The memorandum of Commissary J.A. de Mist, containing recommendations for the form and administration of government at the Cape of Good Hope, 1802
Wy moeten echter rechtvaardig zyn, en tegenspreeken, het geen de, anders zo naauwkeurige, J. Barrow, ten deezen opzichte, ten laste der Caabsche Ingezetenen verhaftet: als of zy hunne Slaaven, schroomlyk zouden mishandelen. Een slaaf aan de Caab, en een Veehoeder, Schaapen herder, of Boeren-knegt, by langs onze westphaalsche grenzen, of in de afgeleegenste orden der Meiery van's Bosch, zullen veel-al, gelyk soortige Wezens zyn; met dat onderscheid, dat de laatsten, quasi, vrye lieden zyn, die van meester veranderen mogen, en de eersten niet. Maar behalven dat dat van oudsher, het systema van geheel Asien en Afrika geweest is, en waarschynlyk wel zal bly ven,  nergens beter dan aan de Caab, gelegenheid, om, door Den invoer van Macassaarsche en Boegeneesche Slaven, als gevaar- lyke  in grotter getal brengen de Franschen die aan, by wyze van negotie, van Madagascar, Mosambique en. De aanvoer van de eerste soort, kan door het Gouverne- ment terstond worden worden; de laatste, kan met eene progressive jaarlyksche vermindering worden toegelaaten, tot dat die geheel ophoud. Intusschen moet het gemis dier werkende handen, in eene gelyke progressie, door andere middelen worden gesuppleerd- wil men immers den Landbouw, Veeteelt en Wynoogst intus, schen niet doen kwynen : en daar toe zal men : imo. De kinderen uit de thans aanwezende Slaaven, in het vervolg gebooren wordende, voor vry kunnen verklaaren, mids 'er te gelyk gezorgd worde voor het onderhoud van dit eerste geslacht, en aan die Very well, let jaaren van onderscheid gekomen, eenig land, ter bebouwing worde aangewezen, of eenige vaste kostwinning verzekerd, ten einde het gemis daar van, hun, die vryheid, niet tot straf doe verstrekken, en door gebrek en armoede aan het steelen, en op het schavot brenge. 2do. Zal eene geduurige uit zending van fluksche jonge boeren knapjes en meisjens, uit het Vaderland, immer uit Europa, het gebrek aan werkende handen, al langzaamer-hand kunnen herstellen. 3tio. Zal men aan zulke, van het tydlyk Guarnisoen, die hun tyd van engagement, met een stuk grond ter bebouwing, op zeekere conditien kunnen toestaan, om, mids zich in 't huwlyk geevende, zich als Landbouwer of Arbeider daar te kunnen etabliseeren, terwyl de recruuten telkens uit het Vaderland zouden behoore te worden gesuppleerd. H2 Memorie over de Cadb. 4to. Maar voornaamentlyk zal men een geheel ander systema, omtrend de oude Lands-inboorlingen, de Hotten-totten, moeten aanneemen, als men tot nu toe jegens die ongelukkige en vreedzaame Menschen gehouden heeft, wanneer men van deeze, voor nagenoggelyke prys, vrywillige daghuure of vast jaarlyksch dientsgeld, dezelve hulp zalkunnenerlangen, die men van eenen gekogten slaaf verkrygt, als men het Capitale van deszelfs inkoop, met de renten daar van, zyne kleding en onderhoud, ziekten, ouderdom en sterven, te samen in computatie brengt. § 117. Inboorlingen, Nabuurige Volken. En dit brengt ons van zele, om het lot dezer oude Lands-inboorlingen, en der andere Nabuurige Volken, der opletten-heid van het Gouvernement aangebeveelen. Waar mede hadden die goede Lieden verdiend, de vervolvingen en mishandlingen, van den beginne der erectie der Colonie af, door's Compagnie's Dienaaren hun aangedaan? Vreedzaam in hunne vaderlyke hoolen, zien zy, zonder de minste tegenkanting, eene vreemde natie, zich op hunne kusten ter neder zetten; zy schuiven op, naar maate deeze zich uitbreiden, voorzien hun van runderen en klein vee; en dit alles kan hunne gierigheid niet verzaden. Jalours, zou men zeggen, om de Spanjaarden in America, op een kleiner toneel, en in een minderen graad natebootsen, vervolgen de Colonisten deeze stille. En vreesachtige Lieden, verstrooyen hunne kraalen of Dorpen, ontsteelen hun Vee, maaken de Mannen en Zoonen tot slaven enlyfeigenen, versaagenanderen, uit lyfs-vreeze, naar woeste hoolen en boschen, die ongevoelig tot den staat van wildheid vervallende, nu op hun beurt, de gevaarlykste vyanden der Colonie geworden zyn, en met welke Boschjes-mans Hottentotten, eenen geduurigen oorlog moet worden onderhouden, verweerender en aanvallender wyze, by welke alle denkbeelden van beschaaving en menschlykheid, Zie Abt de Rainal Hist. Phil, et Pol. I D. Chap. 36 pag. 261 seqq. Brief van Sluisken aan Commiss. Gen. naar Batavia 6 Decbix 1793 Deel §6 en Byl. No. 3 en 4, ook I D. 60 p.v. seqq, 117 seqq. Placaat tegen de mishandeling En der Hottent. ib. Byl. No. 1.4°. Vrylaating van onschuldig gearresteerde Hottentotten ID. 149 p.v. enz. N.B. Deeze jeremiade schreefik, voor dat ik de Kap zelve door-kruisd had. op het gezag voornaamlyk van Degrandpre en Barrow. Ik dagt toen niet dat het mooglyk was, uit enkel nationalen nyd zo veele lasteringen te kunnen uitbreken. Indien men de helft daar van terstond afsnydt, een vierde voor twyffelachtig houdt, en het laatste vierde door goede inrigtingen verbetere, zullen de Hottentotten nog gelukkiger zyn, dan een Meyereysche kleine boer. Zie nog het laatste Placaat tot stuiting deezer wreedheden, van Sluisken v. 23 Oct. 1793 Byl. of Brieven van Hem. I D. Fol. 169. Slaaven, Inboorlingen, Nabuurige Volken. 113 Uit het oog verlooren worden, en die by de grensbewooners in Graaf Reinet, realiseert het treurig Ägypten van Hobbes, Bellum omnium contra omnes. § 118. Caffers. Alle de berichten stemmen daar in overeen dat de Caffersche Natie, ten Oosten der Caabsche Colonie gevestig, van natur een vreedzaam en zagtzinnig Volk is, wiens groote en eenige rykdom, in Vrede bestaat. Wy hebben hier vooren §109, reeds aangegeven de mooglykheid, om, door eenen kleinen handel, in Vrede en Vriendschap met deze Natie te kunnen leeven, en de beschaaving onder hun te bevorderen. Maar dat men dan ophoude hun Vee te steelen, ten einde zie niet tot weerwraak getergd worden. De groote Visch-rivier, is meermaalen, en noch onlangs op nieuws, door J. Barrow, ingevolge de missie, hem, daar toe, door den Engelschen Gouverneur gegeven, tot de limit-scheiding, tusschen de Caabsche Colonie en de Caffers bepaald. Eenige ontevredene afvalligen, hebben zich van hunnen Koning verwyderd, zyn die Visch rivier Overgetrokken, en hebben op hun beurt, verscheiden roovereien, in het daar gelegen Zuureveld aangericht, en het zal misschien moeilyk zyn, hun weder van daar te verdryven. Doch daar het in zulk een onmeetbaar Land, op eenige Uuren vlakte niet aankomt, zal het de plicht van het toe- komstig Gouvernement zyn, de beste en voorzichtigste maatregelen te neemen, ten einde die Lieden niet verder te verbitteren, maar in goede Buurschap met hun te leeven. Het zal echter noodzaaklyk zyn, om aan deeze maatregelen een behoorlyk gewigt bytezetten, dat voor eerst een goed commando Militairen, ten minsten van honderd Man, Voet- volk, en 30 a 40 ligte Cavallerristen, die daar fourage in overvloed vinden kunnen, derwaards gezonden worden, onder de ordres van een bedaard en bejaard Officier, die, zagtheid met gepasten ernst paarende, aan die Caffers, voor de Nederlandsche Natie, respect, maar ook vertrouwen inboezemt. En de Inwooners van Graaf Reinet, door een goed voorbeeld, tot onderwerping an orde en wet noodzaakt. § 119. Boschjes-mannen. Met eenige verandering, gelden ook dezelve consideratien, oontrent de Bosch jesmans-Hottentotten. I I D. Fol. 88 p.v. seqq, 235 p.v. Vreede met de Caffers, SI. II D. Fol. 118. De Ingezeten van Graaf Reinet zyn moeielyk van nieuwe an vail en tegen de Caffers te weerhouden, SI. II D. Fol. 32. Memorie over de Caab. Men moet de byzonderheden van deeze venvilderde Lieden, en de gruuwlen die den geduurigen, en nu noodzaaklykgeworden, Oorlog tegen die Ongelukkigen veroorzaakt, in de beschryving van Barrow, zelve leezen, om overtuigd te worden van de noodzaaklykheid, om, op alle mooglyke wy. zen de zaaden van Godsdienst en Menschlykheid, onder de afgelegen Inwooneren van Graaf Reinet te verspreiden, en te doen wortelen schieten. Alle middelen van temporaire desensie, tegen die woeste Nabuuren die door armée en honger geperst, het rooven van Vee, houden als een middel van bestan, zyn alleen palliativen, en verdeedigers en aanvallers, zyn, byna, gelyksoortig geworden. Men zou, behalten dat, ook aanraaden, om die groote uitgebreidheid van dit District, noordwaards op, intetrekken, en die Colonisten, nader by de zee, of elders in vruchtbaare, en noch onbevolkte streeken, in Zwellendam, of Stellenbosch te verplaatsen, om him te eerder te civiliseeren, en daar door, aan deeze Bosch jes-mannen, die nu in de woeste, onvruchtbaare, noordelyke streeken, tusschen de Zee-koe-en Orange-Rivieren, een zwervend en vluchtend leven leiden, eenen, meer vruchtbaaren grond in te ruimen, wanneer ziende, van zelende, zielen etablisseeren, en door den tyd terug krygen, de gerustheid, aan het climaat eigen. § 120. Namaaques. De Natie der Namaaques, aan de noordwest kant der Colonie, omtrend de 30 Graad Z.B. zich ophoudende, verdiend naauwlyks meer genoemd te worden. Zy heeft veelal in het lot der Hottentotten moeten deelen. Voor een glas brandewyn, verkogten of verruilden zy greetig, een, of meer stuks Vee en Schaapen, zy moesten de beste weiden, aan de Colonisten inruinen, wierden arm en mismoedig, en retireerden zich, al hoger op, waar de dorre grond geen voedzel meer aanbied. Eene betere staatkunde, zou, van deeze goedaartige Natie, al mede party hebben kunnen trekken : y is, even als de Hottentotsche, afgericht op het loopen, en de jacht tegen het Wild en verscheurend Gedierte ; en kon, door eene betere leiding, al mede goede dienst doen, in het Vere heißen, en den Landbouw, en daar door, het gemis van Slaven suppleeren. Hun getal is zu verminderd, dat binnen weinige jaaren, geen tracis meer van hun zullen te vinden zyn. Middelen van defensie, komen dus tegen deze Natie, in geene aanmerking. Slaaven, Inboorlingen, Nabuurige Volken. 115 § 121. De verreemding dezere Natien, is aan de Colonisten zelven, te wyt e n. Men moge nu al de verwytingen die Barrow en Grandpre beiden, ten opzichte der slegte behandeling, dezier zyds die Natien aangedan, ten laste van het Nederlandsch Government, en het gedrag der Colonisten brengen, gedeeltelyk an nationale minacht, en al te scherpe geest van bespringen — de Registers van het voormalig O. I. Bestuur, leveren doch echter bewyzen genoeg op, dat zy niet ten eenenmaale onrecht hebben. Successive Pläkaten, tegen het vervolgen, berooven en vermoorden, dezier oder Lands-inwooneren, als van 24 Sept. 1677, 4 April 1727, 8 Dec. 1739, 6 April 1770, 16 Junij 1774, 19 July 1786, en noch laatst van 23 Oct. 1793, schynen zo veele voldoende preuves te zyn, dat het voormaalig Bestuur, meer dan eene E. En lang, zelängig in de opinie gestan heeft, dat de schuld in het eigen gedrag der Colonisten, ins a vis deeze nabuurige, en den Caabschen Uithoek mede bewoonende Volken, moet gedrogt worden, en wy mogen dan ook hier herhaalen, het Axioma, te vooren, by eene andere argumentatie gebruikt: Dat niet hy, die door toorn gedreven, beledigt, voor den eersten anlegger der twisten behoort gehouden te worden, maar hy, die de oorzaak tot die twisten deed gebooren worden, en ook daar by noch, ter deezer gelegenheid herinneren, aan de noodzaaklyke oprichting eener Drukkery aan de Caab, waar door zulke, en diergelyke, heilzaame Plakaaten, meer al omme verspreid, bekend en gelezen — en na eenig tyd verloop, weder herdrukt, of, in Volksalmanakken Ingelascht, en van de Predikstoelen kunnen voorgelezen worden. § 122. Getuignis van Commissarissen Generaal. Doch om hier omtrend alien twyffel weg te neemen, kunnen wy ons niet onthouden, hier intelasschen, eene zeer aan-merklyke passage, uit de aanspraak van Commissarissen General, by gelegenheid van hun afscheid van het Caabsch Gouvernement, en de voorstelling van den Commissarissen Sluisken, op den 2den Sept. 1793. Eene zaak moeten wy, in het byzonder aan uwe oplettenheid aanbeveelen. — De natuurlyke bewooners van dit Land, zo bekend wegens hunne goedaartigheid, en de zagtheid hunner zeden, zyn voor een groot gedeelte geworden de Vyanden van deze Volkplanting, of hebben derzelver getal vermeerdert. De zorge voor de algemeene veiligheid, dwong ons, reeds kort na onze aankomst, om beveelen te onderschryven die in de uitwerking voor veelen hunner doodlyk zyn geweest; en de Kernel weet, hoe wy, tot dit uiterste niet zyn gekomen, dan, na dat wy; n6 Memorie over de Caab. alle andere middelen te vergeefsch onderzogt hebbende,. dit, als het eenigste moesten beschouwen, dat tot zelf- behoud was overgebleeven." "Het is U Lieden bekend, hoe, onlangs de ingekomen berichten, moeten doen vreezen voor nieuwe onheilen en bloedstortingen, maar wanneer wy, op de oorzaaken dezere rampen, met een onpartydig oog zouden willen terug zien,. zoude men gewisselyk dezelve, in de eerste plaats moeten zoeken, in de handelingen der Colonisten zelve." "Hoe gaarne wenschten wy, te kunnen in twyffel trekken." de onderrichtigen, welke wy, op dit stuk, hebben bekommen! Maar wie, die alle gevoel van menschlykheid, niet geheel heeft uitgeschied, gevoel zich niet met ons, op het sterkst aangedan, wanneer hy verneemd, dat er Lieden gevonden worden, ontaard genoeg, om de voorrechten, welke de Schepper, hun, boven anderen hunner natuurgenoten geschonken heeft, tot bederf van deze longen te misbruiken! "Wie siddern niet, wanneer hy stil staat by 't denk-beeld, van onschuldige menschen van hun have en vee,, ja van hunne Vrouwen en Kinderen, door geweld en hebzucht, medogenloos beroofd te zien.. Ja wiens hart word niet met schrik en afgryzen vervuld, wanneer hy niet alleen de burgerlyke instellingen, maar z elf de wetten der Natuur, en plichten van den mensch, opentlyk ziet met vorleten treeden, zo dat sommige, met verkragt van hun eigen geweeten, durven in twyffel trekken, of het ombrengen van een Caffer of Hottentot, wel waarlyk een misdaad zy? ten minsten zich verbeelden, dit een zak te zyn van zeer weinig belang." "Het past U Lieden, vooral die geroepen zyt, om recht te doen tusschen den man en zynen naasten, dit heilloos kwaad, zo veel in U vermogen is, tegen te gaan, door eene gestrenge uitvoering der Wetten, eer niet somtyds de opperste Wrecker van het onschuldig bloed, zyne geduchte bezoeking aan dit Land, en deszelfs Inwooneren, daar over doe gevoelen. "Met U Lieden, thans daar toe, op het nadruklykst te vermaanen, heben wy ons van eenen duuren plicht, die ons op het harte lag, gekweeten." Na deze, droefheid verwekkende passage, stappen wy van deze stoffe af, en twyffelen niet, of het Staatsbewind, zal ook in dezen, met opedagte Commissarissen General, en ook in dezen, met opedagte Commissarissen General, en ook in dezen, tot noch toe te recht genannte hebben. Militären Staat, Fortificatien, enz. 117 Militairen Staat, Fortificatien, Def cnsie, Hospitalsen, Magazynen, Rang van den Gouverneur, Commando der Caabsche Rhede, Salut-sch. Otten. § 123. General bedenkämpfen. Het zou kunnen vorkommen als buiten onzen taak te zyn, om aan het Staatsbewind eenige bedenkämpfen, omtrend de versterking en verdediging der Caabsche Volkplanting an te bieden j1 te meer, daar, voor noch maar weinige jaaren, eene afzonderlyke Commissie van verständigen en erkende braave Officieren, met den gewigtigen taak belast geweest is, om den staat der Fortificatien in alle onze Oostersche Bezittingen te gaan opneemen, en die van hunne bevinding ook een gedetailleerd rapport, aan den Souverain en het voormalig O. I. Bestuur, hebben ingediend, met byvoeging van hun advys, nopens de beste wyze, om elk dezere bezittingen, in eenen goeden staat van verdediging te kunnen brengen. En wy zyn niet verwaand gen Oeg, een point te willen behandelen, het geen, behalven het totaal gemis van plaatse-lyke kunde, geheel en al, behoort tot een vak, voor het welk wy niet zyn opgelegd, noch berekend. Elk, die lust en bevoegdheid heeft, alle die militaire plans, van bovenstaande Commissie, bekleed geweest, door, nu wylen, den kundigen Schout by Nagt Vaillant, en Lieut. Coll. Grrevestein, en den experten Zeekaptein Verheul, in derzelver byzonderheden nategaan en die te vergelyken met de militaire memorien, karten en Plans van Fortificatien, an de Cab, door de Ingenieurs Gilquin, Thibault en anderen, en door, of geduurende het Bestuur van den laatsten Gouverneur, en zele Ingenieur, van de Graaf, gedeeltelyk geprobterd, en gedeeltelyk aangelegd, zal hier van het volledigst geheel, voor zich zelze kunnen maaken, en het is, tot alle die stukken, dat wy de zodaanige moeten verwenden. Zie over het geheele Militaire Wezen, en Hospitaalen aan de Kaap, de Stukken der Militaire Commissie met Comm. Gen. gewisseld, hnnne beoerdeeling van het gedrag van den Col. Gordon en enz., en D. vooraan. Staat van die Fort Fidelisationen en het nodige herstell aan dezelve in 1792 te zien in een Rapport van Gilquin en Thibault in G. 72-83. Memorie over de Caab. Maar dan zal het belangryk zyn, daar by noch te leezen eene laatere, uitgewerkte gedrukte verhandeling, nopens de wye en middelen, om de Caab, 't zy by surprise, en par coup de main, of, door middel eener geregelde attaque te kunnen neemen, en ook weder tegen beiden te verdeedigen, die men aantreft in het Ilde Deel der reize van den Franschen Zee-officier L. de Grand Pre, van pag. 200 en vervolgens. § 124. Franschen en Engelschen kennen thans beiden, het zwakke en sterke der Caab. Wy zullen ons dus, van alle militaire beordordorden, dezier byzondere ontwerpen van Ataque en Defensie, geheel en al onthouden, maar, blyvende binnen den ons zelven getrokken kring, en onverminderd het geen by de Definitiven Vrede, daar omtrend bepaald, of ten gevolge van de, daar by te arresteeren, Artikelen, voor den Lande mogt worden nood- zaaklyk geordeeld, ons veroorloven, alleen eenige staat- kundige en Finantieele bedenkingen, omtrend dit gewigtig point, aan het meer verlicht oordeel van anderen, te onder- werpen. En onder deeze verdiend de eerste plaats : dat, sederd de geboorte van alle de Plans van Fortificatie, en Defensie, in de voorige § gementioneerd, en tot welker gedeeltelyke extructie, reeds zo tonnen schats zyn te kosten gelegd, de omstandigheden van tyden en zaaken merklyk zyn veranderd, en dat wy, door een duure les, en ondervinding geleerd (de bravoure der Officieren en derwaards te zenden Trouppen, hlyft door ons altyd ongetauen) ten naaste by uit het voorledene kunnen opmaaken, welk nut wy, voor het vervolg, van zulk een kostbaaren staat van verdeediging aan den Caabschen Uithoek, te wagten hebben. Het lang verblyf van veele fransche Officieren in den laatst voorgegaanen Oorlog; van 1780-1784, aan de Caab, en de, daar op jongst, gevolgde verovering, en zeven jaarig bezit van dien Uithoek, door de Engelschen, heeft die beide Natien — en voor welke anderen, zouden wy iets te vreezen hebben? zulk een volledige kennis van het zwakke en sterke der Natuur en Kunst aldaar, doen verkrygen, en die zy gewis, door wel opgenomene grond teekeningen, zullen met zich voeren, dat men tot eenen byna geheel nieuwen, en veranderden aanleg, van vesting werken zou moeten besluiten, om by eene eventueele vyandelyke attaque, door eene dier beide Natien, zich met grond op eene toereikende defensie te kunnen verlaaten. En van waar de immense Commen te vinden, tot zulk eenen nieuwen aanleg nodig? Militairen Staat, Fortificatien, enz. 119 § 125 Tending, omnooglyk te beletten, nieuwe Steden, Landwaards in. Maar ook heeft de jongste oorlog aan ons en anderen, de schadelyke les gegeven, dat 'er, immers voor eene zwakkere Natie, geen middelen meet overig zyn, om de Landing eener sterkere, te kunnen tegenhouden, en dat geene Bat- tereien, hoe zwaar ook gemonteerd, en hoe wel bediend, tegen Vyandelyke Esquaders bestand zyn. De hier boven genoemde Grand Pre, houd daar om ook, alle opiniatre verdeediging der Caabsche zeekusten, tegen eene zodanige Landing, nutteloos, en vind geen ander middel om de Caab te kunnen behouden, dan in het abandoneeren dier zeekusten, en der Caabstad En in het aanleggen van een, of twee nieuwe, en wel gefortificeerde steden, meer Landwaards in, door welke den toevoer van Levens middelen van agteren, zou kunnen worden gesecureerd, en aan den Vyand afgesneden. § 126. Dit is voor ons, Zedelyk omnooglyk. Dit moge nu zyn, zo het wil, en ook dit denkbeld moge zyne bestryders vinden! wy willen uit dit een en ander, alleen dit gevolg trekken, dat het aanleggen en onderhouden van zodanige importante Vestingwerken, en van een Guarnison, toereikend, en in staat om die alle te kunnen bezetten en verdedigen, als naar het plan van den een of anderen dezer krygsbouwkundigen, tot eene zekere defensie der Caab, zoude vereischt worden, de financieele vermoogens van den Staat, verre te boven gaat. Men hoore, hier toe relatif, deeze aanmerklyke passage, uit de hier boven, reeds met lof aangehaalde, Memorie, van de Bewindheberen Falk, Craayvanger en Scholten van den 3den May 1790 (Jaarb. May 1790, pag. 1042). Immer den Gouverneur, den Coll Colonel Ingenieur, het Hoofd van de Militie, en andere Krygskundigen praetenden, dat, tot volkomen beveiliging van de Caab, 5 a 6,000 man, reguliere Trouppes nodig zyn, en men stelt Battereien en vestingwerken voor, die tot essentieele versterking van dien Uithoek zullen moeten dienen, waar van de kosten, door den Colonel Gilquin, volgens zyn Plan, worden berekend op circa 3 Milioenen Guldens, en dat noch wel, wanneer een Capitale Fortres, door hem voorgeslagen, word agtergelaaten. Wanneer men nu, om by het plan van den Colonel Gilquin te blyven (want de Gouverneur, heeft, zo veel men weet, noch kosten, noch tyd opgegeeven) die 3^ Milioenen verdeelt over 10 Jaaren, en daar by voegt, heeft van noch, 2 a 3,000 man, boven de bez Setting die thans alderman is dan zal men zeekerlyk niet worden beschuldigt van vergrooting, indien men, voor die vermeerndering van Guarnisoen en Vestingwerken, noch stelt En Millieen extra, als wanneer de Caab jaarlyksch zoude kosten 20 Tonnen Gouds, het welk dus, na verloop van de voorn. 10 jaaren, zoude uitmaaken, de verbaazende som van 20 Millioenen Guldens, en vervolgens noch eene jaarlyk- sche Lastpost blyven, van, ongeveer 17 Ton en enz." Zy besluiten hier uit, en wy doen zulks met hun dat, met den besten wil des waerelds, zulke enorme uitgaven, de kragten van den staat, men zwyge die der totaal uitgeputte, voormaalige O. I. Maatschappy, verre surpassereren. Met al het gewigt, dat wy, doorgaands in deeze Memorie, op het behoud en de verbetering deezer Volkplanting gesteld hebben, willen wy echter rondborstig erkennen, dat der- zelver behoud, ons dien Prys niet zou waardig zyn, al waare het N.B. dat wy, na die besteed te hebben, ons van derzelver geruste bezitting, tegen alle vyandelyke attaques, konden verzekerd houden. § 127. Maar ook onnuttig. Want wat zou ons den roem van het bezit eener onwin- baare Vesting, 16 a 1,700 uuren van het Moederland ver- wyderd, kunnen baaten, wanneer men (het zyn de woorden van dezelve Bewindheberen, zo even genoemd) door de middelen zelf, die tot behoud daar van, by een, misschien noch verafzynden Oorlog, moeten warden aangewenden, reeds geduurende den voordfgaande vrede, moet bezwyken? wat zou ons dien, louter Militairen, roem baaten, indien wy van die Vesting, en het omgelegen Land, staande den Oorlog, met eene dier Z Ein einigen, tegen welker magt wy die verdedigt hätten, niet konden het nicht het nut, het geen wy ons daar van belöffen, en om het welk ook, geduurende dien Oorlog te vieren genieten alle die immense kosten te vooren gemacht waren? Want in vredestyden, heben wy daar geene Vestingen noch defensie naar buiten, nodig. Dit vereischt eenige toelichting: Wy beoogen drierle nut, met het bezit en behoud der Caab: 1.0 Om onzen O.I. Handelschepen, en's Lands Oorlogs-schepen, daar, een rust- en ververschingplaats te kunnen bezorgen. 2.0 Om door een vryen uitvoer der overvloedige Producten van daar, naar het Moederland, en door eenen weerkeerigen retour handel, van Vaderlandsche en Europesche Producten en Manufacturen, eenen voordeeligen tak van commercie voor beiden te openen. En 3.0 Om de Colonisten zelven, zo veel mooglyk, tegen alle vyandelyke insultes te beschermen, en hun dus van de inwooning, en het etablisseeren van Huizen van Commercie, aldaar, niet afteschrikken. Militairen Staat, Fortificatien, em. 121 Maar, zo lang de zeemagt onzer beide nabuurige Volken, Engehchen en Franschen, de eenigste die wy op zee te vreezen hebben — de onze, zo ver zal te boven gaan, als wy ons noch eene reeks van jaaren voorstellen, zal ook een van beiden, naar ons inzien, altyd moeten gebeuren : of, eene allantie en gemeene zaak, met eene dezier beide Mogendheden, die op haar beurt de magtigste is, zal de zee voor ons openhouden, en onze gezamentlyke Vlooten, kunnen en zullen in dit geval, de magt des Vyands, in de Indische Zeeen in respect houden, en eene formelle attaque op de Caab, beletten, en dan zyn alle de Millioenen schats, aan de landelyke defensie, intusschen besteed, nutloos. Of, de magtigste van die beiden sluit onze Havenen, en belet alle scheepvaartonder. Nederlandschen Vlag, en den hebben wy de Caabsche rustplaats niet nodig, terwyl de vaart naar Indien, zo wel alen van Producten naar herwaards en den retour handel, dan van zelven ophoud. Het alleen overblyvend nut eener zo kostbaare defensie, zou zich dan alleen bepaalen, tot eene, noch zeer precaire verdediging der Colonisten zelve. Maar wanneer nu alle die Millioenen, die in eenen eenigszints langduurigen Vrede, tot het aanleggen en geduurig und erhoben van zulke kostbaare werken zullen nodig zu, daar bespaard, en hier veel eer tot het vermeerderen en onderhouden onzer Zeemagt worden geimpendeert — zouden dan die Colonisten zich daar van niet veel eerder en beter ontzetting, beveiliging, en convooy voor hunne handelschepen, mogen beloven? Heeft ook, de nu geeindigden oorlog ons niet geleerd, hoe veele indirecte wegen er altyd noch open blyven, om, onder neutraale Vlaggen, de Vaart, al is het dan ook in kleinere extensie, en met minder voordeel, noch te kunnen gaande houden? Zouden zy dan doch niet, agter de schoonste en onwinbarste Vestingen. Door den tyd in hun zelven moeten opdroogen? Blyven er in zulk geval van gesloten havenen, wel middelen genoeg over, om aan zulk een Vesting en sterk Guarnisoen die dan moet ondersteld worden van alien regulieren toevoer ontstooken te zyn, het nodige secours te kunnen doen geworden? Of zal men, ook in vollen vrede, de Caab altyd op den voet van oorlog moeten houden? van waar zullen die onnoemlyke kosten kunnen gefurneerd worden? Maar, als wy dien toevoer derwaards niet zenden kunnen, en de gecombineerde Zeemagt van Ons en Onzen Bondgenoot in der tyd, den Vyand ook niet zal kunnen beletten, eene Reguliere tegen de Caab te onderneen, is het dan noch wel zeker dat de sterkste Fortificatien, en het talrykst Guarnisoen, dat, redelyker wyze, daar zal kunnen onderhouden worden, op den langen duur tegen de overmagt van eenen Vyand, die de Caab, volstrekt overmeesteren wil, zullen bestand blyven? De Gouverneur van de Graaf, zelve Ingenieur, dorst dit, met die voorn : kostbaare Plans van defensie, niet veel langer, dan op 60 dagen bepaalen — en, na dien tyd, zouden dan alle die schatten, aan die verdediging te koste gelegd, evenwel moeten verlooren gaan. En krygen alle deeze bedenkingen noch geen grooteren graad van gewigt en overtuiging, als de Engelschen, Meesters zullen blyven van de kostelyke haven van Trinconomale, uit welke zy, in eene veel kortere distantie, als te vooren, geheele Vlooten zullen kunnen uitzenden, om, by de eerst-opkomende rupture, onze Indische Possession, en inzonderheid de Caab, te gaan attaqueeren? Wy erkennen gaarne — en het kost ons vaderlandsch hart veel, het te moeten erkennen — dat dit geheel raisonnement, weinig troostends en bemoedigend opleverd: doch de Nationaale kregel moet hier de plaats ruimen voor het gezond verstand, een voorzichtig Staatsman, beraamt geene planans naar het geene hy gaarne had, en wenschte: maar naar het geen hy bereekent te zullen kunnen uitvoeren en behouden. En naar alles welgewikt en gewoogen, en na het advys van deskundigen gehoord te hebben, moeten wy alle zulke onuit-voerlyke Plans, zonder derzelver militaire verdiensten, in het minste te tauxeeren, wat ons aangaat, en voor zo verre de ons onbekende politique, en diplomatique betrekkingen tusschen, en met de, thans te Amiens, negotierene. § 128. Defensie voor het vervolg.2 Men begrype echter niet, dat wy daar door de afschaffing 1 Calculatie van alle de Soldyen en Kosten van het Kaapsch Guarnisoen is aan Comm. Gen. overgegeven B. 16 p.v. 2 Chef der Militie voortaan geene sessie in den Raad, desselfs praetensien C" Gouverneur en enz., beantwoording daar van door Comm. Gen. B. 36, 38, 40 : iets over de Rechtbank in pure militaire delicten, ib. Major de Place afgeschaft, Res. XVII 2 Octob. 1790 B. 132 [N.B. te onderzoeken, of wel de Groot-Majors en Plaats-Majors bedieningen voortaan noodzaaklyk zyn]. Comm. Gen. Houden het oprechten eener hogere Militaire Recht-bank, en het aanstellen van een Auditeur Militair, in zulk een zwak Guarnisoen Voor onnodig D. 52. Alle delicten door Militairen gepleggen zullen, als voorheen, by den Raad van Justitie afgedaan worden, en in pure militaire zaaken, met adsumptie van 2 Officieren ter keuze van den Gouverneur D. 52. Militairen mogen geen negotie dryven D. 63. Militairen en Staat, Fortificatien, enz. 125. van alle middelen van defensie zouden willen verstaan: doch wy wenschten die evenredig te maaken aan de Financieele kragten van den Staat, en byzonderlyk aan de revenuen, die dezelve uit deze Volkplanting, waarschlyk zal kunnen trekken. Vermeerderen die na verloop van jaaren, en ten gevolge van dit veranderd systema van Bestuur en vryen Handel, zodanig, dat het der moeite en kosten waardig word, om de Caab onverwinlyk te maaken, dat men dan Vauban En Coehoorn's derwaards zende! Doch tot zu lang, zal eene, minkostbaare defensie, echter aan het oogmerk kunnen voldoen. En die zou, naar ons inzien, daar in moeten bestaan, datr behalven het doorgaands houden van een meer aanzielyke zemagt in de Oostersche Zeeen, om daar mede onze onafhankelykheid in Europa te doen respecteeren, en altyd by de hand te zyn, wanneer een of ander onzer oostelyke Bezittingen mogt bedreigd worden, de Caab zelve, altyd tegen een surprise en coup de main, of tegen de insultes van een klein vyandelyk Esquader, behoorde gedekt te zyn, dat geenen onverlaat het ongestraft in 't hoofd krygen kon, de Caabstad te gaan bombardeeren, of in de Tafelbaay of Baay Fals, by verassing een corps te doen landen, om, soms in verstand met ontevreedene van binnen, het Gouvernement te dwingen of te culbuteeren, of eenen stroop te Doen, en de er der Natie, zu wel als de veiligheid en eigendommen der Colonisten, te beledigen. Hier toe kunnen de reeds aanwezige Battereien en Fortres aan de Tafelbaay, en den gefortificeerden of te verbeteren post aan den Muisenberg, met eenige Artillerie, als voldoende beschouwd worden. Alle de linien en buitenwerken, meer landwaards in, rondom de Caabstad aangelegd, om tegen eenen reeds gelanden, en den post aan den Muisenberg geforceerd hebbenden Vyand, te dienen, komen ons, in ons Plan overtollig, nutteloos, en van een al te kostbaar onderhoud voor — en de nodige werken tot een geregelde defensie, zyn 'er noch voor de helft niet! (wy spreeken van den ons tot 1795 bekenden staat van zaaken). Dat men dezelve, met, die door de Engel Schen daar mogen zyn bygevoegd, intusschen laate liggen en betere tyden afwagte! De kosten zyn nu gemaakt, en misschien zou men met eene geringe sa jaarlyksch, dezelve telle quelle, kunnen conserveeren. § 129. Mindere nodige Amunitie. En in dit Plan, zal de aanhouding en jaarlykschen aanvraag van allerlei Ammunitie van oorlog, bouwmateriaalen en geereedschappen tot Vestingwerken, tien jaaren door een gegangen, eenige Millioenen uitwinnen. Memorie over de Caab. En nergens werkt men duurder, daar de Ingenieurs, die de Plans opgeeven, doorgaands ook de Aanneemers zelve zyn (risum teneatis!) en die, in vry grooten getale daar anwezig, als of de Caab, een Africaansch Maastricht of Luxembourg waare, de noodzaaklykheid hunner kostbaare existie aldaar, niet anders weeten te justificeeren, dan door geduurig nieuwe Plans van Battereien en Werken aan heerlykheid vergroot. Dit moge ook de eerzugt van sommige Gouverneurs gekitteld, en den nimbus hunner heerlykheid vergroot. Hebben: doch wy mogen ons vieren, dat volgende Hoofd Bestuurders, den geest van zuinigheid en Orde in Finantien, met bravoure en staatshuishoudkunde paarende, op de hier vooren gelegde, of op andere, en betere gronden, van den Staat geene kosten vergen zullen, van den Staat geene kosten vergen zullen, verre boven deszelfs vermogens zyn. § 130. Guarnisoen. Ook dan zal men geen 5 a 6,000 Man, voor Guarnisoen aldaar behoeven te houden; doch zal dit echter niet in evenredigheid der Vestingwerken kunnen verminderd worden, en, daar de verteeringen weder tot voordeel van de Colonisten, en tot benefice der impositien en Heeren-lasten komen, engeduurig veele, hunnen tyd uitgediend hebbende Militairen, als nuttige werkhanden en Colonisten. En, aan de Caab zullen kunnen blyven, en zich daar etablisseeren kunnen derzelver Soldeyen en onderhoud, niet alle voor eigentlyke schade of verlies gerekend worden. Men zou, vooral in de eerste 5 a 6 jaaren, de sterkte van dat Guarnisoen, gaar meerder hebben, dan het misschien by vervolg zal behoeven. 1 Den Staat der Fortificatien en Ammunitie zo als die in 1794 was, ist te zien uit het Rapport van Thiebault. SI. Br. I.D. Fol. 3 p.v. en Byl. ib., No. 1 Fol. 16-24 en Byl. 9, 10 ib. Fol. 51, p.v. 52. Het overgeven van Kanon aan de Schepen verminderd geduirig de Ammunitie, SI. I. 14. Zie voords den Inventaris by de Overgave. Brief van SI. I D. Fol. 115. Alle de Plans en tekeningen daar van ter politicque Secretarie te deponeeren D. 414 pv. Van het Wurtenbergsch Regiment zyn 1580 Koppen van de Kaap naar Batavia gezonden B. 4 p.v. Voorbeelden van versch. militaire promotien door Comm. Gen. gedaan zie in D. 411-413. Over het Commando van het Guarnisoen door een Onder Artillerie Officer, zie SI. Br. Ill D. no SI. zegt een rang-lyst gemaakt te hebben tusschen de passeerende Zee-Offenieren, en de aan Kaap zynde Militaire en Politique Dienaaren. i D. Fol. 266 p.v. 267 en haalt die aan als Bylage sub No. 6 doch die hebbe ik niet gevonden. Militairen Stoat, Fortificatien, enz. 125 I mo. Om niet te veel aftesteeken by de doorgaande magt, die de Engelschen daar gehouden hebben, by welker vergelyking de eerbied voor den oud-nieuwen souverain, zou moeten lyden. 2do. Ora aan den nieuwen Gouverneur, en eventueele Commissarissen, het nodige appui te kunnen verleenen by de introductie van zo veele verbeteringen en bezuinigingen, en om de woelgeesten, terstond te kunnen imposeeren. 3tio. Om dat 'er gelooft men zeeker, naar de Caffersche Grenzen, in het Graaf Reinet's of Kamdeboo's District, een anzienlyk commando zal moeten gezonden, en noch een geruimen tyd aldaar gehouden worden, ter beteugeling der desordres van binnen, en stroopereien van buiten. Maar ook in het hier boven opgegeven Plan van minder kostbaare defensie door Vestingwerken, zal echter een toerei kend corps, wel gedisciplineerde manschappen — door een wel eingerigte, en willige Land militie gesterkt, en ondersteind — voornaamentlyk te stade komen. Misschien dwaalen wy, en dit verdiend gewis verschooning, maar even zeer, als wy eene Landing, voor byna onmooglyk te keeren, en dus zwaare en kostbaare Vestingwerken van minder nut houden, even veel prys stellen wy op eene geruste, en wel genomene positie van geresolveerde trouppen, door goede Omcieren gecommandeerd en aangevoerd, om den gelanden Vyand aewagten. Die kan 'er niet komen, dan, na maanden en weeken lang, benaauwds in schepen opgesloten; en aan alle de ongemakken van een Zeetogt. te zyn blootgesteld geweest, scolbut, en andere Scheepsziekten verminderen en fatigueeren zulke Trouppes doorgaands sterk : Cavallerie en zwaare, of veele Artillerie, kunnen zy niet medevoeren, of gemaklyk aan de wal brengen ; zy heben geen Land achter zich, van waar zy, na de Landing, spedig support van Trouppes, Ammunitie of Vivres erlangen kunnen ; alles meet in dezelfde schepen worden medegevoerd ; de Winden moeten het aan doen van, en het ten anker liggen in, de Baayen, eenen geruimen tyd kunnen toelaaten ; als den Vyand buiten het bereik en ersteuning van zyne Scheeps-Artillerie, landwaards in gelokt is, moet hy overwinnen of zich overgeven ; twee man wel gekleed, wel gevoed, die de Stad, en voile Magazynen achter zich hebben, gezond. En niet gefatig, durft men, met gelyken moed, veilig tegen drie des Vyands stellen. Aan kleine Veldstukken, behoest, en moet het dezer Zyds niet ontbreeken, en alle berichten, zelf van de Engelschen, stemmen daar in overreen, dat wanneer men, na hunne landing, de minste bravoure gedaan, en goede orde gehandhaafd had. Memorie over de Caab. Om alle deze redenen, zou men, vooreerst het Guarnisoen, ten minsten op 2,500 Man Infanterie, waar onder een genoegzaam getal jagers of Buschieters — eene Compagnie Artelristen — en de nodige manschappen voor bonder Man, ligte Cavallerie, voor welke de Paarden aan de Caab zelve, in overvloed te vinden zyn, bepaalen. Het meerdere, of mindere, laat men der Wysheid van het Gouvernement aanbevoolen. Dit alleen Veroorlooft men zich, daar by te voegen : dat onder deeze Trouppen, ten minsten een Bataillon, Oude en Solide Militairen zyn moge. Zonder de bravoure en dis- cipline der nieuwlings opgerichte, of noch opterichten coloniaale Bataillons in het minsten te willen tauxeeren, kan den toekomstigen Gouverneur, op zulke, nieuws te samen gebragte Manschappen uit allerlei Natien, zich niet genoeg verlaaten, N.B. in een land, waar de gemoederen onrustig, en aan revolutionaire desordres en pretensien maar al te veel gewonnen heeft, en als die eenmaal veld gewonnen heeft, met welke andere magt zal men die, zo veele honderde Uuren van het Moederland. dempen? Wy imploreeren hier op de zonderlinge oplettenheid van het Staats-Bewind. Behalven het Guarnisoen, zal er een vaste Etat-Major voor de plaatselyke diensten nodig zyn, van eenen Groot-Major en twee Majors de Place, waar van de benoeming, en dienst bepaaling, aan den Gouverneur behoord te worden overgelaaten. Het doorgaands, thans by elk Bataillon te vinden Corps Muzikanten, behoort ook vooral behoort te worden, by die van het toekomstig Caabsch Guarnisoen. Geduurende de reize houd dit het Volk, vrolyk en gezond, en is altyd een gelukkig middel tegen verdriet en 't zogenaamde heimwee, behalven dat de Gouverneur daar van, tot veele einden, en in veelerlei omstandigheden, het nuttigst gebruik zal kunnen maaken, om de Ingezeetenen ongevoelig aan het Bataafsch Gouvernement, en zyn persoon te attacheeren. De ongelooflyke kleinmoedigheid der Burgeren by de Eng. attaque zie by het Verbaal van Sluisken passim, ook III D. zyner Brieven Fol. 32 p.v. Staat van het Corps Pennisten in Aug. 1793 op 175 koppen in G 86, Pando Ernst ib. 91 op 134 koppen. Hospitaalen, Magasynen. 127 §131. Hospitaalen. De gebouwen tot Hospitaalen, zyn hier genoeg aanhanden, en de voorige inrichting daar van, is misschien goed, of kan door den Gouverneur en Raaden zelve, verbeterd worden. Voor het Guarnisoen zyn die minder nodig, en maaken een gering point van kosten uit. De gezonde luchtstreek en het goede voedzel, maaken deziekten onder het Guarnisoen zeldzaam, en wy meenen ergens geleezen te hebben dat op zeekere tyd, van een Guarnisoen van eenige duizende Engelschen, niet een man in het Hospitaal was. Derzelver aanhouding, en de goede voorziening van geneesmiddelen in dezelve, voor de ziek aankomende scheepelingen, blyve den Gouverneur en Raad aanbevoolen, zo wel als Bei der vordän nodige Geneeskundigen, en bekammertlichen Chirurgens, om het zelle welte bedienen. De nodige gebouwen voor Magazynen, zijn aan de Caab anwezig, en vorderen dus alleen kosten van gewon onderhoud. Die voor het bergen van Ammunitie van oorlog geschikt zijn, zullen in ons systema van mindere Vesting-werken, voordaan oneindig minder dan voorheen, behoeven te kosten. Doch de, hier boven §9, aangehaalde voorbeelden van, som gevresd gebrek aan Koorn, zal het, immers in de Over de handlangers en Oppassers in het Hospitaal zie SI. I D. 232 p.v. Het verrekenen der nalatenschappen van lieden in het Hospitaal overleden B. 2 p.v. Slordige en morsige directie in het Hospitaal D. 289 seqq enorme geldverwisting en besteeling, ib. 333 seqq. Gedetailleerde opgave van den Staat van 't Hospitaal — Apotheek — zehn. D. 299. Reglement daar op. D. 305. Instructie voor den Boekhouder ib. 311 enz. enz. — tot 378 p.v. Comparative staat van het meerder kostende der Hospitälen in 1774/5 en 1790/1 E. 216. In 1793 was in de Magazynen aan alles gebrek met naame Cabel-touw, Zeildoek, Vaderlandsch Hout. SI. Br. i D. 155. zie hier toe relatif ook de Marg. aantekening hier vooren Fol. 52. p.v. Publicke aanbesteding van Kaapsche Wyn en A zyn. C. 300. Voorraad van 't Wyn-Magazyn in October 1792. Provisie-Magazyn, Negotie-Pakhuis, Hout-Magazyn, Equipagie-Magazyn, Wapen-Kamer, Amunitie van Oorlog enz., alle te zien in E. 93-140. Aanbesteding der Leverantien van Wynen, Brandewyn en Azyn voor de Magazynen E. 219. cautelen omtrend de proeven en py Lingen ib. 221. Condition van abestellung ib. 224, 231, wordt geordneten zer voor-deelig te zyn uitgevallen E. 239-242. Abestellung van Zuure-Kool en gezouten groenten a 4 Rxd. 24 Sts. het half aam. E. 241, 300. Condition van abestellung van de Brandewyn E. 246. Bezwären van Cloete over den gefixerden prys van de Constantia-wyn E. 248. Condition met de Eigens van Constantia ingegaan voor het vervolg. E. 251, 255 p.v. seqq. 258. Condition van abgesting der Boter F. 3. Carwaat. i, gedroogde Vrugten 9, Traan 12. Berekening van de erste jaaren, en zo lang men de gelukkige gevolgen van het meer en vryen Handel, en daar door meer uitgebreiden en angemödigden Landbouw, noch niet zal hebben kunnen ondervinden, noodzaaklyk maaken dat— i°. een zekere prys bepaald worde, boven welke de uitvoer van graanen zou behooren te worden verboden en 2°. dat altyd een Gouvernements Graan-Magazyn wierde aangehouden, van, ten minsten, 50 duizend mudden Tarwe, uit het welke het Guarnisoen, en andere D Ich neben, op zekere geregelde voorwaarden, konden worden gespied. Misschien zal eene publieke aanbesteding van slagt-vleesch, en Landwyn, op den duur noodzaaklyk zyn. Doch tot alle deeze details, behoore plaatselyke kundigheden, waarom men dit aan de goede voorzorgen van het nieuw Caabsch Gouvernement, geheel en al zou behoore te demandeeren. § 133. Gouverneur, altyd commandant. Menige twisten, en voor de gemeene zaak, schadelyke tracasserien, zyn ontstaan over het Commando der Trouppen, zwei, als over het Commando der Caabsche Rheen. Winst daar op gevallen, 14. Redenen voor het niet besteden der gort. 17 22. Zwaarigheid tegen het Zouten van Kaapsch F. 20, 23. Addres enz. Conditien met de Slagters 24, 29, 33, van het levend ig Vee 40. Berekening van de Winst daar op 43. Tuinraaden 60. Dit is ook door Commiss. Gen. gelast en geeffectueerd. SI. II D. Fol. 15, tot 75,000 mudden ib. Fol. 16 A. 367. Bergplaatsen daar toe A. 365, 368 p.v. Men zie hier de gedwongene aanneem der Bakkers van Koorn uit dit Magazyn, of van Commissarissen, met de schadelyke gevolgen daar van ib. et seqq., ook Fol. 175-181. Ordres daar op A. 370 seqq. Voor dat men hier omtrend beslisse, te lezen de interessante Advyzen van alle de Raadsleden, over het ontvangen van overvloedig koorn in Septbr. 1794, SI. Brieven II D. Fol. 184-206, zie ook hier vooren de Margin, op Fol. 8 p.v. zie ook hier vooren Fol. 52 p.v. De prys van een Vragt Koorn a 10 mudden by verhoging bepaald op /85, van welke s" by de betaling /8 : 10, voor de Tiende zal wordeningehouden A. 371, 375-391 p.v. Schriftlyke permissie tot den Uitvoer van tarwe meel, beschuit A. 372 p.v. Conditien war op de leverantie van het brood voor's Comp. Omslag geschieden zal E. 263, 265, 274, 278, nook in Baai-Fals 287, 289 p.v. 291, seqq. Militaire promotien door den Commiss. Sluisken geduurende het Eng. beleg. zie Br. Ill D. Fol. 12, 13, 36. Lt. Coll. de Lille is by deEng. Barak-meester geworden. SI. Br. Ill D. Fol. 12 p.v. Coll. Gordon het gedrag der overigen ib. 13 p.v. zie voorts het gedrag der overigen ib. 15 p.v. 16 p.v. en hier voore Fol. 82. SI. pryst het gedrag van den Equipagemeester Voltelen (extra) Fol. 17. Major Kuchler, Capiteins Van Hugel, Zom, Capt. Lieut. Langerman. ib. Fol. 17. Ingen, Thiebault doch na de overgave slegt 17 p.v., gedrag der Krygs-Commissie na de overgave 18, 64. Onmooglykheid, om eene hogere Krygsraad aan de Kaap te etablisseeren B. 15. Gouverneur altyd Commandant. 129 Het voormaalig, zo genaamd Opperhoofd der Militie, pretendender in alle militaire bestellingen, niet aan den Gouverneur te zyn onderworpen. Men behoeft in een tyd, waar in zo veel over de noodzaaklyke eenheid, en concentratie van uitvoerende magi, in ons Vaderland getwist, gesprooken en geschreeven is, niet aantetoonen, hoe onvoeglyk een diergelyke tweede Magt, aan den Caabschen Uithoek zyn zou. Het Gouvernement kan geen ander persoon, tot zynen Vertegenwoordiger aldaar benoemen, dan zulk eenen, op wiens kunde en probiteit, het zyn volkomenst vertrouwen steld. Maar dan ook moet hy, in alles wat defensie en Uitvoering specteert, eenig en alleen Gouverneeren. Alle splitsing van magt word schadelyk en gevaarlyk. De Gouverneur behoord dus altyd als den oudsten Officier te worden geconsidereerd, en het was zeer aanteraaden, dat hem daar toe den rang en tytel van General Major by de Armée van den staat wierde geconfereerd. Militairen zyn daar door gevleid, en gehoorzaamen doorgaands gemaklyker en gereeder aan eenen geborduurden Rok, en bepluimden Hoed, dan aan een burger Costume. En, daar dit buiten eenige kosten van den Lande zou kunnen plaats hebben, kan men zich daar tegen, geene zwaarigheden voorstellen. Maar ook behoord voordaan, alle commandement der Caabsche Rhee'n, welk een Hoog of Laager Zee-Officier daar, in der tyd zyn anker moge laaten vallen, van den Gouverneur te blyven releveren. Hy moge dit, uit zynen naam, voor dien tyd. Aan den oudsten Zee-Officier, ter Rheede geankerd, demandeeren, als deeze zich maar niet boven den Gouverneur verheven acht, en dus een Imperium in Imperio, zou daarstellen. 