Mnemosyne: Bibliotheca Classica Batava
^oratianum quoddam (Od. 1. 1. 56) a Sapphoihe sumptum. — GALLiMAGHbs en Herodes geehe hemiamben-dichters. • — Resyghius op KvXlfi^iip. — Eene getuigenis van Priscia- Nus (xi init, p. 515 Krehl.) omtrent Trtphon^ door Dr. ' R TEN Brijne. tQ Appingadatn » 43. In LuciANi Veras Histarias et Somnium observationes critieae ,. . scp. E. Mehler. — II. In Veras Historias pars altera (of. Mnem. I. p. 412). In S(mimum p 5li Hygini Anecdot<Hi. Bdjrsuno Kiehlius » 82. Observationes critieae in FlaVu Iosephi AntiquitaMtm ludai- carum librum.XVIII, scr. Yen. Holwerda, Gorinchemi, . » 111. De genii s.Fabiae origine, scr. A« Dederjgh, Embricae. . . » 144. Adnteekeuingenopden rinsoh van LuciANOs, door E. M euler. » 181. Sophokles, ilio^ 646 — 692, door Prof. J. Geel » 200. De Sophistarum scholis, quae Sogratis aetate Athenh flo- ruerunt. scr. Doct. A. I. Vitringa, Groningae » 225. F. G. A. MuLLACH^ n Hierocles'* en i^ Caniectanea Byzantina*', door E. Mehler. ........... » 239. D. RuHNKENH in lusTiNi Histarias Philippicas emendationes incditae. E&cerpsit'E. Mehler. .......... » 252. Tu. Bergk, Po^ae Lyrid Graed, Ed. altera. Pinbarus, . door *****.. » 257. Id., Elegiaci, daor E. J. Kiehl. » 264. Dr. Gepperts Homerjsche Krltiek, door Dr. . P. J. Uylen- BROEK te Maastricht . » 278. Htpekidis Oratio pro Euxenippo recens reperta. Rec» C. G. COBET. ......... 310. Drie onuilgegevene Latijnsche brieven van Luzag, Wytten- BACH en Wieland , medegedeeld door B. ten Brink. . . » 330. I N H U D. Aesghtlos en de tegenwoordige oudheidstudie. Hermanns en DiNDORFS Aesghtlos. Eerste ariikel. Door E. J. Kiehl. — Met een aanhangsel en eene uiulaande tabel achter bl. 582. » 55i Kritische aanteekeningen , door Dr. N. J. B. Kappetne yati DE CoppELLo te Gouda » 37^ Bisschop HippOLYTUS, aiqiaBi^p eXafxos bl. 144, door Dr. B. TEN Brink » 383 Yariae Lectiones, scr. C. G. Cobet. • • » 390 LOSSE VERBETERINGEN. Aristophanes, Vrede, Vogels, Lysistrata Bl. 96. Aristophanes, Tkesniophoriazuseti , Kikkers, Ekklesiaztisen , PkUos » 209. Cicero. BheUnicd, Philosaphka, Epistolae, een deel der Orationes • » 409. BLADVULLINGEN. Akschin. Ki»arcA..2&, door S. A. N B1.222. Aesghtl. Suppl. i20 ylg. , Sept adv. Theb. i25. 615. 714. 800 , door E. J. K - ' » 28. De redenaar en geschicdschrijyer Androtion, door E. J. K. » 142. Aristoph. Acham. 55 , door Dr. J. M. van Gent te Delft. . » 407. Caesar B. C. III. 55 f. , door J. M. van Gent. — Ruhnkenius op Caesar B. G. IV. 22 Bl. 589, 251. Catullus XVIL 2 , door E. M. . . . . Bl. 180. Dio Gassius I. 55, II. 15, door Dr. W. Bissghop te '$Hage. » 27. EuRiP. Iph. Taur. Sii vlg., door H. van Hbrmtbrden te Ley* den. . \ i » 199» Heracl. Alleg. Homer. 17 (bl. 54) , door E. M. » 155. HoRAT. Od. II. xm. 17 vlg. , door E. J. K » 79. Hynm. m Cerev. 288, door S. A. N » 199. LuciAN. Ahxand. 60, door E. M » 256. Pausan. IX [Boeot.). xxxv. 1 , door J. M. van Gent. ...» 588. Plutarch. Phoc. 57 , door Dr. D. J. van Stegeren te Am- hem. — Ansenip. 788 A, door E.M Bl. 257, 408* Rangabe AfUiq. Hellen. 115, bl. 169 vlg. , door E. J. K. . . Bl. 80. Stob. App. PlorenL IV. xiv. 9, door E. M » 286. Xbnoph. Agesil. HI. 2 , door N. J. B. Kappeyne van de Cop- PELLO. — Bellen. IL l 18 , doer J. M. van Gent. . Bl. 587 , 408. ZosiMOs rV. 28 , door E. J, K . . B1.208. heeld der volksvergaderiagen moet plaats bebben , door eene der vrouwen, Praxagom, als heraut. op de volgeode wijze ge- opend: 2 Dfi ACHARNERS VAN ARISTOPHANES. \s. 129. i Teptffrlxpxo? 9 vspicpipny xph ^iiv ya^tiv ^ De onderdeelen , waaruit deze ioespraak beslaat , komen hiei gebeel in dezelfde volgorde voor, als bij de Achamers ; alleen vervangt een bevel om te zwijgen aan iemand die de stilte ver- breekt, de onnoozele vraag van Amphitheus. Wanneer wij nu met deze plaats nog eene andere vergelijken in de Thesmopho- riazusae, waar de heraut, even voor dat de redenaar bet woord zal voeren, bet volk der vrouwen op de volgende wijze toe- spreekt : Vs. 381. crlyct^ ffidTTX, Tpiasx^ '^^^ vovv ' komt bet mij niet gebeel onmogelijk voor^ dat oorspronke- lijk in de Achamers een bevel om te zwijgen de plaats innam , waar men thans ^^)f ug eWs leest. In dat geval moot men aannemen dat Amphitheus eerst begint te spreken in antwoord op de vraag rk iyopeisiv (Sov^srxi; terwijl de drie voorgaande vss. den beraut alleen toebebooren. Gesteld dat bet bevel even als in de Thesmoph:: vervat is^ in: de VfOOsicR <rly» , triiiiroi , zou dus nu de gebeele plaats deze gedaante krljgeti : TTckpir'*' elg t3 vpi^Ssv , TrJipiA* , oiig Av ivrig iJTs r^S KOcHpfAo^Toq^ trlyx, ffidirx. rig d^dpstieiu ^vMrcct; Ongelukkig is de veranderinjp ^ scbooit er tusscben ug sJtts en ^icoTra wel eenige overeeidcomst vm letters bestaat , te stout om overtiiigend te wezen.> vs. 197. auTcti f^hr i^va^ ipil3po(rhtg: zc^ vixtotpog, Het verbam imfrHP^Tt* , in heti oog houden , opwacbletf , op*, lettend nagaan en bewak^u, kan op gieene wtj^e met <nTl' ^/cef- pav rpmv als <d)ject toteenen verslaanbareA sun verbonden wor- den. Waarscbqnlijk is fii^ ^^TPimpsTu oM^aan nit fAtikirt fisrpeTv: want bet afmeten der boeveelbieid graan, welke ie- der mede moest nemen , behoorde tot de drukten die het ver- trek der troepen voorafgingen. Men denke sleehts aan de rede van DiCAEOPOLis vs. 84t>; gaan dat in vs. 201 bet gebriiik van fybi ^i door niets grano' tiveerd is. Hier vindt mea geeae vergelljking , geene tegeii' gtetling, en dus geene reden, waairom Dicaeopolis zijnen per* soon door iy:!> met Si -als tegenoTer anderen zou doen uitkomen. Maar met vs. 202 is het veel erger gesteld. Dicaeopolis is op gtraat en wil zijn buisbinnen treden, niet, zoo als hier staatj om de Dionysia te vieren, iets dat jaist in de open lucht ge- schieden moest, maar om vronw en dochter van bet gebeurde te onderrigten en betnoodige voor te bereiden. Wat wij bie# lezen , &^a ri, xar' dyfoi/s ehiciv AioviIvik , is dus even 0Bge< rijnid en onmogelijk , als bet zou vrczen zoo men bij ons zei* de : • ik zal in huis eene wandeliog op siraat gaan doen." Bui- 4 Db AcHABIfBRS VAN AriSTOPHANIS* tendienpleit ookde toon der beide verzcn tegen hunne echtheid. DiGAEOPOLis is 9 zoodra bij een proefje van het dertigjarig' be- Aand ontvangen beeft^ buiten zicb zelven van blijdschap. Maar de uitgekiten ontboezeming dier vreugde , van vs. 195 tot 20O ^ neemt in vs. 201 plotsding een einde. Dezelfde persoon spreekt nog tv^ee verzen> maar men herkent bem daarin niet; zij zijn, ))ebalve de boven aangev^ezen gebreken, onverscbillig en laauw, en er is geen teeken of spoor van opgevirondenbeid meer in te vinden. De slotsom is , dat zoowel de beide laatste verzen ran D1GABOPOLIS9 als bet antwoord van Amphithbus, naar mijn oor- deel , niet van Aristophanbs kunnen zijn : bet is eene interpo* Jatie, die uit eenige niet ver van deze plaats voorkomende verzen byeen gelapt is, namelijk uit vss. 177. 250. 251. 269. 270. Eer ik van deze plaats afstap, voel ik mij gedrongen eene tv^eede gissing voojr te dragen , die van de eerste onafscheide- Ujk is en mij niet onwaarscbijnlijk voorkomt. Zij betreft de 1 drie volgende verzen : vs. 277 — 280. iccv (Aet* lif&Sv ^vfixt^g , Ik Kp^tiriXfiq eadsv eipviv^t; fo^tiasi rpv(3^lov * j} y ivTlq iv T^ cpis\ljci^ zpsfAijcrsTai. Hoe die vss. door de uitleggers begrepen zijn , is mij onbe* bend : bij bet opstellen dezer bkdzljden bad ik die zelf niet voorbanden en vsras evenmin in de gelegenbeid om ben elders te raadplegen. Waarscbijnlijk zijn zij van oordeel dat zij een deel uitmaken van bet phallicum van Digabopolis , v^aartoe ook de voorgaande verzen behooren. In dat geval moet men on* derstellen , dat Digabopolis bier , even als boven , Phalbs toe- spreekt en bem uitnoodigt ora met hem en zijne buisgenooten in een drinkgelag bet sluiten van den vrede te vieren. Het is ecbter, ora de onboudbaarheid dezer meening aan te toonen> genoeg , dat wlj den waren zin -dier verzen naauv^keurig na- gaan. Letterlijk vertaald luiden zij aldns : » zoo gij (heden) met ons mede drinkt, zult gij morgen ocbtend tegen den hoofd- pijn ^ eene scbaal met vrede slurpen , en uv^ scbild zal in den >) Letterlijk beteekent ix xgourtdlijg niet, tegen den hoofdpijn, maar na- rook blijvea drank is evei proeven, die van verschiU digd door d vuld: van ds waagt. en o maar van be hebben de flet volgend( wordt verbii genlijk als v gaat, zult gi nieten en u dat woordeo den dartelen wordt Toorg) Maar hieri gerigt zijn t spreektf Nal bet tooneel oiemand aai het dak het een paar sla onder deze 1 den; andere: alleraoodwen— p — , — — ^ d---o- --j— En , ondersteld dat die persoon te vinden ware , zou bet nog moeijelijk zijQ de aanleiding aan le wijzen, waardoor Dicuopo- Lis genoopl wordt om op eenmaal zijoe laak, het feest van DioifTSos, te vergeten, ten eindo eenen vriend den vrede aan te.raden: bet zou altijd duister blijven, waarom hi) geenen ei- gennaam noemt en oos door niets op den overgang zijner rede van PH.VLBS tot een' ander opmerkzaam maakt. Naar mijn oor- dat gij door het driabeD lioofdptjn gekregcD hobt. lb beb gcmcend den i iM best ireder te geven. 6 Db Agharmbbs VAfi Aristopiuiibs. deel blijft bij dit alles slecbts Hue onderstdling inogelyk. 1 drie verzen zyn echt; niemand, die Abistophahbb gdlezea Jteef aal daaraan twij|eleQ;^maar hunne plaats is niet bier; zij zij door eene slordigheid der alschrijfers uit bun verband gernilL en weder ingescboven, waar zy onverstaanbaar werden. De plciais Tan waar zy bierbeen verbuisd zyn/welen iTviJ niet, ecbtdr is eene gissing daaromtrent minder gewaagd , dan meo by den eersten opslag ?erihoeden zou. In den ganseheo verde- ren loop yan bet Uyspel komt niet i6n tooneel voor , waarvan ty een ded bebben kunnen uitmaken. Zy bebehen , gelyk wi| zagen, eenen figuurUjk uitgedrukten raad van Digabopolis aan eenen vriend ^ om te zamen met bem den vrede te sluiten. Doch iBiGABOPOLis voert geen gesprek meer met eenen vriend: de personen waarmede bij in aanraking komt zyn of zyne yijao* ien^ de party vap den ooriog, waartegen by zich Terdedigen moot 9 (CEpmsopQON en Euripides komen bier even weinig in aanmerking als de Megarenser en de Boeotier) of lieden die te<- ^ea het einde van bet stuk slecbts voor een oogenblik verscbi)- nen, om een vroiyk. contrast tusscben de dlenden Tan den oc^Iog en bet geluk van den Trede op bet tooneel te brengeo, 3iiitendien beeit Digaeopolis later geene lust meer iemand kts van zyne Toorregteh te laten geoielen , bij is gierig gewordeo en bet cboor zegt vaa hem^ vs. 1037 : \cbnfp. ivivpiixiv r/ rctjg . Onze dri^ verzen komen dus later even .weinig te pas , ab waar wy ze nu lezen ; en in bet gedeelte, dat T66r gaat, is sleebts ^^ne plaats, waar zy bebben kunnen staan. Hierin ligt bet verband tiKsschen nujue gissing over deze verzen, en over vsss. 201-r-20B : wantdeplek, welke de uitstooting van drie vss. daar leji^iglaat, is de eenige vraar dit drietal te bnis l)ehQort en op zyne plaats is. Digabofolis, verb eugd over bet bezit vaa den vrede; noodigi AjocpBrrHBirs , aan wien by dien te daokea beeft, om met hem de voordeelen daarvan te geniet^n. 'Eh (i€6' vifjLoov ^vf^TrJifig ^ dat , waar men bet nu leest , vreemd schij- nen meet, omdat van drinken niet een woord gerept is, doelt ; op aei jukhq oraagt, nevai ae gaven, aie raeo aen goa aanliieiK. Deze word^ er bij 4e offwande uitgenomeo , gfilijk van zelvea spFe«kt en ook bier door vs. S44. lievestigd wordt, waar de maagd, t^n einde bet offer te kunnen beginnea, bevel ontvangt den korf neder le ^ettea (KoriiSeu ri kkvo5v , ^ itjy»- Ttf , iv'-^etp^sifMSei). Na deofferande is duB de korf ledig en zal die, zoo de omgang bierop volgt, Aoor i& canepkoms ledig worden gedragen, betgeen natuurlijk ougerymd is. En tocb ^ordt ons bier de zaak zoo vertooad; maar de vooFstelling is verward en meer-dan eene uitdrukking van deu dichter 6 Db Acharnbrs van Abistophaubs. moet ons doen gelooven dat zij niet aUiJd den tegeni^o<M^^ gen vorm gehad heeft. Waarom b. v. zoo de offerande eersi behoort plaats te hebben, is bet eerste wat Dicabopolis Yerrigt, zoodra bij op de straat yerscbijnt » bet aanordenen der proces- sief Yss. 242. 245: i Bavilxg rh (pxxxh ipihv (rrnaira. Wat moet men er van denken^ dat de canephorus, die naaa- welijks den tijd gebad beeft om zicb op bare plaats te stellen en den korf op te nemen , terstond daarna een tegenbevel ran bare moeder ontvangt , om namelijk den korf weder neder te zelten en de offerande aan te vangen (vs. 244 , zie boven) ? Mod zal biervan, geloof ik, niet vrel reden kannen geven. Even poeijelijk met de bestaande volgorde overeen te brengen is de wijze waarop Dicabopolis in zijn gebed vs. 248 volgg. zoo wel van den omgang als van de offerande spreekt , als of die reeds gescbied v^are ; zelfs noemt bij den omgang in de eerste plaats : %ifj(,^xvT» Kx) dvtrxvTX fisTcc rav olxeTuv iyxyslv Tvx^poo^ tA xxt* iypovg Aiovvtrtc^. Een tweede vraagstuk , niet gemakkelijker om op te lossen dan bet eerste , is de rol der vrou w van Dicabopolis. Den overigen bij bet feest van Diontsos tegenwoordigen personen is ieder zljne plaats aangewezen. Dicabopolis als boofd des buisgezins zingt bet phallicum , en doet de offerande en bet gebed , zijne dochter draagt , als maagd , den beiligen korf met de gaven , de beide slaven bouden den phallus. Maar welken post de moeder daar- blj beeft , blijkt niet. Tweemalen treedt zij op om bevelen te geven y die men niet van baar, maar van den boofdpersoon^ Dicabopolis, zou verwacbten. Het eerste, vs. 244, betreft hel beginnen der offerande , kxtMo v rh xxvovv , a dvyxrap , /V iir^p* ^dfAcix. Als men niet beter wist , zou men bieruit opmaken dat de oude vrouw een werkzaam deel aan de offerande neemt, of liever nog , daar zij bet oogenblik , waarop men beginnen zal, bepaalt, dat zij de boofdrol daarbij vervult. En toch is Dicab- opolis niet alleen de boofdpersoon , maar eigenlijk de eeDige, die in aanmerking komt, zie vss. 240. 248 volgg. Ook ziet _ t. Opmerkimgen oveb Vss. 241 vlgg. 9 men uit het onmiddellijk na baar bevel volgende antwoord der dochter , vs. 245 , dat de werkzaambeid der oude zicb bepaalt bij het aanreiken van eenen vergeten breilepeL Op de tweede plaats vs. 255 — 258 is, betgeen zij zegt^ in baren mond nog onge- paster. Zij , die , geene maagd meer , de processie slecbts als toescbouwsler mogt bijwonen (zie vs. 262. trh i\ S yvvxi^ tea ^ dTri Tov riyovg) neemt bet op zicb om even als vs. 244 de offerande , bier de processie te regelen. Zij is bet die der ca-* nephorus den noodigen raad geeft en baar beveelt, voort te gaan (vs. 257 vpi^xivs enz.). De wijze waarop Aristophanes de zaak bad voorgesteld, meet anders geweest zijn; in den bestaanden tekst is bet aanordenen van den omgang tusscben DiGAEOPOLis en zijne vrouw verdeeld, zij krijgt de docbter, bij de slaven: waarlijk bet is al te gek. Ik voor mij ben met Elmslet overtuigd dat oorspronkelljk de moeder geene rd bad en slecbts zwijgend als Koocph vpiframv op bet tooneel gezien werd. .. Ofscboon mijne gedacbte over den vorm, dien dit tooneel oorspronkelljk kan gebad bebben, reeds uit bet voorgaanda blijkt y wil ik die bier tocb kortelijk zamenvatten. De omgang ter eere van Dionysos en bet phallicum eerst, daarna de offer* ande en bet gebed, voorts de rol, die door de moeder vervuld wordt , baar ontnomen en teruggegeven aan Dicaeopolis , wien alleen zij toekomt. ledereen begrijpt, dat om bet g^scb^ tooneel tot dien vorm terug te brengen , noodwendig een aantal vet^en moot worden verplaatst en omgezet. Dit zal best ge« scbieden op de volgende wijze : de acbt verzen die men tbans leest van vs. 244 {kxtcUov) tot en met vs. 252 {xxXag fuv- 6v.) scbrijve men onveranderd acbter bet laatste vers van bet phallicum (vs. 276 ^x^ijg). Over de drie verzen 277—279 bebben wij boven gesproken: bet spreekt van zelven dat wlj ons daaraan bouden en aannemen dat zij bier vervallen. De rol beboort gebeel alleen aan Dicaeopolis , uitgezonderd de twee verzen (245. 246) , welke de canephorus spreekt als zij bare moeder om den breilepel vraagt. Het gebeel ^krijgt nu dozen vorm : vs. 241. AtiCXlS'T, evCPvifielTS , £U0iffl€7T€. 10 Dr AgHARNBRS van AaiSTOPHAlfSS. wpolrag rb irpMev Sxlyov ^ xayin^pog • 243. i Bm61»9 riv ^}J^hv ipiiv ^m^iroi * 253. ay* i iiya^ep , oiraq ri xccvoiv imsA^ M»?Jlig 255. osTiq 0-" i7Pv(tn Km%TOiiaiT»t yaXig : o-dO (Miiiv nrrov fihJv , hreiiav Spdfiog i • . fiti Tsg Koitdv 90V Trepirpiyifi w XP^^t^' S Sav^la , 0-<^^V y iaiiv ipSig inriog 260. i 0fitX^bg i^ivuria r^g Kavn^ipow lyiaV dxpXoviSf gio'OfiMi ri 0«AAiicJv* 267. (rit i\ S yuvM , is^ci pC ixl rov riyovg • vp6fix* vs. 244. x»tA6ov rb xavovv^ a Hyxrsp ^ Tv' iw^^p^^pt^i^ * ftyy. w f^ep 9 ivi^og hupo ritv hviipyviv^ . . 2A6. ZV huog K^T^xhi r0i?^T9pog rovrovh AiKXiOTT. KoCi (Miv Kx^iv y* ia-T* , a Aiivvtre ihworx enz. , Ik geloof niet dat op deze vplgorde der verzen, zoo men de- zelve ia de baadsebriftea geyoaden had > vele aanmerkii^geQ zou* ]den gevaUen zlgn. Wij hebben nu eerat een kort bevel, waar- door zoo wel dec mnephorus^ als den phallopharus aangciwezen vrordt , wat faun in de eerste plaats te doen staat. Beid^n ge- hoorzamen zwygiend. Hierop vtrendt DicAfiopous zicb nogm^ls UA ieder afeonderijjik , eerst tot zijae dochter met een' goe- flen raad en eene ietvtrat iangere toespraak, dan tot Xinthias met eea' tvenk over den phallus. Hij zegt zelf bet phallioum te willen. zingen en verzoekt zljne vrouw toescbouwer ie vyrezen vaii bet dak af. De omgang begint en Bigaeopolis beft zijn lied aan ; beiden zijn natuurlijk van gelpen duur. Na den afloop, als DioAEOPOLis met de zljnen teruggekomen is op de plaats van waar zij uitgingen , meet de offejrande beginnen ; bij beyeelt daarom aan zij do dochter thans den korf neder te zetten. Zy n^uikt de offearkoek gereed en vraagt daartoe bare moeder den breilepel; want 4e koek meet overgoten worden met eene saus van brei , die zij in eene %vtp^ of pan by zich beeft (vs, 284 , Ecclesiaz, 845.) De koek is gereed vs. 247, en wordt den god onder een gebed aangeboden. Niets van dit alios is overtoUig of stoorl den natuurlijken loop der zaak. \ * vs. 294. 4>tJ S' Sy Sv^stffdftitv , oix ol'Smr', d^^.'' ^jMiior»Te. Iq den Cod. Hav. leest men niet evx oiSixT' luaar oiK Iffare: EbMsuT heefl, om bet ntetram ea de taal te redden, dsiarvan gemaakt ovk tirf h'. Duch hij beeft de taal iBlechts^half ver- beterd; want .ouk^tj,- zoo alsliier^inplaatB yan oSira.ylaitmea Diet. Het blLjft ook duister van waar de alpha in huyrs in den Cod. Rav. }ioQit: men Zal loch niet volhooden' dat /trre een Aeldzaam .woord is, dat door zyne zehlsaunbeid den afschrijver van den weg geliragt heeft. Bij Aristophanes is de corruptie op vele* plaatsen te vv^ten aan de zucht van eenen afschrijver om half.of geheel onleesbare woprden weder in te vuUen (zie over deze soort Cobbt , Oralio pag. , 79 vigg.;). S^s de wei- nige plaatsen, die ili ihaos hehandeid heh, leveFeadaar .460 paar voorbeelden van; zoo werd vs. 197 ME TI TPEJN ga- deeltelijk aaneengelrokkcn , gedeeltelljk iogevuld lo\. li^Tirn' ptlv , in plaats van /itiixM lAe-rftiv ; , evenzoo werd vs. 542 bet li De AgHABNBES VAiV AlISTC^HAKlS. onYerstaanbare KTNION d. i. Kriiviov, veranderd in kvp^ in de Pax vs. 1002. AACI , waar men slechts de delCa alpha had moeten maken (^Aa/), herschapen in 3^Ja^/^ echter bragt het volgende xX»vi(rxMay het zijne bi|. gelljken oorsprong heeft , naar het schijnt , de leziog- o&n van den cod. Rav. Er stond in den archetypus : dKotia-^T* dKod^an^ »hoort>hoort het loch.*' Twee letters \varen o baar in het eerste woord ; en de schrijver , medgesleept doc volgende ^AAi , dat zoo goed , dacht hij , na ov kwam , r derde OTCATE in ovk U»ts. vs. 306 volg. A/x. ray $* ifiZy (TTOviSy ixovtrxr*, sj xaXSg Jc adficffy. Xop. vSiq Vlr* &y x»XSg Xiyoig &V , elTrsp ia- era y* &7rcc$ enz Men hehoeft vs. 507*niet dikwijls over te lezen, cm te voelen dat aan den zin lets hapert. Want het eerste gedee van dit vers, vag i'lr &y xxKSigXiyotg &y , nanielijk a-Tehaci beteekent^ »hoe zoudt gij nog kunnen zeggen dat gij een ga verdrag gesloten hebt"? als of het choor twljfelde ofI)iGAB(»>oi daartoe wel in staat zou wezen : evenwel had deze dit nog ee oogenblik te voren beweerd en houdt het ook later vol. Bui tendien wordt hier een gansch ander antwoord vereischt op he verzoek van dezen , niet , hoe zoudt gij het kunnen beweeren i maar hoe zonden wlj ons laten overtuigen? Men schrijve, vag yir' &y xxXagioKolr^g ^ eivsp hvsha y* &t»^ '^ vs. 515 volg. A/ix. iAA* iyii ^iyav ii) T Jaa' &y dwo^iivcufi ixslvovg Iffi' & xdih xovfiivovg. Het lidwoord kan in vs. 515. voor xiyoov evenmin wordeo gemist als in vs. 567 : i ^ciyiip i ^i^ay ovrotri Tvyvovrotrl. Het is echter door de crasis versmolten met iyd en onzigtbaar gewor- den. Om te doen gevoelen , dat het des niet te min hier aan- wezig is , zai men de coronis moeten plaatsen op fyi ; het wordt dus : aAA' fySf xiyay Sil d. i. ik , die hier spreek. Het tweede vs. 514 heeft meer geleden; toaa^ kan niet vereenigd worden Opmerk. oyer Vss. 294, 306 vlg., 315 vlg., 3t8 vlgg. 15 met hd" &. Ook moet het woord, dat bij M* £ behoort , den aard der geleden beleedigingen kenmerken, de boeveelheid is afge* daan met i<r6^ &. Ik geloof dat fieyi^x het best met den eisch der plaats overeenstemt , en de verandering is gering : dus fie^^cix' &k Eindelljk moet voor aitscovfiivavg geschreven worden ^iixfifiivovg : want DiGABOPOLis bedoelt de grieven die aanleiding gegeven had* den tot den oorlog; aan hetgeen thans geheurt denktbij niet, vergelijk zijne rede van vs. 496 tot vs. S56, Het geheele vers luidt dus. nu : vs. 51B — 318. Xop. TOVTO roSTrog isivhv ^Sif x») Txpcc^tKciphou , £/ a-b To/.fiiia'eig virsp rav ^oXsfilav jJj&tZV ^iyeiv*- Atx. Kxv ys flit ^iya Hkkix^ (Jt,f{Sk t^ irXJitei ioiui ^ Men heeft op verschiliende v^tjze getracht in vs. 518 de font van het metrum, eenen daclylus in den vijfden voet^ weg te idemen. De beer KAPPETrcB v. d. C. m zijne Obss.CriL p. 3* noemt er twee, waarvan de eene, vanO. ScHNEmEB^ die rhv (j)a}.}iT schrijven wil, niet beboeft te worden wederlegd; de andere, van Prof. Geel, r^y (rCpxyijv , schoon gemakkelijk en geestig, ook wel iets tegen zich heeft. Het is echter noo* deloos er meer van te zeggen ; want dit vers , zoowel als vers 316, is eene geestelooze interpolatie. Wat vers 316 betreft^ zal men mij toegeven, dat men bij de redenaars en ook bij Aristophanes en anderen dikwijis vindt ietifiv » el met een fu^ turum^ doch'dat die constructie bier niet te pas komt, waar isivbv xa) Txpot^ixiphov bet praedicaat is van roiiiroq en de zin met bet eersle vers is afgesloten. Het vers is builendien over- tollig en flaauw en behelst niets dan eene verzwakte herbaling van vss. 311. 512. Hettweede, vs. de beide vss. wilien omzetlen: doch dit gaat niet , ^w^ant K&y ye f/^k >>iy<^ ilxxtx (AnSi r$ TAiJJf / ioit& is eene voorl van hetgeen Dicaeopolis zegt in vs. 314 (naar rot|ne iSaa* iyii ^lytovSSifJLsyix* ttv Airo^fivxifi ixslvov^ Mfri'* & j (livov^ : bet moet dus noodwendig voorafgaan. Er hesiaa ne mogelt|kheid om vs. 318 zoo te plaatsen dat het ee\ zonden zin krijgt: het is blijkbaar niets anders dan eeii handige verknoeijing van vs. 3SS: ifioti di>.wrog vTrip Ixi ^iyetv , welke wij waarschijnlijk aan denzelfden persoon te ken'hebben, die vs. 316 bc»ft ingeschoven. Want in zamenspraak tusscben Dicaeopolis en het choor antwoordei beide sprekers tot hiertoe elkander telkens met een gelijk g Verzen *. Missehien heeft de interpolator dit begrepen en di om beide verzen tegelijk iiigeyoegd. Wij behouden dus na uitfitooting alleen vs. 315 en 517: Dicaeopolis kan bij j laatste den zin niet voltooijen: het ehoor valt hem in de rei vs. 324k Xop. i^o^olfiiiVftjv uHOvtfa, AtK. fitiixfiiig, Sx^pi^f^c volgg. Xop. aq Tsivij^cov h6i vw/l, A. ii^^of^p* ifiSq. iyco. ivTXTCOitrsvoi yicp vfz^oov tSiv cpi^up rcfbg ^(?,TdTd&q aq ix^ y x>(i>o^y ifA)ipovg , ovg if^rov^i^ta Xccfiiv. De vier bier bijeengevoegde verzen volgen thans niet op elkander zoo als^ Atwstophanes ze heeft geschikt. Vooreerst kan /ccvJ^- ftS^, ax»pviKol slechts volgen op eene bedreiging, welke in i^$^olfj^}jv , ijv ixoviTco niet ligt. Het vi&dt zijne jdaats na dq reBv^^cfy-Mi vvvi^ even als een weinig later, vs. 590: Aifcct- 'xoq* o1fJt,\ ag Tshvj^siq, AiK. fjf,vi^xpooig ^ S Ai[A»x^^ fa ^ tweede plaats moet bet elken ie^r trefien, dat de zin van vs. 527 niet het allerminste verschilt van dien van vs. 526; zoo dat ^n van beiden voHtolmeini overtollig is. Het kwaad wordt verholpen , fcoo wij de vier verzen op de volgende wijzc tussehen de sprekers verdeelen en plaatsefir : 526. AvT»7rOKT€Vu ykp vfioov roov cpixav rot^g Cpt^Thou;. 2) Dit geldt nataurhjk niet Tan de cretici, OpMERK. OVER VSS. 515 VLGG. , 324 VL66« , 352 VLOG. ^ 486 YLGG. 15 Xop. at; TeivJf^av Mi' uvvL AtK, fj^ftixixa^^ ^AS«j9vmc0/« 327. dt; l^a-y' iffiuu Sf4,iipovg^ otj^' iTOiftpa^tS' kafidv. Men kan ook Let vierde vers de plaats gevep tan bet.twe&f de; ik geloof zeUs dat die schikking de voorkeur verdient, zoo>^ wel om &yT»v6KTey& y 9\& omdat &^ tx^ p^* enz. meer heeft van eene eerste mededeeling : dus Xop. 6^oKolfJt,fiy i}v &KoiT(a\ Aik. ^it^ofi&p* vfi,&q iyd* 327. cog sxoo y* yf^oov of^iipoug 9 ovg a7ro(r0Ji^a Xa^iv, Xop. ag T^V>5|wv Mi vwl.AiK^ fiit-^tzS^, Sx^pvtkol* • 526, ivrxTTOKT^yu yi^p^x^p^v rSv 0Ucov rohg ^iXrdTOvg^ Vs. 362volg* AiK. hiviv yxp ov^ag ipUpaithv ^ecpvxivctr Bet lidwoord mag vs. 353 voor cc^ipav niet wregblijven , en in vs. 352 is het voegwoord^ yip ongepast Ook zou men hiep veeleer een*dalivus, dan den genitivus dv^pSif verwachi^, eU wordt otircag meestal niet r&6r maar a^bter het adiectivitm ge« plaatst. Ik geloof dat ovrag de plaats moet innemen vaa din ipav, en dat yctp ovtcog ontstaan is uit y AypoUoig^ zoodat de ware schrijfwijze is: ieiviv y* dypolxotg 3fi0XKlav ir€(pvkivUi riv Svfiiv ovTug, cS^rs (SJixXsiv xx) (B^Zu. Hierbij merke men op dat ook de Aoharners landbouv^ers zt)n , zie vss. 183. 371 , dat juist de landbouv\rers berucht zijn om bun zumi'en driftig karakter, verg. Eqq. vs. 41, en dat wlj oil het gebruik van 3fjt.cpx)elxg in den zin van bard en zuur vrij zefcer kunnen opmaken dat bet vereischte naamwoord niet in bet alge* meen »menscb*^ of »man'- beteekende, maar hem> die zich mei den wijnbouw, en met de ificpxitsg bezig bottdt, den lan^boui- vrer of boer , dus xypoiKog. *Avipav- is natdurlijk niet eene cor* ruptie van ouTcogy maar daarvoor inde plaats gesteld, toen een^^ maal ovrug vdor IfiCpxfclxy gelezen werd. Eindelijk is ye , dat nu in de plaats van yxp komt, juist wat wij behoeven^ eene, versterking , die men met toch of waarlijk kan teruggeven. vs. 486voig. A/x. xTTaXS* hsTirs , k^tx rjjfy K€(pxXiiv iasT TTxpxtrx^^ i el7roy(r' &tt' xv xir^ troi So;«jJ. ' 16 Db AcHAaNBRS VAN Aristophaubs. ARisToraANBs zal wel niet geschreven hebben Jctt^xO'', als4 sprake kon zljn van been le gaan en zich te venp«rijdereii ; vips>,6\ treed op, om voor bet publiek te sprekeo. In het t vers is bet participium sIttoW ongerymd. Men leze dei perativus met de partikel rs : elxl $' : bet geheel "wordt d VS.-S17 volg. A IX. «AA* ivipipix fMX^^P^ * ^xpatxexojxfcJy^ infix xx) TTXpiayifix Kxi ^ccpA^evx^ e Het adiectivum infix is om verscbiUende redenen bier plaatse verdacbt. In bet Attisch kan bet, op personen toei past , tvfreederlei zin bebben , of dat iemand door de straf d< atimie getroffen, een deel zijner regten als burger verlore beeft , of in dicbterlijke taal met een genitivus verbonden , da blj eenig bevfrijs van eer of acbting niet ontvangen heelL h dien laatsten zin kan bet bier natnurlijk niet gebruikt zijDi maar ook de eerste biedt moeijelijkbeden aan. Immers de o/f- mie was ie Athene niet een bewijs van zedelijke bedorvenbeid ^ en kon buiten bunne scbuld , blj overerving b. v. of door een onregtvaardig vonnis, debeste en edelste burgers treffen. Aris- tophanes kan met zulk een v^oord den sykophant niet kenmer- ken 9 op wien bet buitendien, als regtstoestand, slechts in en- kele gevallen toepasselljk vsras. Ook de overige adiectiva, te midden van welke infix bier gevonden wordt, geven ons regt om aan de lezing te twijfelen: bet zijn namelijk alien woorden, die in bunnen eersten en eigenlijken zin van slechte munten ge- bezigd vsrorden ; docb bier beeft do-dicbter ze figuurlijk gebruikt en op menscben van een' slecbten stempel overgebragt. Alleen infix maakt eene uitzondering , dat evenmin van munten als in bet gebeel van zaken gebruikt wordt. Ik geloof niet , dat ik noodig beb meer bierbij te voegen om te bewyzen , dat irifAx isene bedorvene lezing is.. Qelukkig beboeven wij niet lang te zoeken naar een epithe- ton , dat aan den zin in alle opzigten voldoet. Pollux III. 86 noemt onder de woorden , die men van slechte munten ge- bruikt vond, ia-ijfix, en vs. 163 ontmoeten wij ditzelAle wo(»*d weder bij bem, als een adiectivum dat figuurlijk op slechte ftcnoi Diets is dan eene slechte copie van vs. 862. De inter- polator zelf wijst oBs door het pronomen cxc/vov als nAt dea vinger naar de plaats van waar hlj het heeft. De aanleiding tot de iulerpolatie ligt in de woorden , iS^v yap xinh yv^ireTXt , welke voorafgaan. Een lezdr heeft niet geweteo, dat yvavxl Tivx, zonder meer, kan beleekeoeu de slechte zijde van iemands karakler doorzien ; bier waar iMv daaraan is toegevoegd , be- teekent het, iemand als met een* oogopslag doorgrondea. Dbhos- THKNss adv. Pantaenetum,\985. 2 gebruikt het op dezelfde- wijze : 'yvuvat 3' lidvTct tTtpov xx) ^sr/wA^fw p^iiev, Hij meeode , dat aui den zin iets ontbrak , ea vulde dat aan met eeoe variatie van vs. 862i 18 Db Aghahnbes van Aristophamks. vs. 519. iAX' i¥ipipi» fMxhp^ hrjxo^ivTii Meyapiav rot ;^A^v/^jei^. In de scholia op dit vers worden de ^voorden IVf^ ^»vl(nua peripkrastioe uitgelegd , zoodat het in beCee versehilt van roi^ MiyxpeJ^. In dat geval moet nn men , dftt de Atheners den Megarenser aan zijn ^^A^Wc lenden, da&r bet de kleederdragt was» die hi) bij droeg» als hij met zyne groenten of biggende mark I v me bezocht. Haar een ^AAy/^-iM^ is een fijn wollen Jcj rijke en in gemak eu weeMe levende lieden (zie b. v. pae, vs. 677 » Eccles. 848 , ook vroawen droegen het, V5. 1 189). Onze twLjfelzucht gaat niet te ver , als wij die k bij den airmen onder zijnjB pakken en zakken zueliteiiden bonw^r niet pasttnd viaden; Dock AauooMuuvES beeft ni schreven rot xxm'ktmo^ Pollux voert X. 91 hd toj brokstuk aan van algnen Gery fades: &x?s09^ ^ si^i^ips tt xccvta-Ktcp ipTGiv Tsplxot^a 6pi(i^fAxra. BUJkbaar is het ^/ KxvlffKm, de gevlochten mand, die bier geaeemd wordt^ in de Achafners de ware lezing. In die manden bragtei de voortbreagselai van ilf^m ter markt, ea die waren weike de sykaphanten onderzochtea^ aiet buime- kleede Hen leze dus: icvm^Ayru Mey^pie^v 'tit^KX^i^nta. Het woord xxvltrmov komt ia de overgetdeV€(ne stukken Aristophanes zelden voor. Hieraaa moet het worden toegescl vea, dat bet niet alleea bier> maar ook in de bede van Tj «Asus ia de Pax^ vsw 1002 door de scbuld der afsciinjv( aakeabaar is. De^ plants beriaaert ia meer dan een opzi aaa de oaze, docb beeft meer geledea ; zy hddt aldus : KcA riii^ Ayopiw fjpiitv iyitim mwim ^p(^avy fi}ih<»9 , foiSv, , De overeeakomst van deze plaats met die in de Achamm is groottodeels door de gd)rekea vaa den tekst v^rdmsterd; Ul wil traobtea dezelve in bet liebt te steUen. Vooreerst staat bet vast, dat bier, evea als daar, gespvoken wordt yao de voortbrengselen , welke Megara naar Athene uitvoerdc; Het k waarvoor men teze ix Meyapav ; AiL behoort in de eonstracUe bij bet verbum Ifur^Mird^vcu , waarop bet volgt De beide eerste verzeD (999 vlg.) krijgea dii9 deze gedaaote : KCtt T^n iyopjtv ^iMV eiYa,6av iliir>,ti94iiv*t 'x MiyipKV, vnepSSaf eoz. De verandering hersteH aiet alleen hiei- den naam vas He^ gara , maar zij vtsriost ods daarenboven van een woord , dat ien aiobederft. Het isbelagchelijk, wanneer Trtgabus eerst wenscht dat de markt over vloeije van iyxdwv fttyihaif , ea na die faoi^- dravende uitdrukkijig ophelderend laat volgen:7xoji^wv, rtx^at>. r 20 Db Achabnbbs va?i ARisropnAitss. spijzen , waarvan sommigen , als (XKipoiac , de Icost zij gemeen. WiJ mogen dus de emendatie i^el voor z den. Doch Hue zwarigheid blijfl bet woord ii^a^Oi toPHANBS heefl zeker iyctiav Diet ^illen verbinden met \^aat de Atkeners gebruikten van vruchten , evenmL in onze taal bet adieclivum iyxiig; daarvoor dieni K»x6q. loo zegt b. V. in de Nubes , ys. 190, Strxpsmade met bet boofd naar den grond gebukte leerlingen , in c ning dat zij fioxfiol zoeken : ftij wv Touroyt ^povrl^ere • i oTy Tv* eh) (AsyAxot xcCi kxxoI. En wanneer men dyai een substaniivum opyBi, is nog de nitdrukkiog, (want Ta denkt bierniet aan lekkemijen, zoo als een weinig verd bet Yoorbeeld van Boeoiie) » te sterk en bovendien , daar bij de vrucbten van Megaris bedoelt, te algemeeo. Naar n overtuiging is Ayxiav even als fisyixcav eene bedorvene lei ik verlang bier een woord y dat ons bet vat (das Get^ss) noei v^aarin de Megarensers bunne vrucbten overbragten: een wa dat zak , mand , of lets dergelijks beteekent. Wat den zin ook de overeenkomst der letters met die van d^»6ap heirei is er niet i&n dat bier beter past , dan K»xi6av. AniSTOPEAm stelt in de Aves vs. 1310 en 1325 den nixxtog gelijk met de Apptx^g en Ki<pivog en laat bem gebruiken tot bet vervoereu rai eene groote massa vederen. Bij Stbphanus vind ik dat ARisroriLE^ spreekt van een* xAxadog (rvtxfilvav^ een mand vol moerbe^ien^ en de Latijnscbe dicbters, die bet woord met zijoe heieekenis van de Grieken bebben geleend , gebraiken liet dikwijk op die wljze. Ik bond mlj dus overtuigd dat de drie eersle yerzen 'oorspronkelijk aldus werden gelezen : KoCi riiv iyopav ^fiTv KxXiiav ifiTT^ijffiijuxi *K Ms y A pay ffjcopiiuVt (Ttxvuv Tp^cov, fiijXay, foiSv, Het spreekt van zelven dat bier xctxiidv alleeo hkoort hj ifiv\iiaiijvat , tervrljl tncopJiuv , enz. weder afhangt van x^Ai- Het laatste vers ioixoio'i x^xvitrKiVim [iiKpuv is nog erger ge» bavend dan de vorigen. De genitivus %uvmiikv fiiKpuv hmgt natuurlijk af van ifi^rxijtrijjvai en de datiyus iovXom iient om ons te leeren, voor welke personen de z^»vi7Kliix ksiemi zijn. zen genoemde vrucbten , was er nog eene laatste koopwaar , die in kleinere korljes ter markt gebragt wertl. Welke die was heelt Abistophahes te kenneo gegeveo in dea dalivus, die thans door bet bedorveoe ioii?.ot<ri vervangen wordt. Eea woord waarvaa ik voor mLj zelven de overtuiging heb, dat bet de plaats van huXotirt beter daa eeoig atider kao foDemen , weet ik Biel met zekerheid. Het meet iets geweest zijn dat in soort van 4e opgetelde ToortbreogseleD zeer verschilde , dat mioder plaats Ibesloeg en niet in zoo groote boeveelbeid verkoclit werdl Het eenige product van Megara, voor zoo ver ik weet, dat die vereischten bezit , is bet soul. Indien men aanneemt , dat dit bedoeld wordt, zal het laatste vers aldus geschreven worden: iwlv Tt xxviaxiil an (iikpSiv. De partikel tc is niet alleen voor het melrum onontbeerlijfc , maar ook omdat xxvivxtilxv bierdoor met xxhiduv moet|worden verbonden. Overigens vermeerdert bet noemen van die kleinere korfjes in dit vers niet weinig dewaarscbijnlljkbeid mijner on- derstelling , dat reeds in vers 999 de grootere roor de vruch- ten gebruikte manden met het woord xxxdSuv waren aaoge- wezen. - TS. S17 volgg. AAA' mipipix fioxBipii huKo^xvTct tAeyxpiav ra zXxvhxix , xel JTOU alxuov Tiotiv S ftxyiphoVi ^ XOiplSiov ^ ffxSpoSoy 3 %dvipcvi xXxs, TxvT yjv MiyecpixSi xizijrpxr' xiSij/tepou. De knevelarljen en kwellingen, waarvan Diciieopolis spreekt, befaooren tot bet tijdperk dat den Peloponnesischen oorlog voor-> tl J>l AOHARNBRS VAN AllISTOmAlfBS. af gaat. Zelfe bet bekende psephisma Megaricutn van bestond toen nog Diet : geene wet verbood nog^ den Me^ te AiheiM ter markt te gaan en daar handel te dri|Teii zij wiiden* Derfaalve moesten de sykophtmiem , die den 1 Megara in ongelegenheid brengen wilden , de aangifte va koopwaren bij de agoranonU niet regtvaardigren met de dra r»iiT* hr) MeyxpiKx d. i. »dit komt van Megara '^ bierin lag niets ongeoorloofds. Wanneer -wij dus in Ti de aankiagt der syeophatUen zoo geformcileerd Yinden, dit noodzakelijk eene comiptie zljn. Wat echter Abisi jiES kan gesohreven hebben, is moeijelijk te bepsdeB* beschuldiging waarvan men omstreeks dien tijd reel misb kan gemaakt hebbra , is deze , dat de ter markt gebragte za getrokken waren van den gewijden grond^ die den iempel Mlleusis toebeboorde; welken grond de burgers van Megara gen alle regt tot ban eigen voordeel bebouwden ^i gebruikt^ Sit was eene voomame en ook in lateren tijd berbaalde (h HOSTHiNKS 9r«p} ffvvri^ea^. 175. 24.) grieve der Aiheners lege ben, die naast bet opnemen van gevlngte slaven als hof^dooi zaak van bet psephisma Megaricutn besebouwd word. Thugtd. 1 139. Zulke voortbrengselen zuUen de Aiheners gerekend belh ben een eigendomte zljn van den Eleusinischen tempel • die bun behoorde, en bet is daarom niet onwaarschijnlijk dat zij die dikwijls onder dit voorwendsel ais Upi , hebben verbeurd ver- Uaard en verkocbt. Missebien moel das vs. S22 op da volgeo*- de wijze gelezen worden : rctyr* fjv hpi t€ KiiriirpxT" aitiliiMpov. vs. 541 vlgg. (pip\ al AxKsixifiovlm riq iKTtXtiifag irxdipa iiri^OTO ^yfvxg Kvvlitov Zepi^lav^ Het is niet mogelijk aan de beide woorden (Pijvx^ kwHiov eene uitfegging te geven, die bet gezond verstand voldoet. leder een gevoelt dat hier evenmin van sykophatUen en <p»lmv, als van kleine bonden «praak kan zljn. Het geval, dat Diga£o- poLis ^nderstelt , om aan te toonen , hoe spoedig de Alhenm in vunr en vlam geraakten , -kan echter ait het overige , M vrtj voor gaaf mogen houden , zonder moeite opgemaakt mv- OPMBBKiNOEn onfi Vss. S22 vlgg.j S41 vlcg. 2S 4en. Heo verandere alecbts Sepn^/wv in eeoen accUs. anguL enlate.de bedorvene woefden voor bet oogeoblik achtenvegc: wy bouden dan hat volg^de over: (pep' , el AxHtiteiftevlav rtg iiarMiitrxf trxdcfiet iar&oro — Zefl<tuov , dat v«rtaald ODgeveer dezen,ziQ gieeft: zoo e«i Laoadaemonier met een schip (op roof) ware uitgegaan en eenen biu^er van S&iphut (als slaaf) verkocbt ty Db ACHABITBIIS VAN ArISTOPHANKS. genoemd heeft: want in zulke gevallen bepaalt men : den by eenen enkelen eigennaam. De geheele plaats ki bljvoeging der parlikel ^ v66r Xeplcptop de volg-ende gee (p€p\ sl AaxsixtfMvluy rtg iKTrXetia'a^g o'^cJiC^ dTiioro iijtrxg Kviviov ij ^sp/cpicy^ VS. K4S volgg. fjv y &v 4 Wa/^ ^a/^ do'xuVf rpCTUTiipoov, nHovg ^vov/u^ivcov BBO. ffKopJiciV, ixxav ^ xpofx^fx^^uv iu itxr^osg^ De Heer K. v. d. C. heeft in zijne Observ. Crit. I. p. S j regt beweerd dat rpoTaTiipav vs. K49 niet kon worden duld, daar Aristophanes de voorbereidselen tot eenen kriji togt, die men in de stad en die welke men bij de scheepsii' nen plagt te zien van elkander scheidt en rpoTrarijpsg met bh maar bij de laatsten te huis behooren. De conjectuur toth plav , die hij voorstelt , is zeer aannemelijk. Doch ook bet vol gende xiiovg ivovpe^iuuv voldoet niet. Er is iets stootends in, dat terwijl de overige mondbehoeflen zelven als in menigte voorhanden zljn genoemd ^ bier de menigvuldigheid niet der x£Soi^ maar der lieden die men ze zag koopen, aangedaid wordt. Ook is de zaak op zich zelve niet waarschijolp. De kost^ welke de uittrekkende krijgslieden mede namen was hoogst eenvoudig , zie vs. 550 en vele anderen plaatsen : bij bet yoet- volk is bet medeslepen van eenen xd^og wijn, eenige weinige groote heeren uitgezonderd , eene volstrekte ODmog^lijl^Iieid; en op de met menscben volgepropte galeijen zuUen zij evenmin in noemenswaardig aantal geladen zljn. Men mag dus soms ie- mand gezien hebben ^ die eenen zxiog kocht ; doch het is onge-. 