None
B. Wageningen, op verscheidene plaatsen; Wag. Berg, in tuinen, op de uiterwaarden, Rolde, Groningen, Winterswijk, Amerongsche Berg, Dedemsvaart (door den heer Jongkindt Coninck), Amsterdam, in eene brooklas (door Dr. M. W. Beijerinck), typi-sche exemplaren; d in Juni, begin Augustus, midden Augustus, 23 Augustus, 9 begin en midden Augustus; d, 2 en $ Winterswijk, Juli (door Dr. E. Everts). In 1883, 1884 en 1886 (1885 was ik op dien tijd niet in de stad) liep in het begin (7—10) Augustus de geheele stad Wageningen vol gevleugelde en ongevleugelde 9, waarschijnlijk pas uit de bruidsvaart neergevallen. 13 Juni nest met poppen van d en 9, 4 Augustus nest met poppen, 16 Augustus dito. Deze soort is zeer algemeen op allerlei gronden, maar varieert zeer in grootte, beharing van lichaam, pooten en sprieten, en tint, vooral van den thorax. Verbreiding: Mayr: geheel Europa, Madera, N. Amerika. Förster: (F. fusca): Finland, Zweden, Duitschland (Rijnprovincie), Frankrijk. Meinert: zeer algemeen in Denemarken. Smith: ge Heel Europa, Madera, 1% IETS OVER DE 44. Lasius alienus Först. Lasius alienus Mayr, Nyl. E. v. Bemmelen, Hilversum, 3 sexen; Ritsema, Haarlem, Sept., d. B. Wag. Berg, 2 exemplaren, 13 Juni en 16 Augustus, met zeer weinig behaarde sprietschaft en schenen; Everts, Scheveningen, April, 2. Misschien zijn onder de door mij gevangen Z. niger, die beter onder deze soort worden gebracht. Verbreiding: Mayr: Europa op de zuidhelft tot aan de Iso- there van 18°, Förster: Rijnprovincie (Aken). Meinert: vermeldt haar niet. Smith: Frankrijk, Duitschland, Oostenrijk, Hon- garije, Italie. 15. Lasius emarginatus Latr. Lasius emarginatus Olivier, Latr., Losana, Lepelletier, Nyl., Mayr. B. Rolde, 9 Aug., blijkbaar exemplaren, na de bruidsvaart op den grond gevallen en door F. rufa en sanguinea weggesleept. Verbreiding: Mayr: Middel- en Zuid-Europa, tot de Isothere van 19°, Förster: Zuid-Frankreich (Paris), England. Meinert: vermeldt haar niet. Smith: Frankreich, Duitschland, Ostendrijk, Honigarje, Italie. 46. Lasius brunneus Latr. Lusius brunneus Latr., Losana, Nyl., Mayr; Formica timida Först. B. Ede heide, # en & met vleugels, ‘gezamenlijk onder zoden of steenen; 19 Sept. op dezelfde plaatsen, maar afzonderlijk loopend, ongevleugelde 9; 19 Sept., in den gevel van de Rikslandbouw-school, tusschen steenen, een nest met ¥, 30 Aug. Everts x. Verbreiding: NEDERLANDSCHE MIERENFAUNA. 191 Mayr: Europa tot de Isothere van 16°. Förster: Frankreich, Pruisen, Duitschland (Regensburg) en F. timida n. sp. Rijnprovincie (Aken). Meinert: vermeldt haar niet. Smith: Engeland, Frankreich, Duitschland, Italie, enz., Georgie. 47. Lasius mixtus Nyl.  Engeland. - Förster: vermeldt haar niet (zie Z. umbratus). ‚Meinert: enkele plaatsen, in Denemarken niet zoo heel algemeen. Smith: Frankrijk, Duitschland, Oostenrijk, Zwitzerland. 18. Lasius umbratus Nyl. Formica mata Först. E. Sn. v. Vollenh., vindplaats niet opgegeven, 3 sexen, Juli. B. Smilde, en g (door Dr. A. W. M. van Hasselt) 29 Juli; Rolde, 2, 28 Juli, een exemplaar van Rolde, en ook in andere opzichten wat afwijkend; Everts, den Haag, Scheveningen. April, 8. Verbreiding: Mayr: Europa, N. Amerika (nog niet in Spanje en Turkije gevonden). Förster: Formica umbrata: Finland, Zweden, Rijnprovincie (Aken); F. mizta: Zweden, Rijnprovincie (Aken). Meinert: bij Kopenhagen, maar niet zeer algemeen. Smith: Engeland, Midden-Europa, Finland, Zweden. 19. Lasius flavus Fabr. Lasius flavus de Geer, Fabr., Latr., Nyl., Mayr; Formica rufi cornis Fabr. E. v. Bemmelen, 9, Wolfheze; Sn. v. Vollenhoven, ¥, Wasse-naar, Sept. (beiden » verosimiliter », terwijl de toestand niet meer toelaat ze nader te determineeren). B. Rolde, $, 28 Juli, onder een’ steen, met een’ menigte poppen; enkele Lassus niger waren daarbij en hielpen ijverig de poppen wegdragen. 9 Aug. d en 14 Aug. 9, Wag. Berg, beiden echter twijfelachtig. Verbreiding : Mayr: Europa, behalve Spanje en Turkije. Forster: geheel Europa. Meinert: over geheel Denemarken, maar niet zoo als Z. niger. Smith: geheel Europa, ook Engeland en Lapland. 20. Prenolepis nitens Mayr. Waarschijnlijk = Tapinoma polita Smith en 7. nitens Smith. E. Sn. v. Vollenh., Leiden; Ritsema, Leiden, Bot. tuin; beiden twijfelachtig. Verbreiding: Mayr: Tirol tot Zevenbergen en in het zuiden van Ostenrijk. Förster: vermeldt haar niet. Meinert: vermeldt haar niet. Smith: Ostenrijk, Dalmatie, Hongarije. De mogelijkheid bestaat, dat deze mieren Met planten naar Leiden zijn geene vertegenwoordigers van deze Subfamilie in ons land aangetroffen. Het verbreidingsgebied van Ponera contracta Latr. doet evenwel vermoeden, dat deze soort te eeniger tijd ook bij ons zal worden gevonden. NEDERLANDSCHE MIFRENFAUNA. 193 GC. Subfamilie MyRMICIDAE. Myrmica lavenodis Nyl. Myrmica rubra L. (partim); M. laavenodis Mayr; M. longiscapus Curtis. E. Sn. v. Vollenh., den Haag; Burgersdijk, Breda; beiden ¥; v. Bemmelen, Noordwijk, 2; Sn. v. Vollenh., Brummen, 9 (Aug.). B. Wageningen, Rolde, Domburg tot nog toe alleen x gevonden; Winterswijk, Juli (door Dr. E. Everts), 8. Verbreiding: Mayr: Europa, tot Siberie. Forster: Finland, Zweden, Rijnprovincie (Aken). Meinert: Denemarken, zeer algemeen. Smith: Noorden en Midden-Europa. Myrmica rubra L. (partim); M. vagans Curtis; M. ruginodis Mayr; M. diluta Nyl.; Formica vagans Fabr. E. Sn. v. Vollenh., Leiden, den Haag (Aug.), Brummen (Aug.), allen 2. B. Wageningen, Apeldorn, Rolde, Dedemsvaart (door den heer Jongkindt Coninck), Doorwerth, Oosterbeek, van midden April tat einde Augustus, tot nog toe slechts 5. Verbreiding: Mayr: Europa, tot Siberia. Förster: Finland, Zweden, Rijnprovincie (Aken). Meinert: Denemarken, zeer algemeen. Smith: Noord- en  2, Aug.; Vollenh., Driebergen, 9; Ritsema, duin bij Zandvoort, 2, Sept. B. Eiland Rottum, & (door Dr. J. Ritzema Bos), Juli of Aug.; Lösduinen, ¥, April (door Dr. E. Everts). Verbreiding: Mayr: geheel Europa. Förster: Finland, Zweden, Rijnprovincie (Aken). Meinert: na M. laevinodis en ruginodis een van de meest algemeen voorkomende soorten in Denemarken. Smith: Noord- en Midden-Europa. De vorige vier soorten en nog een paar andere zijn door Linné samengevat onder den naam van M. rubra; H. M. rubra L. door Sn. v. Vollenh. zeer algemeen in Holland en Gelderland. 25. Leptothorax tuberum Nyl. Leptothorax tuberum Fabr., Nyl., Mayr. B. den Haag, Scheveningen, %, Mei en Juni (door Dr. E. Everts). Verbreiding: Mayr: Zweden, Finland, Duitschland, Honga-rije, Frankrijk; waarschijnlijk geheel Europa. Förster: Finland, Zweden, Frankrijk. Meinert: vermeldt deze soort niet. Smith: Frankrijk. 26. Tetramorium caespitum L. Tetramorium caespitum Latr., Nyl., Mayr; Myrmica atratula (8) Schenk (niet d en 9); Formica binodis L.; Myrmica fuscula Nyl.; Myrmica impura Först.; M. modesta Först. H. (als Myrmica fuscula Nyl) Sn. v. Vollenh. onder een’ steen in de duinen bij den Haag. NEDERLANDSCHE MIERENFAUNA. 195 E. Sn. v. Vollenh., Wassenaar, 9, Juni, den Haag, %, Aug.; de Man, Middelburg, 9, 7 Juli. B. In de buurt van Wageningen en Bennekom vrij algemeen, het geheele zomerhalfjaar door %; Dedemsvaart (door den heer Jongkindt Coninck); Scheveningsche duinen, ¥, April en den Haag, d en $, Juni (door Dr. E. Everts); % 6 Juni, Bennekom, d en 9, ook larven en poppen, 19 Juni; begin April reeds twee soorten larven, de kleine waarschijnlijk van %, de groote van de geslachts-individuen; 23 Juni, Wag. Berg, nest met % en drie soorten van ‘poppen, groote van d en % en kleine van ÿ; buitendien kleine larven van x. De tint en de vorm van de rimpels en korrels Vien den thorax verschillen bij deze soort nog al veel. Verbreiding: Mayr: geheel Europa. Förster: (M. fuscula Nyl.): Finland, Zweden, Rijnprovincie (Aken); (M. impura Först.) Rijnprovincie (Aken); (M. mo- desta Först.) idem. Meinert: geheel Denemarken. Smith: Engeland, Frankrijk, Duitschland, Hon- garije, Finland. 27. Tetramorium lippulum Nyl. Tetr. lippulum Roger, Mayr; Asemorhoptrum lippulum Nyl.; Myrmica Minckii Forster; M. graminicola Smith. E. Ritsema, Haarlemmerhout, %, Juni. Verbreiding: Mayr: in Europa hier en daar verstrooid. Forster: (M. Mincki): Rijnprovincie (Crefeld). Meinert: vermeldt haar niet. Smith: Engeland, Frankrijk, Duitschland, Oostenrijk, Finland. 28. Tetramorium simillimum Smith. B. Rolde, ¥, 29 Juli; deze exemplaren zijn vrij donker ge- kleurd en hier en daar tusschen de rimpels van den thorax glanzend als bij 7. caespitum, echter op zij van het mesonotum duidelijk netvormig gerimpeld. Wag. Berg, %, 13 Juni, 16 Aug., lichter dan de vorige, op zij van den thorax minder net- vormig gerimpeld dan wel korrelig. Verbreiding: Mayr: Engeland. Forster: vermeldt haar niet. Meinert: Smith: vermeldt haar onder het geslacht Lep- tothorax Mayr en stelt haar met een ? gelijk aan 7. affinis Mayr, die hi echter ook nog afzonderlijk opneemt. Voor de eerste geeft hij op: Engeland, Oostenrijk. 29. Atta subterranea Mayr. Atta subterranea Nyl., Latr.; Aphaenogaster subterranea Mayr. H. Sn. v. Vollenh., op de Gliphoeve, in houtstoven, eenige nesten te Brummen. Verbreiding: Mayr: Zuidelijk Europa tot de Isothere van 18°. Förster: Frankrijk (in het zuiden en bii Parijs). Meinert: vermeldt haar niet. Smith: Frankrijk, Du itschland, Zwitserland. 30. Atta barbara L. A phaenogaster barbara Mayr. B. Wageningen, in de stad op de straat, 9, 14 Aug. een ongevleugeld exemplar, denkelijk na de bruidsvaart op den grond gevallen. Iets kleiner dan Mayr opgeeft en daardoor niet volkomen zeker gedetermineerd. Verbreiding : Mayr: Zuidelijk Europa tot de Isothere van 24°. Hij beschouwt de opgave van Belke, dat deze soort in Podolie zou voorkomen, als fontief en waarschijn- lijk berustende op eene verwisseling met A. structor. NEDERLANDSCHE MIERENFAUNA. 197 Förster: Meinert: Smith: Frankrijk, Duitschland, Oostenrijk, Hon- garije, Dalmatie, Italie, Sardinie, Sicilie. ‘vermelden haar niet. 31. Monomorium sp, De heer: K. N. Swierstra zond mij eenige exemplaren % van eenige soort van dit geslacht, welke in eenige bakkerij te Amsterdam waren aangetroffen. Voorloopig bestemde ik ze als Monomorium mediterrantum Mayr, ofschoon zij in eenige punten er iets van afweken. Later kwam ik op de gedachte, of deze soort ook Af. Pharaonie (= Diplorhoptrum domesticum Smith = Myrmica modesta Say) kon zijn, die uit Zuid-Amerika afkomstig, sedert eenige tientallen jaren Europa overstroomt en zich ook wel in de huizen nestelt, waar zi) gangen maakt in houtwerk en meubels. My entbreken evenwel op dit oogenblik de gegevens, om deze iden-titeit uit te maken. De verbreiding van Monomorium mediterraneum, welke soort slechts door Mayr wordt aangegeven, is zoo gering (Cadix en Azie aan de Roode zee), dat het voorkomen dezer soort bij ons niet waarschijnlijk is te achten. Intusschen zou M. mediterraneum wel eene varieteit van Wf. Paraonis kunnen zijn. 32. Stenamma Westwoodı Westwood. Formicozenus May; Stenamma Westwood, Mayr, Steph.; Myrmica nitidula Nyl.; M. debilis Forst.; M. laeviscula Först. B. Wageningen, %, 22 Sept., in eene boomstomp, door F. rufa uitgeknaagd en bewoond (een middenstuk van een nest), met larven in eene kleine holte verborgen. Verbreiding: Mayr: Europa, behalve de zuidelijke schier- eilanden. Förster (M. nitidula): Finland, Rijnprovincie (Aken). (M. debilis en laeviscula): Rijnprovincie (Aken). Meinert: op verschillende plaatsen in Deneinarken, Smith: Engeland, Frankrijk, Duitschland, Finland. De twijfelachtige soorten meetellende, vind ik dus voor ons land van de geslachten Tapinoma.... 1 soort. Myrmica.... 4 soorten. Polyergus.... 1 » Leptothorax... 1 soort. Formica..... 9 soorten. Tetramorium.. 3 soorten. Lasius...... 8 » Atta....... 2 » Prenolepis... 1» Monomorium.. 4 soorten. Stenamma... 1 » Formicidae... 20 soorten, Myrmicidae... 12 soorten. Ondertusschen zal bij nader onderzoek het aanmerkelijk grooter blijken te zijn. Bij de opgaven omtrent verbreiding dient te worden opgemerkt, dat die van Mayr en Smith meer het geheele verbreidingsgebied omvatten, terwijl Meinert alleen het al of niet voorkomen in Denemarken aangeeft, en Förster meer afzonderlijke vindplaatsen dan een geheel gebied vermeldt. NASCHRIFT. Door bemiddeling van Dr. E. Everts ontving ik eenige, als Monomorium Pharaonis gedetermineerde mieren uit Berlijn. Deze bleken met de exemplaren uit Amsterdam van dezelfde soort te zijn. Ter zelfder tijd zond genoemde heer mij nog exemplaren uit en sigarenkist en andere, uit huizen in den Haag afkomstig, waar zij in groote menigte voorkwamen en zeer lastig waren. Al deze dieren bleken van dezelfde soort te zijn. Ik geloof nu met vrij Grosse zekerheid Af Pharaonis werkelijk voor mij te hebben. AANTEEKENINGEN OVER NEDERLANDSCHE LEPIDOPTERA, DOOR P. C. T. SNELLEN. Höweld sedert het verschijnen van het tweede gedeelte mijner Vlinders van Nederland (Leiden, E. J. Brill, 1882), slechts ruim vier jaren verloopen zijn, heb ik toch reeds rijkelijk stoff ver- gaard tot bijvoegselen en aanvullingen. Niet alleen betreft dit de ‘Microlepidoptera, maar ook de Macrolepidoptera, niettegenstaande deze vooral zich sedert het verschijnen van de lijst onzer inland- sche Lepidoptera, door Mr. H. W. de Graaf, in het eerste deel van de Bouwstoffen voor cene Fauna van Nederland (Leiden, E. J. Brill, 1853), in de voortdurénde belangstelling onzer Lepido-pterologen mochten verheugen. Eigene voortgezette waarnemingen, meer nog de welwillende en hoog gewaardeerde medewerking van andere Nederlandsche Entomologen stelden mij in staat tot het verzamelen van andere Nederlandsche Entomologen stelden mij in staat tot het verzamelen van het opgegaarde voldoe, blijf ik mij ook verder voor nadere mededeelingen aanbevelen. Er valt zeker nog veel waar te nemen, al ligt het niet meer zoo voor de hand als een groote dertig jaren geleden. Wat mijne bijvoegselen en aanvullingen betreft, zoo gelden die erstens voor de Nederlandsche Fauna nieuwe soorten. Ook daaraan ontbreekt het niet. Op heden zijn mij reeds niet minder dan 5 meuwe soorten van Macrolepidoptera en 10 van Microlepidoptera Euzophora polyxenella Mill. Homoeosoma nebulella W.V. Cretacella Ròssl. Grapholitha turbidana Tr. Gelechia Hippophaeella Schrank. Aystophora tetragonella Staint. Butalis Knochella Fabr. Coleophora vitisella Gregs. Laverna propinquella Staint. Tischeria angusticolella Dup. Hierdoor klimt het getal der in Nederland währenden soorten van Lepidoptera, die wij als inheemsch mogen beschouwen, tot 1670. Behalve deze werden nog de volgende, die ik niet als ik niet als ik inlandsch kan aannemen, gevonden: Aculalia herbariata Fabr. Ephestia Kühniella Zell. Calidella Tell. (Ficella Dougl.). Cahiritella Tell. (passulella Barrett). Wat de eerste betreft, zoo heeft de heer F. J. M. Heylaerts te Breda haar reeds voor eenige jaren binnen die stad aangetroffen, ik meen in een’ drogistwinkel; later vond ik zelf een exemplar te Rotterdam bij mij in huis. Ik zal bij het genus Acidalis deze soort nader bespreken. Epistola Kühnella is de nieuwe, maar reeds beruchte plaag der korenmolens en der fabriken waar men meel verwerkt. Hätte faam is reeds tot het groote publik doorgedrongen, blijkens de zogenaamde wetenschappelijke mededeelingen, die de redactien van sommige dagbladen meenen van tijd aan hare lezers le moeten opdisschen, doch die maar al te vaak wemelen van absurditeiten. In die mededeelingen kwam Kühnella ook reeds eenige malen voor met allerlei komieke spelen in haren naam. Een uitvoerig opstel over die soort heeft het licht gezien in dit Tijdschrift, deel XXVIII (1885), p. 237, enz., plaat 8. Epistola calidella Guenée is mede reeds in dit Tijdschrift be-sproken, onder den naam van Ficella Douglas (ranthotricha Staud.), zie deel XXVIII (1885), p. xcv, doch de heer Ragonot heeft in het Entomologist's Monthly Magazine, deel XXII p. 24 (1885), onlang sangetoond, dat zij de calidella van Guenée’s Index Method Micro- Lepidopt. p. 82 is en deze naam, die reeds van 1845 dagteekent, als de oudste moet gelden. Zij is als zeer schadelijk voor kurken bekend geworden. Ephestia cahiritella Zell. is de t. a. p. in ons Tijdschrift ook reeds besproken passulella Barrett. Het eerst in Egypte waarge- nomen, trof men later deze soort aan in Engeland, Nederland, Siberie, Java, Celebes en Chili. Eene ware wereldburgeres dus. Ik zal deze drie Ephestien bij het genus nader behandelen. Alvorens ik overga tot mijne aanteekeningen over nieuwe en reeds als inlandsch bekende soorten, wil ik nog de aandacht vestigen op eene mededeeling van den heer F. J. M. Heylaerts over door hem bij Breda waargenomen Lepidoptera, zie Tijdschr. Ent., deel XXVI (1882—83), p. cxLix enz. (Les Macro-lepidoptera de Breda et de ses environs, Liste Supplémentaire n°. 8) en op het stukje van den heer Dirk ter Haar, in het Tijdschrift voor Ent., deel XXIX, p. 26; over de Insecten van den Alblasserwaard. AANTERKENINGEN OVER I. MACROLEPIDOPTERA. Melitaea Aurinia v. Rottb. — Snellen, I, p. 24; II, p. 1122. Deze soort komt ook elders in Zuid-Holland, behalve in de duin-streken, voor. De heer Dirk ter Haar vond namelijk den 22 Mei 1884 een exemplar bij Gouda. Melitaea Dictynna Esp. — Snellen, I, p. 26; II, p. 1122. Van deze soort kan ik geene nieuwe localiteiten vermelden, maar k mag eene opmerking van Frey, in de Zepidopteren der Schweiz (1880), p. 29, niet onbesproken laten. Hij zegt, na onderzoek van circa 300 exemplaren van Melitaea Athalia en verwanten uit de meest verschillende streken, dat hij niet alleen aan de soortsrechten van die verwanten, maar ook — wat ik niet vermoed zou hebben — an die van Dictynna is beginnen te twijfelen, vooral naar exemplaren van beiden uit het noorden van Europa te oordeelen. Ook zegt hij uit Zwitserland « intermediaire» stukken te bezitten. Wat de, betrekkelijk weinige, Nederlandsche exemplaren die ik zag betreft, zoo worden zij door de kenmerken, die ik opgaf, duidelijk van de gemeenere Athalia gescheiden, maar ik wil toch de aandacht vestigen op Frey’s opmerking als afkomstig van een voornaam Lepidopteroloog. Dat Britomartis, Parthenie, Aurelia, Deione en Asteria — om bij deze vijf, die ik bezit, te blijven — niet van Atkalia kunnen worden gescheiden, vermoedde ik vroeger reeds (zie VU. v. N., I, p. 26, noot) en mijne meening is sedert op dit punt niet veranderd. Argynnis Euphrosine L. — Snellen, I, p. 29. Deze soort is stellig zeldzaam; behalve bij Breda (Zijde. v. Ent., XIII, 1870, p. 145), om Zutphen en in Limburg, is zij nog nergens in ons land waargenomen. Vanessa Cardui L. — Snell., I, p. 35. Bij versche exemplaren het roodenel der bovenzijde eene vleeschkleurige tint. NEDERLAND LEPIDOPTERA. 203 Limenitis Sibilla L. — Snell., I, p. 42. Gelderland: Harderwijk (Bondam). Apatura Iris L. — Snell., I, p. 42. Geruchten omtrent het voorkomen in andere streken van Ne- derland onvermeld latende, kan ik als stellig mededeelen, dat Ap. Iris den 7 Juli 1884 door Mr. A. H. Maurissen bij Gronsveld in het zuiden van Limburg is gevangen. Melanagria Galathea L. — Snell., I, p. 50; II, p. 1123. Door den heer R. Bondam voornoemd werd een 9 dezer soort, bij Doesborgh gevangen, aan Mr. H. W. de Graaf gezonden. Deze stond het mij welwillend voor mijne collectie af. Vele exemplaren werden ook bij Winterswijk op de excursie der Ned. Ent. Vereeniging. Den 18 Juli 1886 gevangen. Coenonympha Arcania L. — Snell., I, p. 53; II, p. 1124. De weinige, mij bekende vindplaatsen dezer soort hier te lande zijn met eene, tegelijk de noordelijkste, vermeerderd. De heer R. Bondam, een der oudste medewerkers voor de Lepidoptera aan de Böwstoffen voor een Fauna van Nederland (zie deel II, p. 143 van dat werk), vond eenige exemplaren bij Harderwijk in Gelderland op de buitenplaats Essenburg, op open plaatsen in het bosch, in de maand Juli 1886. De heer Bondam had de goedheid mij, op mijn verzoek, eene uitvoerige naamlijst te zenden van de op de vliegplaats van C. Arcania en in de omstreken groefende grassorten. Daarbij is Melica ciliala niet, en deze plant behoft dus bij de opgave van het voedsel der rups niet in de eerste plaats genoemd te worden. Ook schrijft de heer B. mij, dat die grassort bij ons te lande alleen in Zeeland is gevonden, terwijl de verwante Melica uniflora enkel voorkomt bij Maastricht, Nijmegen, enz. Op AT. ciliata leeft de rups van C. Arcania dus in Nederland zeker niet. Lycaena Arion Il. — Snellen, I, p. 56; II, p. 1125. Zuid-Holland: Lisse (Dr. Henri W. de Graaf). Zie ook Verslag der 39ste Zomervergadering van de Ned. Ent. Vereeniging, p. XXV, 204 AANTEBKENINGEN OVER: Lyeaena Semiargus v. Rottb. — Snellen, I, p. 57. Ook in Zuid-Holland waargenomen door den heer Dirk ter Haar, die den 4 Juni 1885 bij Giessendam een exemplar ving. Der aanvulling mijner beschrijving van den vlinder wil ik hier nog opmerken, dat bij den d het aderbeloop der bovenzijde fijn zwart is en dat er ook wijfj Es voorkomen met geheel witte franje. Verder dat ik een à voorwerp heb gevangen, waar de boogrij oogjes op de onderzijde der voorvleugels tusschen ader 3—6 vrij vak is, en een ander, dat bij den staarthoek van de onderzijde der achtervleugels sporen van randvlekken vertoont, zooals die bij de varieteiten Bellis Freyer en Parnassia Staudinger uit Zuid-Europa duidelijk ontwikkeld voorkomen, bij de varieteiten Melena Staudinger uit Klein-Azie en Syrie) zelfs met roode vlekken of band tusschen de beide rijen. Lycaena Medon v. Rottb. — Snellen, I, p. 59; II, p. 1125, 1126. — Id., Tijds. v. Ent., XXVII, p. 138. — ter Haar, l.c., p. 137. Voor de nadere beschrijving van een paar varieteiten dezer soort, eene met ten deele wit gerande middenvlek van de bovenzijde der voorvleugels, eene andere met lichtblauwe bestuiving van de drie bovenste roode randvlekken der voorvleugels (bovenzijde), verwijs ik naar de aangehaalde plaatsen in het Tijdschrift voor Entomologie. Lycaena Aegon W.V. — Snellen, I, p. 60. Dat ik deze soort in de Hollandsche duinen bij ’s Gravenhage, waar zij nog maar alleen door de heeren de Graaf bij Katwijk was gevangen, heb wedergevonden, deelde ik op de Zomervergadering der Ned. Ent. Vereeniging in 1884 te Breda (zie Verslag, p. XXV) mede, Ik denk wel niet, dat wij de verwante Lyc. Argus L. (zie Snellen I, p. 56), ooit in Nederland zullen vinden, vooral sedert de mededeeling van den heer de Selys Lonchamps op de Zomervergadering der Ned. E. V. te Amsterdam in 1885 NEDERLANDSCHE LBPIDOPTERA. 205- (zie Verslag, p. xx), waaruit blijkt dat ook de in Belgie gevangen en voor Arg us gehouden vlinders slechts groote exemplaren van Aegon waren. Polyommatus Dorilis Hfn. — Snellen, I, p. 63; II, p. 1126. Een tweede wijfje der donkere varieteit, dat echter op de boven- zijde der voorvleugels eenige roodgele bestuiving vertoont en de roodgele grandvlekken van den type bezit, ving ik bij Rijen in Noord-Brabant. De vlekken der boogrij staan bij Dorilis en Phlaeas paarsge- wijs bijeen, bij Zuridice vormen zij eene vrij regelmatig gebogen reeks. Polyommatus Phlaeas L. — Snellen, I, p. 64. Een zeer duidelijk tot de varieteit Kleus Fabricius (Ent. Syst. Suppl., p. 430, n°. 180—181) behoorend exemplar ontving ik van den heer Dirk ter Haar. Het was den 9 Augustus 1885 bij Cuyk gevangen. Deze varieteit onderscheidt zich van den type door zeer donkere voorvleugels, welker goudkleur bijna verdwenen is. Zij komt in Zuid-Europa, als zomer-generatie, veelvuldig voor, in Duitschland, Zwitserland en Belgie zeldzaam, bij ons wel slechts sporadisch. Fabricius geeft ook als kenmerk van zijn Hesperia Fleus op, dat de achtervleugels (aan den staarthoek) sterk uitgesneden en bijna dubbel gestaart zijn. Dit is echter bij Ph/acas een doorgaandkenmerk der zomervlinders, ofschoon het bij onze inlandsche voorwerpen niet zoo sterk is uitgedrukt als bij Zuid-Europeesche en Klein-Aziatische exemplaren. De zomervlinders zijn ook overigens noot zoo levendig goudkleurig als die, welke men in Mei vangt, en vooral niet als de September-voorwerpen, welke van allen de helderste goudkleur en de meest afgeronde achtervleugels bezitten. De grootte van de zwarte vlekken der voorvleugels verschilt bij Phlaeas ook nog al. Uit dit alles blijkt de juistheid van Zeller's bewering, dat zelfs de gemeenste soorten van vlinders nog stoff tot opmerkingen kun- nen leveren. Pieris Daplidice L. — Snellen, I, p. 74; II, p. 1127. Dordrecht 12 Juli 1885 (de Joncheere). Syrichthus Tages L. — Snellen, I, p. 82. Gelderland: Harderwijk, in Mei, verscheidene exemplaren (R. Bondam). Uit de waarneming van Frohawk (zie Æntomologist XVII, p. 49, met afb.) blijkt, dat deze soort in volkomen rust met geheel neergeslagen, dicht tegen het lijf liggende vleugels zit. Deilephila Nerii L. — Snellen, I, p. 93. Een exemplar is in September 1884 bij Zwolle gevangen (K. Bisschop van Tuinen). Deilephila Celerio L.  Brants en van der Wulp gevangen. Het door eerstge-noemden bemachtigt voorwerp, een zeer gaaf, berust in de collectie van den heer K. Bisschop van Tuinen te Zwolle; het tweede schonk de heer van der Wulp aan mij. NEDERLANDSCHE LEPIDOPTERA. 207 Zygaena Filipendulae L. — Snellen, I, p. 126. Deze soort komt in Zeeland en Holland in de duin- en heide- streken voor, ontbreekt op hunne veen- en kleigronden, maar verschijnt weder op den zandbodem der overige gewesten. Exemplaren uit de duinen zijn grooter (zij behalen tot 42 mm. vlucht) en hebben groener en glanziger voorvleugels, met verder uiten-staande vlekken van iets vuriger karmijnrood dan al mijne voorwerpen uit andere provincien (vucht 28— 37 mm.). Vooral exemplaren uit het zuiden van Limburg onderscheiden zich door de blauwgroene, bijna blauwe grondkleur der voorvleugels. Ook: behooren vele voorwerpen uit het midden, oosten en zuiden des lands (Zoest, Garderen, Ruurlo, Winterswijk, Limburg) tot de varieteit Cyfiei. Nola centonalis Hübn. — Snellen, I, p. 146; II, p. 1139. In Sepp bewerkt door Prof. Dr. J. van Leeuwen Jr., zie deel IV, 2de Serie, p. 125, pl. 25. Calligenia miniata Forster. — Snellen, I, p. 143; II, p. 1139. Wijlen Dr. Snellen van Vollenhoven zegt in het Tijdschr. XIII, p. 158, in eene noot, dat het werk van Forster, waarin deze zijne Phal. miniata beschrijft, van 1781 is, en dus reeds daarom de naam, door Fabricius in zijn Systema Entomologiae van 1775 aan dezelfde soort gegeven, t. w. Bombyx rosea, de voorkeur verdient. Waarschijnlijk is Dr. Snellen van Vollenhoven door eene verkeerde opgave in Hagen’s Bibliotheca Entomologica tot de meening gekomen, dat Forster’s werk 6 jaren na het aangehaalde van Fabricius verscheen, want andere schrijvers geven 1771 als jaar van uitgave’van de Novae Species Insectorum op. Ik het boek nooit gezien, maar dat het niet in 1781 kan verschenen zijn, blijkt uit eene aanhaling in het Syst. Ferzeichn. der Schmetterl. der Wiener Gegend, welk werk in 1773 het licht zag De schrij-vers citeeren op p. 68 bij hunne Noctua rubicunda de Phal. miniata van Forster en geven in eene noot den titel van diens werk en het jaar der uitgave als 1774 op. Dit duidelijk bewijs voor de prioriteit van Forster’s algemeen aangenomen naam is mij eerst onlangs bekend geworden, maar Dr. Snellen van Vollenhoven sprakt.a. p. met zooveel stelligheid, dat ik bijna ging gelövo, dat hij bet werk van Forster voor zich had liggen, toen hij voor het behoud van den naam rosea pleitte, en dus met zekerheid 1781 als jaar der uitgave kon noemen. Een nieuw bewijs hoe gevaarlijk hat is om zonder eigen toetsing bij de woorden van anderen, al zijn zijn zij ook nog zoo beroemd, te zweren. Lithosia depressa Esper. — Snellen, I, p. 149. Gelderland: Oosterbeek (J. W. Lodeesen). Lithosia lutarella L. — Snellen, I, p. 151; II, p. 1140. De type dezer sort is door den heer Heylaerts bij Breda gevonden. Callimorpha Dominula L. — Snellen, II, p. 1140. Gelderland: Nijmegen 2 Juli 1886, een exemplar (Dirk ter Haar). Aretia Russula L. — Snellen, I, p. 160, II, p. 1141. Zeeland: Domburg 23 Aug. 1883 (Dirk ter Haar). Spilosoma Menthastri Wien. Verz. — Snellen, I, p. 165. De heer Lodeesen vond bij Amsterdam een varieteit, bij welke de zwarte stippen, die men bij typische exemplaren op het wor-telderde der voorvleugels ziet, door zwarte langsstreepjes zijn vervangen. Een ander, met grijsgetinte voor- en bepaald lichtgrijze achtervleugels, kweekte Dr. Kallenbach te Rotterdam. Porthesia chrysorrhoea L. — Snellen, I, p. 176. Uit de waarneming van den heer Heylaerts (Tijds. v. Ent. XXVI, p. ct) blijkt, dat er exemplaren dezer soort voorkomen, waarbij bet uiteinde des achterlijfs goudgeel gekleurd is, even als bij auriflua. Beide soorten zijn echter door het verschil in de nervuur goed te onderscheiden. Bombyx Ilicifolia L. — Snellen, II, p. 1143. Nog eens bij Breda waargenomen door de heeren de Joncheere, die den 9 Mei 1886 een exemplar van den vlinder vonden. NEDERLANDSCHE LEPIDOPTERA. $09 Thyatira derasa L. — Snellen, I, p. 229. Van deze steeds vrij zeldzame soort vond Dr. A. W. M. van Hasselt een exemplar bij ’s Gravenhage. Cymatophora fluctuosa L. — Snellen, I, p. 232; II, p. 1145. Van de rups dezer soort geeft Wackerzapp in de Stettiner Entom. Zeitung, XLIII (1882), p. 211, eene uitvoerige beschrijving. Daaruit blijkt, dat die van Wilde, welke ik aanhaalde, onjuist moet heeten. Volgens Wackerzapp is de volwassen  de mogelijkheid te wijzen der ontdekking in Nederland van het genus Jaspidea Boisd., Led., met de eenige soort Cela Linn. De oogen zijn naakt en onbewim- perd, de pooten ongedoornd, de achterrand der voorvleugels niet uitgesneden, maar duidelijk getand. De thorax is achter den hals- kraag met een pluimpje versierd en ook het achterlijf gepluimd, terwijl de schoone vlinder overigens zeer kenbaar is door de appelgroene voorvleugels, die een smallen, bruinen dwarsband over het midden en een smal bruinen achterrand hebben. Grootte als Trachea Atriplicis. Hij is beschreven bij Ochsenheimer en 14 910 ANTERKENINGEN OVER Treitschke, V, 3 p. 147 en afgebeeld: Hübner, Beiträge IE, 4, Tab. 1 fig. B; id., Samml. eur. Schm., Noct. f. 72; Esper, III, Tab. 69, fig. 2, 3; Duponch., IV, pl. 103, fig. 6; Wood, Inder, Doubtful, fig. 51. De rups is beschreven door Thurau, Stett. Ent. Zeit. 1879, p. 511 en leeft van Juni tot Augustus An graswortelen, in denenbosschen, b. v. van Nardus stricta, Aira cespitosa enz. Zij gelijkt zer op die van Luperina Monoglypha. De vlinder vliegt in September. Acronyeta strigosa Wien. Verz. — Snellen, I, p. 257. Ook deze soort is eindelijk weder eens teruggevonden en wel door den heer Dirk ter Haar, die den 20 Julij 1885 een man bij Cuyk in Noord-Brabant aanrof. Acronycta Aceris L. — Snellen, I, p. 261. Een exemplaar dezer soort, tot de donkere varieteit candelisequa Esper, pl. 191, f. 1 behoorende, doch, merkwaardig genoeg, aan wortel en achterrand der voorvleugels met de lichte kleur van den type, ving de heer H. Uijen in September 1885 bij Nijmegen. Die varieteit was mij niet uit Nederland bekend. Dyschorista suspecta Hübn. — Snellen, I, p. 277; II, p. 1148. De heer Lodeesen vond den 19 July 1884 — «à la lan- terne» — een man bij Vorden in Gelderland en trof deze soort in 1886 ook in dezelfde provincie bij Oosterbeek aan. Taeniocampa opima Hübn. — Snellen, II, p. 1149. Eene uitvoerige beschrijving der rups geeft de heer Heylaerts in het Zijdschrift voor Entomologie, deel XXVI (1883), Verslag, p. CLI. Zij is tot de derde vervelling geheel groen, later wordt het bovenlijf bruin met eene breede zwarte zijstreep, terwijl het onderlijf groen blijft. Het voedsel was Zuring (Aumar acetosa). Hieruit blijkt dat Salix capraea niet de eenige plant is waarop deze soort leeft. Orthosia litura L., Faun. Suec. Ed. 2, n°. 1213. — Htibn., Samml. eur. Schmett. Noct., fig. 127 (3) en Larv. Lep. — NEDERLANDSCHE LEPIDOPTERA. 211 Ochs. en Treitschke, Schmett. v. Europa, V, 2, p. 242; X, 2, p. 79. — Wood, f. 181. — Guen. Noct., I, p. 368. — Stainton, Manual, 1, p. 248. — Zell., Tijds. v. Ent., XIII (1870), p. 241. — Ornatriz Htibn., fig. 813, 814. Deze reeds in Duitschland en Engeland waargenomen soort is nu ook in Nederland, door den heer Heylaerts, ontdekt. Onder de soorten van het genus Orthosia is zij het naast aan pistacina verwant, door de zwarte streepjes, waarmede de voorrand der voorvleugels is geteekend; grootte en vleugelvorm zijn dezelfde als bij die soort, maar Zitura onderscheidt zich door de iets glanzige, donker grauwbruine kleur van kop, thorax en voorvleugels, wier aderbeloop geheel eenkleurig met den grond is, terwijl de wortelhelft van den vleugel, vooral tegen den voorrand, lichtgrijs is bestoven. Voorts zijn de ronde- en nieren, en niet smal en afwijkend van vorm, zooals bij pistacina, maar zij verdienen inderdaad haren naam, en over den onderrand der laatstgenoemde gaat de op diezelfde plaats vrij scherp gebroken, duidelijke schaduwlijn, welke de bovenvermelde grijze bestuiving begrenst De voorrand is met vijf zeer duidelijke en veel scherp dan bij pistacina uitgedrukte, koolzwarte streepjes geteekend, zijnde ook het begin der halve dwarslijn en twee, meest ineengevloeide vlekjes boven aan de zeer flauwe, lichte, geslingerde golflijn zwart. De gewone dwarslijnen zijn fijn, iets grijsachtig, weinig donkerder afgezet, de tapvlek ont-breekt en de achtervleugels zijn bijna zoo donker als de voorvleugels. September, October. De rups is bij Hübner afgebeeld en wordt door Treitschke uit-voerig en, zooals de heer Heylaerts, die den vlinder uit het ei kweekte, opmerkt, uitstekend beschreven. Zij wordt in den voorzomer volwassen gevonden en leeft op Wilgen, Berken, Sleedoorn, Rozen, Klaver, Alsem en is, volgens laatstgenoemden schrijver, volwassen groen, bruin, roodachtig tot rozenrood, met lichteren buik, gele, naar boven witte zijdestreep en wit en zwart gestip-pelden rug, die met drie fijne lichtere lijnen is geteekend. Verpopping in den grond. Breda, een 9, in October 1884, dat verscheidene eieren legde (Heylaerts, Verslag van de 40ste Zomervergadering der Nederl. Ent. Vereeniging, in 1885, p. xxvii). Orthosia macilenta Hübn. — Snellen, I, p. 293. De heer Dirk ter Haar ving een 2 bij Cuyk op den 7 December 1885. Hieruit zou ik opmaken dat het ei niet, althans niet altijd, overwintert, zooals ik vond opgegeven en mededeelde, maar ook wel de vlinder. Orthosia lota Clerck. — Snellen, I, p. 293. De zwarte viele in de onderhelft der nerviek is niet altijd even duidelijk; er komen ook exemplaren voor, bij welke zij slechts vaal-zwart mag heeten en niet in het oog loopt. Ik bezit er een en zag er ook in andere verzamelingen. Xanthia icteritia Hübn. — Snellen, I, p. 296. 99 togata Esp. — Snellen, I, p. 297. Bi) deze soorten ligt de ingesponnen rups wel zes weken eer zij verpopt, evenals bij cifrago. Ik heb beiden meermalen gekweekt, maar kan de eene niet van de andere onderscheiden. Aan het speciifiek verschil valt echter naturilijk niet te twijfelen. Xanthia aurago Wien. Verz. — Snellen, I, p. 297; II, p. 1150. Opnieuw door Mr. H. W. de Graaf bij ’s Gravenhage gevonden. Orrhodia rubiginea Wien. Verz. — Snellen, I, p. 301; II, p. 1151. De heer Heylaerts vertoonde op de 40ste Zomervergadering der Ned. Ent. Vereeniging (zie Verslag, p. xxvit) de zoo zonderlinge, afwijkende langbehaarde rups dezer soort. Guenée vond in ha Ar eene aanleiding, om een genus Dasycampa te vormen, maar de vlinder wijkt niet, ook niet in leefwijze, van de andere soorten van Orrhodia af en daarom is Guenée’s «creatie» niet aangenomen, Xylina ornithopus Hufn. — Snellen, I, p. 312; II, p. 1152. Deze tot dusverre alleen in Gelderland en Noord-Brabant waar- NEDERLANDSCHE LEPIDOPTERA. 213 genomen soort is nu ook in Zuid-Holland gevonden. Mr. H. W. de Graaf ving een blijkbaar overwinterd exemplar in de Wasse- naarsche duinen, den 13 April 1884. Xylina Lamda Fabr. — Snellen, I, p. 312; II, p. 1152. Nijmegen, 6 April 1884, een exemplar (Dirk ter Haar); — Velp, bij Grave, in Noord-Brabant (J. F. Hendrichs). Chloantha Polyodon Clerck. — Snellen, I, p. 329. De omstreken van Zutphen in Gelderland zijn tot dusverre de eenige localit, waar deze soort in Nederland is waargenomen. De heer J. W. Lodeesen ving den vlinder weder aldaar den 12 Augustus 1883. Hadena irregularis Hfn. — Snellen, I, p. 346. Onder de enkele, in mijn werk opgenomen soorten van Macro- lepidoptera, waarvan mij eene bevestiging harer indigeniteit altijd nog hoogst wenschelijk voorkwam, behoorde ook Hadena (Dian- thoecta) irregularis. Een zeer vertrouwbaar waarnemer, Prof. Dr. J. van Leeuwen Jr., zond mij echter een d, door hem den 4 Juli 1882 bij Overveen (omstreken van Haarlem) gevangen, ter bezichtiging. Voor mij is #regularis nu stellig inlandsch. Hadena advena W.V. — Snellen, I, p. 349. Deze soort is in Sepp’s Ned. Insecten, 2de Serie, deel IV, p. 26, behandeld door Prof. Dr. J. van Leeuwen Jr. Aplecta occulta L. — Snellen, I, p. 352; II, p. 1154. Utrecht: Driebergen (J. C. J. de Joncheere). — Noordbrabant: Breda, in 1883 zeer talrijk, op Südamer gevangen en daaronder bijzonder zwarte exemplaren. De heer Heylaerts, die van een der gevangen wijfjes eieren verkreeg, kweekte daarvan de rupsen en vlinders, die ten deele reeds in het midden van den winter Uitkwamen. Mamestra adusta Esp. — Snellen, I, p. 356; II, p. 1155. De heer Heylaerts ontving eenige exemplaren uit Saltdalen 214 AANTEEKENINGEN OVER (Arktisch Noorwegen) en daar gevangen; zij zijn kleiner dan de adusta uit Midden-Europa (35—36 mm.), met meer effen licht schorsbruine voorvleugels, zonder lichtere plek boven den staart-hoek in cel 14. Juist zulk een exemplaar ving ik den 29 Mei 1882 bij Breda in het Mastbosch. Ilarus ochroleuca W.V. — Snellen, I, p. 358; II, p. 1155. Gelderland: Nijmegen (D. ter Haar), Vorden (J. W. Lodeesen). — Noord-Brabant: Rijen, den 9 August 1885 een exemplar, dat overdag wild rondvloog, de bloemen bezoekende, evenals eene Plusta Gamma. Reeds Treitschke vermeldt |. c. deze bijzon-derheid, die ik kan bevestigen. Heliophobus Cespitis W.V. — Snellen, I, p. 361. Noord-Brabant: Cuyk, 10 Sept. 1885 (Dirk ter Haar). — Gelderland: Oosterbeek (Lodeesen). Luperina scolopacina Esp. — Snellen, I, p. 370. Van deze steeds zeldzame en locale soort ving de heer J. W. Lodeesen te Vorden «à la lanterne» verscheidene exemplaren en daarbij ook eene donkere, olijfgeel getinte varieteit, waar de niervlek geene witte schubben heeft. Tapinostola Helmanni Eversm. — Snellen, I, p. 392; II, p. 1157. Gelderland: Vorden, 8 Aug. 1884 (Lodeesen). Leucania littoralis Curtis. — Snellen, I, p. 402; II, p. 1158. Bij eene excursie, door den heer Ritsema en mij ondernomen tot het zoeken naar de rups van Dactylota Kinkerella, vond eerstge- noemde op de zeeduinen te Katwijk, den 7 Sept. 1885, onder het zand verborgen, eene Leucaniden-rups, die hare aanwezigheid reeds had verraden door aangebeten bladeren van het helmgras en op het zand verstrooide uitwerpselen. Voortgezette nasporingen brachten ons in het bezit van een achttal dezer rupsen, wier grootte verschilde van ruim een tot bijna anderhalven centimeter. Ik nam de dieren mede naar Rotterdam, waar ik, toen de voorraad helmgras opgegeten of verdord was, aan mijne kweekelingen Dactylis glomerata voorlegde. Zij lieten zich dit nieuwe voedsel goed smaken, — zooals Sepp zou gezegd hebben, — verborgen zich overdag in het zand en aten alleen ‘snachts, doch groeiden weinig. In het laatst van October ging ik nog eens naar Scheveningen, om naar Äinkerella te zoeken, en wijdde ook mijne aandacht aan de Nieuwe, mij steeds onbe-kende Leucaniden-rups, waarvan ik er weder vier vond. Ik slaagde er in, de meesten mijner rupsen door den winter van 1885/86 heen te brengen, wat, met het oog op diens zeer langen duur, volstrekt niet gemakkelijk ging. In April maakte ik nog een paar tochtjes naar de duinen, hoofdzakelijk ter wille van Arnkerella, doch ook om nog eens naar de Zeucania te zien en voedsel voor mijne rupsen te halen. Nog enkele exemplaren werden gevonden, die echter kleiner waren dan mijne te huis gekweekte. Naarmate het weder warmer werd, namen al mijne rupsen belangrijk in grootte toe, en toen werd het mij duidelijk, dat ik die van Zeucania littoralis bezat. Deze rups is met den vlinder — middelmatig goed — afgebeeld en beschreven in de Annales de la Société Entomologique de France 1863, pl. 2, fig. 2, 2a door Mabille “en naar die afbeelding door mij in mijn werk, t. a. p. beschreven. Ik wil hier slechts opmerken, dat de rups niet alleen roodachtig grijs, maar ook wel geelachtig grijs voorkomt, wat trouwens Mabille reeds zegt, en dat zij, in verhouding van den vlinder, vrij groot en dik wordt, nog grooter dan op de aangehaalde af- belding is voorgesteld. Onjuist is, wat Mabille zegt « qu'elle éclot pendant l’hiver ». Zelfs bij het voorkornen eener tweede generatie komen de rupsen stellig vór den winter uit het ei. Mijne rupsen zijn in den loop van Mei ingesponnen en de vlinders verschenen van 41 Juni tot den 27 dier maand, steeds overdag. Het is waar, wat Mabille zegt, dat gekweekte exemplaren er anders uitzien dan gevangene. Zoo is bij de eersten de franje der voor- vleugels niet iets grijzer dan de grond van deze, maar duidelijk donker grijs, en zijn hunne aderen 6 en 7 even helder wit als de middenader, wat bij mijne, overigens vrij gave gevangen voor- verpen niet meer het geval is. Eindelijk is de beharing van het lijf bij de gekweekte stukken sterker en Hebben zij dus een vrij plomp voorkomen, hoewel niet in die mate als Mabille afbeeldt. De voorvleugels zijn ook bij hem wat te sterk groen gemengd. Op p. xxvi van het Bulletin der bovenaangehaalde Annales, geeft de Graslin eene aanvullende nota over de levenswijze dezer soort, waarvan hij ook eene tweede generatie waarnam, en verbetert ter loops de onjuiste bewering van zijnen collega, dat de. rups in den winter uit het ei komt. Ik merk nog op, dat volgens de Graslin, deze soort ook langs de Middellandsche zee aan de Fransche kusten voorkomt. In de tweede editie van Staudinger en Wocke’s Catalogus der Europeesche Lepidoptera is dit niet vermeld. Eenige exemplaren van den vlinder zijn in ons land ook op stuifzandgronden (oude zeeduinen) bij Zoest en de Bildt gevangen, zooals ik reeds aanteekende, dus ver van de tegenwoordige zee-duinen. Leucania Turca L. — Snellen, I, p. 406; II, p. 1159, Utrecht: Driebergen (J. T. Oudemans). Agrotis interjecta Hübn. — Snellen, I, p. 416; II, p. 1159. Noord-Brabant: Budel (de Joncheere). — Zeeland: Middelburg, 22 Juli (Dr. J. G. de Man). — Utrecht: Driebergen (J. T. Oudemans). Agrotis saucia Hübn. — Snellen, I, p. 430. In het systematisch register had de varieteit aequa vermeldt moeten worden. Verder teckende Heylaerts terecht aan, dat mijn citaat uit Millière moet luiden, pl. 148, niet 138. Agrotis Ericae Boisd. — Snellen, I, p. 431. (? Molothina Esper). Eenige goede exemplaren dezer zeldzame soort werden door Dr. Kallenbach en mij gevangen op «smeer» bij Breda, aan den oost-rand van het Mastbosch, Ook is de tot dusver Onbekende rups beschreven door Dr. M. Standfuss in de Stelt. Ent. Zeit., 1884, p. 201. Zij leeft op heide (Cullunu vulgaris) van Augustus tot in den winter en verpopt meest zeer voorjaar. Zij is volwassen grauenbruin, bruinachtig groen tot zwartgroen, met eenige lichtere langslijnen en donkere rugstippen, terwijl zij zich, evenals de rupsen van Heliophobus leucophaea en Rusina tenebrosa, onder-scheidt door een witachtig waas, als ware zij iets berijpt. Agrotis Lidia Cramer, Uitl. Kap., IV, p. 222, pl. 396 D. — Hübn., Noct. pl. 149, f. 690, 691. — Treitschke, Schmelt. von Europa, V, 1 p. 131; VI, 1 p. 381. — Herr.-Schiff., Syst. Bearb., II, p. 332, Noct. fig. 21. — Guen, Noct., I, p. 293, n°. 478. — Hein., I, p. 526. Van deze zeldzame, voor de Nederlandsche fauna nieuwe soort werden den 27 Juni 1884 een zeer gave man bij Velp in Noord- Brabant gevangen door den heer J. F. Hendrichs, en mij door tusschenkomst van Mr. A. H. Maurissen welwillend ter verificatie toegezonden. Hoewel schijnbaar na aan nigricans L. verwant, — zoo zelfs, dat men haar, ook omdat zij even groot is, lichtelijk voor eene bijzondere scherp licht geteekende varieteit daarvan zou aan- zien, — ligt, daar de mannelijke sprieten veel korter getand zijn, het specifiek verschil buiten kijf. De soort behoort overigens, naar den bouw en de bedoorning der voorschenen en om den vorm der palpen, tot dezelfde afdeeling van Agrotis als nigricans, heeft evenzoo een bijna koolzwarten kop, thorax en voorvleugelgrond, doch onder- scheidt zich in het oogloopend door de krijtwitte kleur der onder- helft van den halskraag, van den wortel der middencel tot de eerste dwarslijn en van de ronde- en niervlek. Deze laatsten zijn in het midden een weinig grijs Gewölk. Ook de darischen zijn Wit, maar zeer fijn, de vleugelpunt en de wortelhelft van den Rgewaterden band grijs bestoven. Tapvlek iets zwarter dan de grond, maar zeer onduidelijk. Franje, ook der vuilwitte, tegen den achterrand breed donker- grijze achtervleugels, grauwgeel, donker gedeeld. Vliegt in Juni en Juli. De rups is nog onbeschreven, misschien ook nog onbekend. Lidia is tot dusverre alleen in het noord-westen van Duitschland en in Denemarken gevonden. Cramer’s afbeelding is kenbaar, maar wat plomp, die door Herrich- Schäffer zeer goed, beter dan de Hübner’sche. Cramer zegt, dat zijne Zidia uit Berbice in Zuid-Amerika was, doch is waarschijnlijk misleid geworden en misschien wel het afgebeelde exemplar in Nederland gevonden. Ik merk hier op, dat op dezelfde plaat 396 nog meer zoogenaamde Surinaamsche vlinders staan afgebeeld, die inderdaad Euroesch zijn, namelijk : Fig. K. Edleriana is Grapholitha arcuana Clerck. L. Druryella » Harpella Bractella L. M. Cramerella » Geoffreta L. Misschien is ook fig. E Apronia, wel eene ruwe voorstelling van Agrotis triangulum Hufn. Caradrina Taraxaci Htibn. — Snellen, I, p. 446. Alsines Brahm. —, I, n 446. Ik verwijs voor deze beiden naar de mededeelingen van Prof. van Leeuwen, Zijds. v. Ent., XXV, Verslag, p. cxxxm, mijne opmerkingen idem, XXVI, Verslag, p. cxxxv, waaruit wel als slotsom op te maken is, dat zij als varieteiten van dezelfde soort bijeenbehooren, die dan A/sines Brahm moet heeten.  Heylaerts gevonden en nog voortdurend bij Arnhem door Mr. Brants waar-genomen. De heer Heylaerts merkte op, dat het spinsel bij de sexen van Moneta in kleur verschilt. Dat waaruit een d zal komen, is wit, het vrouwelijke geel. Zeer aanbevelenswaardig is de lezing van een uitgebreid opstel over Plusta Moneta door Dr. A. Speyer, in de Stett. Ent. Zeitung, XLVI (1885), p. 87, waaruit blijkt, dat deze soort bezig is, de grenzen van haar rijk uit te breiden, hoewel misschien slechts tijdelijk. Plusia Jota L. — Snellen, I, p. 464. 