None
. 18,350 , , 3.56 M of 17.45 7o» <^t is gemiddeld gednrende 5 jaren 3.49 7o 'ajaars. Aangezien geene bijzondere redenen worden opg^eyen yoor de groote yersehillen in de yermeerdering der 3 eerste jaren, is het waar- schijnlijk, dat ze aan eene meer of minder jniste telling moeten toegeschreyen worden. Yan de 1,260 dessa's en kampongs, waarin de inlandsche beyolking in 1859 zich ophield, waren er: met velden 1,212 en zonder yelden 48 Het getal landbonwende hnisgezinnen onder de inlandsche beyolking bedroeg: in 1854 39,201 ^ 1855 43,370 f 1856 46,644 , 1857 48,497 M 1858 48,517 ^ 1859 48,555 De yermeerdering yan het getal landbonwende hnisgezinnen heeft dns na 1854 bedragen: in 1855 I, 1856 , 1857 , 1858 , 1859 4,169 hnisgezinnen 3,174 , 1,953 20 38 w 9 In yergelijking met het cijfer yan 1854, was ^t Tan 1859 yermeerderd met 57,767 zielen Met nog meer regt dan dit zoo eyen ten aan- zien yan het cijfer der inlandsche beyolking is opgemerkt, mag men het er yoor houden, dat in eene meer juiste telling of in meer naauwkeu- rige opgayen der inlandsche Hoofden de reden zal moeten worden gpzocht yoor de belangrijke toeneming in de eerste drie jaren en het sta- tionaire in de twee laatflte jaren yan het cijfer der landbonwende hnisgezmnen. In yerband tot de betere en meer doelmatige inrigting der staten yan den rijstboaw, gevoegd bij de ministeriele yerslagen oyer de jaren 1856 — 1859, willen wij ons tot die jaren be- palen yoor onze met betrekking tot die knltunr als nn yolgende opgayen en becijferiugen. Het totaal yan de yelden der beyolking be- droeg: in 1856 122,940 bonws g 1857 123,533 ♦ g 1858 123,681 g , 1869 125,799 , 384 MA. Daarvan had men aaa yelden, die van lerend water konden worden voorzien: in 1856 80,999 bouws „ 1857 84,648V, ^ 0 1858 85,1447jj r *r 1859 86,092 , en aan velden, die niet van legend water kon- den worden voorzien of van den r^en af han- kelijk waren: in 1856 41,941 bonws w 1857 38,8847, # r 1858 38,5367, , „ 1859 39,707 » Van het totaal der velden waren beplant geworden : in 1856 111,002 bouws B 1857 112,2097, # ^ 1868 113,4317, ^ » 1859 . . i . . 110,044 ^ duB onbeplant gebleven: in 1856 11,938 bouws M 1857 11,3237, I, 1858 10,2497, f 1859 15,755 Van het beplante gedeelte der velden waren ten behoeve van 's Gouvernements kultures af- gezonderd geworden: in 1856 2,325 bouws w 1857 2,592 ^ » 1858 2,600 , » 1859 2,552 , Weshalve de bevolking voor eigen kultuur had bebouwd: in 1856 108,677 bouws , 1857 109,6177, ^ r 1858 110,8317, # » 1859 107,492 , waarvan zij had beteeld: a. met padi: in 1856 .... 86,913 bouws , 1857 .... 93,545 , , 1858 .... 93,525 ^ /1859 .... 94,225 , b, met aardvruchten of andere drooge g^ wassen : in 1856 » 1857 , 1858 , 1859 . . 21,764 bows . . 16,072V, , . . 17,306Vs , . . 13,267 De produktie der met padi beplante yelden had bedragen: in 1856 .... 2,068,715 pikols M 1857 .... 1,966,376 , , 1858 .... 1,730,818 „ 1859 .... 1,95.5,423 r Uit de bovenstaande opgav^n blijkl: 1°. dat de verhouding tot het tota&l tu de velden der bevolking is geweest: a. voor de velden, die van levend Ti- ter kunnen worden voorzien: in 1856 65.89 \ „ 1857 68.53 / w 1858 68.84 , .... 68.44 / 1859 h, voor de velden, afhankelijk ^an den regen: in 1856 34.11 \ » 1857 31.48. M 1858 31.16 , M 1859 81.56 , dat van het totaal beplant is geworden: in 1856 90.29 Vi , 1857 , 1858 , 1859 90.83 / 91.71 / 87.47 r en dus onbeplant is gebleven: in 1856 9.71 % u 1837 9.17 f » 1858 8.29 , # 1859 12.58 , 3°. dat van het beplante gedeelte, 0. ten behoeve der Gouvcmemetts kultures is afgezonderd: in 1856 2.09 '\ 1857 2.31 1858 2.29 1869 2.32 w w w I i t MA. 385 b. door de bevolking yoor eigen kul- tunr is bebouwd: in 1856 97.87 % , 1857 97.69 t , 1858 , 1859 97.71 97.68 i*. dat van de door de bevolking voor eigen kultuur bebouwde velden, beplant is ge- worden : 0. met padi: in 1856 80.— »/o , 1857 85.34 r r 1858 84.39 , , 1859 87.66 , b, met aardvruchten of andere drooge gewassen : in 1856 20.— 7o , 1857 14.66 ^ ^ 1858 15.61 , r 1859 12.34 ^ 5°. dat de produktie van padi heeft be- dragen: a, per bouw: in 1856 .... 23.80 pikols ^ 1857 .... 21.02 r ^ 1858 .... 18.50 „ r 1859 .... 20.86 g en gemiddeld over de vier ja- ren 21.— pikols. b. per landbouwend huisgezin: in 1856 .... 44.45 pikols 0 lo57 .... 40.55 If jf 1858 y . .. 35.66 » w 1859 .... 40.48 w en gemiddeld over de vier ja- ren 40.24 pikols. 6*. dat de produktie van padi, hoezeer die, berekend per bouv, belioort tot het ge- middelde voor den rijstbonw over Java, daarentegen per huisgezin vrij gunstig is, als een gevolg van de omstandig- held, dat de landbouwcnde bevolking ruim bedeeld is van velden, daar zij met rijst gemiddeld per huisgezin heeft beplant: in 1856 1.87 bouw 0 1857 1.93 , M 1858 , 1859 1.93 1.94 0 Met betrekking tot de klapperteelt der be- volking blijkt, dat het getal klapperboomen heeft bedragen: Primo Januarij 1856 383,138 Ultimo December 1856 416,397 M , 1857 436,267 , , 1858 521,434 , „ 1859 598,644 waarvan vruchtdragende : Primo Januarij 1856 166,537 Ultimo December 1856 170,706 , 0 1857 158,832 0 , 1858 162,849 , 1859 170,522 en jonge, nog niet vruchtdragende: Primo Januarij 1856 . .. . . 216,601 Ultimo December 1856 . .. . . 245,691 1857 . .. . . 277,435 r f 1858 . .. . . 358,585 ir If 1859 . .. . . 428,122 Derhalve is op het cijfer van primo Januarij 1856 de totale aanplant vermeerderd met 215,506 boomen of 56.25 °/o* waarvan voor de vruclitdragende slechts 3,985 boomen of 1.04 ®/q, en voor de jonge, niet vruchtdragende 211,521 boomen of 55.21 %. Men kan daaruit nagaan hoe sterk de aan- plant van klapperboomen in de laatste jaren is aangemoedigd geworden, ofschoon de bijna niets beteekenende vermeerdering in het cijfer der vruchtdragende boomen, dat zelfs in 1857 eene groote vermin dering heeft ondergaan, het eenigzins twijfelachtig maakt, of Madioen over het algemeen voor de klapperteelt wel bijzouder geschikt is. De prijs der klappernoten, die voor 100 stuks gezegd wordt hier te hebben bedragen : ^) Berekend over bet totaal der velden heeft men per laudbouweud gezin gehad: in 1856 2.04 boaws „ io57 ..... ^.00 If , 1858 2.55 „ „lo5«/ • • . • . A.D«7 „ 2S 386 lAk. in 1856 / 7.80 # 1857 w 6.— , 1858 , 5.60 , 1859 r 7.— e. Paarden : 1 in 1856. Hcugsten. . 11,115 Merrien 9,397 als ook die der olie, welke per pikol vordt opgegeveu: in  genoeg, om de klapperteelt voor de bevolking eene voordeclige bron van bestaan te doen zijn ; ofschoon de voor de olie opgegeven prijzen in verhouding tot die per 100 stuks klappernoten bet twijfelachtig maken, of er in Madioen wel bereiding van klaiiper- olie onder de bevolking plaats grijpt. Waar- schijnlijk is bet, dat de not en langs de Solo- rivier naar Soerabaja uit- of afgevoerd wor- den, en dat daarentegen vandaar in Ma- dioen olie wordt ingevoerd t^en de vermelde prijzen. De veestapel van de bevolking beeft be- staan uit: a. Buffels : in 1856. Mannetjes. . 31,006 Wijfjes 49,220 , 1857. Mannetjes. . 29,277 WijQes 49,253 , 1858. Mannetjes. . 30,128 WijQes 50,130 , 1859. Mannetjes. . 30,931 Wijfjes 62,226 80,226 78,530 80,258 83,157 b. Rundvee : in 1856. Stieren. . . 13,095 Koeijen 20,364 , 1857. Stieren. . . 13,042 Koeijen 23,359 r 1858. Stieren. . . 13,081 Koeijen 24,244 , 1859. Stieren. . . 14,081 Koeijen 26,171 33,459 36,401 37,425 40,252 ^ 1857. Hengsten. . 10,367 Merrien 9,280 r 1858. Hengsten. . 10,869 Merrien 10,103 20,512 19,637 ir 1859. Hengsten. . 10,923 Merrien 10,264 20,972 21,1SI Daaruit blijkt, dat op bet cijfer van 1S56 de veestapel in drie jaren tijds vermeerdeni is met: a. 2.951 buffels of 3.68 V^. b. 6,793 runderen , 20.30 ^j^ en c. 675 paarden ^ 3.29 Ve- in bet algemecn kunnen de cijfers van den veestapel in Madioen als vrij voldoende wor- den bescbouwd. De kultnres, die in deze residentie van weee of t«n behoeve van bet Gouvemement plaats grijpen, zijn die van koffij, suikcr, indigo et kaneel. Bij de kofiijteelt zijn ingedeeld geweest'): in 1856 . . . . 14,170 buisgezinnes ^ 1857 .... 15,866 , M 1858 .... 16,693 ^ 1859 .... 16,898 , die geproduceerd  per huisgezin: *) De bier gegeven berckeningen tooneo eeoi^ kleine verschillen bg vergel\jking met die g^ geven in het artikel Koff^' (zie Deel II, p*?- 167 van dit 'Woordenboek) ; roaar men mxt daarbij nict uit het oog verliezen, dat hier ^e berekeningen gemaakt zgn over het vieijarig tij<3- ?ak van 1856—1859, terwijl die in het bedoelde artikel betrekking hebben tot bet vijQartg tijJrak van 1864—1858. MA. 387 in 1856 , 1857 , 1858 , 1859 pikols 1.68 3.22 1.77V4 2.50 en over de vicr jaren 2.37 pikols. De verkr^en produktie is geoogst: in 1856 van 6,776,860 vruchtdragende boomen , 1857 !r 6,748,228 M r 1858 , 5,883,435 g , 1859 , 5,736,121 t zoodat Toor den pluk van 1 pikol koffij uoodig zijn geweest: in 1856 , 1857 r 1858 , 1859 285 vruchtdragende boomen 132 199 136 M en over het geheele viertal jaren 171 vrucht- dragende boomen. Gemiddeld heeft dus een huisgezin geplukt: in 1856 , 1S57 , 1858 , 1859 478 vruchtdragende boomen 426 352 339 9 en over de vier jar^ gemiddeld jaarlijks 395 Tnichtdragende boomen. Van de TTUchtdragende boomen, waarvan de Terkregen produktie is verkregen, had men: a. in geregelde tuinen in 1856 .. „ 1857 .. M 1858 .. ^ 1859 .. 5,863,551 6,006,194 4,840,098 4,681,654 h, in paggers: in 1856 r 1857 , 1858 ^ 1869 913,309 742,034 1,043,337 1,054,467 Volgens de staten betreffende den aanplant op ultimo Maart van elk jaar had men: 1*. aan vruchtdragende boomen: 0. in geregelde tuinen: op ultimo Maart 1856 9 K M 1857 9 9 9 1858 9 9 9 1859 9 9 9 1860 5,820,977 6,053,572 4,840,098 4,681,654 4,145,696 h, in paggers of kampongs : op ultimo Maart 1856 1,065,696 9 9 9 ' 1857 693,665 9 9 9 1858 1,043,337 9 9 9 1859 1,054,467 9 9 9 I860 986,132 2°. aan jonge, niet vruchtdragende boomen : a, in geregelde tuinen: op ultimo Maart 1856 2,452,188 9 9 9 1857 3,120,083 9 9 9 1858 3,229,066 9 9 9 1859 3,151,494 9 9 9 I860 1,191,958 b, in paggers of kampongs • • op ultimo Maart 1856 774,566 9 1857 714,234 9 9 9 185^1 680,668 9 9 9 1859 665,856 9 9 9 I860 303,682 De totale aanplant in geregelde tuinen, welke op ultimo Maart 1859 bedragen had : aan vruchtdragende boomen. . . . 4,681,654 9 jonge 9 .... 3,151,494 Te zamen. . . 7,833,148 en op ultimo Maart 1860: aan vruchtdragende boomen 4,145,696 9 jonge „ 1,911,958 6,057,654 was dus in een jaar tijds verminderd met 1,775,494 boomen; terwijl die in paggers of kampongs, welke op ultimo Maart 1859 had bedragen: aan vruchtdragende  vruchtdragende boomen 986,132 9 jonge 9 303,583 J,2^9,715 in een jaar tijds verminderd was met 430,608 "255 388 MA. boomen. Dftaruit blijkt, dat de totale a&nplant, die op ultimo Maart 1859 had bedragen: in het geheel 9,553,471 en op ultimo Maart 1860 7,347,369 in een jaar tijds was verminderd met 3,206,102 boomen of ruim 23 Vo< Deze becijfering strekt tot bevestiging van hetgeen ten aanzien van de uitzigten der kofflj- teelt in de resident ie Madioen is gez^d in het artikel Koffij, Deel II, pag. 210 van dit Woordenboek. De betaling, door de bevolking genoten voor de door haar geleverde koffij, heeft bedragen: inl856.Aan geld. ./123,363. 3 u verre- kendefictive landrenten. w 82,720.115 / 206,083.118 , 1857. Aan geld en verrekende fictive land- renten ^) H 348,966. 57 I, 1S58. Aan geld. ./164,350. 1 M verre- kende fictive landrenten. , 80,658. 80 , 246,008. 81 M 1859. Aan geld *) , 418,601. 64 dat is: a. *) De staten voor 1857 maken geencafzonderlijke melding vau Terrekende landrenteD, gelgk dit by de staten voor 1856 en 1858 geschied is. W^ hebben, en zoo wij meenen te regt, het er voor gehonden, dat die fictive landrenten zich verschni* len in de geheele betaling, voor dit jaar op- gegeven als door de bevolking genoten. De piH>- daktie toch had bedragen 61,078.71 pikols, en de regering zegt, dat de bevolking daarvoor per pikol had genoten f 6. 26, hetgeen voor de geheele pro- daktie eene betaling geeft van / 266,008. 96 of / 82,967. 81 minder dan het roor 1857 opgegevene ad/ 348,966. 67. Dat meerdere ad/ 82,967. 81, nagenoeg gelijkstaande met hetgeen in de jaren 1866 en 1858 gezegd wordt aan fictive landrenten met de koffijprodnktie te zgn verrekend, kan das beschonwd worden als het bedrag der in 1857 op de geleverde koffij verrekende fictive landrenten. ') In 1869 was, even als voor Kediri, ook voor Madioen het stelsel van fictive landrenten vervan- l^en door eene kw^ting van landrente in geld, h. per pikol: in 1856 / 8. 75 , 1857 r 7. 80 # 1858 ,8.34 # 1859 , 9.109V, per huisgezin: in 1856 / 14. 65 , 1857 , 22. 1 » 1868 ,14.81 , 1859 ...... , 24. 93 Yoor de suikerteelt beeft men in het tijdTak van 1856—1859 gebesigd 800 bouws jaarlijks, en zijn ingedeeld geweeat: in 1856 .... 3,434 bniagezumen » 1857 .... 3,672 , 1858 .... 3,690 , , 1859 . . , .  4.41 De produktie heeft bedragen: in 1856 pikols 32,3^3.- ,1857 , 33,440.89 , 1858 , 38,454.- , 1859 , 35,744.83 Te zamfen. . . pikols 140,062,72 of gemiddeld 's jaars 35,015.68 pikols. dat is per bouw: in 1866 pikols 40.49 , 1857 r 41.80 , 1858 , 48.10* , 1859 , 44.36' en gemiddeld over de 4 jaren 43.77 pil^ols. De betaling, door de bij de suikerteelt ia- waartegenover de bevolking ook in geld erUof^^ de voile betaling, in andere residentieo, waar ^ kw\jting der landrente in geld reeds plaits gre<Fi als belooning van den arbeid by de venchiUcBde Gonvernements koltares bepaald. MA. 389 gededde berolking voor haren arbeid genoten, heeft bedragen: inl856. Aan gdd. . / 71,596. 86 t verre- kende fictive landrenten. . § 17,056. 45 / 88,652. 10 , 1857. Aan geld. . / 61,335. 22 g Terre- kende fictive landrenten.. t 18,237. 72 M 79,472. 94 r 1858. Aan gdd. . / 67,498. 40 9 verre- kende fictLve landrenten.. w 18,276. — r 85,774. 40 , 1859. Aan geld. ^91,050. — dat is per pikol >): in 1856 .. . . / 2. 88V, r 1857 .. • . 9 2. 45 , 1858 .. W 2. 27V- , 1859 .. • . » 2. 65V, en per huisgesin *): in 1856 . . . . / 25. 98 , 1857 .... ^ 21. 77 , 1858 .... ^ 23. 29V, , 1859 . . . . # 25. 95 Men heefi in deze residentie twee sniker- £a.brieken, te weten Eedjosari, in bet rogent- schap Magettan, met eenen aanplant Tan 400 bouwSy toebeboorende aan de erven A. J. HsTEKDAHL, en Poerwodadi in bet regentscbap Poerwodadi, mede met eenen aanplant van *) De hier io guldens eu duiten gemaakte bere- keoinic komt bij berekening in guldens en cents te sUan als Tolgt: in 1867 / 2.78 « 1868 n 2.87Vi , 1859 „ 2.23 , 1860 ^ 2.54 *) Hier rerkrijgt men bij berekening in guldens en cents bet volgende: in 1856 / 25.811/, . 1857 21.64 .1858 n 23.24 Va , 1859 25.79 400 bouwB, toebeboorende aan den Heer A. Baron Slobt yak Oldbtjitenboboh. De produktie van Eedjosari bedroeg in 1850 15,733.83 pikols, dat is ruim 39.83 pikols per bouw. Van de verkregen boeveelbeid wareu 9,654.68 pik. of 61.36 % suiker NM6 en daarboven 6,079.15 , , 39.647, beneden N**. 16. De aanplant bad gemiddeld 2,482 bosseji suikerriet Tan 25 stokken per bouw opgeleverd. TJit de opgegeven boeveelbeid sap blijkt, dat ik.VL bos riet gemiddeld bad uitgeleverd bijkans 7.97 Nederlandscbe kannen sap, waarvan bet gemiddelde gebalte zou bebben bedragen 12° volgens den saccbarometer van Bbaums, zoodat 6^n pikol suiker was verkr^eo van ruim 68 bossen net, of van 502 kannen sap. Van de £sibriek Poerwodadi bad de produktie bedragen 20,011 pikols of 50.03 per bouw. Van die produktie waren 9,200 pikols of 46.47 7o suiker N°. 18, 5,150 f I, 25,74 Vo " N". 16 en 5,661 , 27.79 Vo beneden N**. 16. De aanplant van deze fiabriek bad gemiddeld per bouw uitgeleverd 3,457 bossen riet, waar- uit, volgens de opgegeven totale boeveelbeid, gemiddeld per bos waren verkr^en ruim 8 Nederlandscbe kannen sap, waarvan bet gemid- delde gebalte wordt gezegd te bebben bedragen iOV, **; zoodat 66n pikol suiker was vervaar- digd van 69 bossen riet of 550 kannen sap. Uit bet vorenstaande blijkt: 1**. dat wat de persing van bet riet betreft de beide fabrieken een nageno^ gelijk resultaat bebben verkregen; 2°. dat de tweede fabriek voor de vervaar- diging van 1 pikol suiker bijkaus 48 kannen sap meer beeft noodig gehad dan de eerste, betgeen zicb eenigzins laat verklaren uit de mindere densiteit van baar sap; zoodat in dit opzigt bet verscbil ten nadeele van de tweede fa- briek als niet van veel beteekenis is te bescbouwen; 3°. dat dus de meerdere produktie der fa- briek Poerwodadi moet worden toege- scbreven aan de grootere boeveelbeid riet, ten bedrage van 975 bossen per bouw, die de velden van baren aanplant bebben gerendeerd; 4°. dat wel is waar van de produktie der fabriek Poerwodadi slecbts 27.79 V, 390 MA. sniker beneden N°. 16 zijn geweest te- gen 39.64 ^q voor de fabriek Redjosari; maar dat daarentegen van deze bijna al het overige is geweest suiker N**. 18; tcrwijl van de 72.21 7^ s^er N^ 16 en daarboven, door de fabriek Boerwo- dadi verkregen, slechts 46.47 7o ^j^^ fi>^ weest N^ 18 en 25.74 7o N*. 16. Des- niettemin mag het er voor gehouden worden, dat, vat de bereiding aangaat, de fabriek Poerwodadi geene mindere re- sultaten heeft opgeleverd dan Redjosari. Bij de iudigoteelt, waarvoor men gebezigd heeft: in 1856 .. . . 1,525V5 bouws , 1857 .. . . l,791*/5 9 , 1858 .. a . 1,800 9 r 1859 .. .  . 10,910 9 ,r 1859. . . a 10,223 r of per bouw: in 1856 7.54 huisgezinnen' M 1857 .... # 1858 . • .. » 1859 . a ,. . 5.98 . 6.06 . 6.07 9 9 9 De produktie heeft bedragen: in 1856 .... Amst. pond 79,864 M 1857 .... 9 9 77,965 ^ 1858 .... 9 9 74,409 , 1859 .... 9 9 69,454 dat is gemiddeld: a, per bouw: in 1856 .. » 1857 .. 9 1858 a. , 1859 .. Amst. 9 . . 9 9 pond 52.36 r 43.51 , 41.34 , 35.30 h, per huisgezin: in 1856 .. 9 1857 .. r 1858 .. , 1859 . a a . Amst. 9 9 9 pond 6.94 9 7.28 M 6.82 5.81 De belooning, door de bevolking genoteuvoor de door haar geleverde indigo, heeft bedragen : inl856.Aan geld. ./ 73,208. 80 t verre- kende fictive landrenten. . ^ 62,895. 7 M /126,103. 87 , 1857. Aan geld. ./ 71,467.110 0 verte- kende fictive landrenten. . # 51,504. 40 122,972. 30 9 1858. Aan geld, a/ 61,452a 50 9 verre- kende fictive landrenten. . # 53,193. — , 114,645. 50 9 1859. Aan geld , 100,674. 6(i dat is gemiddeld: a. per Amst. pond: in 1856 / 1. 69 9 1857 r 1. 69 9 1858 ^1. 65'/. 9 1859 r 1. 83 b, per bouw: in 1856 / 82. 81 9 1857 , 69. 6 9 1858 ^ 63. 8.3 9 1859 , 59. 94 e» per huisgezin: ill 1856 / 10.116 r 1857 , 11. 58 9 1858 ^ 10. 61 r 1859 ^ 9.101 Ofschoon Madioen tot die residentien be- hoort, in welke de Gouvernements indigoteel: «) Uit de opgaven der rcgering bl^jkt, dit rij twr de geleverde indigo heeft betaald . / 130,835. 4.^ waarvan in geld , ^ 78,208. SO zoodat wegens verrekende fictive land- renten nog zou moeten overblijven f 57,126. S3 doch het is waarschgnlijk, dat coder diea poit xic)! verschuilt eene nitgaaf wegena collectelooD ad S % van do fictive landrenten, die, b^ kwijling id g*l^ den inlandschen coUecteur toekomt. Door tece bekende rekenmethode zijn^w\j tot het hierbona opgcgeven c^fer, als het wezenlqk bedrag der nr- rekende fictive landrenten gekomen. MA. 391 DOg de beste resultaten heeft gegeven, kunnen ook bier de acbteruitgang der produktie en de steeds aihemende belooning, die de bevolking roor baren arbeid erlangt, tot bewijs dienen, hoe treurig bet met dien tak van kultuur ge- steld is. OpmerkeLijk is hetgeen omtrent die teelt gezegd wordt in bet jaarlijkscb verslag ran den Minister van Kolonien voor 1859 ^). Uit dat stuk blijkt, dat, naar aanleiding van bet omtrent de partiknliere indigoteelt in Djokdjokarta gedane onderzoek, eene proef was genomen met de teelt en de bereiding van indigo in de residentie Banjoemaas, zoo als die in Djokdjokarta plaats grijpen, doch dat de uitkomst nict aan de verwacbting bad be- antvoord; wesbalve in overweging was geno- men de vraag, of er geene gelegenbeid of uit- zigt bestaat tot verbetering der GouTernements indigoteelt op Java langs andere wegen, en, zoo neen, of dan de gebeele intrekking er van in bet belang der bevolking zoowel als in dat van bet Gouvernement niet raadzaam zou zijn. Indien lets getuigen kan omtrent de betrek- kelijke waarde van eenige iudnstrie in ban- den van partiknlieren en van een Gouverne- ment, dan is bet de teelt van indigo op Java. Tcrwijl partiknlieren, zonder eenige magt dan die van overreding en eene goede regeling en be- tAling, de grootste moeijelijkbeden overwonnen en resaltaten verkregen bebben, voordeelig niet alleen voor ben zelven maar ook voor de daarbij werkzame bevolking, is bet Gonverne- mcnt met al zijne magt tegenover de zoo lijd- zame en geduldige Javaanscbe bevolking niet in staat, om zelfs bet door partiknlieren aan- grwezen voetspoor te volgen, maar wordt bet van zelf gebragt tot bet alternatief eener ;?ebeele intrekking, en bangt de beslissing, of <iaartoe zal worden overgegaan, nog maar af van de vraag, of er geene andere gelegenbeid of geen ander uitzigt tot verbetering zal kun- nen gcvonden worden. Bij de kaneelteelt zijn ingedeeld geweest: in 1856 416 bnisgezinnen , 1857 433 r 1858 470 t 1859 475 in 1856 57Va ^o^^» # 1857 577, r M 1358 717, # -r 1859 71V, bestond : in 1856 uit. » 1857 M. , 1858 ,. , 1859 ,. . . 99,816 scbilbare boomen . . 99,572 ^ , . . 100,005 r » . . 99,616 M M en: in 1856 uit. r 1857 r. y 1858 g. M 1859 r. . • . 15,134 jonge boomen . . • 15,378 # jr . . . 42,945 y g . . . 43,334 t B zoodat een gezin gemiddeld: te onderbouden bad: tf. in 1856 1857 1858 1859 . 276 boomen z' 265 . 304 .. 301 If 9 h. en te scbillen: in 1856. 1857. 1868. 1859. 240 boomen 230 , 213 u 210 De produktie bad bedragen, buiten den afval in 1856 Amst. pond 6,8797^ r 1857 , , 11,006 r 1858 ., , 7,9707^ M 1859 g , 5,852 dat is e^n Amst. pond: in 1856 van . .. f 1857 # ... 9 1858 f ... jp 1859 g ... 147, schilbare boomen 9 <f jr 12V,. 17 0 De aanplant, waarvoor men gebezigd bad: ') Zie op pag. 112 der officiele uitgaaf de 2e Alinea eo hetgeen bg de 1* noot aan den voet dier Hladzijilc gezegd wordt. De belooning, voor de geproduceerde kaneel genoten, beeft bedragen: in 1856. in geld, ongerekcnd de verrekendc fic- tive landrenten, die niet worden opgegeven . . / 1,197. — M 1857. in geld... ./ 1,197.110 aanverrekende fictive land- renten. . . # 690. — B 1,887.110 39S MA. in 18 58 . in geld, ougerekend de ver- rekende fictive landrenten, die nietwordenopgegeven / 1,489. 80 a 1859 in geld, behoudens kwij- ting in geld vanverschul- digde landrenten . . . ^ 1,489. 71 Niet dan voor de jaren 1857 en 1859, in welk laatste jaar het stelsel van fictire land- renten is vervangen door een kwijting der landrenten in geld, kunnen wij eene berekening maken van hetgeen de berolking hetzij per Amst. pond kaneel, hetzij per gezin heeft ontvangen; te weten 0. per pond: in 1857 / — . 20Vj M 1859 ^ — . 30V, h. per gezin: in 1857 / 4. 83 , 1859 /ir 3. 16 Wij willen het voorafgegane betreffende den toestand der Madioensche landbouwende be- volking, met betrekking zoowel tot eigen kul- tuur als tot de Gouyernements kultures be- sluiten, met nog het een en auder in het midden te brengen ter beoordeeling, in hoe- ver de afschaiiing van het stelsel der fictive landrenten, die verrekend werden door eene mindere betaling van degeteeldeGouvemements produkten, en zijne vervanging door eene kwijting der landrenten in geld, behoudens betaling der bevolking voor de door haar ge- leverde produkten naar den maatstaf, daarvoor bestaande in andere residentien, waar de kwij- ting in geld reeds voor lang heeft plaats ge- grepen, voor de bedoelde bevolking id dan niet voordeelig kan worden geacht. Blijkens het hierboven medegededde telde de landbouwende bevolking: in 1856 , 1857 M 1858 , 1859 46,544 huisgezinnen 48,497 48,517 48,555 If daarvan waren ingedeeld: in 1856. bij de koffij teelt n t suiker ^ g indigo a a kaneel a a a 14,170 3,434 11,500 416 in 1857. bij de koffijieelt. . 15,856 a a suiker a • . 3,672 a a indigo ,. . 10,710 a 0 a kaneel a. a koffij ,. 433 , 1858 . 16,693 a a suiker a. . 3,690 a a indigo a. . 10,910 a w a kaneel a. a koffij a. 470 a 1859. . 16,898 a a suiker a. . 3,530 , a a indigo a. . 10,223 a a kaneel ,. 475 30,671 31,763 31,126 weshalve bij de kultures niet zijn ingedeeld geweest: in 1856 .. • . 17,024 hnisgeziTiiien a 1857 .. . . 17,826 a 1858 .. . . 16,754 a a 1859 .. . . 17,429 Yoorts blijkt, dat in Madioen aan fictive land- renten bij verschillende kultures is verrekend: in 1856 bij dekoffij teelt /82,363.115 a suiker # , 17,055. 44 a indigo a a kaneel a a a a a 52,895. 7 , 700. — ») /153,0U. 46 ,1857 r in 1858 a a a a a a a a koffij , , suiker , a indigo a a kaneel a /80,858. 80 ,18,237. 72 ,51,504. 40 , 690. — 151,090. 72 n koffij a suiker a indigo a kaneel , /82,957. 81 ,18,276. 40 ,53,193. — , 700. — ,155,127. 1 Yolgens de staten betreffende de rijstkultuur, gevoegd bij de jaarHjksche ministerieleversbgeii, heeft de aanslag der landrenten voor Madioeo bedragen: *) Voor de jaren 1856 en 1858 is niet opgegereo het bedrag der bij de kaneelkaltaiir reirekeo>^e fictive landrenten. ^ij hebben doa voor die beide jaren slechts calculatief ingevnld eene som t^d / 700| die nagenoeg gelijk ataat met het roorlSSr opgegeven c\jfer en dns hoogstwaArschjnlijk w^ 29,520 I ?er van de waarheid zal zijn. MA. 893 io'lSSO. Van de velden voor het Gonvemement beplant / S6,666. 80 M 9 9 w eigen kultuur der bevolking » 139,662. 68 /' 166,329. 28 f 1857. Van de velden voor het Gouvemement beplant / 40,148. 98 M f eigen kultaor der bevolking r 183,737. 68 M 9 - , 223,886. 46 V 1858. Van de velden voor het Gonvemement beplant / 43,748. — 9 » 9 9 eigen knltuur der bevolking # 136,970. 88 , 1859. Van de  de aaoslag meer dan het bij de ver- sdullende kultures verrekende heeft bedragen; in 1856 / 13,314.102 , 1857 9 72,795. 94 , 1858 9 25,691. 87 Hoe de verrekening of de inning van dat meerdere is gesohied, kunnen wij niet nagaan, o&choon er wel redeu bestaat om te denken, dat het is opgebragt door de niet bij de kul- tures ingediende bevolking, voor zoover sij niet, uit hoofde van versehillende prestation, van l&ndrenten was vrijgesteld; maar nit al het hierboven medegedeelde blijkt: r. Met opzigt tot de koffijteelt: dat in de jaren 1856—1858 daarbij ingedeeld zijn geweest in het geheel 46,719 huisgezinneu, diegeprodnceerdhebben 104,471.62 pikols, waarvoor zij in geld hebben genoten eene gezamenlijke som van /5 53,721 .100, hetgeen neerkomt op / 5. 36 per pikol, terwijl met hen bovendien aan fictive kndi^nten is verrekend een gezamenlijk bcdrag van / 246,337. 36 of / 2. 23 per pikol koffij, zoodat de koffijplantende bevolking in effecte kan ger^end wor- den eene betaling te hebben genoten van / 7. 59 per pikol. In het jaar 1859 evenwel, toen de kwijting der landienten in geld eenen aanvang heeft genomen, hebben 16,898 koffijplantende huisge- zinnen voor eene produktie van 42,224. 33 pikols genoten in geld eene som van / 418,601. 64, hetgeen neerkomt op f 9.109Vs per pikol. lu dat zelfde jaar echter is de landbouwende bevolking van Madioen, sterk 48,555 huisgezinneu, in de landrente aangeslagen geworden voor een gezamenlijk bedrag van / 262,057, het- geen per hxusgezin neerkomt op/ 5. 47-^/, of voor de geheele koffijplantende be- volking in 1859 op / 91,178. Met qpziqt tot de ndkerteelt: dat in de jaren 1856 — 58 de gezamenlijke daarbij ingedeelde 10,796 huisgezinneu, voor eene produktie van 104,317.89 pikols suiker, in geld hebben genoten / 200,430. 38, hetgeen neerkomt op/ 1.1 10*/, per pikol ; terwijl met haar is verrekend aan fic- tive laudrenten voor een bedrag van «) StaaUblad van Nederlandtch Indie, N>. 20. Het hier aaogehaalde besluit is voor de residentieo Madioen en Kediri very alien door het latere van 8 April 1858 {StaaUblad van Nederlandtch Indie, N^. 46), waarbg de kwgting der landrenten in geld voor die beide gewesten werd ingevoerd. m MA. / 53,568.116, of 61 duiien per pikol suiker, waarvoor zij das in effecteheeft genoten /t2. 51 '/g- Daarentegen hebben 3,530 huisgezinnen, in 1859 bij de suiker- teelt ingedeeld, voor de produktie van dat jaar ad 35,744.83 pikols, genoten eene som van / 91,050 of / 2. 66 Vj, maar aan landrenten, gemiddeld tegen / 5. 47 Va per bni&gezin, moeten beta) en / 19,047. 35, of nagenoeg 64 dniten per pikol suiker, zoodat zij van hunne belooning per pikol slecbts overgehouden hebben / 2. OP/j, of 11 duiten meer dan in de drie voorafgegaae jaren onder liet stelsel der fictive landrenten. Bij ge- volg zou men het er voor moeten houden, dat de suikerplantende bevolking eenigzins is bevoordeeld door de wederinvoering der kwijting van landrenten in geld. 3^. Met opziffi tot de indtgoteelt: dat daarbij in de jaren 1856 — 1858 zijn in- gedeeld geweest 33,120 huisgezinnen, die voor eene produktie van 232,238 Amst. ponden indigo hebben genoten in geld eene som van / 206,129 of 106 duiten per pond, terwijl aan fictive land- renten nog verrekend is een bedrag van / 157,592. 47, of 81 duiten per pond, zoodat in het geheel die bevolking kan gerekend wordeu per Amst. pond te hebben genoten /I. 67. Daarentegen hebben in 1859 10,223 huisgezinnen voor eene produktie van 59,454 Amst. ponden in geld ontvangen / 100,674. 60 of/ 1 . 83 per pond, terwijl zij, ad / 5. 47 Vj per huisgezin, nog aan landrenten te betalen hadden eene sora van / 55,161. 72Vj, hetgeen, berekend over de indigoproduktie van 1859, geeft 111 duiten per pond, zoodat zij, na kwijting hunner Landrente, van hunne verdiensten bij de indigoteelt slechts 92 duiten per pond zuiver heb- ben kunnen overhouden, of 14 duiten minder dan zij in de laatste drie jaren onder het stelsel der fictive landrenten in geld ontvingen, na verrekening dier fictive landrenten. Voor de indigoplan- ters schijnt dus de wederinvoering der kwijting van landrenten niet voordeelig te zijn geweest, zoodat men in verband daarmede de vraag zou kunnen doen, of en in hoever die mindere betaling soms kan hebben bijgedragen, om de indigoproduktie van 1859, in vergelijking met die der drie voorgaande jaren, zoo belangrijk te doen vallen. Met opzigt tot ds kameeUeeU: dat daarbij in de drie jaren 1856 — 1858 ingedeeld zijn geweest 1,319 huisgezinnen, die Toor eene produktie in die jaren van 35,856 Amst. ponden, ongerekend de met heii verrekende fictive landrenten, in geld hebben ontvangen / 3,884. 70 of 18 duiten per pond ; terwijl in 1859 de 475 bij die teelt ingedeelde huisgezinnen Toor eene produktie van 5,852 Amst. ponden hebben ontvangen / 1,489, 71 of 30'/, duiten per pond. Daarentegen hadden dezeinhetlaatstgemeldejaar,ad/5. 47V: per huii^ezin, aan landrente nog teb^ talen / 2,563. 25, of 527, duiten per pond kaneel; zoodat zij, in stede van iets over te houden op hunne verdienste bij die teelt, nog 22 duitai per pond kaneel voor de te betalen landrente te kort schoten. Naar aanleiding van die be^ rekening schijnt het er voor gehouden te kunnen worden, dat zij door de nieuwe regeling sterk zijn benadeeld, daarzijin stede van 18 duiten per pond kaneel zni* ver te ontvangen, gcdijk vroeger, nn met hunne verdienste bij de kaneelteelt de op te brengen landrente niet alleen niet hebben kunnen goedmaken, maar zelfs nog, naar rede van 22 duiten per pond kaneel, er bij hebben moeten inschicten. OpmerkeUjk is het, in verband daarmede, dat de kaueelproduktie, even als die der indigo, in 1859 zoo veel minder is ge- weest dan in de drie vooi^aande jareo. Mei beirekking tot de met bif de HI- ture^ ingedeelde landbouwende gezinnen: dat wij hebben gezien, dat hun getal in de drie jaren 1856—1858 heeft be- dragen 51,604 *), terwijl op den aansbg in de landrenten, voor zoo ver die nie< met de verschillende kultures zijn tct- rekend geworden, eene som nog 'Bras overgebleven van / 111,702. 43 ^) of gemiddeld / 2. 197, per bij de kultu- res niet ingedeeld landbouwend gezii^ in stede waarvan de 17,429 in deze la- tegorie voor 1859 vallende huisgezinneu t) In 1856 , 1867 „ 1858 >) In 1856 , 1857 . 1868 17,024 haisgezioocQ 17.826 16,754 / 18.814.10S „ 72,795, 94 25.691. 87 MA, 395 waarschijnlijk / 5. 47V« i^der gemiddeld te betalen hebben gehad, of / 3. 28 meer dan Yioeger. In hocver voor eene vcrgelijking van het meer of minder voordeelige voor deMadioensche landbouwende bevolking van bet vroegere stel- sel der fictive laudrenten tegen eene mindere bctaling der geleverde produkten, en van de oieuwe regeling eener kwijting in geld der landrenten tegen betaling der produkten op den Toet van andere gewesten, onze bier ge- sreren berekeningen met opzigt tot de verschil- iende daarbij betrokken kategorien van land- bouwende buisgezinneu den juisten stand van zaken aanwijzen, durven wij, boe naaawkeurig die berekeningen ook gemaakt mogen zijn, niet bepaleo; maar de veronderstelling, elders reeds gemaakt '), dat de nieuwe regeling ten gevolge zon bebben eenen boogeren aanslag der landrente, is altbans voor Madioen ') reeds in 1859 bewaarbeid geworden. Uit bet bierboven medegedeelde tocb blijkt, dat in 1859 de aanslag der landrente beeft bedragen/ 262,057, terwijl indedrievoorgaandc jaren de aanslag beeft bedragen/ 570,934. 42, dat is gemiddeld 'sjaars / 190,311. 55 of / 72,745. 65 minder dan in 1859. Of die vermeerdering, — en naar gelang de nieuwe maatregel steeds meer en meer geregeld werken zal, is bet, vooral bij bet bestaande &trereD, om de belastingen zoo ved mogelijk prodaktief te maken, niet te verwacbten dat Let daarbij zal bHjven, — of nn die vermeer- dering wel opgewogen wordt en bij voortdu- ring opgewogen zal worden door de boogere betaling der te leveren produkten, die vraag villen wij niet ontkennend, maar evenmin in eeoen affirmativen zin beantwoorden. Met dit resultaat, betwelk niets meer is dan bet uitvloeisel van het voorafgegaan onderzoek, ^en wij ecbter niet geacbt worden den bier bcdodden nieuwen maatregel af te kenren. Integendeel, men mag elkeu exceptionelen kunst- matig in bet leven geroepen toestand of elke dccptionele niet door force majeure gewettigde behandeling van bet eene of andere deel eener bevolking bescbouwen als onregelmatig, on- staatkundig en aanleidmg gevende tot verwarde berekenmgen en aUerlei geknoei. Niets kan dit beter aantoonen dan eene vergelijking van den respectiven toestand der naast elkander liggende residentien Madioen en Kediri, in welke beideu bet stelsel van fictive landrenten bestaan beeft en in 1859 opgebe- ven is. In de drie voorgaande jaren (1856 — 1858) zijn in Kediri bij de koffijteelt (om ons daarbij te bepalen) ingedeeld geweest 78,753 bnisge- zinnen, die geproduceerd bebben 99,948. 71 pikols, waarvoor zij in geld genoten bebben / 525,066.108, dat is / 5. 307, per pikol; terwijl buitendien op bun produkt aan fictive landrenten b verrekend voor een bedrag van / 478,643. 60, dat is / 6. 9 per buisgezin of / 4. 9473 per pikol koffij. Hiermede kwam de belooning der Kediriscbe kofiijplantende be- volking te staan op / 10. 47j per pikol. In Madioen bebben, gelijk wij bierboven za- gen, gedurende betzelfde tijdvak 46,719 bij de koffijteelt ingedeelde buisgezinneu voor eene produktie van 104,471. 62 pikols koffij in geld genoten eene som van / 553,721.100 of / 5. 36 per pikol, terwijl op die produktie aan fictive landrenten bovendien nog is verrekend een bedrag van/ 246,337. 36 of/ 2. 23 per pikol, zoodat daarmede de koffij plantende bevolking van Madioen gezegd kan worden voor bare koffij produktie te zijn beloond met / 7. 59 per pikol, of/ 2. 65 7i minder dan de Kediriscbe. In 1859 ontvangen 25,751 bij de Kediriscbe koffijteelt ingedeelde buisgezinneu voor eeue pro- duktie van 40,611. 80 pikols in geld/393,382, 08 of/ 9. 577s P^ pikol; maar moeten zij aan landrente in geld kwijten, naar rede van/ 2. 76 per buisgezin *), eene som van / 67,810.116, betgeen, berekend over de koffijproduktie van 1859, een cijfer geeft van / 1. 80 per pikol; wesbalve de Kediriscbe koffijplantende bevolking, T^ aanzuivering der landrente, van bare ver- dienste bij de koffijteelt in 1859 nog in geld beeft kunnen overbouden / 7. 977s P®"^ pikol of / 2. 67 meer dan zij in geld onder bet stelsel der fictive landrenten bad gekregen; terwijl de Madioenscbe koffijplantende bevolking in 1859, na betaling der landrente ad/ 5. 4778 per buisgezin of/ 1.115 per pikol koffij, zuiver in geld beeft overgehouden / 7.1147, '), of *} Zie bet artikel Kediri, Deel If, pag. 105 ran dit Woordenboek. *) Niet Yoor Kediri, soo als later blijken zal. *) Dat cijfer wordt verkregen door deeling met 47,112, het totaal getal der landbouwende haisgezinnen van Kediri in 1859, der som van / 124^065 88, het bedrag, waarvoor de velden der Kediriscbe landbouwende bevolking in dat zelfde jaar ter zake der landrente is aangeslagen geworden. ') Zie het bierboven voorkomende op pag. 392. 896 MA. / 2. 87V9 ^^^ <^^ ^J onder het fictief land- rentenstelsel had ontvangen. Ofschoou de zaak in snbstantie daarop neder* komt, dat de Kedirische en Madioensche koffij* plantende bevolkingen onder het fictief land- rentenstelsel nagenoeg gelijk bedrag in geld ontvingen en nu weder nagenoeg hetselfde, echter voor beiden met eene vrij belangrijke Yerhooging, is dit resultaat niet anders ver- kregen dan door de Kedirische koffij plantende bevolkiug, die vroeger in de fictive landrenten was aangeslagen naar rede van / 6. 9 per huLsgezin, in 1859 bij den werkelijken aanslag slechts te belasten met/ 2. 76 per gezin;terwijl daarentegeu de Madioensche kofiij plantende be- volking, wier aanslag in de fictive landrenten ^o vat op / 5. 33 per huisgeein kwam te staan, in 1859 waarschijnlijk eene kleinigheid meer, of y 5. 47 Vs P^^^ gezin zal hebben moeten betalen. Waartoe, mogen wij als het slot van al het voorafgegane nog vragen, heeft dus dat vorige stelsel van fictive landrenten eigenlijk gediend en waarom moet de Kedirische landbouwende bevolking, wier rijstproduktie voor het miust zoo gnnstig is als die der Madioensche land- bouwende bevolking, onder de nn werkende nieuwe regeliug hn per bouw hu per huisgezin, of zelfs bij berekening over de rijstproduktie zelve, zoo veel minder worden aangeslagen dan deze? *) Doch dit is eene vraag, welker be- ^) Men behoeft slechts den b|j het ministerieel verslag over 1859 gevoegdea staat betreffeode de rijstkultunr van dat jaar in te zieu, om het weinig stelselmatige, inaarinede bij den aanslag der land- rente wordt te werk gegaan, eenigzins te kunnen beoordeelon. Bgr. Bezoeki, met eene landbouwende bevolking van 46,449 haisgezinnen, die 50,025Vt boaws voor eigen kultnur met padi hebben beplant, waarvan de produktie bedraagt 1,571,576 pikols, wordt daarvoor in de landrente aangeslagen tot een he- drag van / 640,118. — j terwyl de aanslag van Kediri, met eene landbouwende bevolking van 47,112 huisgezinnen, die 54,319 bouws voor eigen knltunr met padi hebben beplant, waarvan de pro- duktie is geweest 1,527,240 pikols, slechts heeft bedragen / 124,065. 8IV1 of nog geen 20 % van den aanslag voor Bezoeki. Wei is waar blijkt het, dat de prijs der padi in Bezoeki gemiddeld het dubbele heeft bedragen van den Kedirischeu pr\js en dit zou des noods eenen aanslag voor Bezoeki tot het tweevoudige, maar niet tot het vgfvoudige van den Kedirisohen aanslag kunnen verklaren. — Uier hebben wij twee residentien, die op al de be- antwoording, als in verband staande met het geheele kultuurstelsel, ons te ver zou leideo, om hier hare plaats te kunnen vinden. Yolgens de tabel, omtrent de consomtie van opium op Java, geplaatst in Deel II, pag. 106 van dit Woordenboek, is Madioen, na Kediri, Djokdjokarta, Batavia en Soerakarta, de lesi- dentie, waar dit kwaad zich het ergste rer- toont. Men moet daarbij eveuwel niet uit bet oog verliezen, dat de bij die tabel gemaakte rangschikking berust op de bekende vastc hoe- veelheid, welke voor elke residentie bepaald is, en dat dus de veel aanzienlijker hoeveelheid, die, zoo het heet, als toegift aan den pacbter bovendien wordt verstrekt en waarvan de ver- deeling niet wordt bekend gemaakt, daatin eene groote verandering zou kunnen te weeg brea- gen. Onlangs is door de regering besloten, oib zich bij de opiumpacht weder enkel tot eeoe vaste hoeveelheid zonder extraverstrekkingeo te bepalen, en eerst dan zal eene beboorlijke rangschikking mogelijk zijn. In het bestuur der residentie wordt de Re- sident geadsisteerd door eenen Secretaris, die tevens Ambtenaar van den burgerlijken stuid, fungerend Notaris en Yendumeester en, ooder het toezigt van den Resident, met het beheer van 's lands kas belast is; door de Adsisteut- Besidenten van Ngawi en Ponorogo, beidec teveas Yendumeester en fungerend Notaris in huune afdeelingen ; door een vijftal Cootrol&in der landelijke inkomsten en kultures; alsmede door de K^enten als hoofden der inlandsck bevolking in de zes hierboven genoemde regeot- doelde puntcn byna dezelfde cijfers aanwjsen entccli, wat den aanslag betreft, zoo hemelsbreed uiteeoloo- pen. Een tweede voorbeeld : Bantam, met eene pro- duktie van 1,802,600 pikols padi of van 22.53 pi- kols per bouw, wordt aangeslagen voor/ 566,9 1 9. — , terwyl Rembang, met eene produktie van 768,1 71 </| pikols of van 6.82 pikols per bouw, wordt ssage- slagen voor f 564,028. 44 of nog geen f 13,000 minder. Indien wy, als grondslag tot berekefiisg der belasting, het gemiddelde nemen tnsseben de voor die beide residentien opgegeven hoogsis ea laagste pr^'zen der padi, dat voor Bantam bediatft , f 2. 80 en voor Rembang ^ 2. 91 per pikol, eo daarmede vermenigvuldigen bet </g van de totik produktie der beide residentien, waartoe het Gos- vernement als minimum van heffing geregtigd is, tt dat bedraagt voor Bantam 360,520 en voorBembtsg 153,684 pikols padi, dan komen wij voor BsaUs tot eenen aanslag van f 829,126 en voorRembasg van f 447,076, in stede van den bgkans gelgfcu aanslag, bg den aangehaalden staat opgegerea. MA. 397 schappen; terwijl de Chinezen in deze residentie gesteld zijn, ter hoofdplaats onder eenen Kapi- tein en eenen Luitenant, en in de afdeelingen Ngawi en Fonorogo mede onder eenen Lai- tenant. Voor de yerschillende kultures heeft men^ Toortj in Madioen 1 Opziener bij de kaneel- hltanr, 3 Adsistenten en 4 Opzieners bij de indigoteelt en 2 Adsistenten bij het beheer der bosscheu. In de maand Febraarij 1861 heeft men, ten gerolge van aanhoudende zware regens, veel te lijden gehad van overstroomingen, doordien in de afdeeling Fonorogo de rivieren Soengkoer en Wilangan, en in de afdeeling Ngawi de Solo-riTier buiten hare oevers waren getreden. Hoezeer de daardoor aan het te velde staande gewas, alsmede aan braggen en wegen veroor- oakte schade groot mogt heeten, heeft men gelukkigerwijs erenwel het verlies van men- schenlevens daarbij niet te betreuren gehad. Madioen, r^entschap op Java, in het mid- den der residentie Madioen. Het bevat de dis- trikten Madioen, Kanigoro, Mahospati en Tja- roeban, te zamen met ongeveer 54,000 zielen. Madioen, hoofdplaats van de gelijknamige lesidentie op Java, gelegen aan de fraaije rivier Tan Madioen, in de vlakte tusschen den Lawoe en den Willis, volgens Jitnghuhk op ecne hoogte nn 233 Bljnlandsche voeten boven de opper- Tlakte der zee, op 23 palen van Ngawi en 21 Tan Fonorogo, op 7° 35' Z. Br. en 111'' 26' 7" 0. L. Dexe stad is over het algemeen goed aangelegd, met breede straten en nette huizen. Het residentiehu'is ligt in de Europesche wijk en mnnt door fraaiheid nit; iu die wijk staat ook eene kazeme, eene in 1831 gebonwde en in 1845 verbeterde gevangenis en het in 1831 gebonwde fortje, waarin vroeger eene bezetting lag, maar dat nn onder civiel beheer is gesteld. Be woning van den Regent en de |)a8eiban Terdienen eenige opmerking. Madioen is het vereenigingspunt van drie groote wc^en, als: naar Kediri, naar Fonorogo en een oostwaarts naar Mahospati. 