None
De eerste soort, welke van dit geslacht bekend werd, is Silurus militaris L. De kenmerken, door Linneus aan haar toegekend, passen echter op alle 4 thans bekende soorten en het is alzoo geheel onzeker tot welke dier soorten Silurus militaris teruggebragt moet worden. Dat is het groote gebrek van de diagnosen van Linneus, die bij de in zijn’ tijd nog geringe bouwstoffen voor de natuurlijke ge- schiedenis, meende in eenige weinige woorden eene soort te kunnen kenschetsen en niet kon weten dat de opwekking, door zijne werken aan de studie der natuur gegeven, in een paar menschenlecftijden duizenden en duizenden nieuwe soorten van planten en dieren zou doen ontdekken, welke zijne diagnosen wegens hare kortheid als onbruik- baar of onvoldoende zouden doen verwerpen. Van de 4 thans bekende soorten wijkt Osteogeneiosus Cantoris van de overige 3 aanmerkelijk af door haar sterk korrelachtig kop- schild en de aanmerkelijke ontwikkeling van de voorste voorhoofds- beenderen. Van de overige drie soorten zijn Osteogeneiosus militaris CV. en Osteogeneiosus Valenciennesii Blkr zeer na aan elkander verwant, zoo zij niet, wat vooralsnog niet uit te maken is, tot eene zelfde species behooren. Osteogeneiosus maeroeephalus onderscheidt zich van de ove- rige soorten voornamelijk door den bijzonder grooten kop. De twee of drie soorten van den Indischen archipel, laten zich naar volgend schema onderkeunen. 121 I. Scutum capitis totum vel totum fere glabrum a. Caput 44 ad 4% in longitudine totius corporis. T Corpus altitudine 64 ad 6% in tota ejus longitudine. Oculi diametro longitu- dinali 44 ad 54 in longitudine capitis, diametris 24 ad 21 distantes, Osteogeneiosus Valenciennesit Blkr. T Corpus altitudine 5 ad 5 et paulo in tota ejus longitudine. Oculi diametro longitudinali 6 ad 6 et paulo in longitudine capitis, diametris 5 (vel 3?) distantes. Osteogenciosus militaris CVE b. Caput 35 ad 4L in longitudine totius corporis. b b o Osteogeneiosus macrocephalus Blkr. ii 1 Osteogeneiosus Valenciennes Blkr. Verh. Bat. Gen. XXI, I Silur. bat. consp. p. 91. Atl. Silur. tab. XV Valenciennes Beendraadvisch. Osteog. corpore elongato antice altiore quam lato vel aeque lato ac alto, postice compresso, altitudine 5} ad 5! in longitudine corporis absque, 6% ad 6} in ejus longitudine cum piuna caudali; capite convexiusculo acuto 34 ad 44 in longitudine corporis absque, 44 ad 4% in longitudine corporis cum pinna caudali; altitudine capitis 12 ad 12, latitudine 12 ad 11! in ejus longitudine; oculis duplo circiter longioribus quam altis, diametro longitudinali 41 ad 54 in longitudine capitis, diametris longitudinalibus 2! ad 24 circiter distantibus; scuto ca- pitis glabro venuloso, interdum cristis hine inde tantum granulis parcis parvis obsito, sulco longitudinali basin cristae inparietalis non attingente toto fere diviso; osse frontali anteriore celluloso subclavato antice oculo graciliore, cellulis osseis numerosis sub cute plus minusve conspicuis; crista interparietali medio quam basi non vel vix latiore, triplo circiter longiore quam lata, longitudinaliter rugosa et granosa, apice os interspinosum 2™ attingente; rostro convexiusculo oculo minus duplo longiore, linea antiore semilunariter rotundato; naribus pos- terioribus oblongis et anterioribus rotundis approximatis plus oculi longitudine ante orbitam perforatis; cirris os humerale attingentibus vel superantibus; dentibus maxillis parvis pluri- seriatis acutis, maxilla superiore in vittam semilunarem , maxilla inferiore in vittam formam ferri equini subreferentem dispositis; dentibus palatinis conico-graniformibus vel graniformibus in thurmas 2 oblongas curvatas antice et postice convergentes collocatis; operculo venoso; 16 122 osse Lumerali brevi acuto laevi; axilla poro mucoso conspicuo; linea laterali antice ramosa postice vulgo simplice; poris dorso lateribusque parvis parum conspicuis in series 12 ad 15 transversas parallelas dispositis; pinna dorsali radiosa acuta corpore paulo non vel altiore, duplo vel plus duplo altiore quam basi longa, spina mediocri 1j ad 12 in longitudine capitis antice granulata postice dentibus parvis serrata; pinna dorsi adiposa plus quaduplo ejus lon- gitudinis a dorsali radiosa remota eaque breviore, aeque alta circiter ac basi longa, oblique rotundata; pinnis pectoralibus acutis 12 ad 1! in longitudine capitis, spina mediocri spina dorsali vulgo breviore antice granulosa et dentibus parvis serrata postice tota dentibus parvis ser- rata; ventralibu sobtusis rotundatis pectoralibus brevioribus; anali acutiuscula emarginata, longitu- dine 13 ad 12 in longitudine capitis, longicre quam alta; caudali profunde incisa lobis latis sub- aequalibus. 5% ad 6! in longitudine totius corporis; colore corpore superne nitide coerules- cente-viridi vel olivaceo, inferne margaritaceo vel albido, pinnis flavescente; lateribus, ventre pinnisque frequenter fusco arenatis; dorsali adiposa superne macula magna violaceo-nigra. BDP 2/9) vel 1/1072V 2817/54096. 215542006 ANT CLS 7 Daet? lat; d brev: Syn. Osteogeneiosus gracilis Blkr, Verh. Dat. Gen. XXI. ISilur. bat. consp. p. 51. Osteogeneiosus Blochii Blkr, ibid p. 51. Ikan Manjong-karbo Mal. Batav. Ikan Lundu Indig Samar. Ikan Keting Indig Surabaja. Hab. Java (Batavia Samarang, Surabaja, Pasuruan), in mari et aquis fluvio-marinis. Banka (Pankalpinang), in aquis fluvio-marinis. Longitudo plus quam 20 speciminum 210" ad 350”. Aanm. Nadat ik uit de waarneming van eene groote rei van voor- werpen van de onderwerpelijke soort had ontwaard, dat mijne Osteo- geneiosus Valenciennesii, Osteogeneiosus gracilis en Osteogeneiosus Dlo- chii terug te brengen waren tot individuële verschillen eener zelfde soort, meende ik deze soort nogmaals te moeten toetsen aan de be- schrijving en afbeelding, door den heer Valenciennes van zijne Arius militaris openbaar gemaakt, ten einde na te gaan of mijne drie nomi- nale soorten welligt ook niet met Arius militaris Val. genoegzaam zouden zijn overeen te brengen om ze alle onder deze laatste te kunnen rangschikken. Ik heb daartoe gekozen voorwerpen van de- zelfde grootte als de door den heer Valenciennes beschrevene, doch ik vind bij mijne voorwerpen zoo vele afwijkingen van Arius militaris Val. dat ik het er voor moet houden dat Arius militaris Val. inderdaad eene daarvan verschillende soort uitmaakt. Ten einde deze verschillen meer te doen uitkomen laat ik hier volgen die gedeelten der beschrijving van den heer Valenciennes, welke daarop betrekking hebben. „Sa hauteur est un peu plus de cinq fois dans sa longueur. — Sa v hauteur. (de la tête) est de moitié de sa longueur. — Son diamétre longitudinal (de l'oeil) est d'un peu plus d'unsixiéme de la longueur = de la tête. Il va cinq de ces diamètres d'un oeil à l'autre. — Sa forme = (de la production interpariétale) est une ellipse alongée". Volgens deze bijzonderheden zouden bij Arius militaris Val. het ligchaam minder slank, de kop lager wezen en de oogen kleiner zijn en aanmerkelijk verder vaneenstaan en de tusschenwandbeenskam ellipsoiedvormig afgerond zijn. De heer Cantor, eene nieuwe beschrijving gevende (Catal. Mal. Fishes p. 259 —26.) van de soort, welke hij als Arius militaris CV. beschouwt, spreekt van eene zwarte okselvlek en van slechts 3 diameters vaneeustaande oogen, welk laatste meer aan Osteogeneiosus Valencien- nesit zou beantwoorden, ofschoon de beschrijving van den heer Cantor overigens meer op die van den heer Valenciennes past. Eene dadelijke vergelijking der voorwerpen, door de heeren Valen- ciennes en Cantor waargenomen, met de door mij verzamelde, zal alleen in staat stellen met juistheid te beoordeelen of de beide soorten wezenlijk verschillen of met elkander zamenvallen. Osteogeneiosus Valenciennesii is te Batavia, hoezeer niet gemeen, toch ook niet zeldzaam, wordende zij van tijd tot tijd, maar altijd slechts met weinige voorwerpen te gelijk, te Batavia ter markt gebragt. Zij geldt, even als alle soorten van Siluroïden te Batavia, voor eene wei- nig smakelijke soort en wordt ook slechts door inlanders en Chinezen Osteogenciosus militaris Blkr. Soldaat-beendraadvisch. Osteogen. corpore elongato postice compresso, altitudine 5 ad 5 et paulo in tota ejus longitudine; capite 4} ad 4% in longitudine totius corporis; scuto capitis toto vel toto fere glabro; oculis diametro longitudinali 6 ad 6 et paulo in longitudine capitis, diametris 5 (?) distantibus. 124 BL DU GN ee lO 5900 MEAT OC alii Syn. Silurus militaris L. Syst. nat. ed. 13* p. 1356? (nec BĲ), Arius militaris CV. Poiss. XV p. 85 fig. 430, Cant. Catal. Mal. Fisch. p. 959. Arius à deux traits CV. Poiss. XV p. 85 fig. 430. Hab. Singapora, Pinang, Malaeca (Cantor). Hindostan, Bengalen, Pegu (Valence), Aanm. Deze soort, indien zij inderdaad van Osteogeneiosus Valen- ciennesii moet verschillen, niet zelf bezittende, heb ik hierboven slechts de voornaamste kenmerken medegedeeld volgens welke zij van de overige soorten zou afwijken. Indien de afbeelding in de groote Histoire naturelle des Poissons aanspraak mag maken op eene voldoen- de mate van naauwkeurigheid, wordt mijne meening omtrent het ver- schil van beide soorten hoogstens versterkt, zijnde daar de vormen des ligchaams aanmerkelijk meer gedrongen en de kop platter voorge- steld dan zij zijn bij Osteogeneiosus Valenciennesii. Deze meening is ove- rigens onder de beschrijving van laatstgenoemde soort nader toegelicht. Osteogeneiosus macrocephalus Blkr. Verh. Bat. Gen. XXII, Silur. bat. consp. p. 49., Atl. Silur. tab. XVI. Grootkoppige Beendraadvisch. Osteogen. corpore elongato, antice latiore quam alto vel aeque lato ac alto, postice com- presso, altitudine 6 ad 51 in ejus longitudine absque, 7j ad 61 in ejus longitudine cum pinna caudali; eapite convexo acuto 3! ad 32 in longitudine corporis absque, 4 fere ad 4¢ in longitudine corporis cum pinna caudali; altitudine capitis 2 ad 2L, latitudine 15 ad 1$ in ejus longitudine; oculis duplo circiter longioribus quam altis, diametro longitudinali 6 circiter in longitudine capitis, diametris longitudinalibus 2} circiter distantibus; scuto capitis glabro venuloso interdum cristis hinc inde tantum granulis parcis parvis obsito, sulco longitudi- nali basin cristae interparietalis non attingente toto fere diviso; osse frontali anteriore cellu- loso subclavato antice oculo multo graciliore, cellulis osseis numerosis cute tegente parum conspicuis; crista interparietali medio vulgo quam apice et basi latiore, triplo circiter longi- ore quam lata, longitudinaliter rugosa et granosa, apice os interspinosum 2" attingente ; rostro convexo oculo minus duplo longiore, linea anteriore semilunariter rotundato; naribus poste- rioribus oblongis et anterioribus rotundis approximatis plus oculi longitudine ante orbitam perforatis; cirris os humerale attingentibus vel subattingentibus; dentibus maxillis parvis pluriseriatis acutis, maxilla superiore in vittam semilunarem, maxilla inferiore in vittam 125 formam ferri equini subreferentem dispositis; dentibus palatinis conico-graniformibus in thur- mas 2 oblongas curvatas antice et postice convergentes collocatis; operculo venoso; osse hu- merali brevi acuto laevi; axilla poro mucoso conspicuo; linea laterali antice ramosa postice simplice; poris dorso lateribusque parum conspicuis parvis in series 12 ad 15 transversas parallelas dispositis; pinna dorsali radiosa acuta corpore non vel paulo altiore, plus duplo altiore quam basi longa, spina mediocri 1$ ad 1% in longitudine capitis antice granulosa postice dentibus parvis serrata; pinna dorsi adiposa plus quadruplo ejus longitudinis a dorsali radiosa remota eaque breviore, aeque alta circiter ac basi longa, oblique rotundata; pinnis pectoralibus acutis 12 ad 1% in longitudine capitis, spina mediocri spina dorsali vulgo breviore antice granulosa postice dentibus parvis serrata; ventralibus obtusis rotundatis pectoralibus multo brevioribus; anali acuta leviter emarginata longitudine 1? ad 2 in longitudine capitis, altiore quam longa; caudali profunde incisa lobis latis subaequalibus acutiusculis 5% ad 6? in longitudine totius corporis; colore corpore superne nitide coerulescente-viridi vel aureo-olivaceo, inferne margaritaceo vel albido, pinnis flavescente; lateribus, ventre pinnisque plus minusve fusco arenatis; dorsali adiposa superne macula magna violaceo-nigra. Bo) Die T/1- P: 1/9 vel 1/105 Vin 719/52 7A5757/1422d55/14-40291/15/1 66 late Drev: Synon. Osteogeneiosus longiceps Blkr, Verh. Bat. Gen. XXI, I Silur. batav. cons. p. 50. Osteogeneiosus ingluvies Blkr, ibid. p. 50. Ikan Manjong-karbo Mal. Patav. Ikan Keteng Indig. Surabaj. Ikan Songop Indig. Pasur. Surabaja, Pasuruan), in mari et aquis fluvio-marinis. o? Habit. Java (Batavia, Samarang Madura, in mari. Longitudo 8 speciminum 260” ad 304". Aanm. Even als Osteogeneiosus Valenciennesii mij gebleken is nog twee nominale soorten te omvatten, lossen zich ook mijne vroegere Osteogeneiosus longiceps en Osteogeneiosus ingluvies in Osteogeneiosus macrocephalus op. De lengteverhoudingen van den kop, hoezeer zij deze soort bij den eersten oogopslag van Osteogeneiosus Valencien- nesii doen onderkennen, verschillen toch nog in kleine frakties, aan welke ik vroeger te veel gewigt hechtte, en de keelhuid bij een mijner voorwerpen bijzonder slap zijnde en zich tot eene wijde krop latende uitzetten, gaf mij voornamelijk aanleiding tot de opstelling van mijne Osteogeneiosus ingluvies. De onderwerpelijke soort is veel zeldzamer dan Osteogeneiosus Valenciennesii en wordt slechts enkele keeren in enkele individu's te Batavia ter markt gebragt, 126 HexaNeMaticutuys Dlkr. KEDOEKAN. * Pinnae dorsales duae, anterior radiosa, posterior adiposa. Dentes maxillis et vomero-palatini pluriseriati parvi aeuti, vomero-palatini in vittam transversam quadripartitam antice in palato dispositi. Cirri carnosi 6. Membrana branchiostega radiis 7. Nares non tubulatae, posteriores valvatae. Membrana interbranchialis vix. emarginata. Aanm. Het geslacht Hexanematichthys is wat zijne dentitie betreft na verwant aan Dagrus. Evenwel, terwijl de band ploegbeensgehemel- tetanden bij Bagrus onverdeeld is, bestaat hij bij Hexanematichthys duidelijk uit vier verschillende doch aan elkander liegende groepen, twee aan elke zijde van de middellijn van het gehemelte. Bovendien verschilt Hexanematichthys van Bagrus doordien de neus- draden ontbreken, de neusgaten zeer nabij elkander gelegen zijn nabij den voorrand van den snuit, de voorste neusgaten niet buisvormig zijn en de achterste met eene soort van klapvlies kunnen worden ge- sloten. Verdere verschillen bestaan nog in het naauwelijks uitwerand zijn van het tusschenkieuwvlies, het geringe aantal kieuwstralen, en voorts in den geheelen habitus des ligchaams, welke door den vorm van het kopschild en de nekbekleeding eene geheel andere is, dan men bij eenige soort van Bagrus aantreft. Ik bezit van Hexanematichthys slechts eene enkele soort, t. w. Hexa- nematichthys sundaicus, dezelfde, welke in de groote Histoire naturelle des Poissons onder de namen Bagrus sondaicus en Bagrus javensis beschreven is. In hetzelfde groote werk zijn nog eenige andere soorten beschreven, welke mij voorkomen insgelijks tot dit geslacht gebragt te moeten worden, zooals Dagrus chinta CV. en Bagrus sagor CV. van Hin- dostan en Bengalen, soorten trouwens, welker verschillen van Hexa- nematichthys sundaicus scherper behooren te worden aangeduid dan tot nog toe geschied is, om ze als afzonderlijke species te blijven beschouwen. Ik geloof dat evenzeer tot dit geslacht behooren gebragt te worden twee soorten van de noordwestkust van Nieuw-Holland, naar slecht bewaarde exemplaren door den heer Richardson in de Zoölogie der reis van de 127 Erebus en Terror beschreven onder de namen Bagrus venaticus en Bagrus vertagus, soorten welke voornamelijk van Hexanematichthys sun- daicus verschillen door hare talrijke aarsvinstralen (28 tot 30). Ook zal misschien? Bagrus crinalis Richds. van Canton tot dit geslacht te brengen zijn, doch deze soort slechts naar eene afbeelding beschreven zijnde laat zich hieromtrent voor alsnog niets met zekerheid bepalen. Met meer zekerheid is nog tot Hexanematichthys te brengen de soort, door den heer Valenciennes onder den naam van Bagrus doroides beschreven en afgebeeld, eene soort, welke na aan den soendaschen Kedoekan schijnt verwant te zijn, doch daarvan voornamelijk verschilt door drickwabbig tusschenwandbeensuitsteeksel, stompe en scherp bepaal- de voorste afgrenzing van het kopschild en meer ontwikkelde en tal- rijkere beenplaatjes op het voorste gedeelte der zijlijn. Naar de be- staande kennis te oordeelen geloof ilk dat de kenmerken van de eenige soort mijner verzameling voornamelijk nederkomen op het volgende. I. Crista interparietalis non lobata. Analis radiis + 1S vel 19. JHevanematichthys sundaicus Dlkr. Hecanematichthys suidaicus Vlkr. Atl. Silur. tab. XIV. Soendasche Kedoekan. Iiexanem. corpore elongato antice latiore quam alto postice compresso, altitudine 5! ad 6 fere in ejus longitudine absque, 7 ad 6% in ejus longitudine eum pinna caudali; capite depresso acuto 4 ad 3? in longitudine corporis aUsque, 5 ad 4? circiter in longitudine cor- poris eum pinna caudali; altitudine capitis 1} ad 1}, latitudine 1 et paulo in ejus longi- tudine; oculis liberis magis lateraliter quam sursum spectantibus, diametro 5 ad 7! in lon- gitudine capitis, diametris 2 ad 5! distantibus ; scuto eapitis valde granoso granulis radia- tim vel subradiatim dispositis, paulo longiore quam postice lato, dimidio anteriore sulco longitudinali diviso, postice cum crista interparietali confluente; crista interparietali scutiformi, basi latiore quam longa, linea mediana carinata, postice late rotundata incisuram ossis inter- spinosi lati granulosi carinati scutiformis bialati intrante; rostro depresso convexo oculo lon- giore, linea anteriore valde obtuse rotundato; rictu subsemilunari latitudine 2 circiter in longitudine capitis; dentibus maxillis et vomero-palatinis pluriseriatis acutis aequalibus parvis in vittas subsemilunares dispositis, vitta vomero-palatina in thurmas 4 rotundatas contiguas 128 vel subcontiguas divisa; rictu subinfero; cirris 6 carnosis, supramaxillaribus pectorales at- tingentibus vel superantibus, inframaxillaribus externis inframaxillaribus internis longiori- bus pectorales attingentibus vel subattingentibus; naribus magnis approximatis, posteri- oribus oblongis anterioribus rotundis majoribus; operculis junioribus vix vel non aetate pro- vectis valde granosis; margine praeoperculari, osse scapulari et anteriore lineae lateralis parte aetate provectis frequenter granulis scabris; osse humerali acuto granoso capite plus duplo breviore; axilla poro mucoso conspicuo; dorso lateribusque poris parvis sed conspicuis in series simplices transversas distantes parallelas 14 p. m. batav. consp. p. 29. Cantor Catal. Mal. Fish. p. 255. Bagre de la Sonde CV. Poiss. XIV p. 329. Dagrus javensis CV. Poiss. XIV p. 350. Bagre de Java CV. Poiss, XIV p. 330. Ikan Kedukan Mal. Batav. Hab. Java (Batavia, Bantam, Surabaja, Kammal, Pasuruan), in mari et ostiis fluviorum, Madura (Kammal), in mari. Sumatra (Palembang), in ostiis fluminis Mussi. Banka (Pankalpinang), in aquis fluvio-marinis. Borneo (Sinkawang), in aquis fluvio-marinis. DELI Longitudo 40 speciminum 140" ad 443 Aanm. De Kedoekan mag gezegd worden met Bagrus gulio CV. en Cephalocasis caelatus Blkr de te Datavia het meest voorkomende meerval te zijn. De soort houdt zich voornamelijk op, even als de Loendoe (Bagrus gulio CV), in de riviermondingen en langs modder- 129 achtige stranden waar zij soms in zeer groote hoeveelheden met sleep- netten wordt gevangen. Er gaat te Batavia misschien geen dag om dat zij niet ter markt wordt gebragt en dikwijls bij praauwen vol. Zij is echter van weinig waarde en wordt slechts door de mindere klasse der inlandsche bevolking gegeten. De soort wordt ruim een halven meter lang doch de ter markt ge- bragte voorwerpen zijn in den regel niet veellanger dan 3 tot 5 de- cimeters. Hexanematichthys sundaicus is levendbarend of althans ontwikke- len zich de eijeren in de ovaria tot de grootte van knikkers. De jonge vischjes zijn, wanneer de eijeren het moederlijk ligchaam verlaten, ge- heel gevormd en bewegen zich zeer levendig op den dan nog grooten dojerzak, waarmede zij in den eersten tijd van hun buitenmoederlijk bestaan vrij rondzwemmen. De eijeren zijn miet zeer talrijk. Bij een groot exemplaar vond ik 16 eijeren ter grootte van kleine knik- kers in het linker en 15 eijeren van gelijke grootte in het regter- eijernest, doch aan den binnenwand der eijernestholte was boven- dien een honderdtal eitjes ter grootte van grove hagelkorrels bevestigd. Het darmkanaal, zonder de maag, heeft ongeveer de lengte van het geheele ligchaam. De maag vormt een’ grooten blinden mi. die onge- veer een de van hare geheele lengte inneemt. Het dudes de maag verlatende, gaat langs haar en innig door celweefsel en En met haar Rede naar voren tot aan dcs oesophagus of cardia, waar het zich naar de regterzijde ombuigt en in het verdere durus kanaal overgaat welks kronkelingen door een sterk mesenterium ver- bonden zijn. De zwemblaasbuis opent zich in het voorste vierde gedeelte der maag, aan haren achterwand. In de maag vond ik gewoonlijk kleine konchiferen, gastropoden en krustaceën. De zwem- blaas is dikwandig, niet in cellen maar slechts in twee zijdelijke helften verdeeld, welke twee door een vlies van elkander afgescheidene zak- ken daarstellen. Van de vier groepen ploesbeensgehemeltetanden zijn de twee mid- delste soms, doch zeer zelden, met elkander vereenigd, even als zulks bij sommige soorten van Pangasius het geval is. 17 130 De kedockan leeft, behalve bij de genoemde eilanden, ook bij Pinang en Malakka. Bacericutuys Blkr. LiPTANDVISCH. Pinnae dorsales duae, anterior radiosa posterior adiposa. Dentes maxillis et vomero-palatini pluriseriati acuti, vomero-palatini in vit- tam semilunarem continuam, inframaxillares in vittam duplicem dis- positi. Dentes inframaxillares vitta interna minimi multiseriati, vitta externa tri- ad quadriseriati elongati subulati. Cirri carnosi 8, infra- maxillares appendiculati. Caput cute glandulosa tectum. Oculi cute cephalica velati. Membrana branchiostega radiis 7. Nares distantes, posteriores foraminiformes, anteriores tubulatae. Cutis regione postsca- pulari villosa. Aanm. Ik zonder onder een’ eigen’ geslachtsnaam van de soorten van Bagrus af eene zeer merkwaardige soort, welke ik in het jaar 1852 ontdekte en onder den naam van Bagrus hypselopterus be- schreef. Inderdaad bezit deze soort eigenaardigheden in ligchaams- bouw en tandenstelsel, welke hare verheffing tot een eigen geslacht allezins wettigen. Opmerkelijk vooral is de dentitie der onderkaak. De kaakrand zelf is bezet met zeer kleine op talrijke reijen geplaat- ste weinig zigtbare tandjes, doch vóór hem, in het tandvleesch en alzoo tusschen kaak en onderlip, komt een band priemvormige ligt gebogene bewegelijke tanden te voorschijn, welke op drie tot vier reijen geplaatst zijn en de eigenlijke onderkaakstanden, evenzeer als de tusschenkaakbeens- en ploegbeensgehemelte-tanden, in lengte zeer aanmerkelijk overtreffen. Deze dentitie, benevens de aanhang- sels waarmede de onderkaaksvoeldraden voorzien zijn, duiden op eene groote verwantschap van Bagrichthys met het afrikaansche ge- slacht Synodontis, en inderdaad schijnt het in den Indischen archipel het geslacht Synodontis te vervangen. Maar het is er nog verre af dat Bagrichthys met Synodontis tot een enkel geslacht zou mogen wor- den vereenigd. Synodontis toch wijkt van Bagrichthys aanmerkelijk af 131 door algemeenen habitus en den bouw van het kopschild, dat met zijne verlengsels ook den nek met een breed schild bedekt; en bo- vendien is ook het tandenstelsel er niet geheel hetzelfde, terwijl de ploegbeensgehemeltetanden zelfs geheel ontbreken, althans bij Syno- dontis macrodon Is. Geoffr. S. Hil., van welke ik deze bijzonderheid bepaaldelijk vermeld zie. Bagrichthys hypselopterus Blkr. Atl. Silur. tab. XX. Hoogvinnige Lip- tandvisch. Bagrichth. corpore elongato compresso, altitudine 3% ad 3} in ejus longitudine absque, 5! ad 5 et paulo in ejus longitudine cum pinna caudali; eapite compresso convexo acutius- culo 61 ad 7 in longitudine corporis absque, plus quam 9 ad 11 in longitudine corporis cum pinna caudali; altitudine capitis 1 circiter, latitudine 14 ad 14 in ejus longitudine; linea rostro-dorsali valde declivi nucha concava rostro valde convexa; oculis lateraliter spec- tantibus, diametro 7 ad 8 in longitudine capitis, diametris 2 ad 3 distantibus; scuto capitis glabro cute glandulosa tecto, sulco longitudinali basin cristae interparietalis attingente vel subattingente diviso; crista interparietali gracili, junioribus glabra aetate provectis rugosa, triplo vel plus triplo longiore quam basi lata, apice emarginato os interspinosum 1m elon- gatum rugosum recipiente; rostro valde convexo oculo plus duplo longiore linea anteriore acutiuscule rotundato; dentibus intermaxillaribus multiseriatis conicis parvis subaequalibus in vittam latam bipartitam paulo curvatam, vomero-palatinis pluriseriatis parvis aequalibus in vittam gracilem continuam leviter curvatam dispositis; dentibus inframaxillaribus internis multiseriatis minimis aequalibus in vittam latam bipartitam vix curvatam dispositis, externis la- bialibus setiformibus subulatis inaequalibus leviter curvatis tri-ad quadriseriatis apice fuscescenti- bus; ore antico; cirris 8, nasalibus praeoperculum vel operculum, supramaxillaribus os humerale attingentibus , inframaxillaribus breviter appendieulatis externis internis longioribus opercula attingentibus vel subattingentibus; membrana interbranchiali parum emarginata; operculo et osse scapulari glabris; osse humerali valde acuto rugoso ; axilla poro mucoso conspicuo; linea laterali antice filis conspicuis nullis vel vix conspicuis, simplice, antice curvata postice recta; dorso valde elevato angulato; pinna dorsali radiosa spina longissima et radio 1? corpore multo ad plus duplo altiore, spina compressa rugosa postice dentibus conspicuis sursum spectantibus serrata; dorsali adiposa dorsali radiosae contigua corpore absque pinna caudali minus duplo breviore, dorsali radiosa quintuplo ad sextuplo longiore, quintuplo vel plus quintuplo longiore quam alta, margine superiore regulariter convexa; pinnis pectoralibus acutis capite non vel paulo longioribus, spina crassa capite non vel paulo longiore rugosa postice dentibus parvis serrata; ventralibus acutis pectoralibus paulo vel non brevioribus; anali acuta corpore minus duplo humiliore, multo altiore quam longa, dorsali adiposae me- diae opposita eaque quintuplo fere ad sextuplo breviore; caudali profunde incisa lobis valde 132 acutis in fila plus minusve productis minus quam 3 in longitudine totius corporis; corpore umbrino-fuscescente fasciis 4 latissimis irregularibus fuscis profundioribus, fascia 1* cephali- ca, 2* dorso-ventrali, 3° adiposo-postanali, 4* caudali; pinnis adiposa et caudali fuscis, cete- ris fusco-violaceis. Bee DEAT PST/I0svels ate Ldn eke LO vels VAER AREA Der: Syn. Bagrus hypselopterus Blkr Diagnost. Beschr. Vischs. Sumatr. Tiental I—IV Nat. Tijdschr. Ned. Ind. III p. 588 tab. Hab. Sumatra (Palembang), in flumine Mussi. Borneo (Sintang), in flumine Kapuas. D] Longitudo 3 speciminum 200'^ ad 402”. Aanm. Toen ik deze soort naar mijn kleinste voorwerp voor het eerst beschreef, bragt ik haar tot het geslacht Bagrus. Twee later ontvangene voorwerpen deden mij echter meerdere bijzonderheden in den bouw van dezen merkwaardigen visch waarnemen, welke het buiten twijfel stellen, dat hij tot eigen geslacht behoort, hetwelk naast Synodontis geplaatst behoort te worden. Baacroipes Blkr. BAGRODES. Pinnae dorsales duae, anterior radiosa, posterior adiposa. Dentes maxillis et vomere pluriseriati parvi conici vel graniformes, vomeri- ni in thurmam rotundam, ovalem vel subsemilunarem indivisam, in- framaxillares in vittam simplicem dispositi. Cirri carnosi 8. Oculi cute cephaliea toti velati. Membrana interbranchialis non incisa. Mem- brana branchiostega radiis 7 vel 8. Nares anteriores tubulatae, pos- teriores non tubulatae. Caput cute glandulosa tectum. Dentes spina dorsali sursum spectantes. Rostrum conicum. Cutis regione post- scapulari villosa. Aanm. Ik stelde dit geslacht op in het jaar 1851 naar eene soort uit de rivieren van Borneo, welke ik toen Bagroides melapterus noemde. Sedert ontdekte ik nog twee soorten, welke tot hetzelfde geslacht behooren en welke mij geleerd hebben dat de geslachtsken- 135 merken, vroeger door mij aangegeven, eenige wijziging behooren te ondergaan. De voornaamste kenmerken, door welke zich Dagroides van het geslacht Dagrus (volgens mijne bepaling) onderscheidt, zijn gelegen in de dentitie van het gehemelte, waar slechts het ploegbeen, en niet de gehemeltebeenderen, tanden draagt; alsmede in het tot ver achterwaarts vereenigd of niet uitgesneden zijn van het kieuwvlies, en de naar boven gekeerde rugdoorntanden. De drie genoemde ken- merken zijn volstrekt bepalend voor het geslacht. Men zou er kun- nen bijvoegen den rudimentairen toestand der tusschenkaaksbeende- ren, de met de huid van den kop overtrokkene oogen, de kinporiën, de plaatsing der aarsvin tegenover het midden der vetvin, het geringe aantal kieuwstralen en de kleine bekspleet, doch deze ken- merken bezitten ook Leiocassis poecilopterus CV. en Leiocassis mi-. cropogon, en zeker maken deze beide soorten een’ overgang uit tot Bagroides. Deze beide soorten hebben ook het algemeene der kleur- verdeeling van Bagroides, doch 9 tot 11 kieuwstralen, de kieuw- vliezen van beide zijden tot geheel naar voren gescheiden, de rug- doorntanden naar beneden gerigt en de gehemeltetanden zich hoefijzervormig op de gehemeltebeenderen uitbreidende, terwijl er de snuit niet kegelvormig maar meer plat is en de bekspleet betrekkelijk aanmerkelijk wijder. Ik heb daarom gemeend deze soor- ten eene plaats in een eigen geslacht te moeten aanwijzen. Bagroides schijnt aan Sumatra en Borneo eigen te zijn. Het is bijkans zeker dat dit geslacht op Java niet voorkomt, doch ik vermoed dat latere nasporingen het ook van Biliton of Banka zullen doen ken- nen. De drie soorten mijner verzameling leven alle in de stroomge- bieden der oostkust van Sumatra en een dezer soorten, Bagroides me- lanopterus, schijnt ook in alle groote rivieren van Borneo te leven. De bedoelde drie soorten laten zich volgens onderstaand schema gemakkelijk van elkander onderkennen. 154 4 I. Dentes vomerini in thurmam rotundam vel ovalem collocati. ^ Pinna analis pinna adiposa minus duplo brevior. Bagroides melanopterus Blkr. II. Dentes vomerini in vittam brevem subsemilunarem dispositi. Pinna analis pinna adiposa plus triplo brevior. a. Rictus oculi diametro non latior. Spina dorsalis capite non vel vix lon- gior. Corpus absque pinna caudali altitudine 5 in ejus longitudine. Den- tes maxillis et vomere minimi vix conspicui. Bagroides macropterus Blkr. b. Rictus oculi diametro duplo fere latior. Spina dorsalis capite multo longior. Corpus absque pinna caudali altitudine 4 et paulo in ejus longitudine. Dentes maxillis et vomere valde conspicui. Bagroides macracanthus Dlkr. Bagroides melanopterus Blkr, Vierde Bijdr. ichth. Borneo, Nat. Tijdschr. Ned. Ind. II p. 204. Atl. Silur. tab. XVIII fig. 3. Zwartvinnige Bagrodes. Bagroid. B. 7 vel 8. D. 17. P. 19. V. 1/5. A. 5/11 ad 5/13. C. 1/15/1 et lat. brev. Habit. Sumatra (Palembang), in fluviis. Borneo (Bandjermasin, Kahajan, Sintang, Sambas) in fluviis. Longitudo 21 speciminum 128" ad 205”. Aanm. Mijne bovenaangehaalde beschrijving was slechts naar een paar voorwerpen genomen, de eenige welke ik toen bezat. Sedert ontving ik, zoowel van Sumatra als van Borneo, eene groote rei voor- werpen van dezelfde soort, welke mij in staat heeft gesteld de ou- dere beschrijving aan te vullen. Het normale aantal kieuwstralen is ry / en niet 8, welk laatste aantal ik slechts bij een enkel voorwerp vond. De soort is veel korter van ligchaam en staart dan de beide vol- gende en zeer merkwaardig door hare korrelachtige ploegbeenstan- den, welke zeer talrijk zijn en in eene ronde of ovale groep geplaatst. Zij onderscheidt zich voorts van de volgende door hare veel kortere vetvin, breed schouderbeen en sterke rugdoorn- en borstvindoorn- tanden. 136 De bandteekening, hoezeer in algemeene trekken standvastig de- zelfde, biedt bij de verschillende voorwerpen talrijke schakeringen aan ten opzigte van de breedte, vereeniging en voorzettingen der banden. Bagroides macropterus Blkr, Nieuwe Tientall. Vischsoort. Sumatra, Natuurk. ‘Tijdschr. v. Ned. Indië V p. 515, Atl. Silur. tab. XIX fig. 2. Grootvinnige Bagrodes. Bagroid. corpore elongato compresso, multo altiore quam lato, altitudine 5 circiter in ejus longitudine absque, 6} ad 6j in ejus longitudine cum pinna caudali; capite acuto con- vexo conico 6 circiter in longitudine corporis absque, 7$ circiter in longitudine corporis cum pinna. BAD AREN 1/9. Vs 1/55 As 3/12 vel 3/11 Cy 1/15/1 et. Tat brev, Habit, Sumatra (Palembang, Moarakompeh), in fluviis. Longitudo 2 speciminum 152" et 256”, Aanm. Even als Bagroides macracanthus is de onderwerpelijke soort tot nog toe slechts van de stroomen der Oostkustlanden van Sumatra bekend. Ik ontdekte haar in 1853 en beschreef haar ter bovenaangehaalde plaatse. Sedert kwam ik nog in het bezit van een kleiner voorwerp. Deze soort is opmerkelijk door hare kleine bek- spleet, rudimentaire tusschenkaaksbeenderen en weinig ontwikkeld tandenstelsel. De tanden in kaken en ploegbeen zijn niet alleen in slechts kleine groepjes geplaatst, maar zelve zoo klein, dat voor eene eenigzins juiste waarneming eene goed vergrootende lens onmisbaar is. Bij geen mijner beide voorwerpen heb ik de kinporiën kunnen waarnemen, welke bij de andere soorten van het geslacht aanwezig zijn, doch ik geloof dat ze evenzeer bestaan, vermits hare waarne- ming bij meerdere voorwerpen van Bagroides melanopterus insgelijks moeijelijk was. Zij zijn bij de weinig ontwikkelde onderkaak van onderwerpelijke soort misschien zeer klein en vallen daardoor moei- jelijk onder het bereik der waarneming. Bagroides macracanthus Blkr, Overz. den Ichthyol. van Sumatra, Nate dechraaNedSe Tdi VB ps Sse Avie lue Lal TE fig. 1. Langdoornige Bagrodes. Bagr. corpore elongato compresso, multo altiore quam lato, altitudine 4 et paulo in ejus longitudine absque, 51 circiter in ejus longitudine cum pinna caudali; capite acutiusculo 5 1 j À 8 p p convexo conico 5$ circiter in longitudine corporis absque, 7 et paulo in longitudine corpo- ris cum pinna caudali; altitudine capitis 1} circiter, latitudine 14 circiter in ejus longitudi- ne; oculis lateraliter spectantibus, diametro 42 circiter in longitudine capitis, diametro 1 et paulo distantibus; scuto capitislaevi, sulco longitudinali basin cristae interparietalis attingen- te diviso; crista interparietali rugosa, gracili, plus triplo longiore quam basi lata, rectiuscula, 18 apice gracili os interspinosum 1™ valde elongatum gracile glabrum attingente; rostro valde convexo rotundato, ante rictum prominente, oculo minus duplo longiore, linea anteriore acutiuscule rotundato; naribus posterioribus orbitae approximatis oculi diametro circiter a naribus anterioribus remotis; rictu infero oculi diametro multo sed minus duplo latiore; labiis carnosis leviter villosis; dentibus maxillis et vomerinis bene conspicuis in thurmas semilunares vel subsemilunares dispositis, dentibus maxillis conicis obtusiusculis rectis serie externa dentibus ceteris majoribus; mento poris 6 bene conspicuis °°; cirris 8 gracili- bus, nasalibus supramaxillaribus brevioribus oculi partem posteriorem, supramaxillaribus operculum, inframaxillaribus externis inframaxillaribus internis longioribus aperturam bran- chialem attingentibus; membrana interbranchiali non vel vix emarginata; operculo gla- bro; osse humerali vix vel non rugoso, capite multo breviore, postice acuto; axilla poris mucosis 2 vel l conspicuis; linea laterali antice vix filosa, simplice, rectiuscula; pinna dorsali radiosa acuta, corpore paulo altiore, plus duplo altiore quam basi longa, spina me- dioeri capite multo longiore leviter striata postice dentibus valde conspicuis apice sursum spectantibus serrata; dorsali adiposa dorsali radiosae valde approximamata, dorsali radiosa plus quadruplo longiore, quintuplo circiter longiore quam alta, margine superiore sat re- gulariter convexa; pinnis pectoralibus acutis capite non vel paulo longioribus, spina me- diocri spina dorsali non crassiore et multo breviore striata postice dentibus validis ser- rata; ventralibus obtusiuseule rotundatis pectoralibus brevioribus; anali mediae adiposae opposita, corpore humiliore, obtusa, convexa, altiore quam basi longa, adiposa quadruplo circiter breviore; caudali profunde incisa lobis acutis, lobo superiore inferiore longiore 4% circiter in longitudine totius coporis; colore corpore umbrino-fusco fasciis 4 latis transversis diffusis irregularibus nigricante-fuscis, fascia 1° cephalica, 2* dorso-ventrali, 3° dorso-anali, 4* caudali; pinnis fuscescentibus. B. 7. D. 1/7. P. 1/9. V. 1/5. A. 4/11 vel 3/12. C, 1/15/1 et lat. brev. Habit. Sumatra orientalis, ubi confluunt flumina Lamatang et Enim dicta, Longitudo speciminis unici 240". Aanm. Het voorwerp, naar hetwelk de bovenstaande beschrijving is ontworpen, bevindt zich in een’ onvoldoenden toestand van bewa- ring, wat de kleuren betreft. Ik hield het er vroeger zelfs voor dat de kleur van het geheele ligchaam bruin was, doch door de kleur- teekening der andere soorten van Bagroides en van verwante soorten van Bagrus oplettend gemaakt, heb ik mijn voorwerp nader onder- zocht en hoezeer de afscheiding der kleuren niet scherp is, kan men er toch nog aan ontwaren, dat deze soort overeenkomstige wolk- of bandteekening heeft als Bagroides melanopterus en Bagroides ma- cropterus, eene bandteekening welke echter onduidelijk uitkomt we- gens het meer donkere van de grondkleur des ligchaams. Bagroides macracanthus is het naaste verwant aan Bagroides ma- eropterus, doch onderscheidt er zich zeer zeer duidelijk van door grootere bekspleet, meer ontwikkeld tandenstelsel, hooger ligchaam, betrekkelijk grooteren kop, stomperen snuit, langeren rugdoorn, enz. Lerocassis Blkr. GLADSCHILDVISCH. Pinnae dorsales duae, anterior radiosa, posterior adiposa. Dentes maxillis et vomero-palatini parvi acuti, vomero-palatini in vittam transversam continuam, inframaxillares in vittam simplicem dispositi. Cirri carnosi 8. Oculi cute cephalica toti velati. Membra interbran- chialis profunde incisa. Membrana branchiostega radiis 9 ad 11. Pori inframaxillares conspicui. Nares anteriores tubulatae, posteriores non tubulatae. Caput cute glandulosa tectum. Dentes spina dorsali deorsum spectantes. Rostrum depressum. Cutis regione postscapu- lari villosa. Aanm. Door algemeenen habitus, kleurteekening en bedekte oogen is dit geslacht verwant aan Bagroides en Bagrichthys. Van beide verschilt het voornamelijk door het diep uitgesnedene tusschenkieuws- vlies, door de naar beneden gekeerde rugdoorntanden, platten snuit en talrijker kieuwstralen. Bij de bekende soorten is de huid der voorste zijlijnstreek fluweelachtig behaard en de zijlijn van korte draad- vormige aanhangsels voorzien, hetwelk eene verwantschap te meer daarstelt met geslachten Bagroïdes en Bagrichthys. Tot dit geslacht behoort Bagrus poecilopterus K. v. H., terwijl ik zelf nog een’ nieuwen vorm van hetzelfde geslacht ontdekte in mijne vroegere Bagrus micropogon. Bij mijne beide soorten bevin- den zich 6 goed zigtbare kinporiën, welke in twee ongelijkbeenige driehoeken naast elkander zijn geplaatst. Mijne soorten laten zich naar volgend schema onderkennen. 140 I. Linea lateralis simplex (non ramosa). a. Altitudo capitis 14 circiter in ejus longitudine. - Crista interparietalis os inter- spinosum Je attingens plus duplo longior quam basi lata. Leiocassis poecilopterus Blkr. b. Altitudo capitis 2 circiter in ejus longitudine. Crista interparietalis longe ante ossa interspinosa desinens, oculi vix longior. Leiocassis micropogon Blkr. Leiocassis poecilopterus Blkr, Atl. Silur. tab. XVIII fig. 2. Moogkop- pige Gladschivildsch. Leioc. corpore elongato compresso, altiore quam lato, altitudine 4 et paulo in ejus longi- tudine absque, 5 et paulo in ejus longitudine cum pinna caudali; capite depressiusculo co- nico acuto 93 circiter in longitudine corporis absque, plus quam 4} in longitudine corporis cum pinna caudali; altitudine et latitudine capitis 1} circiter in ejus longitudine; oculis magis lateraliter quam sursum spectantibus, diametro 6 circiter in longitudine capitis, dia- metro 1% circiter distantibus; scuto capitis laevi nec granuloso nec rugoso, sulco longitudinali basin cristae interparietalis attingente vel subattingente diviso; crista interparietali elongata, oculo duplo longiore, plus duplo longiore quam basi lata, laevi, apice os interspinosum gla- brum acutum attingente vel subattingente ; rostro convexo, ante os prominente , oculo non plus duplo longiore, linea anteriore subsemilunariter rotundato; naribus posterioribus minus oculi diametro ante orbitam perforatis, plus oculi diametro a naribus anterioribus remotis ; dentibus pluriseriatis conicis parvis, intermaxillaribus in vittam leviter curvatam, vomero- palatinis et inframaxillaribus in vittam formam ferri equini referentem dispositis, inframaxil- laribus et intermaxillaribus serie externa seriebus internis paulo longioribus; cirris 8 gracilibus, nasalibus et supramaxillaribus oculum attingentibus, inframaxillaribus externis inframaxillari- bus internis longioribus oculum non attingentibus; ore infero; mento poris 6 conspicuis „°°; operculo osseque scapulari laevibus; osse humerali venuloso; axilla poro mucoso vix conspi- cuo; linea laterali antice filosa, simplice, rectiuscula; pinna dorsali radiosa acuta convexa, cor- pore humiliore, multo altiore quam basi longa, spina mediocri 1} circiter in longitudine ca- pitis, rugosa, postice denticulis conspicuis serrata; dorsali adiposa tota fere ejus longitudine a dorsali radiosa remota, dorsali radiosa minus duplo longiore, triplo circiter longiore quam postice alta, margine superiore obliquo convexo; pinnis pectoralibus acutis 14 ad 12 in lon- gitudine capitis, spina crassa spina dorsali non longiore rugosa postice dentibus conspicuis ser- 141 rata; ventralibus acutiusculis angulatis vel rotundatis pectoralibus brevioribus; anali corpore multo humiliore obtusa rotundata, longiore quam alta, dorsali adiposa vix breviore; caudali profunde incisa lobis acute rotundatis subaequalibus 5 circiter in longitudine totius corporis; colore corpore fuscescente- vel umbrino-rufo, fasciis latis transversis irregularibus profunde fuscis, 1* nucho-opereulari, 2* dorso-ventrali, 3* adiposa-anali, 4* caudali; fasciis linea late- rali vitta longitudinali umbriua percursis; pinnis umbrino-rufis nigricante-fusco late bifas- ciatis; iride coerulea. B. 10 vel 11. D. 1/7. P. 1/7 vel 1/8. V. 1/5. A. 4/12. C. 1/15/1 et lat. brev. Synon. Bagrus poecilopterus K. v. H. CV. Poiss. XIV p. 320. Bagre d nageoires variées CV. Poiss. XIV p. 320. Bayrus (Bagrus) ramentosus Müll. Trosch. Hor. ichthyol. III p. 7 iv] "X Hab. Java (Buitenzorg), in fluviis. 4 Longitudo speciminis descripti 187”. Aanm. Van Hasselt ontdekte deze soort tijdens zijne reis in de residentie Bantam, waar zij in de rivier van Lebak werd gevangen. Ik dacht vroeger haar teruggevonden te hebben in voorwerpen van Borneo, Sumatra, Banka en Biliton, doch sedert heb ik uit het Bui- tenzorgsche een voorwerp ontvangen, hetwelk zonder twijfel tot Ba- grus poecilopterus K. v. H. behoort doch stellig soortelijk verschilt van de voorwerpen, welke ik vroeger onder den naam van Bagrus mieropogon en Bagrus poecilopterus heb beschreven. Ik heb mij van de identiteit van dat voorwerp met Bagrus poecilopterus K. v. H. kunnen overtuigen, vermits ik in het bezit ben van eene teekening dier soort, nagelaten door Van Hasselt en welke in grootte, vormen en kleuren zoo juist aan mijn bovenbeschreven voorwerp beantwoordt dat aan de gelijkheid der soort niet te twijfelen valt, Mijne Bagrus micropogon, welke ik in mijne Bijdrage tot de kennis der ichthyolo- gische fauna van Biliton (Nat. Tijdschr. Ned. Ind. III 1852 p. 94) als eene nieuwe soort opstelde doch later, in mijne zevende Bijdra- ge tot de kennis der ichthyologische fauna van Borneo (Nat. Tijdschr. Ned. Ind. V p. 445), onder Bagrus poecilopterus K. v. H. bragt, be- hoort alzoo inderdaad als eene eigene soort beschouwd te worden, zooals uit de de hieronder volgende beschrijving zal blijken. De soort is in de groote Histoire naturelle des Poissons kortelijk beschreven. Het is echter niet juist wat daar is vermeld, dat de 142 rugdoorn niet getand en de borstvin bijkans niet getand zou zijn, evenmin als dat de borstvin en rugvin elke slechts 6 stralen zouden hebben. Behalve het boven beschreven voorwerp bezit ik nog een zeer jeugdig individu dezer soort van slechts 34” lengte, hetwelk in de wezenlijke kenmerken met het volwassen voorwerp overeenkomt. Volgens de beschrijving van Bagrus (Bagrus) ramentosus door de heeren J. Müller en Troschel, moet die soort zeer na verwant zijn aan Leiocassis poecilopterus Blkr, en ik zou zelfs geneigd zijn beide voor identisch te houden, indien in de bedoelde beschrijving geene sprake was van eenige hoezeer geringe verschillen in de lengte ver- houdingen van den kop, enz. De opgave der woonplaats welke luidt v Amerika", verdient geenszins een onbepaald vertrouwen, vermits de soort gezegd wordt uit Bloch's verzameling afkomstig te zijn en ieder ichthyoloog weet welke waarde veelal aan Bloch's opgaven omtrent de woonplaatsen der door hem beschrevene buiten-europesche soorten te hechten is. Ik geloof veeleer dat Bagrus ramentosus in den Soenda- archipel te huis behoort en niet wezenlijk verschilt van Leiocassis poecilopterus. Leiocassis micropogon Blkr, Atl. Silur. tab. XVIII fig. 1. Laagkop- pige Gladschildvisch. Leioc. corpore elongato antice aeque lato circiter ac alto postice compresso, altitudine 5! ad 6 in ejus longitudine absque, 61 ad 8 fere in ejus longitudine cum pinna caudali; ca- pite depressiusculo conico acuto 3% ad 932 in longitudine corporis absque, plus quam 4 ad 2 in longitudine corporis cum pinna caudali; altitudine capitis 2 circiter, latitudine 14 ad 1? in ejus longitudine; oculis magis sursum quam lateraliter spectantibus, diametro 6 ad 8 in longitudine capitis, diametro 1 ad 1l distantibus; scuto capitis laevi nee granuloso nec rugoso, sulco longitudinali basin cristae interparietalis attingente vel subattingente diviso; crista interparietali brevi, oculo vix longiore, minus duplo longiore quam basi lata, laevi, longe ab ossibus interspinosis glabris remota; rostro convexo ante os prominente juvenilibus oculo minus duplo, aetate provectis oculo plus duplo longiore, linea anteriore semilunariter 145 rotundato; naribus posterioribus minus oculi diametro ante orbitam perforatis, plus oculi diametro a naribus anterioribus remotis; dentibus pluriseriatis conicis parvis, intermaxilla- ribus in vittam leviter curvatam, vomero-palatinis et inframaxillaribus in vittam formam ferri equini referentem dispositis, inframaxillaribus et intermaxillaribus serie externa seriebus in- ternis longioribus; cirris 8 gracilibus longitudine valde variantibus, nasalibus oculum subat- tingentibus vel superantibus, supramaxillaribus oculum vel praeoperculum vel operculum at- tingentibus, inframaxillaribus externis inframaxillaribus internis longioribus supramaxilla- ribus brevioribus; ore infero; mento poris 6 conspicuis oi operculo ossibusque sca- pulari et humerali laevibus; axilla poro mucoso vix vel non conspicuo; linea laterali anti- ce filosa, simplice, rectiuscula; pinna dorsali radiosa acuta, convexa, corpore non vel vix altiore, multo altiore quam basi longa, spina mediocri 12 ad 2 in longitudine capitis ru- gosula postice dentibus parvisserrata; dorsali adiposa plus dimidia ejus longitudine a dor- sali radiosa remota, dorsali radiosa plus duplo longiore, plus triplo longiore quam postice alta, margine superiore obliquo convexo; pinnis pectoralibus acutis 1? ad 11 in longitu- 3 dine capitis, spina valida spina dorsali paulo longiore vel breviore rugosa postice dentibus valde conspicuis serrata; ventralibus acute vel acutiuscule rotundatis pectoralibus brevioribus; anali aetate provectioribus corpore humiliore, obtusa, rotundata, longiore quam alta, dorsali adiposa breviore; caudali profunde incisa lobis acutis vel acute rotundatis subaequalibus 5 ad 5! in longitudine totius corporis; colore corpore fuscescente- vel umbrino-rufo, fasciis 4 latis transversis irregularibus profunde fuscis, 1* nucho-operculari, 2* dorso-ventrali, 3* adiposo-anali, 4* caudali; fasciis omnibus fascia cephalo-caudali fusca vitta umbrina percursa unitis; pinnis umbrino-rufis nigricante-fusco late uni-vel bifasciatis. 