Het Nieuwe Testament, of Alle de boeken des Nieuwen Verbonds van Onzen Heer Jezus Christus; op last van de Hoog-mog. heeren Staten-generaal der Vereenigde Nederlanden, en volgens het besluit van de Synode nationaal, gehouden te Dordrecht in de jaren 1618 en 1619, uit de oorspronkelijke (Grieksche) taal in onze Nederlandsche getrouwelijk overgezet
15 But when they IukI command- ed them to go aside out of the council, they conferred among themselves, 16 Saying. What shall we do to these men i for that indeed a no- table miracle hath been done by them t5 manifest to all them that dwell in Jerusalem, and we can- not deny it. 17 But that it spread no further among the people, let us straitly threaten them, that they speak henceforth to no man in this name. 18 And they called them, and commanded them not to speak at all, nor teach in the name of Jesus. 19 But Peter and John answered and said unto them. Whether it be right in the sight of Crod to hearkeïi unto you more than unto God, judge ye. 20 For we cannot but speak the things which we have seen and heard. 21 So, when they had further threatened them, they let them go, finding nothiiüg how they might punish them, because of the peo- ple : for all men glorified Groci for that which was done. 22 For the man was above forty years old on whom this miracle of nealing was shewed; 23 1 And being let go, they went to their own company, and reported all that the chief priests and elders had said unto them. 24 And when they heard that, they lifted up their voice to Goa with one accord, and said. Lord, thou art God, which hast made HANDELINGEN, IV. 335 hebt den hemel, en de aarde, en de zee, en alle dingen, die in de- zelve zijn ; 25 Die door den mond van David, uwenJcnecht, gezegd hebt : Waar- om woeden de heidenen, en heb- ben de volken ijdele dingen be- dacht? 26 De konin^n der aarde zijn opgestaan, ën de oversten zijn bij- eenvergaderd, tegen den Heer, en tegen zijnen Gezalfde. ' 27 Want m waarheid zijn verga- derd tegen uw heilig kind Jezus, dien gij gekalfd hebt, beide He- rodes en Pontius Pilalus, met de heidenen en de vQlken Israels ; 28 Om te doen al, wat uwe hand en uw raad te voren bepaald had, dat geschieden zoude. 29 En nu, Heere ! zie op hunne dreigingen, en geef uwen dienst- knechten met allé vrijmoedigheid uw woord te spreken, 30 Daarin dat ^j uwe batnd uit- strekt tot genezmg, «n dat teeke- nen en wonderen geschieden door den naam van uw heilis kind Jezus. 31 £n als zij gebeden hadden, werd de plaats, in welke zij verga* derd waren, bewogen « Ën zij werden allen vervuld met den Heiligen Geest, en spraken het woord Gods met vrijmoedigheid. 32 £h de menigte van degenen, die geloofden, was één hart en ééne ziel ; en niemand zeide, dat iets van 't gene hij had, zijn eigen was, maar alle dingen waren hi;n gemeen. 33 En de apostelen gaven met groote kracht getuigenis van de opstanding des Heeren Jezus ; en er was groote genade over hen al- len. 34 Want er was ook niemand on- der hen, die gebrek had; want zoo velen als er bezitters waren van landen of huizen, die verkoch- ten zij. en bragten den prijs der ▼erkoclite goederen, en leiden dimi aan 4e voeten der aix>stelen. heaven, and earthj and the sea, and all thatJn them is ; 25 Who, by the mouth of thy servant David hast said, Why did the heathen rage, and the people imagine vain tmngs ? 26 The kings of the earth stood up, and the rulers were gathered together against the Lord, and against his Christ. 27 For of a truth against thy holy child Jesus, whom thou hast anointed, both Herod, and Pontius Pilate, with the Gentiles, and the people of Israel, were gathered together, 28 For to do whatsoever thy hsmd and thy counsel determined Jbefore to be done. 29 And now, Lord, behold their threatenings : and grants unto thy servant^ mat with ail boldness they may speak thV word^ 30 By stretching forth thme hand to heal 'j and that signs and won- ders may be done by the name of thine holy child Jesus. 31 T And when they had pray- ed, the place was shaken where they were assembled together; and thev were all ftlled with the Holy Gnost. and they spake the word of Goa with boldness. 32 And the multitude of them that believed were of one heart, and of one soul : neither said any of them that aught of the things which he posse&ed was his own ; but they had all things common. 33 And with great power gave the apostles witness of the resur- rection of the Lord Jesus: and great grace was upon them all. 34 Neither was there any among them that lacked : for as many as were possessors of lands or houses sold them, and brought the prices of the things ihaX were sold. 386 HANDELINGEN, V. 35 En aan een' iegelijk werd uit- gedeeld, naar dat elk Tan noode 36 En Joses, van de apostelen toegenaamd Bamabag ('t welk is, overgezet zijnde, aiocm der yer- troosting), een Leviet, van geboorte uitCjrprue, 37 Alzoo hij eenen akker had, verkocht dien^ en bragt het geld, en leide het aan de Voeten der apostelen. HOOFDSTUK V. EN een zeker man. met name Ananias, met Saffixa zijne vrouw, vetkocht eene have j 2 En onttrok van den prijs, ook met medeweten zijner vrouw ; en bragt een zeker deel, en leide dat aan de voeten der apostelen t 3 En Petrus zeide i Ananias ! ws^rom heeft de Satan uw hart vervuld, dat gij den Heiligen Geest liegen zoudt, en onttrekken van den prijs des lands ? 4 Zoo het gebleven ware, bleef het nie^ uwe ? en verkockt zijnde, was he^ niet in uwe mogt ? Wat is het, dat gij deize daad in uw hart hebt voorgenomien } Oij hebt iden mensohen niet gelogen, maar Gfo- de. 5 EnAnanias, deze woorden hoo- reode, viel neder en gaf den geest. £n er kwam groote vreeze over allen, die dit hoorden. 6 En de jongelingen, opstaande, schikten hem toe, en droegen hem tnty en 4>egroeTen hBm, 7 £n het^was omtrent drie uren daarna, dat ook zijne vronwdaar inkwam, niet wetende wa,t er ge- eohied was. 8 Ma Petrus antwo<»dde haar: Zeg mij, hebt gijMeden het land JToor zoo veel. verkocht? en zij zeide: Ja, voor zoo veel. 9 En Petrus zeide tot haar : Wat is het, dat gij onder u hebt over- 35 And laid them down at the apostles' feet : and distribution was made unto every man ac- cording as he had neea. 36 AAdJoses^hobjtheaposÜes •was suraamed Barnabas, (which is, bein^ interpreted, The son of con- solation,) a Levite, and of the coun- try of Cy^pvtSy i7 Having land, solcl it, and brought the money^ and laid it at the apostles' feet. CHAPTEJl V. BUT a certain man nanaed An- anias, with Sapphira his wife, sold a possession, 2 And kept back part of the price, (his wife also oeing privy to it,) and brought a certam part, and laid ü at tl^ apostles' feet. 3 But Peter said, Ananias, why hath Satan filled thihe heart to lie to the Holy Ghost, and to keep ba^k portof the price of the land 'i 4 While it remained, was it not thine own 1 and after it was sold, was it not in thine own power? whvrhast ihou conceived this thinff inthine heart ? thou hast not lied onto jnen, but onto €rod. 5 And Ananias hearing these word& fell down, and gave up the ghost And great fear came on all them that heard ^ese things. 6 And the jroung men asose, wound him up, and carried kirn out, and buried him. 7 And it was about the space of thiree hours alter, jwhen his wife, not knowing what was done, came in. •8 And Peter aiuiwered unto her. Tell me whether ye sold the lana for so much ? Ana ishe said. Yea, for so much. 9 Then Peter, said unto her, Mow is it that ye have agreed to^liisr HANDELINGEN, V. 337 eengestemd te verzoeken den Geest des Heeren ? zie, de voeten dergenen; die uwen man begraven hebben, zijn voor de deur, en zullen u uitdragen. 10 En zij viel terstond neder voor zijne voeten, en gaf den geest. En de jongelingen, ingekomen zijnde, vonden haar dood, en droe- gen haar uit, en begroeven haar bi ƒ haren man. 1 1 En daar kwam groote vreeze- over de geheele gemeente, en over allen, die dit hoorden. 12 Ën door de handen der apos- telen geschiedden vele teekenen en wonderen onder het volk ; en zij waren allen eendragtelijk in het voorhof van Salomo. 13 En van de anderen durfde nie- mand jjich bij hen voegen ; maar het volk hield nen in groote achting. 14 En er werden méér en méér toegedaan, die den Heere'geloofden, menigten beide van mannen en van Vrouwen ; - 15 Alzoo dat zij de kranken uit- droegen op de straten, en leiden op bedden en beddekeas, opdat, als Petrus kwam, ook maar de schaduw iemand van hen bescha- duwen mogt. 16 En ook de menigte uit de om- liggende steden kwam gezament- lijk te Jeruzalem, brengende kran- ken, en die vstn onreine geesten gekweld vaaren; welke allen ge- nezen werden. 17 En de hoogepriester stond op, en allen, die met hem waren (welke was de sekte dep sadclu- ceën), en werden vervuld met nij- digheid, 18 En sloegen hunne handen aan d& apostelen, en zetteden hen in de gemeene gevangenis. 19 Maar de engel des Heeren opende des nachts de deuren der gevangenis, en leidde hen uit, en zeide : 20 Gaat henen, en staat, en spreekt in den tempel tot het volk alle de woorden dezes levens. I 22 to tempt the Spirit of the Lord ? behold the feet of them which have buried thy husband are at the door, and shall carry thee out. 10 Then fell she down straight- way at his feet, and yielded up the ghost. ' Ana the young men came in, and found her dead, and cab ving her forth, buried her by her nusband. 11 And great fear .came upon all the church, and upon as many as heard these things. 12 IF And by the hands of the apostles were many^ signs and wonders wrought among the peo- ple ; Tand they were all with one accord in Solomon's porch. 13 And of the rest durst no man join himself to 'them : but the peo- ple magnified them. 14 Arid believers were the more added to the Lord, multitudes both of men and women ;) 15 Insomuch that they brought forth the sick into the streets, and laid them on l)ed3 and couches, that at the least the shadow oi Peter passing by might oversha- dow some of them. 1^ There came also a multitude OM* of the cities round about unto Jerusalem, bringing sick folks, and them which were vexed with un- clean spirits 5 and they were heal- ed every onei 17 1 Then the high priest rose up, and all they that were with him, (which is the sect of the Sadaucees,) and were filled with indignation, 18 And laid their hands on the apostles, and put them in the com- mon prison. 19 But the angel of the Lord by flight opened the prison-doors, and brought them fortn, and said, 20 Go, stand and speak in the temple to the people all the wordu of this life. aas HANDELINGEN, V. 21 Als zij nu dit gehoord hadden, ^sen zij tegen den morgenstond m den tempel, en leerden. Maar de hoogepnester, en die n^et hem waren, gekonien zijnde, riepen den raad te zanien, en alle de oud- sten der kinderen Israels, en zon- den naar den kerker om hen te halen. 22 Doch als de dienaars daar kwa- men, vonden zij hen in de gevan* genis niet, maar keerden wederom, en boodschapten dit^ 23 Zeggende: Wij vonden wel den kerker met alle verzekerdheid toegesloten, en de wachters buiten staande voor de deuren ; maar als wij die geopend hadden, vonden wij niemand daarbinnen. ^ 24 Toen nu de hooge priester, en de hoofdman des tempels, en de overpriesters deze woorden hoor- den, werden zij twiifelmoedig over hen, wat toch ait worden zoude. 25 En er kwam een, en boodschap- te hun, zeppende : Ziet, de man- nen, die gij m de gevangenis gezet hebt, staan in den tempel, en lee* ren het volk. 26 Toen ging de hoofdman he nén, met de dienaren, en bragt hen, doch niet met geweld : want zij vreesdejQ het valk, opdat zij niet gesteenigd wierden. 27 En als zij hen gebragt hadden, stelden zij hen voor den raad ; en de hoogepriester vraagde hun, en zeide : 28 Hebben wij u niet emstelijk aangezegd, dat gij in dezen naam niet zoudt leeren ? en ziet, gij hebt met uwe leer Jeruzalem vervuld, en gij wilt het bloed van dezen mensch over ons brengen. 29 Maar Petrus en de apostelen antwoordden, en zeiden: Men moet Grode meer gehoorzaam zijn, dan den me^schen. 30 De God onzer vaderen heeft Jezus opgewekt, dien gij omge- bragt heot, hangende hem aan het hout. 21 And when they heard thaty they entered into the temple early in the morning, and taught. But the high priest came, and they that were with him, and called the council together, and all the senate of the children of Israel, and sent to the prison to have thejn brought. 22 But when the officers came, and found them not in tha prison, they returned, and told, 23 Saying, The prison truly found we shut with all safety, and the keepers standing without before the doors : but when we had opened, we found no man within. 24 Now when the high priest, and the captain of the temple, and the chief priests heard these things, they doubted of them whereunto this would grow. 26 Then came One and told them, saying. Behold, the men whom ye put in prison are standing in jhe temple, and teaching the people. 26 Then went the captain with the officers, and brought them with- out violence: for they feared the people, lest they should have been atoned. 27 And when they had brought them, they set them before the council : and the high priest asked them, 28 Saying, Did not we straitJy command you, that ye should not teach in this name? and behold, ye have filled Jerusalem with your doctrine, and intend to bring this man's blood ui3on us. 29 f Then Peter arid the other apo^les answered and said, We ought to obey God rather than men. 30 The God of our fathers raised up Jesus, whom ye slew and hang- ed on a tree : HANDELINGEN, V. 90r9 31 Dexen heeft God door zijne regter hand verhoogd tot eenen Vorst en Zaligmaker, om Israël te geven bekeering en vei^eving der Konden. 32 En^ij zijn zijne getuigen yaa deze woorden ; en ook de Heilige Geest, welken God gegeven heeft dengenen, die hem gehoorzaam zijn. ^ 33 Als zij nu dit hoorden, bers- tede hnn '1^ hart, en zij luelden raad om hen te dooden. 34 Maar een zeker pharizeër stond op in den raad, met. name Gamaliel, een leeraar der wet, in waarde gehouden bij al het volk, en gebood, dat men de apostelen een weinig , zoude doen buiten- staan. \ 36 En hij zeide tot hen : Gij Is- raëlitische mannen! ziet voor u toe, wat gil doen zult aangaande deze mensenen. V 36 Want vóór deze dagen stond Theuda0 op, zeggende dat hij wat was, dien een getal van omtrent vier honderd mannen , aanhing ; welke is omgebragt, en allen, die hem gehoor gaven, zijn verstrooid en te niet geworden^ 37 Na hem stond op Judas, de Galileër, in de dagen aer beschrij- ving, en maakte veel vèlks afvallig achter zich; en deze is ook ver- gaan, «n allen, die hem gehoor gaven, zijn verstrooid geworden. 38 En nu zeg ik uheden^: Houdt af van deze menschen, en laat hen fa/m ; want indien deze raad, of it werk uit menschen is, zoo zal het gebroken worden ; 39 Maar indien het uit.God is, zoo'kunt.^j dat niet breken; op- dat gij met misschien bevonden wordt ook tegen GrOd te strijden. 40 En zij gaven hem gehoor ; en als zij de apostelen tot zich geroe- pen hadden^ geeselden zij hen, en geboden hun, dat ^j niet zouden spreken in den naam van Jezus; en lieten hen gaan. 41 Zij dan gingen henen van het 31 Him hath God eicalted wi^ his right hand to he 9^ Prince and a Saviour, for to give repentance to Israel, and forgiveness of sins. 82 And we are his witnesses of these things; and so is also the Holy Ghost, whom God hath given to them that obey him. 33 f When they heard tA<rf, they were cut to the hearty and took counsel to slay them. . 34 Then stood there up o^e in the council, a Pharisee, named Gama- liel, a doctor x>f the law, had in re- putation among all the people, and commanded to put the apostles forth a little space; 35 And said unto them, Ye men of Israel, take heed te yourselves what ye intend to do as touching these men : ,. 36 For before these days rose up Theudas, boasting himself to be somebody ; to whom a number of men, about four hundred, joined themselves: who was slain; and alt, as many as obeyed him, were scattered, and brought to nought. 37 After this man rose up Judas of Galilee, in the days of the tax- ing, and drew away much people after him: he also perished; and all, even as many as obeyed him, were dispersed. 38 And now I say unto you. Re- frain from these men, and let them alone: for if this counsel or this work be of men, it will come to nought : 39 But if it be of God, ye cannot overthrow it ; lest haply ye be found even to fight against God. 40 And to him they agreed : and when they had oallea the apostles* and beaten them, they commanded that they should not speak in the name of'^ Jesus,^ and let them go. 4 1 IT And they departed from the 340 HANDELINGEN, VI. aangezigtdesraads, verblijd zijnde, dat zij waren waardig geacht ge- weest, om zijns naatns wille smaad- heid té lijden. 42 En zij hielden niet op, alle da- gen in den tempel en bij de hui- zen te leeren, en Jezus Christus te verkondigen. ^ HOOFDSTUK VI. EN in dezelve dagen, als de dis- cipelen vermenigvuldigden, ontstond eene murmurering der Griekschen tegen, de Hebreen, om- dat hunne weduwen in de aage- lijksche bediening verzuimd wer- den. 2 En de twaalve riepen de me- nigte der discipelen tot zich, en zeiden : Het is niet behoorlijk, dat wij het woord Gods nalaten en de geld tafelen diene'ii. ' 3 Ziet dan om. broeders ! naat- zeven mannen uit u, die ^ed ge- tuigenis hebben, vol des Heiligen Geestes en der wijsheid, die wij mogen stellen over deze noodige zaak. 4 Maar wij zullen volharden in het gebed, en in de bediening des woords. -^ 6 En dit woord behaagde aan dé gansche menigte ; ea zij verkoren Stephanus, eenen man vol des ge- loots en des Heiligen Geestes, en Philippiïs, en Prochorus, en Nica- nor, en Timon, en Parmenas, en Nicolaüs, eenett Jodengenoot van Antiochië, 6 Welken zij voor de apostelen stelden ; én dezerij als zij gebeden hadden, leiden hun de handen op. 7 En' het woord Gods wies, en het getal der discipelen vermenig- vuldigde te Jeruzalem zeer ; en eene grpote schare der priesteren werd den geloove gehoorzaam. 8 En Stephanus, vol van geloof en kracht, deed wonderen en groo- te teekenen onder het volk. 9 En er stonden op sommigen, die waren van de synagoge, ge- presence of the council, rejoicing that they were counted worthy to suffer filuime for his name. 42 And daily in the temple, and in every house, they ceased not to teach and preach Jesus Christ. CHAPTER VI. AND in those days, when the number x)f the disciples was multiplied, there arose a murmur- ing of the Grecians against the Hebrews, because their widows were neglected in the daily minis^ trsition. 2 Then the twelve called the mul- titude of the disciples unto themy and said, It is not reason that we should leave the word of God, and serve tables. 3 Wherefore, brethren, look ye out among you seven men of hon- est report, full of the Holy Ghost and wisdom, whom we may appoint over this business. 4 But we will give ourselves con- tinually to prayer, and to the mi- nistry of the word. 5 1 And the saying pleased the whole multitude : and they chose Stephen, a man full of faith and of the Holy Ghost, and Philip, and Plrochorus, and Nicanor, and Tim on, and Parmenas, and Nicolas a pro- selyte ofAntioch, 6 Whom they set before the apos- tles : and when t^hey had prayed, they laid their hands on them. 7 And the word of God increased ; and the number of the disciples multiplied in Jerusalem greatly; schd a great company of the priests were obedient to the faith. 8 And Stephen, full of faith and power, did great wonders and mi- racles among the people. 9 1 Then there arose certain of the synagogue, which is called the HANDELINGEN, Vn. 341 naamd der Libertijnen, en der Cy- reneërs, en der Alexandrijnen, en dergenen, die van Cilicië en Azië waren, en twisteden met Stepha- nas. ^ 10 En zij konden niet wederstaan de wijsheid en den Geest, door welken hij sprak. 11 Toen maakten zij mannen op, die zeiden : , Wij hebben hem hoe- ren spreken lasterlijke woorden tegen Mozes en Grod. 12 £n zij beroerden het volk, en de ouderlingen en de schriftgeleer- den; en hem aanvallende grepen zij hem, en leidden hem voor den raad, 13 £n stelden valsche getuigen, die zeiden: Dez^ mensch houdt niet op, lasterlijke woordlen te spreken tegen deze heilige plaatsen de wet. 14- Want wij hebpen hem hooren zeggen, dat deze Jezus, de Naza- Téner, deze plaats zal verbreken, en de^ zeden veranderen zal, die ons Mozes overgeleverd heeft. 1& En allen, die inden raad za- ten, de oogen op hem houdende, zagen zijn aaneezigt als het aange- zigt eens engels. HOOFDSTUK VH. EN de hoogepriester zeide : Zijn dan deze aingen alzoo ? 2 En 'hij zeide : Gij mannen broeders en vaders ! hoort toe : De God der heerlijkheid ver- scheen onzen Vader Abraham, no^ zijnde in Mesopotamië, eèr hij woonde in Charran, 3 En zeide tot hem: Ga uit uw land en uit uwe maagschap, en kom in een land, dat ik u wijzen zal. 4 Toen ging hij uit het land der Chaldeën, en woonde in Charran. En van daar, nadat zijn vader ge- storven was, bra^ hij hem over in dit land, daar gijheden nu in woont. 5 En hij gaf hem geen erfdeel in hetzelve, zelfs niet eenen voetstap ; synagogue of the Libertines, and CVrenians, and Alexandrians, and 01 them of Cilicia, and . of Asia, disputing with Stephen. 10 And they were not able to re- sist the wisdom and the spirit by which he spake. 11 Then they suborned men, which said. We have heard him speak blasphemous words against Moses, and against God. 12 And they stirred up the peo- ple, and the elders, and tne scribes, ana came upon him, and caught him,'and brought Aim to the council, 13 And set up false witnesses, which said. This man ceaseth not to speak blasphemous words against this holy place, and the law : 14 For we have heard him say. that this Jesus of Nazareth shall destroy this place, and shall change the customs which Moses deliver- ed us. 15 And all that sat in the council, looking steadfastly on him, saw his face as it had been the face of an angeL CHAPTER vn. THEN said the high priest. Are these things so ? 2 And he said. Men, brethren, and fathers, hearken; Tne God of glo- ry appeared unto our father Abra- ham when he was in Mesopotamia, before he dwelt in Charran, 3 And said unto him. Get thee out of thy country, and from thy kind- red, and come into the land which I shall shew thee. 4 Then came he out of the land of the Chaldeans, and dwelt in Charran. And from thence, when his father was dead, he removed him into this land wherein ye now dwell. 5 And he gave him none inher- itance in it, no, not so much as tq 342 HANDELINGEN, VII. en beloofHe, dat hij hem hetzelve tot eene bezittinff geven zoude, en zijnen zade na hem, als hij nog geen kind had. 6 En God sprak alzoo, dat ziji^ zaad vreemdeling zijn zoude m een vreemd land, en dat zij het zouden dienstbaar maken en kwa- lijk handelen, vier honderd jaren. 7 En het volk, dat zij dienen zullen, zal ik oordeelen, èprak God ; en daarna zullen zij uitgaan, en zij zullen mij dienen te dezer plaatse. 8 En hij gaf hem het verbond der besnijdenis 5 en alzoo gewon hij Isad.k, en besneed hem op den achtsten dag ; en Isad.k gewon Jakob, en Jakob de twaalf patriar- chen. 9 En de patriarchen, nijdig zijnde, verkochten Jozef om naar Egypte gebragt te worden; en God was met hem, 10 En verloste" hem uit alle zijne verdrukkingen, en gaf hem geiiiade en wijsheid voor Pharao, den ko- ning van Eigjrpte ; en hij stelde hem tot een' overste over Egjrpte, en zijn geheele huis. 11 En daar kwam een hongers- nood over het geheele land van Egypte en Kanaan, en groote be- naauwdheid ; én onze vaders von- den geene spijze. 12 Maar als Jakob hoorde, dat in Egj^tè koorn was, zond hij onze vad[ers de eerste maal uit. 13 En bij de tweede reize werd Jozef ^ zijnen broederen bekend ; en het geslacht van Jozef werd aan Pharao openbaar. 14 En Jozef zond henen, en ont- bood zijnen vader Jakob, en zijn geheel geslacht, bestaande in vijf en zeventig zielen. 15 En Jakob kwam af in Egypte, en stierf^ hij zelf en onze vaders. 16 En zij werden overgebragt naar Sichem, en gelegd in het graf, ^t welk Abraham gekocht had voor eene somme gèlds van de zonen Emmors, des vaders van Sichem. set his foot on: yet he promised that he would give it to him for a possession, and to his seed after nim, when as yet he had no-child. 6 And God spake on this wise. That his seed should sojourn in a strange land ^ and that they should bring them into bondage, and en- treat ikem evil four hundred years. 7 And the nation to whom they shall be in bondage will I judge, said Grod : and after that shall \hey come forth, and serve mé in this place. 8 And he g^ive him the covenant of circumcision. And so Abraham begat Isaac, and circumcised him the eighth day; and Isaac begat Jacob, and Jacob begat the twelve patriarchs. 9 And the patriarchs, moyed with envy, sold Joseph into Egypt : but God was with nim, 10 And delivered him out of all his auctions, and gave hihi favour and wisdom in the sight of Pharaoh king of Egypt ; and he made him governor over Egypt, and all his ■touse. 1 1 Now there came a dearth over all the land of Egypt and Chanaan, and great affliction; and our fa-^ thers found no sustenaiïce. 12 Bnt when Jacob heard that there was com in' Egypt, he sent out our fathers first. 13 And at the second time Joseph was made known to his brethren : and Joseph's kindred was made known unto Pharaoh. 14 Then sent Joèeph, and called his father Jacob to kirn, and all his kindred, threescore and fifteen souls. 16 So Jacob went down into Egypt, and died, he, and our fathers, 16 Ana were carried over into Syehem, and laid in the sepakhre that Abraham bought for a sum of money of the sons of Emmor, the father of Syehem. HANDELINGEN, VIL 343 17 Maar ab nu de tijd der belof- te, die God aan Abranam gezwo- ren had, genaakte, wies het volk en vermenigvuldigde in Egjpte ; 18 Tot dat een ander koning op- stond, die Jozef niet wekend had. 19 Deze gebruikte listi^heid te- gen ons geslacht, en "handelde kwalijk met onze vaderen, zoodat zij hunne jonce kinderen moesten wegdoen, opdat zij niet zouden voorttelen. 20 In welken tijd Mozes gebo- ren werd, én hij was uitnemend schoon ] welke drie maanden opge- voed werd in het huis zi ins Vaaers. 21 En als hij weggeaaan was, nam de dochter van Pharao hem op, en voedde h^m voor zich zelve op tot eenen zoon. 22 En Mozes werd onderwezen in alle wijsheid der Egyptenaren ; en hij was magtig in woorden en in werken. 23 Als hij nu den tijd van veertig jaren ten volle bereikt had, kwam het in zijn hart, zijne broeders, de kinderen Israels, te bezoeken. 24 £n ziende eenen^ die onregt leed, beschermde hij heniy en wreekte dengenen, dien overlast geschiedde, en versloeg den Egyp- tenaar. 25 En hij meende, dat zijne broe- ders zouden verstaan, dat God door zijne hand hun: verlossmg geren zoude } maar zij hebben 't niet ver- staan. 26 En den volgenden da^ werd hij van hen gezien, daar zij voch- ten ; en hi j^ drong ze tot vrede, zeggende: Marmen! gij ziit broe- ders : waarom doet gij malkander ongelijk I 27 En die ziinen naaste ongelijk deed, verstiet nem,zeggende : Wie heeft u tot een' overste en regter over ons gesteld 1 28 Wilt ^j mij ook ombrengen, gelijkerwijsffij gisteren den Eg3rp- tenaar omgeoragt hebt ? 29 Rn Mozes vlugtte op dat woord, en werd een vreemdeling 17 But when the time of the pro- mise drew nigh, which God had swora to Abraham, the people grew and multiplied in Egypt, 18 Till another king arose, which knew not Joseph. 19 The same dealt subtiUy with oar kindred) and evil-entreated our fathex% so that they cast. out their young children, to the end they might not live. 20 In which time Moses was bom, and was exceeding fair, and nou- rished up in hiafat&r's house three months: 21 And when he^ was cast out, Pharaoh's daughter took him up, and nourished him for her own son. 22 And Moses was learned in all the wisdom of the Eg3rptians, and was mighty in words and in. deeds. 23 And when he was full forty years old^ it came into his heart to visit his brethren th^ children of Israel. 24 And seeing one of them saf- Ier wrong, he defended hiniy and avenged him that was oppressed, and smote the Egyptian : 25 For he supposed his brethren would have understood how that God by his hand would deliyer them : but they understood not. 26 And the next day he shewed himself unto them as they strove, and would have set them at one again, saying. Sirs, ye are brethren : why do ye wrong one to another i 27 But he that did his neighbour wrong, thrust him away, saying, Who made thee a ruler and a jud^ over us ? 28 Wilt thou kill me, as thou didst the Egyptian yesterday ? 29 Then fled Moses at this say- ing, and was a stranger in the land au HANDELINGEN, VH. in het land Madiam, waar hij twee zonen gewon. 30 En als weder veertig jaren vervuld waren, verscheen hena de engel des Heeren, in de woestijn van den berg Sinai, in vlammig vuur van een' doornenboöch. 31 Mozesnn, dof ziende, verwon- derde zich over het gezigt j en als hij derwaarts ging, om dat te be- zien, zoo gescluedde eene stemme des Heeren tot hem, 32 Zeggende : Ik ben de God uwer vaderen, de Grod Abrahams, en de Gk)d Isa&ks, en de God Jakobs. £n Mozes werd zeer bevende, en durfde het niet bezien. 33 En de Heere zeide tot hem : Ontbind de schoenen van uwe voe- ten ; want de plaatse, op welke gij staat, is heilig land. 34 Grewisselijk heb ik gezien de mishandeling mijns volks, dat in E^pte is, en ik heb hun zuchten ge- hoord, en ben nedergekomen, om hen daaruit te verlossen; en nu kom herwaarts,, ik zal u naar Egypte zenden. 35 Dezen Mozes, dien zij verloo- chend hadden, zeggende: Wie heeft u tot een' overste en regter gesteld? dezen, zeg ik, heeft God tot eenen overste en verlosser gezonden, door de hand des engels, die hem ver- schenen was in den doornënbosch. 36 Deze heeft hen uitgeleid, doen- de wonderen en teekenen in het land van Egypte, en in de Roode zee, en in de woestijn, veertig jaren. 37 Deze is die Mozes. die tot de kinderen Israels gezegd heeft : De Heere uw Grod, zal u eenen pro- feet verwekken uit uwe broederen gelijk mij^ dien zult gij hooren. 38 Deze is het^ die in de vergade- ring des uolks in de woestijn was met den engel, die tot hem sprak op den berg Sinai, en met onze va- deren; die de levende woorden ontving, om ons die te geven. 39 Denwelken onze vaders niet wilden gehoorzaam zijn, maar ver- of Madian, where he begat two sons. 30 And when forty years were ex- pired, there appeared to l^m in the wilderness of mount Sina, an angel of the Lord in a flame of fire in a bush. 31 When Moses saw lY, he won- dered at the sight ] and as he drew near to behold it., the voice of the Lord ca'me unto aim, 32 Saying, I am the Grod of thy fathers, the God of Abraham, and the Qod of IsaaC) and the €rod of Jacob. Then Moses trembled, and durst not behold. 33 Then said the Lord to hira, 5ut off thy shoes from thy feet : for the place where thou standest is holy ground. 34 I have seen, I have seen the afHictlgn of my people which is in Egypt, and I nave heard their groaning, and am come down to deliver them. And now come, 1 will send thee into Egypt, 35 This Moses, whom they refus- ed, saying, Who made thee a ruler and a judge? the same did God send to be. a ruler and a deliverer by the hand of the angel which ap- peared to him in the bush. 36 He brought them out,^ after that he had shewed wonders and signs in the land of Egypt, and in the Red sea, and in the wilderness forty years. 37 1 This is that Moses, which said unto the children of Israel, A Prophet shall thie Lord your God raise up unto you of your brethren, like unto me ; him shall ye hear. 38 This is he, that was in the church in the wilderness with the angel which spake to him in the mount Sina, and with our fathers : who received the lively oracles to give unto us : 39 To whom our fathers would not obey, but thrust him from them, HANDELINGEN, VH. 345 wierpen hem, en keerden met hun- ne harten weder naar Egypte, 40 Zeggende tot Aaron : Maak ons goden, die voor ons henengaan; want wat dezen Mozes aangaat j die ons uit het land van Egypte geleid heeft, wij weten niet wat hem ge- schied is. 41 En zij maakten èen k^lf in die dagen, en bragten offerande aan den afgod, en verheugden zich in de werken hunner handen. 42 En God keerde zich, en gaf hen over, dat zij het heir des he- mels dienden, gelijk geschreven is in het boek der profeten : Hebt gij slagtofferen en offeranden mij op- geofferd, veertig jaren in de woes- tijn, gij nuis Israels? ^ 43 Ja, gij hebt opgeixpmen den tabernakel Molocns, en het ges- ternte uwes gods Remphan, de af- beeldingen, die gij gemaakt heb om die te aanbidden ; en ik zal u overvoeren naar gene zijde van Babyion. 44 De tabernakel van het getuige- nis was ónder onze vaderen in de woestijn, gelijk geordineerd had hij, die tot Mozes zeide, dat hij denzelven maken zoude naar de afbeelding, die. hij gezien had. 45 Welke Q ook onze vaders ont- vangen hebbende, mét Jozua ge- bragt hebben in het land, dat de heidenen bezajen, die Grod verdre- ven heeft van het aangezigt onzer vaderen, tot de dagen van David toej 46 Welke voor God genade ge- vonden heeft, en begeerd heeft te vinden eene woonstede voor den God Jakobs. 47 En Salomo bouwde hem een huis. 48 Maar de Allerhoogste woont niet in tempelen met handen ge- maakt ; gelijk de profeet zegt : 49 De Semel is mij een troon, en de aarde eene voetbank mijner voeten. Hoedanig huis zult gij mij bouwen ? zegt de Heere ; of welke is de plaatse mijner ruste ^ and in their hearts tamed back again into Egypt, 40 Saying unto Aaron, Make us gods to go before us : for 05 for this Moses, which brought us out of the land of Egypt, we wot not what is become of him. 4 1 And they made a calf in those days, and offered sacrifice unto the idol, and rejoiced in the works of their own hands. 42 Then God turned, and gave them, up to worship the host of heaven ; as it is written in the book of the prophets, 0 ye house of Is- rael, have ye offered to me slain beast&aqd sacrifices by tJte space of fprty vears in the wilderness ? 43 Yea, y^ took up the tabernacle of Moloch, and the star of your God Remphan, figures which ye made to Worship them : and I will carry you away beyond Babylon. 44 Our fathers had the tabernacle of witness in the wilderness, as he had appointed, speaking unto Mo- ses, that he should make it accord- ing to the fashion that he had seen. 45 Which also our fathers, that came after, brought in with Jesus into the possession of the Gentiles, wiiom God drave out before the face of our fathers, unto the days of David; 46 Who found favour before €rod, and desired to find a tabernacle for the God of Jacob. 47 But Solomon built him an house. 48 Howbeit, the Most High dwel- leth not in temples made with hands ; as saith the prophet, 49 Heaven is my throne, and earth is my footstool: what house will ye build me % saith the Lord : or what is the place of my rest *? 346 HANDELINGEN, Vin. 50 Heeft niet mijne hand alle de^ ze dingen gemaakt 1 61 Gij hardnekkigen en onbésne- denen van hart en ooren ! gij we- deretaat altijd den Heiligen Geest; gelijk irwe vaders, a/zoo oök gij. 62 Wien van de profeten hebben uwe vaders niet vervolgd ? en zij hebben gedood degenen, die te vo« ren verkondigd hebbeii de komst des regtvaardigen-, van wien gij- lieden nu verraxlers en mooitle- naars geworden zijt. 63 Gij, die de wet ontvangen hebt door bestellingen der engelen, en ze niet hebt gehouden ! 64 Als zij nu dit hoorden, berste- den hunne harten, en zij knersten de tanden tegen hem. 55 Maar hij, vol zijnde des Heili- gen Geestes, en de oogen houden- de naar den hemel, zag de heer- lijkheid Gods, en Jezus staande ter regterr^rki Gods. 66 En hij zeide : Ziet, ik zie de hemelen geopend, en den Zoon des menschen staande ter regter hand Gods. 57 Maar zij, roepende met groote stemme, stopten hunne ooren, en vielen eendragtelijk op hem aan, 68 En wierpen hem ter stad uit, en steenigden hem; en de getui- gen leiden hunne kleederen af aan de voeten eens jongelings, ge- naamd Saulus. 59 En zij steenigden, Stephanus, aanroepende en zeggende : Heere Jezus ! ontvang mijnen geest. 60 En vallende op de knieën, riep hij met groote stemme : Heere ! re- ken hun deze zonde niet to6. En als hij dat gezegd had, ontsliep hij. HOOJFDSTÜK Vm. EN Saulus had mede een welbe- hagen aan zijnen dood. En er werd te dien dage eene groote vervolging tegen de gemeente, die 50 Hath not my hand made all these things? 61 f Ye stiff-necked, and uncir- cumcised^in heart and «ars, ye do always resist the Holy Gho^t : as your fathers dtd, öo ^ ye. 62 Which of the prophets have not your fathers persecuted I and thev have slain them which shew- ed before of the coming of the Just One ; of whom ye have been now the betrayers and murderers ; 68 Who have received the law by the disposition of angels, and have not kept it. ' 64 % When they heard these things, they were cut to the heart, and they gnashed on him with their teeth. - 65 But he, being full of the Holy Ghost, looked up steadfastly into heaven, and saw the glory of God, and Jesus standing on the right hand of God^' 66 And said. Behold, I see the heavens opened, and the Son of man standing on the right hand of God. 67 Then they cried out with a loud voice, and stopped their ears, and ran upon him with one ac- cord, 68 And cast him out of the city, and stoned'^ïVn : and the witness- es laid down their clothes at a young man's feet, whose name was Saul. 59 And they stoned Stephen, call- ing upon God, and saying. Lord Jesus, receive my spirit. 60 And he kneeled down and cried with a loud voice, Lord, lay not this Bin to their charge. And when he had said this, he fell asleep. CHAPTER VIII. AND Saul was consentinguntohis . death. And at that time there was a great persecution against the church which was at JerüsMem; HANDELINGEN, Vm. 347 te Jeruzalem was ; en zij werden allen verstrooid door de landen yan Judea en Samaria, behalve de apostelen. 2 Ën eerUge godvmchtige man- nen droegen Stephanus te zamen ten grave, én maakten grooten rouw over hem. 3 En Saulus verwoestte de ge- meente, gaande in de huizen ; en trekkende manneh en vrouwen, le- verde hen over in de gevangenis. 4 ^ij dan nu, die verstrooid wa- ren, gingen het land door, en ver- kondigden het woord. 5 En I%i]ippus kwam af in eene stad van Samaria, en predikte hun Christus. 6 En de scharen hielden zich een- dragtelijk aan 't gene van Philippus gezegd Werd, terwijl zij hoorden en zagen de teekenen, die hij deed. 7 Want van velen, die onreine geesten hadden, gingen deze uit, roepende met groote stemme ; en vele geraakten en kreupelen wer- den genezen. 8 En daar werd groote blijdschap in die stad. 9 En een zeker man, met name Simon, was te voren in de stad ple- gende tooverij. en verrukkende de zinnen des volks van Samaria, zeg- gende van zich zelven, dat hij iets groote was. 10 Wien zij allen aanhingen, van den kleine tot dengrootej zeg- gende : Deze is de groote kracht Gods. 11 En zij hingen hem aan, omdat hij eenen langen tijd met tooveri- jen hunne zinnen verrukt had. 12 Maar toen zij PhilippUS geloof- den, die het evangelie van het ko- ningrijk Grods, en van den naam van Jezus Christus verkondigde, werden zij gedoopt, beide mannen en vrouwen. 13 En Simon geloofde ook zelf, en gedoopt zijnde, bleef hij gedu- rig bij Philippus 'j en^iende de tee- kenen en groote krachten, die er geschiedden, bntzettede hij zich. and they were all scattered abroad throughout the regions of Judea and ^maria, except the apostles. 2 And devout men carried Ste- phen to his huridy and made great lamentation over him. 3 As for Saól, he made havoc of the churchy entering into every house, and halmg men and women, committed them to prison. 4 Therefore they that were scat- tered abrofild went every where preaching the word. 5 Then Philip went down to the city of ^Samaria, and preached Christ unto them. 6 And the people with one accord gave heed unto those things which Philip spake, hearing and seeing the miracles which he did. 7 For unclean «pirits, crying with loud voice, came out of many that were possessed unth them: and many taken with palsies, and that were lame, were nealed. 8 And there was great joy in that city. ^ 9 But there was a certain man, called Simon, which beforetime in the same city used sorcery, and bewitched the people of Samaria, giving out that nimself was^ some great one : 10 To whom thev all gave heed, from the least to the greatest, say- ing, This man is the great power of God. 1 1 And to him they had regard, because that of long time he had bewitched them with sorceries. 12 But when they believed Philip, preaching, the things concerning the kingdom of God, and the name of Jesus Christ, they were baptized both men and women. 13 Then Simon himself believed also : and when he was Jbaptized, he continued with Hiilip, and won- dered, beholding the miracles and signs whieh^ were done. 348 HANDELINGEN; VIH. 14 Als nu de apoBtelen, die te Je- ruzalem waren, noorden, dat Sama- ria het woord God» aangenomen bad, zonden zij tot hen Petrus en Johannes ; 15 Welke afgekomen zijnde, ba- den voor hen, dat zij den Heiligen Geest ontvangen mdgten. 16 Want hij was nog op niemand van hen gevallen, maar zij waren alleenlijk gedoopt in den naam des Heeren Jezus. 17 Toen leiden zij de handen op hen, en zij ontvingen den Heiligen Geest. 18 En als Simon zaff, dat, door de oplegging van de handen der apostelen, de Heilige Geest gege- ven werd, zoo bood hij hun geld aan, 19 Zeggende : (Jeeft ook mij deze magt, opdat, zoo wien ik de handen opleg, hij den Heiligen t^eest ont- vange. 20 Maar Petrus zeide tot hem : Uw geld zij met u ten verderve, omdat gil gemeend hebt, dat de gave GoQS door geld verkregen wordt ! 21 Gij hebt geen deel, noch lot in dit woord ; wamt uw hart is niet regt voor God. 22 Bekeer u dan van deze uwe boosheid, en bid Grod, of misschien u deze overlegging uws harten ver- geven wierde. 23 Want ik zie, dat gij zijt ge- worden tot eene gansch bittere gal en zamenknooping van ongeregtig- heid. 24 Doch Simon antwoordende zei- de : Bidt gijliedenvoor mij tot den Heere, opdat niets over mij kome van 't gene gij gezegd hebt. 25 Zij dan nu, als ^ij het woord des Heeren betuigd en gesproken hadden, keerden wederom naar Jeruzalem, en verkondigden het evangelie in vele vlekken der Sa- maritanen. 26 £n een engel des Heeren sprak tot Philippus, zeggende : Sta op, en ga henen tegen het Zuiden, op 14 Now when the apostles which were at Jerusalem heard that Sa- maria had received the word of God, they sent unto them Peter and John: 15 Who, when they were come down, prayed for them that they might receive the Holy Ghost : 16 (For as yet he was fallen up- on none of them : only they were baptized in the name of the Lord Jesus^ 17 Then laid they tJieir hands on them, ancfthey received the Holy Ghost. 18 And when Simon «aw that through laying on of the apostles' hands the Holy 0host was given, be offered them money, 19 Saying, Give me also this power, that on whomsoever I lay hands, he may receive the Holy Ghost. 20 But Peter said unto him. Thy money perish with thee, because thou hast thought that the gift of God may be purchased with mo- ney. 21 Thou hast neither part nor lot in this matter: for tlry Mart is not right in the sight of God. 22 Repent therefore of this thy wickednessw-and pray God, if per- haps the thought of thine heart may be forgiven thee. 23 For I perceive that thou art in the gall of bitterness, and in the bond of iniquity. 24 Then answered Simon, and said. Pray ye to the Lord for me, that none of these things which ye have spoken come upon me. 25 And they, when they had tes- tified and preached the word of the Lord, returned to Jerusalem) and preached the gospel in many vil- lages of the Samaritans. 26 And the angel of the Lord spake unto Philip, saying. Arise, and go toward the south, unto the HANDELINGEN, VIH. 349 den weg, die van Jernzalem afd^lt naar Gaza ; deze is woest. 27 En hij stond op en ging henen ; en ziet, een Moorman, een kamer- ling ên een ma^ig heer van Can- dacé, de koningm der Mooren, die over al haren schat was, en die te Jeruzalem gekomen was om te aan- bidden, 28 Eu hij keerde wederom, en zat op zijnen wagen, en las den profeet Jesajai 29 Ende Geest'zeide tot Philip- pus : Ga toe, en voeg u bij dezen wagen. 