Bijdragen tot de taal-, land- en volkenkunde
Dit boek is zo oud dat het auteursrecht erop is verlopen, zodat het boek nu deel uitmaakt van het publieke domein. Een boek dat tot het publieke domein behoort, is een boek dat nooit onder het auteursrecht is gevallen, of waarvan de wettelijke auteursrechttermijn is verlopen. Het kan per land verschillen of een boek tot het publieke domein behoort. Boeken in het publieke domein zijn een stem uit het verleden. Ze vormen een bron van geschiedenis, cultuur en kennis die anders moeilijk te verkrijgen zou zijn. Aantekeningen, opmerkingen en andere kanttekeningen die in het origineel stonden, worden weergegeven in dit bestand, als herinnering aan de lange reis die het boek heeft gemaakt van uitgever naar bibliotheek, en uiteindelijk naar u. Richtlijnen voor gebruik Google werkt samen met bibliotheken om materiaal uit het publieke domein te digitaliseren, zodat het voor iedereen beschikbaar wordt. Boeken uit het publieke domein behoren toe aan het publiek; wij bewaren ze alleen. Dit is echter een kostbaar proces. Om deze dienst te kunnen blijven leveren, hebben we maatregelen genomen om misbruik door commerciële partijen te voorkomen, zoals het plaatsen van technische beperkingen op automatisch zoeken. Verder vragen we u het volgende: + Gebruik de bestanden alleen voor niet-commerciële doeleinden We hebben Zoeken naar boeken met Google ontworpen voor gebruik door individuen. We vragen u deze bestanden alleen te gebruiken voor persoonlijke en niet-commerciële doeleinden. + Voer geen geautomatiseerde zoekopdrachten uit Stuur geen geautomatiseerde zoekopdrachten naar het systeem van Google. Als u onderzoek doet naar computervertalingen, optische tekenherkenning of andere wetenschapsgebieden waarbij u toegang nodig heeft tot grote hoeveelhe- den tekst, kunt u contact met ons opnemen. We raden u aan hiervoor materiaal uit het publieke domein te gebruiken, en kunnen u misschien hiermee van dienst zijn. + Laat de eigendomsverklaring staan Het “watermerk” van Google dat u onder aan elk bestand ziet, dient om mensen informatie over het project te geven, en ze te helpen extra materiaal te vinden met Zoeken naar boeken met Google. Verwijder dit watermerk niet. + Houd u aan de wet Wat u ook doet, houd er rekening mee dat u er zelf verantwoordelijk voor bent dat alles wat u doet legaal is. U kunt er niet van uitgaan dat wanneer een werk beschikbaar lijkt te zijn voor het publieke domein in de Verenigde Staten, het ook publiek domein is voor gebruikers in andere landen. Of er nog auteursrecht op een boek rust, verschilt per land. We kunnen u niet vertellen wat u in uw geval met een bepaald boek mag doen. Neem niet zomaar aan dat u een boek overal ter wereld op allerlei manieren kunt gebruiken, wanneer het eenmaal in Zoeken naar boeken met Google staat. De wettelijke aansprakelijkheid voor auteursrechten is behoorlijk streng. Informatie over Zoeken naar boeken met Google Het doel van Google is om alle informatie wereldwijd toegankelijk en bruikbaar te maken. Zoeken naar boeken met Google helpt lezers boeken uit allerlei landen te ontdekken, en helpt auteurs en uitgevers om een nieuw leespubliek te bereiken. U kunt de volledige tekst van dit boek doorzoeken op het web viajnttp: //books .google.co DS 6// ‚BS7 Apen Un m BIJDRAGEN TOT DE TAAL- LAND- EN VOLKENKUNDE VAN NEPRLANDSCH INDIË. TIJDSCHRIFT VAN HET KONINKLIJK INSTITUUT VOOR DE TAAL- LAND- EN VOLKENKUNDE VAN NEÊRLANDSCH INDIË. DERDE DEEL. 'S GRAVENHAGE, K. FUHRI. 7 BATAVIA, VAN HAREN, NOMAN EN KOLFF. 1855. GEDRUKT BIJ CO. A. SPIN & ZOON, INHOUD. VERSLAG VAN DE VIERDE ALGEMEENE VERGADERING, «ss « «eos oes « « « « Bis. OVERZIGT VAN DEN STAAT EN DE WERKZAAMHEDEN DES [NSTIFUUTS GE- DURENDE HET JAAR 1858/54. . .........…soescevesseeccessvesvveevesel NAAMLIJST DER LEDEN pa. NEDERLAND. sees eceosseesseereveescceeeeseseeel! Ill. IN NEDERLANDSCH INDIE... cccccccscccccvcccceceem XVII. BUITENLANDSCHE LEDEN, BESTUUR: ssesseessseese ese ee eecevoovsevsseerel BIBLIOTHEEK .oeseseeesseeeessesessteeseseesesess. ssees.eese ee.seevesesecessoseeN VRAGEN. es ee se esseeesseecereeeseenecesreceeeevervDesscseeeresereeseeseeee el XXII. JAVAANSCHE TEMPELS BIJ PRAMBANAN, DOOR DT. C. LEEMANS. 00.20.0000! RIJKLOFF VAN GOENS AAN DE KAAP DE GOEDE HOOP, 1657 (met eene Inlei- ding door P. A. LEUPE). ««sesesevevceeseevesenseevenvesvvervenveree ed REIZEN EN ONDERZOEKINGEN IN SUMATRA, DOOR D". 8. MULLER (Verv. van Deel II, blads. 271). cee ccccccvescccccceccceccesccccccce ce BIZ. 65, 198 en 313. BESCHRIJUINGE VAN DE EIJLANDEN BANDA, VAN DE MOLUCSE EIJLANDEN EN VAN DE WESTCUST VAN SUMATRA (medegedeeld door P. A. LEUPE). ......Blz. INHOUD VAN DE 24 EERSTE DEELEN VAN DE WERKEN VAN HET BATAVIAASCH GENOOTSCHAP VAN KUNSTEN EN WETENSCHAPPEN. «seeeeeeeeeeeeeeeee ese INRKOUD VAN EDE OOSTERLING’”’. eceeceneeeeensseesesseseceesseeeceeseeeeceeseee fd? VAN “HET INDISCH MAGAZIJN ..ssseesessseeceseeesese ccc ccccc ell VAN “HET INDISCH ARCHIEF '.. cccccccccecscvcccccccecsecsvesceel 78. Iv INHOUD. BEKNOPTE BESCHRIJVING VAN BONTHAIN EN BOELECOMBA OP ZUID CELEBES, DOOR W. M. DONBELAAR. «se seveseseeseeesssseeeeeeseeseeseeeeee Blz. 163. PLACAAT VAN DE TOLLEN, DOOR J. PZ. KOEN GESTELD OP DE INKOMENDE EN DE UITGAANDE GOEDEREN, ALSMEDE VAN DE BETALING OP DE TAPPERS (medegedeeld door MF. L. C. D. VAN DIJK). «……vessveveeseesssesesevvoeer 188. RAPPORT GEDAEN DOOR DEN PREDICANT JUSTUS HEURNIUS, ARNGAENDE DE GELEGENTHEIJT VAN 'T EIJLANDT ENDE, TOT HET VOORTPLANTEN VAN DE CHRISTELIJCKE RELIGIE, EN VAN WEGEN DE GELEGENTHEIJT VAN Bai, 1688 (medegedeeld door P. A. LEUPE). «….....sssesvenvvsseveerver 250. STUKKEN BETREKKELIJK BORNEO, 16351686 (medeged. door denz.)........0 263. VERHAEBL VAN DE BELEGERINGHE DER STADT BATAUIA IN ’T CONINCKRIJCK VAN JACCATRA, ANNO 1628 zm 1629, DOOR EEN oogerroIeE (medeged. door dens.)....sccsceccscscccccncsaccecescescecscecscaceccscescsesed 389. GESCHIEDENIS VAN BARON SAKENDHER. ANTWOORD VAN DEN SCHRIJVER OP HET VERSLAG VAN DEN HEER GAAL... esveevscesseseecescveceecveenveef 889, SAVAANSCHE SCHETSEN. (Naar het Hoogduitsch van FR. GERSTAOKER.).......” 418. VERSLAG VAN DE VIERDE ALGEMEENE VERGADERING VAN HET KONINKLIJK INSTITUUT VOOR DE TAAL- LAND- EN VOLKENKUNDE VAN NEÊRLANDSCH INDIË, GEHOUDEN TE DELPT, DEN Z2sT8N Armin. 1854, DES VOORMIDDAGS TE 11 vur. De Vice-President neemt, bij afwezigheid van den President, het praesidium op zich en opent de Vergadering. De Secretaris leest de Notulen der vorige Vergadering en geeft, namens het Bestuur, een Overzigt van den staat en de werkzaamheden des Instituuts gedurende het afgeloopen jaar 1853/54. (Bijlage A). De President benoemt twee leden als commissie ter opname van de rekening en verantwoording van het Bestuur gedurende dat zelfde tijdvak. De drie aftredende leden van het Bestuur, de HH. auvuvor, SMISSAERT en WINTGENS, worden herkozen. De President doet in naam van het Bestuur drie voorstellen, welke één voor één door de Vergadering worden aangenomen : ten eerste: dat de Vergadering magtiging verleene om voort te gaan met de nieuwe leden zonder stemming toe te laten, tot dat het haar zal goeddunken deze magtiging weder in te trekken; IV VERSLAG VAN DE VIERDE ALGEMEENE VERGADERING. vervolgens, om, onder gelijke bepaling, de algemeene Octoberverga- dering voortaan niet te doen plaats hebben; eindelijk, om de Huishoudelijke bepalingen voor goed te arresteren. Daarna wordt, daar niemand het woord verlangt, de Vergade- ring gesloten. BIJLAGE A. Nma OVERZIGT VAN DEN -STAAT- EN DE WERKZAAMHEDEN DES ad INSTITUUTS GEDURENDE HET JAAR 1853/54. M. H. Wi beginnen ons Verslag met u al terstond meê te deelen dat de be- . langstelling in onze vereeniging in Indië zeer verblijdende uitkomsten heeft opgeleverd, zoodat het getal onzer leden aldaar bijna het driedubbele is on- zer vorige opgaaf. Het Instituut telt in Indië thans een 200 leden, een aantal waarvan wij de gegronde hoop hebben dat het nog zal toenemen, aangezien nog niet van alle plaatsen het antwoord op onze uitnoodiging tot deelneming ontvangen is. Hier te lande is het aantal leden hetzelfde gebleven, ofschoon de lijst u enkele nieuwe namen zal doen ontdekken voor andere, die gij missen zult. Onder deze laatste betreuren wij die van vier leden, in dit jaar overleden, de HH. JoH. MULLER en T. SCHUURMAN, te Amsterdam, LUCASSEN, te ’s Gra- venhage, en GAAL, in de stad, waar wij heden bijeen zijn. Met eenc opgaaf van getallen willen wij u hier niet vermoeijen: de Naamlysten der leden zullen un in staat stellen om die cijfers, des verkiezende, juist te weten te komen. Evenmin geven wij u thansscen’ Catalogus der Boekwerken, die sommige leden de goedheid hadden vanons ten geschenke aan te bieden: ook van VI OVERZIGT. deze moogt gij in het eerstvolgend nommer van ons Tijdschrift eene lijst verwachten. Dank de medewerking, die wij ondervonden, zijn wij dit jaar in staat geweest om ons voornemen ten uitvoer te brengen, in het vorige verslag u medegedeeld, om namelijk aan ons Tijdschrift eenige uitbreiding te ge- ven, waardoor het tweede Deel, waarvan het vierde of laatste nommer de- zer dagen in het licht gekomen is, thans 30 vellen druks beslaat. Wij laten aan anderen het oordeel of wij den inhoud aan den omvang hebben op- geofferd. | Van de Werken, insgelijks in het voorgaand verslag, als toen onderhan- den, opgenoemd, is dat van den Heer VAN DER HART in den loop van efit jaar in het licht verschenen. Van de Reizen van den Heer SCHWANER is thans het 2“ en laatste Deel op het punt van uitgegeven te worden. De twee andere Werken, ter zelfder plaats genoemd, de Adji-Saka en de Ba- bad, heeft de Heer ROORDA tegenwoordig beide onderhanden, die de uit- gaaf van het eerste, waarmeê de Heer GAAL zich belast had, na diens dood terstond met de moeste bereidwilligheid heeft op zich genomen. — Een nieuw Werk mogen wij u beloven. | Het is eene Geschiedenis van het rijk Afjeh, die de Heer VAN HOEVELL, in het oorspronkelijke Maleisch en van eene vertaling en aanmerkingen voorzien, zal in het licht geven. Volgens zijne getuigenis moet dat Werk onder de andere Maleische van dien, aard, zeer gunstig uitsteken en doordrongen van de behoefte die er bestaat om de reeds uitgegeven Maleische Werken met nieuwe en degelijke te vermeer- deren, heeft het bestuur niet geaarzeld om het aangeboden Werk van den Heer VAN HOEVELL onder die van het Instituut op te nemen. Wij hebben getracht der wetenschap ook nog op eene andere wijze nut- tig te wezen dan door de uitgave van een Tijdschrift en van ettelijke Wer- ken. En wij hebben de voldoening mogen smaken van onze pogingen met gunstigen uitslag bekroond te zien. Wij bedoelen de Decoratie van den Heer OVERZIGT. VII WINTER, te Soerakarta. Overtuigd van het billijke dat dien Heer een lang verdiend blijk van ’s Konings goedkeuring voor zijne vele diensten aan de beoefenaars der Javaansche taal bewezen, niet langer werd onthouden, heb- ben wij ons op den 34% December des vorigen jaars in een eerbiedig schrijven aan Z. M. gewend, met het gunstig gevolg dat den 19% Januarij daaraanvolgende de Heer CAREL PREDERIK WINTER SEN. benoemd is tot Ridder van de Orde van den Nederlandschen Leeuw. Moge bij de vol- doening die deze onderscheiding hem ongetwijfeld zal schenken, zij hem tevens tot een’ spoorslag wezen om met frisschen en onbezweken ijver op den eenmaal ingeslagen weg voort te gaan! Gij hebt thans een Verslag, M. H.! van den staat en de werkzaamhe- den van ons Instituut in het afgeloopen jaar. Beslaat het weinige blad- zijden, dan verzoek ik u toch in ’t oog te willen houden, dat wij alle re- den hebben van tevreden te wezen, wanneer dat weinige slechts het goede bevatte en wij over geen tegenspoed te klagen hebben, zoo men dezen al- thans niet zoeken wil in het onvoldaan blijven van een onbillijk verlangen naar nog meer belangstelling, nog meer medewerking. Onbillijk zeggen wij, want, ja! dit zoude het wezen, indien wij voor dat gedeelte der weten- schap, waarvan onze vereeniging zich de uitbreiding ten doel gesteld heeft, meer sympathie vorderden, dan wij aan ieder ander beschoren zien. Maar, M. H.! ook in het streven naar het bijzondere doel dat wij ons voorgesteld hebben, staan wij niet alleen. Moge niet ieder onze overtui- ging deelen dat meer zamenwerking, meer concentratie van krachten ver- eischt wordt, willen wij erlangen wat wij wenschen; laat ons niet van ons Instituut slechts alle heil verwachten en dankbaar het oog slaan op de po- gingen die door andere vereenigingen nevens de onze, of door enkele per- sonen — al sloten zij zich nog niet aan ons Instituut aan — in het werk worden gesteld, om het licht steeds helderder te doen branden, dat reeds hier en daar onzen Archipel begint te bestralen. Zoo wenschen wij u dan, in x OVERZIGT. diger beschreven geworden, er zijn meer andere, waaromtrent nieuwe mede- deelingen gedaan zijn. Daartoe behooren de Batoe-eilanden*, welke in den- zelfden reeks van eilanden liggen als de Mentawei, voorts Riowo en de ge- heele Riousw-Lingga-Archipel?, Sambas, met welks geschiedenie wij ook door de uitgaaf van een maleisch stukje, dat hierover handelt, nader zijn bekend geworden , en de Aroe-eilanden *. Andere beschrijvingen, die meer plaat- selijk zijn, ga ik hier voorbij. | Maar behalven de genoemde stukken, in Tijdschriften opgenomen, zijn er in dit jaar op het gebied van land- en volkenkunde nog enkele afzon- derlijke Werken in het licht gekomen, die eene bijzondere opmerking ver- _dienen. Om het klassieke Werk Java, van den Heer JUNGHUHN, dat nu geheel voltooid is, niet te noemen, een Werk dat u allen bekend behoort te wezen, de Indiana van den Heer BRUMUND, Predikant te Soerabaja, waarvan een tweede stuk, nog niet zoo lang geleden, het licht zag, be- kleedt daaronder eene eerste plaats. De verdichte verhalen en de reistog- tjes, die de Schrijver daarin meêdeelt, zijn uitstekend geschikt om ons met het leven der Javanen meer vertrouwd te maken, terwijl de beschrijving der ruïnes uit het Hindoe-tijdvak op dat eiland onder alle beschrijvingen die wij reeds van die bouwvallen bezitten, een’ eersten rang belooven te zul- ‘len innemen. Ook heeft de Schrijver er, op eene, naar het ons voorkomt, zeer belangrijke, wijze, eene proeve ter beantwoording van eene onzer vra- gen geleverd, namelijk van de 87%, over steenen werktuigen, wapenen enz. als overblijfsels eener vroegere beschaving of eerste bevolking op Java gevonden. Voor dat wij echter verder gaan met over antiquiteiten te spreken, wij- zen wij u nog op de fraaije tijpen van den Heer HARDOUIN en die van 1 De Batoe-cilanden in 1850. Tijdschrift voor Nederlandsch Indië, 154 Jaarg. D. 11. 2 Schets van den Riouw-Lingga-Archipel, door G. ¥. DE BRUYN Kors. Nalwurkundig Tijdschrift voor Nederl. Indië, D. IV. 3 Beide in het Tijdschrift voor Indische Taal- Land- en Volkenkunde, D. 1. OVERZIGT. XI den Heer VAN PERS, waarvan de uitgaaf nog niet voltooid ie, op enkele Engelsche werken, als één over de Papoeas, waarover reeds in ons Tijd- schrift gehandeld is, en een paar reizen van Eingelschen, eene van den reeds gunstig bekenden Kapitein KEPPEL‘, dat bijna uitaluitend, voor zoo ver onze Oost sangaat, over het noordelijk gedeelte van Borneo handelt en waarin de Schrijver zich bijzonder ten taak stelt om den Heer BROOKE te verdedigen tegen de in het Parlament tegen hem ingebragte beschuldigmgen van on- menschelijkheid in het uitroeijen van inlandsche stammen, wel te verstaan geerooverstammen, van Borneo. De andere reis is de beschrijving van een toertje over Java, door een Bengaalschen reconvalescent ?; het is een onbe- duidend werkje, vol van scheeve en belagchelijke voorstellingen. Een vrij wat beter beschreven togtje door oostelijk Java, reeds voor eenige jaren in het Engelsch uitgekomen, werd thans in het Hollandsch vertaald °. Zien wij alzoo menig Werk in het afgeloopen jaar in het vak van Land- en volkenkunde uitgekomen, ook op het gebied der taalkunde zijn vorde- ringen gemaakt, en vooral op dat der oudheidkunde. De Heer NEUBRONNER VAN DER TUUK, afgevaardigde van het Ned. Bijbelgenootechap, gevestigd te Baros, ter Westkust van Sumatra, vervaardigde eene vertaling van het schep- pingsverhaal, volgens Genesis I, in de taal der Bataks, welk stuk in het vorige jaar in het licht verscheen. Wij hopen dat hij de wetenschap spoe- ‚dig nog meer aan zich verpligten zal met door de uitgave van meerdere werken in die taal of op haar betrekkelijk en waaronder wij in eene eerste plaats een Woordenboek, een Spraakkunst en een goed Leesboek stellen, ook anderen de gelegenheid te verschaffen van haar te beoefenen. Iets waarvan de mededeeling hier op hare plaats is, is ook nog dit, dat in A visit to the Indian Archipelago in H. M. ship Maeander. Lond. 1858. 3 De Zieke Reiziger, or Rambles in Java and the straits, in 1852. Lond. 1853. 3 Togten van een Engelschman door den Indischen Archipel, voor Nederlanders he- werkt door Dr. w. R. VAN HO€VELL. Zalt-Bomm. 1853, 2 deelen. \ XII OVERZIGT. het vorige jaar de eerste Javaansche Werkjes door de drukkerij der Heeren OLIFANT en c°. te Samarang geleverd zijn, bestaande uit een Javaansch ver- kaal op rijm, door den Heer BASTIAAN, en een’ Javaanschen Almanak , welke laatste nu nog slechts een kalender is, maar die uitvoeriger zal worden naar gelang der ondersteuning welke de uitgevers ondervinden: mogen zij het in ruime mate doen! Volgens het verslag voor het 24°* Deel, zal het 25% der Werken van het Bataviaasch Genootechap van Kunsten en Wetenschappen de bewerking be- vatten van de Brata Joeda, een bekend Javaansch Dichtwerk , waarvan een goed uitgegeven tekst, van eene vertaling en ophelderingen voorzien, eene allerbelangrijkste aanwinst kan wezen voor de Javaansche taalkunde. In ons vorig verslag hebben wij u gesproken van een nieuw Tijdschrift, dat door het pas genoemde Genootschap gratis aan zijne gewone leden zoude ‘worden verstrekt. Daarvan is nu een eerste Jaargang voltooid. En met eere voltooid. Vooral heeft dit Tijdschrift voor Indische Taal- Land- en Volkenkunde belangrijke bijdragen voor oudheidkunde geleverd. De Heer KINDER heeft er eene beschrijving in gegeven van tempelgrotten, door hem in de Residentie Bagelen ontdekt, de eerste van dien aard die men op Java heeft leeren kennen. De Heer FRIEDERICH heeft een aantal van 15 hand- schriften, op lontarbladen en bast van bamboe geschreven en in Bandong gevonden, onderzocht en is er in geslaagd ze te ontcijferen. Een was er bij van het jaar 1256 der Javaansche, d. i. 1334 van onze, jaartelling, dat een gedicht bevat, waarvan de tekst woordelijk overeenkomt met die van een ander exemplaar van dat zelfde Werk, door den Heer FRIEDERICH vroeger op Bali gevonden en in een vorig deel der Werken van het Bataviaasch Genootschap door hem uitgegeven. — Dezelfde geleerde heeft er verder cene nieuwe, of liever eerste, verklaring in gegeven van de vermaarde Batoe-toeli«, nabij Buitenzorg. De inscriptie op dien steen, in oud Javaanschc karakters gegnft, zou volgens hem verordeningen bevatten van te houden processién OVERZIGT. AUT met goden en beelden der overledene vorsten. Er straalt in de uitlegging van dat monument veel scherpzinnigheid door, ofschoon de gegeven verkla- ring hier en daar aan veel twijfel onderhevig blijft. — Eindelijk geeft de Heer WILSEN nog in dat zelfde Deel eene Verhandeling over de Boro Boe- doer ,. iets waartoc hij bij uitnemendheid geschikt was, als zijnde een der beide Heeren wien het bij besluit van Z. E. H. P. POCQUIN, te Utrecht. F. G, PONTEIN, te Haarlem. J. G, A. GALLOIS, Loo, bij Apeldoorn. w. c. E. Baron DE GEER, te Utrecht. Jhr. GEVERS VAN ENDEGEEST, te ’s Gra- venhage. GRIMMIUS, te Abcoude.. Mr. G. GROEN VAN PRINSTERER, te ’s Gra- venhage. Cc. F. M. DE GRYB, te Leiden. G. J. P. GUFFROY, te Delft. P. C. G. GUYOT, te ’sGravenhage. J. HAGEN, te Delft. C. E. HASSELMAN, te Zoelen. C. VAN HEEL, te ’s Gravenhage. A. H. HELBACH, te Delft. J. D. VAN HERWERDEN, te ’s Gravenhage. G. J. HEYLIGERS, te Zalt-Bommel. H. HIEBINK, te Rotterdam. Dr. w. r. Baron van HO€VELL, te ’s Gra- venhage. Dr. J. HOFFMANN, te Leiden. Prof. P. HOFSTEDE DE GROOT, te Groningen. Dr. J. J. DE HOLLANDER, te Breda. WwW. M. HOP, te Rotterdam. H. HOPE LOUDON, te ’s Gravenhage. P. JEEKEL, te ’s Gravenhage. Dr. ¥. JUNGHUHN, te Leiden. Prof. T. w. J- JUYNBOLL, te Leiden. Mr. s. KEYZER, te Delft. Mr. H. J. KOENEN, te Amsterdam. H. T. KRABBE, te ’s Gravenhage. H. M. LANGE, te Wageningen. Dr. C. LEEMANS, te Leiden. Mr. gy. A. A. LEEMANS, te Warmond. D. LENTING, te Zeist. G. MAAS GEESTERANUS, te Delft. Mr. L. METMAN, te ’s Gravenhage. H. J. DE MEYIER, te ’s Gravenhage. E. P. DE MONCHY, te Amsterdam. N. C. MULDER, tc ’s Gravenhage. J. F. W. VAN NES, te ’s Heerenberg. Dr. G. K. NIEMANN, te Rotterdam. A. NOTTEBOHM, te Rotterdam. L. M. F. PLATE, te ’s Gravenhage. Dr. 3. PYNAPPEL Gz., te Delft. Mr. J. K. W. QUARLES VAN UFFORD, te ’s Gravenhage. C. J. RIESZ, te ‘a Gravenhage. W. A. ROEST, ’s Gravenhage. Prof. T. RooRDA, te Delft. C. RUEB, te Rotterdam. C. RUEB cz., te Rotterdam. J. A. A. BANTHAGENS, te Amsterdam. J. E. SAPPORTAS, te ’sGravenhage. w. A. Baren SCHIMMELPENNINCK VAN DER OYE, te ’s Gravenhage. G. P. SCHIMPF. Dr. H. SCHLEGEL, te Leiden. G. DE SERIERE, te Amersfoort. J. W. H. SMISSAERT, te ’s Gravenhage. L. Graaf VAN LIMBURG STIRUM, te Ooster- hout. Jhr. H. J. J. L. RIDDER DE STUERS, tc Maastricht. W. L. DE STURLER, te Groningen. Y. D. C. SUERMONDT, te Utrecht. W. H. SURINGAR, te Amsterdam. J. F. THIEL, te Amsterdam. Q. M. R. VER HUELL, te Arnhem. Prof. Pp. 35. VETH, te Amsterdam. L. VITALIS, te ’s Gravenhage. Prof. a. w. VREEDE, te Utrecht. A. VROLIK, te ’s Gravenhage. Mr. w. wintcens, te ’s Gravenhage. NAAMLIJST DER LEDEN IN NEDERLANDSCH INDIË VAN HET KONINKLIJK INSTITUUT VOOR DE _” TAAL- LAND- EN VOLKENKUNDE VAN NEÊRLANDSCH-INDIË. LEDEN DONATEURS. Zijne Excellentie Mr. A. I. DUYMAER VAN Twist, te Buitenzorg. Jhr. J. c. REYNST, te Batavia. Mr. C. VISSCHER, te Batavia. J. J. BREYMAN, te Kediri. J. C. VAN HEUSDE, te Padang-pandjang. Jhr. J. F. HORA SICCAMA, te Batavia. H. M. LE ROUX, te Kediri, H. A. VAN DER POEL, te Besoeki. Mr. a. PRINS, te Buitenzorg. RADEN MAS ADIPATI ARIO DJOJO DININ- GRAT, te Kediri. RADEN SALEH, te Batavia. P. J. C. SAAYMANS, te Keboemen. D. SCHELTEMA, te Samarang. J. C. VAN SCHUYLENBURCH, te Padang. Dr. c. swavixG, te Batavia. F. W. SYTIOFF, te Besoeki. J. C. TEENGS, te Batavia. C. M. VISSER, te Amboina. GEWONE LEDEN. J. P. C. RULOFFS, te Batavia, Mr. p. arer, te Batavia. P. J. B. DE PEREZ, te Batavin. J. E. AKKERINGA, op Bangka. AQUASI BOACHI, te Batavia. D. B. BARENDS, te Tjeribon. H. P. BARKMEIJER, te Batavia. Mr. w. A. BAUD, te Djati-nangor. Mr. J. W. 8. VON BAUMHAUER, te Tagal. M. G. L. VAN DEN BERGH, te Tebing-tinggi. F. BEIJERINCK. . C. BEKKING, te Bandjar-negara. G. G. BIERHAUS, te Batavia. BLOK, te Bengkoelen. BOERS, te Tagal. J. BOSCH, te Banjoewangi. F. BoscH, te Batavia. C. E. U. BOUDIER, te Fort de Kock. Mr. L. @. BOoURICIUS, te Amboina. G. A. BOUTMY, te Batavia. Mr. R. G. B. DE VAYNES VAN BRAKEL, te Batavia. Mr. w A BRAKEL REIGER, te Samarang. J. J. F. A. BROUERIUS VAN NIDEK, tc Soe- rabaja. - P. M. VAN MEETEREN BROUWER, te Pa- soeroean. Mr. L. A. P. F. BUIN, te Batavia. F. W. C, G. VON BULOW, te Fort de Koek. Sy Qae & & ae XVII F. BUYN, te Banjoemas. H. D. CANNE. W. CANNEMAN, te Poerbolinggo. C. CASTENS, te Patjitan. C. L. CASTEREN VAN OCATTENBURCH, te Depok. U. E. LE CLERCQ. J. A. CLIGKETT GZ., te Batavia. P. P. DE CLOUX, te Tebing-tinggi. J. A. COBLYN, te Païtan C. C. L. VAN COEVORDEN, te Tenara. A. B. COHEN STUART, te Soerakarta. J. CONRAD, te Kedong-kebo. Mr. J. H. coster, te Rembang. Mr. M. P. A. COSTER, te Batavia. J. H. VAN DER CRAB, te Pasoeroean. 8. VAN DEVENTER J8Z., te Pasoeroean. Mr. B. J. VAN DIJK. J. VAN DER EB, te Pasoeroean. Mr. R. A. EEKHOUT, te Batavia. JB. VAN ES. Mr. G. F. ESSERS, te Batavia. C. J. VAN EWENS, te Willem I. H. C. VAN EYBERGEN, te Amboina. J. BAART DE LA FAILLE, te Batavia. J. C. FRAISSINET, te Padang. FE. FRANCIS, te Batavia. M. A. J. GAILLARD, te Kadoe. Dr. A. L. GASTMANN, te Herwijnen. J. P. F. GERICKE, te Tjeribon. G. F. GILTAY, te Kedong-kebo.. A. P. GODON, Mandheling en Angkola. P. N. GOETZEE, te Tjcribon. Jhr. c. F. GOLDMAN, te Ternate. W. J. VAN DE GRAAFF, te Batavia. Jhr. Mr. J. GRAAFLAND, te Batavia. C. DE GROOT, te Buitenzorg. J. GRUDELBACH, te Makassar. J. F. HAASE, te Madioen. H. HAASE, te Salatiga. J. HAGEMAN JCz., te Soerabaja. Ww. C. HAPPE, te Bandjermasin. H. DE HART, te Alaban. J. J. HASSELMAN, te Djokjokarta. Dr. p. L. VAN HATTEM, te Tjeribon. W. H. VAN DER HELL, te Soerakarta. Jhr. Mr. PF. JUNIUS VAN HEMERT, te Batavia. Mr. 6. T. H. BENNY, te Pekalongan. Mr. w. A. HENNY, ter Westkust van Su- matra. W. HESTER, te Soerabaja. Mr. H. A. DES AMORIE VAN DER HOEVEN, te Samarang. P. J. C. VAN HOU SCHITTHOUW, te Fort de Kock. Mr. C. HULTMAN, te Batavia. H. C. HUMME, te Salatiga. A. J. F. JANSEN, te Menado. P. JANSZ, te Samarang. W. A. JELLINGHAUS, te Tjeribon. W. DE JONG, te Tagal. Jhr. C. L. DE JONGE, te Kadoe. F. H. KELFKENS, te Bandjermasin. R. KELLNER, te Paja-kombo. A. E. KLÄRING, te Djokjokarta. H. KLEYN VAN DE POLL, te Poerwodadi. ¥. J. KNOOPS, te Tjeribon. J. KOCH, te Natal. M. J. KOHLER, te Probolinggo. A. G. VAN KRIEKEN, te Padjarakan. J. F. W. A. LANGEN, te Tjeribon. W. DE LANOY, te Poea-datar. P. M. VAN LAREN, te Samarang. Mr. F. Fr. L. u. LAST, te Batavia. A. F. J. Latour, te Willem I. Jhr. Mr. H. 5. W. VAN LAWICK VAN PADST, te Salatiga. J. C. DE KOOK VAN LEEUWEN, te Batavia. Mr. A. LOUDON, te Batavia. Mr. g. Loupow, te Batavia. T. B. N. LUCASSEN, te Batavia. A. E. VAN DER MAALEN, te Paitan. J. J. MEDER, te Tjeribon. L. H. MEIJERS, te Willem 1. R. MELBOURN, te Batavia. P. Baron MELVILL VAN CARNBEE, te Ba- tavia. . W. MENU, te Batavia. . MILLARD, te Langsé-patti. . MOGGE POUS. . E. DE MOL, te Fort te Kock. . DE MOLL VAN OTTERLOO, te Rembang. . VAN DER MOORE, te Tocban. Mr. 8. C. II. NEDERBURGH, te Batavia. E. NETSCHER, te Batavia. C. W. F. NEYS, te Kediri. W.C: DB NIES, te Tebing-tinggi. an, @ OQ &« Po F. N. NIEUWENHUYSEN, te Madoera. Mr. K. H. NOLTHENIUS, te Batavia. J. B. OLTVB LOUBRIAT, te Batavia. Dr. Pp. L.-ONKEN, te Soerabaja. J. A. W. WAN OPHUYSEN, XIII en IX Keotta’s. w. van os, te Bandjermasin. Mr. p. L. F. DE PAULY, te Batavia. J. J. PEETERS, te Batavia.- J. K. H. PHITZINGER, te Tjeribon. G. J. P. VAN DE POEL, te Pekalongan. Mr. G. C. P. POELMAN, te Batavia. FP. POLAND, te Kedong-kebo. ‘Mm. 3. POOL, te Lassem. Jhr. J. 8. VAN DE POLL, te Tebing-tinggi. RADEN ADIPATI ARIO DANOE NINGRAT, te Magelang. Jhr. J. Oo. RENDORP, te Samarang. Jhr. Mr. w. T. RENDORP. G. H. RENSING, te Batavia. A. E. REYNST, te Fort de Kock. We VAN RIESEN, te Toboali. 8. E. W. ROORDA VAN. EYSINGA, te Soe- rabaja. Mr. P. J. ROOBEGAARDE BISSCHOP, te Soerabaja. E. H. M. RUDOLPH, te Probolinggo. D. F. SCHAAP, te Muntok. J. SCHÄFER, te Willem I. Mr. c. w. H. VAN SCHELLE, te Batavia. 8S. D. SCHIFF, te Batavia. T. F. SCHILL, te Batavia. WwW. SCHMINCK, te Fort de Kock. G. C. SCHONK, te Soerabaja. A. J. W. SCHREUDER, te Amboina. N. SCHRANT, te Soerabaja. XIX TH. SCHUURMAN JZ., te Samarang. Mr. Fr. H. E. SCHUSLER, te Batavia. P. J. G. SEM, te Padang. J. H. DE SENERPONT DOMIS, te Bagelen. P. SEVERIN, te Bengkoelen. J. C. A. SIMON THOMAS. N. D. VAN SLYPE, te Samarang. A.C. E. VAN BORGEN, 'te Bengkoelen. F. C. L. OC. J. SPANGENBERG, Sumatra's Westkust. J. W. C. VAN STEEDEN, te Banda. Jhr. r. v. a. Ridder pe stuers, te Ba- tavia. Mr. a. 5. swart, te Batavia. J. VAN SWIETEN, Sumatra’s Westkust. R. SYMANS, te Gendeng. | A. THYSSEN, te Willem I. Mr. J. 8. TRIP. R. SLEESWYK VEENSTRA, te Soerabaja. J. P. VELDEN, te Bandjermasin. A. VAN DER VEN, te Bandjermasin. Mr. L. J. J. VERENET, te Samarang. J. G. C. A. DE VOGEL, te Demak. J. VAN VOORTHUYSEN, te Paja-kombo. J. VYZELAAR, te Pekalongan. H.L. VAN BLOEMEN WAANDERS, te Toboali. J. WILKENS, te Samarang. A. W. EGTER VAN WISSEKERKE, te Soe- rabaja. Jhr. Mr. H. C. VAN DER WYCK, te Ba- njoemas. Mr. 3. 0. WYNMALEN, te Batavia. R. J. W. P. WYNMALEN, te Batavia. ZOETELIEF, te Djokjokarta. C. L. §. A. M. DE ROY VAN ZUYDEWYN, te Kedong-kebo. a9 xx BUITENLANDSCHE LEDEN. J. CRAWFURD, te Londen. E. DULAUBIER, te Parijs. H. C. VON DER GABELENTZ, te Altenburg. T. HORSFIELD, te Londen. | CHR. LASSEN, te Bonn. BESTUUR. J. C. BAUD, President. G. SIMONS, Vice-President. J. PIJNAPPEL GZ., Secretaris. G. L. BAUD, Penningmeester. P. G. G. GUYOT. J. D. VAN HERWERDEN. J. HOFFMANN. C LEEMANS. T. BOORDA. Leden. J. W. H. SMISSAERT. A. L. WEDDIK. W. WINTGENS. BIBLIOTHEEK. BOEK WERKEN. Ten geschenke van de Schrijvers. J. CRAWFURD, a Grammar and Dictionary of the Malay language, with a preliminary dissertation, London 1853; 2 volumes. J. B. J. VAN DOREN, Herinneringen der laatste oogenblikken van mijn ver- blijf in de Molukko’s, ’s Grav. 1852. ; Twee Episodes uit de geschiedenis van Palembangs hoofdstad, ’s Grav. 1853. | - ————- —--——— Het Delfstoffenrijk van Nieuw-Holland. Bijdrage tot de kennis der zeden, gewoonten en ge- aardheid der Chinezen in het algemeen, doch van die op Java en onder- hoorigheden in het bijzonder, Utr. 1858. J. HAGEMAN Jz., Handleiding tot de kennis der geschiedenis, aardrijkskunde. fabelleer en tijdrekenkunde van Java, Batav. 1852; 2 deelen. J. HOFFMANN en H. SCHULTES, Noms indigènes d'un choix de plantes du Japon et de la Chine, Par. 1853 (Extr. du Jour. Asiat. 1852, N°. 10). De Chinesche Pelgrim Hioeên T'sáng (Overgedr. uit de Gids, - 1853, N°. 12). J. J. DE HOLLANDER, Manik Maja, een’ Javaansch Gedicht (uit de Werken van het Bat. Gen., deel XXIV). | C. LASSEN, Indische Alterthumskunde, II, 2; Bonn 1852. C. LEEMANS, Over steenen wiggen op Java en eenige andere steenen voor- werpen op Borneo gevonden. (Overgedr. uit het Tijdschrift voor Wis- en Natuurkundige Wetenschappen, uitgegeven door de 1% kl. van het Kon. Ned. Instituut, V. bl. 106). W. L. DE STURLER, Voorlezing over de delving van Metalen. Werken van het Kon. Instituut van Ingenieurs, beginnende met het jaar 1853. XXII BIBLIOTHEEK. KAARTEN EN PLATEN. Gravure van het Biland Desima, behoorende in de Bladen over Japan van den Heer rEvyssonN. Geschenk van den Graveur, den Heer LOBATTO. Kaart van het Gouvernement van Sumatra's Westkust, geteekend door den Heer L. W. BEIJERINCK. Geschenk van Z. Exc. den Minister van Koloniën. Karte von Alt-Indiën zu Prof. cur. LASSENS Indischer Alterthumskunde. Geschenk van den Heer LASSEN. Afbeelding van een aantal Woekoes, op doek. Geschenk van den Heer A. F. H. VAN DE POEL, Resid. van Grissée. HANDSCHRIFTEN. 1. Jav. HS. van de Kitab Toehpah (uitg. door de Heer s. KEIZER). 2. Jav. HS. behelzende eene Geschiedenis van Java, beginnende met Adji-Saka en loopende tot het jaar 1626 der Javaansche tijdrekening. Kawi-HS. Verzameling van Chinesche Wetten, in het Nederduitsch. Beschrijving van de Tjandi Séwoe, door J. CORNELIUS. es Mm 50 Javaansche Papieren van verschillenden inhoud, als bijv., de staat des Boedels van den Sulthan AMANGKOE BOEWANA IV en dergelijke. 7. Eenige afschriften van Maleische Breven en andere Stukken, be- trekking hebbende tot de gebeurtenissen van Palembang in de jaren 1811 en 1812 (uitgeg. in het 1% Deel van dit Tijdschrift). 8. Ambonse Historie door G. E. RUMPHIUS. De HSS. 1—8 zijn herkomstig van wijlen den Heer nN. ENGEL- HARD en door den Heer Jhr. F. E. M. ALPHEN aan het Instituut afgestaan. 9. HS. op lontarbladen, gevonden in de Residentie Kadoe. Ten ge- schenke van den Heer J. C. BAUD. 10. HS. van een Japanschen Tolk, uitgeg. in het 2% Deel van dit Tijd- schrift. VRAGEN, TER VOLDOENING AAN ART. 27 EN 28 VAN HET REGLEMENT. Men wordt verzocht de antwoorden duidelijk te onderteekenen, en op te geven, of men, wanneer het ingezonden antwoord geheel of gedeeltelijk in de Bijdragen geplaatst wordt, verlangt dat des schrij- vers naam medegedeeld worde. TAALKUNDE. 1. Welke zijn de verschillende inheemsche talen en dialecten, op de. eilanden buiten Java, behoorende tot het Nederlandsch gebied, in gebruik? Men vraagt daarbij eene zoo veel mogelijk volledige aanwijzing der meer dere of mindere verwantschap tusschen die talen, en wenscht ook daarvan te ontvangen volledige woordenlijsten, naauwkeurig naar de Nederlandsche spelling en uitspraak geschreven, met vermelding der bijzonderheden, welke bij den inboorling in de uitspraak voorkomen. Alle ophelderingen betreffende de regelen der spraakkunst Zullen welkom zijn. 2. Door welke bijzonderheden onderscheidt zich de spreektaal in de on- derscheidene Residenties van Java (met uitzondering van de Soenda-landen) van de taal, zoo als die gesproken wordt in het Soerakartasche ? | Al wat iemand, in de een of andere Residentie wonende, daaromtrent kan mededeelen, hetzij veel of weinig, zal aangenaam zijn. Bijzonder aan- genaam zal het zijn, hehalve algemeene opmerkingen omtrent uitspraak, XXIV VRAGEN. grammatica en spraakgebruik van woorden, daarvan cence proeve te ontvan- gen door het overschrift van eenige reeds uitgegevene Javaansche gesprekken of zamensprdken (zoo als die van den Heer WINTER) met al die verande- ringen, die het afwijkend spraakgebruik in zulk cene andere Residentie zou vorderen.. 3. Welke taal is het Madureesch, zoo als dit gesproken wordt? — Elke bijdrage tot de kennis van deze taal, hetzij dan meer of minder volledig, zal met genoegen ontvangen worden. Als proeve wenscht men eenige uit- gegevene Javaansche gesprekken of zamenspraken in het Madureesch over- gebragt te zien. Ook zal de mededeeling van allerlei Maduresche geschrif- ten in proza, zoo als verhalen of legenden, brieven en dergelijke stukken, zeer aangenaam zijn. LAND- EN VOLKENKUNDE. 4. Men verlangt te bezitten portretten van inlanders van alle mogelijke stammen in den Indischen Archipel, in kleuren. — De portretten moeten zijn en face en en profil. Waar de geheele ligchaamsbouw de stammen ka- rakteriseert, zal het van belang zijn, eene afbeelding ten voeten uit te ont- vangen. Van de eilanden, waar de bevolking in berg- en strandbewoners onderscheiden is, verwacht men afbeeldingen van individus dier beide af- deelingen; en evenzoo, waar een verschil als *t ware in kasten, op een’ oorspronkelijk uitheemschen oorsprong van een gedeelte der bevolking schijnt te wijzen. De grootte der portretten moet niet minder zijn, dan } der natuurlijke. Het is noodig, dat de afbeelding, behalve van de juiste aan- wijzing der woorfplaats van den individu, tevens van eene schriftelijke op- gaaf der in hem voorgestelde tijpe vergezeld zij. Men maakt van deze gelegenheid gebruik ter aanbeveling van het ver- zamelen van schedels. In de belangrijkste schedel-collectiën in ons Vaderland zijn Oost-Indische schedels nog steeds eene zeldzaamheid. Ten einde de grootste gapingen in onze geograpische en ethnographische VRAGEN. XXV kennis van de Ned. Oost-Indische Bezittingen aan te vullen, zijn in eene eerste plaats wenschelijk: Van het eiland Sumatra: 5. Eene breedere beschrijving der Palembangsche bovenlanden en 6. van het zuidelijke gedeelte van het Gouvernement van Sumatra's Westkust, om nog niet te spreken van eene opzettelijke beschrijving van dat geheele Gouvernement. ij Van het eiland Borneo: 7. Eene meer uitvoerige beschrijving der Westkust, vooral van het zui- delijk gedeelte. Na de uitstekende “Aanteekeningen van D. w. c. Baron VAN LIJNDEN en J. GROLL, over de landen van het stroomgebied der Kapoeas,” uitgegeven in het 2° Deel van het Natuurkundig Tijdschrift van Nederlandsch-Indië, bepalen wij ons thans tot de vraag naar eene daaraan zoo veel mogelijk gelijke beschrijving van de landen ter Westkust van Borneo ten Noorden en ten Zuiden van dat stroomgebied gelegen. |. 8. Eene van de westelijke helft der Zuidkust. 9. Van het zuidelijke gedeelte der Oostkust (Tanah Boemboe). . Zie het stuk aangehaald op bl. var van het Overzigt, in de noot. Van Celebes: 10. Eene van de Westkust. 11. In het algemeen van het geheele middengedeelte; maar vooral 12. van het Gouvernement van Makassar. Betreffende de 3 laatste vragen en vraag 35 zal men veel wetenswaardigs vinden in de van wege het Instituut uittegeven Reis van den Kapt. ter zee C. VAN DER HART, gedaan in den jare 1850, met Z. M. schepen van oorlog Argo en Bromo, rondom het eiland Celebes en naar eenige der Moluksche eilanden. De beschrijvingen dienen zoo naauwkeurig mogelijk geographisch en eth- nographisch te zijn en van de noodige kaarten en afbeeldingen voorzien. Bij de mindere bekendheid der streken bedoeld in n°. 8, 10 en 11 stelt men hier reeds bloote bijdragen op prijs. | 13. Welke verandering heeft de kust van het eiland Java, gedurende een aan te nemen tijdvak, door aanwas of afspoeling van grond ondergaan , en van welken invloed is zulks op de scheepvaart, door de toc- of afge- XXVI VRAGEN. nomen bruikbaarheid der vaarwaters, baaijen of reden geweest? Men deele voorts de erkende of waarschijnlijke oorzaken mede, aan welke deze ge- daanteverandering der kust moet worden toegeschreven; dit laatste in ver- band met de omstandigheid, dat zulk een aanwas van grond ook in eenige oorden daar plaats grijpt, waar geen rivieren van eenig aanbelang in zee uitwateren, welke, zoo als wel elders, aanslibbing te weeg brengen. 14. Men vraagt eene beschrijving der op vele plaatsen verschillende ge- bruiken en feestelijkheden, die onder de inlandsche bevolking van het eiland Java, bij besnijdenis, huwelijk, begrafenis en dergelijke, plaats hebben, en waarbij vooral het onderscheid der standen veel invloed uitoefent. Ter vermijding van onnoodige herhaling, herinnert men aan hetgeen in de verhandeling van den Heer winter in het 1*te Deel van den 5den Jaargang van het Tijdschrift van Ned. Indië, en in boeken, als bijv. de beschrijving der Preanger-Regentschappen van den Heer DE WILDE, daaromtrent reeds voorkomt. 15. Welke zijn de volksvermakelijkheden der Javanen, zoowel diegene, welke men overal op Java, of althans in de meeste residentiën, aantreft, als zulke, die slechts aan enkele distrikten eigen zijn? Hoe hebben zij plaats? Wat is haar waarschijnlijke oorsprong? In hoever kunnen zij ge- acht worden het eigendommelijke volkskarakter uit te drukken? Feesten als bedoeld in Vr. 14, zijn hier uitgezonderd, en de meest bekende der in deze vraag bedoelde volksvermakelijkheden komen, daar zij reeds dikwijls beschreven werden, thans voor die beschrijving niet meer in eene eerste plaats in aanmerking. 16. Welke zijn die zeden en gewoonten en de vooroordeelen der Java- nen, wier kwetsing de European op Java, in zijn’ omgang met den Inlander, niet alleen goedschiks kan, maar, ter bevordering der meest mogelijk goede verstandhouding met hem, ook daarenboven zorgvuldig behoort te vermijden ? “17. Er wordt verlangd eene zoo veel mogelijk volledige beschrijving van het maatschappelijk leven in eene Javaansche dèsa of dorpgemeentg. On- der anderen wordt gevraagd: Welk onderscheid in rang of in regten be- staat er tusschen de verschillende inwoners? Wie zijn de Sentana’s? Welke zijn de vereischten van geboorte of anderzins, om het Bekélamt te kunnen bekleeden? Welke zijn de regten en verpligtingen van den Bekel? Hoe en naar welke regels geschiedt de verdeeling der sawah’s en andere akker- gronden? Zijn de akkergronden gemeentegronden, of heeft er ook parti- VRAGEN. XXVII culier grondeigendom plaats? Waardoor is dit regt van eigendom dan ver- kregen? Waarin bestaat het particulier eigendomsregt op het water tot be- watering der sawah’s? Welke inwoners zijn tot het doen van heerediensten verpligt? Wie zijn daarvan uitgezonderd? Welk aandeel verkrijgen zij, die geen rijstvelden ter bearbeiding ontvangen hebben, in den rijstoogst ? Welke regten hebben de inwoners op de onbebouwde of zoogenaamde woeste gronden, die’ tot hun dèsa behooren? Kan iemand door ontginning van een gedeelte daarvan zich eenig particulier grondeigendom, of eenig ander voorregt, verwerven? Hoe en naar welke regels heeft de repartitie van de op te brengene padjég of landrente plaats? | De beschrijving van deze en van alle andere merkwaardige bijzonderhc- den, die het maatschappelijk leven van eene Javaansche dorpgemeente kun- nen schetsen, verlangt men door een statistiek van een désa opgehelderd te zien, met opgave van de dèsa en het gewest, dat men bepaaldelijk op het oog heeft, en welke afwijkingen daarvan in andere gewesten of dèsas aan den beantwoorder bekend zijn. 18. Waarin bestaat de straf van tentoonstelling, die käpéntang, dat is gekruist worden, genoemd wordt, en volgens de Anggér-gede art. 20 en de Anggér-aroebiroe art. 1, in de vorstenlanden van Soerakarta en Jokjokarta plaats heeft? Wordt met deze straf ook pijniging, of alleen schande, be- doeld? Is deze of dergelijke straf ook elders op Java, of in Nederlandsch Indië, in gebruik? 19. Waaraan schrijft men het toe, dat in de Residentie Bagelen voor passardagen onze gewone dagen worden genomen, terwijl men daar anders eene eigene week van 5 dagen voor heeft? Heeft dit ook elders op Java plaats? 20. Wordt gevraagd eene naauwkeurige omschrijving van alle zaken, die door de priesters volgens het Mohammedaansche regt worden beslist. 21.» Uit welke priesters zijn de priesterraden zamengesteld, en welke vereischten moeten zij bezitten om tot leden van die raden te kunnen wor- den benoemd? met opgave hoe en waar dit in de verschillende streken van Java verschilt. 22. Wordt gevraagd eene beschrijving van de regterlijke inrigtingen of gebruiken var het rijk van Jogjokarta, voor zoo verre zij niet in strijd zijn met de bepalingen van het Besluit van 11 Junij 1831, n°. 29. XXVIII VRAGEN. 23. Wordt er ook ergens op Java de bepaling in acht genomen, dat van landen door kunstmatige middelen bewaterd, 1/9) der oogst wordt op- gebragt, terwijl van die, waar dit aan de natuur overgelaten is, 1/49 be- taald wordt? 24. Onder de Javanen leefden weleer stammen, die dezelfde taal spra- ken, maar zich van hen onderscheidden door het betrachten van bijzondere plegtigheden bij huwelijken, geboorte en sterfgevallen. Men noemt ze Ka- lang, Pinggir en Gadjah-mati. In de Nawala Pradata (art. 24) wordt van deze stammen genoeg gezegd tot opwekking, niet genoeg tot bevrediging der nieuwsgicrigheid. Maar dit blijkt er althans uit, dat het .onder de regering van PAKOE BOEWÄNâ den Ti, nog der moeite waardig werd geacht te bepalen, dat het kind, onder de Kalang’s, den staat des vaders, onder de Pingir’s en Gadjah-mati’s, dien der moeder volgt. De aanteekeningen van MOUNIER op dat Wetboek (Tijdschrift van N. J. Zesde Jaargang, 1** deel), herhalen eenige der reeds door RAFFLES, in zijne History of Java, ter nedergeschrevene overleveringen omtrent den oorsprong der Kalang’s. Zij verspreiden niet veel licht over het onderwerp. Tijdens de scheiding van het Mataramsche Rijk, waren de Kalang’s nog talrijk. De akte van verdecling van het jaar 1755, wijst aan clk der beide Vorsten cen getal van 3000 fjatja's van den stam der Kalang’s toc. De tegenyoordige orde van zaken heeft de onmiskenbare strekking om de ineensmelting der opgenoemde stammen met de overige Javanen te be- spoedigen. Wil men derhalve omtrent de Kalang’s, Pingeir's en Gadjah- mati’s berigten opzamelen, geschikt om de bestaande duisterheid te doen ophouden, dan behoort het onderzoek niet te worden uitgesteld. Het Instituut voor de Taal- Land- en Volkenkunde van Neérl. Indië vraagt: a. Zijn heden nog onder de Javanen bekend de benamingen van Ka- lang, Pinggir en @adjah-mati? 6. Hoe groot is hun aantal in de verschillende provincién of distrikten van Java? c. Wat is de oorsprong dier stammen, ook volgens hunne eigene over- levering ? VRAGEN. XXIX d. Wat was hun toestand onder de oorspronkelijke vormen van het Ja- vaansch bestuur, bij voorbeeld, onder de regering van den tweeden Pakoe Boewana? Leefden zij toen in afzonderlijke dessa’s, onder eigene hoofden ? Waren zij aan bijzondere lasten of dienstbaarheden onderworpen? Oefenden zij bepaalde beroepen uit en waren de overige hun verboden? e. Welke bijzondere plegtigheden waren eertijds en nu nog bij hen in gebruik, en wat is de beteekenis van deze? | f. Wat is hun tegenwoordige toestand, zoo wel maatschappelijk, als godsdienstig ? ; g- Zijn zij van de overige Javanen door ligchaamsbouw en gelaatstrek- ken onderscheiden? Zoo ja, dan zouden ophelderende teekeningen be- langrijk zijn. 25. Men vraagt een vertoog over den toestand der toonkunst onder de in- boorlingen der eilanden buiten ‘Java, en zulks met opgave der onderscheidene in gebruik zijnde melodiën en hare verwantschap, en met beschrijving der muziekinstrumenten en van de wijze om ze te bespelen. 26. Men vraagt een beredeneerd vertoog over het algemeen ruilmiddel onder de volkeren der eilanden buiten Java, met opgave der uitgestrektheid van het gebruik, van de waarde, in vergelijking bij voorbeeld tot de rijst, en van de verhouding tot de in omloop zijnde Nederlandsche en andere munten. 27. Men wenscht te ontvangen, betreffende de kleeding der bevolking van de eilanden buiten Java, de beantwoording der volgende vragen: Waarin bestaat de kleeding der hoofden van de verschillende klassen der bevolking bij gewone en bij plegtige gelegenheden, en waarin die der vrou- wen en kinderen? Van waar worden de stoffen, daartoe gebezigd, verkregen ? Welke is de waarde der stoffen van elders aangevoerd, en welke soorten daarvan zijn het meest gezocht ? Hoe worden de inheemsche stoffen vervaardigd, en welkg is hunne waarde? Hoe lang worden beide gebruikt? Hoeveel bedraagt het verbruik aan kleedingstukken voor eenen man, voor eene vrouw en voor een kind, bij de verschillende standen der bevol- king, gemiddeld per jaar? XXX * VRAGEN. 28. Men verlangt eene zooveel mogelijk volledige beschrijving van de tegenwoordige politieke en commerciële toestand van het Rijk van Atjeh op Sumatra, strekkende tot het staatje Troemon: een en ander met aan- wijzing der bronnen waaruit geput is. 29. Men wenscht te ontvangen een op goede gronden steunend vertoog over de afkomst der inheemsche bevolking van het eiland Mias. 30. Men vraagt eene beredeneerde uiteenzetting van hetgeen gebleken is van ecne nederzetting, in oude tijden ‚ van eene boeddhistische volkplanting in Padang-lawas en in de vallei van Groot-Mandheling op Sumatra, met aanwijzing van den invloed, welke die nederzetting op de reeds gevestigde bevolking dier streken gehad heeft, welke, immers wat Mandheling be- treft, onmiskenbaar schijnt. 31. Men verlangt eene naauwkeurige beschrijving der gewoonten en vooral van de taal der nog overgeblevene Loeboe's, in het binnenland der Westkust van Sumatra. 32. Men vraagt eene zoo volledig mogelijke opgave der voorouderlijke wettelijke gebruiken, Aadat, zoo als die bij de bevolking in het gebied der Westkust van Sumatra bestaan, en wel met vermelding van de oor- spronkelijke spreuken, waarin die Aadat vervat is, in de landtaal. | 33. Men verlangt eene omstandige beschrijving der verschillende volk- stammen, die den Archipel bezuiden de straat van Singapoera en dien van Lingga bewonen, voornamelijk met vermelding hunner afkomst, taal en gebruiken. 34. Men wenscht een vertoog over de aangelegenheden van het regt van eigendom en bezit op Borneo. 35. Men vraagt cene zooveel mog@lijk juiste beschrijving van den han- del, die plaats vindt te Palo, aan de Westkust van Celebes, en te Parigi, in de baai van Tomini. Zie boven bij n°. 10, 11 en 12. 36. Men wenscht te ontvangen eene topographische, ethnologische en klimatographische beschrijving van het noord-oostelijk gedeelte van het eiland Ceram, van de post Wahaai af tot den oosthoek des eilands, en binnenlands tot het waterscheidend gebergte. DOG En VRAGEN. XXXI OUDHEIDKUNDE EN GESCHIEDENIS. 37. Gelijk overal elders, zoo worden ook op Java, als overblijfsels van vroegere onbeschaafde of minder beschaafde bewoners, eene menigte uit ver- schillende steensoorten bewerkte voorwerpen gevonden, wier bestemming en gebruik als wapenen, werktuigen of gereedschappen, in eenen tijd waarop de bewerking van metalen nog niet bekend of algemeen ingevoerd was, als genoegzaam zeker kunnen worden aangenomen. In den laatsten tijd ig de aandacht ook op Java, meer dan vroeger, op dergelijke, aldaar voorkomende, overblijfsels gevestigd. 