Bijdragen tot de taal-, land- en volkenkunde
Zien, om met de vele hoofden bekend te worden waarmede het Europeesch bestuur wel verplicht was in aanraking te kennen, hunne belangen te kennen en, bij hen, die van het Gouvernement te be- vorderen; om de onophoudelijke geschillen, welke tusschen de zoo twistzieke Maleiers ontstaan, en dikwijls als voorloopers te beschouwen zijn van voorgenomen onlusten, tot hun genoegen te beslechten; om door omgaug en gedurige gesprekken den geest der bevolking na te gaan en langzamerhand, na verkregen vertrouwen, te leiden; om verkeerde handelingen en verboden bemoeienissen van ondergeschikte ambtenaren tegen fe gaan; om bij eene bevolking, welke niet gewoon is aan machtspreuken en willekeur te geven, door kracht van redenen, voor welke zij veelal vatbaar is, den invloed te verkrijgen die noodig is om haar zoowel in haar eigen voordeel als in dat van het Gouvernement te doen werken: met een woord, om het eenig geschikt bestuur in te stellen dat, zonder den kostbaren militairen dwang, de vruchten kan doen inoogsten welke het bezit der binnen Enlanden van Sumatra beloft op te leveren. Te Padang gezeten, onder een gemengde bevolking welke het eigenaardige der Maleische stammen verloren het einander bewolken, zou de resident haar en haren geest vreemd blijven.... Merkus wenschte dus een resident der Padangsche Bovenlanden. Vermeerdering van personeel of uitgaven was daartoe niet noodig, daar het plaatselijk bestuur van Padang en offemelanden door den Gouverneur zelven of, onder zijn bevelen, door eene adsistent- resident of magistraat — die tevens bij afwezigheid van den Gouverneur het plaatselijk gezag op zich zou nemen — kon worden waar- genomen. Zoodanige regeling was in alle opzichten, zoo betoogde hij, doelmatiger dan de bepaling van 1837, dat de Gouverneur zijn verblijf in de Padangsche Bovenlanden houden zou. De afdeeling Priaman, ofschoon in den letterlijkken zin niet tot de Padangsche Bovenlanden behoorende, diende bij het gebied van den aard en de bemoeienissen van het bestuur geheel overreenkomen met die der Bovenlanden, ten andere omdat de tot die afdeeeling behoorende districten der XII en VIT Kota’s, welker bevolkingen, geheel aan zich-zelven overgelaten geweest, in goeden geest en lijd-zaamheid veel te wenschen overlieten, door den resident der Bovenlanden onder een waakzamer toezicht te houden waren dan van Padang mogelijk was. De landen van Priaman waren bovendien vatbaar voor dezelfde ontwikkeling van cultuur als de meer binnenlands gelegen districten, — ook daarom was het raadzaam, de zorg daarvoor aan denzelfden ambtenaar op te dragen. Ontrent de Battalanden, Tapanoeli en Baros daaronder begrepen, merkte Merkus eindelijk op dat zij, nog slechts kort geleden aan onderworpen, n og te onbekend waren om daarvoor au recds regelingen te kunnen bepalen, en hij wenschte die landen daarom „vooralsnog buiten eene bepaalde organisatie te Istene. Van het hoogste belang was het echter, grondig met die landstreken, hare bevolking en alle verdere omstandigheden bekend te zijn; tot dat einde was het niet genoeg een  ten slotte — zou wellicht in strijd geacht worden met den wensch naar een een möchter en minder kostbare inrichtig, in de instructiën des Ministers geuit. Maar hierop merkte hij aan dat de onderworpen bevolking eenmaal gewoon was geraakt aan de leiding en het gezag van Kuropesche ambtenaren, ondersteund door een aanzielijk gewapende macht, en dat het dus uiterst möchter zou zijn om, bij de wenschelijke vermindering dezer laatste, die verreweg de meeste kosten veroorzaakt, ook den band van het civiel toezicht, zelfs in schijn, te vieren en daardoor wellicht bij kwalijkgezinden de hoop te doen ontstaan, dat pogingen tot verstoring der rast met gunstige gegeven en hij langzamerhand zijn — waarheen de verheffing en bezoldiging door het  te arresteren de volgende bepalingen : lo. Het grondgebied, uitmakende het Gouvernement der West- kust van Sumatra, met uitzondering der Battalanden ten aanzien van welke nadere bepalingen zullen worden gemaakt, zal zijn verdeeld in de navolgende afdeelingen, samengesteld uit de daarbij genoemde districten : Padang en ommelanden: Pau, Kota tengah en Troesan ; Padangsche Zuider-districten: Butjan, Salido, Painan, Batang Kapas, Tello, Tarata, Sirantei, Priangpara, Kambang, Plangei, Sengen toenoe, Pangisan, Ajer Hadji, Indrapoera ; Priaman: Priaman di ilir, Priaman di oeloe, Pilobang, Oelakan, IX Kota, Tweboe along, VII Kota’s, V Kota’s, X Kota’s, Tikoe, Mengoppo, Bawan en Kragan, Katiagan; Tanah Datar: Tanah Datar, XX Kota’s, IX Kota’s, Semawang, Batipoe ; Agam: Agam, Matoea en IV Kota’s, Danau, VIII Kota’s, VII Loerahs, Bondjol, Bindjai, IV en VI Kota’s; Is Kota. Zur Kota’s, Halaban, Lintou, Boea, Kota toedjoe. Kota’s; Ajer Bangis, Natal en de landen strekkende tot den eersten binnenlandschen bergketen tot de Ophir-districten en de strand- districten tot Katiagan ; Rau: Rau, Loeboe Sikaping, Ophirdistricten en de landen ten Oosten van Rau gelegen, voor zoover deze aan's Gouvernements gezag geacht kunnen worden onderworpen te zijn ; Mandailing en Angkola: Groot Mandailing, Klein Mandailing, Angkola, Oeloe, Pekanten. De grensscheidingen van al deze afdeelingen zullen, voor zooveel noodig, door den Gouverneur van Sumatra's Westkust, op voor- dracht der residenten worden geregeld. SUMATRA'S WESTKUST VAN 1836—1840. 827 2°. De afdeelingen Padang en Zuiderdistricten, en de Batoe- eilanden zullen, ook voor zoover het plaatselijk beheer aangaat, staan onder het onmiddellijk gezag van den Gouverneur van Sumatra's Westkust, en bij afwezigheid van dezen, onder dat van den adsistent- resident en magistraat van Padang. De afdeelingen Tanah Datar, Agam, I. Kota's, XIII Kota's en Priaman zullen uitmaken de residentie der Padangsche Bovenlanden; 4°, De afdeeling Ajer Bangis, Rau, Mandailing en Angkola zullen uitmaken de residentie Ajer Bangis; 5°. Het civiel gezag over de Battalanden, ten Noorden en Noordosten der residentie Ajer Bangis gelegen, voor zoover deze onder ‘s Gouvernements gebied behoore of zullen worden gebracht, zal voor-loopig en tot dat het bestuur bepaaldelijk zal kunnen worden geregeld, opgedragen zijn aan eenen hoofdgecommittcerde onder een speciale, hem door den Gouvernements-commissaris uit te reiken instructie; Go Het personcel van het algemeen bestuur van het Gouverne- ment van Sumatra's Westkust te bepalen overreenkomstig het door den Gouvernements-commissaris voorgedragen ontwerp; 7°. euz. Ten tweede. Goed te keuren, dat de voorschreven bepalen reeds gedeeltelijk door den Ciouvernements-commissaris zijn ingevoerd. Uit het boven sub 6e bedoelde ontwerp teekenen wij aan dat, behalve de Gouverneur en de residenten, Het personell van het binnen-landsch bestaur zou zijn samengesteld als volgt. Residentie Palang : te Padang, een adsistent-resident, magistraat; in de Zuidelijke afdeeling, een contröleur 1° klasse, met een conträlter der 3e klasse te Ajer Hadji of Indrapoers; op de Batoe-eilanden, een posthouder. Residentie Padangsche Bovenlanden: In de afdeeling Tanah Datar, een adsistent-residente de contrôleur le klasse met een surnumerair, een contrôleur der 2e klasse voor de XX en IX Kota s; in de afdeeling Agam, een adsistent-residente residente de contrôleur le klasse met een surnumerair, een posthouder de Matoea, een contrôleur der 3e klasse voor de Danaudistricten, een posthouder in de VILL Kota's, een posthouder der VIT Kota's, een posthouder der VIT Kota's, een posthouder der VIT Kota's; & Volgr. V. 22 $28 SUMATRA'S WESTKUST VAN 1836—1840. in de afdeeling de L Kota's: een. adsistent-residente of contrôleur der le klasse met een surnumerair, een contrôleur der 3e klasse voor Halaban en Lintou, en een idem voor Boea en Kota Toedjoe; in de afdeeling der XIII Kota's: een contrôleur der le klasse; in de afdeeling der XIII Kota's: een contrôleur der le klasse; in de afdeeling der XIII Kota's: een contrôleur der le klasse; in de afdeeling der XIII Kota's: een contrôleur der le klasse; in de afdeeling der XIII Kota's: een contrôleur der le klasse; in de afdeeling der XIII Kota's: een contrôleur der le klasse; in de afdeeling der XIII Kota's: een contrôleur der le klasse; in de afdeeling der XIII Kota's: een contrôleur der le klasse; in de afdeeling der XIII Kota's: een contrôleur der le klasse; in de afdeeling der XIII Kota's: een contrôleur der le klasse; in de afdeeling der XIII Kota's: een contrôleur der le klasse; in de afdeeling der XIII Kota's: een contrôleur der le klasse; in de afdeeling der XIII Kota's: een contrôleur der le klasse; 8e klasse te Tikoe. Residentie Ajer Bangis: in de afdeeling Ajer Bangis: een contrôleur le klasse te Natal; in de afdeeling Rau: een adsistent-resident of contrôleur le klasse, een contrôleur der 2° klasse en een surnumerair; in de afdeeling Mandailing en Angkola: een adsistent-resident met een surnumerair, een contrôleur der le en een contrôleur der 3¢ klasse. Battalanden : Een hoofdgecommitteerde, met een contrôleur 2¢ klasse te Tapa- noeli en een idem te Baros. Omtrent de voorgestelde organisatie merkte Merkus op, en hij wees daarop nog nader in zijn brief aan den Minister van Kolonién idd. 1 Juni 1840 no. 293/343 waarbij hij de stukken aanbood, dat he voor bezittingen gelijk die van Sumatra, welke nog kort onder onder gebied waren gebracht, niet wel mogelijk was regelingen te maken welke als bestendig konden worden beschouwd. „Meer dan waarschijnlijk is het dat, evenals de vroeger ont-worpen organisatie, de thans door mij voorgedragene naar omstan-digheden en na bevinding van gebrekkige of onvolledige werking, wijzigingen en veranderingen zal moeten ondergaan. Niet dan na verloop van jaren en de daardoor verkregen meerdere ondervinding en kennis dan men zich nu redelijkerwijze mag vleien te bezitten, zal men er toekomen om een bestuur in te richten, niet-alleen voldoende aan de behoefte der landen, maar ook geëvenredigd aan de voordeelen die zij kunnen opleveren. Kortelijk zij hier verder vermeld, dat volgens eeu verslag van Merkus, dd. 14 Maart 1840 no. 196/343, de door Van den Bosch bevolen maatregel Tot betere inrichtige van het inlandsch bestuur door bezoldiging der hoofden van de bevolking, gunstig had gewerkt; veranderingen daarin zouden nadeelig op de gemoederen van sommige hoofden kunnen werken, en het was integden ereignen weg voor te gaan, ook ten aanzien van de hoofden in de sedert 1836 onderworpen districten en in Priaman. De hoofden van am. SUMATRA'S WESTKUST VAN 1886—1840. $29 Priaman, die tot dusver waren gebleven „buiten de gunst aan de naburige hoofden toegekendr, moesten vom die reden minder handel- baar worden geacht. De Regeering vereenigde zich, bij haar besluit van 3 Juni 1840 n°, 12, met deze beschouwingen. Inmiddels was ook — op voorstel van kolonel Michiels dd. 4 Februar 1840 n°. 152/9, in enkele opzichten gewijzigd door den commandant van het leger — eene nieuwe organisatie der infanterie op Sumatra's Westkust vastgesteld bij Gouv. besluit van 27 April 1840 n°. 1. Het schijnt ons wenschelijk van de daarbij bepaalde „strategische indeeling der sterkten, mitsgaders der punten waar de mobiele machten liggen geconcentreerd», een eenigszins uitvoerig overzicht te geven. In de eerste plaats achtte Michiels de bezetting noodig van een aantal punten in de centrale operatiebasis, loopende van Moeara Panas in de XIII Kota's tot Pitjir Koling in Angkola, ongeveer evenwijdig met het Ooster- en Westerstrand van Sumatra. Die punten — meest alle hoofdplaatsen van districten of in het midden van hunne rijkstbevolkte gedeelten gelegen — moesten bezet worden voor de oplegging van krijgs- en mondbehoeften, en als onmisbare rastpunten voor transporten en marcheerende troepen. Zij waren bovendien noodig als uitgangspunten bij eventueelen opmarsch na À oostwaarst gelegen, nog onafhankelijke landen. In die «centrale operatie-basis 7 zouden bezet worden; Moeara Panas met 1 Offic.en 50 man, als geïsoleerd punt aan de zuidelijke grens. Padang Riboe-riboe..... » + «… met het halve le hat. inf. omdat het lag op de grenzen der XIII, XX en IX Kota's en de groote wegen dier landschappen zich hier kruisten. Goegoeq Malintang » 1 +» » 75 » en het halve le hat. inf. als bevattende de depdtmagasijnen der bovenlanden. Fort de Kock » 1 » » 50 » als oentraalpunt in Agam, van zedelijken invloed door onze reeds oude vestiging aldaer. Matoa » 1 » » 50 » als de sleutel van den pas langs het meer van Manindjce naar de binnenlanden ; observatiepost tegen de VIII Kota’s, die eene overoude veete tegen de Danau-districten hebben. Soengei poear » 1 » » 650 » De besetting van dit centraalpunt der VIII Kota’s verzekert den weg naar Loe- boeq Ambalo (benedenlanden). Over te brengen..-. 5 Offic. en 375 man. 830 SUMATRA'S WESTKUST VAN 1886—1840. Overgebracht... 5 Offic. en 275 man. 830 SUMATRA'S WESTKUST VAN 1886—1840. Overgebracht... 5 Offic. en 275 man. Pisang met 1 » » 25 Kota Gen. Cochius » 2 » » 75 Loeboeq Sikaping Batoe Bedindit » Loender » 1 » » 52 Rau » 1 » » 50 Kota Nopan » 1 » » 60 Fort Elout » 1 » » 86 Pitjir Koling » 1 » » 60 » Hier kruisen zich de wegen van de VIII Kota’s, VII Loerah's en Bondjol ; de post is van belang voor de passage over de Massang. » De tijd is nog niet gekomen om de besetting van Bondjol op te heffen, maar de moreele invloed van deze plaats is reeds verdwenen. » Voorname schakel in de operatie-baais. » Tuss En het halve lle bat, inf. — Loender is een voorname schakel in de operatie-basis en lignes op de vereeniging van de tweede groote zijdelingsche communicatie van Ajerbangis met deze. Van Loender loopt een weg Oostwaarts. Centraalpunt van de voorname ste kampong in het district Rau. Deze twee puuten zijn noodig voor het verband der operatie-basis; zij liggen veel te ver van elkander, doch tusschen posten worden niet noodig gemoht omdat men rekenen mag op de trouw der bevolking. Noordelijk steunpunt der operatiebasis gesneden door den gemeenschapsweg van het Oosterstrand. Uit-gangspunt bij operatiën tegen de Batte-landen. te zamen... 15 Offic. en 677 man (garnizoensbataljon) en 1½ veldbataljon. In de tweede plaats was noodig een cordon voorposten tegen de oostelijke vrije landen. Daartoe werden bezet: Sidjoendjoeng met 1 Offic. en l » » 25 » 1» » 50 » Tandjong Ampalo » Boen » Paja combo » Pau Datar » Fort Van der Capellen » te zamen. 2» » 1 » - het 10e bataljon infanterie. » 60 » De besetting van deze plaats — nu nog behouden wegens den moreelen invloed der plaats als de hoofdzetel van het vroegere Menangkabausche rijk en als de zetel onser eerste besetting in de Bovenlanden, zou nader kunnen vervallen bij eene goede besetting in de L en de XX Kota's en te Goegoeg Malintang. . … 6  was de bezetting der hier genoemde posten ook wenschelijk omdat het daardoor gevormd cordon liep door de districten waar de zwaarste oorlogen gevord waren en zich de meest geconcentreerde en meest krijgs-haftige bevond. In de derde plaats werd bezetting vereischt van de volgende strandposten: Poeloe Tjinko met 1 officier en 35 man. Tweede post in de Zuidelijke afdeeling >» 1 » » 35 » op nader aan te wijzen plaats. Padang » 6 » » 150 » met het Ge bataljon infanterie. Priamman » 1 » » 50 » Kajonem » — » » 2 » Kajonem » — » » 2 » Pasaman »» 1 » » 56 » Ajerbangis » 3 » » 75 » Natal »» 1 » » 60 » Tapanoeli » 8 » » 60 » en het halve lle bataljon. (over te brengen naar den vasten wal, te Siboga) Baros »» 3 » » 100 » Singkel »» 8 » » 180 » Goenoeng Sitoli (Nis) » 1 » » 50 » te samen... 21 » » 820 » (garnisoensbataljon) en 1} veld- bataljon. Eindelijk werden nog eenige posten noodig geoordeeld langs groote zijdelingsche gemeenschapslijnen en langs de linie van Daloe-daloe; ofschoon deze plaats reeds veel van haar moreelen invloed verloren had, meende men dat, wanncer zij verlaten werd, de verslagen vijand zich nieuwen aanhang zoude kunnen verschafien. De bedoelde posten waren: Paje met 1 Offic. en 35 man, als tusschenpost tussch. Padang en  Pitjir Koling. Pertibi » 2 » » » 80 » » hoofdpost in Pad Pertibi » 2 » » 80 » » hoofdpost in Pad  » tusschenpreten op den wee van Pertibi naar Kots Pinang » 1 » » 35 | onse besetting te Kota Panel op de Onet- Bilimbing » 1 » » 85 » kust. Kots Panel of Bila » 8 » 23119 » Ajer Nabare »— » » 16 » ; (usschenpceten op den weg van Pertibi naar Daloe-daloe. o— » » 15 2 noengang Deloe-daloe » 1 » o 15 » te samen » 10 Offic. en 479 man. 832 SUMATEA’S WESTKUST VAN 18386—1840. In totaal waren dus voor de bezetting van Sumatra's Westkust aan infanterie noodig vier veldbataljons, benvens een garnizosenen, sterk 52 officieren en 2211 manschappen. Dit wgarnizoens-bataljony droeg den naam van 7e afdeeling van het allem sein depôt. Eene optelling doet zien, dat de troepen over niet minder dan 46 garnizoenen verspreid waren. ACHSTE HOOFDSTUK. Instruotiën voor den Gouverneur en de residenten. — Uitlegging, door Merkus gegeven aan art. 7 der instructie voor den Gouverneur. — Opmer-king van Michiels dienaangaande. Zijne meening omtrent Merkus en omtrent het geen verder behoort te geschieden. — Verbond van vriendschap met Korintji. — Wijsigingen in de organisatie van het bestuur, — Vrees voor aanvallen der Atjehers op Singkel. — Aftreding van Merkus als Gouvernements-commissaris. Na zijn terugkeer ter Westkust van Sumatra ontwierp de Gouvernements-commissaris Merkus instructiën voor den Gouverneur en de residenten. Hij stelde deze, onder nadere goedkeuring der Indische Regeering, vast bij zijn beslnit van 3 September 1840 ne. 289/612 Doch verzügte die goedkeuring te vragen. Als Gouverneur-General wie in het begin van 1844 op de zaak terug, en bekrachtigde hij, na den Raad van Indië te hebben gehoord, bedelde instruien nog bij zijn besluit van 6 Maart 1844 no. 12. Wij laten hier beide instructiën volgen. Inetruchie voor den Gouverneur van Sumatra's Westkust. Artikel Een. De macht en de bevoegdheid van den Gouverneur van Sumatra's Westkust zijn hoofdzakelijk omschreven in het Derde Hoofdstuk van het Reglement op het beleid der Regeering in Nederlandsch-Indië (Staatsblad 1836 n®. 48), art. 50—58. Artikel Tweed. De Gouverneur zal bovendien als ziju eerste plicht aanmerken, de verdere voorschriften van het Algemeen Reglement og het beleid der Regeering en alle andere beständigen en. Zij werden bij Gouvernementsbesluit van 11 Februar 1870 n°. 3 ingetrokken omdat zij in verschillende opzichten deels verouderd, deels niet meer tre te passen waren. Krachtens Indisch Stbl. 1861 n°. 44 werd nu voor Sumatrae Westkust van tre passiing de instructio vor de hoofden van vewestelijk bestuur op Javea en Madure. (Ind. Stbl. 1859 n°. 103 en 1867 n°. 114), behoudens dese wijsisins (Ind. Stb] 1670 n°. 86) dat de secretaris van het gouvernement als tijdelijk vervanger van den gouverneur-Generaal zullen worden uitgevaardigd, stiptelijk nächste komen en door zijne ondergeschikte ambtenaren te doen nakomen. Hij mag zich nimmer eenige vertraging, schorsing of afwijking daarvan veroor. Artikel Drie. In het bestürzenden zijn gouvernement behoorende landen zal hij zich regelen naar de beginselen, vorgeschreven bij besluit van den Commissar-General van 11 October 1838, no. 8310, ent de daarmede oversestemmende aanschrijvingen. Artikel Vier. Over alle politikke aangelegenheiten en ordwerpen van algemeen bestürzenden corresponderet hij onmiddelijk met den Gouverneur-General, en over zaken, betreffende het gewon beheer, met de hoofden der departementen tot welke zij behoorenden. Artikel Vier. Wanneer het de functiën van militairen commanant niet zijn opgedragen, zal de Gouverneur, behoudens de macht, het bij art. 51 van het Reglement op het beleid der Regeering over alle civilele en militaire autoriteiten toegekend, zich in zijn verhouding tot de militaire macht stiptelijk gedragen naar het besluit van de Commissar-General van den 5n Januari 1817 (Stbl. no. 1). Artikel. Zes. Ingeval de noodzakelijkheid zal zijn gebleken, dat tot behoud of herstel van rust het gebruik van gewapende macht noodzakelijk is geworden, zal hij, na zijne ontwerpen aan den militairen commandant te hebben bekend gemaakt, de uitvoering daarvan aan hem overlaten. Artikel Zeven. Im geen geval zal hij militaire expeditieren mogen doen ondernemen zonder voorkennis en toestemming van Gouverneur- General. Artikel Acht. Als hoofddoel van zijn bestuur zal hij aanmerken het behoud van vrede en rust, de ontwikkeling en uitbreiding van cultuur en van alle bronnen van rijkdom, de bevordering van handel en, door die middelen, vermeerdering van ’s lands inkomsten. Artikel Negen. De bevolking ter Westkust van Sumatra, volgens bepaald voorschrift van het besluit van den Commissaris-General dd. 11 October 1883 no, 310 in het volkomen bezit harer politieke en huishoudelijke rechten gebleven zijnde, volgt daaruit, dat onder haar geene andere politie en rechterlijke macht moet worden uitge oefend dan bij dat besluit is voorbehouden. De Gouverneur zal tozien en zorgen dat deze bepaling stipt worde nagekomen. Artikel Tien. Aan hem is de bevoegdheid niet toegekend om, bij wijze van politieken maatregel, ingezetenen, hetzij zij tot de inland- sche bevolking behoore, dan wel Europeanen, Chineezen of andere vreemdelingen zijn, van het gebied van het eene gedeelte van het gebied naar het andere te verplaatsen. Wanneer de dringende noodzakelijkheid van zoodanige maatregel mocht bestan, zal hij daartoe eene gemoteerde voordracht doen aan den Gouverneur-General. Artikel Elf. Geene andere belastingen mogen worden geheven dan de reeds bestaande, of zoodanig als nader op last van den Gouverneur- General zullen worden ingevoerd. Artikel Twaalf. Ten aanzien van het beheer van 's lands goederen en gelden en hunne verantwoording zal de Gouverneur opvolgen en doen opvolgen alle daaromtrent bestaande bepalingen , en wel bijzonder zooals die zijn voorgeschreven bij de resolutie van 29 December 1831 ne, 13 (Stbl. no. 71), alles met zoodanige wijzigingen als hem voor Sumatra's Westkust bekend zullen zijn gemaakt. Artikel Dertien. Aan den Gouverneur is de contrôle over de be- grooting opgedragen, en aan den adsistent-resident van Padang en aan de residenten ieder voor zoover hunne afdeeling of residentie aangaat. Artikel Veertien. De ambtenaren, ter Westkust van Sumatra dienst- doende, zullen blijven in de betrekkingen waartoe zij bij de Gouver- nementsbesluiten zijn bestemd; ingeval van dringende omstandigheden zal de Gouverneur evenwel ook anders over hen kunnen beschikken, en in de opengevallen posten zal hij bij voorraad door verplaatsingen kunnen voorzien. Hij zal in die gevallen zijne beschikkingen onmid- dellijk onderwerpen aan de goedkeuring van het Gouvernement. Artikel Vijftien. De (Gouverneur zal alle maatregelen, welke de bedoelingen van het Gouvernement ter Westkust van Sumatra en ‘s lands belangen kunnen bevorderen, maar tot welker invoering hij niet bevoegd mocht zijn, aan het Gouvernemeut voorstellen. Artikel Zestien. Hij zal zijne aandacht bijzonder vestigen op: a. Het aanleggen en onderhouden van goede wegen en bruggen, daarbij in aanmerking nemende hun wezenlijk out en de meer of windere middelen en bezwaren der bevolkingen; b. de invoering van nieuwe takken van cultuar en de uitbreiding van de reeds bestaande ; e. de bevordering van den handel met de landen, die niet on- middellijk san ‘s Gouvernements gezag zijn onderworpen; 336 SUMATRA'S WESTKUST VAN 1836—1840. d. het openen van vedelige communicatién met die landen; e. de vermeerdering en verbetering van transportmiddelen, zuwel door aanmoediging der bevolking tot koeliedienst tegen loon, als door de invoering van lastdieren; J. het aanmaken of bezorgen van bouwmaterialen, als kalk, gebakken steenen en houtwerken; g. het opleiden van levenmiddelen en de vermindering kunner prijzen; hk. de vermeerdering van levenmiddelen en de vermindering kunner prijzen; i. de verbetering van levenmiddelen en de vermindering kunner prijzen; Artikel Zeventien. De Gouverneur zal den Gouverneur-Generaal door bijzondere berichten bekend maken met alle belangrijke gebeurtenissen of met zijne als zoodanig te beschouwen handelingen. Artikel Achtien. Hij zal voorts van al zijne besluiten, bevelen en verrichtigten dagelijks aanwijzende houden en het register daarvan telkens drie maanden aan den Gouverneur-Generaal zenden, vergezeld van eene lijst, aanwijzende den korten inhoud van de onder-werpen, over welke speciale berichten, hetzij den G. ouverneur-General, of aan de hoofden van departementen zijn aangeboden. Artikel Negentien. Jaarlijks zal hij aan het Gouvernement indienen een algemeen staatkundig, administratief en financieel verslag, verzegeld van zijn beschouwingen overde vorderingen en vooruitzichten des bestuurs. De voorstellen, welke daaruit mochten voortvloeien, zullen evenwel ieder afzonderlijk moeten worden behandelnd en ingezonden. Artikel Twintig Bij dat verslag zullen moeten worden overgelegd de jaarlijksche verslagen, welke door de residenten aan den Gouverneur zullen worden gezonden. Artikel Een en twintig. De Gouverneur vermag geen handel te drijven of belang te hebben in eenige besteding, leverantie, verpachting van goederen, rechten of middelen, of in eenige zaken waarover met den lande om winst of voordeel eenige handeling wordt aangegaan. Hij mag ook geene ordonnantiën of schaldvorderingen ten laste van den lande koopen of voor zijn rekening nemen. Artikel Twee en bwintig. De meer bijzondere plichten van den Gouverneur en zijn verhouding tot andere inrichtingen, collegienen en ambtenaren zijn bij afzonderlijke lastbrieven of besluiten bepaald. Artikel Drie en twintig. Bij overlijden, afwezigheid buiten het gebied van het Gouvernement, ziekte of andere wettige verhindering, sullen de functién van Gouverneur bij voorraad worden waargenomen door den resident der Padangsche Bovenlanden, die desniettemin in dat geval zijn residentie soo weinig als mogelijk zal verlaten. Artikol Vier en twintig. Behalve den bij besluit van 10 December 1827 (Stbl. no. 115) voorgeschreven eed zal de Gouverneur nog afleggen den navolgenden: „Ik zweer dat ik in de oefening mijner ambtsplichten mij steeds met alle getrouwheid en ijver kwijten zal en in achtnemen de algemene en bijzondere bevelen, mij ten voorschrift gegeven of gegeven sullende worden; dat ik wijders het belang van den lande zal behartigen, en alle ingezeten En der mij met rechtvaardigheid zal behandelen en zonder aanzieren van persön, zonder gunst of ongunst, vriendschap of vijandschap, de plichten, mij opgelegd. vervullen zal en daarvan om lief noch leed zal afwijken; dat ik voor alles doen zal, wat een getrouw Gouverneur schuldig is en behoort te doen.» Instructie voor de residenten der Padangsche Bovenlanden en Ayer Bangie. Art. 1, Het algemeen bestuur der residenten is, onder het gezag van den Gouverneur van Sumatra's Westkust, toevertrouwd aan de residenten; zij correspondeeren alleen met den Gouverneur, met uitsondering evenwel der berichten en mededeelingen, welke on- middellijk tusschen hen en den fiscaal bij den Raad van Justitie, den auditeurmilitair, den Raad van Justitie en den ambtenaar, belast met de contrôle der comptabiliteit en financiën kunnen plaats hebben. Art. 2. De residenten vermogen geen handelte heben in eenige besteding, verpachting van goederen, rechten of middelen of in eenige zaken warover met den lande om winst of voor door eenige handeling wordt aangegaan; zij mogen wijders geene ordonautän of schuldvorderingen ten laste van den lande koopen of voor hunne rekening nemen. Art. 3. De resident is de eerste ambtenaar in zijne residentie en oefent aldaar het hoogste plaatsclijk gezag. Art. 4. De residenten moeten steeds als han eerste plicht aan- merken het algemeen reglement op het beleid der regeering, de verdere bestaande verordeningen en bevelen, zoowel als die under door den Gouverneur-General sullen worden uitgevaardigd, stiptelijk na te komen en door hunne ondergeschikte ambtenaren te doen nakomen. Zij mogen zich nimmer eenige vertraging, schorsing of afwijking daarvan veroorloven. Art. 5. Het is den residenten verboden, algemeene reglementen of verordeningen, van welken aard ook, uit te vaardigen, maar z Zijn verplicht ten aanzien der maatregelen, welke zij noodig oordeelen, voordrachten te doen aan den Gouverneur, die, zulks dienstig oordeelende, deze met zijne consìderatiën zal zenden aan den Gouverneur-Generaal. Art. 6. Zij zullen steeds in het oog houden dat als hoofdbeginsel van bestuur ter Westkust van Sumatra is aangenomen : a. dat de inlandsche bevolking van alle drukkende directe belastingen zal zijn ontslagen ; b. dat zij van alle heerendiensten om niet zal zijn vrijgesteld, met uitzondering van het maken en onderhouden van wegen; c. dat de bevolking der onderscheidene districten in het volkomen bezit van hare politieke en huishoudelijke rechten zijnde gebleven, bet Gouvernement zich buiten bemoeienis houdt met het benoemen van hoofden, met de inwendige politie, met de rechtspleging en alle huishoudelijke aangelegenheden; maar dat het zich daarentegen heft voorbehouden : 1°, om, zulks noodig oordeelende, uit ieder district een bepaald en nader te regelen getal manschappen op te roepen, om als hulproepen gebezigd te worden, hetzij tegen buitenlandsche vijanden ; 2°, om forten op te richten en wegen te doen aanleggen ter bewaring van de publieke rust en bevordering van den handel; 3 Om geene oorlogen tusschen districten of kampongs te gedoogen, maar alle geschillen, in welke de partijen niet onderling zich kunnen verstaan, door bemiddeling en met gemeen overleg af te doen; 40. om misdrijven, gepleegd tegen het Gouvernement, als opstand, weerspannigheid, het vermoorden of mishandelen van Gouvernements - ambtenaren of krijgslieden, het berooven van zijn eigendommen als mede diergelijke misdrijven, gepleegd aan personen, onder ’s Gouvernements bescherming staande, voor den Raad van Justitie te vervolgen en te doen straffen. Art. 7. De residenten zullen zijn door geene Europeesche ambtenaren, wie zijn zijn mogen, knevelarijen, geldafpersingen, dwangarbeid of willekeurigheden jegens de inlanders gepleegd worden, maar dat allen volkomen recht wedervare.  te verijdelen en de rust te bewaren. Art. 11. Zij zullen den landbouw en de teelt van alle voor de markt van Europa geschikte producten door alle gepaste middelen aanmoedigen, de bestaande takken van cultuur, in het bijzonder die der koffie en peper, trachten te verbeteren en nieuwe in te voeren. Der bevordering daarvan en van den handel zullen zij alte hulp en bijstand verleenen. Art. 12 Voor zooveel goud- of andere mijnen in hunne residen- tiën gevonden worden, zallen zij onderzoeken of die met voordeel kunnen worden bewerkt, en in dat geval trachten de hoofden en de bevolking tot dien arbeid te leiden. Art. 18. De residenten zullen zogen voor het onderhoud der bestaande wegen en het aanleggen van nieuwe, wanneer het belang van den handel of de veiligheid het zullen vorderen. Ingeval tot het laatste zware en langdurige arbeid wordt vereischt, zal vooraf de toestemming van den (iouverneur worden gevraagd. Art. 14. Hunne aandacht zal steeds gevestigd zijn op de middelen van vervoer, die zij zullen trachten te verbeteren en te vermeerderen, voornamelijk door middel van lastdieren. Art. 15. Zij houden toezicht over's lands civiele gebouwen en werken, alsmede over de militaire welke onder civiel beheer zijn gebracht. Art. 16. De residenten zijn gehouden, aan alle aanvragen ten dienste der justitie, door den Raad van Justitie te Padang, den fiscaal en den auditeur-militair gedaan, voor zooveel niet in strijd met de beginselen van bestuur, te voldoen en aan de han gezonden letteren-requisitoriaal gevolg te gven. Art. 17. Ten aanzien van het beheer van ’s lands gelden En gegeneren, denen verantworten zullen de residenten opförenen al de daaromtrent beständigen, en wel bijzonder zijn voorgeschreven bij resolutie van den 29 December 1831 no. 18 (Stbl. no. 71), met in achtnememing evenwel van zoodanige wijzigingen als voor Sumatra's Westkust bekend zullen zullen gemacht. Art. 18. Zijn oefenen daarbij een gestadig toezicht over het beheer der geldenen en goederen, dat aan hunne ondergeschikte ambtenaren is toevertrouwd. Art. 19. Alle ordonnantiën op ‘tlands kassen en op de civiele pakhuizen worden door de residenten geslagen. Hun is opgedragen de contrôle over de begrooting, voor zooveel hunne residentiën aan-gaat, onverminderd hunne gehoudenis om de bevelen van den Gouverneur op te volgen. Art. 20. Anmerkung hebendige op de begrooting hunner residenten, zullen zij die brengen der kennen van den Gouverneur, ten einde daarvan door dezen, bij gegrondbevinding, gebruik worde gemaakt bij de inzending der begrooting aan de generale directie van financiën. Art. 21. De residenten zullen zogen dat reizende ambtenaren, zoo militaire als civiele, voorziel in commissie reizenden, voorziel worden van de hulp die zij noodig hebben en waarop zij volgens de reglementen aanspraak maken. Art. 22. Zonder bekommen verlof mogen zij zich niet buiten hunne residentie begeven. Art. 28. Bij overlijden, ziekte of andere onwettige verhindering wordt de post van resident bij voorraad, en tot dat door den Gouverneur daarin zal zijn voorziel, waargenomen door den secretaris der residentie. Art. 24. De adsistent-residenten, contrôleurs en posthouders, ieder voor hunne afdeeling of district, onder het gezag en de leiding der residenten, de functiën waarnemende welken aan dezen in het algemeen; zijn opgedragen, en in denzelfden geest moetende werkzaam z Inn, — Zu zu zu längere de den entendenen met deze instructie, voor zu zu hen kan aangaan, bekend maken en zorgen dat zij haar tot richtsnoer hunner handelingen nemen. SUMATRA'S WESTKUST VAN 1836—1840. 341 Art. 25. To leiding verder van hunne handelingen en van die hanner ondergeschikte ambtenaren ten aanzien der inlandsche bevolking en hoofden sal blijven dienen de instructie voor officieren en ambtenaren, genrresteerd bij besluit van den (iouverneur-Generaal van den 298 November 1837 no. 8. Art. 26. Wat aangaat hunne verhouding tot de militaire macht, sullen de residenten zich stiptelijk gedragen naar het besluit van de Commissarissen-Generaal van den 5e Januari 1817 (Stbl. no. 1). Art. 27. Zij zullen van alle hunne besluit, bevelen en verrichten, bevelen en het registrieren daarvan telken drie maanden aan den Gouverneur zenden. Zij moeten voorts aan den Gouverneur telkens kennis geven van alle belangrijke zaken, die in hanne residentiën voorvallen. Art. 28. Zij zullen jaarlijks aan deu (Gouverneur zenden een algernen verslag van den staat hunner residentiën, ingericht n naar de daaromtrent bestaande voorschriften. Art. 29. Behalve den bij besluit van 10 December 1827 ne. 66 (Stbl. no. 115) bevolen eed zullen zij nog sfleggen den navolgenden: „Ik zweer, dat ik in de oefening mijner ambtsplichten mij steeds met alle getrouwheid en ijver kwijten zal en in acht nemen de algemene en bijzondere bevelen, mij tot voorschrift gegeven of gegeven zullende worden; dat ik wijders het beiang van den lande zal behandelen, en dat ik alle ingezetenen der residentie met recht-varzied zal behandelen en zonder aanzien van persvon, zonder gunst of onganst, vriendschap of vijandsch. ap, de plichten mij opye-legd vervullen zal en daarvan om lief noch leed zal afwijken; dat sk voorte alles doen zal wat een goed en getrouw resident schuldig is en behoort te doen. Art. 30. De residenten zullen van de adsistent-residenten, secre-tarissen en contrôleurs denzelfden ced afnemmen: met bijvoeging als volgt: voor de adsistent-residenten en contrôleurs: edat ik den resident (admissent) in de oefening zijner ambteplichten behulpzaam zal zijn en zijn bevelen overeenkomstig de instructie zal opvolgen w; voor den secretaris: „dat ik getrouw te boek zal stellen al hetge en door den resident is gedaan en beslotene. In cen brief dd. 7 September 1440, no. 362/555, schreef Merkus — Ose SUMATRA S WESIRUST VAN 1500-——164U. An er op gewezen te hebben dat volgens art. der cerstvermelde instructie geene expeditie mocht plaats heben zonder vorkennis en toestemming van den Gouverneur-General — aan Michiels: "Tot zoodanige verboden expeditieren kunnen echter, in den geest van uitbreiding over Sumatra in welke het bestuur werkzaam is, niet geacht worden te behoorenden de bewegenden der militaire macht, welke in sommige gevallen vereischt worden tot ondersteuning van tot onderwerping geneigde hoofden en bevolkingen tegen eenige wederstrevenden, die meestal door eenkele vertooning, en zeker door geringe dwang-middelen zich naar den meer algemeenen zin zullen schikken. Mocht daardoor evenwel de waarschijnlijkheid van eenen oorlog ontstaan, dan zal wederom niet zonder hoogere bevelen mogen worden gehandeld." „Dit beginsel van toepassing makende op de mogelijke uitbrei- dingen naar den kant van Soengei Aboe, Alahan Pandjang, Soengei Pagoe en de zuidelijke landschappen wier handelsverkeer zich hoofd- zakelijk tot de Westkust van Sumatra bepaalt, zoomede op de Batta- landen en bijzonder Silindoeng, kan er, voor zoover de omstandig- heden het laten aanzien, weinig zwarigheid bestaan om, wanneer de alge- meene rust er niet door wordt verstoord en de aanwending van wapenen kan geordeeld worden enkel noodig te zijn om aan onderhandelingen tot onderwerping haar beslag te gven, daartoe met voorzichtigheid over te gaan, en in zoodanige gevallen kan U zich voor gemachtigd houden zulks te doen.” In zijnen brief aan Van den Bosch dd. 22 Oct. 1840 (particularier) merkt Michiels op dat de instructie, getoetst aan bovenstaande uitlegging, „van een tweeledig begrip niet vrij is, aangezien het, bij pogingen tot uitbreiding van onzen directen invloed over nieuwe landen, hoe welgezind de massa daar ook moge zijn, niet mogelijk is met vastheid Te zeggen of de tegenstand van enkele onwilligen alleen door vertooning zal worden opgeheven, dan wel krachtdadig zal moeten worden weggeruimd; en een aanvang gemaakt hebbende, zon het. 200 niet dikwiils onmogeliik. zeker zeer nadeelie zijn. nog. SUMATRA’S WESTKUST VAN 18386—1840. 343 Daarnaar verwijzende, merkte hij o a. het volgende op. Üwe Excellentie zal daaruit, desgelievende, kunnen ontwaren dat ik, in mijne handelingen of in ‘mijne wijze van zien, in geenen deele ben afgeweken van de beginselen, door mij, van den aanvang van mijn bestuur af, ontwikkeld omtrent den weg die te volgen stond om Uwe gewichtige bedoelingen met Sumatra na te streven; en er moge al in eenige bijzonderheden verschil van gevoelen ontstaan zijn tusschen den Heer Merkus en  overreding tot stand te brengen. De stand van vrede, overal aangetroffen, en de goede gezindheid, door den Maleier thans aan den dag gelegd, hielpen mede om het geloof: te versterken, alsof alles buiten militaire bemoeienis kon geschieden; en eindelijk werd uit particuliere baldigheden, die zelfs op Java niet vreemd zijn, de gevolgtrekking gehaald, dat het aan- wezen van militaire posten in het algemeen een nadeel was, terwijl ik vermeende, de opinie te moeten blijven aankleven dat wel veel door redeneering en overreding van den Sumatraan kan verkregen worden, mits die echter gerugsteund werden, zoo niet door directe aanwending, althans door vertooning van macht; en dit wel hoofd- zakelijk waar het gelden zal uitbreiding van gebied, dewijl zelfs daar, waar de gezindheid der massa gunstig is, de oppositie van enkele kwaadwilligen door ons uit den weg moet worden geruimd. — Daarbij heb ik aangehaald, hetgeen door Uwe Excellentie zelve daaromtrent is gezegd, n.l. dat de Sumatraen kinderen zijn, die, door onge- paste toegevendheid, stout en baldadig kunnen gem Aakt worden. Ook in dezen strijd van opinie is de ondervinding mij de handkomen leenen. Bij de aankomst van den Heer Merkus had juist een klein Batta-district in de boch van Tapanoeli onwil aan den dag gelegd in het openen van een weg, met dien van Loemoet naar de bovenlanden corresponderende: door den civielen gezaghebber van Pontjan werd de meening geuit, dat het noodig zou zijn, die on-Be Volgr. V. 23 SUMATRA'S WESTKUST VAN 1836—1840. An er op gewezen te hebben dat volgens art. der cerstvermelde instructie geene expeditie mocht plaats heben zonder vorkennis en toestemming van den Gouverneur-General — aan Michiels: „Tot zoodanige verboden expeditieren kunnen echter, in den geest van uitbreiding over Sumatra in welke het bestuur werkzaam is, niet geacht worden te behoorenden de bewegenden der militaire macht, welke in sommige gevallen vereischt worden tot ondersteuning van tot onderwerping geneigde hoofden en bevolkingen tegen eenige wederstrevenden, die meestal door eenkele vertooning, en zeker door geringe dwang-middelen zich naar den meer algemeenen zin zullen schikken. Mocht daardoor evenwel de waarschijnlijkheid van eenen oorlog ontstaan, dan zal wederom niet zonder hoogere bevelen mogen worden gehandeld. „Dit beginsel van toepassing makende op de mogelijke uitbrei- dingen naar den kant van Soengei Aboe, Alahan Pandjang, Soengei Pagoe en de zuidelijke landschappen wier handelsverkeer zich hoofd- zakelijk tot de Westkust van Sumatra bepaalt, zoomede op de Batta- landen en bijzonder Silindoeng, kan er, voor zoover de omstandig- heden het laten aanzien, weinig zwarigheid bestaan om, wanneer de alge- meene rust er niet door wordt verstoord en de aanwending van wapenen kan geordeeld worden enkel noodig te zijn om aan onderhandelingen tot onderwerping haar beslag te gven, daartoe met voorzichtigheid over te gaan, en in zoodanige gevallen kan U zich voor gemachtigd houden zulks te doen.” In zijnen brief aan Van den Bosch dd. 22 Oct. 1840 (particularier) merkt Michiels op dat de instructie, getoetst aan bovenstaande uitlegging, van een tweeledig begrip niet vrij is, aangezien het, bij pogingen tot uitbreiding van onzen directen invloed over nieuwe landen, hoe welgezind de massa daar ook moge zijn, niet mogelijk is met vastheid te zegg En of de tegenstand van enkele onwilligen alleen door vertooning zal worden opgeheven, dan wel krachtdadig zal moeten worden weggeruimd; en een aanvang gemaakt hebbende, zou het, zoo niet dikwijls onmogelijk, zeker zeer nadeelig zijn, nog nadere toestemming te moeten afwachten alvorens tot het gebruik van wapenen te mogen overgaan.” Rij dienzelfden brief zond Michiels, om te voldoen aan het door den minister, bij particulieren brief van 27 Februari 1840 gedaan verzoek om bekend te worden gemaakt met den stand van zaken, afschriften van de met Merkus gevoerde correspondentie. RUMATRA’S WESTKUST VAN 1836—18-+40. 343 Daarnaar verwijzende, merkte hij o a. het volgende op. Üwe Excellentie zal daaruit, desgelievende, kunnen ontwaren dat ik, in mijne handelingen of in mijne wijze van zien, in geenen deele ben afgeweken van de beginselen, door mij, van den aanvang van mijn bestuur af, ontwikkeld omtrent den weg die te volgen stond om Uwe gewichtige bedoelingen met Sumatra na te streven; en er moge al in eenige bijzonderheden verschil van gevoelen ontstaan zijn tusschen den Heer Merkus en  overreding tot stand te brengen. 