel ondervinden de boomen er in den regel niet van, en na een paar jaren zijn de kleine verwondingen ge- woonlijk grootendeels weder vergroeid. .Jonge beukentakjes breken door sneeuwdrnk wel eens gemakkelijker af op de ge- ringde dan op andere plaatsen, en waarschijnlijk zal ook het esscheutakje op eene insnijding door den winddruk gebroken zijn. Aangezien in de omstreken van Kapelle vermoedelijk meer elzen en wilgen dan berken en beuken voorkomen, zal de be- schadiging aan den esch wel door Chnhe.r, comuüa Sehr, (els) of C. hitea L. der wilgen toegebracht zijn. Vreemd is, dat bij de boomen, waaraan tot nu toe de insnijdingen waarge- nomen zijn, els en wilg niet genoemd worden ! Wat kan de reden zijn, dat de Cimbiees van els en wilg liever aan ander sap de voorkeur geven dan aan dat der boomen, waarop zij als larven geleefd hebben?... of is het mogelijk, dat de ver- wondingen in de takjes van els en wilg spoediger vergroeien en daardoor niet opvallen ? Op berk zijn de beschadigingen hier te lande door Prof. Ritzema Bos bij Wageningen gezien in 1803 ; zij werden daar veroorzaakt door eene andere Cimbicide : TricMosoina lucoriDn. L. (T. v. E. XXXVII p. XXX Vin ). Door Hartig werd het verschijnsel het eerst in 1852 als »Uingelkrankheit« der beuken beschreven. In 1877 werd de verklaring gevonden door lieling toen hij, 14 Juli, etme t'im- bex-wesp op heeterdaad betrapte. A, J. VAN ROSSTIM. 14 KN'TOMOl,O0ISrHK HKHlf'IîTKK. Orgyla antiqua L. 9, na haar dood nog mannetjes aanlokkend. De heer H. H. Zeylstra Fzn., biol. stud, te Amsterdam, meldde mij onlangs het volgende, nadat hij mij kort te voren een ç van Orgyla antiqua getoond had. »Ongetwijfeld zal het u interesseeren, dat het O/'^^z'a-w^ijfje van Zaterdagavond, na door mij in een buisje met lichtgas gebracht te zijn, en daarin ± 24 uur doorgebracht te hebben, dood en opgeprikt Maandag in den Hortus nog 2 oV aan- lokte, die bij mij in de assistentskamer binnenvlogen en, ondanks de open ramen, niet weggingen. Het eene o kon ik met de hand vangen ; het andere fladderde op het stuk turf, waarop het 9 gestoken zat, en bleef daar zóó vlak bij dit laatste zitten, dat ik kalm een nauw reageerbuisje er over heen stulpen kon. Het Ç was werkelijk dood, doch nog niet iugeschrompeld«. De aanlokkende geur blijkt hier niet alleen na den dood nog oewerkt te hebben, doch bovendien niet onwaarneembaar gewor- den te zijn door de aan het ç stellig aanhangende gaslucht. En men kan wel niet aannemen, dat beide geuren toevallig zoo verwant zouden zijn, dat juist de gaslucht als lokmiddel gediend zou hebben. In elk geval achtte ik de waarnemiuff der moeite waard, om gepubliceerd te worden. J. Th. Oudemans. ENTOiLOGIM BERICHTEN UITGEGEVEN DOOR DE NEDERLANOSCHE ENTOMDLOGISGHE VEREENIGING. N«. 26. DEEL II. 1 November 1905. 1 N H O ü D : Dr. A. C. Oudemans, Acarologisclie Aaii- teekeningeii XX. — Dr. A. .1. van Rossum, Proeven met gekleurd voedsel. — Jlir. Dr. Ei). Evkkts, Lijst van Coleoptera, gevonden bij Driebergen en Maarsbergen, ter gelegenheid xan de Zomervergadering der Ned. Ent. Ver., Mei 1905. — C. L II. Uu'^rman, Cicadologisclie Aantee- keniiigen 1. — Dr. C. L. Reuvens, Literatnnr. — Dr. .1. Th. Oudemans, Aanbieding. Acarologische Aanteekeningen XX. Ptvgamdsus e'/ueMrU (C. L. Koch), r^", onderscheidt zich van l\ cjrissipfs (L.) voornamelijk doordat de ventrale tuberkel aan fenuir II zwaarder is en iets naar binnen gebogen, de laterale tidjerkel aan genu II iets zwaarder is, de interne diiimvormige tuberkel aan tibia 11 ventraal en antérieur een by-tuberkel draagt en zelf iets van den poot afgebogen is (niet naar den poot toe). — Onder rottende bladeren, Meerssen, 1901, K. J. W. Kempers ; Haarlem, Aug. 1899, Oudemans ; Canterets, Hautes Pyrenees, Aug. 1900, Dr. Everts; Napels, 1885, Dr. Everts; Göttingen, 13, 5, 1901, H. Voigts; Padua, 1883, Dr. Berlese ; onder steenen, Macognaga, Monte Rosa, 1200 M., 1893, C. Fischer. Fergamasns canestrina (Berl.), c«", onderscheidt zich van P. crassipes (L.) voornamelijk doordat het lichaam achter de inplanting van pooten III iets ingesnoerd is, het gedeelte daar- vóór zijdelings uitjuiilt, het achterlijf min of meer jnintig is, 16 ENTOMOLOGTSCHE BERICHTEN, alle tiiberkels nan poot II kleiner zijn, femur lY intern een kleinen duimvoruiig'en tuberkel draagt en de hoorns van liet hypostooni ventraal een lepel- of gootvormig aanhangsel bezit- ten (niet een naur binnen gerichten stekel, zooals door Berlese wordt afgebeeld!). — Padua, 1883, Berlese. Fer(i<nii((sut< italien.'^ nov. sp., r^, onderscheidt zich van P. cv(t,s.s//'<'N (L.) voornaraeljik doordat het lichaam forscher ge- bouwd is, boven poot 11 zijdelings iets uitpuilt, de interne tuberkel aan tibia II distaal niet puntig, maar afgerond en iets schroefvormig gedraaid en naar den poot toegebogen is. • — Padua, 1883, Berlese. Laelaps dahulcirls (O, L. Koch), ^ . Het sternaalschild is achter zeer diep ingesneden ; het genitoventraalschild reikt zeer ver naar voren en bedekt vóór tongvormig de insnijding van het steruaalschild ; twee kleine ovale inguinaalschildjes zijn aan- wezig ; het peritremataalsi-hild reikt tot achter poot IV; het peritrema reikt tot even voorbij jtoot 111 ; het epistoom is driehoekig, zeer spits en vol tandjes aan den rand. Al deze feiten zijn óf verkeerd, óf in het geheel niet door Berlese afge- beeld. — In een meelmagazijn, Arnhem, "2, 11M)2, Oudemaus. Ti/deii.'^ rriif/atiis ('. L. Koch, sedert 1841 niet teruggevonden, is zwartbruin met bruingele pooten. De beide exemplaren, door mij in een meelmagazijn te Arnhem, Febr. 11M)2, gevonden, zijn nymphae. — 140 jj.. ; lichaam gedrongen, ovaal, vóór en achter iets toegespitst, tusschen pooten II en III iets inge- snoerd. Prosoma dorsaal met breed schild, 2 oogen, 2 lange en 8 ])aar korte haren. Metasoma dorsaal met 9 paar korte haren. Huid met talrijke Hjne rimpels. Pooten kort en dik, twee derden van de breedte van het lichaam lang. Cheletex enn/ifus (Schrank), protonijuiphd Oudemans in Entom. Bericht, v. 1, p. 101 ; idem in Tijds. v. Entom. v. 4G, p. 123—124, t. 12, f. 34-^37, blijkt te zijn Chelete, n-wlHu.^ (Schrank), /ti/inplia femliiiiia. EXTO:\[OLOf;iSCIIK BKIÎICHTEN. 17 Cheletes ei-uditas (Schrank), (/eu(o/i//vip/ia Oudemans in Entom. Bericht, v. 1, p. 101 ; idem in Tijds, v. Entom. v. 46, p. 124—125, t. 12, f'. 38, t. 13, f. 39, blijkt te zijn Cheletes eruditus (Schrank), nymplia nuixcnUiai. Cheletes saevus Oudemans in Entom. Bericht, v. 1, p. 1(31 is dus Cheletes eruditus (Schrank), /ii/mpha feminina. Allothromhidium fuUgmosum Herrn. Het d" is door C. L. Koch beschreven en afgebeeld als Troinhidium cordifonne, en onder- scheidt zich van het 7 doordat het lichaam kort gedrongen hartvormig en de crista metopica veel breeder is. Bij beiden zijn de pooten [ van 2393 tot 2488 [j. lang. Het cT constant 2135 (j., het 2 van IHOO — 3300 ^ lang. Allothromhidium fnlujinenm. nov. sp. ^ 2400 jj. lang, verschilt van Thr. fuliginosum Herm. doordat het kleiner is, de pooten I gemiddeld 2121 jj. lang zijn en de gesteelde oogen korter, gemiddeld IH» ' lang zijn. Misschien is dit het ^ van TJirom- h/dito/i hortende 0. L. Koch, doch de haren zijn even lang als die van AllotJir. fuliginosum Herm., terwijl Koch de haren van Tr. hoiiense beschrijft als te zijn half zoo lang. — Arnhem, op aarde, 1901, Oudemans. AllotJiromhidium uiollirulum (('. L. Koch), ^, 1830 f/, lang, 1318 A« breed, min of meer peervormig ; pooten I slechts 1288 fj. lang ; palp slechts 530 f^ lang ; haren slechts 72 f/, lang, als die van Allothr. fuliginosuin Herm. ; gesteelde oogen slechts ongeveer 80 a lang ; crista metopica ongeveer als die van de vergelijkingssoort. — Op aarde, Arnhem, 1901, Oudemans. Allothromhidium adustutn nov. sp. ^ '? Als Allothr. fuligino- sum Herm., doch 2100 f. lang, 1910 ij. breed, vóór hartvor- mig, bij pooten IV w^einig ingesnoerd, achter breed en rond ; pooten I ongeveer 2485 ij. lang, iets dikker dan bij de verge- lijkingssoort ; gesteelde oogen ongeveer 105 jj. lang, dik ; crista metopica breeder, vooral achteraan, zwaar gechitiniseerd. — Op aarde, Arnht-m, 1!H)1, Oudemans. 18 EXTo:>roT.or.is(iiE berictîtex. Allothroiiihiiliion inrariiatnm liov, sp. ^ 1830 /i< laug, 1 180 /^ breed, ovaal, ])uiit iiaur îichteren, vóór hartvormig, r^ 1650 ij. laug, 1410 jj- breed, vóór hartvormig, bij pooten IV iets inge- snoerd. aehter breed en rond. Hij beiden zijn de pooten 1 ongeveer l.")l.") // hing; crista metopiea ongeveer als bij het 9 vau ^Wo^/w. fidi<j//i()si(i/i Herrn., doch vóór slecht gechitiniseerd. Gesteelde oogen ongeveer 00 y. lang. — Op aarde, Arnhem, 1901, Oude- raaus; in rottende bladeren, San Hemo, 1900, Dr. Oskar Schneider. TJiroinhnl'iiDii. ^[Uotliromhid'nim, Ji^n/f/iraeiis, Ac/io/x>loj>/tus. De stigmata en de ])eritremata 7A]u beslist gesloten. Er is geen sprake van open stigmata. Sex n eel verschil 1)1] A/laf/inmi/'idiinu. De ^ f/ zijn hart- vormig; en biina constant van y:rootte ; de , , zakvormig, zeer verschillend in grootte ; de crista metopica der (/cT is altijd breeder dan die der ^o. Ac/iorolii/j/nis frhiuicnlattis (Herm.). De witte vlekken ver- schillen sterk. Ik bezit een ex. met traanvormige abdominaal- vlek ; een ex., waarbij de abdominaalvlek in 3 kleinere is verdeeld : een ex. met een krans vai] witte haren om de voorste areola cristae, met alle vertex-haren wit, en met de drie dorsale vlekken zeer klein. Aclitirol()i>]ii(s trinidculüfKs (Herm.) var. ii'ujev nov. var. Vol- komen zwart, zelfs de pooten en de palpen ; deze zijn echter in glycerine toch iets doorschijnend geworden. — Meerssen, 1901, K. J. VV. Kempers. S e X u e e 1 vers c h i 1 1) ij . {choi'nloplnis tj-hncicnlatus (Herm.). '^ 10,")0 //. hing : crista 385 // lang ; rima genitalis 200 p lang ; onder- zijde alleen wit tusschen de coxae der }>ooten 1 en II en de tarsen. ^ 1275 — 2025 ^ lang; crist.i 480 — 520 /x lang ; rima genitalis 300 // lang ; onderzijde met twee groote witte vlekken tusschen coxae II en III en eene lange mediane vlek, waarin de genitaal- en de anualopening liggen. A' er uj oe d el ij k is dus sex u eel ver- schil b ij alle Eri/tJiraelHae {li/ii/z/c/ioloji/iinae) w aar te n e m e n. KXTOMOÎ.OOISCÎIK HKKlCiri'KX. 10 Tar.^ODoniis, W-ài Hcrlcsc noemt, is eenc /ii/)nj>/i<i. Zij mist de genitaalopeniiig. \\'iit lierlesc duarvoor uïiiiziet, is eeiie mediane inwendio-e ehitinelijst, ontstaan door de vergroeiinL:,' van coxae IV, is dus een »sternum«. De \)i'weru\g^ dat hi] dv Ta rsononuJae d" eu 2 direct uit de larva zouden voortlvomen, is dus onjuist. Tarsonemiii< kirchitcri (Kramer). In een meelmagazijn, Arnhem, 2, 1902, Oudemans. Onderscheid t u s s c h e n de proton iiinjtlidi' en de deutoni/nip/iae v a n Tyroghiphiiiae en zoogenaamde Anal- gesinae, v e r m o e d e 1 ij k d e ]• h a l v e o o k v an aile overige Acaridae [''>((rco/ifi(l<(t'). Ueeds Kramer wees er op, dat de protonymphae slechts 1 paar, de deutonymphae 2 paar genitaalzuignap])en beziiten. In gevallen nu, waar deze uiterst moeilijk te zien zijn, zooals bij de meeste A/mloeshiae, óf waar ze ontbreken, zooals bij zeer vele Ti/rooli/p/iiiKft', is een ander verschilkenmerk wenscheliik. Ziehier wat ik vond : de ti'oehan- teres I, II en III dragen namelijk bij de protonymphae ventraal geen haar, bij de deutonym})hae daarentegen wèl een haar. Eri/t/n'atNs lomoni Oudemans in Entom. Bericht, v. 1. p. 89 en Tijds. v. Entom. v. 45, p. 125, 141, wordt Acliorolopliun lomani (Oudnis). Aleurobiufi farùiae (L.). Michael zegt (Brit. Tyrtxiliiphldac V. 2, p. 75). »It was not until Koch drew and described it in 1841 that the species was really defined « Hierin vergist Michael zich. Reeds in 177<) beschreef Schrank het rT duidelijk en gaf er eene even goede aïheAdmg saw. [Bciitröij*' zur Nuturg. p. 121, t. 6, f. 2). - Michael beweert (loc. cit. p. 76), dat de céphalothorax slechts 1 ]iaar lange haren draagt ; hij beeldt er ook slechts 2 af (loc. cit. t. 21', f. 1). Er zijn echter 2 ]iaar lange haren aldaar aanwezig. — Michael schijnt l)ij het ^ geene genitaalzuignappen gezien te heblien (loc. cit. ]i. 78, t. 29, f. 3 en 9). Toch zijn ze zeer duidelijk te zien. Het pseudostigmatisch orgaan is proximaal dik, distaal fijn toege- 2(> loxTo.Moi, (»eisen K bkimciitkn. spitst, en zeer borstelio-. — Behalve de vertexharen, bezit Al. fufinae nog een paar zeer kleine iiucliaalliaren, door Michael niet vermeld. — Ik vond deze soort levend op een juist o-eschoten en nog warm exemplaar van Corvns corone^ Arnhem, 6, 3, 1902! Aletirobins farris nov. sp. Onderscheidt zich van AL farinae in de eerste plaats doordat het pseudostigmatisch orgaan zeer dun en slechts langzaam spits toeloopend is, en slechts 2 of 3 takjes vertoont. Maar verder is de soort ook reeds bij geringe vergrooting te onderscheiden, doordat de pooten niet rose of ]n-ninrood zijn, maar wit; doordat het lichaam en het hypostooni slanker zijn; doordat het cf den vorm van het 5, dus geeue verdikte voorpooten heeft, wèl den doorn ventraal van femur I, en slechts 375 /^ lang is. — In kaas, Arnhem, 1902, Oudemans. Een monstrum. Bij eene protonympha van GliiciipluuiKS domc- sticuii (de Geer) vond ik de epimera I wijd van elkander, in plaats van te zaraen een sternum vormend, en in plaats van epimera IIÏ en IV een epimeriet tusschen coxae III en IV. Daar het niet altijd mogelijk is te onderscheiden, of de randen van het b'chaam der hypopi scherp zijn of niet (ventraal omgebogen kunnen worden of niet), heb ik een nieuwen sleutel gemaakt. Daarbij was het vormen van eenige nieuwe genera noodzakelijk. )Sleutel der hypojii der Tiiivcihipldnae. ; Achter de genitaalopening geene zuigna])])en of klepjien 2 1. \ » » » eene zuigna})]i]aat. ... 3 » » » twee klep])en 11 Niet vrij ; gesloten in casa hypopialis ; poot IV zon- 2. ' der klauw GIi/ci/jJko/u.'^: Hering Vrij ; poot IV met klauw .... Acoti//e(/on Oudms. l Met oogen IHstiogaster Berlese Zonder oogen 4 K.VTOMUI.OOI.SCIIK UERlCllTEX. 21 Alle pooten slank; jjootcn lil en IV korter en slan- i ker dan I en II, u-cwoonljik naar voren gericht 4. Anoetus Duj. i Alle pooten kort en dik ; ])oot('n IJl en IV o-ewoonlijk \ . uaar achteren gericht 5 ! Sternum verbonden of bijna verbonden met epimera II Horstia nov. gen. Sternum vrij 6 i Epimera III vrij 7 6. , Epimera III verbonden onderling en met epimeriet II, 1 extern van coxaalplaat II 9 i Alle pooten gelijk in bewapening . Ceropliagns Oudms. I Pooten IV anders gewapend dan pooten 1 — lil . . 8 !Eén ruo'schild Semicrfid nov. gen. Twee rugschilden Tr/chotarsus Can. ( Prosoma zonder haren Hj/popii.f Dugès ( Prosoma met haren 10 l Tarsus IV met klauw TyjuKili/iJn/s Latr. 10. ' I Tarsus IV zonder klauw ]^li/i(i nov. gen. I Onder de kleppen geen zuigorgaan Lahidophoi-us Kramer 11. I Onder elke klep een kolfvormig zuigorgaan ' Denn<u:arn.< Haller Horstin nov. gen. (iregorius Horstius schreef in lt)07 »De causis symptomatuni (|ualitatis mutatae« etc, en vermeldt de m'O =^ Acarus .vro =^ àe schurftmijt. Het genus is hierl)oven vol- doende gediagnostiseerd. Type : l'i-ieliotarxu^ ornatus Oudms. Hiertoe behoort dus ook 7V. li.eLiine. Oudms. en vermoedelijk ook Tr. mankati Giard en Ti\ tripli>( ('an. Sennertia nov. gen. Daniel Sennert schreef in 1(311 »Institu- tiones médicales«, en vermeldt in Lib. V, Ca]). XXIV, » De suda- minibas et sironibus«, de xh-o oi' c/ilro = Aciu "s .s/Vo = de schurlt- niijt. — Het genus is hierboven voldoende gekarakteriseerd. 22 KNTü.MOl-OfirsCUK liKKICHTEN. Type : Pediculus ce.nunb;icinu>< Scop. (.ci/locvpae). Hiertoe behoo- ren dus ook 2r. coptort/iosormie Oudms., 7V. japoidnis Oudms., Tr. hipposiderus Oudms., Tr. alfkeni Ouduis. en vermoedelijk ook Tr, bi fills Can. Vidia nov. gen. Vidus Vidius schreef in 1586 »De curatione generatim«. Hij vermeldt in Part. II, Sect. II, Lib. IV, Cap. VI scirrhones en in Lib. VI, Cap. X seirrones eu pelüceUi = ^[carus siro = de schurftmijt. — Het genus is hierboven voldoende gediagnostiseerd. Type : V/dia nndidata nov. sp. Vidia undulata nov. s^J. Rug geheel gedekt door 2 schilden. Prosomataalschild dwarsgestreept. Abdominaalschild langsge- streept. De streepjes zijn zeer tijn en dikwijls in elkander over- gaand, zoodat zij uiin of meer golvend schijnen. 4 prosoma- taalhaartjes, 2 schouderhaartjes, 4 paar subniediane haartjes, 4 marginaalhaartjes geheel achteraan. Al deze haartjes uiterst klein, moeilijk zichtbaar. Een paar langere sleepharen. Tarsus I en II dorsaal met lancetvormig haar, ventraal met 2 dito. Tarsus III zoowel dorsaal als ventraal met 2 lancetvoriuisfe haren. Tarsus IV met ventraal klauwtje, en eindigend in 4 haren van verschillende lengte, de langste iets langer dan het lichaam. — 210—250 jj. lang, 1(35 — 200 fj. breed. Lichaam min of meer zeshoekig. Op 1'ivsopi.s conforiuls Koerst., Maggi- anico, Italië, 1882, Dr. Magretti. Trichotarx/ts Can. Type: Tric/toda(ij/h(f< cmniae Duf. Hiertoe behoort dus ook Tr. reaumuri Oudms. en intcrrncdiiis (^udms. Glyqiphcujiis fiisciis Oudms. In meel, Arnhem, 7, 4, 1902, Oudemans. Glyciipltayits domestiaix (de Geer) ; in huisstof, Amsterdam, 17, 10, 1903, R. A. Polak ; in een fleschje met kinabast, Amsterdam, 1, 1904, Mr. D. L. Uyttenboogaart ; in fungus, Hilversum, 1903, C. J. Koning. Glijci/phcujus cadaveritm (Schrank) {privatus Oudms,); in huis- stof, Amsterdam, 10, 1903, R. A. Polak. ENTO.MOLOfU.SCllK »KRICHTEX. 23 l'i'octoplnjUodes pinnatiis (Nitzscli). Synonyma: 1818, Anaiges jiinnatus Nitzscli (nomen nndum) ; X'S'l^^ Amdges pinnatasHeyà. (nomen uucliim) : 1868, Proi-toplniäoden pro/u^us Rob. (nomen nudum) ; 1871, Analgex pinnatus Nitzsch (apud Giebel) (c<" et deutonymplia femiuina) ; 1871, A ncd<j es acantliHrn!< ^\iz&c\i •à.\)\\(.[ Giebel i^)- Eerst lang daarna, 1877, beschrijven Robin en Mégnin deze soort onder den naam van Fr. profusas. Munatus, 1871, is dus de oudste soortnaam. — Op Acanthls carduelis, Winschoten, 1898, W. W. Schipper; Etnberica cltriaelia, Arnhem, 21, 2, 1902, Oudemans ; Gallinida chloropus, Nieuw Beerta, 10, 1890, W. W. Schipper ; Lanius exctdntor, Blijham, 10, 1890, W. W. Schipper ; Linola cannahina, Utrecht, 10, 1885, Oudemans ; Fanurus biarmims, Wedde, 10, 1896, W. W. Schipper. Proeven met gekleurd voedsel. Op de Zomervergadering der Ned. Entom. Vereeniging in Mei j.l. te Driebergen (Tijdschr. v. Entom. XL VIII, p. LXVl), werd eene mededeeling door mij gedaan omtrent kunstmatige kleu- ring van zijdenipsen, en over de resultaten, in Frankrijk ver- kregen, door deze rupsen te voeden met bladeren, welke bevochtigd zijn met de oplossing eener organische kleurstof. Neutraal-rood of Toluyleen-rood genaamd. Deze mededeelingen waren ontleend aan een opstel van C. de Labonnefon : »Coloration artificielle de la soie dans les glandes sériciffènes« verschenen in (' o s m o s, 53® Année, Num. 1003, 16 Avril 1904, p. 491. De schrijver wijst er in dit artikel op, dat reeds in 1841 door Bonafous te Lyon groenachtig-blauwe en licht rozeroode cocons van zijderui)sen aan de Akademie van Wetenschapi)en 24 EXTOMOLOGISCHE BERICHTEN. vertüoiid vverck'u. Zij waren verkregen door reeds bijna vol- wassen rupsen in het laatste stadium te voeden met moer- bezie-bladeren, bepoederd met indigo of meekrap. Door E. Blanchard en anderen zijn deze proeven nu^t meer ot' minder goeden uitslag voortgezet, totdat zij nogmaals door h*. Dubois in 1889 — 18^>0 en door L. Blanc in 1891 op grooter schaal herhaald werden. Zij hadden aan de rupsen voedsel verstrekt, dat doortrokken was van cochenille, orseille, fuchsine, eosine, uiethyl-groen enz. Alleen wanneer deze stoffen in poe- dervorm toegediend waren, kon men gekleurde cocons verkrij- gen, maar bij anatomisch onderzoek l)h'ek, dat de zijde in de s])inklieren hare gewone kleur behouden had. De draden der cocons waren slechts uitwendig geverfd, .... »elles étaient sini])lement souillées en sortant de la tilière par la poussière dont le ver était sali.« In 1901 werd door Dr. Hugues in: »Intermédiaire des bo m 1) y c u l t e u r s et e n t o m o l o g i s t e s« de zaak opnieuw ter sprake gebracht. Ook vele })roeven werden in dien tijd door Labonnefon genomen en hij verkreeg dezelfde resul- taten als Levrat en Conte bij hunne talrijke experimenten te Lyon in het »Laboratoire d'études de la soie.« LTit al deze onderzoekingen blijkt, dat nu^n in het Toluyleen- rood eene kleurstof gevonden heeft, welke, zonder de rupsen te benadeelen, gemakkelijk in bloed en spinklieren o})genomen Avordt. De met dit rood gevoede rupsen sjnnnen fraai roode cocons, welke lichter of donkerder getint zijn naarmate de kleurstof korter of langer gebruikt werd. In de vergadering te Driebergen gaf ik mijn voornemen te kennen, deze voeding toe te jiassen oj) ru])sen en larven, niet met de l)edoeling om gekleurde zijde te verkrijgen, nuuir om te oiidcr/.ockcu. of het Toluyleen-rood . ook invloed heeft op de kleur der uit de ]i()j)pen en cocons te voorschijn komende imagines, waaromtrent Labonnefon niets vermeldt. EXTo:\roLor.isrîîE bertchtex. 25 Eerst in liet begin van Auo-ustus gelukte het mij de kleur- stof, door bemiddeling Viin mijn zoon J. (i. van Rossum ehem. (■and. te Karlsruhe, te verkrijgen, liet is een zwartaehtig poe- der, dat met intensief wijnroode kleur zeer gemakkelijk in water oplost. Bladeren van verschillende gewassen werden aan den bovenkant met deze o[)lossing bestreken en, na eenigszins ingedroogd te zijn, aan de dieren voorgezet ; zij tastten het zonder aarzeling aan en verdroegen het in den reiïel soed. Weldra, soms reeds na een halven dag, vertoonden zich in het oog loopende kleurveranderingen bij rupsen, welke zich aldus een fraai uiterlijk »aanvraten«. De tinten verschillen, al naar dej] duur der werking en de oorspronkelijke kleur der dieren, van licht rozerood tot karmijn, purper en donker zwartrood. Is de tint van het dier meer blauwachtig of grijsgroen, dan ontstaat eene prachtige paarse verkleuring ; gele teekeningen, bijv. stre- pen of vlekjes, worden eerst oranje, later helder rood of ver- miljoenrood, en soms ten slotte ook donker zwartrood. De rupsen, welke ik op deze wijze voedde, waren : Pieris h)-a.-:sicae L., Dicranura vinula L., Lophopteri/,v camelmah., Flialera bucepluda L., Pi/gaeni anachoreta F., Ddsichi/ra pndlhunda L., Macvotlnj- lacia ruhi L., Acronicta tvilens Schitï'., Aijrotls pronuha L., McwieHra persicarlae L., Mam. olenwca L., Euple.cia luci/iam L., Scoliopterij.v llhatrir. L., Runila crataeyoia L., Sp'dosonia Inhrici- peda L. en Spd. nienthastri Esp. Vele dezer rupsen verpopten. De rups van «SVo/. IdxifrLr, welke ik 7 Aug. bijna volwassen gevonden had, was op den rug Huweelachtig bruinrood geworden ; aan het onderlijf en boven de pooten zijdeachtig blauwpaars. Zij spon zich 12 Aug. tusschen blad in met licht karmijnroode draden. De pop was zwart als gewoonlijk ; hieruit verscheen 5 Sejjt. de vlinder met donkerder, meer roodbruine grondkleur dan andere exemplaren, waarmede ik hem vergeleek. Het lijf was tusschen de segmenten karmijurood. 26 EXT0M0L0GT8CHE BERICHTEN". Van Pterin />r(i,'<sic(Ae verkreeg ik fraaie dof karmijiiroode poppen, welke aan het licht blootgesteld beginnen te verbiee- ken. In het » H a n d b u c h d e r F ä r b e r e i der Spin n- fasern« van Knecht, Rawson en lioewenthal wordt vermeld, dat Nentraal-rood tinten levert, welke niet »licht-echt« zijn. Voor de praktijk zal het voeden der zijderupen met deze kleur- stof dus vermoedelijk niet veel waarde hebben. Ook met eenige larven van bladwes])en nam ik proeven. Van twee larven van Chnhe.r, feinorata L. werd de eene vleesch- kleurig, gelijkend op de bekende afbeelding der roode larve van ('. latea L. in Brischke und Zaddach's Beobachtungen, Taf. II, l''ig. 4. De andere werd donker purper; beide kropen, na lang zoeken, ter coconvorming onder turf, doch zijn bezwe- ken. Daarentegen heeft eene C fcKji Zadd., aan welke nog slechts weinig verkleuring merkbaar was, toch een donker- rooden cocon gemaakt. Parthenogenetische larven van Pferonns nai/spljtas Thoms. Averden gedeeltelijk met gekleurd voedsel grootgebracht ; de groene lartjes werden weldra donker paarsachtig-rood, sponnen karmijnroode cocons tegen de wilgentakjes en leverden vele numlijke wespen, bij welke alle lichtere deelen en ook het vleugelstigma fraai rood zijn. Ten einde ook roode bladwespen- wijfjes te verkrijgen, werden larven van l^ter. horte/i^is Htg. op gekleurd acacia-blad gekweekt ; ook deze werden donkerrood. Wanneer hieruit in het volgende jaar roode wijfjes verschijnen, zal ik trachten deze O]) acacia te doen leggen, om te zien o f bij sommige nakomelingen w e 1 1 i c h t reeds eenige verkleu- ring der larven valt waar te nemen. — Larven van Tricliio- campKs idnii L. namen na gebruik van roodgesausd ie])enblad ook eene roode kleur aan. Hoode (»])gezette c>n'fi.'^/>inis~\veiii)en zijn tot nog toe niet verkbnird. In alkohol houdt de kleur zich ook vrij goed, maar d<' wespen verbleekeii s])oedig in verdund formaline. Eene EXTO.MOLOdISCIIK UKlilCll'l'I-: N. . 27 oplossing van Neutraal-rood. niet geeon centreerder formaline vermengd, vertoont echter geene verkleuring. Arnhem, Sept. UMjó. A. J. van Küssim. Lijst van Coleoptera, gevonden bij Driebergen en Maars- bergen, ter gelegenheid van de Zomervergade- ring der Ned. Ent. Ver., Mei 1905 i). Bemhldinm Dorh (îylh. Platynus livew< Gylh. » fidiiiinosns Panz. Dromvis a/Kjnstn.s Brullé JJi/(Iwpori(s pireii-'t Steph. » )nelanar(us St. Agahns ajfinis Payk. » femoralis Payk. Hi/daticxs se)ni)äger de G. Oxypoda longmscula Grav. Calodera rlparia Er. » aethiops Grav. Notothecta anceps Er. Atheta pagana Er. *Eurgporm pirlpes Payk. Faun. nov. sp. Quedius iilgriceps Kr. Actobius cinerascens Grav. Crijptohbmi frarticorne Payk. JiJitaesfhetiif: ruficaptlliis Boisd. et Lac. Sfe/ins gcdlicKs Fauvel (hndliinn o.cgacanfliae Grav. PJiyilodrepa cdis Er. Eiiplectus ambianus Reich b. '; Alleen de meest belangrijke suoiteu zijn veriiiekl. 28 i<;NToM()i,o(its('irK rf.iîichteN. Af/at/iidiimi (itrnui Payk. Cniptoplidgits /><(/1(<Iks bt. JIelo/>/io)'i/.^ fii/u'/'fiddfus (îylli- *Co('cinella octodecimtjutkdd L. var. (»■natu Brbst. Faun. nov. var. Rldzohiiis suhdepressus Seidl, CardiophorH!< jutfieoUls L. *Si'.rkus hrninu'iis L. ab. c. cT tilnalu Kedt. Faun. nov. var. Brachf/farsHs varieijatns Fourer. Rhi/nrhUe.'^ aein'ovirens Mrsh. l'hillobvis niacid/cornis Germ. Bagous lhnoi<iis (Jylh. Dûri/tomus pectoral/s (rylh. » srdirinfi.'i Gylh. Elh'Mdiiis />/pir/icf(ifNS L. ^Arcdj/ptns carpijil F., ty])e en ab. c. alpiiix.t Villa. Faun, nov. var. Orc/iestes rusci, Hrbst. Centhorrhynclms campesh^s (^rylh. Apion criiodatin/i Walton Ed. Everts. Cicadologische Aanteekeningen I. Onderstaande opgaven zijn bedoeld als aanvulling van de door Mr. Fokker gegeven naamlijst in deel 34 van het Tijdschrift voor Entomologie. Bij mijne medeleden beveel ik mij vriendelijk aan voor hun steun : mededeeling van vangsten, of, nog beter, toezending van materiaal. Ti'iecpliora vnltiemta Gerni. — Deze soort schijnt haar gebied naar het Noorden uit te breiden. Mr. Fokker geeft in zijne naamlijst alleen Valkenburg als vind]daats op (1890). Sedert vino- Mr. Brants enkele ex. te Venlo. lîXTOMOl.OCISCIIF, KKIMCIITKN. '29 Te Arnhem vonden de lieer Dîininiermun en ik ieder een stuk (1905). De kleur dezer soort is /ah) opviiUend (sterke o-elijkenis met Zt/<iae/ia sj). — ])rotectieve mimicry V), dut, Wiire /ij al vroeger hier voorgekomen, dit bepaald wel opgemerkt zou zijn. Wij vonden ze op Hogge en op Urtica. PJiildenns sp^rmarius L. — Eene zeer gewone soort, vooral o]i vochtige gronden met sterken jilantengroei. Juli. Aug. 8ept. Var. lencophthali)in.< L. Sept. Var. inarginellm F. Juli, Aug. Sept. op Artemisia, Urtica, e. a. Var. faf>ci((t>fft F. Juli. Sept. Var. lincati/.^ F. Juli, Sept., op Carduus, "^e. a. Var. pallie/us Sch. Juni, oj) Salix. Var. rufef'ceiis Mei. (?). Juli, Aug., op Artemisia e. a. Men zou kunnen beweren, dat er twee »richtingen« van varieeren bestaan bij deze soort. De eene richting (wanneer men het grijze dier als uitgangspunt neemt) bestaat in het verkleuren van de geheele Ijovenoppervlakte, met of zonder 't optreden van donkere vlekjes en strepen (var. IhieatiiM Fabr. — var. 'pallidxs Sch. -- var. populi L. — var. rufef^cens Mei. (?). ). De andere richting bestaat in een donker worden der geheele bovenvlakte, met uitsparing van bepaalde vlekken — die zich altijd op dezelfde plaats bevinden. Het zijn b. v. schedel ; voorrand pronotum ; twee vlekken aan de buitenrand der dek- schilden, een vóór, een achter het midden. De tweede vlek kan zich uitbreiden tot de vleugelpunt ; de beide vlekken kun- nen ineenvloeien tot eene langslijn. Naarmate nu meer of min- der van deze plaatsen door de donkere kleur bezet worden, krijgt men de- andere var. als : /idtiilafus Fall. - hlnuttatiis F. — lateralifi L. - <iif>/>us Fall. enz. Nu hoop ik te onderzoeken : ten eerste of deze verdeeling '30 KXTüMOLOCllSCIIK lîKIÎICTI'rEN'. wel o'eniotiveerd is ; en vervolo-ens, of wellicht de »richting« bepaald wordt door temperatuur, vochtigheidstoestand of derg. Dat deze verdeeling niet uit de lucht gegrepen is, daartoe diene, dat Melichar de diverse var. der beide »richtingen« niet dooreen, maar juist achtereen noemt. FltUaennx minor Kb. Oosterbeek (Duno) — Juli '05. Uliypa reticulata F. — Op C'alluna. Arnhem — Mei. Juli. Door Dammerman en door mij. M(((')-Oj>sis laiiio L. — liitsluitend op Quercus. Arnhem — Aug. Duno — Juli. Var. hvunnea Fabr. — Arnhem — Auo-, o Mijne exemplaren weken alle op dezelfde wijze af, wat het aderstelsel betreft, van de beschrijving in Melichar. In de vleu- gels waren bij de mijne minder — in de dekschilden meer aderen aanwezig, 'k Hoop hier later nog op terug te komen. Acocevhalus striât u>< L. — Zeer o-e woon. Arnhem — Juli. Aug. Sept. Oosterbeek (Duno) — ■ Juli. Varieert van lichtbruin tot donkerbruin of zwart ; vooral het ^. Acocr.p/uihif Iiistrioitifus F. Arnliem — Juli. Acocepliahis j'ivularis (lerm. Arnhem — Juli. Aug. Sejjt. "^Doratura /lomoplii/la Flor. — Nieuw voor onze fauna. ENTOMOLOOlSriIE BErxTCHTEX. 31 Aniliem - Aug*. 2 79. " Onderscheidt zich v;iii (h- iiihindsche 1). sliilata IJoli. o. u. door het meer sjjits-iiitgecrokken achterlijf {^ hiatste buik- segment meer dan tweemaal zoo lang als het voorgaande). Ook vind ik de kleur van D. /loittvjt/ii/la veel lichter dan die van IJ. «ti/lata. Deltorep]i<du!<. — Van dit genus komen beslist meer dan 10 soorten inlandsch voor. Onder de te Arnhem gevangene kan men er, naar de genitaliën te oordeelen, al een lO-tal onder- scheiden, waaronder waarschijn lijk ook nieuwe voor de fauna. Wegens de buitengewone moeilijkheden, die de determinatie der soorten oplevert, onthoud ik mij van opgaven, totdat mijne determinatiën nagezien zijn. Hetzelfde geldt voor Atlitisanus. ThanmotettiiV cï'oceus H. 8cli. — Niet gewoon. Arnhem — Aug. Sept. ThanuLOtettii- siüpJinrellntf Zett. — Vrij gewoon. Duno — Juli. Arnhem — Aug. Sept. G f H pot ex pinetelliis Boh. — Op den. Duno — Aug. 8 ex. Cimdula sexnotata Fall. — Zeer gewoon, vooral langs akkers. Arnhem — Aug. Sept. Althro (dhostrii'lla Fall. — Vrij gewoon op eiken e. a. Arnhem — Aug. Var. fiilri'ola H. Sell. — Juli. Aug. I'lupli'rji.r (ii/riif(i L. — Zeer gewoon, vooral op Frtica. Arnhem — Juli. Aug. Sept. 32 ENTOMOLOO ISCHE BERICHTEN. Eu/>teri/,f nrtk-ae F. — Niet zeldzaam ; vooral o]) Urtica. Arnhem — ^"g- Sept. Zi/<iina blaiiilnla Kossi. — Niet gewoon. Arnhem — April. Aug. C J. H. Bierman. LITERATUUR. E. VVasmann, Instinkt und Intelligenz im Tierreich, 3. Aufl. 1905. Dit geschenk van den schrijver vergelijkende met de l'^"^ uitgave, valt onmiddellijk het enorme verschil in omvang, meer dan het dubbele, oj). De samensteller geeft ons veel te denken ; waar men echter zich scharen wil, aan zijne zijde of aan die van Haeckel b.v., men moet eerbied heb- ben voor den arbeid, die in dit boek vervat is. Namens de familie van wijlen ons medelid K. Bisschoji Vi'in Tuinen, kreeg onze boekerij ten geschenke de geheele col- lectie praeparaten, negatieven en photographieën, door hem gemaakt van de zaagwerktuigen van bladwespen. Hoogst betreurenswaardig is het, dat het hem niet gegeven is geworden, deze speciale studie tot een einde te bren- gen. Dat een onzer leden zich spoedig gedrongen moge gevoelen, om, steunende op zulk een zeldzaam materiaal, deze studie te vervolgen en de resultaten, die van Tuinen na on vermoeiden arbeid verkreeg, onder aller ooseu te brengen. Aan dit tjeschenk waren nog toegevoegd : W. Wood, Judex entomologicus, or a complete illustrated cata- logue consisting of upwards of two thousand accurately coloured figures of the Lepidopterous Insects of Great Britain. 1854. EXTOMOLOOISniK BIORICHTEX. 33 (Jomplete serie Handeliiigeii en Verslagen der Ned. Ent. Ver- eeuiging, in G gebonden deelen, tot en met 1904. Het werk van Wood, waarvan wij 1 ex. be/itten, is en blijft een vraagbaak voor de lepidopterologen. Op de serie Verslagen weusch ik in een volgend nummer terug te komen. Aan de familie van Tuinen wordt hierbij nogmaals dank gebracht voor haar geschenk. Aangekocht werden nog de volgende werken, eveneens uit de boekerij van wijlen den heer B. v. T. : C. G. A. Brischke und G. Zaddach, Beobachtungen über die Arten der Blatt- und Holzwespen. Königsberg — Danzig, 1862—1888. Met gekl. pln. 8". 