Bijdragen tot de taal-, land- en volkenkunde
Overenkomstig de in de vorige vergadering gedanken opdracht aan den Voorzitter, Secretaris en Penningmeister, heeft deze Commissie zich onverwijld bezig gehouden met de voorbereiding van den herdruk van de in 1878 door den heer Palmer van den Broek bezorgde uitgave van de „Javaansche vertellingen”. Namens haar van hare verrichtungen verslag uitbrengende, deelt de Secretaris mede, dat aller-eiserst in overleg werd getreden met den Minister van Koloniën, ten einde de verlangde oplaag van 2000 exemplaren liever te stellen op 4000, waardoor tevens eene belangrijker reductie in den prijs van levering kon worden aangeboden. Gelijktijdig werd voorts van verschillende boekdrukkers-firma’s zoowel hier ter stede als elders opgave gevraagd van de kosten van meergemeld werk, met inbegrip van tiel, omslag, papier en innaaien, en van den termijn van levering, terwijl eveneens onderhandelingen werden aangeknoopt met een deskundige, die de noodige zorg aan den herdruk zou kunnen wijden. Het resultaat van een en ander is geweest, dat le. een schrijven is Onvangen van den Referendaris, Chef van der Bureau „Aanschaffing en uitzending van Gouvernementsgoederen”, 2 Juli 18. Bureau F., no. 2146, waarj wordt medegedekt, dat de Minister van Koloniën de in onze missive van 24 Juni 1889, no. 418 gedane voorstellen gaarne aanneemt, ten gevolge waarvan een contract in duplo werd opgemaakt en door beide partijen onderteekend, terwijl een gezegeld en geregistreerd exemplar ons werd uitgereikt ; 20, dat, terwijl overeenkomstig bedoeld contract, waarvan door den Secretaris voorlezing wordt gedaan, vierduizend exemplaren in de maand Januari 1890 aan het Departement van Koloniën behoore geleverd te worden, besloten is die oplaag te vermeerderen met vijfhonderd exemplaren, welke voor den handel zullen worden bestemd ; 80, dat de levering dier geheele oplaag is gegund geworden aan den heer P. W. M. Trap, boek- en steendrukker, te Leiden, zijnde de minste inschrijver, met wien vervolgens een contract is gemaakt, waarvan de inhoud aan de vergadering wordt medegedekt. XVI S05DE BESTUURS VERGADER INC. 40, dat onze medebestuurder, de heer Van der Pant, overreenkomstig onzen wensch, zich bereid heeft verklaard de bewerking van en het toezicht over den herdruk op zich te nemen; en, eindelijk, 5o. dat, na de noodige herziening van den tekst, aanstonds een begin is gemaakt met den druk, waarvan der vergadering een exemplar wordt voorgelegd. Onder dankbetuiging aan de Commissie voor hetgeen door haar verricht is, worden hare mededeelingen voor kennisgeving aange- nomen. Ten vervolge op zijne mededeeling van 9 April ll. no. 3347, en meer bijzonder in verband met zijn schrijven van 16 Februari d. t. v. no. 1577, is van den Minister van Buitenlandsche Zaken een schrijven van 27 Juni jl. le afd. no. 5947, ontvangen, waarbij een afschrift wordt toegezonden eener door Zr Ms Gezant te Londen medegedeelde missive van den Consul-General der Neder- landen te Penang van 16 Mei jl., ten geleide strekkende van het mede bijgevoegde rapport omtrent de vroegere vestigingen van Neder- landen in Parak. Om bericht en rass in handen gesteld van het Bestuurslid Böl. Met referte aan zijn schrijven van den 49 Juni 11., Litt. A’, No 9, zijn van den Minister van Kolonien twee missives ontvangen waarvan de eerste, dd. 29 Juni d. t. v. Litt. Af, No. 12, ten geleide strekt van een afschrift van een schrijven van den Inspecteur van het Onderwijs in Suriname, op 23 Mei jl. no. 124, en een missive van den Procureur-Generaal in die Kolonie, op 24 December 1888, no. 2129, waaruit blijkt, dat het weinige, wat in Suriname zou kunnen worden gedaan ter verkrijging van gegevens voor de samenstelling van een Tuapidarium van Nederlandsch West-Indies de daaraan verbonden belangrijke kosten niet zou rechtvaardigen. Bij de tweede missive des Ministers, dd. 26 Juli jl. Litt. A’, no. 24, wordt alsnog een afschrift toegezonden van een door tusschen- komst van den Gouverneur van Suriname ontvangen missive van den Districts-commissaris van Beneden Cottica, dd. 31 Mei jl. no. 327/172, ten geleide strekkende van een drietal teekeningen ten behoeve van de samenstelling van meergemeld J.apidarium. De aangeboden stukken worden om bericht en raad in handen gesteld van het Bestuurslid Bool. 305DE BESTUURSVERADERING. x Met verwijzing naar zijn schrijven van 25 September 18 Litt. A!, no. 21, is van den Minister van Koloniën, dd. 27 J jl. Litt. At no. 14, eene missive ontvangen, waarbij afschrift we toegezonden van een door den Resident van Riouw en Onderhoot heden onder de officiëele stukken van den onlangs te Ren; (Indragiri) vermoorden Controleur A. F. P. Graafland aangetrof opstel over de verbreiding van het matriarchaat in het landsct Indragiri. Om bericht en raad in handen gesteld van het Bestuurslid Wilke Onder herinnering aan het voorgenomen geologisch en ethnographis onderzoek van de eilanden der Banda-zee worden ter tafel gebrac twee brieven, waarvan de eerste, van de Directie van het Bataviaas Genootschap van Kunsten en Wetenschappen, dd. 11 Juni 188! no. 186, aldus luidt: nMet referte aan Uwe missive dd. 27 Maart jl. no. 400 hebbe wij de eer Uw Instituut mede te deelen, dat wij het daarbij on schreven voornemen met warmte toejuichen en daarom in een da den Directeur van Onderwijs, Beredienst en Nijverheid ingewonne advies het tot volvoering daarvan aan de Regeering gedaan verzoe gunstig ondersteund hebben. Het is ons aangenaam hierbij te kunne: voegen, dat wij, voor zoover dit binnen ons bereik ligt, te zijne tijd gaarne alles in het werk zullen stellen om het welslagen de voorgenomen onderzoekingen te helpen bevorderen. Het Bestuur van het Batav. Genootschap van kunsten en wetenschappen, w. g. VAN DE Bere, President. ABENDANON, Secretaris. Het tweede schrijven, ons door de Directie van de Kon. Natuur kundige Vereeniging in Nederl. Indié, dd. 27 Juni 1889, no. 6: tegezonden, is van den volgenden inhoud: „De ontvangst erkennende van Uwe missive n°. 401 do. 27 Maar 1889, bijlage een geologisch en ethnographisch onder zukanzen van de eilanden der Banda-zee, waarbij verder de ondersteunin; onzer Vereeniging bij de Hooge Indische Regeering wordt gevraagd hebben wij, namens het Bestuur der Koninklijke Natuurkundig Vereeniging de eer te antwoorden: indat het schrijven van Uw Bestuur te dezer zake aan Z. E. de: Minister van Koloniën aan ons Bestuur ten fine van consideratie ci advies is toegezonden, en dat daaromtrent door ons het volgende is geadviseerd: „dat alhoewel het te betreuren valt, dat het Bestuur van het „Koninklijk Inst Utuut voor de taal-, land- en volkenkunde zich met nzijn plannen niet heeft gewend tot de Commissie ter bevordering nwn wetenschappelijk onderzook in Ned. Indië, en aldus zijn samen- „werking ontzegt aan plannen, van wier doorvoering wij ons groote „voordeelen beloofden, de reputatie op wetenschappelijk gebied der wait te zenden geleerden zulk een deugdelijken waarborg oplevert voor whet verkrijgen van gewichtige resultaten bij het voorgestelde onder- voor, dat wij niet aarzelen het verkrijgen van het Instituut krachtig rte ondersteunen, overtuigd als wij zijn dat, in dit geval, de vkrachtige hulp der Regeering inderdaad in het belang der weten- „schap zal zijn. Namens het Bestuur der Kon. Nat. Vereeniging in Ned. Indië W. g. VAN DER  Voorzitter wordt besloten erstgenoemde verhandeling om bericht en raad in ‘handen te stellen van den heer Schlegel, de tweede in die van den heer Kielstra. Naar aanleiding van een door hem van het medelid Dr. W. F. van Vliet dd. 26 Sept. jl. ontvangen schrijven, vestigt de Secretaris de aandacht der vergadering op diens voornemen om een oene omvangrijke uitgave te bezorgen over de physische geographie van Ned. Indië, welke twee deelen zal omvatten, elk bestaande uit afdeelingen, die afzonderlijk verschijnen en verkrijgbaar kunnen worden gesteld : een arbeid, waarvan éene afdeeling reeds voor de pers gereed is en waarvan aan de hoogleraren Niemann en Wilken bereids inzage is verstrekt. Daar echter uit den aard der zaak voor deze uitgave geen groot debiet kan worden verwacht, hebben heeren uitgevers bezwaar gemaakt haar zonder subeidie te ondernemen: waarom de Secretaris, in overleg met en op verzoek van den Schrijver, aan de vergadering de vraag onderwerpt, of het ook op den weg van het Instituut zou kunnen liggen die uitgave, die over eenige jaren zou loopen, te bevorderen door de toekenning van eenige jaarlijksche subsidie van f 200. - Na breedvoerige gedachtenwisseling zoowel over den arbeid zelven, als over de financieële gevolgen eener ondersteuning daarvan door het Instituut, wordt, overeenkomstig het voorstel van den Voorzitter, besloten, den heer van Vliet mede te deelen: dat, na de ontvangen inlichtingen, zijn Werk — afgescheiden nog van de omstandigheid dat het op verre na niet voltooid is, waardoor het zeer moeielijk is, daarover een juist oordeel uit te spreken en het naar eisch te — waardeeren, — niet van dien aard is, dat het Instituut zich gerechtig kan achten de uitgave er van te verzekeren door daaraan eenige subsidie te verleenen, welke gedurende eenige jaren zou moeten worden uitgekeerd en een niet onaanzielijk bedrag vertegenwoordigt; te eer moet het Instituut zich daarvan onthouden, waar de financielle toestand eer beperking dan uitbreiding zijner wetenschappelijke werkzaamheidl vordert. Door den Penningmeister wordt overgelegd de rekening en verantworten van den uitgever M. Nijhoft betreffende den verkocht van het Instituut. In overleg met den Secretaris is de rekening onderzocht en accoord bevonden; na aftrek der explotatie-kosten kan over het jaar 1888 als saldo worden geboekt eene som van f 1837.23. De Voorzitter dankt den Penningmeister voor zijne mededeelingen. Kk xr 306 DE BESTUURSVERGADERING. Namens Dr. Goldzücher doet de Voorzitter het verzeichneten dat hem als nog worden de verkocht in 1889 der Instituts-uitgaven, bezahlt ihre van dr. Snouck’s Mekka en de Atjehsche taalwerken. Namens Dr. Goldzücher doet de Voorzitter het verzeichneten dat hem als nog worden de verkocht in 1889. Ernst Kuhn, te München, en tot gewonid de heer H. J. B. van der Houven van Cordt, benoemd ambtenaar voor den burgerlijken dienst in N-I. Niets meer hierna aan de orde zijnde, wordt de vergadering door den Voorzitter gesloten. 30608 BESTUURSVERGADERING GEHOUDEN 26 OCTOBER 1889. Tegenwoordig de hh. Kern (Voorzitter), J. H. de Groot (Penningmeester), Kielstra (Onder-voorzitter), Bool, Van der Lith, Martin, Van der Pant, Schlegel, Wilken, Niemann en Wijnmalen (Secretaris). De notulen van het verhandelde in de vorige vergadering worden gelezen en goedgekeard. Nach aanleiding van den in de notulen opgenomen brief van het Bestuur der Kon. Natuurkundige Vereeniging in Ned. Indië en het daarin medegedeelde over het niet raadplegen der Commissie ter be- vordering van wetenschappelijke onderzoekingen in Indië, maakt het bestuurslid Martin eenige opmerkingen en stelt hij voor het Bestuur S06DE BESTUURSVERGADERING. xx: der Nat. Vereeniging nader in te lichten omtrent de bedoelingen het Instituut. | Dienovereenkomstig wordt besloten, met opdracht aan den Secretar: om, in overleg met prof. Martin, een antwoord aan meergem Bestuur te doen toekomen. De Secretaris doet hierna opgave van de sedert de vorige v gadering ingekomen boekwerken, onder mededeeling dat ontvang is een schrijven van den Minister van Binnenlandsche Zaken v 5 October jl. No. 2309, afd. K. W., ten geleide van een exemples van het eerste deel van den Catalogus van de verzameling vlugschrift in de Koninklijke Bibliotheek. Onder dankzegging aan de inzenders, wordt besloten de boekwerk te plaatsen in de bibliotheek. Verder zijn ingekomen: Lo. een missive van den Secretarien van Zijne Majesteit den Konir van Zweden, houdende dankbetuiging voor de boekwerken, welke vai wege het Instituut aan Zijne Majesteit werden aangeboden als Bischofernen en Herevoorzitter van het VIIIe internationaal Orient: listen-congress te Stockholm. 20, een missive van het Verein für Naturkunde zu Kassel, hondende dankbetuiging voor de toezending der laatstelijk uitgegeve Bijdragen, en wel 5e Volg. Deel 2, 3 en 4, afl. 1 en 2. 3°, missives van de hh. D. Aitton, G. J. Filet, W. A. Coblijn Mr. H. L. Drucker, J. G. Schott en Von Schmid: die der beiden erstgenoemden houdende kennisgeving. dat zij met *t einde van he loopende jaar hun ontslag wenschen te nemen als leden van he Instituut; die der overigen houdende mededeeling van de veranderin van woonplaats. 40. missives van Prof. Dr. Ernst Kuhn, te München, en H. J. van der Houven van Cordt, benoemd ambtenaar voor den diensten in Ned. Indië, waarbij zij meêdeelen, dat zij, de eerste de bena ming tot buitenlandsch lid, de tweede die van gewoon lid van hi Instituut aanvaarden. Al deze missives sub 1—4 worden voor kennis geworden, van het lid, dr. W. Horst, uit Sambas, is een schrijven van den 21 Sept. jl. ontvangen, waarin hij meédeelt, kort vóor den dood van den Controleur Graafland, van hebben vernomen, dat hij bezig was eene geschiedenis van Indragiri volgens Maleische handschriften samen te stellen, met ‘t voornemen ze ter uitgave te doen aanbieden aan het Instituut. Wellicht heeft zijne Weduwe, die sind paar Nederland vertrokken is, het handschrift bewaard, waar-omtrent bij haar ware te informeeren. Tevens verzoekt dr. Horst, dat hem een exemplar van dr. Snouck’s Mekka tegen den voor de Instituüled En vastgestelden prizefonden. De Secretar deelt mede, dat hin het verzeek van dr. Horst bereids aan den uitgever M. Nijhoff heeft overgebracht, terwijl hem, na eenige gedachtenwisseling, opgedragen wordt omtrent het bedelde handschrift van wijlen het medelid Graafland een onderzoek in te stellen. Door den heer Wilken wordt rapport uitgebracht omtrent de in zijnne handen gestelde bijdrage van wijlen den heer Graafland over de verbreiding van het matriarchaat in het landschap Indragiri, welke hij voorstelt in het Tijdschrift op te nemen, na daartoe vooraf de machtiging te hebben verkregen van den Minister van Koloniën, door wiens tusschenkomst het opstel werd onsvangen. Tevens zou het wenschelijk zijn, dat bij de uitgave gebruik kon worden gemaakt van het origineel, waarvan ons een afschrift werd toegezonden. De vergadering vergadet zich met het voorstel des heeren Wilken, met opdracht aan den Secretaris om van den Minister van Kolombien zowel de voor den drängt vereischte machtig als het origineel der bijdrage te verkrijgen. Der tafel wordt gebracht een schrijven van Prof. dr. M. J. de Goeje, van den 7, October 1881, waaruit blijkt, dat, nadat in 1886 bei de door het Bestuur van het instrukt in beginsel aangenomen plan, om aan Seijid Othmän, ibn Jahja een zending naar Hadhramaut op te dragen, bij gebrek aan medewerking der Indische Regeering, was mislukt, genoemde Seijid Othmän nog peinsde over de mogelijkheid om het plan te volvoeren, doch dat later zijn zoon naar Hadhamaut was vertrokken. Het aanvankelijk resultaat dezer reis was, dat van het ontvangen en door de welwillende tusschenkomst der heeren dr. Snouck Hurgronje en Brandes herwaarts toegezonden: 19. een abklatsch en eene teekening, beide van dezelfde inscriptie op easteen van eene Siqäjeh, genaamd Siqäjeh bin Ah Bade, aan den 1 der hoogte, waarop Hoed's graf zich bevindt; 20. eene teeken van eenen steen bij eenen put'ook aan den van bedelde hoogte; en 30. drie teekeningen van steenen, behoore tot den onderbouw van den Masdjid as-Sjeich Ali te Tértm, we steenen oorspronkelijk deelen van eenen schenen te zijn geweest. Othman’s zoon is nog in Hadhramaut en zal moeite doen meer großeres inscripties te vinden en er abklatschen van te maken. Vi het verworvene, hoe weinig het zij, heeft hij moeten reizen, raf! (gidsen) betalen, enz., tot een bedrag van f 150.— en scheen billijk, hem f 50.— voor zijne moeite te geven: welk bedrag h is uitgekeerd geworden door de Directie van het Bataviaasch C nootschap van kunsten en wetenschappen, als voorschot aan Instituut, in de overtuiging dat deze instelling, die vroeger beslot had eene eventueele reis van Seijid Othmân met f 1000 te zull steunen, wel bereid zou worden bevonden het genoemde bedrag restitueeren, terwijl het voorts wenschelijk zou zijn vast te stell door wie de verder te maken kosten vergoed zullen worden. Onder mededeeling van een en ander, geeft de heer de Goeje overwegging, dat het Bestuur besluiten moge: 10. de som van f 2 an het Bataviaasch Genootschap te betalen en daarvoor de thai bij hem berustende stukken in ontvangst te nemen; en 20. ee zekere som b I het Bataviaasch Genootschap beschikbaar te stelle om de verdere uitgaven van den zoon yan Seijid Othman, in 't belar der wetenschap gedaan, te vergoeden. Wat voorts de bepaling der waarde van de fragmenten beträchtigen door een der geleerden, die zich gehe an de Himjaritische epigraphiek gewijd heben, zoals Prof. D. I Müller, te Weenen, of Dr. E. Glaser, die thans te Schwabing bünchen vertoeft. Deelt laatstgenoemde mede, dat hij in Jeme van gelöwende zijde de bevestigung ontvangen heeft van Wrede mededeelingen omtrent groote Himjaritische opschriften bij de Koning graven in Hadhramaut, in een rechtstreeks aan den Secretaris va het Instituut gericht schrijven vraagt hij tevens verlof om van de thai ontvangen inscriptiën voor korten tijd kennis te mogen nemen daarvan verslag te gven. De Voorzitter licht het verzoek der heeren de Goeje en Glas nader toe, waarna de vergadering, overeenkomstig zijn voorste besluit:  het Bestuur hem die stukken voor korten tijd ten gebruike afstaat, waarna hij ze, aangeteekend, aan des hoogleeraar's adres te Leiden moet terugzenden; terwijl het, wijders, aan het Bestuur aangenaam zou zijn van‘die stukken te mogen ontvangen de transscriptie, vertaling en de noodige toelichtingen: een en ander in de Duitsche taal en in zoodanigen vorm, dat het zou kunnen opgenomen worden in de eerstvolgende aflevering der Bijdragen, terwijl hem, na die publicatie in ons tijdschrift, vrijgelaten wordt van zijn arbeid dat gebruik te maken als hij noodig oordeelt voor het door hem zelven over hetzelfde onderwerp uit te geven werk. De Secretarier brengt ter tafel: Lo, een schrijven van het buitenlandsch lid, Graaf Meyners d’Estry, houdende verzeich het door het Instituut uitge geven werk van Dr. Snouck Hurgronje over Mekka in het Fransch te vertalen : 20. een door tusschenkomst des heeren Nijhoff ontvangen aanvrage om een recensie-exemplaar van evengenoemd werk ten behoeve van Prof. Dr. M. J. Leramer, East Orange, N. J. U. S. of America. Na eenige gedachtenwisseling wordt besloten aan het sub 2,. be doelde verzoek te voldoen, terwijl, met betrekking tot zijne aanvrage, adn ‘den heer’ Meyners d’Estry zal worden medegedeeld, dat men, alvorens eene definitieve beslissing daaromtrent te nemen, gaarne I., 306 DE BESTUURSVERGADERING. XXXVII zou wenschen ingelicht te worden omtrent zijne plannen ten opzichte van de bij het werk des heeren Snouck gevoegde kaarten en platen. De Voorzitter deelt mede, dat hij, door tusschenkomst van den Secrétaris, ontvangen I. Heft het door den heer J. L, van der Toorn samengesteld Minangkabausch Woordenboek, met het begin wasen wärgen wärgen het inzuge het kunnen nemen. Hem lacht het denkheide eener uitgave daarvan vanwege het Instituut wie toe, doch, alvorens daaromt eenig besluit te nemen, stelt hij voor het handschrift met het Bestuurslid Niemann nader te onderzoeken, om alsdan in de erstvolgende vergadering daarover rapport uit te brengen. Dienover-eenkomstig wordt besloten. Door den heer Schlegel wordt verslag uitgebracht over de in zijne handen gestelde bijdrage des heeren Young over het Chineesche loterijspel. Daar eene uitvoerige en met gravures voorziene beschrijving van hetzelfde onderwerp reeds geleverd werd door den heer C. W. Sneyd Kyunersley in het December-nummer van den jaargang 1885, no. 16, van het Journal of the Straits Branch of the Royal Asiatic Society te Singapore, komt het den Rapporteur minder wenschelijk voor , alsnog eene bijdrage daarover in het licht te geven, waarom hij voorstelt, onder verwijzing naar die publicatie, aan den heer Young het handschrift weder ter hand te stellen, waarvan de uitgave bovendien groote kosten zou veroorzaken. Dienovereenkomstig wordt besloten. Met betrekking tot eene in zijne handen gestelde bijdrage des heeren S. W. Tromp over een Dajaksch feest bericht de heer Kielstra, dat de opneming daarvan in het Tijdschrift kan worden aanbevolen, waartoe hij dan ook het voorstel doet. Na eenige gedachtenwisseling vereenigt de vergadering zich met dit voorstel. Door de heeren Kern en Niemann wordt het volgend rapport uitgebracht: „Wij ontvingen van den zendeling H. Tromp een „Versuch einer Grammatik der Sprache des Dajakischen Stammes der Olon Maänjan auf Süd-Ost Borneo,» waarbij eenige vertellingen , fabelen , sprookjes en spreekwoorden met vertaling en glossarium zijn gevoegd. De Commissie is van oordeel, dat de Grammatica, hoewel zij veel goeds bevat, al te uitvoerig is behandeld; ‘veel van hetgeen daarin voor- komt, zooals de vergelijkingen met het Maleisch, het geheele vierde XXX VII SOGDE BESTUURSVERGADERING. hoofdstuk , enz., had gerust weg kunnen blijven; eene korte en toch volledige schets der spraakkunst zou niet meer dan ongeveer een vijfde van den omvang, dien zij hier heeft, behoeven te bedragen. Het medegedeklärde over de uitspraakkunst is echter al te kort en ten deele niet recht duidelijk. Overigens zijn er op de spraakkunst nog meer anmerkingen te maken. Wat het glossarium betreft, dit is zeer onvolledig, zoodat men vele in de teksten voorkomende woorden te vergeefs daarin zoekt. De Commissie adviseert daarom, de stukken, zooals zij daar liggen, niet uit te geven, maar die aan den Schrijverterug te zenden, met verzoek dat hij ons slechts een beknopte schets van de grammatica levere, bv. gelijk die van Coolsma vór zijn Soondaneesch of van Jansz vór zijn Jav. Woordenboek en tevens hier en daar de noodige verbeteringen aanbrenge; dat hij voorts het glossarium herzie en aanvulle. Wanneer dit een en ander zal zijn geschied, hopen wij dat zijn arbeid voor de uitgave door het Institut geschikt zal worden bevonden. Eenparig vereenigt de vergadering zich met dit advies. Ten vervolge op vorige brieven is van den Minister van Buiten- landsche Zaken een schrijven dd. 10 Oct. jl. le afd. No. 9072, ontvangen, ten geleide van onderscheidene stukken uit Colombo, betrekking hebbende op het samen te stellen Indisch Lapidarium; met verzoek wijders hem in de gelegenheid te stellen de door den Consul te Colombo daarvoor gemaakte kosten tol een bedrag van 401.76 te restitueeren. Op voorstel des heeren Bool wordt besloten de behandeliug van dezen brief tot een volgende vergadering aan te houden. Tot leden van het Instituut worden voorgedragen en aangenomen: de heeren Th. Delprat, Ingenieur op Sumatra's Westkust; H. Doeff, ambtenaar voor den burgerlijken dienst in Nederlandsch-Indié; N. Adriani, J. H. Commiss en W. A. Hattinga Raven, laatstgenoemden te ’s Gravenhage. Door tusschenkomst van den  aan de inzenders. Der tafel wordt gebracht een schrijven van Trübner & Co., te London, waarin deze firma, onder mededeeling van haar voornemen tot het uitgeven van een afzonderlijk verslag over het Orientalisten-congres te Stockholm, aanbiedt, daarbij tegen vastgestelde prijzen aankondigingen te plaatsen betreffende verschillende uitgaven. Na gedachtenwisseling wordt besloten dit schrijven in handen te stellen van den Uitgever van het Instituut, ton einde daarmeê te handelen als hij zal vermeenen te behooren. Van de Directie van het Canadian Institute, 38 Richmond street, East, Toronto, is een schrijven van 21 October jl. ingekomen, houdende dankbetuiging voor de aanneming van haar voorstel tot ruiling van wederzijdsche uitgaven, onder mededeeling wijders dat an het Instituut een zoo volledig mogelijk exemplar van de drie serién van het tijdschrift zal worden toegezonden, terwijl men zich voor wederkeerige toezending der Instituut gaven aanbevolen houdt. Den Secretaris wordt opgedragen de beloofde toezending der werken af te wachten, alvorens haar met een gelijk geschenk te beantwoorden. XL 307 DE BESTUURSVERGADERING. De Secretaris deelt mede, dat hij van Z. H. Prins Roland Bonaparte, te Parijs, een schrijven heeft ontvangen, waarin Z. H. hem opdraagt bij het Instituut de tolk te zijn van HDs erkentelijkc gevoelens voor het voorrecht, die Instelling te hebben mogen vertegenwoordigen bij het Internationaal geographisch congres te Parijs. Aangenomen voor kennisgeving. Nog zijn ingekomen: lo. een brief van den heer J. J. F. Margadant Te ‘s Gravenhage houdende mededeeling dat hij, tot zijn leedwezen, zich genoopt ziet met l Januari a. s. af te zien van het idmaatschap van het Instituut. Aangenomen voor kennisgeving. Qo. eene missive van Z. Exc. den Minister van Koloniën, dd. 3 November jl. Lett. At, no. 5, waarbij, in antwoord op dezer- zijdsch schrijven van 31 October jl. no 487, wordt medegedeeld, dat er geen bezwaar bestaat tegen de publicatie, in het tijdschrift van het opstel van het origineel, ter inzage en met verzoek om terug- zending, wordt aangeboden. Wordt besloten bedoeld origineel na gemaakt gebruik weder aan het Departement van Koloniën terug te zenden, onder aanbieding van een afdruk der bijdrage van wijlen den heer Graafland. 30, een missive van Z. Exc. den Minister van Buitenlandsche Zaken, dd. 11 November jl. le afd. no. 9631, waarbij, ten volge van zijne mededeeling van 10 October ll, le afd. no. 9072, wordt toegezonden afschrift eener missive van Zr. Ms. Minister-Resident en Consul-Generaal in China, van 16 September ll. Lett. A. no. 83, waarbij, ten behoene van het Instituut, photographische afbeeldingen worden aangeboden, alsmede de boekwerken, welke bij het kopyelijk eveneens bijgevoegd schrijven van den heer William Campbell, Engelsch Zendeling te Taiwanfoo op Formosa, dd. 16 Juli 11., ter beschikking van den heer Ferguson ziju gesteld. Wordt besloten de verschillende stukken in handen te stellen van het besteht van het in eene vorige vergadering ingekommen schrijven van den Minister van Buitenlandsche Zaken dd. 10 October Il. le afd. no. 9072. Besturzvergadetterte worden van het medelid Graaf Meijners d'Estry, te Parijs, van 5 en 12 November, wasarin voorest nadere inlichten worden verstrekt en gevraagd met betrekking tot de reproduktie der platen, behoorende bij Dr. Snouck’s Mekka, voor het gevraagde dat hem de door hem gevraagde machtiging tot het leveren eener Fransche vertaling daarvan worde verleend. Wijders verzoekt hij ook hem verlof te geven in „Le Tour du Monde” een uittreksel te geven van Carl Bock’s Reis in Borneo, met bijvoeging van eenige gravures uit het Album. Nach aanleiding dezer aanvrage zegt de Secretaris, zich in betrekking te hebben gesteld met de uitgevers-firma's Brill en Nijhoff, van wier brieven door hem voorlezing wordt gedaan, bevattende eene uiteenzetting hunner gevoelens zoowel wat betreft de kosten der republik van de platen, behoorende bij dr. Snouck’s Mekka, als omtrent de te verleenen machtiging tot de vertaling van bedoeld werk en dat van Carl Bock en de daarbij te stellen voorwaarden. Na beraadslaging, waarbij blijkt, dat de firma Brill zich voor- behoudt alsnog nadere opgaven te verstrekken, wordt besloten: 1e. de beslissing omtrent de aanvrage om machtiging tot het vertalen van dr. Snouck’s Mekka met reproductie der platen aan te houden tot de volgende vergadering; en 2o., onder mededeeling hiervan aan den Graaf Meyners d’Estrey, hem tevens te berichten, dat tegen het vertalen van Bock’s reisverhaal met bijvoeging van enkele gravures uit het Album in le Tour du Monder geen bezwaar bestaat, en waartoe hem dan ook gaarne de noodige machti- Ging wordt verleend. Vand den uitgever M. Nijhoff is onder dagteekening van 81 Oct. jl. Ein schriven onvangen, waarin, met het oog op de voortdurende belangstelling, die Dr. Snouck’s Mekka ondervindt, ín overweging wordt gegeven onverwijldt last te geven tot het bijdrukken der platen tot een gelijk getal als van den tekst zijn gedrukt. Na eenige mededeelingen van den Secretaris, in verband ook met de nadere hem door de firma Brill toegezegde opgaven omtrent de kosten, die de aanneming van het voorstel der heeren Nijhoff zou vorderen, wordt besloten de behandeling daarvan tot de volgende vergadering te verdagen. Overeenkomstig de hun gegeven opdracht tot het ontwerpen van een antwoord op het schrijven van de Directie der Kon. Natuur- XLII 307DE BESTUURSVERGADERING. Kundige Vereinigung in Ned, Indië betreffende den vanwege het Instituut voorgenomen onderzoekingstocht, worden door het Bestuurslid Martin en den Secretaris eenige beschouwingeu voorge- dragen, die aan de aandacht van genoemde Directie zouden kunnen worden onderworpen. Na beraadslaging, — waarbij vooral ter sprake worden gebracht èn de verhouding van het Instituut tot de Commissie ter bevorde- ring van het natuurkundig onderzoek der Ned. koloniën èn het dòel en de werkking dier Commissie — wordt, overeenkomstig het voorstel. van den Ondervoorzitter Kielstra, besloten aan meer- gemelde Directie, onder dankbetuiging voor haar gunstig advies en krachtige onderstouning in zake den voorgenomen onderzoe- kingstocht, mede te deelen, dat het Bestuur van het Insituut uiet recht begrepen heeft, waarom men meende zich te moeten beklagen over den weg, dien het Instituut had ingeslagen; dat het Bestuur echter, naar zijne meening — waartoe het gekomen was na rijp overleg en gedachtenwisseling, waaraan ook hadden de elgeren van de meergenomme de Commissie —, de overtuiging het gegen vorzüglich verklagt van zoodanigen aard — was, waarij men zich 6m advies tot het Comité had te wenden, Intusschen blijft het Bestuur, gelijk het reeds vroeger verklaard het reeds vroeger verklaard het, prijs stellen op de medewerking van het Comité en op zijn zedelijken steun, ‘waar zulks in het belang der zaak wordt geacht. Door den Voorzitter wordt verslag uitgebracht omtrent de in zijn handen gestelde bijdrage des heeren van Dissel, bevattende eenige opmerkingen over Atjineesche taalstudie. Hoewel door den Rapporteur niet zonder belangstelling van het opstel is kennis genomen, meent hij toch de plaatsing daarvan in het tijdschrift eerst dán te mogen aanraden, wanneer daarin door den Schrijver aanmerkelijke verande-ringen zijn aangebracht, enkele gedeelten omgewerkt of weggelaten: een en ander na gehouden overleg met den Rapporteur, waartoe de Schrijver zou kunnen worden uitgenoodigd. Zonder beraadslängig vereenigt de vergadering zich met dit advies. Door den Voorzitter en het bestuurslid Niemann wordt ter tafel gebracht het in hunne handen gesteld Minangkabausch-Maleisch- Hollandsch Woordenboek, vervaardigd door den heer J. Js. vander Toorn. Bij onderzook daarvan is het den Rapporteurs gebleken, dat het aangeboden handschrift eene belangrijke bijdrage, een onontbeerlijk hulpmiddel is voor de studie van het Minangkabausch-Maleisch, weswege zij niet aarzelen voor te stellen, in beginsel tot de uitgave daarvan te besluiten. Op welke wijze echter die uitgave mogelijk zou kunnen worden gemaakt; of daarvoor de steun der Regeering zou kunnen worden verkregen; welke kosten de uitgave zelve zou vorderen: — zijn vragen, waaromtrent de Rapporteurs meenen de vergadering te mogen voorstellen den Secretaris uit te noodigen in de volgende bijeenkomst het antwoord te willen geven. Dienovereenkomstig wordt besloten. Door den Secretaris worden der vergadering te mogen voorstellen. Adering mededeelingen gedaan omtrent den inhoud der eerstvolgende Janaari-aflevering, terwijl, na beraadslaging, overreenkomstig zijn voorstel, wordt besloten, dat die affevering zal bevatten bijdragen der heeren Kern, Wilken, Graaf- land, Tromp, van der Toorn en Blumentritt. Overeenkomstig de bepalingen van het Huishoudelijk Reglemeut wordt door den Penningmeester het ontwerp der begrooting voor 1890 ter tafel gebracht. Den Secretaris wordt opgedragen het in rondlezing te zenden voor de eerstvolgende bijeenkomst. Niets meer hierna aan de orde zijnde, wordt de vergadering door den Voorzitter gesloten. VERSLAG VAN DEN STAAT EN DE WERKZAAMHEDEN VAN HEF KONINKLIJK INSTITUT VOOR DE TAAL-, LAND- IN VOLKSNKUNDE VAN NED.-INDIE OVER 1889 UITGEBRACHT IN DE ALGEMEENE VERGADERING, GEHOUDEN DEN 39u rzBRUARI 1890. Mijne Heeren! Het genootschappelijk jaar, dat heden afgesloten wordt en waarvan wij Uingevolge de voorschriften van het Reglement een overzicht moet en anbieden, behoß voor geen zijner voorgangers onder  verwachten, dat de scheiding niet van te langen duur zal S806 XLVI VERSLAG. zijn, terwijl overigens hunne ons betoonde belangstelling ons ten waarborg strekt, dat zij ook als gewone leden ons hunne medewerking wel zullen willen verleenen. Grooter wijziging bracht het afgeloopen jaar in den kring onzer leden. Als Lid-Donateur mochten wij den Gouverneur-Generaal van N.-T., Z.Exe. Mr. C. Pijnacker Hordijk, inschrijven. Onze overige Donateurs bleven ons gelukkig gespaard, evenals ons eenig eerelid en onze drie correspondeerende leden. Van onze buitenlandsche leden ontvielen ons echter de hh. Alfred von Kremer, te Weenen, en Colonel H. Yule, te Londen. Weder trad een groot aantal gewone leden zoowel hier te lande als in Indië tot onze Vereeniging toe; slechts enkelen verzochten oon, veelal 6m redenen van persönlichen aard, hunne namen van de ledenlijst af te voeren. Het getal onzer gewone leden bedraagt in Nederland 335, en in Indië 186. Betrekkelijk niet weinigen nam ook nu weder de dood uit ons midden weg. Om de mate van onze verliezen te doen gevoelen, behoeven wij U slechts te herinneren an de namen van den Directeur der Nederlandsche Bank C. P. van Eeghen; van den oud-Director van het Ned. Zendelinggenootschap H. Hiebink; van het lid van den Hoogen Raad, mr. S. J. Hingst; van den Schrijver der Haagsche Omstreken, F. Baron van Hogen-dorp: van den oud-resident J. C. de Kock van Leeuwen; van den Directeur der Stomwaartmaatschappij Jhr W. von Raders; van den President der Eerste Kamer der Staten-Generaal, Mr. W. A. A. J. Baron Schimmelpenninck van der Oye van de Poll; van den oud-Vice-president van den Raad van N.-I. Jhr. Mr. H. C. van der Wijek en van den schrijver der geschiedenen van Suriname J. Wolbers. Onder de Indische leden echter eischte de dood slechts een tweetal offers; het zijn de hh. C. P. J. van Koetsveld, laatstelijk Assistent Resident van Koetveld, en A. P. P. Graafland, contrôleur 2e kJ. in de residentie Riouw en onderhoorigheden. Mochten wij van laatstgenoemde in de jongste aftevering onzer Bijdragen nog een nota opnemen over de verbreidiug van het matriarchaat in het landschap Indragiri, kort voor als zijn droevig afsterven hield hij zich onledig met de samenstelling van eene geschiedenis van Indragiri vooral naar Inlandsche bronnen bewerkt, met het voornemen haar te zijner tijd aan het Instituut ter uitgave aan te bieden. Ontviel onzer Instelling door den dood de steun van niet-weinigen onzer medeleden, wij waardeeren ter andere zij dankbaar het voor- recht, dat wij in het afgeloopen jaar fkrachtige medewerking het voor- recht, dat wij in het afgeloopen jaar fkrachtige medewerking het. Verslagen. XLVIT Wat den financiellen toestand van het Instituut betreft, deze kan niet ongunstig het. De ons overgelegde rekening en verantworten over 1889 wijst aan ontvangsten een bedrag aan van JF 11,419.94 en aan uitgaven f 9,998.95, zoodat er een saldo van F 1,420.99 kan worden geboekt. Tot deze gunstige uitkomst werkte mede deels de omstandigheid, dat verreweg de meeste niet onsanzienlijke bate, die in het afgeloopen jaar verkregen werd uit den verkoop onzer boekwerken; deels ook het hooger hedrag aan contributiën tengevolge van het toenemend aantal leden. In bizonderheden zal U dit nader blijken, waar straks de Penningmeester Zelf zijn financieel beheer zal toelichten. Intusschen, het betrekkelijk hoog saldo, waarmeé de Penningmeester de rekening over 1889 mag sluiten, verleide ons niet den financieëlen toestand te rooskleurig te beschouwen. Immers, vele zijn de gewone en buitengewone uitgaven, die op de begrooting voor het reeds ingetreden dienstjaar voorkomen, terwijl de behoeften, waarin voorzien moet worden, klimmende zijn. Om met ons Tijdschrift aan te vangen, — het deel, dat wij U in 4 vorig jaar mochten aanbieden, het 38e der geheele reeks — is van niet geringen omvang geweest. Zonder de Notulen der Algemeene en Bestuursvergaderingen, die wij als naar gewoonte weder hebben geworden, vormt het een boekdeel van niet minder dan 652 bladzijden druks; en will men er voor waken, dat de deelen door hun al te lijvigen voor het gebruik onhandelhaar worden, dan zou eer inkrimping, dan uitzetting daarvan eisch zijn, of wel eene jaarlijksche uitgave van twee deelen in overwegning moeten worden genomen. Bij den inhoud van het U in het afgeloopen aangeboden deel van ons Tijdschrift behoeven wij niet nader stil te staan; Gij hebt daarvan zelf reeds kennis kunnen nemen, en daaruit tevens de overtuiging verkrijgen, dat er bij voortduring naar gestreefd wordt aan den eisch der verscheidenheid te beantwoorden en de drie hoofdterreinen onzer werkzaamheid, de Indische taal-, land- en volkenkunde, met bijdragen te verrij Leverde de hoogleeraar Wilken in het vorige jaar een drietal een drietal een drietal, het is zijn voornemen om ons bij voortduring de uitkomsten zijner verdere onderzoekingen mede te deelen, gelijk U ook reeds kon blijken uit de U in de vorige maand aangeboden meuwe aflevering onzer Bijdragen, waarin de Albino’s in den Iìstischen Archipel door hem werden beschreven. Ookonze Ondervoorzitter, E. B. Kielstra, die in het vorige jaar zijne historische studie van Sumatra's Westkust van 1833—1835 leverde, stelt zich voor haar te vervolgen; off de verwandte ons liever zeggen, reeds voor eenigen tijd bood hij ons het vervolg daarvan aan, dat het tijdperk van 1836—1840 omvat. Wij hopen U nog in de volgende afleveringen van ons Tijdschrift met deze omvangrijke studie kennis te doen maken, voor zoover althans de ruimte, waarover wij voorshands beschikken kunnen, ons dit zal toelaten. Wij moeten vooral op dit laatste allen nadruk leggen, waar bereids eenige andere omvangrijke bijdragen ter opneming in het Tijdschrift in handen der Redactie zijn gesteld. Het blijke U hieruit dat het ons, voorshands althans, aan stof voor ognan niet ontbreekt. Door onlangs uit Indië overgekomen medelid, Dr. Jul. Jacobs, werden ons eene uitvoerige ethnografische schets uit het leven der Badoej’s aangeboden, waaran een onzer andere Indische medeleden De heer J. J. Meijer, laatst contrôleur te Rangkas Betoeng (Bantam), en endet de tête en letterkunde van dit volk. Wegens den omvang dier beide stukken hebben wij gemeend daarvan eene afzonderlijke uitgave te maken, die wij hopen U nog in den loop dezes jaars te kunnen aanbieden. Met betrekking tot andere afzonderlijke werken van het Instituut zij U met voldoening medegedekt, dat het door ons uitgegeven werk van Dr. Snouck Hurgronje over Mekka bij voortduring de aandacht trekt. Hadden wij, met 't oog op de kostbaarheid dezer uitgave, on aanvankelijk er toe bepaald enkel van den tekst eene oplaag te doen leveren van 800 exemplaren, doch die van *t album te stellen op 500, overeenkomstig het verzoek van onzen Uitgever, die ons verblijdende berichten meêdéelde omtrent den verkoop van bet werk, hebben wij onverwijld last gegeven tot het bijdrukken der platen tot een gelijk getal als van den tekst zijn bezorgd. Vordert dit laatste eene aanzielijke uitgave van de kas van het Instituut, de voortdurende belangstelling, die Dr. Snouck's Mekka ondervindt, doet ons de hoop koesteren, dat het geldelijk offer, door ons gebracht, niet te bezwarend zal blijken te zijn. VERSLAG. XLIX Mocht echter 't tegendeel blijken, het zal ons in elk geval eene ware voldoening zijn tot de Ungave van Snouck's Mekka te hebben mogen medewerken, daar het een arbeid mag het een arbeid mag het, die het Instituut tot eer verstrekt, een standaard-werk, dat een diepen blik doet slaan in het werken en streven der Mohammedansche wereld; en waaraan zoowel in ons vaderland als in het buitenland die aandacht werden geschonken, welke het inderdaad verdient, *t geen blijkt uit de vele opstellen en bijdragen, die daarover werden geleverd in gezaghebende Nederlandsche, Duitsche, Engelsche en Fransche tijdschriften. Ons werden verlof gevraagd om een beknopt overzicht van het werk in de Fransche taal te mogen bewerken, ter opneming in het bekende maandschrift „Die Tour du Mander, met reproductie tevens van enkele platen uit het Album. Ganze werd die machtigenden door het Bestuur verleend, het geworden wie een gelijk verzeichnet werden, wie een gelijk verzeichnet werden, wie een gelijk verzeichnet werden. In den vorig Verslag kondigenden wie die verwachten uitgave van een woordenboek der Atjehsche taal met die eener handleiding voor de beoefening dier taal, beide bewerkt door den voormaligen assistent-resident in Atjeh, thans resident te Benkoelen, K. F. H. van Langen. Beide werken zagen spreedig na onze vorige Algemeine Vergadering het licht; een honderdtal exemplaren van elk werden door ons aan het Departement van Koloniën geleverd, dat ons door een subsidie tot de uitgave deer hulpmiddelen ter beoefening der Atjehsche taal in staat heeft willen stellen, en waarvoor hierbij onze dank wordt gebracht. De overige exemplaren der oplaag zijn in den handel gebracht, terwijl zij, overreenkomstig het besluit der Algemeene Vergadering, voor de leden tegen de helft van den boekhandelspri Es verkrijgbaar zijn gesteld. Uit den aard der zaak is het debiet van dergelijke taalkundige werken uiterst gering; zij vallen onder het bereik van slechts weinigen, die dan ook de uitgave van soortgelijke werken met vreugde begroeten; en hoe de vakmannen over deze onze Atjehsche taalwerken oordeelen, kan U, onder anderen, blijken uit de waardeerende aankondiging daarvan, blijkbaar door een bevoegde hand, voor de Juni-aflevering, 1889, van rde Indische Gids, geschreven. Het is ons intusschen gebleken, dat deze bijdragen tot de kennis van de Atjehsche taal- en letterkunde eenige noodige verbeteringen. Nauwelijks waren de Atjehsche taalwerken gereed, of de vraag werden ons gesteld, of de kennis van het Minangkabausch belangrijk genoeg geacht kan worden om, in verband met de benoodigde onkosten, tot de uitgave van een Woordenboek dier taal vanwege het Instituut over te gaan. Eenparig werd die vraag in bevestigenden zin beantwoord; en het Bestuur van het Instituut heeft dan ook geen oogenblik geaarzeld tot de uitgave van het door den heer Van der Toorn aangeboden Minangkabausch-Maleisch-Hollandsch Woordenboek te besluiten, waartoe men des te eerder kon overgaan, toen overreenkomstig ons verzoek de Minister van Koloniën zich bereid verklaarde de voorgenomen uitgave met eene subsidie te steunen. Het woordenboek zelf is thans reeds ter perse, doch met 't 00g zoowel op den omvang van den arbeid als op de noodige zorg, die bij het drukken daarvan moet worden betoond, is het te verwachten, dat de uitgave eerst in den aanvang van het volgende jaar 2! kunnen geschieden. Mochten wij bij de uitgave van dit Woordenboek, gelijk vi reeds deden opmerken, den gewärdeerden steun ontvangen van het Departement van Koloniën, voor de bezorging eener andere uitgave riep het onze medewerking in. Gij herinnert U, M. H., dat het Instituut in 1878 door de zorgen van ons voormalig medelid Dr. W. Palmer van den Broek heeft doen uitgeven rJavaansche vertellingen, bevattende de lot gevallen van een kantjil, een reebok en andere dieren. Werd daarvan vroeger door ons eene aanzielijke oplaag aan het Indisch Bestuur geleverd, onder dagteekening van 7 Juni 1889, Lett. F. 