Bijdragen tot de taal-, land- en volkenkunde
Dit boek is zo oud dat het auteursrecht erop is verlopen, zodat het boek nu deel uitmaakt van het publieke domein. Een boek dat tot het publieke domein behoort, is een boek dat nooit onder het auteursrecht is gevallen, of waarvan de wettelijke auteursrechttermijn is verlopen. Het kan per land verschillen of een boek tot het publieke domein behoort. Boeken in het publieke domein zijn een stem uit het verleden. Ze vormen een bron van geschiedenis, cultuur en kennis die anders moeilijk te verkrijgen zou zijn. Aantekeningen, opmerkingen en andere kanttekeningen die in het origineel stonden, worden weergegeven in dit bestand, als herinnering aan de lange reis die het boek heeft gemaakt van uitgever naar bibliotheek, en uiteindelijk naar u. Richtlijnen voor gebruik Google werkt samen met bibliotheken om materiaal uit het publieke domein te digitaliseren, zodat het voor iedereen beschikbaar wordt. Boeken uit het publieke domein behoren toe aan het publiek; wij bewaren ze alleen. Dit is echter een kostbaar proces. Om deze dienst te kunnen blijven leveren, hebben we maatregelen genomen om misbruik door commerciële partijen te voorkomen, zoals het plaatsen van technische beperkingen op automatisch zoeken. Verder vragen we u het volgende: + Gebruik de bestanden alleen voor niet-commerciële doeleinden We hebben Zoeken naar boeken met Google ontworpen voor gebruik door individuen. We vragen u deze bestanden alleen te gebruiken voor persoonlijke en niet-commerciële doeleinden. + Voer geen geautomatiseerde zoekopdrachten uit Stuur geen geautomatiseerde zoekopdrachten naar het systeem van Google. Als u onderzoek doet naar computervertalingen, optische tekenherkenning of andere wetenschapsgebieden waarbij u toegang nodig heeft tot grote hoeveelhe- den tekst, kunt u contact met ons opnemen. We raden u aan hiervoor materiaal uit het publieke domein te gebruiken, en kunnen u misschien hiermee van dienst zijn. + Laat de eigendomsverklaring staan Het “watermerk” van Google dat u onder aan elk bestand ziet, dient om mensen informatie over het project te geven, en ze te helpen extra materiaal te vinden met Zoeken naar boeken met Google. Verwijder dit watermerk niet. + Houd u aan de wet Wat u ook doet, houd er rekening mee dat u er zelf verantwoordelijk voor bent dat alles wat u doet legaal is. U kunt er niet van uitgaan dat wanneer een werk beschikbaar lijkt te zijn voor het publieke domein in de Verenigde Staten, het ook publiek domein is voor gebruikers in andere landen. Of er nog auteursrecht op een boek rust, verschilt per land. We kunnen u niet vertellen wat u in uw geval met een bepaald boek mag doen. Neem niet zomaar aan dat u een boek overal ter wereld op allerlei manieren kunt gebruiken, wanneer het eenmaal in Zoeken naar boeken met Google staat. De wettelijke aansprakelijkheid voor auteursrechten is behoorlijk streng. Informatie over Zoeken naar boeken met Google Het doel van Google is om alle informatie wereldwijd toegankelijk en bruikbaar te maken. Zoeken naar boeken met Google helpt lezers boeken uit allerlei landen te ontdekken, en helpt auteurs en uitgevers om een nieuw leespubliek te bereiken. U kunt de volledige tekst van dit boek doorzoeken op het web viajnttp: //books .google.co Ds b// ‚859 BIJ DRAGEN TAAL- LAND- EN VOLKENKUNDE VAN NEDERLANDSCH-INDIE. bw ae —~- had ’ 7 . ao ° 7. | pe < * ; … €. « a 1. as : ' « ' En ‘ge ". Ë “A OF Ag _. ’ tn t pr , t Pr rs ~ > “2 : N > ar * - Ye Frar. ie je \ 4 4 “4 Je jf Mg of 7 2 * ye Ys 8 : 'e , P we PE, . t e ivy : . ' BIJDRAGEN a ED TOT OF TAAL- LAND- EN . VOLKENKUNDE van NEDERLANDSCH-IN DI. UITGEG EVEN HET KONINKLIJK INSTITUUT VOOR IDK TAAL- LAND- EN VOLKENKUNDE VAN NEDERLANDSCH-INDIE DERDE VOLGREEKS. NEGENDE DEEL. °S GRAVENHAGE, MARTINUS NIJHOFF. 1874. GEDRUKT BĲ IL L SMITS. 2. INHOUD. Blz. Naamlijst der leden van het Instituut . Yv 155ste Beatuursvergadering, 14 Februari 1874 . xI 156ste Bestuursvergadering, 17 Maart 1874 . XVI 157ste Bestuursvergadering, 9 April 1874 XXI Algemeene vergadering, 17 Maart 1874 XXIX Verslag van den staat en de werkzaamheden over 1873 . XXXI De rijstkultuur in Ttalis en \ op Java, door J. H. F. SOLLEWYN GELPKE . . oe 1 I. De Rijstkaltaur in Italië. Rapport aitgbracht ¢ op  gebruikelijk Door Prof. H. Krenn . . 197 Een Javaansche bergnaam. Door Prof. H. Kaas . 208 Cankara âcârya's commentaar op de Aphorismen van den Vedanta. Vertaald door Dr. A. Bruinine - 211 Korte Bijdrage over het Maleisch van Timor. Door DE CLERCQ se 283 Allerlei over het eiland Roti. Door 3 DE Crane . 291 Nota van Dr. J. F. C. Gericke omtrent de oprichting van een Instituut voor de inlandsche talen en litte- ratuur. Medegedeeld door Dr. Th. C. L. WIJNMALEN 313 Herinnering aan den Hoogleeraar T. Roorpa. Door J. J. MEINSMA . 2.  Tr. Dalton, c. Ss. J. Colonel, ete. door Prof. H. KERN. Koloniale Bibliographie. JI. Door Dr. Tu. C, L. WiJNMALEN. NAAMLIJST DER LEDEN VAN HET INSTITUUT. LS (1 APRIL 1874) Sacco, SENA BANNAN Ve let getal leden bedraagt 223, waarvan in Nederland 5 Donateurs en 112 ge- oe leden, en in de Koloniën 106 gewone leden. Met 39 wetenschappelijke tellingen staat het Instituut in betrekking en het telt 13 buitenlandsche leden BESCHERMHEER : Z. M DE KONING. BESTUUR: P. BLEEKER, Voorzitter. . 2. 2. 2 © « rrr 1875. L. A. J. W. baron SLOET VAN DE BEELE, Onder-voorsitter, - « « … 1876. TH. CH. L. WIJNMALEN, Secretaris  . . « … « © « « « 1877. I. B. C. ROBIDË VAN DER  . . … … «© © © © « «© © « «© « 1878, E. H. "SJACOB. 2. 2. … 6 © e te ew et ew « tl lw lw « ltl « « … 1875. fH. KERN 2. 1. . 6 0 2 e eo ee ew tw tlw « « wl « « « 1876. . MEINSMA 2. 6 6 «ee ee ee wt ww wt « « « « …  SCHLEGEL . . …  WAARMEDE HET INSTITUUT IN BETREKKING STAAT. Koninklijke Akademie van Wetenschappen | Deutsche Morgenlandische Gesellschaft. te Amsterdam. Leipzig. Vereeniging van Statistiek te Amsterdam. ! Academie der Wissenschaften. Munchen Indisch Genootschap te 'sGravenhage. , Kaiserl. Academie der Wissenschaften Maatschappij tot bevordering van Nijver- ' Weenen. heid te Haarlem. 'La Société anthropologique. Weenen. Koninklijk Instituut van Ingenieurs te ' L’Université roy. de Norvège. Christiania ’s Gravenhage. i Reale Instituo Lombardo di Scienze « Maatschappij der Nederlandsche Letter-| Lettere. Milaan. ‚kunde te Leiden. Tijdschrift Cosmos. Redacteur de hee Historisch Genootschap te Utrecht. ‘Guido Cora. Turijn. De Koninkl. Bibliotheek te ’s Gravenhage. Le real Academia de Ciencias. Lissabon. Statistisch en Histarisch Bureau te Batavia. | Académie royale des Sciences, des Lettre Genootschap van Kunsten en Weten-| et des beaux Arts. Brussel. schappen te Batavia. Académie impériale des Sciences. S Maatschappij van Nijverheid in Nederl.; Petersburg. Indië. [ra Société impériale géographique + Royal Asiatic Soeiety. Londen, Russie. St. Petersburg. Royal Geographical-Society. Londen. American geographical Society. New-Yar Het tijdschrift The geographical magazine. | Smithsonian Institution. Washington. Redacteur de heer Clements R. Mark-| The american Academy of Arts a ham. Londen. Sciences. Boston. Société de Géographie. Parijs, . Sociedad Mexicana de geografia y est Commission des monuments et documents | distica. Mexico. historiques et des bâtiments civils.| Ceylon branch of the Royal Asiatic Societ Bordeaux. Ceylon. Muséum d’histoire naturelle. Parijs. Asiatic Society of Bengal. Gesellschaft fir allgemeine Erdkunde.| North China branch of the Royal Azia Berlijn. cof En Society. Shanghay. König!. Academie ‘der Wissenschaften. | Public’ library. Melbourne. Berlijn. ° „Royal Society of Victoria. Melbourne. . BUITENLANDSCHE . LEDEN. ED. DULAURIER, Parijs. ©“ © © ° ° ° [Wi w. HUNTER, Calcutta. H. G. VON DER GABELENTZ, Alténburg. Prof. MARTIN ‘HAUG, Munchen. Prof. CHR. LASSEN, Bonn. © © ° ” Prof. ANGELO DE GUBERNATIS, Florence L. A. SEDILLOT, Parijs. T.J. HOVELL THURLOW, Londen. Dr. ‘REINHOLD Rost,’ Londen. ‘_FDr. 5. wore, Edinburg. Dr. H. G. DALTON, Demerary. | Prof. Dr. ALBRECHT WEBER, Berliju. J. W. PLOOS VAN AMSTEL, Melbourne. NAAMLIJST. vir NEDERLAND. DONATEURS. „EK. H. Prins gene der Nederlanden. | Mr. H. J. VAN BUREN, Rotterdam. ‚&K. H. Prins FREDERIK der Nederlanden. | Mr. A. J. DUYMAER VAN TWIST, Deventer, De Nederlandsche Handelmaatschappij:. CONTRIBUEERENDE INSTELLINGEN, Het Nederlandsch Bijbelgenootschap. Het Nederlandsch Zendelinggenootschap. GEWONE LEDEN. P.5. B.C. ROBIDE VAN DER AA, 'sGravenhage. | Jhr. Mr. D. A. JUNIUS VAN HEMERT, P. J. BACHIENE, 's Gravenhage. Mr. 5. ©. BANCK, 's Gravenhage. Dr. A. BAUDUIN, 's Gravenhage. Mr. #. BETH, ’s Gravenhage. A. H. BISSCHOP GREVELINK, 's Gravenhage. Dr. P. BLEEKER, 's Gravenhage. 4. & BLOMMENDAL, ’s Gravenhage. iJ P. DE BORDES, 's Gravenhage, - i. F. B. S. VAN DEN BOSSCHE, Valkenburg (Limburg.) Mr. w. à BRAKEL REIGER, 's Gravenhage. Mr. c. 5. E. Graaf vAN BYLANDT, 's Hage. Mr. E. 3. a. Graaf YAN BYLAND®, 's Hage. f. D. CUCHIT'S , Rijswijk. Mr. 5. L COHEN, Amsterdam. Mr. 3. 3. CREMERS, Groningen. Mr. w. K. Baron VAN DEDEM, 's Hage. Dr. F. A. C. DUMUNTIER, 's Gravenhage. Mr. E. A. VAN EMDEN, ’s Gravenhage, G. J. ESCHAUZIER, 's Gravenhage. Jhr Mr. F.J. J. VAN EYSINGA, Leeuwarden. E. FRANCIS, Delft P. L. DE GAAY FORTMAN, Leiden. ’s Gravenhage. Mr. G. T. H. HENNY, "8 Gravenhage. Mr. C. VAN HEUKELOM, 's Gravenhage. H. HIEBINK, Voorst bij Zutfen. Prof. 3. HOFFMANN, Leiden. Prof. 3. J. DE HOLLANDER, Breda. Jhr. H. A. HOLMBERG DE BEOKFELT, 's Gravenhage. Jhr. Mr. J. HUYDECOPER VAN MAARSSEVEEN, Maarsseveen. W. H. J. VAN IDSINGA, ’s Gravenhage. Mr. E. H. °SJACOB, 's Gravenhage. C. A. JEEKEL, Leerdam. A. W. T. JUYNBOLL, Delft. Prof. H. KERN, Leiden. Jhr. Mr. F. L. W. DE KOCK, ’s Gravenhage. G. C. J. KOLFF, Leiden. H. T. KAABBE, 's Gravenhage. J. KUYPER HZN., ’s Gravenhage. Prof J. P. N. LAND, Leiden. J. R. LANGE, 'sGravenhage. Mr. H. O. VAN DER LINDEN, 's Gravenhage. Mr. P. A. VAN DER LITH, Leiden. Jhr. Mr. W. T. GEVERS DEYNOOT, 's Hage. | TH. N. R. LUCASSEN, ’s Gravenhage. dhr. Mr. D. T. GEVERS VAN ENDEGEEST, | Ovustgeest. 3, R. P. F. GRONGGRIJP, Delft. Mr. 6. GROEN VAN PRINSTERER, ‘s Hage, CURN*. DE GRUOT. ‘s Gravenhage. dhr. C. HARTSEN, Amsterdain. 3. J. HASSKLMAN, Tiel. Mr. #. Baroi MACKAY VAN OPHEMERT, ’s Gravenhage. Mr. D. J. Baron MACKAY, ’s Gravenhage. Dr. B. F. MATTHES, ’s Gravenhage. | Mir. W. C. MEES, Amsterdam. 1g. J. MEINSMA, Delft. ‚3. MILLARD, 's Gravenhuage. vun Mr. C. J. F. MIRANDOLLE, Haarlem. E. P. de MONCHY, Amsterdam. Mr. P. MIJER, Utrecht. H. MULLER SZN., Rotterdam. A. D. VAN DER GON NETSCHER, ’s Hage. G. K. NIEMANN, Rotterdam. J. L. NIERSTRASZ, 's Gravenhage. M. NUHOFF, ’'s Gravenhage. J. M. OBREEN, ’s Gravenhage. W. HB. VAN OVEN, ’sGravenhage. Mr. F. M. C. PELS RIJCKEN, Arnhem. N. G. PIERSON, Amsterdam. Dr. J. PIJNAPPEL GZN., Leiden. L. PINCOFFS, Rotterdam. NAAMLIJST. D. SCHELTEMA, Haarlem. Dr. G. SCHLEGEL, Leiden. Prof. H. SCHLEGEL, Leiden. Mr. L. A. J. W. Baron SLOET VAN DE BEELE, Arnhem. Dr. H. SMEDING, Haarlem. Mr. H. J. sMIT, Haarlem. J. SPANJAARD, Delft. A. B. COHEN STUART, Leiden. J. H. TOBIAS, ’s Gravenhage. N. TRAKRANEN, Huize Eversberg bij Nij verdal. Professor J. J. P. VALETON, Groningen. W. C. VEENSTRA, Leiden. Mr. W. A. P. VERKERK PISTORIUS, 's Hage. | W. F. VERSTEEG, Amsterdam. A. W. P. VERKERK PISTORIUS, ’s Hage. | Prof. P. 3. vETH, Leiden. FRANGOIS P. L. POLLEN, Scheveningen. | w. A. VIRULY VERBRUGGE, Rotterdam, W. VAN PREHN, ’s Gravenhage. lo. M. VERSPYCK. J. FRANSEN VAN DE PUTTE, 's Gravenhage. | JOOST VAN VOLLENHOVEN, Rotterdam. J. D. FRANSEN VAN DE PUTTE, 'sGravenhage. | A. C. VREEDE, Leiden. Jhr. Mr. J. K, W. QUARLES VAN UFFORD, | Dr. A. VROLIK, ’sGravenhage. *s Gravenhage. Mr. W. RAPPARD, ’s Gravenhage. Mr. G. C, 5. VAN REENEN, 's Gravenhage. W. A. ROEST, 's Gravenhage. @. F. ©. ROSE, 's Gravenhage. F. ©. ROSE, 's Gravenhage. ©. B. G. VON ROSENBERG, Darmstadt. C. RUEB CZ, Rotterdam. ‘ A. W. P. WEITZEL, 's Gravenhage. G. F. WESTERMAN, Amsterdam. Cc. F. W. WIGGERS VAN KERCHEM, Leiden W. WIT, Rotterdam. J. WOLBERS, Utrecht. Jhr. Mr. 4. GO. VAN DER WUCK, ’s Graven hage. Dr. TH. CH. L. WIJNMALEN, 's Gravenhage NEDERLANDSCH OOST-INDIE. GEWONE LEDEN. J. E. ALBRECHT, Soerabaja. AQUASIE BOACHIE. Ponorogo. C. J. BOSCH, Buitenzorg. | Mr. L. G. BOURICIUS, Soerabaja. Mr. w. a. Baron BAUD, Preanger-Regent-| Dr. 3. J. VAN LIMBURG BROUWER, For schappen. Mr. 3. W. T. VON BAUMHAUER, Batavia. Mr. L. W. C. VAN DEN BERG, Batavia. N. P. VAN DEN BERG, Batavia. Mr. W B. BERGSMA, Commissaris, Batavia. 3. TH. BIK, Batavia. J. DE BLAAUW, Butavia. Mr. H. A. BLUME, Soerabaja. H. J. BUOL, Batavia. de Kock. Mr. J. A. VAN DER CHYS, Batavia. T. S, A. DE CLERCQ, Amboina. P. VAN DER CRAB, Menado. J. CRAMER, Ajer Bangis. A. J. W. VAN DELDEN, Batavia. 3. C. H. N. DEMIE, S. VAN DEVENTER, Batavia. S. VAN DISSEL, Batavia. NAAMLIJST. IX ORREPAAL, Samarang. 'J. H. PANNEKOEK, Batavia. :R, Batavia. I st. D. L. F. DE PAULY, Batavia. T DE LA FAILLE, Ponorogo. M. T. H. PERELAER, Batavia. DE FEYFER, Batavia. F. D. D. PHILIPS, Soerakarta. S. GERLINGS, Samarang. RADEN MAS TOEMENGGOENG ARIO SOERIO \FLAND, Tanawangko (Minahassa.) TJONDRO NEGERO, Koedoes. GRAMBERG, Bandjermuassin. RADEN ADIPATI SOERIA DI REDJA, Cheribon. SOLLEWIJN GELPKE, Batavia. | K. H. PHITZINGER, Madioen. | . DE GRIJS, Samarang. | RADEN ADIPATI TIRTO NOBTO, Bodjonegoro. \ASE, Tagal. |RADEN ADIPATI ARIO TJOKKRO NEGORO, °. F. JINIUS VAN HEMERT, Batavia. | Sidhoardjo. . HERDERSCHEE, Batavia. RADEN ADIPATI SOERO ADINEGORO, Pro- H. J. HOEK, Batavia. bolingo. Zoo, Samarang | RADEN SALEH, Buitenzorg. E LAAT DE KANTER, Batavia. | RADEN TOEMENGGOENG DIPO KESOEMO, Re- STEDE, Sucrabaja. gent van Poerbolinggo. W. C. KEUCHENIUS, Batavia. ‚J. G. F. RIEDEL, Menado (Gorontalo). H. DER KINDEREN, Batavia. Dr. L. W. G. DE ROO, 'Commissaris , Batavia. luLLE, Waspada. D. W. ROST VAN TONNINGEN, Biliton. W. F. HORA SICCAMA, Batavia. lp. w. SCHIFF, Riouw. LERK DE REUS, Padang. i Mr. H. SEMLER, Batavia. HORST, Malang. IR. J. DE SEYFF, Samarang. UMMER, Soerabaja. \Mr. J. C. J. VAN DER SCHALK. AMMERS VAN TOORENBURG, Sainarang. | Mr. J. J. SCHNEITHER, Batavia. D. LEVYSSOHN NORMAN, Buitenzorg. | K. L. VAN SCHOUWENBURG, Batavia. AN LIER, Batavia. A. SWAVING. IVOET, Makassar. J. E. TEYSMAN, Buitenzorg. LOUDON, Batavia. A. THYSSEN, Soerakarta. LUCARDIE. Mr. L. J. A. TOLLENS, Buitenzorg. A. LUDEKING, Samarang. F. J. MEINSMA, Batavia. C. TROMP, Banjermassin. F. w. ©. VALCK, Bali-Boeleleng. MENU, Meester Cornelis. T. A. F. VAN DER VALK, Batavia. ' DER MOORE, Bandong. Mr. F. J. TYNDALL DE VEER, Deinak. C. J. W. VAN MUSSCHENBROEK, | J. A. UILKENS, Tjamies (Cheribon). nate. J. M. VAN VLEUTEN, Batavia. C. H. NEDERBURGH, Cheribon. J. H. G. VOSMAER, Banka. SCHER, Sumatra's Westkust. A. J. B. WATTENDORFF, Djokdjokarta. ' DER GON NETSCHER, Malang. |: C. B. WISELIUS, Bandong. STING, Bundong. |J. P. ZOETELIEF, Batavia. T. PAHUD DE MONTAGNES , Buitenzorg. x NAAMLIJST. NEDERLANDSCH WEST-INDIE. GEWONE LEDEN. J. F. A. CATEAU VAN ROSEVELDT, Parama- | Dr. J. 3. JUDA, Paramaribo. ribo, Commissaris, M. S. VAN PRAAG, Paramaribo. Mr. B. E. COLACO BELMONTE, Paramaribo, | Mr. G. 5. A. BOSCH REITZ, Paramaribo. Dr. J. DELMONTE LYON, Paramaribo. ‘| Jhr. ©. A. VAN SYPESTEYN, Paramaribo. Is. S. VAN DISSEL, Paramaribo, Commissaris. Dr. T. DE VEER, Curacao. ’ cao J. DE JONG, Parainaribo. | EST CSD - _ ld55ste BESTUURSVERGADERING, "GEHOUDEN 14 FEBRUARI 1874. ——<<_ 0a > Tegenwoordig de heeren Bleeker (Voorzitter), Wijn- malen (Secretaris), van der Gon Netscher (Penninginees- ter), Robidé van der Aa, Blommendal, 's Jacob, Kern en Niemann. Afwezig de heeren Meinsma, Sloet van de Beele, Millard en Schlegel; de eerste, met kennis- geving, ten gevolge van ongesteldheid. De notulen van het verhandelde in de vorige vergadering worden gelezen en goedgekeurd. De Voorzitter deelt mede de ontvangst van I. de volgende boekwerken : Van het Departement van Koloniën: R. H. C. Scheffer en R. F. Holle. Ken sago-boom op Java. Van de Nederlandsche Maatschappij ter bevordering van nijver heid: Tijdschrift. 3e reeks, deel XV, Le stuk. Van de Société Américaine de France: Annuaire, 1873. Van de Société entomologique de France: Bulletin des séances, no, 18 en 19. Van de Akademie van wetenschappen, te Weenen: Sitzungsbericht der math. naturw. Classe 1874, ne. 1—3. Van de Akademie van wetenschappen, te Berlijn : Monatsbericht, Nov. 1873. Van de (Gesellschaft für Erdkunde, te Berlijn : Verhandlungen, 1874, no. 1.. Correspondenzblatt der Afrikanischen Gesellschaft 1874 no. 4—5. Van de Smithsonian Institution : Miscellaneous collections. vol X. Van de American Geographical Society,.te New-York : Journal, vol LIL. XII 155°TE BESTUURSVERGADERING. Annual report of the curator of the Cooper Union for the advancement of science and art. 1878—1874. The fourteenth annual report of the trastees of the Cooper Union. Mai 1873. Aunual message of the Governor of the state of New-York. Seventeenth annual report of the superintendent of public instruction of the state of New-York. Twelfth annual report of the superintendent of the insurance Department. Annual Report of the American institute of the city of New-York. 1869—1570. Transactions of the New-York state agricultural society. 1871. Fifty-fourth annual report of the Board of public education of the first school district of Pennsylvania. Annual report of the chief signal-officer to the secretary of war for 1872. Vau professor Léon de Rosny: een ex. v. zijn geschrift: A grammar of the chinese language. Van Ed. Madier de Montjau: een ex. v. zijn geschrift: De l'émigration des chinois. Van Clemennts R. Markham: Ocean Highways, afl. Febr. 1874. Van professor de Gubernatis: La Rivista Europea. afl. Febr. 1874. Van de Utrechtsche Zendingsvereeniging : | R. van Eck, Beknopte handleiding bij de beoefening van de Balineesche taal ten dienste van zendelingen en amb- tenaren. II. de volgende missives: lo, Van de American Geographical Society, Cooper Institute , te New-York, ten geleide van de hierboven vermelde boekwer- ken, door die vereeniging ingezonden, terwijl verder ruiling van werken wordt voorgesteld. De vergadering vereenigt zich met dit voorstel en besluit de genoemde vereeniging op te nemen onder de genootschappen, waarmede het Instituut betrekkingen onderhoudt. 20, Van de heeren van der Linden en van Dedem houdende bericht, dat zij het -hun aangeboden lidmaatschap uauvaarden. Voor kennisgeving aangenomen. L55STE BESTUURSVERGADERING. XT 3e. Van Commissarissen van het Instituut, te Batavia, dd. 20 Deceinber jl., ten geleide van een wissel groot £1020, met bijgevoegde specificatie. Commissarissen deelen daarbij verder mede: lo. dat het hun opgedragen onderzoek in zake de handschrif- telijke nalatenschap van den heer Hageman nog niet tot eenig resultaat heeft geleid, 20. dat door sommige leden geklaagd wordt over de late ont- vangst der werken van het Instituut. Eindelijk stellen Commissarissen voor tot leden van het In- stituut te benoemen de heeren: | J. H. Pannekoek, referendaris ter algemeene secretarie, te Batavia ; M. A. C. Herderschee, onder-chef der afdeeling statistiek ter algemeene secretarie, te Batavia; N. J. Oosting, belast met de studie der Soendaneesche taal te Bandong, en mr. J. de Louter, leeraar aan het gymnasium Willem III te Batavia. De wissel is bereids in handen van den Penningmeester, die in de toegezonden specificatie aanleiding vindt tot het voorstel om opnieuw aan te dringen op eene volledige aanwijzing over welke jaren het door ieder betaalde loopt, daar het nu toch slechts mogelijk is bij benadering op te geven wat nog door ieder ver- schuldigd is. Uit de naar aanleiding van de thans ontvangen specificatie opgemaakte restantlijst blijkt, dat door de Indische leden nog een zeer aanzienlijk cijfer als achterstallige contributie verschul- digd is, door sommigen zelfs over eene reeks van jaren. : Of- schoon het voorzeker overbodig is Cominissarissen uit te noodigen de leden, die achterstallig zijn, tot aanzuivering van het door hen verschuldigde aan te spreken, zou het toch overweging verdienen tot hen de uitnoodiging te richten om de inning der contributie te doen plaats hebben in het jaar, waarover die loopt, want reeds meer dan eenmaal is het gebeurd , dat Indische leden, naar Nederland overgekomen en bier tot betaling aangemaand, als verschooning aanvoerden, dat men niet ter bekwamer tijd van hen betaling had gevraagd. Wat de verzending der Werken en Bijdragen naar Indië he- treft, wordt: herinnerd, dat die verzending thans plaats heeft door middel van de Handelmaatschappij, die de kisten per scheepsgelegenheid overvoert. Nu er gelegenheid bestaat om door XIV 155STE BESTUURSVERGADERING. de stoomvaartmaatschappij Nederland den overvoer spoediger te doen plaats hebben, toont het Bestuur zich geneinl van die gelegenheid voortaan gebruik te maken, mits die wijze van ver- zending niet te kostbaar mocht zijn. De vergadering besluit zich met genoemde stoomvaartmaatschappij in betrekking te stellen ten einde te vernemen, hoeveel ongeveer de kosten van ver- zending zouden bedragen. Op die wijze wordt evenwel slechts eene bespoedigde ontvangst der Werken en Bijdragen verzekerd, maar met het oog op de klachten der Indische leden over late ontvangst schijnt het niet ongepast Commissarissen in overweging te geven om voor de verzending van Batavia naar de verschillende woonplaatsen der leden gebruik te maken van de post, daar eene verzending on- der kruisband van Batavia wel het zekerste en gemakkelijkste middel zal zijn om den leden buiten Batavia woonachtig het tijdschrift in handen te doen komen. De vergadering vereenigt zich vervolgens met het voorstel van Commissarissen ter benoeming van de heeren Pannekoek, Herderschee, Oosting en de J.outer tot leden van het In- stituut. 40, Van den heer J. H. F. Sollewijn Gelpke, Oost-Indisch ambtenaar met verlof, te Leiden, waarbij hij het Instituut ter uitgave aanbiedt twee beschrijvingen der rijstkultuur, een over den rijstbouw in Italié, de andere over dien op Java. De Voorzitter meent dat ten aanzien van dit verzoek allereerst de vraag dient behandeld te worden, of de aard van het onder- werp valt binnen den kring der werkzaamheden van het Instituut. Die vraag wordt zonder beraadslaging algemeen toestemmend beantwoord. Ten einde verder omtrent het verzoek, om de uitgave van het werk vanwege het Instituut te doen plaats hebben, een besluit te kunnen nemen, wordt, op voorstel van den Voorzitter, besioten het werk in handen te stellen eener Commissie met verzoek om het Bestuur daaromtrent van advies te dienen. Tot leden dier Commissie worden benoemd de heeren ‘sJdacob en Wijnmalen. De Secretaris doet voorlezing van het door hem bewerkte verslag omtrent den staat en de werkzaamheden van het Instituut in 1873, dat namens het Bestuur op de aanstaande algemeene vergadering moet worden uitgebracht. Omtrent dit concept-verslag mer 155STE BESTUURSVERGADERING. xv worden eenige opmerkingen in het midden gebracht, in welken zin de Secretaris zich bereid verklaart het te wijzigen. De Commissie, in de vorige vergadering benoemd, tot onder- zoek der rekening van den Penningmeester — welke Commissie bestaat uit de heeren Robidé van der Aaen ’s Jacob — brengt, bij monde van eerstgenoemde, verslag uit, en verklaart dat zij de rekening onderzocht, met de justificatotre bescheiden verge- leken en volkomen accoord heeft bevonden. Die rekening zal dientengevolge aan de goedkeuring der aanstaande algemeene vergadering onderworpen worden. De Secretaris zegt, dat hij den heer Couvée heeft bekend ge- maakt met de voorwaarden, waarop het. Bestuur bereid is de huur der localen tegen den verhoogden huurprijs weder voor drie jaren aan te gaan. De heer Couvée heeft thans tegenover die voor- waarden eene andere gesteld, dat hem namelijk viermalen in het jaar, telkens gedurende drie dagen, de beschikking worde gegeven over de localen ten behoeve zijner zaak. Het Bestuur van het Indisch Genootschap, dat dezer dagen vergaderd is geweest, heeft bereids van dien eisch kennis genomen en verklaard, dat daaraan niet moge worden voldaan. Al de leden van het Instituutsbestuur verklaren zich evenzeer tegen eene inwil- liging van dien eisch, zoodat besloten wordt den heer Couvée te kennen te geven , dat het Bestuur bereid is tegen den verhoogden huurprijs de haur voor drie jaren te verlengen op de voorwaar- den, door het Bestuur van het Instituut gesteld, zonder dat daartegenover nieuwe voorwaarden van de zijde van den heer Couvée worden gesteld. Mocht deze daarin miet willen toestemmen, dan zou de huur met 1° Mei a. s. als geëindigd zijn te beschouwen, in welk geval de Secretaris wordt uitgenoodigd, in overleg met het Bestuur van het Indisch Genootschap, eene andere localiteit te zoeken. Niets meer hierna aan de orde zijnde, wordt de vergadering gesloten. | 15ste BESTUURSVERGADERING, GEHOUDEN 17 Maart 1874. Tegenwoordig de heeren: Bleeker (Voorzitter), Wijn- malen (Secretaris), van der Gon Netscher (Penning- meester), Robidé van der Aa, Blommendal, Kern, Niemann en Schlegel. Afwezig de heeren ‘s Jacob, Mil- lard, Meinsma en Sloet van de Beele, de beide laatste met kennisgeving. De notulen van het verhandelde in de vorige vergadering worden gelezen en goedgekeurd. De Voorzitter bericht de ontvangst van de volgende boek- werken : Van het Departement van Koloniën: Jaarboek van het mijnwezen in Ned. O. I. 2e jaarg. 2e dl. Beschrijving van Atjeh met kaart van de kust van Atjeh en schetskaart van het Rijk Atjeh. Van het Kon. Instituut van Ingenieurs: Tijdschrift, 1873—1874. 2e afl. Van de Société de géographie, te Parijs: Bulletin. Jan. en Febr. 1874. Van de Société entomologique de France: Bulletin des séances, no. 21—22. Van de K. Gesellschaft der Wissenschaften und der Georg- Augusts- Universität : Nachrichten. 1873. Van de Kais. Academie der Wissenschaften, te Weenen : Sitzungsberichten der math-naturwissenschaftl, classe. 1874 no. 4—6. Van de K. Preussische Academie der Wissenschaften, te Berlijn : Monatsbericht. Dec. 1878. Van professor Weber, afzonderlijke afdrukken van stukken voor- komende in de Monatsberichten der Acad. v. wissensch. te Berlijn. Van den heer Guido Cora: Cosmos. VL L5BSTE BESTUURSVERGADERING. XVII Van prof. A. de Gubernatis: La Rivista Europea. afl. Maart 1874. Van den heer Markham: Ocean Highways. afl. Maart 1874. In de eerste plaats wordt overgegaan tot het opmaken der drietallen, die op de aanstaande algemeene vergadering zuilen worden aangeboden bij de verkiezing van drie bestuursleden, ter vervanging van de heeren Blommendal, Millard en Niemaun, aan wie dit jaar de beurt van aftreding is. De vergadering be- paalt dat het drietal, ter vervanging van den heer Blommendal, zal bestaan uit de heeren: J. M. Obreen, professor J. Hoffmann en Dr. A. W. J. Juynboll; het drietal, ter vervanging van den heer Millard, uit de heeren : Jhr. mr, W. T. Gevers Deynoot, Jhr. mr. J. K. W. Quarles van Ufford en mr. D. J. Baron Mackay; het drietal, ter vervanging van den heer Niemann, uit de heeren P.J. Bachiene, A. P. Godon en dr. F. A.C. Dumontier. De Voorzitter bericht de ontvangst van de volgende brieven : le, Van de Directie der stoomvaartmaatschappij » Nederland ” te Amsterdam, waarbij die maatschappij zich bereid verklaart de vracht van door het Instituut naar Java te verzenden kistjes laag te stellen. Onder anderen zal voor een kistje van 98 d. M;, zooals thans gereed is, niet meer berekend worden dan 45 M? gewoon koopmansgoed = / 2.50 , benevens de vracht van den Haag naar Amsterdam. De vergadering is eenstemmig van gevoelen dat, nu de kosten van verzending betrekkelijk slechts gering zijn, het in het belang van de Indische leden, ten einde hen spoediger in het bezit der * Werken en Bijdragen te stellen, wenschelijk is de verzending voortaau door genoemde maatschappij te doen plaats hebben. Daar het tot nu toe met de gewoonte was de voor Batavia besteinde kistjes te assureeren, wordt besloten die gewoonte te blijven volgen, teuzij door de vergadering ten aanzien eener expeditie in tegenovergestelden zin mocht worden beslist. Voor elke expeditie zal dus vooraf door het. Bestuur worden bepaald of het te verzenden kistje al dan niet zal worden geassureerd. 20, Van den: Nederlandschen Consul te Calcutta, ten geleide 3e Volgr. 1X. u XVIII LOGSTE BESTUURSVERGADERING. van een schrijven namens den Luitenant-Goeverneur van Bengalen , waarbij ter voldoening aan de uitnoodiging van het Instituut wordt toegezonden cen exemplaar van Dalton’s werk ~ Descriptive Ethnologie of Bengal.» Daarbij zijn bovendien gevoegd een exemplaar van het werk: ~Ethnology of India” door den heer George Campbell en drie exemplaren van „Specimens of foure of the languages spoken in India.» In dat schrijven wordt verklaard dat de Tuuitenant-Goeverneur zich voorstelt het Instituut een exemplaar toe te zenden van werken op ethonologisch gebied, ‚Waarvan de uitgave op zijn last plaats: vindt. Een later schrijven van denzelfden Consul bericht de afzending yan het kistje per stoomschip Cathay van Calcutta naar Sout- hampton en geeft het adres op waar de kasten van verzending, tot een bedrag van 15 Shillings, kunnen worden voldaan. In overleg met den heer Nijhoff heeft de Secretaris zich be- yeids gewend tot de firma Smith en Co., te Rotterdam, met verzoek voor de overzending van evengenoemde werken van Southampton naar den Haag en voor de voldoening der kosten aan het opgegeven adres te Tsonden te willen zorg dragen. Deze firma heeft zich daartoe bereid verklaard, zoodat het kistje binnen kort te verwachten is. De vergadering draagt den Secretaris op, na ontvangst van het kistje, den Luitenant-Goeverneur dank te zeggen voor de welwil- Jende en vrijgevige wijze, waarop hij aan het verzoek van het Bestuur heeft willen voldoen en tevens den Nederlandschen Consul de erkentelijkheid van het Bestuur te betuigen voor zijne ‘verleende tusschenkomst. 80. Van den heer R. van Eck, zendeling op Bali Boelèlèng , gedagteekend 10 Januari 1874, van den volgenden inhoud: „Naar aanleiding van een schrijven van den heer Niemann, neem ik de vrijheid U bij deze te berichten, dat het eerste gedeelte van de door mij beloofde Balineesche gedichten — zijnde de Bagoes Hoembara, groot 933 koepletten, tekst en vertaling met Inleiding en uitvoerige Aanteekeningen — gereed ligt en met de eerstvolgende boot naar Soerabaja zal worden gezonden. Allerlei omstandigheden waren oorzaak, dat ik eerst nu daaraan kon voldoen. ©. a. heeft de vertaling, waarop ik niet gerekend had, mij veel tijd gekost. Eene oppervlakkige inzage van den tekst met de daaraan toegevoegde Aanteekeningen, zal dat be- grijpelijk maken. Aangezien het Balineesch nog zoo weinig bekend 156STE BESTUURSVERGADERING. XIX is, heb ik om de herkenning van het oorspronkelijke gemak- kelijk te maken, zoo letterlijk mogelijk vertaald. Het recht verstand van het Balineesch zal daardoor gewonnen hebben, wat het Hollandsch misschien ‘verloor. Ik kon dit laatste te eerder doen, wijl — gelijk uit mijn schrijven aan den heer Niemann blijkt — de bedoeling was om alleen den Balineeschen tekst met de Aanteekeningen — die daarop ook zijn ingericht — te drukken. Mocht daarom het Instituut soms besluiten om ook de vertaling uit te geven, dan zou ‘t mij zeer aangenaam zijn, zoo iemand de vriendelijkheid wilde hebben om mijn handschrift over te schrijven en daarin des noods a) die veranderingen te maken die, zonder aan den inhoud te kort te doen, het onge- gebondene — om -mij zoo uit te drukken — van den Balineeschen stijl kunnen wegnemen. Ik zou ‘dit natuurlijk liefst zelf doen, naar ik vrees dat het heen en weêr zenden te veel tijd zal kosten, vooral ook wijl ik in het hier besproken geval er op gesteld zou zijn om eene laatste revisie van het gedrukte te mogeu ontvangen. nDe Balineesche tekst met aanteekeningen heb ik, gelijk U zien salt, duidelijk geschreven en nauwkeurig nagezien, zoodat die zonder verdere korrektie van mijne zijde, in Holland kunnen worden afgedrukt. Om dezelfde reden koos ik daartoe goed stevig papier. Ik krijg nu echter een pakket (+ 10 X 24 bladzijden) dat veel te groot is om met de gewone post verzonden te wor- den, zoodat ik genoodzaakt ben het naar Snernbaja te sturen, met verzoek om een en ander met het eerstvolgende stoom- schip naar Holland te expedieëren en U het cognossement over te maken. De kosten hoop ik U later op te geven. #Ken kort bericht van de guede ontvangst — desnoods door toezending van een nammer van ‘t Haagsche Dagblad — zal mij zeer aangenaam zijn. „Na veel zoekens ben ik er eindelijk in geslangd een kompleet exemplaar van de Bagoes Hoembara machtig te worden. ’t Is echter eenigszins onduidelijk en op losse bladen geschreven. Macht het Instituut dit verlangen, dan wil ik gaarne een afschrift op gelooide bladen daarvan laten maken. Meer dan f 20 zal dit „iet kosten. „De andere door mij beloofde gedichten zijn de helft en meer kleiner dan dit. Zoodra de tijd mij zulks toelaat en ik weet dat het Instituut ook na kennismaking met de Bagoes Hoem- bara bij sijn besluit blijft, om ook de uitgave daarvan op zich XX ___ _156STF BESTUURSVERGADERING. te nemen, hoop ik met de Pan Bongkling een aanvang te maken. Van dit gedicht is een kort uittreksel te vinden in eene kleine Handleiding bij de beoefening van het Balineesch, die, naar ik vertrouw, in deze of de volgende maand bij Kemink en Zoon het licht zal zien. „In de Aanteekeningen, behoorende bij de Bagoes Hoembara is hier en daar verwezen naar de Mégantaka, een Balineesch- Javaansch gedicht, waarvan het Bat. Genootschap v. K. en Wetenschappen de uitgave op zich genomen heeft en waarvan reeds het zevende vel is afgedrukt. „In den Balineeschen tekst zijn enkele woorden onderstreept, die ik verzoek dat met gewone kursief-letters mogen worden ge- drukt, terwijl andere, die dubbel onderstreept zijn, met eene dikkere letter volstaan kunnen. „Voor overige bizonderheden verwijs ik naar de Inleiding. nHopende dat het Instituut met mijnen leekenarbeid tevreden zal zijn, heb ik de eer,” enz. _ De vergadering besluit de ontvangst van het handschrift af te wachten, alvorens omtrent den inhoud van dit schrijven en de uitgave van het verzonden handschrift een besluit te nemen. De Secretaris zegt, dat hij den heer Couvée bekend heeft ge- maakt met het besluit der vorige vergadering en dat de heer Couvée de voorwaarde om hem viermalen in het jaar, telkens gedurende drie dagen, beschikking over de localen te geven, heeft teruggenomen. De heer Couvée gaf evenwel in overweging | de huur slechts voor één jaar te vernieuwen, op de voorwaarde van verhoogden huurprijs tegenover bevoegdheid voor het [nsti- tuut of Indisch Genootschap tot beschikking over het portaal tot het plaatsen van boekenkasten. De vergadering machtigt hierop den Secretaris een contract met den heer Couvée in bedoelden zin aan te gaan. Tot leden van het Instituut worden voorgesteld en benoemd de heeren: J. H. F. Sollewijn Gelpke, te Leiden, en dr. H. Smeding, te Haarlem. De heeren Rodidé van der Aa en Blommendal bieden het Bestuur ter opneming in de Bijdragen aan een opstel van den heer Leupe over de tochten der Nederlanders naar Nieuw-Guinea ]568T© BESTUURSVERGADERING. XXI m de 17e en 18e eeuw. Daar beide heeren van den inhoud reeds hebben kennis genomen en tot opneming in de Bijdragen adviseeren, acht de Voorzitter een nader onderzoek door eene Commissie overbodig. De Vergadering besluit, overeenkomstig het voorstel van den Voorzitter, tot opneming van dit opstel in de Bijdragen en stelt het voor dit doel den Secretaris in handen. De Voorzitter betuigt de heeren Blommendal en Niemann, ter vergadering tegenwoordig, maar aan wie thans als Bestuurs- leden de beurt van aftreding is, den dank van het Instituut voor hetgeen zij ten behoeve der instelling hebben gedaan. Niets meer hierna aan de orde zijnde wordt de vergadering gesloten. 157sre BESTUURSVERGADERING, GEHOUDEN 9 Aprit 1874. Tegenwoordig de heeren Wijnmalen (Secretaris), van der Gon Netscher (Penningmeester), Robidé van der Aa, Bachiene, Gevers Deynoot, ’s Jacob, Kern en Obreen. Afwezig de heeren Bleeker, Meinsma, Sloet van de Beele en Schlegel; de eerste ten gevolge eener buiten- landsche reis, de tweede tengevolge van ongesteldheid. Tengevolge der afwezigheid van Voorzitter en Onder-Voorziter bekleedt de heer Obreen , als oudste in jaren, het Voorzitterschap. De notulen van het verhandelde in de vorige vergadering worden gelezen en goedgekeurd, waarna worden gelezen de notulen van het verhandelde in de algemeene vergadering van 17 Maart jl, die insgelijks, hoewel voorloopig, worden goede gekeurd en in de Bijdragen zullen worden afgedrukt. De Voorzitter doet mededeeling van de missives der heeren Bachiene, Gevers Deynoot en Obreen, waarbij zij verklaren het lidmaatschap van het Bestuur, hun door de algemeene vergade- XXII 157STE BESTUURSVERGADERING. ring opgedragen, te aanvaarden, De eerste evenwel onder ver- klaring, dat hij vaor die betrekking zou bedankt hebben, ware het, niet dat eene nieuwe algemeene vergadering noodig zou ge- worden zijn om in de vacature te voorzien. Om dit te besparen geeft hij te kennen het lidmaatschap vooreerst te aanvaarden, zij het, dan ook tot de algemeene vergadering van 1875, doch met dien verstande dat, wordt er vroeger eene algemeene ver- gadering gehouden, alsdan zijne vervanging bij die eerstvolgeude bijeenkomst plaats hebbe. De Voorzitter doet vervolgens bericht van de ontvangst van I. de volgende boekwerken: Van het Departement van Koloniën : J. C. Hooijkaas, Repertorium op de Koloniale litteratuur. le stuk. Van de Maatschappij der Nederlandsche Letterkunde, te Leiden: Handelingen ‘en Mededeelingen, 1878. Levensberichten, 1873. Van de Nederlandsche Maatschappij ter bevordering van nijverheid : Tijdschrift. 3e reeks, deel XV, 2e stuk. „Van de Academie der Wissenschaften, te Berlijn : Monatsbericht. Januari 1874. Van het Bestuur van het Museum für Völkerkunde, te Leipzig: Erster Bericht des Museums. Van Prof. A. de Gubernatis: Jaa Rivista Europea. April 1874, IL, de volgende missives: a. Van de heeren Smeding en Sollewijn Gelpke, nieuw be- noemde leden van het Instituut, waarbij zij verklaren die be- noeming aan te nemen, Voor kenmisgeving aangenomen. b. Van den heer Leupe, verzoekende met de uitgave van zijn opstel over de reizen der Nederlanders naar Nieuw-Guinea in de 17e en 18° eeuw nog eenigen tijd te wachten, omdat aan het opstel, zooals het in de vorige vergadering ter tafel werd gebracht, nog een gedeelte ontbreekt. Het gevraagde uitstel wordt door de vergadering verleend. c. Van den heer Meinsma, waarbij hij in de eerste plaats in overweging geeft de voor het Goevernement bestemde exeinplaren 151STE BESTUURSVERGADERING. XXII sijner Babad te voorzien van. een Javaanschen , de overigen , be- stemd voor verspreiding onder de leden en voor den handel, van een Hollandschen titel, terwijl hij voorts uitstel verzoekt voor de bewerking der toegezegde Aanteekeningen , daar hij door zijne langdurige ziekte in zijne werkzaamheden zeer is belemmerd. Ten aanzien van het eerste punt deelt de Secretaris mede, dat hij reeds last heeft gegeven om een Javaanschen titel: te plaatsen voor de exemplaren ter verspreiding in Indië be- stemd. Hij heeft daarvoor niet afgewacht eene beslissing vai het Bestuur, omdat eene spoedige afdoening wenschelijk wab, ° en het ook niet te verwachten was dat het Bestuur het gedane verzoek niet zou bewilligen. De titel is thans in overleg met den heer Meinsma gereed gemaakt. Wat het tweede punt, het gevraagde uitstel, betreft, geeft de Secretaris aan het Bestuur in overweging dit te verleenen , maar stelt hij tevens voor te besluiten om den thans gereed zijnden tekst van de Babad ook aan de leden toe te zenden, aan wie dan later afzonderlijk de Aanteekeningen kunnen wordeit uitgereikt. Terwijl de vergadering de handeling van den Secretaris met betrekking tot ’t eerste punt goedkeurt, besluit zij omtrent ’t andere overeenkomstig zijn voorstel. De Commissie, bestaande uit de heeren Wijnmalen en ’s Jaeob, belast met het uitbrengen van een rapport omtrent de ter uit- gave aangeboden geschriften van den heer J. H. F. Sollewijn Gelpke, over de rijstkultuur in Italië en op Java, kwijt zich bij monde van eerstgenoemde van die taak door de volgende mededeelingen. Dat het onderwerp, in de beide geschriften van den heer J. H. F. Sollewijn Gelpke behandeld, — de rijstkultuur op Java -— behoort tot de vakken van wetenschap, waarvan de bevor- dering de roeping is van het Instituut, zal, naar de meening der Commissie, wel door niemand in twijfel worden getrokken. Zal het derhalve door de uitgave van een werk, daarover handelend, niet. treden buiten zijne attributen en op een gebied geraken, dat het veilig aan andere instellingen of genootschappen kan overlaten: de eenige vraag, die het vervolgens te heant- woorden heeft, is, of het geschrift, waarvan de uitgave wordt verzocht, van dien aard is, dat onzerzijds daartoe met reden kan worden besloten. - XXIV 157STE BESTUUBSVERGADERING. . Als Controleur op Java heeft de heer Sollewijn Gelpke zich inzonderheid toegelegd op alles wat met de rijstkultuur in ver- band staat; gedurende zijn verblijf alhier heeft hij al zijn tijd besteed om die zaak wetenschappelijk te behandelen, terwijl hem, om hem in zijne studiën en onderzoekingen te schragen, vanwege het Ministerie van Koloniën gelegenheid werd gegeven om eene reis naar Italië te doen, ten einde aldaar zich onledig te houden met het onderzoek naar de rijstkultuur in dat land, en daaromtrent den Minister, tegelijk met de vruchten van zijn - arbeid op Java, rapport uit te brengen. Van die taak heeft hij zich gekweten door der regeering een tweetal stukken aan te bieden, waarvan het eerste de resultaten bevat van zijn onder- zoek naar de rijstkultuur in Frankrijk en in Italië, terwijl, vals een gevolg» daarvan, in het tweede opstel eene beschrijving en beschouwing van dien tak van kultuur op Java geleverd wordt, SO In dit laatste wordt door den schrijver, bij wijze van inlei- ding, een uitvoerig overzicht gegeven van de legenden, welke over rijst en rijstbouw bij den inlander in omloop zijn en door hem in hooge eere worden gehouden, waarbij tevens enkele mededeelingen over de tijdsbepaling worden gevoegd, welke, evenals de daaraan voorafgaande beschouwingen, ons eenig denk- beeld kunnen geven van het op Java heerschend bijgeloof. Hierna wordt de aanleg van sawah’s besproken; een vijftal vol- gende hoofdstukken handelen over de zaadbeddingen, de bewer- king der sawah's, de beplanting met rijst, de ziekten en plagen van het padigewas, in aansluiting van K. }, Holle's Bijdragen daaromtrent in het Tijdschrift van Nijverheid v. N. Indië en eindelijk over den oogst zelven. In al deze verschillende afdee- lingen komen vele wetenswaardige bijzonderheden voor, terwijl de schrijver tot zeer verrassende resultaten komt, in hoofdzaak dit, dat de rijstkultuur op Java in ellendigen toestand verkeert door de ongeloofelijke krachtsverspilling en door het aan waanzin grenzend bijgeloof, waarmeé zij wordt gedreven. Zeker niet de minst belangrijke is de slotafdeeling, waarin de kosten en pro- ductie worden opgegeven. Onder meer vindt men hier een residentie's gewijze overzicht der rijstproductie gedurende 10 jaren, van. 1862—1871, nevens eene graphische voorstelling van het verlies en de winst, die de rijstkultuur in dat tijkvak in elke residentie van Java gaf. Meende de schrijver op grond van de door hein medegedeelde | J57STE BESTUCURSVERGADERING. XXV festen voldoende de noodzakelijkheid eener spoedige verbetering van de rijstkultuur bewezen te hebben, hij blijft voorts niet ia gebreke de middelen ter verbetering aan te geven. Na vooraf eene vergelijking gegeven te hebben van den Javaanschen rijstbouw met dien van andere landen, vooral met dien van Italië, stelt hij op den voorgrond, dat hem eene omkeering in ééns onmogelijk en onraadzaam voorkomt. De veranderingen, welke hij aaubevolen zou willen hebben, splitsen zich in drie kategoriën : a. die, waarvan de invoering verbeteringen zijn en waartegen geene te eerbiedigen vooroordeelen van het volk zich verzetten. Daartoe rekent schrijver die, welke zullen leiden tot het gebruik van goed zaad, zijne ontkieming en eersten groei en tot het zorgvuldig wieden; b. die, waarvan de invoe- ring even onwedersprekelijk eene verbetering wezen moet, maar waartoe men slechts mag overgaan na de opheffing van meer of min overkomelijke beletsels door de toestanden van land volk. Daartoe behooren de veranderingen in de werktuigen voor den landbouw, de betere bespanning van ploeg en egge, het droog bewerken, de mindere bewaking, de kleingeestige zorg voor de dijken, en c. die, waarvan de invoering moet af- hankelijk zijn van de uitkomsten, welke proefnemingen zullen opleveren. Daartoe ressorteren die door wisselbouw, braaklig- ging, bemesting, grondvermenging , gebruik van water in ziekte, groote plantwijdte, enz. Neveus dit een en ander verdient reglementatie der rijstkultuur vooral aanbeveling, iets, waartoe men reeds in 1843 op Sumatra overging en dat uitstekend gewerkt heeft. De zorg over de rijst- kaltuur moet z. i. worden onttrokken aan de bemoeienissen der met werkzaamheden overkropte ambtenaren bij het binnenlandsch bestunr en worden toevertrouwd aan een corps van speciale ambtenaren. De schrijver heeft, gelijk reeds gezegd is, andere dan Javaansche toestanden onderzocht, voornamelijk die in Italië. In een even lijvig stuk als t eerste opstel heeft hij daarvan eene beschrijving gegeven. Eene’ nauwkeurige bibliographie over het onderwerp gaat vooraf, waarna achterteenvolgens beschou- + Wingen worden geleverd over de afkomst en invoering der rijst, de uitgestrektheid der rijstvelden, de gronden, het water, het klimaat, den wisselbouw, de bemesting, den aanleg van zijstvelden, de bezaaiing , het zaad, de verschillende soorten van met, de ontkieming en groei, de wieding, den verderen groei, XXVI 157STE BESTUURSVERGADERANG. de ziekten, den hagel, vorst en wind, de rijping en oogst, de productie en kosten, de wetten op de rijstkultuur, de bereiding der rijst en haar waarde. Ter vergelijking met Javaansche toe- standen wordt in eene uitvoerige inleiding eene schets gegeven van het landbezit in Italië en van de verhouding tusschen eigenaars en bearbeiders van den grond, terwijl bij de ontwik- keling der bovengenoemde punten bepaaldelijk ‘t geen voor Java nuttig zoude wezen, voor oogen werd gehouden. 