Bijdragen tot de taal-, land- en volkenkunde
“Ik vroeg zachtjes aan mijn’ vriend: “Is dit de plaats?” Hij antwoordde: “Ja, dit is ééne plaats. Er zijn vijf of zes andere, grooter dan deze en. GEHEIME GENOOTSCHAPPEN VAN DE CHINEZEN. 133 “nog verder het eiland in, maar deze nacht zal de menigte hier vergadcren, daar dit de plaats is waar de nieuwe leden worden aangenomen, en. “ÀBALLAH zal in de gelegenheid zijn van de plegtigheid te zien, daar zij er juist vijf magtig zijn geworden, die zij van plan zijn dezen “svod in te wijden; want de Hoci’s van Singapore zijn zeer stout en onderne menschen om tot hun verbond toe tre-den.” Ik vroeg daarop: “Waar zullen wij van avond blijven?” Hij zeide: “ik zal cen plaatsje zien te krijgen in de kamer van een’ vriend aan de “cene kant van het gebouw.” “In den avond werd er eene trom geslagen, waarvan men het geluid optarn afstand kon ho Oren, en weldra begon de menigte zich te verzamelen. Naar mijne gedachte waren er vijf of zeshonderd man te gelijkertijd in de mods bijeen, en van deze waren er gecn twintig, die geen opium rookten. Toen zij allen bijeen waren was er cen leven in het huis als van een’ veld-sag. Op dat oogenblik nam mijn vriend mij mede naar de kamer op zijde, ar cen gordijn voor hing en die den secretaris toebehoorde. Hier bleef ik wel rustig. Mijn vriend bragt mij wat rijst op cen pisangblad, cen ge kookte ocbi en twee pisangs. Ik at er van om ‘snachts niet hongerig te torden. Een oogenblik daarna kwam mijn vriend terug en zeide: “Zit her au stil; daar is een gat waar gij door heen kunt zien, en pas nu “red op, daar de menschen spoedig allen verzameld zullen zijn’ Ik vroeg kom bij mij te komen zitten, maar hij zeide: “Vrees nict! ik bekleed “cra' rang in do vergadering; hoo kan ik mij onttrekken aan de pligt, die “ay hier heen riep? Nu en dan zal ik vens naar u komen zien, maar maak u nict ongerust! niemand zal het wagen u overlast aan te doen.” The seide: “Heel goed!" ; “Omstrecks 7 uur waren allen vergader En begonnen zij te cten en sterke ranken te drinken, hetgeen zij deden met een rumoer als van een' veld-waz. Dit was zoo wat in een uur afgeloopen en daarop begonnen zij opuamen te slaan, dat cen geweldig leven maakte. Toen schaarden zij zich an in orde, tegen cen afgodsbeeld over; maar ik maakte de opmerking, 433 mj er allen in bun gezigt zoo rood uitzagen als boenga'raja, zoo dron- Na hem kwamen scht mannen met bloote zwaarden, die zich regt en links stelden. Daarna kwamen een man, die papier voor het betelden. Na hem kwamen er weer acht mannen met bloote zwaarden, die iemand in hun midden hadden met loshangende haren en zonder opperkleed, daar hij slechts eene broek aam had. Deze man, voor het opperhoofd gekommen, boog, zich neder tot zijn hoofd den grond raakte, waarop de gewapende beden van de regter en de linkerzijde onder luid geschreeuw toetraden en hem hunne zwaarden op den nek leiden ‚ in welken stand zij eenige oogenblikken stilzwijgend volharden, toen er iemand den camdidaat ter zijde trad en het opperhoofd in de Chinesche taal de volgende vragen tot hem rigtte (die later op mijn verzoek voor mij vertaald werden): — “Wie zijt gij en van waar komt: gijP Wie zijn uw vader en uwe moeder? Leven zij “nog of zijn zij dood?’ Deze vragen werden den candidat uitgelegd door den man, die hem ter zijde stond, en werden op de volgende wijze beantwoord "Ik ben die en die, daar en daar van daan, en mijn vader en moeder zijn beide dood." Zelfs al leefden zijn erzogen nog 20u hij verpligt zijn te zeggen dat zijn dood waren, omdat niemand, wiens vader en moeder in leven zijn, in het verbond kan worden toegelaten, daar al de ingewijden als afgestorven zijn van de wereld en hunne betrekkingen. Het opperhoofd zijn: "Wilt gij zweren dat uw vader en moeder dood zijn" Hij antwoordde: "Ik wil,” en deed den eed, door papier te branden voor het offeld, te gelijkertijd zeggende: “Mijn vader en mijne moeder zijn dood.” Het opperhoofd sprak verder: “Waartoe zijt gij hier gekomen?” Antwoord: “Ik wil lid worden van het Tiên-tí-hoef 1” Dit woord beteekent Aemol, aarde en bondgenootschap. genoeg: alleen van de boenga raja zonde ik gaarne wat meer willan weten, dan dat, het- geen uit den tekst schijnt te blijken, de bloem Aoogrood is. De Maleische tekst geeft hier de uitspraak van Sykes — gelijk er doorgaans staat — door plaatsing der vokalen, zeer goed op als Sr si we - Nogtans spreekt de vertaler die woorden uit: “Tan tee hoey.” Ook vertaalt hij wpa eenvou: dig door “man.” GEHEIME GENOOTSCHAPPEN VAN DE CHINEZEN. 185 “Daarna seide het opperhoofd: “Gij verraadt ons, uwe gedachten ziju an- “dese dan uwe woorden.” Andwoord: “Ik wil sweren dat ik ter goedor trouw ben.” — “Zweer dan,” — waarop de candidant het papier nemende at verbrandde onder herhaling zijner veszekering.' Het opperhoofd zeide cen wedercen: “Zit gij bekend met de wetten des verbonds?”’ Hij ant- voordde: “Ja! em ik weet dat ik eenen eed sal moeten doen en bloed dria- “ken.” Toen zeide het opperhoofd iets, waarop het volgende antwoord ge- seven werd: “Ik beloof det ik aan niemand de geheimen deser vereeniging “ml openbaren, op straffe des doods.” Het opperhoofd vroeg: “In waar-mad?” Hij antwoordde: “In waarheid!” Toen werd er cone kom met arak a cen weinig bloed van elk der leden van het verbond er in gebragt, en, wet eem mes or bij, voor het afgodsbeeld gezet. De kandidaat, het mes openttenche, maakte ceno kleine smede in zijnen vinger, waaruit hij een wei-ng bloed in de kom deed druppelen. Het opperhoofd zeide toen: “Drink “m de tegenwoordigheid van Datoe Peking’ De kandidast dronk een im kopvol, em het opperhoofd en alle zamengezworemen deden heteelfde, ad op zijne beurt. Het opperhoofd zeide daarop: “Ga morgen naar onzen “ametaris en vraag hem om het boek. In dat boek sult gij al onze wetten “an geheime teekenen vinden. Gij zult er één’ dollar voor betalen’ Toen res het opperhoofd overeind en hief zelf den kandidaat uit zijne gebogene beading op, en deze, thans ingewijd, kon plaats gaan semen to midden ven hem, dis hem een oogenblik te voren als hun nen vijand zouden heben schouwd. “Op dese wijs werden vier leden toegelaten, terwijl ik gedurende de pleg-tabaid allen op papier bragt wat ik zag gebeuren. Mijn vriend kwam zu amr mij zien, en gevraagd hebbende of ik voldaan was, verwijderde hij och weder. Nadat deze vier aangenomen waren bragten zij cen’ man, dien de hamden met cen touw vastgebonden waren, plaatsten hem voor het opperhoofd neder ts buigen. Maar hj bleef regt overeind staan. Toen kwam er cen die hem tien of twintig sagen met cen bamboes gaf, waarna hij gevraagd werd of bij zich bij de Vereinigung wilde voegen? Doch hij bewahrte het stilzwijgen. De vraag werd drie, vier malen. Herr malen, zonder dat hij antwoord gaf. Het opperhoofd gaf een teeken aan hen die daar met de bloote zwaarden stonden; zij traden vooruit en maakten eene beweging als of zij op het punt waren van hem het hoofd af te slaan. Ik dacht, inderdaad, dat hij gedood werd, maar het opperhoofd gaf bevel, dat zij op zouden houden en herhaalde nog- maals zijne vraag, of hij lid van het verbond wilde worden? Hij bleef wei- gerachtig. Daarop gelastte het opperhoofd dat men hem uitgestrekt op den grond zoude leggen, en er kwamen twee mannen die hem met bamboesen op den rug sloegen. Hij gilde het uit van pijn, maar, weder gevraagd zijnde, weigerde hij op nieuw, waarop het opperhoofd zeide: “Laat hy _ “morgen ochtend ter dood gebragt worden.”’-Zij sloten hem dien nacht op en den volgenden morgen werd hij gedood, omdat hij onwillig geweest was om zich met hen te verbinden. Hoevele tienten mogen er zoo niet zijn vermoord geworden! Zulke lieden werden ’s nachts, in de stad, met geweld opgepakt en om het aantal leden te vermeerderen gedwongen zich aan de vereeniging aan te sluiten; en wanneer een hunner het wagen mogt om de geheimen te openbaren, werd hij zonder genade om het leven gebragt. Zij konden niet ontvlugten, want waar zij zich heen begaven, als er maar leden des verbonds waren, werden zij gedood. “Elk lid ontvangt bij zijn aanneming een boek, waarin de wetten, ver-ordeningen en geheime teekenen opgeschreven zijn en de wijze waarop zijn elkander kunnen herkennen in het eten of de verschillende manieren van kleederen te dragen; zoodat, wanneer iemand ergens in eene streek als vreemdeling komt, hij zich gemakkelijk aan de broeders kan kenbaar maken. Maar ik heb niet noodig hier over thans uit te weiden. ‘Toen alles, wat ik hier beschreven heb, was afgeloopen, was het twee uur in den morgen. Men blies toen op een bamboes, en de menigte verspreidde zich, eenigen om opium te rooken, anderen om te slapen, ter- 1 De Engelsche vertaler heeft: “This beating frightened him greatly (Abdullah’s illustration not translatable).” Ik meende wonder wat in den tekst te zullen vinden. Er staat volstrekt niets anders dan: OSS ter (Sh haan Ke, dat ik in mijne vertaling heb terug gegeven.” GEHEIME GENOOTSCHAPPEN VAN DE CHINEZEN. 137 Wijl anderen naar de stad gingen om te rooven. Mijn vriend was welhaast bij mij om te zien hoe ik het had, en vroeg mij of ik niet was gaan alpen? “Neen,” zeido ik: “ik voel geen slaap,’ maar God alleen weet hoe scangst ik was. Mijn vriend ging naast mij zitten en verklaarde mij alles wat er gebeurd was. Hij verhaalde mij verder dat er twee honderd man mer stad waren gegaan om voedsel te zoeken (te rooven). Op het hooren hiervan vermeerderde mijn angst, mijn hart klopte, en ik verlangde naar bet daglicht om deze ongeluksplaats te kunnen verlaten, waar ik in gestaage vrees bleef vertoeven. Buiten de kamer van het huis, daar ik mij in hevond, was het opgepropt met Chinezen, die bezig waren met dobbelen, ea twee of drie malen ontstonden er ernstige geschillen onder hen. Ik sade tot mijnen vriend: “Het zou beter zijn als wij morgen voor “bet sanbreken van den dag maar optrokken.” Hij antwoordde “Heel “best” “Terwijl ik daar zoo zat, was het mij alsof mijne oogen uit hunne kassen widen schieten; daarom wierp ik mij op cen bed. Later, tegen 4 uur, hoorde ik een leven, dat van het volk dat buiten stond scheen te komen, a wekte ik mijnen vriend, dien ik voor een leven was? i side: “Houd u stil, Intjé! dat is het volk, dat van nacht naar stad “reweest is; die zijn nu terug gekomen.” a hoorende, kreeg ik een ge-toel alsof ik van angst zou sterven cn ik bad dat de dag mogt aanbreken. Kort darum begon het lichter te worden. Iks wekte mijnen vriend, maar deze deed niet de minste moeite om op te staan. “Wacht nog een oogen- “hik” zeide hij. “Neen,” hemam ik, “dit is cen goede tijd voor ons “a te vertrekken, Isat ons gaan voor de son opkomt.” Hij stond ein-wijk op en zeide: “Eerst zullen wij wat eten.” “Neen,” zeide ik, “wij “tummen in den gambir-tuin van den Chinees eten, waar wij gisteren ge- “rest hebben; want ik was al te verlangend om deze verschrikkelijke plaats le verlaten. Mijn vriend ging toen heen om zijn opperhoofd te zien, maar k weet niet wat zij in hunne korte zamenspraak behandelden. Toen hij “rag kwam vroeg ik hem, waarover hij gesproken ha? Hij zeide: “Och! “het was nicts.” Dit was het eenige dat hij voor mij geheim hield; al het "enige verklaarde hij mij cn vertaalde hij voor mij, 200 als ik bet hierboven x opgeschreven. GEHEIME GENOOTSCHAPPEN VAN DE CHINEZEN. “Wij aanvaardden daarop de terugreis en mijn vriend zeide tot mij: “Weet gij wel, Intjé ABDALLAH, dat alle lieden, die van nacht naar stad zijn gegaan, hunne gezigten zwart gemaakt hadden?” Ik zeide: “Waarom deden jj dat?” Hij antwoordde: “Om niet bekend te worden.” ‘Wiens huis sheben zij geplunderd en wat hebben ze gekregen?’ “Gij maaktet zalk “eene haast om weg te komen,” zeide hij, “dat ik geen tijd had om er naar te vernemen; buitendien was al het volk in slaap.’ Ik dacht bij mij zelven, o God! wanneer zullen wij weer t’huis zijn! Ik kan niet uit-drukken, hoe zeer ik berouw had van dien togt te hebben ondernomen; maar wat kon ik cr na meer aan doen, de zaak lag er toel Wij wan-delden en bereikten tegen elf uur de plantaadje van den Chinees, waar wij een oogenblik vertoefden en toen weer opstapten. Wat den weg be-treft, dien wij gingen, daarvan kan ik miets schrij ven, ik mag er zelfs niet aan denken. Ik heb in mijn geheele leven zulk een slechten weg niet gezien. Soms zakte ik tot mijne kmieën in den modder, en ik viel zes of zeven maal; mijn vriend was miet gelukkiger. Ik kon maar niet begrijpen hoe die roovers, die midden in den nacht, in stikdonker, dezen weg heen en terug gaan, er met mogelijkheid langs komen. God alleen weet hoe zij bet aanleggen 1! Ik dacht bij mij zelven dat ik met alle plezier tien dolars wilde geven om oogenblijjkelijk in stad gebragt te zijn. Zoo gingen wij voort tot 3 uur, toen wij, door Gods hulp, bebouden, schoon hangerig en vermoeid, in stad terugkwamen. ‘Waarlijk vernam ik, in stad gekomen, dat omtrent twee honderd Chi- 1 Vooral ook, om in twee uur heen en weer van die plaats naar stad te gaan en daar nog een huis uit te plunderen, terwijl ABDALLAH met zijn geleider van 5 uur ’s morgens tot'snamiddsgs 4 uur bezig was geweest om er te komen, en van ’s morgens 4 tot 2 namiddags 3 uur om van daar weer naar stad te gaan. Nu is de.grootste afstand dien men van de stad op het eiland Singapore kan afleggen, acht Engelsche mijlen, namelijk tot aan de westkust. Anders is de kust nergens verder dan zeven mijlen, zoodat de grootst- mogelijke afstand van Toes Tangling — want ik vind de plaats op mijne kaart niet aan- geteekend — niet meer dan een paar uren gaans is, in regte lijn. — Ik kan niet ont- kennen dat de t§drekening hier een vreemd licht over het gansche verhaal komt werpen, en er eenige verdenking rijst dat mans Moest lem maer cammen eeft lat nen doen begaan, dan die vergissing in den tijd. GEHEIME GENOOTSCHAPPEN VAN DE CHINEZEN. 139 nam, den vorigen nacht, gewapend, met zwarte gezigten en met damar- toortsen, als in eene processie, op Kampong Glam waren aangevallen. Zij indden het huis van den roomsch-katholieken priester geplunderd. Nie- nand was er buiten dezen in huis geweest, dan de kok. De roovers had- den sich verdeeld en terwijl eenigen van voren en van achteren poet vatte- den, waren anderen het huis binnen gegaan. Zij vonden den priester ala- pade. Een man hield daarop zijne handen en voeten vast, twee anderen tien hem den sabel op de keel en vroegen: “Waar zijn de sleutels van “de kist?’ De priester wees hun de plaats waar de sleutels lagen. Zij openden de kist em namen cr alles uit wat hij bezat, eene menigte geld en mae klederen. Toen zij klaar waren bliezen zij die in de straat op de vacht stonden op een bamboes, em allen keerden daarop naar het binnen- aad terug, behalve zij die den priester vasthielden. Deze bleven tot hunne wumexaden con Cind weg waren Warrant ook zij volgden. Nadatik terug gekeerd was kon ik mij niet onthouden van sangifte te dem bij het Gouvernement van hetgeem ik gezien en gehoord had. Ik beenf mij derhalve tot den Heer CRAWFURD en verhaalde hem alles, wat 4 bier boven medegedeeld heb. Toen hij het hoorde was hij zeer verhaasd a zeide: “Hoe kwaamt gij op de gedachte om uw leven aan zulk een go- waar bloot to stellen? Het is een wonder dat gij niet gedood zijt” Ik amie: “Had ik soo niet gedaan, dan was men nooit iets zekers te weten “gekemen, daar er verschillende verhalen loopen over het Tiên--hoef. Nu “ik echter self die zaken gezien heb, kan cr geene onzekerheid meer be- “staan” “Dat is zeer waar,” hernam hij, “de Europeanen denken er juist “me over.” Verder zeide hij: “Er is dus van nacht bij den roomsch-ka- “thobeken priester te Kampong Glam ingebroken?’ “Ja!” zeide ik, “maar “hoe is het mogelijk, dat gij daer zoo stil bij blijft? Een volgende keer “tan u” wieigen huis overrompeld worden. “Dat is war,” hervatte hij: “maar, mij dunkt, de weg is te moeijelijk om lieden uit te senden om “die roovers to vatten, en daarom zal ik wachten tot ik een goeden weg “grmaakt beb; maar ik zal cen’ constabel mct eenige policic-agenten uit- “araden om hen in het oog to houden.” Ik zeide: “Dat is good soo, “ut ab gy u el houdt, gallen zij nog meer des te stouter worden.” Neasop maakte ik mijn compliment cm verkiet hem; bij ying naar bet be- Raupow van policie, en ik naar huis. ‘s Avondes vernam ik, dat de Heer CRAWFURD last gegeven had dat twaalf man, gewa- pend met zwaarden, geweren, pistolen en eenigen met hunne krissen, het land in zouden gaan om onderzoek te doen, en, zoo mogelijk, het goed van den priester te herkrijgen. Zij trokken uit en halverweg.gekomen, bij het huis van den Chines, waar wij halt gemaakt hadden om ons te ver- verschen, vonden zij eenen Chines, die pas wakker was geworden, met het gezigt met asch zwart gemaakt, en die juist de asch wilde gaan afwasschen. Zij namen hem in verzekerde bewaring en bragten hem naar de stad. Toen hij aan het bureau van policie gebragt was gaf hij voor doof te zijn en weigerde om op eenige vraag te antwoorden; dien ten gevolge werd hij laat in den namiddag terug gezonden en in de gevangenis gezet van Teloek Aër. Ongeveer te twee uur van den volgenden morgen kwamen zijne vrienden, ten getale van twee of drie honderd, braken de gevangenis open en verlost En denen van de bende hübschen aan de deur, anderen op straat de wacht. Alle soldaten die op wacht stonden liepen weg om hun leven te redden de dienstdoende constabel ontsnapte door een van de bovenramen. De gevangenis werd opengebroken en de gevangene door zijnne vrienden medege nomen. Te gelijkertijd gingen de constabel en de soldaten naar het policie-bureau, werden gemonsterd en bleken allen present te zijn. “Toen dit laatste nieuws bekend werd, was men te Singapore nog meer bevresd. Iedereen was ’s nachts bezig met zijn huis te bewaken en niemand durfde naar buiten te gaan. In dien tijd vernam men voor het eerst dat er eene nachtwacht te Singapore zoude opgerigt worden.” ‘Na een dag of twee drie, kwamen de Chinezen van het verbond weer naar stad en vielen aan op Kampong Dobi, digt bij Kampong Glam 4. Er waren twee of drie honderd met fakkels en wapenen. Toen de soldaat, die daar gepostererd was, dit zag, zettede hij het op een loopen. Dertig of veertig gewapende roovers werden, om de wacht te houden, aan de einden der straten. In het Engelsch staat: “attacked the Dhoby Ghat and Campong Glam.” In een Maleisch land kwam mij die naam DAoby Ghat wat vreemd voor. En wat staat er nu in het Maleich? — IS ARS EO SO gtd MS O wbiyys a Kampong Dobi dekat dengan kampong Glam!! Zn. GEHEIME GENOOTSCHAPPEN VAN DE CHINEZEN. Esteld, wärde de overigen de huisdeuren begonnen, en de eigendommen der bewoners bij elkaar te zamelen; ook kleederen die aan ben te wasachen gegeven waren, namen zij mede. De eigenaars der huisdeuren werden aan palen gebonden en gedwongen de sleutels hunner kisten een geven. Alles wat het wegnemen waard was haalden zij er uit, en acn buurman had den moed zijne deur te openen, om te zien wat dat bren bednidde. Pen was er, die deur opende, maar met een werden twee van zijne vingers afgekapt; zoodat hij ze spoedig weer digt trok en och, hoogst bevresd, voortaan stil hield. De roovers koozen enkele huizen tit en gingen de andere voorbij. Zij deden, inderdaad, geheel wat zij wilten. Eenigen tijd daarna sloegen die op wacht stonden alarm, waarop allen rug trokken, behalve die aan de deuren gepostererd waren; waar er drie “naden lieten zij er eenen, waar er vies waren, twee achter. Toen de smote hoop een c Ind ver weg was bliezen zij weer op hunne bamboesen, saarop er slechts en man bij iedere deur achterbleef, die een terhaald sein, ook wegliep. De bewoners, bemerkende dat alles in rust een er buiten geen gejocl van menschen meer te vernemen was, begonnen, bewenn niet zonder groote vrees en de uiterste voorzigtigheid, de deuren een '-inig open te maken en de bouten er af te nemen, denkende dat als er v enkele roovers zijn mogten, zij dit wel voelen zouden; toen zij echter gehinderd werden, was er cen die het eindelijk waagde om op straat te men, waarop hij cen geschreeuw aanhicf, dat alle anderen met fakkels en mnen naar buiten deed komen. Eerst begaven zij zich naar de huizen eepunderd waren, waarop hij cen geschreeuw aanhicf, dat alle anderen met fakkels en mnen naar buiten deed komen. Alle kisten waren open en alles 13 corne onbeschrijfclijke wanorde dooreen. Toen cerst kwamen de soldaten; zij stel- Ach aan alsof zij onderzook moesten doen; maar God weet het! zij -…n allen zoo beangst, dat zij wenschten dat zij niet geboren waren!. ng ne ee ther was ce boven bi 146 9. ! canvehaalle parenthese beter te pas gekomen. Toch - ewtirakling zeer ciyensardi.: Sym allt cao! iS US ass In oppa on MOS gerbe 5040 sl oleh, 95 faa ov erent sor ede meocdessh ut teru, te keere u 142 GEHEIME GENOOTSCHAPPEN VAN DE CHINEZEN. “Zoo bleven de zaken voortduren. Nu eens gebeurden er elken nacht roo- verijen, dan weder om de andere nacht, tot ongeveer eene week later het kanon, dat dagelijks ’s morgens te 5 en ’s avonds te 8 uur werd afge- schoten, weg was. Het verdween op een wonderlijke wijze. In dien tad stond het, even als tegenwoordig, aan het strand tegenover de Engelsche kerk. Er was een sipahi bij geplaatst om het te bewaken, die met een geweer gewapend was en geregeld werd afgelost. Kanon, sipahi en geweer raakten weg zonder dat iemand er tot de huidigen dag iets meer van ver- nomen heeft. Velen waren van meening dat dit ook het werk was van de Chinezen van het Tién-ti-hoef. ‘Omstreeks veertien dagen later was er eene groote Siamesche wangkang, die naar de haven zeilde, maar om de harde tegenwind buiten, te Tan-djoeng Katong, moest ankeren. Eens op een’ nacht kwamen die van het Tién-ti-hoef in grooten getale en in eene menigte booten aan boord van de wangkang, waar zij het scheepsvolk aanvielen en er velen van vermoorden, terwijl de overigen in zee sprongen. De roovers gaarden toen alles wat draag-baar was bijéen, laadden hunne booten zoo veel als mogelijk en gingen achter het eiland Singapore om weder huiswaarts. Slechts vier van het scheepsvolk van die in het water gesprongen waren, werden gered. Aanwal gekomen, begaven zij zich regelregt naar het bureau von policie om eene aanklagt in te dienen. De beambte zond eenige manschappen naar de wangkang om onderzoek te doen naar de waarheid van hun verslag. Zij wamen, en waarlijk, daar vonden zij zes of zeven lijken met houwen en steken en reeds in ontbinding. Ook het schip was geheel bezoedeld van bloed en de lading lag in groote verwarring door een; de Kisten waren alle opengebroken en de inhoud was er uit. De wangkang werd op hooger last in de haven gebragt en aan eene wacht van soldaten toevertrouwd. Daarna begon men onderzoek te doen en te beproeven of men de roovers op het spoor kon komen, maar hoe zij ook eene geheele maand lang near hartelust zochten, in welken tijd de wangkang steeds in bewaring bleef, zij konden maar geen spoor vinden; toen stelden zij het vaartuig weer in han- den van de geredden. “Ik zal niet verder uitweiden over het gedrag der Chinezen van het Tién-t{-hoef te Singapore. Zij waren uiterst losbandig en den wat hun GEHEIME GENOOTSCHAPPEN VAN DE CHINEZEN. 148 behaagde, zonder acht te slaan op welvoegelijkheid of beschaafde manie- ten. Hoeveel menschen levens hebben zij opgeofferd, hoeveel eigendom men zich onregtvaardig toegeëigend! Honderde huizen hebben zij geplunderd, waarvan ik niet gesproken heb. Voorwaar ik heb slechts een zeer ring denkbeeld gegeven van hetgeen zij hebben uitgevoerd. Niettegen- staande det hielden de aanzielijke mannen, die het land regeerden, zich sul. Te vreden met hunne avondtoertjes, hunne welvoorziene tafels, hunne fraai verlichte huizen en hunne jaarwedden van vele duizende.dollars elke maand, eten zij de Chinemen vrij om een Engelsch land te onderdrukken. Op zalk eene wijs raken de schatten der Compegnie aan een een een met het betalen van jearwedden! Ik weet van andere plaatsen, van Maleische, “ Arbische, Chinesche en andere, dat er roovers, dieven en moordenaars ma, maar te dier tijde was het te Singapore, eene Engelsche vestiging, am de Chinezen geoorloofd om het bestuur in eigen handen te nemen en le rooven en moorden, gelijk het han behaagde. “‘a Moegens te vijf uur werd ik door het kanon uit mijnen slaap gewekt.” Ik zing er over nadenken, of het aan de Chinezen al dan niet zou vrij staan an sich op deze wijze to gedragen, omdat er geen weg was, waar langs de Faropeanen hunne soldaten in het binnenland konden doen marcheren, om mt geweld een einde te maken aan de buitensporigheden der zamengezworc- ara? — en ik kwam tot het besluit dat dit de ware reden was, waarom dc (ampegnie zich stil had gehouden, daar zij anders sinte lang die Chinezen trale verdelgd hebben. Intusschen begon de Heer CRAWFURD in dien tijd ‘a’ weg naar de binnenlanden aan te leggen ; daar er evenwel weinig veroor- riden te Singapore waren, ging het werk slechts langzaam vooruit” IT. Hooren wij nu iemand anders spreken. Het is JAMKS BROOKE, Radja tan Serawak. Een uittreksel uit zijn Journaal, waarin ons het volgende vordt medegedeeld, geeft ons de Engelsche kapitcin ter sce H. KEPPEL, in ' Mighbear ziet dit terug op den nacht na ‘s auteurs gesprek met den Hoer caawrvun. © Eageleche vertaler heeft hier “while musing om thie subject I was sadden!y startiel i: the Kring of the morning gun.” Maar ABDALLAN zal zijne cigene moditatiën toch nict pul grasmmd hebben, terwijl wij het, bij ons, per exphemisona, amlers om doen 144 GEHEIME GENOOTSCHAPPEN VAN DE CHINEZEN. 4 zijn: <A visit to the Indian Archipelago, in H. M. ship Maeander,’’ in het begin van dit jaar te Londen uitgegeven. “Tk bleef slechts drie volle dagen te Serawak (zoo zegt Sir JAMES) en in “dien tijd had ik op nieuw onderzoek te doen naar de verrigten der ge- “heime genootschappen onder “de Chinezen. Toen ik eene maand vroeger ‘daar was, had ik de voornaamsten van dat volk bijeengeroepen; ik had ‘hun gezegd, dat ik bekend was met hunne pogingen om een Hoef of Foef “op te rigten en hen voor de gevolgen gewaarschuwd. Het Gouvernement ‘van Singapore, dat volgens de Engelsche wetten bestuurde, kon niets “tegen die genootschappen beginnen, zoo had ik hun gezegd; maar zij zou- “den ondervinden dat het te Serawak anders gesteld was: want het regt “heeft hier spoediger zijn’ loop en ziet minder op de vormen. “Dit zeide ik en nog veel meer. Laat ze oppassen, zoo eindigde ik, en “bij tijds uitecheiden; want ik zou bewijzen tegen hen verzamelen en geen “oogenblik dralen met het straffen van zulk eene groote misdaad als deze, “om een geheim genootschap op te rig ten, ten einde het bestür schrift in te boezemen en eigen landslieden vrees aan te jagen. “Bij mijne terugkeer bevond ik dat de waarschuwing, die ik hun zoo openlijk gegeven had, niets had te weeg gebragt; en dat eenige, weinige personen, allen van Singapore, bezig waren met leden te werven en de “Chinezen van Sambas! door geweld of overtuiging dwongen om tot de vereeniging toe te treden. Er was een afgezant van een Hoei, te Singa- “pore, overgekomen; twee of dri aanzielijke lieden waren voor de zaak “werkzaam en verscheidene van de meer behoeftige klasse waren ijverige “agenten en zendelingen. Dit werd mij al spoedig in het particulier zoo “opgegeven door eene menigte Chinezen, eenige van Sambas, andere van <Malaka en uit de bovenlanden en ook door sommige die te Koetjing (Se- “rawak) woonden. “Deze verklaring werd bij verschillende personen afgelegd en door lieden die clkaar zelfs niet eens kenden en die geen doel konden hebben met “het doen van dergelijke opgaven. Er kon geen vermoeden van heimelijke “ “Jamelijk die van de Kong-si Santikioe en woonachtig te Pamangkat, die voor de Kong-si Tai-kong naar Serawak waren gevlugt. “Zijn: “ “het beg “ “Tk “ “die “ “daar “ “hun g “op te “ “van { “ “tegen “ “den “ “heft “ “beft “ “dit “ “oogen “ “om 6 “in te “ “Bij “ &openl. “perso: “ “Chine “ “veree) pore, werk: “agent “opge “ “Mala. “rawal “ “De “die “ “het d 1 Na hong-s oe a One 6pd36, RARA~ Ee on ee TTT ne eee en _) Bij de oudste prinses van Ka-f ——DJ616 BÔDRÔ, m. dkirí. Bij de oudste rinses van Oera- ( ——-pJ656 stad, m. Bij de oudste DJÔ3Ó KATIEMRBO prinses van Sé- of v5ô5ô _ Ungbeart. TIEMBO, 21. NB. nv bet. do betrekking tusschen echtgenoote m7. # man. ©. w Vrouw. GEHEIME GERNOOTSCHAPPEN VAN DE CHINEZEN. 145 “verstandhouding bestan; de verklaring was duidelijk, overreenstemmend en beslissend ten opsigte van de geheele zaak in het algemeen en de schuld ‘vamn enkele personen in het bijzonder, en toch kon men geenen der ge-tuigen bewegen om in het openbaar te spreken; zij beweerden allen dat “gj het met hun leven souden boeten en ik geen magt soude hebben om “hem te beschermen. Te Serawak, te Singapore, in China, overal waar het “Hoef zijne vertakkingen had, zouden zij ter dood gebragt worden. Aan bet stelsel van vreesaanjaging, hoe dan ook ingerigt, ontbrak niets, en de eenige keus die mij bleef, was om toe te laten dat het genootschap “toenam en bloeide, soo als te Singapore, en langsamerhand alle verrig- “ingen van cen bestuur op zich nam, of om het dadelijk den nekslag te “geven en de leden de overtuiging te doen krijgen dat zij zelve niet veilig “waren terwijl sij tegen anderen werkten. “Tk aarzelde niet lang. Ik besloot mij van een geheim genootschep te “ontslaan, dat het bestuur zou omverwerpen, de bronnen der zedelijkheid “bederven en de maatschappij op hare grondslagen doen waggelen; ten “keste zelfs van de vormen van het regt. Was het aan de vereeniging ver- “gund te bestaan, dan sou het met het regt in het land gedaan geweest “sgn. Hen in eene openlijke teregtsitting van hunne schuld te over- “tuigen, was onmogelijk en zoude tot niets anders gelcid hebben, dan tot “de aanwijzing dat er een onwettige vereeniging bestond; aan het be- “steam dier vereeniging zoude geen einde gemaakt zijn, evenmin als de “vervordeeling van een of twee harer leden om cene misdaad, de ande- “sen soade afschrikken van bet bedrijven eener dergelijke, als staande onder “eenen een door een verkeerd pligtbesef geleid. Het bestaan van dit geheim genootschap was in strijd met de bediening van het regt, en “daarom besloot ik de loerende draak nog voor de geboort “ Eden kopte, verpletteren. In deed two werkständige agenten opvatten en dagvaardde “ongeverr een dozijn anderen, met KASOEX, den afgevaardigde uit Singa- “pore, aan het hoofd. De raadzaal was den volgenden morgen opgevuld met “Chinesen en Maleijers. De datoc’s en overheidspersonen waren tegenwoor- “dag, en allen werden zij bet ua cenige beraadslaging met mij cens, terwijl “de meerderheid selfs nog veel verder wenschte te gaan. Het eerst traden voor “KAJOEN, ATJIN (iemand van Singapore) en cen ander aanzielijk winkelier. 10 146 GEHEIME GENOOTSCHAPPEN VAN DE CHINEZEN. “Tk sprak hen-op de volgende wijze toe: “K heb het volk bij elkaar geroepen met het oog op het Hoef, dat “de Chinezen in dit land bezig zijf op te rigten. Wij weten allen wat dit Hoef is. Laten wij eenmaal toe dat het in ons midden oprijst, dan “zullen wij tweederlei bestuur te Serawak hebben, het een openlijk regt “sprekende en vonnis vellende in deze vergaderzaal, hetandere in het donker “werkende en straffen uitdeelende in het geheim. Dit kan nict worden toe- “gestaan, en beter ware het tot den laatsten Chinees uit dit gewest te ver- ““‘wijderen, dan toe te laten dat zij een geheim genootschap oprigten, waar- “voor niemand veilig zijn zou. In Singapore bestaat het Hoef; maar het ‘bestuur te Singapore weet niet hoe het met zulke genootschap oprigten, woar- “voor niemand veilig zijn zou.” "In Serawak is het bestür krachtig en kunnen deze Hoef's niet geduld worden. Ik heb de Chinezen vooruit gewaarschuwd, dat zij zich niet zouden opforden met zulk een genootschap in het aanzijn te roepen; ik heb hun gezegd, dat er groote onangenaamheden uit zouden voortvloeijen en dat zij die zich schuldig gemaakt hadden aan deelgenootschap in deze ver-eeniging, zouden worden gestraft, en, zoo noodig, tot een afschrikkend yoorbeeld voor anderen, zouden worden ter dood gebragt. Maar zij hebben gegen ooren gehad voor den raad dien ik hun toen heb gegeven. Zij zullen nu zien, dat ik altijd een man van mijn woord ben, en dit hof zal, ter wille van alle ingezetenen van dit gewest, zijn volle gezag uitoefenen om een zeer groot kwaad te onderdrukken. In naam dezer raadsvergade-ring doe ik de Chinezen, die in deze zaak betrokken zijn, weten, dat wanneer de straf, die hun thans wordt opgelegd, niet voldoende zijn Most, zij, bij eene volgende gelegenheit, allen zullen worden ter dood gebragt. Ka- “ZOEN! gij zijt het opperhoofd van dit Hoef; gij zijt van Singapore geko- men als een afgevaardigde van de eedgenooten om hunne wetten te Sera- “wak over te planten! Gij meent dat gij veilig zijt, daar gij uwe landslie- “den kunt bevreesd maken, zoodat zijt niet voor durven treden om tegen u “te getuigen; maar gij zijt niet veilig! en daar gij hier in het donker tegen “bet bestuur werkt, zal dit bestuur in het donker werken tegen u! Gelijk “gij anderen in het geheim slaat, zoo gal dit hof u in het geheim slaan! “Als de hoofdpersogn verdient uwe misdaad de doodstraf; daarom, houd u “bereid! — Dat men hem op het fort brenge en bewake tot de raad zijn “eindvonnis uitspreekt” ” «De beide anderen werden ieder beboet met honderd dollars, om, bij “herhaalde overtreding, ter dood gebragt te “ Worden. Assan, de smid, moest “er twee dozijn betalen en werd in de gevangenis gezet. De rest kwam met “eene waarschuwing vrij. Kasozn’s straf werd later veranderd in eenwig- “durende ballingschap en eene boete van honderd dollars.” “Tk geloof dat de straf aan de meerderheid der Chinezen zeer welgeval- “lig was en dat zij regtvaardig heeten mag, schoon willekeurig en tegen de “vormen. “Wij zijn in deze wereld dikwijls verpligt om tusschen twee kwaden te kiemen, en ik geloof dat ik in dit geval het geringste gekozen heb. Een geheim genootschap, dat met krachtigen ann werkt en waarvan de leden “door plegtige eeden verbonden zijn kan slechts onder een gebrekkig bestuur ontstaan. Hier hebben zij geen grieven en enkele slechtgezinden voeren “det stelsel in om magt en aanzien te krijgen. Zij dwingen langzamerhand gansche scharen door geweld of vrees om zich met hen te vereenigen; zij “worden cen geheim bestuur; hunne uitspraken zijn uitspraken der duis- ~ternis; het is een schrikbewind, cen uitapruitsel der hel. Ik ben verheugd “dst ik het nog in de geboorte gesmoord heb, en heb ik eenige onregt- vaardigheid gedaan, dan was het om een voortdurend stelsel van onregt “tegen to gaan cn om cen groot kwaad te verhocden. Singapore is een waarschuwend voorbeeld voor Serawak !"’ De{ft, Sulij 1853. 3 P. GZ. VOORBEELD VAN VOORVADERLIJKE GESTRENGHEID. Op den 26% Maart 1689, werd te Batavia een soldaat ter dood gebragt omdat hij tweemaal op zijnen post geslapen had. Wij leeren dit uit de hier onder woordelijk volgende resolutie van den Gouverneur-Generaal en Raden, van den voorafgaanden dag. ‘Bij den Edelen Parus Lucas (dus ludt het stuk) Directeur-General ende President des achtbaren Reets van Justitie alhier, der deser Vergaderingh gezwischen seijnde alle de stucken ende beweisen dienende “tot het crimineel proces door den fiscaal GRREIT pemMER, voor gemelden ‘Raedt geïnteerd, op ende jegens JAN CROONENBURGH (van Detmars); “goldaet, bescheijde op de punt Robijn, ter Saecke den 15% deser, ’s nachts omtrent de klocke half twaalff, tusschen de genoemde punt Rob ende <Saphier, op de Pardijs, tot sentinel gecommandeert staende, voor de “tweedemael soodanigh slapende is bevonden, dat d’ordinarij ronde, sonder “sulex gewaer te werden, hem sijn gewer affgenomen, ’t selve den °F “porael overhandigt, die hem doen terstont wacker gemaackt ende va” schildwacht verlost heeft; over welcke gans schadelijcke sorgeloosheijt tyoorsz. Raedt den genoemden delinquant, volgens de creijgewetten v8" “Europa en het Edict tegen selve slaepers, op 5 October pass At the open door, "peas, condenseeren om met Harquibusade van 't leven ter doodt gestraft te werden, waertoe onse approbatie sijn versoeckende. $00 ist, De Bastions Robijn en Saphier. VOORBEELD VAN VOORVADERLIJKE GESTRENGHRID. 149, "det wij alles met sendacht geresumeert ende besonder op het gewijsde “goede achtinge gegeven hebbende, deselve sententic, om eenmacl van “diergelijcke sorgeloosheijt, die een geruijme tijt (niettegenstaende de harde “strafle daer over gedaen) heeft in swang gegaen, bevrijt ende versekert te “worsen, deese (sententie) voor welgevelt achten, dien volgens afprobee- “ren en den Raedt toestaen op morgen met de executie voort te gaen. “Actum Batavia in ‘t Kasteel den 35% Maert Anno 1689.” Ne een verblijf van 7 maanden te Mddjépahit wordt vsaskna Rind met nee broeders naar Djenggdid teruggesonden, waar hij zijne verdere ver- Vant En verzamelt, en hun's Vorsten will bekend maakt. 83. Daskune var: (elders nJasìna Rind) sendt zijne drie broeders naar de han toegewesene gewesten, en geeft aan elk hunner cen’ der sonen van Pakipyags als rasadman mede, psâsÂ piped aan pJâsâ Nacâmâ voor Ocrawan, nJâJâ TIEMBE (elders DN. KATJEMBE) aan DsaJaNTAKA voor Singd-Sari. 37. Ne drie dagen gaan de broeders uiteen, elk naar zijn eigen gebied. Topink waned wordt door DJaskne Rixd naar Noesd Kembangan gezon- den, met last, om van een’ te dien einde mede gegeven’ staf cene kris te doen maken, die den naam zal dragen van Keli Misani, terwijl hij 't overe thot van den staf kan gebruiken naar eigen goeddunken. XIL 1. Koznáxá waned steekt zonder tegenspoeden naar Nosed Kambenges oct. Vijf overzeesche Vorsten, van Koeling, Siam, Atjih, Malajoe en Wenden pore (elders eenvoudig Wandan), begeren zich naar Mädjépahit, om te Zagen naar de hand van 'a Vor Senn zuster rÉDsâ swind. 1. De Vorst van Madjdpakit is met de zijnen vergaderd, en vraagt zijn’ Patik SENDJäJà, wat er aangaande de overkomst der overzeesche Vorsten bekend is. SENDJäJà antwoordt, dat zij hun’ voorloopigen intrek te Giroedhà hebben genomen; maar terwijl hij spreekt, ziet men ze naderen. De Vorst noodigt de gasten tot zitten, en vraagt naar het doel hunner komst. Zij verklaren hem te willen dienen, en verzoeken met de zorg voor zijne paarden te worden belast. Hun gevolg komt mede opdagen, en vervult het hofpelin tot den derden uitgang toe *. Er volgt een luisterrijk gastmaal. Tépsâ swârâ, door den Vorst haar broeder naar buiten ontboden, verschijnt in een sierlijk gewaad, van hare vrouwen vergezeld. Hare schoonheid wekt algemeene verbazing, en vervult alle aanwezigen met verliefdheid. 