Duizend-en-eenige hoofdstukken over specialiteiten
Dit bock is ua oud dat hct autcursrecht erop is verlopen, zodat hct bock nu dccl uitmaakt van hct publickc domcin. Ecn bock dat tot hct publickc domcin bchoort, is ccn bock dat nooit onder het auteursrecht is gevallen, of waarvan de wettelijkc autcursrcchttcrmijn is verlopen. Hct kan per land vcrschillen of ccn bock tot het publieke domein behoort. Boeken in het publieke domein zijn ccn stem uit het vcrlcdcn. Zc vormen ecn bron van geschicdenis, cultuur en kennis die anders moeilijk te verkrijgen zou zijn. Aantekeningen, opmerkingen en andere kanttekeningen die in het origineel stonden, worden wccrgcgcvcn in dit bcstand, als hcrinncring aan dc langc reis die het bock hccft gemaakt van uitgever naar bibliotheek, en uiteindelijk naar u. Richtlijnen voor gebruik Google werkt samen met bibliothekcn om materiaal uit het publieke domein te digitaliseien, zodat het voor iedereen beschikbaar wordt. Boeken uit het publickc domcin behoien toe aan hct publiek; wij bewaren ze alleen. Dit is echter een kostbaar proces. Om deze dienst te kunnen blijven levercn, hebben we maatrcgelcn genomen om misbruik door commercicle partijen te voorkomen, zoals het plaatsen van technische bepcrkingen op automadsch zocken. Verder vragen we u hct volgende: + Gebruik de besianden alleen voor niet-commerciSle doeleinden We hebben Zoeken naar boeken met Google ontworpcn voor gebruik door individuen. We vragen u deze bestanden alleen te gebruiken voor persoonlijke en niet-commercicle doeleinden. + Voer geen geautomatiseerde zoekopdrachten uit Stuur geen geautomatiseerde zoekopdrachten naar het sy steem van Google. Als u onderzoek doet naar computervertalingen, optische tekenherkenning of andere wetenschapsgebieden waarbij u toegang nodig heeft tot grote hoeveelhe- den tekst, kunt u contact met ons opnemen. We raden u aan hicrvoor materiaal uit het publickc domcin te gebruiken, en kunnen u misschien hicrmee van dienst zijn. + Laat de eigendomsverklaring staan Het "watcrmerk" van Google dat u onder aan elk bcstand ziet, dient om mensen informatie over hci project te geven, en ze te helpen extra materiaal te vinden met Zoeken naar boeken met Google. Verwijder dit watermerk niet. + Houd u aan de wet Wat u ook doet, houd er rekening mee dat u er zelf verantwoordelijk voor bent dat alles wat u doet legaal is. U kuni cr niet van uitgaan dat wanneer een werk beschikbaar lijkt te zijn voor het publieke domein in de Verenigde Staten, het ook publiek domcin is voor gebniikers in andere landen. Of er nog auteursrecht op een boek mst, verschilt per land. We kunnen u niet vertellen wat u in uw geval met een bepaald boek mag doen. Neem niet zomaar aan dat u een boek overal ter wereld op allerlei manieren kunt gebruiken, wanneer het ccnmaal in Zoeken naar boeken met Google staat. De wettelijke aansprakclijkhcid voor autcursrcchtcn is bchoorlijk strcng. Informatie over Zoeken naar boeken met Google Hct docl van Google is om alle informade weieldwijd toegankelijk en bruikbaar te maken. Zoeken naar boeken met Google helpt lezers boeken uit allerlei landen te ontdekken, en helpt auteurs en ui tgevers om een nieuw leespubliek te bereiken. U kunt de voUedige tekst van dit boek doorzoeken op hct web via |http: //books .google .coml r ,1 l / y ■^■MMIMHaMW XM }}d 'place- / p*«S^->t^i^ . " :•■■ /■ L *■*"%: m * -V y ■»«•• I t I n m t. - DUIZEND-EN-EENIGE HOOFDSTUKKEN * «■. OVER SPECIAUTEITEN / DOOR MULTATULI. / I%e right man on the right place. % DELFT, I WALTMAN, JB* /• 1871. r / , GL 8n28 -. y The right man on the right place* I8=h\ I. Na Camaval de VSnise en duitsche eenheid, zal men moeielyk afgezaagder thema vinden, dan dit arme mishan- delde motto. Wanneer ik nu nog bovendien verklaar, niet volkomen zeker te zyn dat ik de zaak van Dr. Dibbits onaangeroerd zal laten , en zelfs beloof hier-en-daar lets te zeggen over va- derlandsche V7elz3n[ien , volksheilen en zulke zaken , dan zal men hoop ik inzien ditmaal niet te-doen te hebben met een der excentrieke stukken cgelyk men gewoon is van dien schryver te lezen.]> Eene kwalificatie welke ik aanbe* veel in de aandacht van referenten die geen kans zien^ zoo- danig stuk van zoodanigen schryver behoorlyk te ontleden* Dit zy gezegd zonder minachting voor andere middelen die niet minder efficace v\rerken , het zwart-maken byv. van des schryvers karakter. *) *") Wien 't Ota een fnodusagendi te doen is, kandien vinden in de N. Rotterdamsche Gourant van 6 Januarijl. waaralle mynebe-> schouwingen over aVRYEN Arbeid» (Delft by J. Waltman Jr.) grondig worden wederlegd» In beide gevallen kan men de moeite van 't kennisnemen der behandelde zaak sparen, en niets zeggende, zich aan- stellen alsof men lets gezegd had. — Wei , kapitein , hoe bevalt U Amboina ? vraagde onze goede majoor Hartzfeld den hoUandschen gezagvoerder van 't schip dat my zou overvoeren naar Europa. — Wat zel ik je ze^en , m'nheer I Amboina is ... 'n eiland. 4 • — Wei , referent , wat heeft die schryver geleverd ? — Wat zal ik D zeggen, Publiek. Die schryver is ex- centriek. De goede majoor Hartzfeld toonde zich tevreden uit bescheidenheid. Hy eischte van m'n kapitein geen gemoti- veerde analyse van den indruk dien het hoogst-interessante Amboina op hem maakte. En ook a: Publiek ]i^ is tevreden met z'n referent , al zy 't dan niet zeer bescheiden een ar- men schryver doodteslaan met e^n slag. Hebt ge er v^el eens aan gedacht, Nederlanders , hoe ex- centriek de schoonste stukken uit uv^en Bybel zyn ? Nu, ii zal 't niet wezen. En daarom de zaak DlBBiTd- Keer I En daarom dat versleten motto I En daarom ook die uitweiding over excentriciteit , een der meest aj^ezaagde, minst-excentrieke dingen ter-wereld . • . zaak, woord en uitweiding daarover, alle drie. Wie heden-ten-dage iets te zeggen h^ft waarby the right man on the right place kan worden te-pas gebragt, maakt rich waarlyk niet schuldig aan ongewoonheid. Men zegt — maar hier moot ik ernstig aandringen op geheimhduding — men zegt dat ergens in ons land een redacteur bezig is met het schryven van een hoofd-artikel, wsiarin dat tes- \ r r timonium van hedendaagsch iovdr-faire maar driemaal zal ^ voorkomen. Indien 't hem gehikt, zal hy daarna zyne ^ krachten beproeven aan eene verhandeUng zouder klinkers. ! Daar ziet hy kans toe. Maar 't andere • ; • Van jongs-af lette ik vry nauwkeurig op eb en vloed , van modewoorden. Ik herinner my den tyd toen <i[bluf» geboren werd. De lezer ziet hoe goedig ik hem gelegenheid bied tot goedkoope spotterny. Ik heb de woorden cctype:^ c humor »€ genie > in de kindsheid hunner populariteit ge- kend. cBepaald> is jonger. Een der nog jongeren is «in- tens]& om nu van objectief en subjectief niet te spreken • •. Tot m'n schaamte meet ik bekennen dat m'n omgeving niet gedistingeerd genoeg was, om my in-staat te stellen tot het genieten der primeur van engehehe stopwoorden. Een beelje firansch , wat school- of studenten-latyn , een tot den huisselyken kring doorgedrongen straatterm — men kan z'n ooren niet sluiten — v^as alles wat my voorgezet werd. De I engelsche praatjes uit myn tyd bepaalden zich tot: the devil is an 088 J taie a haehet and eave the pieces of your 80ulj en Yankee Doodle's klagt: he could not find the toum^ he saw too many houses. Later , veel later , ontvingen we uit Amerika Jonathan's raadgeving aan z'n zoon: ^.Be honesty my dear , be honesty if possible, but ... mate money/ 7> Maar dat komt hier eigenlijk niet te-pas , want in die les steekt praktisch nut. Vandaar dan ook dat ze zelden wordt aangehaald. Men stopt haar weg, om niet uit de school te klappen. De diepte van den zin staat alzoo den opgang der verraderlyke klanken in den weg. Zinledige praatjes als de aangehaalde, hebben m^^r kans op populariteit. Zy waren dan ook sans maUee, Men gebruikte ze maar <icom zoo eens lets te zeggen. :» Men spon er geen hoofd- artikels om been. Men borduurde er geen tableau van wys- 6 Indien al de hoedanigheden — of de hoogst bereikbare maat daarvan — die eenen veldwaohter behooren te versieren, vereenigd worden aangetroffen in de persoon van X., dan juich ik — in de veronderstelling dat ik op de hoogte der zaak ben — zoo luid als iemand de benoeming van dien X. tot veldwachter, toe. Men moot een ongeneeslyk melancholicus v^ezen, ofalzeer weinig tyd hebben om by zoo'n gelegenheid niet mee-te-juichen. In dozen zin alzoo durf ik 't engelsch dietan niet aan- vallen. Ik buig me voor de diepzinnige waarheid, dat een zwaard past in de scheede , een sleutel op het slot waarby hy behoort, dat een kraamkind in de wieg moot liggen — al blyf ik protesteren tegen 't schommelen — dat die X. veldwachter en ¥• lid behoort te zyn van een invloedryk matigheids-genootschap , en dat minister Z. verdiende bevor- derd te vvorden tot ambteloos burger. . . altemaal right tHmg9 on their right places, of desiderata daartoe strekkende. I heid op. Men sausde er geen $makeloos kranten-geregtje mde t • • Onschuldige jeugd I ^ Toch excentriek. De inkleeding. . . misschien I Maar overigens. .. Lezer , ik koos myne wyze , om u voortebereiden tot het betoog dat de uitdrukking: ike right man on the right place ten onzent is a^daald tot 'n armzalig vulsel, tot eene sde^ tot 'n stopwoord. Neen, tot lets ergers. Tot *n on- waarheid. Help my de dagen terugwenschen van den goeden Yankee, wiens liedje geen kwaad stichtte. Dat rymloos rympje van den region man op de regte plaats sticht v^^l kwaad. Maar eilieve, we zallen toch niet van engelsche wyzen behoeven te leeren, dat men geen kraamkind veldwachter maakt, dat minister Z. op geen enkiel slot past, en dat .men Y. zyn roes niet kan laten uitslapen in een wieg ? Dit alles wisten wy reeds in Yankee's tyd , en zel£si v66r WiLLEM den Veroveraar. Ik bedoel den Norn^andischen WiLLEM. Er meet dus in dit gezegde aver de juiste plaatsing van personen — ten zy daarin g^n zin ho^enaamd ligge — iets verscholen zyn dat de geestelyk-geringe man niet zoo terstond vat. Deze meening wordt bevestigd door de koppigheid waar- mede men die uitspraak handhaaft in 't bezit der bewyzen van haren engelschen oorsprong, X. is dus veldwachter geworden. — Dat doet my genoegen. Hy was twaalf jaren lang een voorbeeld van dragonder-trouw , geloof ik. — > Hml Mt is de reden zyner benoeming niet. Hy reed nooit te-paard. — Hy heeft vde vrouwen en kinderen. •. — 't Kan zyn. Maar niet da&rom werd hy aangesteld. — Hy is cfinaab vry van sterken drank. — *t Is mogelyk. Maar. • • ge zyt er nog niet. — Hy heeft ge^n vrouwen en g^^n kinderen, maar zai trouwen met de keukenmeid van den burgemeester ? — Dat is zyn zaak. Niet daarom is hij benoemd. — Hy gebruikte Theophile's wonderbalsem. Zyn knevel zal alien dieven en jagtstroopers schrik inboezemen. — Misl — Ik geef 't op. — Onnozelel Raad nog eens! — Hy , hy , hy. . . ik weet het waarlijjk niet. ^- Myn waarde, oud-modische, gearriereerde allerbeste 8 vriend • • • gy zyt honderd jaar ten achter. X is • • • the rigii man on the right place/ Dat 's wat inders dan vrouwen, kinderen, knevels en 'n keukenmeid. Wie nu nog minder engelsch verstaat dan een gepensio- neerde Goevemeur-Generaal , zou byna in verzoeking komen te gelooven dat die woorden een onvertaalbaar tooverfor^ mulier inhbuden, eene verzekering dat X. zyne benoeming aan de wondervoUe tusschenkomst van een bescherm-engel te danken had, die in droomgezigt of donderwolk den biirgemeester verschenen was. . • Niets van dat alles. De heele zaak komt hierop neder: dat X. geschikt werd geacht voor die betrekking. Eilieve , waarom drukken v^ eene zoo eenvoudige hoUands- menschelyke zaak in vreemde taal uit? Ik herinner n^j hoe in 1842 de vriendin eener dame te Padang die over hare geringe afkomst vrerd gehekeld. • • a:haar vader was trompretter:^ had men beweerd. • « • hoe die vriendin party-trok voor de gehoonde afv^ezige, met een heftig: — '• Ja, maar • • • 'n engelsche trompetter! Dddrover werd gelachen. Men vond de verdediging even zot, als de aanval dom en kwaadaardig was. Doch, ik vraag u, nederlanders , « die aldus a:volkeren^ vi^sheid) borgt van den vreemdeling, of ge niet wat al te gastvry zyt in het onthalen van 't engelsch trompetters-kind dat we hier onder-handen hebben genomen om .'t eene fatsoenlyke begrafenis te bezorgen ? Eom^an, ik stel u voor, alle kinderen even lief te hebben — van trompetters en anderen — maar juist daarom geen onverdiende hoogheid toetekennen aan vreemd kroost , en vooral niet omdat er wat trompretterigs bykomt. Laat ons eenvoudig zyn, en nu-en-dan — als 't te-pas kpint , w^tarom niet ? -r^ vorderen dat ieder en alles op de 9 plaats zy iivaarvoor hy en het geschikt zyn. En laat ons dit doen zonder eenen ophef als5f we de diepzinnigste waarheid van de vrereld verkondigden. Laten we daarby de leugen vermyden, klatei^aarde van eUaat optedringen aan eene uitspraak, zoo huisbakken-eenvoudig dat er geen geklater, geen engelsch, en vooral geen trompet — ik spreek nu niet van hoofd-artikelschryvery — by te-pas komt. Indien ik hier myn uitval tegen de pretentieuse af komst dier Padangsche dame besluiten mogt; had de geheele uitval achterwege kunnen blyven. Ik heb betoogd dat men zeer goed in 't hollandsch zeggen en doordryven kan: dat het nuttig'ls ieder te plaatsen waar hy naar gaven , karakter, fortuin, ouderdom, enz. enz. tehuis behoort. En... dat men zich daarby niet hoeft te beroepen op de Engelsche Natie. Welnu, ik mag na dit allergemakkelykste betoogje, met van dat onderwerp a&tappen. Ik hoop opgewekt te hebben tot de vraag : — Wanneer die engelsche waarheid zoo eenvoudig voor de hand ligt, vanwaar dan dat ze, als diepzinnig spreek- woord, kracht van tekst heeft gekregen? Er moot daarin toch iets meer liggen dan in sommige andere spreekwy- zen — «mooi weer van daag:» <ctwee maal twee is vier]» cde nederlander is braaf:^ enz. enz. — die we gewoon zyn in 't hollandsch te zeggen. Beproef gyzelf eens een lauw, dor, banaal hoofd-artikel schyn van gewigt te geven • . • — Zonder klinkers? — Neen , zonder seie , zonder stoplap van dien aard. — Ge erkent dus dat het engelsch trompetterswicht eene teie is? — Ten-naaste-by. Ik erken dat het zich wat te burgerlyk voordoet, om pretention te gronden op vreemdigheid van af kopast. Maar van-waar dan de ophef? Er moet toch een 10 ooraaak zyn waarom zoo'n . . . praatje opgang maakt I Men zou toch niet wanen of beproeven het publiek te impone* ren met elke aadere banaliteit in vreemde tad uitgedrukt? — Spreek niet te stout over wat men niet beproeven zou ! Ik heb wanhopiger pogingen zien gelukken , om nog gewoner v^sheid, als 'n onder Isis-tempels opgegraven mjsterie, binnen-te-smokkelen in de gemoederen van lezers en hoorders. Bron der oneindige kracht, uw naam is kwak* zalvery. Wie by de verheffing eener persoon tot eenig ambt , zyne tevredenheid daarover zou te kennen geven door het aan- toonen van de oorzaken die zoodanige benoeming vrettigen, heeft minder kans ssyne overtuiging overtegieten in de gemoederen der lezers, dan hy die zyn oordeel onder be- scherming stelt van zoo'n als eerwaardig geykten term. En ... de methode is gemakkelyker. Als in de wiskunde met formules , v\rint men eene , meestal lastige , eens-vooral als geldig aangenomen redenering uit. Maar — niet als in de vriskunde — soms heeft men be- hoefte aan formules, om onder valsch voorgeven van over- bodigheid, de aandacht van eene onjukte redenering afte- leiden. Op de vraag: a: is die benoeming goed, nuttig, oorbaar, regtvaardig?]^ stelle men zich niet te-vreden met 'ndeun *) *) Ik neem deze gelegenhad waar,een/a/)^«teharstellen, dien ik 't eerst in Idee 451 , en later herhaaldelyk , beging. Ik zeg daar ten-onregte dreun. De bedoeling as , de zinledigheid te ken- me^ken van uitdnikkingen en zegswyzen die, als veel laffe m/ia//s- lose liedljes, alleen door 't wysje waarop ze geneuried worden — d. -w. z. op den khmk af — < genade vinden in oor en geheugen. De denker die den zin ontleedt, mag daarmee niet tevreden zyn. En tot die ontevredenheid met deun-klanken wensch ik optewek- ken. Wie er my mee aan boord komt, beleedigt my. Ik was on- a — engelseh dan of hollandsch — men heeft regt op atuitooning der gronden waarop de tevredenhdd met zolke aanstelling berust. De verzekering: cA, B, G, is de regie man op de regie plaats> is geen betoog, bet is eene uitspraak die -— om iets te gelden -^ betoog noodig heeft Dai nu de velen die klank voor zin nemen, uii traag- heid met zulke klanken tevreden zyn (Idee 460) bcldert nog geenszins op "waarom juist bet bier bebandeld engelscb ge- zegde zooveel onverdiend fortoin maakte. Er moot nog 'n andere oorzaak zyn, die 't arme trompetterskind verbief tot een druk bereden stokpaard van kranten-scbryvers , en tot motto van dit opstel. Een ongewone eer, vraarlyki Want indedaad, bet is na den val der firanscbe jouma- listiek — ieder zal tocb nu vrel erkennen , dat bet ongeluk- kig Frankryk aan frozen bezweken is ! — 't is na de scbipbreuk der couranten-v^sbeid zoo gemakkel^k niet, eenen redacteur bytestaan in 't teUe-quelle vertoonbaar maken van 'n boofd-artikel I De <Kdeun> die tbans nog altyd, na bet bloedig mene teiel aan de wanden der redactie-bu- reaux, de kracht levert tot bet voortzetten van de onge- langs genoodzaakt een sedert overladen lid . . . wat doet bet er toe, welke betrekking Nederland dien man waardig keurde! Hy had gryze haren, langen baard, sprak in 't publiek, enz. Welnu, ik was genoodzaakt hem de deur te wyzen , omdat by in een ge- sprek over maatschappelyke toestanden, dat ik emstig opvatte en met inspanning behandelde, bet deuntje begon te seuren: (xmen moet de menscben nemen zooals ze zyn.» My dus ook, zeide ik. Neem er dan genoegen mee, dat Ik u naar de keuken verwys, waar de lut thuis-hooren , die uit z66'n sleutel zingen. Gy zyt bier met on the right place. Men wacht U in de . . • vergadering, waar ge uw praatjes plaatsen kunt met beter succes. Men bedenke dat zoo'n man zicb aanstelt als ebenburtig, "DAirin Ugt bet krenkende. 12 zonde feestmalen, waarop «Publiek» genoodigd wordt door de Belsasars van de pers, moet magtige beschenners 'heb- ben. . . verdedigers van 't nobel gehalte dier Padangsche vriendin. En. . . de eer der plaatsing boven een stuk van my ! Van my, die 't zelfs versmaden zou, my te beroepen op Gothe, ter illustrering der vraarheid dat twee meer is dan een, al zy 't dan dat die bekwame faiseur in z'n werken ontelbare zinsneden levert, waarin zulke waarheden trium- &ntelyk worden verkondigd. Van my die m'n weerbarstig gemoed niet kan buigen tot 'n eerbiedig : <3C Hoe koud van daag2>... gel^k de groote dichtervorst zoo yfhl gezegd heeft.> Waarlyk er behoort iets toe, om — als right motto on the right place — boven een stuk yan Multatuli te staan. Daar begin ik waarachtig zelf te trompetten! Het kind dat ik uitkleeden en begraven zou, heeft zich van my meester gemaakt. Er moet iets achter steken. Die kracht. • • Ik zal 't u [zeggen. Om nu over andere oorzaken van meer ondergeschikten aard niet te spreken : 't onnozel wicht heeft z'n taaie levensvatbaarheid te danken aan ons wanbe- grip over Specialiteiten. Ook dit trompetters-kind — van hoUandschen oorsprong ditmaal — behoort uitgekleed en ten grave geleid te wor- den. Als we daarin slagen, zullen we later wat minder last hebben van z'n schreeuwerig kameraa^je, Het is eene onbetwistbare waarheid dat Socrates een- maal den jongen Alcibiades een duchtig lesje heeft gegeven over z'n onbescheidenheid. Onbetwistbare waarheden zyn de zoodanigen die eens ergens als 'n los vertellinkje geboekt worden, en later,.. ^ 13 in 't Grieks of Latyn, een deun geworden zyn, waarby men elassigtiement heel &tsoenlyk zweren mag. — Ik geloof er niets van. • • zegt nu-en-dan de waar- heidzoeker. Maar by vergist zich. Want: — - 't Is bet kind van een griekscben trompetter, roept de bartelyke vriend van vreemde waarheid. En we buigen 't boofd voor die deftige afkomst. 't Is dus v^adr, dat Alcibudes eenmaal door Socrates alleijammerlykst word doodgeslagen met 'n bar: myn beste jongen, ge ziet vrel dat gy niet de regte man op de regte plaats zoudt zyn voor die betrekking.^o Ik beb nu, om Socrates te binden aan de dconomievan m'n prachtig motto — dat o. a. mank gaat aan tautologie *) — den man iets gebrekkiger doen spreken, dan naar ik hoop zyn gevroonte was. De vraag is niet, of Socrates zich beter uitdrukte dan onze hoofd-artikelschryvers ^ de vraag is: wat er ontbrak aan de specialiteit van Alcibiades, om hem zoo'n engelsche behandeling op den hals te halen? De goede jongen wou magistraat zyn , en Socrates , — misschien opgestookt door de Jezuiten, doch Plutarchus verzwygt dit voorzigtig — Socrates wilde hem nog wat op-school bouden. 't Was nog zoo lang niet geleden , dat de .kwaejongen de straat van Athene met z'n lichaam pla-> veide. En dan dat schandaal met dien bond I / Ik trek geen party voor Alcibiades. Maar. . . ik prote^ steer tegen de wyze waarop de ander hem z'n onbevoegd* heid, zyn gebrek aan speciaUteit voor de vo#ten wierp* *) Wei zeker! ccHy is op die plaats de regte man* of: « die plaate is voor hem de regte. » Z66 zou zich iemand uitdrukken , wiens denkvermogen zich de weelde van eigen equipage kan veroorloven^ en das niet hoeft te ryden met huorfrazen. 14 — Gy magistraat. . , gy? Kom^an, zeg me eens, hoe hoog is bet budget van den Staat? Daar stond onze pretmaker. Hy bad getold , gesold , ge- dold, gerold, geknikkerd, gekibbeld en gebikkeld, buren- geplaagd , nacbtwacbts dolgemaakt. .. En ook by Socrates koUegie gebouden, dat is waar. Maar. . . wat belpt dit , als men na dit alles nog niet weet boe groot de inkomsten van den Staat zyn ? Gebrek aan speciaUteUf Ik vraag u , o Socrates , indien uw leerling eens , tusscben al z'n guitenstukken in , de Atbeenscbe begrooting bad van** buiten geleerd — H is niet zoo heel gewaagd hiervan de mogelykbeid te verondersteUen -«-> zoudt gy hem d&n uwe stem bebben gegeven? Zou d^t een reden hebben opgele^ verd, z$ne specialiteit aantenemen als beboorlyk gestaafd? Och , Socrates antwoordt niet. Het is onaangenaam spre- ken met menscben die dood zyn. Maar by-gebreke aan zyn antwoord, vraag ik den lezer, of liever — om niet andermaal vergeefs te vragen — myzelf: Wat ssyn spedaliteiten ? JTaar hehooren ze? Waar hehooren ze niet. En ik *— in v^eervnl der bemoeienis van ^welvnllende vrlenden3> nog steeds niet gebeel-en-al dood — zal ant- v^oorden zoo goed ik kan. n. Wie faet goede wil , en daarom het kwade bestrydt , ver* gist zich vaak — als andere geneesheeren — in de keuze der middelen. Ik vrees dat het vorig hoofdstuk niet goed geschreven is. Sommigen zuUen het geestig vinden, en by dezulken heb ik myn doel gemist, wyl dan de aandacht werd a%eleid van de bestreden kwaal , om die overtebrengen op de eigen- aardigheid van den geneesheer. Niet dddrtoe meldt adch een arts by den zieke. En wie myn betoog niet geestig vindt , heeft nog meer reden om de strekking daarvan te versmaden. Waartoe ik my dan ook by dezulken vriendeiyk aanbeveel. Indien ik my inderdaad vergist heb in de medicatie « « « men vergeve het my. Als myn vriend Auguste, de advocaat* likdoornsnyder ^) ben ik een voorstander van imoJUentt. Maar na z66 dikvryls myne krachten vrtichteloos beproefd te hebben aan 't uitroeien der firazenziekte , was ik eind&* lyk wel genoodzaakt myn geluk te beproeven met caut^res van spot. Ik verzeker den lezer , dat ik bedroefd ben over de hard« *) iDBeK Hi p. 235 . . . helaas , wanneer zal het my vergand zyn die voorttezetteu ? 17 God deed het ook in die cause eeUbre. ity maakte korte metten met dien praatjesmaketiden moordenaar, en smeet hem 't paradys uit. Bien juge! Toen ik zoo-even de uitdrukking : huur- froze ontdekte i was ik zoo vergenoegd, dat ik al mijn vrienden eene drie-daagsche champagne-party gegeven heb. Nog niet ge- heel bekomen van den roes, dien ik me by zulke gelegen- heden tot eene gev\roonte jxeb gemaakt, hoop ik in dit boofd- stuk alle geestigheid te vermyden , en de vraag : wat tyn specioHteUen ? zoo burgerlyk-ordinair te behandelen; dat daaruit by geene mogelykheid, eene nieuwe champagne- party zal kunnen voortkomen. Dit vooruitzigt is my te aangenamer, omdat ik eigenlyk geen wyn lust, en vooral niet het extract van rottekruid dat velen zich opdringen — of 't e€^ zaag-citaat ware ! — 200 byzonder lekker te vinden. Mijne vreugde over 't woord chuur-fraze» vindt haren grond in de hoop dat dit woord zelf tot fraze zal verhe- ven worden , en dat nog na vele eeuwen , deze of gene woorden-kramer zal worden doodgeslagen met een verplet^ terend : uwe redenering rydt op huur-knoUen . . . gelyk de groote Multatuli zoo wM gezegd heeft. Similia Similihusf Van myne onsterfelykheid ben ik zeker. Ik heb te-veel ge- zegd dat tot zaag kan omgeknoeid worden , om niet heel stevig in leven te blyven na m'n dood. Ik schaam my als ik bedenk hoevelen er gereed staan de skeletten myner arme statie-paarden , averegts opgetuigd voor hunne huur- karretjes te spannen. lets eerlyker dan Pythagoras waar- schuwde ik reeds voorlang tegen 't vervloekte xvrig i^ii . . * 66k 'n fraze / SpeciatUeiten zyn . . . byzondere dingen. Nu weet ge 't, Generaliteiten zyn . . . algemeene dingen. Bht weet ge nu ook. Wanneer men het laatste woord toepast op personen, dan zou 2 18 men het allei^evoegelykst kunnen toelichten door de omschry* ving : een generaliteit is de zoodanige die van alles — of van nie- mendal — verstand heeft, tot alles bekwaam is, of tot niemendal. De juistheid en volledigheid dezer definitie valt in 't oog , door vergelyking met het v^oord generaail : een militair die alle vyanden — of geen enkelen vyand — doodslaat , in t^en- stelling van den soldaat die aeeer speeiaal slechts op een en- kelen tegenstander aanlegt , en dien enkelen maar zelden raakt. Na deze zoo nauwkeurige en stipte ontleding van den zin dien v^y aan het woord generaUieU behooren te hech- ten — ik vermeed het heenv^zen naar species en genus , om niet pedant te schynen — zyn wy nu voorbereid tot het wel vatten van de beteekenis der uitdrukking die als uithangbord boven dit vertoogje in zoo passend gezelschap geplaatst is. Een opschrift alzoo on its right place, Een speoidliteit is . * • Lieve lezer, ik weet het v^aarachtig niet* Zou ook d&t v^oord misschien een deti^ zyn , de bas-noot \iraarop armoed aan denkvermogen 't vvysje doedelt van den right manf Na de duidelyke tiiteenzetting van de beteekenis die we aan 't v^oord speciaUteit moeten hechten , behandelen v^y nu — ik hoop even atdoende — de vraag waar zoo'n speciaUteit behoort? Wel .. . niets is eenvoudiger I On the right place/ Wie daarmee niet tevreden is . .. De bakker by z'n oven, de smid voor z'n vuur, de kat achter de kachel , en Rollet in 't tuchthuis , als het waar is althans v^at Boileau van dien heer zeide. En v\raar spedaUteiten niet behooren? Aller-eenvoudigst alweerl Rollet op 't kussen, enz. enz. Het doet my waarlyk genoegen die verhandeling in drie 19 deelen, zoo goed en kort te hebben a%edaan. Ik gunde my ditmaal den tyd niet den lezer te vervelen. Daar echter mja blaadje nog niet vol is , vraag ik 't woord voor een klein verhaal. Misschien stelt het den lezer eenigzins schadeloos yoor de lankdr^gh^id der verhandeling. Aan eene table^d'))idte in den Haag , sprak ik. Dit moet vermeld worden als eene uitzondering, dewyl anders ge- woonlyk mt^ne sqpecialiteit in zwygen bestaat* Maar eene zeer byzondere reden dwoiiig my . . . och , ik zeg niet gaame wasurom ik deel nam aan d,e conversatie« Er was spraak van handel, yfwkelieTS-smart*) , kramers- humbpff, ^oopmanstrouw e^ verdere nederlandscbe volko- menheden. Ik had een paar bydragen geleverd, doch met weinig succes. Men vond ze niet pikant. 't Is dus met schroom dat ik die nu herhaal , maar ze kunnen by 't a&pinnen myner vertelling niet gemist v^orden. Ik verhaalde hoe een gefortuneerd jong-mensch een koper zoogenaamd arbeiders-horloge , voor honderd gulden had ver- kocht aan een «vriend» die 't ding slechts uit de vertege- zien had. De handige verkooper had zorg«^edragen zich te onthouden van de verzekering dat het van goud was, en op 't schertsend bod van den ander, die meende met een zeer kostbaar werk te-doen te hebben, driemaal gevraagd: meent ge 't ? — ^a , ja , ja , was er geantwoord , ik meen het I — Daar hebt ge 't dan I werd er gezegd, en ernitig vol- gehouden door 46n ander , tot de betaliag incluis. Hierin nu lag <de /70Mii^6 myner vertelling niet. Maar ik *) Srnart, Dit v^s^s^ en 4'q d{kfu:4por iiitgedrukte koedanigheid tevens , zijn americanismen. .Daarin ligt de beteekenis van 't laag" hoUandsch: betjoegdheid. Deftiger vertaling aoju onjuist wezem 20 meende die te le^en in 't vervolg der historie. Een €zeer geacht:^ groothandelaar , scheepsreeder , diaken enz , wien ik vroeger dat voorvalle^e meedeelde, had my geantwoord: <[hoor eens, daarin moet ik u nu t^enspreken. Hy had driemaal gewaarschuwd ... en niet gezegd dat het van goud was. De ander had niet zoo onvoorzigtig moeten zyn . . . ge begrypt ... in den handel . . . neen , ditmaal ben ik 't niet met u eens * . . driemaal gevraarschuwd . . . wat wilt ge meer . .. Ik had staat-gemaakt op wat verontwaardiging. Maar myn table-d'hdte^ezelschap scheen voor een goed deel uit groot* handelaars, scheepsreeders en kerkvoogden te bestaan. Nie- mand zeide: h^I Nu , 't gebeurt wel meer dat 'n vertelUng d66rvalt. Ik moest my schikken. Doch dit verklaarde niet waarom een heer die schuins over my zat^ my zoo vreesselyk boos aankeek. Ik kende hem niet, en pynigde myn geheugen te-vergeefs met de vraag of ik dien man ooit kon beleedigd hebben ? De table- d'h6te was zeer goed , raim voorzien • .. Ik moet er dit by z^gen , om te voorkomen dat men dien zuurkyker verdenke van spysnyd, of my van indiscretie in 't ledigen der schotels. Het stuk speelt in den goeden Toelast , waar de voorraad van geregten waarlyk tegen grooter onbe- scheidenheid bestand is , dan ik noodig heb my te veroorloven. De man keek zuur, en was defbig. Het uitvaren tegen witte dassen is wat zagerig geworden , en 't spyt me dus veroordeeld te zyn tot geschiedschryver der verblindende kleurloosheid van zljn keelbedervend hals-* gewaad. *) In 's hemelsnaam . . . dat is nu eenmaal zoo. En ook overigens zat de man vol witte dassen. Z'n zwarte rok *) Keelbedervend, Zeker! Er is nauw verband tusschen dassen, kravatten, bouffantes of cache-nez, en de angina diphtheritica die een zoo noodlottige rol speelt 21 vras 'n witte das. Z'n vrelgedaan zacht-blozend gelaat vras 'n witte das. Z'n embonpoint was 'n witte das. En z'n zuur- kyken . . . een luiermand vol witte dassen I Na den diepen val van m'n vertelling , oogstte een commis- voyageur uitbundigen byval met oneindige «li6 !» 's , over een verhaal dat met 'n ccmooien slag in de amerikanen]» eindigde. Myn tweede n^erlaag liet zich niet lang wachten. Ik ver- haalde hoe een eerlyk man in Groningen gebukt ging onder gewetens-wroeging , omdat hy — door lielten m^egesleeptin eene ^handelszaak]s> — zich een tyd lang . .. (nV occasion, la fam, Therbe tend/re, at quelque diahle ausgi le pousscmt, . • Och, myne goede beste Lafontaine, die cdiable:i> had kunnen achterwege blyven ! Honger , gelegenheid en . . . essen- bladen zyn ruim voldoende om 'n a%etobden gebreklyder op 'n dwaalspoor te helpen. De man had m^egedaan in ^t maken van thee die in Gelderland langs de wegen groeit. En hy leed onder 't besef van die fout. .. Ga been in vrede, roep ik hem by dezen toe, en maak geen valsche thee meer. Uwe zonden zyn u vergeven. Ik weet wat gy gedragen hebt. En daarover, en omdat ge overigens uw geheel moeilyk leven offerdet aan de waarheid I Maar niet dat vertelde ik aan myn table-d'h6ters. De tot ^n rampzalig einde veroordeelde pomte van myn verhaal kwam hierop neer, dat ik — natuurlyk zonder namen te noemeft — lets over die geldersche-theekultuur gezegd had aan . . . een industrieel die allerliberaalst was. De man had me — daar gaat de pomte/ — ouwerwetsch en dom ge- vonden, en §eantwoord «dat zulke dingen overal gebeorden, en dat hyzelf een fabriek had van koffiboonen.^ *) *) Een deegje van roggemeel wordt in vormen tot boontjes ge- perst en daama, geroosterd, onder gebrande kofQ gemengd. Dit alles geschiedt behoudens fatsoen van zoo'n industrieel. Zulk volk Scheldt 22 De gasten praatten door , alsof ik niets interessants gezegd had. De witte dassen bleven zuurkyken. M'n ouderling — hy was dat indedaad — scheen ver- stand van wyn te hebben. Gedurig hield hy z'n glas tegen 'tlicht, en doorboorde het met kennersblikken. Hv dronk echter zeer weinig , waaruit ik opmaakte dat de wyn niet deugde. Ik bedroog me. Hy verzekerde zynen buurman die hem daamaar vraagde , dat de wyn uitstekend was. Maar . .. zonderling , hy zeide dit op ontevreden toon , en als iemand die eene onaangename waarheid verkondigt. Met bliksemsnelheid nam ik die byzonderheid aan als op- heldering van z'n zuur kyken. De wyn is goed , hy is er boos om. My ziet hy boos aan, dus is hy goed op me. Weer mis I Hy was me volstrekt niet welgezind . Integendeel. Z'n heele linnenkast was verstoord op my. Dit bleek uit de wyze waarop hy 't zoutvat niet zien wilde , dat ik hem toe- schoof , toen hy dat scheen te zoeken. Hy wou van my en m'n zout niet gediend zyn, en voorzag zich elders, uittar* tend-duidelyk met opzet Twee pointes in 't water , zout versmaad . . . och , 't was zoo bitter. — Hoe heet die . . . heer , vraagde ik aan iemand naast me. a:Man]» durfde ik niet zeggen, om de vritte dassen En er werd my een naam genoemd, dien ik kende. — Dat 's een vrome familie , zei ik. — Zekerl En hyzelf vooral is niet minder vroom dan de rest. Hy is . .. -^ Ouderling, wil ik wedden. # — Geraden ! En hy is boos op u . . . omdat ge . . . een «vrydenker» zyt. my uit, en met succes ! Specialiteit van nederlandsche zedelykheids< begrippen! 23 *t Was zoo ! De witte dassen gloeiden van heiligen toorn aomdat ik den Christvs smaadde, versmaadde» enz. Hy zou liever sterven dan een myner werken lezen , en had z'n kinderen verboden myn naam te noemen, en zelfs van my te droomen. Hoe ik dit later zoo precies te weten kwam, doet nu niet ter-zake. Ik begreep eenigzins hoe laag hy op my moest neerzien, en op werken die hy uit afschuw niet gelezen had. — Ouderling alzoo? Gut, ik dacht dat hy nog meerwas dan dat. Z'n heele voorkomen kon doming zyn • •. — neen ? Van beroep is hy fabrikant . .. We6r doorboorden de blikken van den christelyken zuur-r kyker z'n wynglas. Ontevredenheid met den wyn — die goed was , had hy gezegd — lag op z'n wezen. Zou dat glas ook den Christus gesmaad hebben ? dacht ik. — Ah zoo . . . fabrikant ! En wat fabriceert de man ? — Hy is eene specialiteit ... Genade ditmaal voor m'n pointe , lezer ! Een derde neder- laag overleef ik niet . .. -— Hy is specialiteit in wynvervailschin^amiddelen ! Gy die zweert by 't prachtige right men on right places , eiUeve waar plaatst ge : myn horloge-verkooper ? myn scheepsreeder , groothandelaar ? myn liberalen koffiboonen-fabrikant? myn godvreezenden ouderling? Nog altyd zit de kat achter de kachel en spint. Hetbeest is op z'n plaats. De bakker staat vocht z'n oven en bakt. De man is op z^n plaats. 24 De zon schuilt achter mist en nevel. En a] verwannt ze niemendal . . • ze staat op hare plaats. Vuurpook en tang leunen tevreden tegen hun standertje, de kolen liggen rustig in den bak, de asch valt melancho- lisch door den rooster , de sneeuw op het dak wacht met geduld den tyd van smelten ... all things on their right places . .. Maar de eerlyke Jakob de Vlstter zit in het tuchthuis. En vele boeven zitten daar nog altyd niet. En Chresos schryfb vertelUngen over viritte dassen, voor 't publiek van Nederland. — Met uw verlof . . . staat ook dit hoofdstuk yrel op de right place? Wei zeker I 't Is een brandmerk , en hoort dus van regts- wege thuis in een letsjen over Specialiteiten. in. — Komaan , vertel ons nu eens zonder scherts wat 'n specialiteit is? Ik schertste niet. En zal dit ook niet doen. 't Onderwerp is er te treurig toe. Een specialiteit is 'n zoodanige die levenslang veel dingen verwaarloosd heeft , om den prys der middelmatigheid te behalen in den wedloop der beoefenaars van een bepaald vak. Een specialiteit is iemand die door zich blind te staren op ^^n punt , het regt gekocht heeft byziende te schynen voor wat anders. Een specialiteit . .. En weer verander ik van medicatie. Hebt ge wel eens zien straatvegen? — Niet zoo vaak als ik in 't belang der zindelykheid v^ensehen zou. Maar toch nu-en-dan. Voeldet ge niet soms den lust in u opkomen , zoo'n hem of haar den bezem uit de hand te rukken , en eens te wyzen hoe men behoort te vegen? — Dikwyls. Veegden alzoo , naar 't ideaal dat gy u schept van straatvegen, die menschen ffoed? — • Met de hand op 't hart , by myne ^el en zaligheid , 26 op eer en geweten , in tegenwoordigheid van goden en menschen . . . neen ! Zeer wel. Dit geconstateerd zynde, vraag ik u, of ge zoo'n straatveger in-staat oordeelt u een regtskundig advies te geven, uw kinderen van kinkhoest tegenezen, de schul- den van den Staat te delgen, boekdrukkunsten uittevinden, Amerika's te ontdekken , enz. enz. ? — Met hand , hart , ziel , enz. . . • alles ah voren : neen ! Wehiu, zoo'n veger die niet vegen kan, en geen ander vak verstaat dan niet te kunnen vegen , is eene specialiteit, *) We zyn dom , klein en koppig. Waarachtig lezer , we zyn koppig , dom en klein. Wees nu eens niet te klein , te koppig en te dom om dat toetestemmen. We weten weinig. We kennen weinig. We kunnen weinig. En we willen ons voordoen alsof we iets ¥dsten , k^den en konden. Telkens komt het voor, dat de omstandigheden deze of gene hoedanigheid in ons vereischen zouden. Telkens schietenwjte-kort in 'tleveren van wat wy eigenlyk zouden moeten kunnen leveren. Dan zyn we beschaamd over onze domheid, onmagt en onnozel- heid, te kl^n om edelen v^aak te nemen door verheffende inspanning, te hoofdig dat alles te erkennen, en: Och . . . ik ben eigenlyk straatveger , zegg9n we. *Dat is rnyn vak* Dddrin munt ik uit. Dadrin zoek ik myn meester . .. Die ligt te vinden is , dat zagen we. Want ze vegen slecht , de spedaliteiten die den «marmotten-vnnter van hun vakje gebruiken als voorwendsel om niets te weten van wat daar- buiten omgaat.:^ Nu , straatvegen doen ze juist alien niet. Waarachtig niet ! En dat is van scMnmlgen jammer genoeg. *) %l biz. 228, vlgg. tnyner lT}^}i{.^(Yerdeelingvandenarheid.) 27 — Van «regtenj> heb ik geen verstand, roept de een, ik ben genie-officier , architekt, artist, arbeidsman, pruikemaker . .. Zeer wel Ge zyt er niet minder om. Maar verschuil u niet achter die specialiteit , om by voorkomende gelegenheid niet te weten wat regt is. — Ik ben jurist , verzekert een ander. Ik slaap , leef , en sterf met codices en de H. Boeken van H corpus juris , nee non met 'n beetje toevoegsel van hedendaagsche parlementery. Best, opperbest ! Maar meen niet dat die specialiteit u vrystelt van eerbied voor gezond verstand. — Ik cbenD in koffi, reedery, assurantie. Ik «doe:» in vetwaren , kurken , vleesch-extract , eau-de-cologne . .. a:Wees» en blyf in augurken, als ge verkiest.Maar eilieve, gedraag u niet , alsof gyzelf 'n komkommer waart , wanneer er gesproken wordt van andere dingen dan waarin gy «zyt.» e:Doe}!) in wat ge wilt , maar toon dat ge ook iets doen kunt , als het te-pas komt . .. Enz. Enz. — Dit alles belet niet, dat de man die levenslang brood bakte , waarschynlyk beter brood leveren zal , dan iemand die nooit gebakken heeft. Ja en neen. Gewoonte maakt wel handig , maar niet altyd bekwaam. Er kan versohil van gevoelen bestaan over de vraag welk brood goed is? Wat gy goed noemt, kan een ander middelmatig of sleeht voorkomen. Meen niet dat deze op- merking . .. 0, bitter wreed vermoeden dat ik me hier op den hals haal! Zulien niet sommigen meenen dat deze bedenking een advokatige scheenworp is, een pleiterig vulsel dat by elke gelegenheid heel onpassend kan worden te-pas gebragt , eene . •. scie? 't Woord is er uit. Neen. Ik moet en ik wil weriielyk zeggen dd,t het oordeel 28 over deugd van brood zeer verschiUend is. Naar mywe mee- ning — waarin ik by-uitzondering 2997 millioen, min^n, smaakverwanten heb — is het hollandsche brood over het algemeen zeer slecht, en w^l geproefd; ffeen brood. Op weinig uitzonderingen na, is 't voor iemand die geen eerbied voelt voor de levenslankheid der bakkers , waarop gy u be- roept , on^etbaar. De Franschen dien men 't voorzet noemenhet, als ze zich beleefd vrillen aansteilen: g&teau^ en vragen wat anders. Ik vraag ook wat anders en noem het^ onbe- leefd , half-gaargebakken watten met kryt , aluin , geile melk en oudsche eieren. *) Niets bewyst echter dat de Franschen, ik, en de overige 2997 millioen menschen, die geen h£)llandsch brood lusten, gelyk hebben. De mogelykheid bestaat dat een hemelsche jury, by een algemeene Paryzer heelal-tentoonstelling van vierduits-broodjes , aan onze bakkers de gouden medaille zou toekennen. Maar . . . zoolang die jury zoodanige uitspraak niet gedaan heeft, is H niet zeker, het is zelfs onvraarschynlyk, dat de Hollandsche bakkers good gebakken hebben, in weerwil hunner altyd doorbakkende levenslankheid. Ook de fransche bakker is spedaliteit. Ook hy bakte gis- teren reeds , verleden week , voor jaren , van kindsbeen af. En hy beweert dat een hollandsche broodmaker . .. *) Ik hecht er aan, by gelegenheid van dezen hartelyk gemeen- den uitval tegen H baksel dat men in hoUand ccbroodx) gelieft te noemen, uitdrukkelyk als myne unmassgebliche meening te ver- klaren dat , over het geheel genomen , de spyzen en de spysbe- reiding in ons land de voorkeur verdienen boven die in andere landen van Europa, welke ik bezocht. Wat velen evenwel zal verwonderen, is dat men nergens zooveel moeite heeft cm goede boter te bekomen als in Holland. Er schynt daarby te-veel ame- rikaansche smart gebruikt te worden. De boter wordt al te kunstig. 29 Ik had in 1850, 51 nog geen bakken geleerd. Deadmiraal JuRiEN DE GraviIire . . . ach ) hy kommandeert als zoetwater zeeman, op *t oogenblik de flotille in de Seine! Wie hadge- dacht dat hy zoo laag vallen zou, de achtenswaardige kom- mandant der Bcn/onnaise, die my wees hoe men goed brood maakt. Van hem namelyk heb ik 't woord g&teau , dat ik zoo-even aanhaalde. Na vruchtelooze pogingen van myn kok, om dien hoofd- officier iets voortezetten dat hy aU brood gebruiken kon, noodigde hy my aan boord . . . niet aan z'n tafel ditmaal, maar in de kombuis. Daar toonde hy my , hoe men vochtig meel deed verzuren door v^at warmte met geduld, en dat men geen byvoegsel van gist noodig had , en hoe telkens een gespaard deel van 't gebruikte deeg, morgen oud geworden, het nieuwe zou doorzuren en doen ocryzon^ in weinig tyds , zonder daaraan een vuile bysmaak te geven , en hoe brood — du pain , rrCsieur Dek^rr, du pain, ce qylon pent nommer du pain! — hoe brood alleen moest bestaan uit gaar meel, zonder meer. Zonder aluin , zonder krijt, zonder suiker, zonder melk , zonder eieren, en vooral zonder vuiligheid. Ik erken dat ik op dit oogenblik met de handen ver^ keerd zou staan, en dat ik my waarschynlyk eenige ver^ geefsche proeven zou moeten getroosten , voor ik in-staat ware een brood te leveren dat volgens oordeel van verrevoeg *t grootate deel onzer medemenschen , beter voldoet aan de eischen die men aan brood stellen mag , dan dat onzer levens- lange hoUandsche bakkers. Ik heb er de hand niet aan ge« houden , en de juiste methode is me ontgaan . . • En . . . wonder is 't niet. Ik deed zooveel andere dingen sedert 1850! Daar ligt z66veel tUsschen die kombuis van de Bayonnaiae en deze verhandeling I Zooveel arbeids ! Zoo 30 veel vermoeienis ! Zooveel teleurstelling ! Zooveel onbekroond streven I Zooveel smart 1* En wat al slecht gebakken brood at ik sedert dien tyd! En hoe bitter was 't meestS,!, ook zonder misselyk ge- suikerd te zyn! En hoe vaak rees de gedachte in my op : als ik eens , om brood te hebben , myzelf maakte tot zoo'n levenslange bakker . •. Maar er is mets van gekomen. Gedurig had ik vsrat an- ders te doen. Op dit oogenblik by-voorbeeld meet ik voortgaan met myn stuk over specialiteiten, Het is alzoo niet uitgemaakt dat iemand die zich aan een bepaald vak wydt, in dat bepaald vak iets beters levert , dan te verwachten is van anderen , van met-specieir liteiten. Er bestaan zelfis gegevens die zouden doen besluiten tot het tegendeel , of — om correct te redeneren — gege- vens die het tegendeel mogelyk, en zelfs waarschynlyk maken. Een bakker— *de scherpzinnige lezer zal wel de goedheid hebben de bakkery overtezetten in den algemeen-maat^ schappelyken toonsleutel die op myne compositie past — een bakker die onder kryt , aluin , eieren , melk , gist en bedorven klanten is opgegroeid , heeft , juist ten«ge- volge zynef levenslankheid , meer moeite zich te ontdoen van' al deze ingegroeide dingen , dan de onschuldige die — als ik in die kombuis van de Bayonn<me — nuchter is van alle verkeerde kennis der zaak. Zoo'n bakker is . .. •— Wat al divagatieni Ge vergist u. Ik divageer niet. En 't bewys ? Zoo'n bak- ker is eene spedaliteit. En nu lezer — tenzy gyzelf behoort tot de spedaliteit van de velen die niet lezen kunnen — transponeer I 31 Ach , er wordt zooveel slecht voedsel geleverd uit heel andere bakkeryen , dan waar die gesofistikeerde miniatuur- lendekussentjes als brood worden uitgevent ! Specialiteit van regtskennis . . . bedorven melk ! Specialiteit van staatsmanswysheid . . . taaie vratten f SpecUditeit van broederliefde , menschenmin , vrede op aarde met obligaat-welbehagen , roode kruizen , filantro- pie, neger-vdntersokjes , Javaannut-maatschappyen, v^reldadig- beidscommissien • . . sterke boter ! En , by al die specialiteiten , de zeer speciale specialiteit der frozen , . . vuile eieren I Ik ben ter-deeg aan 't componeren. Zie eens hoe guite right ik al die stinkende dingen on their right places heb gezet, om de oneetbaarheid der broodjes te betoogen , waarop de maatschappy zich , maagbedervend , het gebit slee kauwt. Ik hoop lezers te treffen die me bier verwyten dat ikon* regtvaardig ben. Er is aanleiding noodig tot dupliek op de beschuldiging : — Gy kunt niet wddr zyn, daar ge alien over een kam scheert. 