Bijdragen tot de taal-, land- en volkenkunde
AANTREKENING 2», Van zijn eerste reis van de Pelew Hilanden naar China maakt Mc. Cluer geen gewag in zijn brief; wij meenen het niet on- gepast te wezen, medetedeelen welk onthaal hij aldaar op de Hollandsche Factorij heeft genoten. Wij vinden dit opgetee- kend in het Dagverhaal ! van den Kersten Supercarga aldaar A. KE. van Braam Houckgeest eu wel op deze wijze: 1 Maart 1791. ’s Morgens vroeg waren de Engelsche oorlog- schepen na de Bocca Tigre vertrokken. Gaven heden een nationale distinctive maaltijd aan den Gouverneur Sindicaret en eenige voorname Portugezen dezer stad. In de namiddag arriveerde mn "t gesigt der stad een Engels Comp*. gewapende snauw, waar- van den Capitein aan den wal quam en den avond bij ons quam passeren, zijo naam was Mac Cluer, voerende de snauw de Panther van 14 stukken, van Bombay geexpedieerd, om nieuwe ontdekkingen bij Nieuw-Guinea en de Z.-Zee te doen. Hij quam laatst van de Pelew-Kilanden liggende ten O. van de Philipines, werwaarts hij een present had gebragt wegens de Engels Comp. in erkentenis en bijstand die de Hilanders betoond hadden aan den Capt. Wilson die aldaar A® 1783 had schipbreuk geleden , en van de stukken zijns schips een klijner vaartuig aldaar ge- bouwd had met welke hij nevens zijn volk zig naar herwaards gesauveerd had. Zijn komst alhier was enkel om zijne gedane ontdekkingen 1 Dagregister gehouden in het Nederlands Comptoir te Quantong jn China, 264 en missie, de relasen en plans met de Comp. schepen na Europa over te zenden, waarna hij weder na gen. Hilanden stond terug te keeren, alwaar hij nog een klijner scheepje had agtergelaten. Hi) moest voorts zijne ontdekkingen omtrent Nieuw-Guinea gaan voortsetten, en daarvan aanstaande jaar de relasen nogmaal herwaards brengen om dan terug te keeren na Bombay. Hy had de zoon des Konings dier Kilanden aan boord, nevens nog andere dier Natie welke met hem terug gingen, dog andere rariteiten zond hij na Europa. Hij vehaalde mij dat hij in die Kylanden een vijlige haven ontdekt had, waarin 40 4 50 schepen van linie konden ankeren ; dat de Hylanders een uitnemend goed en vriendelijk volk waren en de Eylanden zelye van Importantie schenen te zijn. Hij had er allerhande vee ter voortteeling na toegebragt; men vond er abondantie van timmerhout. Een dezer eilanden was r™ ! 100 Engelsche mijlen (of 25 Duitse) in Lengte N. O. en ZW. strekkende, en hun legging op de N. Breete van —- en Lengte van 134° 0/ van London. Daar geen Kingelsen nog hier waren bleven se in ons Huis logeeren. 2 Maart quam den Pelewschen Prins mede aan de wal, zijnde een sterk gespierd jongeling, bruyn van couleur en langhang. Hij deed verscheyden exercitien met zijn pijlen die hij tot een verbazende hoogte en lengte kon werpen. Zijn verwondering was uitnemend en verscheydene zijner aanmerkingen de ware voort- brengsels der eenvoudige natuur, die met het nodige te vreden is en het overtollige voor niets agt, en hoe weynig is de be- hoefte der natuur? Het paard trok egter zijne grootste opmer- king tot sig en een man op ’t zelve te sien rijden was het toppunt sijner verwondering. Hij had op aandrang van den Engelsen Officier, die sijn taal zeer wel kon spreken, den moed om er ook op te gaan zitten en eenige passen heen en weer te rijden. Ongetwijffeldt zal hij zijn Landgenoten vrij wat wonderen bij zijn terugkomst kunnen vertellen. En hij selve so wel als een klijne suster, die mede aan boord was, zullen als wonderen onder hun natie kunnen beschouwd worden. 4 Maart zond den Capt. Mac Cluer op mijn verzoek de twee Pelewsche meysjes mede aan de wal, zij verkleedden sig in ons Huis in hunne gewone landskleedij en waren niet wijnig ver- 1 Ruim? 265 wonderd over al wat zij zagen; gaf hen eenige klijnigheden van groote blauwe coralen, rood laken en een spiegel aan ‘t Princesje, benevens eene fluweele muts, daar ze zeer mede in haar schik was en die haar vrij wel stond. Zij diverteerden zig den geheelen dag door in den thuyn en door “t geheele Huys en aten aan tafel met ons mede. Den Capitain zond mij eenige stukken van der Indianen gewone huishouding en kiederen, die waardig zijn om in ’t cabinet van Zijn Doorl. Hooghd. onzen Stadhouder een plaats te hebben, en die ik dus met onze schepen zal derwaards zenden. ! Maart 8 zijnde de verjaardag van onzen Stadhouder Zijn Doorl. Hooghd. Willem de V, ontfing ik *smorgens deswegens de complimenten der Heeren van ons Huis, ook wegens de Capit. van de Panther in Taypa leggende , die wegens besigheden in persoon niet aan de wal kon komen; maar op den middag een salut van 21 schoten ter eere van Zijn Doorl. Hoogh4. liet doen. Ik had daags te voren al de differente hier liggende natién versogt om heden een distinctie maaltijd ter dezer ge- Jegenheid bij te woonen; op ‘t dessert wierd ’svorsten gezond- heid eerst, en vervolgens die der andere vorsten gedronken ; "savonds hadden een concert en soupé, dus wierd den dag met een algemeene vreugde in de beste orde ten einde gebragt. 9 Maart zond ik *smorgens den Secretaris Bekker Teerlink en Boekhouder van der Heyden aan boord van de Panther in Taypa, om den Capit. te bedanken voor de bewesene eer ter yelegenheid van °s vorsten verjaardag. 24 April quam Capt. Maccluer van de Panther nevens zijn officieren afscheid nemen om na zee te gaan; ook de Pelewers, die ons de sterkste tekens van erkentenis betoonden voor de hun bewesene goedheid. 26 April zeilde de Panther uit: Taypa en den volgenden dag na zee. Tot onze verwondering vonden wij in het Dagregister van van Braam -over 1794 geen bijzonderheden over Mac Cluer, hoewel hij in zijne zware ziekte waarschijnlijk ten huize van van Braam zal zijn verpleegd geworden; wij lezen.ten minste in de meergenoemde Hoogduitsche vertaling: ver blie daselbst 1 De lijst hiervan vonden wij niet, 266 (Macao?) bei seinen alten Hollandischen Freunden und viel in eine schwere krankheit.» Onder dagteekening van 14 Juni 1794 schreef Mac Cluer een brief naar Engeland, waarin hij zijne lotgevallen beschreef eu ziju verder voornemen te kennen geeft. (Als voren 8. 79— 80.) AANTEEKENING 38. Brief van Timor aan de H. R. Bij deesen hebben wij d’Eer UwHoogEdelhedens pligtschuldig te bedeelen, dat op den 29 April ll. alhier is komen opdagen den Engelschen Capitein John Hayes Commanderende het En- gelsche Oost-Indische Compe schip The Duke of Clarence, dezelve is voor omtrent Sesthien maanden met nog een ander schip gen. The Duchess of Clarence van Bengalen vertrokken, om ontdekkingen in de Zuid Zee te maaken, en wanneer _dezelve op Nieuw Guinea arriveerden soo is het laatstgemelde schip aldaar verbleven; ze hebben gedurende hun verblyf op gem. Cust een Fort opgerigt gen. Coronation in de Restoration Baz '. En daar gemelde Capitain Hayes aan ons op het vriendelijkste versogt heeft, terwijl dezelve geduurende zijne lange Rheyse vee] van zijne manschappen door ziekte heeft verloren (ook aig thans nog heeft genoodzaakt gezien om drie van zijne 2 varende wegens ziekte alhier te agter laaten) met vijf koppen Kuropeese zeevarenden dog te assisteeren, om zijne rheijse van hier na Batavia te kunnen bevorderen; soo hebben wij vijf zeevarende van de Panttjallang d’Maria geligt (waarvan wij de Naamlyst inclosa UwHoogKdelh. Eerbiedigst hebben aan te bieden) met belofte om deselve op de hoofdplaats wederom te zullen restitueren. Wij hebben dezelve verder met water en brandhout voorzien en zijn op den 18 dezer wederom van hier vertrokken. Wij hoopen dat deese onse handelwijze de goedkeu- ringe van Uwhoogkdelh. moge wegdragen, enz. Coupang op Timor den 30 May 1794.7 Den 31 Januari 1795 schreef de H. R. hierover aan de Bewindhebberen : ' Doreh, door de Engelschen New-Albion genoemd; op de Noordkust van Nieuw-Guinea, 267 Vreemde Natién hebben wij ons moeten laten welgevallen , dat aan den Engelschen Capitain Hayes, voerende het schip the Duke of Clarence, waarmede hij van Bengalen uitgezonden was om ontdekkingen in de Zuid Zee te doen, vijf Europeesche zeevarende op zyn verzoek zyn geaccordeert; hoo wel dit ons aanleiding heeft gegeven tot de recommandatie om zulke adsis- tentie voortaan zoo veel mogelyk uithoofde van eygen swakheid — te excuseeren; te meer ged. Hayes van dien aan hem verleenden bijstand een misbruik heeft gemaakt en de geleende manschap hier niet heeft afgegeven, gelijk hij beloofd had, maar dezelve naar Bengalen heeft medegenomen. De H. R. had nog een andere grief tegen Capt,. Hayes, want bij laatstgenoemden brief schreef zij aan Bewindhebberen betreffende Java's Noord-Oostkust in: § 98. De schepen van neutrale of geallieerde vreemde Natién die aan de kusten (van) Java zijn vernomen, hebben bestaan in een Americaansch schip genaamd the Fair American, een Portugeesch schip wiens naam onbekend is gebleven en het -Engelsche schip the Duc of Clarence, die allen na het innemen van drinkwater ten eersten zijn vertrokken »dan omtrent welk laatstgenoemd schip wij hier moeten aanhalen dat diens Capitain John Hayes zig vrij insolent, bij die aan Zijn Ed. geschreven brief heeft, geuit; dat deselve voorts hier verschenen zijnde clandestinen met. agterlating van een zijner officieren van dese Rheede is vertrokken, waardoor hij hier het ressentiment over het voorsz. gedrag en meer andere door hem gepleegde onbe- hoorlijkheden heeft ontweken; en dat wij daarom volgens de door de HoogEdele Heeren Commiss.-Gener. gegeven qualifi- catie, de stukken ten zijnen laste hebben gezonden naar Ben- galen, met Jast aan de ministers aldaar om deswegens een be- hoorliike satisfactie van het Engelsch Gouvernement te vragen.” AANTEEKENING 4. In de maand Augustus 1794 leverde de Sulthan van Tidor aan den Gouverneur van Ternate over een Portugees, die hem was overgebracht van Salawatti en aldaar van de Papoeézen gelost was, 268 Bij eene hem afgenomen verklaring op den 16 Augustus verklaarde hij te zijn genaamd Jan de Orous van Bengalen en dat hij met het Engelsche schip Doux Capt. Kott? in ge zelschap van vier andere schepen! van Bengalen naar de Ps poesche eilanden (om aldaar een fortres te bouwen) was vertrokken Ter plaatsze waar ze het fortres hadden gebouwd, lagen dni negoryen Masamapy 2 MasprapyP en Dory waar het fortre stond; het was gewapend met 7 stukken geschut van 6 pon bals en bezet met 1 officier, 1 sergeant, 2 korporaals, 1( Europeesche soldaten, 15 sipaijers, 2 tamboers en 2 pijpers. Toen zij daar kwamen vonden ze aldaar een ander Engelsc! schip, gekommandeerd door Capt. de Hay (Hayes op the Duke? Het vertrok we'dra met een goede lading van Massoy , Tripang Paradijsvogels enz. naar Bengalen, om van daar de vrouwe! en kinderen van de bezetting te halen en over te brengen. Hij (de Orous) was van zijn schip weggeloopen, bevrees voor straf van den kapitein omdat hi) geen zorg had gedrage _voor de hem aanbetrouwde kleedingstukken en die door d Papoeézen gestolen waren. Hij werd door de Papoeézen opgevat die hem naar Dory (Doreh) bragten. Vijf dagen later werd hi naar Salawatti vervoerd , alwaar hem het Hoofd van Tidor’ Sulthan had ontmoet, die hem vrijkocht en naar Tidor medenam Toen de Orous Doreh verliet was het fortres nog niet gehee voltooid; in den bouw waren de Inboorlingen de Engelsche behulpzaam en verzorgde hun met mondkost , schildpad , sagoe en: Uit de secrete Resolutién van Ternaten 18 Augustus 1794 AANTEEKENING DBD. Uit de Aparte Resolutién te Ambon van 10 April 1795: Dan dewijl Macluer in zijne te voren gedetailleerde schriftut als te kennen geeft, dat bij zijn laatste komst op Bouro zo w ontfangen eu op zijn schriftelijk verzoek geriefd geworden is op last van den toenmaligen Gezaghebber den EH. Secund ' The Duke of Clarence en the Duchess of Clarence. Het eerstg noemde schip werd gekommandeerd door Capt. Hayes; zoo dat met h schip in den tekst vermoedelijk the Duchess zal bedoeld worden, 2 Meos Mapy? (Eiland.) 269 Smissaert, ! die na. volgens zijn gezegdens het medelid dezer vergadering den onderkoopman Mackay ter zijner adsistentie met equipagie goederen, tegen betaling in geld en ijzer zoude gezonden hebben, en hieruit natuurlijk voortvloeyd de aan den Kd. Smissaert door den heer Gouverneur 2 in concilio gedane vrage wat daarvan eigenlijk was, is goedgevonden en verstaan hier aan te teekenen, de hier op gedane betuiging van gen. Secunde en Hoofdadministrateur, dat dies tijds geen brief van Maccluer ontvangen, en aan den onderkoopman Mackay ook geen verder permissie dan om naar Bouro te mogen varen verleend, dog Coomans aangeschreven heeft, dat de Engelschman met deszelfs Brick aan ’t Hoofdkantoor moest opkomen. En, is dien volgens hesloten van gemelden onderkoopman Mackay bij extract dezes, reeden van wetenschap te vorderen, waar door bewogen is geworden, ten dienste van Mackluer, buiten voorkennis of qualificatie, levensmiddelen en equipagie-goederen aantebrengen ; onder een door zijn Ed. tevens te doene specifigue opgave der soorten en hoeveelheden van alle dezelve, so mede wegens de daarvoor van den Engelschman ontvangen betaling in geld of goederen. In het verslag van de H. B. aan de Bewindhebberen van 31 December 1797 over 1795 lezen wij: § 78. Dat door hun san den Gouverneur was geschreven, dat zij het gehouden gedrag van den Secunde Smissaert en den onderkoopman Aneas Mackay, ten aanzien van Capt. Mac Cluer ten hoogste afkeuren vals ten’ eenemaal ongepermitteerd, straf- wbaar en reprochabely en hem Gouverneur gelast hun daarover zeer ernstig te reprocheren enz. AANTEEKENING 6, In een brief van Capt. Hayes aan Van Braam van 5 October 1794 te Canton, vinden wij de volgende zinsnede: T shall further candidly inform you me Instructions directed me after completing the survey of New-Guinea etc. to return directly to: Calcutta, to lay my transactions before my Superiors. This deviation of my route to Chine I took upon my self, 1 Na het overlijden van den Gouverneur Schelling. 2 Cornabé. 270 in order to asscertain the value of the several productions I met at different places etc. Hieruit blijkt dat hij geen voornemen had naar Nieuw-Guines terug te keeren. AANTEEKENING 7. Resumé uit de Resolutién van Ambon van 9 en 10 April 1795. De Gouverneur Cornabé bragt in de Vergadering, dat de thans ter reede leggende particuliere Kugelsche Brk de Venus, gecommandeerd door den Capt. John Mac Cluer, uit de Oost gekomen en naar Bombay bestemd,' den 5n binnen de hoek van Nussaniva en de zoogenaainde Portugeesche baai ten anker was gekomen, en aldaar den volgenden dag was gebleven zonder het voornemen te hebben om op te komen. Dat hij de Capiteins Pieter Wolsgaard en Jan de Freyn naar de Venus had gezonden, om Capt. Mac Cluer aantezeggen , dat bijaldien hij adsistentie benoodigd was, daarmede, naar gelang der onontbeerlijkheid zou hebben aangetoond, daarvan opgave te doen en zoo mogelijk geholpen zou worden, doch in dat geval naar de hoofdplaats opkomen; mogt hij hier aan geen gevolg willen geven, hem aan te zeggen ten spoedigste te ver- trekken, zoo hij niet verantwoordelijk wilde worden gesteld voor de uit zijne weigering te ontstane onaangename gevolgen, waartegen men van hunne zijde bij voorraad protesteerde. Beide Capiteinen leverden een schriftelijk rapport over waar in zi) verklaarden: dat Mac Cluer hun had opgegeven in de baai gekomen te zijn om eenige verversching en provisien , z00- mede om water en brandhout; en dat zijn equipage meesten- deels ziek, en hier om de baai niet dieper in zee geloopen was, maar, op de order of bewilliging van den Govverneur wachtte, en verzoek deed om een chaloup met volk, wijl zijn equipage te zwak was om anker te kunnen ligten. Zij} hadden van Capt. Mac Cluer verstaan: dat hij na vier dagen zeilens uit New-Albion of den 4 Maart, in zee ontmoet had een van Bombay naar China bestemd Engelsch schip, die in Februarij te voren van Batavia vertrokken was en daarvan verstaan had, dat den oorlog met Frankrijk nog even sterk aanhield en er Engelsche schepen voor Mauritius kruisten. De Gouverneur had daarop volk naar de Brik gezonden en 271 deze onder het geschut van het kasteel laten ankeren , nabij het ingehuurde schip Elizabeth. Hij had tevens strikte order ge- geven dat niemand buiten voorkennis en speciale last aan boord mogt varen, ten einde alle handel voortekomen; de verzogte benoodigdheden zouden hem met Compagnies vaartuigen aan boord worden gebragt. De Gouverneur lag der vergadering voor, de van Mac Cluer ontvangen brieven, waarvan de vertaling was gemaakt door den onderkoopman van Smiell en zijn verzoek behelsde om proviand enz. te mogen bekomen, ~met betuiging van den Capt. voor- wmnoemd dat zich de Gouverneur op het woord van een tot de »Bombayse Marine gehoorende officier en dus op het woord van ween ‘fatzoenlijk man (welk character hij zig altoos beijverd whad in waarde te houden) verlaten kon. Dat hij aan den wgeringste van zijn volk niet toelaten zoude, dat zig in w'sCompe. handel kwam te steken, en dat hij, wenschende een vgoede naam agter te laten, hoopte dat zijn Ed. geen reden wzoude hebben, om iets daartegen bij deszelfs vertrek uit deze whaven te remarqueeren, als hoopende wederom te komen.» Bij PS. bood hij aan dat zoo hij geen geld genoeg mogt hebben om in zijne te doene onkosten te voorzien, als dan wissels aftegeven op zijn Bankier de heeren Bruce en Jamot en Co te Bombay. Doch voor dat men hierop een besluit nam vermeende den Gouverneur ter kennis van den Raad te moeten brengen: dat de genoemde John Mac Cluer bij hem bekend stond voor dezelfde Engelschen Lorrendrayer, ! die in 1791 of 92 dat hij (Gouverneur) in het hoofdbestuur te Ternate was, te Salawatti, dat onder de gehoorzaamheid van den Sulthan van Tidor stond , was geweest, en aldaar notenmuskaat en nagelen van de inboorlingen had geruild tegen lywaten, messen, koralen enz. ; over welke handelingen eenige van de zich daaraan schuldig gemaakt hebbende inlanders, door hem naar Batavia ter be- _ schikking van de Hooge Regering waren opgezonden. Bij brief van den Boeroeschen Resident den boekhouder Arie Coomans, was de Gouverneur geinformeerd geworden , dat Mac Cluer van daar met zijn brik naar Ambon zou opkomen, om daar, de hij zijn vertrek van Boeroe in de maand November ' Yaartuig dat. verboden handel drijf’ == Interloper, / 272 1794 gedeserteerde manschappen ! op te sporen, daar hij van Coomans had verstaan dat ze te Ambon waren. De Gouverheur had die manschappen, die door Coomans buiten voorkennis van den Raad tot de terugkomst van Mac Cluer waren aangehouden, laten arresteeren en aan ieder afzon- derlijk een verhoor doen afnemen, die door hem almede ter tafel waren gebragt, uit welke verhooren men te weten kwam: dat de Engelschen op Salawatti een fort van hout hadden op- gehaald en dit met 8 stnkken ? geschut hadden gewapend; de bezetting bestond uit vier man, wel van geweer voorzien en die aldaar door een zeker Engelsch schip waren aangebragt, wiens Capt. zoo wel als Capt. Mac Cluer met de imboorlingen van Salawatti, ruilhandel met lijwaten en anderzins tegen Noten en Nagelen had gedreven. De laatstgenoemde had bij zijn voorlaatste komst van Tana Talandjan ! te Boeroe de Resident een groote kist met lijwaten geschonken, en aan hem verkocht voor con- tanten en lijwaten, de benoodigde equipagie-goederen. Het was dus Mac Cluer niet zoo zeer te doen geweest om ververschingen dat hij de Baai was ingeloopen, als wel om de van hem gedeserteerde .matrozen terug te bekomen, die hij dan ook dadelijk gereclameerd had, met bijvoeging dat daar onder een -slaaf was (Solo) die hij voor geen 500 Rijksd. wilde missen , doch dit was hem door den Gouverneur dadelijk geweigerd, hij (Solo) had ook ontkend een slaaf te zijn. Mac Cluer was zeer verwonderd geweest bij den Gouverneur vzoo wel bekend te staan voor een morshandelaar, die een ge- vruimen tijd misbruikt had de aan zijne Natie A®° 1784, bij wTractaat toegestane vrije onbelemmerde vaart door de Oostersche nquartieren, en hier om niet de minste geriefelijkheid maar veel weer straff verdiende, als men niet dagt eenige consideratie te mmoeten gebruiken ; zoo omtrent zijne tot verschooning ingebragte wreden, dat namelijk een Resident of Hoofd van de Nederlandsche Comp. zig met geen vreemdelingen in eenige handel had moeten minlaten, als omtrent de waarschijnliikheid welke er was dat wCoomans, die hij zeyde met hem nog niet tot verevening ge- vkomen te zijn, hem denkelijk nooit zou kunnen betalen.» Na rijpe deliberatie en na dat door den Gouverneur aan de 1 Caloo van Bengalen, Toubaya van Samarang en Solo van Malakka. 2 Volgens de andere met vier; het fort was lang 40 en breed 20 vademen. 3 Nieuw-Guinea? 273 leden zijn meening bekend was gemaakt, dat vooral omtrent vreemden geen confiscatie van vaartuig en lading, dan op het oogenblik dat hij buiten voorkennis van de Regering, en dus zonder speciaal verlof bevonden werd handel te drijven met de Ingezetenen, geen plaats kon hebben en wel voornamelijk nu dat het de Resident zelf was die zich in den handel met vreemden ingelaten had, werd er goedgevonden en verstaan: Mc. Cluer niet verder te gerieven dan met hetgeen men onont- beerlijk achtte waarmede hij de reis kon voortzetten, tegen drie capitalen avance en dit contant te betalen.1 om verder na een gedaan onderzoek de hoeveelheid der mondbehoeften te bepalen en hem daarmede ten spoedigste te laten vertrekken. Om een voorbeeld en tot afschrik der dienaren te. stellen, zich met geen handel met vreemden intelaten, werd bepaald den Resident Coomans uit zijne betrekking te ontslaan, met af- schrijving van gagie, kostgeld en emolumenten, en vals een voor deze provincie schadelijk subjecty naar Batavia op te zenden ter beschikking van de Hooge Regering. Den volgenden morgen (10) bragt de Gouverneur ter tafel , de vertaling van de stukken die bij hem, na het sluiten der vorige vergadering, van den Capt". Mac Cluer waren ontvangen ; bestaande in een adres aan den Raad, benevens twee daarbij gevoegde aanteekeningen ten laste van den ontslagen Resident Arie Coomans. In het eerstgenoemde stuk deed hij uitkomen vdat met tegenzin zijn beklag deed tegen den Resident op wBoeroe, doch hij vond er zich toe gedrongen om zijn eigen vcaracter te verdedigen, en aan de wereld te toonen dat hij wmmet hem niet had aangelegd ten nadeele van de Comp*.; maar wCoomans had op ‘t laatst betoond een onwaardig Hoofd te wezen ven had hem onder het masker van vriendschap schelmachtig ~bedrogen.» | Toen hij in de maand September 1791 te Boeroe was ge- komen, werd hij van Coomans zoo wel ontvangen, dat hij er in zijn journaal niet slechts afzonderlijk melding van had ge- maakt, maar hem bovendien vereerd met een stuk zilver- werk ten teeken van zijn genoegen vals meenende met een wopregt man te doen te hebben, die zich nu een valsch mensch mbetoond te wezen./ 1 Volgt hetgeen hij aan den Equipage-opziender Wolsgaard had ops gegeven, 274 Om den wil der ontvangen beleefdheden, was hij daar in de maand November jl. (1794) weder ter reede gekomen en ververschte zijn volk, en verzocht van den toenmaligen Gezag- hebber te Ambon Smissaert, om met het noodige voorzien te worden, hetgeen men hem dan ook vals een getrouw bondge- wnoot en der vreemdelingen vriend had laten geworden, onder wde bezorging van den HK. Mackay, tegen hard si!vergeld en wijzer in betaling. » Mac Cluer had te dier tijd eenige handelswaren aan boord, tot goedmaking der kosten op plaatsen waar geld niet zoo zeer gewild was; hij had die aan Coomans verkocht op drie maanden credit en op een schrifteliik bewijs, waarbij Coomans voor de betaling op den bepaalden tijd verbonden had zijn persoon en alle zijne bezittingen. Nu na verloop van vier maanden slechts om zoo veel geld als hij kon betalen hebbende gevraagd, voor het overige gaf hij hem respijt tot eene nadere gelegenheid , had Coomans hem een wissel ter hand gesteld op iemand aan het hoofdkantoor, die in plaats van zijn debiteur zijn crediteur bleek te wezen. Coomans had hem bovendien misleid ten aanzieu van zijne weggeloopen manschappen, daar hij had beloofd ze te zullen in bewaring houden tot zijne terugkomst, waarvan hij een schriftelijk bewijs had afgegeven. Wat Mac Cluer aan hem (Gouverneur) verzocht had gaf hij in de nu bijgevoegde nota over; of dit contrabande was of niet hiermede had een vreemdeling niet te maken, dit was de zaak van het Hoofd van een haven om het regt te handhaven ; thans moest hij aan den Gouverneur en Raad smeeken om zoodanig redres, als men zou goedvinden te behooren. Het convenieerde hem overigens niet wissels op zijne Agenten te Bombay te trekken, hierom zag hij af van de aan hem verzochte benoodigheden , dewijl hij geen geld had die te betalen. Volgt eene opgave van de aan Coomans verkochte handels- waren, zoo mede wat Mc. Cluer voor rekening van het Etablisse- ment New-Albion aan hem had verkocht. Na deliberatie werd door den Raad goedgevonden en ver- staan: zich niet te bekreunen aan de niet betaling van Mac Cluer 7 als een bekwaam middel zijnde om hem en andere van " zijne Natie te degouteeren, van de door hem zo zeer misbruikt wordeude vrije vaart door de Oostersche Zeeén, maar te per- sisteren bij het op gisteren genomen besluit, waarbij bedoeld Q75 peworden is, de schadeloosstelling van de Compe. uit het pro- venu der hier te gelde te maken bezittingen van Coomans meer gemeld. » De Capta. Mc. Cluer zou door den Capitein de Freyn wor- den aangezegd: dat daar hij volgens zijn schrijven had afgezien van de verzochte benoodigdheden »nu maar vertrekken kan en moet, met interductie van dit of eenig ander Comptoir onder het Ambonsche ressort in het vervolg meer aan te doen, buyten voorkennis en speciale qualificatie van de HoogKdele Heeren Commissarissen Generaal of van H.H. Edelh. de Edele Hooge Indische Regering te Batavia; alzoo men geen verdere infractie op het 6¢ artikel van het Vredes-Tractaat van 1784 dulden wil of mag, nog van hem, nog van jemand anders zijner Natie, die van de bij gemeld artikel toegestane vrije en on- belemmerde vaart, door de Oostersche quartieren wederom misbruik zoude tragten te maken.» Van dit besluit werd Capt®. Mac Cluer bij extract kennis gegeven. In § 77 van het hiervoren aangehaald verslag van 1797 over — 1795, lezen wij over Ambon: wVreemde Kuropeers of eigentlijk der Engelschen om de groote Oost, hebben wij ten vollen geapprobeert, de behandeling van den Gouverneur omtrent den Swerver en Lorrendayer Macluer, alsmede: het demitteren van den Boekhouder Coomans uit de Residentie te Bouro en dies opzending herwaarts als een scha- delijk subject; uit hoofde van de met gedagte Magleur gepleegde verboden handel, waarover deze dan ook alhier en aanhanden van den Fiscaal is. gesteld, en de regtmatige correctie zoude hebben ondergaan, bij aldien hij die niet door den dood was ontweken. » a AANTEEKENING 8, Hieruit zou blijken dat Capt" Hayes buiten last van zijn Gouvernement zou hebben gehandeld. In de tusschen hem en de factorij te Canton gewisselde brieven betrekkelijk het vol- doen van verschuldigde wissels aan de Nederl. Oost-Indische Comp®. geeft hij zich den titel: 276 vJohn Hayes 1¢ Lieut=t. Honble Compt Marine, Commander »Brittish Expedition of Discoveries. » Het vorenstaande scnijnt bevestigd te worden in § 63 van meergemeld Verslag van 1797, betrekkelijk Bengalen (31 Dec. 1795). Na gesproken te hebben over het protest tegen het in possessie nemen door John Hayes van een der Papoesche Filanden , waarvan ze een translaat overzonden ! en dat door den Gouverneur van Ternaten ontworpen was, als onder het ressort van den Salthan van Tidor behoorende; vernamen ze sedert door den Capitein ter zee Jan Craay, die met zijn cartel schip Schagen van Bengalen was gekomen, dat de Gezaghebber van Citters aldaar hem mondeling had verhaald: vdat het Engelsch Ministerie onvergenoegd was over de demarche van den voorm. Capt= John Hayes, in het agterlaten door dezelve van 15 man, hem Hayes zou hebben geordonneert om weder naar derwaarts te vertrekken ten einde dit etablissement op te breken en de als gezegd agtergelaten manschappen terug te voeren.y Ze hadden onmiddelijk de Bengaalsche Ministers aangeschreven om indien het berigt van Capitein Craaij met de waarheid overeen kwam alsdan van het overgezonden protest geen gebruik te maken enZ AANTREKENING 9. Captain John Hayes over de Noordkust van Nieuw-Guinea. Uit het Dagregister van van Braam nemen wij het onder- staande over betretfende Capt. Hayes: 22 Juli) 1794. Het op 17 dezer vermeld schip is geen Moors, maar een Engels Compe. eigen schip, dat met nog een ander, uit Bengalen is gezonden naar de Kast van Nieuw-Gainea, om aldaar een etablissement opterigten, waartoe zij een aantal Sipois . aan boord hadden gehad, die aldaar geland zijn, terwijl het eene schip aldaar gebleven was tot hun dekking. Mijn gissing bij vorig Dagregister-sub dato 16 Maart (1793) ter neder ge- steld, is. dus ras bewaarheid 2 geworden; men zegt zelfs dat dit schip reeds een partij notemuskaat van die plaats aan boord 1 Bij hunne Secr. Missive van 18 Sept. 1795, 2 Zie Aanteekening 2a. 277 heeft. De Chinezen egter schijnen als nog dat soort te rej: - teren en estimeren de onze ver boven deselve, maar of men in Europa wel zoo ongunstig over dat soort sal oordeelen sal de tijd leereu. De Engelse natie sal er vrees ik ten nadeele onser Compe een rijken tak van handel voor hen in vinden, want het land aldaar leverd er den ruimsten overvloed van op. 23 September. Deze morgen was ik present bij een conver- satie tassen den Engelschen Capt. Hayes, onlangs van de nieuwe Engelsche bezitting op Nieaw-Guinea hier gekomen en den Americaanschen Capt. R. Page, laatst van Botany-Bay ' ge- arriveerd. Deze laatsten verhaalde aan den eersten zijne ont- dekking op deeze togt gedaan van verschijdene nog onbekende ellanden, en van een Straat ten oosten ’t laatst ontdekte Nieuw- Georgie; dat hij op diverse van die eilanden had aan de wal geweest, en die bevonden had te abonderen met muscaatboomen van de Bandase soort, dog dat hij er geene rijpe had aan- getrofien. Capt. Hayes verhaalde dat in het nieuwe Engelsche etablis- sement, de ronde en lange notenmuskaten in den ruimsten over- vloed groewden; dat men reeds proeven had genomen om er olij uit te maken, welken hem hadden doen ondervinden dat de lange nooten so veel vetler dan de ronde waren, dat se wel 30 pet. meer olj procureerden. Dat het etablissement op een veel beter plaats was aangelegd, dan dat der Botany-Bay, en een superbe baay had voor de vijlige ligging der schepen , juist in “t gezigt van Schoutens eiland a de passage van Botany- baay. Dat er reeds een goed fort was aangelegd en dat de inwoonders des lands, de docielste en vreedzaamste natie was die men kon wenschen, zijnde zoo zeer met hun nieuwe gasten ingenomen, dat se die als hun Beschermers tegen hun naburige vijanden alle respect bewijzen. Capt. Hayes hield sig versekerd dat men in 2 jaaren een over- vioed van nooten en foelie aldaar sou kunnen bekomen en dat dien tak van handel over minder dan 20 jaar in Karopa en elders sou gelijk staan met die der peper. e Men behoefd niet te twijfelen aan de exertien der Engelsen om deze verzekering bewaarheid te zien; en het zou mij nog minder verwonderen indien' de Americaanen een of meer dier ontdekte Kilanden in possessie namen om mede meester van 1 Qostkust van Nieuw-Holland. 4e Volgr. I. 19 278 dat kostbaar product te wezen. Dit een en ander doet voorzien dat onze Compe. niet lang meer meester zal zijn van de solo bezitting dier specerijen, en het zal dus overbodig zijn om dies aangroey op de naburige Hilanden van Banda door een con- tinueele uitroeying te previnieren. Capt. Page heeft mij een kaart beloofd van de nieuwe ont- dekkingen welke hij gedaan heeft. Het is ons uit het Dagregister niet gebleken of Capt». Page hieraan heeft voldaan. Door den Gouverneur van Java’s Noordkust was mede een kaart naar Batavia gezonden van de route die Capt®. Hayes had gevolgd op zijne reizen in de Zuidzee enz., welke hij van dien kapitein had ontvangen bij gelegenheid dat hij daar was aan geweest om drinkwater in te nemen. De H. R. zond die kaart weder derwaarts terug ten einde daarvan op de Marineschool copién te laten maken; toen zij die had bekomen, zond zij er o. a. een naar Ambon en Ternate. VERBLIJF BIJ DE ZEEROOVERS. MEDEGEDEELD NAAR HET HANDSCHRIFT VAN DEN EERSTEN. STUURMAN VAN Z. M. STOOMSCHIP WILLEM I, J. A. MULLER, MET EENE INLEIDING VAN D'. TH. CH. L. WIJNMALEN. Door de welwillende tusschenkomst van ons hooggeacht mede- lid, den heer D. G. E. Wolterbeek Muller, Kapitein-Luitenant ter Zee, werd ter uitgave in dit Tijdschrift aangeboden een handschrift, getiteld: » Beknopt verhaal der stranding van Z. M. Stoomschip Willem I, en de gevaren en tegenspoeden welke de opvarenden der eerst afgezondene sloep tot opsporing en redding naar Timor Dhely hebben doorgestaan.” Dit verhaal, in 1837 opgesteld door den eersten stuurman van gemeld stoom- schip, J. A. Muller, bevat een zeer minutieus bericht van des schrijvers driemaandelijksch verblijf bij de zeeroovers, in wier _ handen hij gevallen was, toen hij naar Timor afgezonden was tot het zoeken van hulp voor de op de Lucipara verblijvende schipbreukelingen. Hoewel het stuk weinige, zoo eenige wetenschappelijke waarde bezit en het thans, 40 jaren na de destijds veel geruchtmakende stranding van de Willem I, waarschijnlijk ook niet veler belang- stelling wekken zal, kan het echter strekken als eene bijdrage tot de kennis der wijze, waarop de zeeroovers in den Archipel hunne gevangenen behandelden en zelven leefden. Wij laten *t daarom hieronder in zijn geheel volgen, met verandering slechts van taal en stijl, waar deze correctie behoeven, hier en daar met aanteekeningen en ook bekort, waar dit kon geschieden zonder de oorspronkelijke, naive schrijfwijze te loor te doen gaan. Hier vooraf uitvoerig uit te wijden over de geschiedenis van de schipbreuk der Willem I op de Lucipara, mag wel over- bodig heeten. Voldoende zij *t te herinneren dat de voormalige Luit.-Kolonel en Gouverneur der Molukken, F. V. A. de 280 Stuers, die zich met zijn gezin op gemeld stoomschip bevond, daaromtrent aan den Gouverneur-Generaal een omstandig rap- port heeft ingediend, dat, ten vervolge van het ter zake mede- gedeelde in de » Javasche Courant’’ van 2 en 23 Augustus 1837, in het nr. van den 80" daaraanvolgende van dat officiéele orgaan werd opgenomen onder den titel: »Verhaal van de ge- ledene schipbreuk op de Lucipara’s, met het stoomschip Willem de 1ste, Kommandant luitenant honorair Lammleth. » Dit rapport werd uit het Indische nieuwsblad in de »Nederlandsche Staats- Courant» van 21, 22 en 23 December van hetzelfde jaar in zijn geheel overgenomen; men vgl. ook nog de nvs. van 17 en 21 Oct., 22 en 24 Nov. en 11 Dec. 1887. In 1839 ver- e scheen daarvan eene afzonderlijke vertaling in het Maleisch, onder den titel van: » Tjeritera deri pada toewan Littenan Kolonel De Stuers, prie menjatakan hhal ija kena karam beserta deng’an temannja dan chalatsie deng’an baginda Radja poenja kapal asap bernama: Willem jang pertama di atas karang Jucipara. Pada malam anam hari bolan Mai pada tahon 1837. Tersalin oleh P. P. Roorda van .Hijsinga. Tertra di Negrie Breda, oleh Toewan-toewan Broese dan Perséronja, jang tjitakh kitab-kitab. 1839.” in 8°. IV, 30 blz. Ken verhaal der schipbreuk, ontieend aan het officiéel rap- port van F. V. A. de Stuers, vindt men eveneens in het werk des heeren J. B. J. van Doren, »Molukko’s~, 's Hage, 1852, blz. 74 en vig., waarin als bijlagen G. en H. mede is opgenomen de tekst a. der dagorder, op de koraalbank (Lucapin Haay), Dinsdag, den 23sten Mei 1837, van F. V. A. Ridder de Stuers, aan de passagiers, enz. van het verongelukte stoom- schip Willem 1, tot dankbetuiging voor het gehouden gedrag gedurende hun verblijf op die koraalbank; en b. der dank- betuiging van de schipbreukelingen, Klip Lucapin Haay, 8 Juni 1837, aan den Kolonel F. V. A. de Stuers, voor den aanleg en de instelling van alles wat tot hunne redding, enz. heeft kunnen dienen. Ken ander werk van denzelfden schrijver, (~Herinneringen en schetsen van Nederlandsch Oost-Indié.” Amsterdam, 1857, deel I, biz. 267 en vig.) bevat mededeelingen over de koloniale oorlogsbrik » Nautilus” ter redding van 140 sehpbrenkelingen op de Lucipara’s afgezonden. » In de hierboven vermelde bronnen vindt men tevens de be- looningen vermeld, welke aan al de personen zijn toegekend 281 geworden, die onmiddellijk hadden bijgedragen tot opsporing of redding der schipbreukelingen. " De schrijver van het hieronder volgend opstel , J. A. Muller, toen opperstuurman, werd bevorderd tot 2den Luitenant bij het op te richten korps Manniers; later ging hij over bij let leger in Oost-Indié, waaruit hij met den rang van kapitein werd gepensioneerd. Na deze korte inleiding geven we aan den steller van ’t » Be- knopt verhaal» zelven °t woord. #Des nachte tusschen 5 en 6 Mei 1837 strandde Zr. Ms. stoomschip Willem I op eene klip ten ZZW. der J.ucipara- eilanden of Lucapin Haay, met een vaart van 5 4 6 mijl per wacht. Het was zeer duister en stille zee en, zoo wij nader ontwaarden , hoog water. De pogingen om weder viot te geraken waren, zoo door de vaart waarmede het vaartuig op de klip was gekomen als door het zeer snel vallend water, allen vrachteloos. Het aanbreken van den dag leverde voor ons een verschrik- kelijk gezicht op. Hen onafzienbaar, laag kliprif, waarop nog eene prauw lag gestrand en op een verren afstand eenige kleine eilandjes, was al wat wij buiten lucht en water zagen. De Qe stuurman Kasch werd met de kleine sloep afgezonden om kondschap te nemen of wij ons ook op die eilandjes zouden kunnen redden; en ik met de groote, om te zien of wij ook eenig nut van de gestrande prauw tot redding zouden kunnen trekken. | Ik naderde, zooveel de branding het toeliet , het rif , sprong toen uit de sloep en bereikte, soms wadende, soms zwemmende gelukkig het drooge. Bij de prauw komende bevond ik haar onder- liggende ziyde geheel verbijzeld en onreparabel. Op het hoogste gedeelte, op den rug van het rif, vond ik eenige ledige jenever- kisten en kranjangs met uien, dat tot een bewijs strekte dat dit gedeelte droog bleef bij hoog water, hetwelk bij mij de hoop deed ontstaan dat deze plek, hoewel slechts van 10 tot _ 80 voeten breed en circa 150 voeten lang, ons toch voor ver- drinken zoude kunnen bewaren, daar waarschijniijk het schip de zware stooten op de klip niet lang zoude kunnen uithouden. 282 Met dit, hoewel gering, vooruitzicht op redding en behoud begaf ik mij weder aan boord, waarna de heer Luitenant- Kolonel de Stuers, waarnemend Gouverneur der Molukken, welke zich met zijne familie als passagier aan boord bevond, goed vond de dames en kinderen derwaarts te brengen; het gelukte mij, niettegenstaande de branding vermeerderde, die ongelukkigen op het drooge te knijgen. Met het volgende hoog water waren de pogingen om weder viot te geraken mede vruchteloos, waarom werd bepaald de levensmiddelen in kleine mate uit te deelen, en met laag water dezelve, alsmede zeilen, sparren en touwwerk, benoodigd tot maken van tenten, op het drooge te brengen. De kleine sloep was inmiddels des avonds aan boord terug- gekomen met het treurig bericht dat de eilandjes door de zware branding en klipreven niet waren te naderen. Op den 7en werd ik met de groote sloep naar Amboina afgezonden; de hevige Oostenwind, sterke stroom om de West en hooge zee maakten het roeien beoosten de klip en eilanden, dat mij door den kommandant Lammleth was gelast, onmo- gelijk, waarom ik na eene vermoeiende vruchtelooze poging van circa 5 uren hesloot bewesten dezelve om te gaan; weder achter het vaartuig langs passeerende werd ik aan boord ge- praaid, Met veel moeite aan boord gekomen zijnde, vernam ik dat de kommandant het bereiken van Amboina voor de sloep ondoenlijk hield, en men beraamd had van de rondhouten een viot te maken, en daarmede zoowel als met de sloepen het rif te verlaten. Ik achtte het zeer gevaarlijk, ja ondoenlijk, op deze wijze eenige plaats te bereiken waar wij op verdere hulp konden staat maken, en zag in, dat, dit beproefd wordende, een menigte onzer, zoo niet allen zouden omkomen. Het verlichte oordeel van den heer Gouverneur stemde in dit gevoelen met mij overeen. Men zoude echter het viot alleen maken, om in den hoogsten nood te gebruiken. Inmiddels werd alles wat tot levensonderhoud kon strekken, alsmede rondhou- ten, zeilen enz. op het drooge gebracht. Op den 8= konden wij door de hooge zee en zware branding de sloepen niet gebruiken en hadden het ongeluk, dat de kleine uit elkander werd geslagen. Wij redden gelukkig het wrak op de klip en de timmerman ging terstond aan het werk om het te herstellen; nog waren de pogingen om rondhouten op het drooge te krijgen vruchteloos, en had het bijna aan eenigen het leven gekost. 288 Nu werd besloten om de groote sloep naar Timor Deli te zenden, en aldaar hulp te zoeken, hoewel ik van gevoelen bleef en het wel doenlijkk achtte Amboina te berezken. Met alge- meene stemmen werd ik tot het doen van dezen tocht gekozen, waarbij ik zou verzeld worden door den 2den Luitenant der Infantene Rauws. Op den 9n Mei werd de sloep voorzien van een vaatje drinkwater, een zak scheepsbeschuit, eenige stukken dingding, twee dozijn bottels wijn, twee bottels arak, een zeil- kompas, patent-lantaarn, kaart, octant, en brandende lont; ik begaf mij voor het laatst naar het drooge, ten einde de laatste orders van den Luitenant-Kolonel de Stuers te ontvangen. Hij gaf mij een order om met den Luitenant Rauws geza- menlijk te handelen en alles aan te wenden wat wij vermeenden dat tot eene spoedige redding doelmatig zoude zijn; een brief in de Engeleche en Fransche talen voor de eerste autoriteit te Deli en eene aanzienhjke som in contanten en Javaansch bank- papier werd mij ter hand gesteld, waarbij) Mevrouw de Stuers een doosje voegde, bevattende een snoer paarien en drie kost- ' bare ringen. Alvorens onze verdere lotgevallen op den beraamden tocht ter neder te schrijven, kan ik niet nalaten den moed en de groot- heid van ziel der edele mevrouw de Stuers, ja ook den moed en gelatenheid der andere dames te bewonderen en aan te stippen. Aandoenlijk was het afscheid tusschen de op de klip achter- blijvenden en mij; ongeveer honderd dertig menschen , waaronder vier zwangere vrouwen en eéne menigte kinderen waren, hoopten van het welgelukken mijner zending redding te erlangen ; onder eene menigte zegenwenschen en het storten van tranen der achter- blijvenden verliet ik met eene gtoote schrijftrommel, waarin het bovengenoemde was geborgen, de klip, en gevoelde ook dat tranen mijne vogen ontglipten. Lang en worstelend was mijn tocht naar boord door de hooge zee en branding. Eindelijk bereikte ik afgemat het schip, waarna ik benevens de genoemde medgezellen mij na een kort, dech hartelijk afscheid van de zich aan boord bevindenden op reis begaf. De bemanning der sloep bestond uit de navolgende personen : den 2en Luit. Rauws, opperstuurman J. A. Muller, stuurmans- leerling W. P. Schroijensteijn, matroos le klasse Loetema, en vier inlanders, waarvan twee matrozen, en een jongen van mij en de ander van Schrooijesteijn. Wij verlieten circa 11 uren het 284 schip, hadden gedurende den dag en den volgenden nacht bij eene. stijve koelte goed weder, sturende ZZW.; met den dage- raad zagen wij Goenong Api of Burning-eiland en passeerden hetzelve fen 9 ure dicht langs de westzijde; tegen den middag begon de lucht butig te worden, en bij harde windvlagen een hooge zee te loopen. Des avonds ten 6 ure zagen wij flauw het hooge land van Wetter-eiland , stuurden steeds met denzelfden koers door, van tijd tot tijd een rif in het zeil nemende naar gelavg van den wind. Ten circa 4 uren in den morgen liepen wij het eiland Wetter nabij en zagen in het WZW. het Dog-eiland, waarom wij westwaarts stuurden. De hooge zee en de zware branding, welke wij op de kust hoorden slaan, maakten onzen toestand zeer hachelijk; te meer daar het stil werd en de sloep: veel water innam, zoodat wij in ieder aankomende golf ons graf meenden te vinden. Het gelukte mij echter ten circa 8 ure aan de westzijde van Wetter te geraken, waar wij eene bedaarder zee en tegen 9 uur in den voormiddag doodstilte kregen, waarddor men roeien moest. Tegen den middag kwam weder wat wind, doch uit het ZZW., zoodat wij het in den wind hadden, en langs de kust moesten opwerken en roeien. Tegen 4 ure in den achtermiddag kwam er een oostenwind door, waarmede wij op Poeloe Babi aanstuurden. Wij verheugden ons zoo verre gelukkig te zijn gekomen, en zoo vele gevaren te hebben doorworsteld, hoopten tegen de morgenstond te Deli te zijn, en zagen in onze verbeelding de ongelukkigen op de klip reeds gered. Dan helaas! de vreugde was kort; een hoek van: Wetter passerende, zagen wij tusschen een klippenrif en den wal in het verschiet eene meuigte prauweun liggen, waarvan ras verscheidene kleine vaartuigen op ons afkwamen. Niet veel goeds van hen verwachtende, hielden wij naar zee; doch de wind ging liggen, het werd dood stil, en onze pogingen om hen met roeien te ontkomen waren, zoo door de zwakke be- manning der sloep als door de snelle nadering der voormelde vaartuigen , ondoenlijk. 