Rules of golf
y) In min of meer oneigenlgke toepassingen , betzq met of zonder object; verg. beneden, 4). || Hy boort bem {den leeuw) in den buyck, bet sweert gaat deur en deur, poibtrbs. Mask. 203. Een der Soldaten . . . liet ziob . . . ontvallen , ik zal een boor balen en booren bem in zyn gat dat'er de drek nitloopt, BBANDT, De Oroot, 245. Hooge blinde (#/0<£f)muren, waarin een paar nauwe poortjes ge- boord z^n en Romeinscbe en Ootbiscbe torens elkan- der . . . ontmoeten, knbpfblh. 5, 79. De baren . .. boren kolken, en yernietigen ze weer, tbn katb, Schepp. 12. Met de eigen . . . band . . . boort bg ( de mensch) wegen Door rots en bergwand been , 175. Ach wat boort gh|} als dc tol, Tot uw* oighen vnl, een hoi? HOOPT, Ged. 1, 293. *k Nam aen , en H Icon geschien , door maur door al te booren Reght waterpas, boo stil, dat niemant my sou booren. Wanneer nu door de breuck een krgghsman heenen moght phz. VONDEL 8, 3fll. z|}t ghy Man geboren, Staet mergen Yoor een' man die door uw' borst wll booren , En ruckender dat hert, dien Yrouwen huysraed, uyt. UUYQENS 1, 158 {van een ttceegevecht). Hun zwaard (had) een bloedig gat geboord, Dwars door den yQand, tot de poort. BOOAERS 1 , 28. — Zegsw. Dat gat {en) boor-je niet enz., dat zal je niet lukken. Inzonderbeid in toepassing op (Mgingen om een ander te bcdriegen ofbeettenemen, bem iets op de mouw te spelden of hem een mal figuur te doen slaan enz. Zie bg Gat ( I ) , 1 , 2 , a) en verg. straks, 2, b). \\ Dat gaatjje zulje niet, booren, gy zult my niet loeren , mastn. — T. En my dan voor 't lacb laten? Neen, dat gat boorje niet. 7. Laet my begaen ick selje niet bedriegen, coster 516. Neen Besjen daer en bad gby H niet, men sel mgn dat gat niet mier booren, Ick weer bylickenl neen enz., ibanssoon, Q. Wouters, 3 (zie ook 8TBUY8, Amst. Juff. 36). — H^ boorde een ander gat, bjj opende een anderen nitweg, b\j wendde bet over een anderen boeg (tuinman 1, 836). — lemand een gat door den neus boren, zie straks, 2, b). b ) Met de stof of bet voorwerp , waartVt of waar- door bet gat geboord wordt, als object: iets op eene of meer plaatsen doorboren. a) Eigenlgk. || De bersenpan boren {trepaneeren), V. DALB. — Eene wiek..., zoo als men dezelve naar eene gewone roemal geboord, bekomt, krook, Molenb. 100. Oegoten qzer wordt droog geboord, omdat bet ki*omme of licbt af brokkelende , zicb niet aanbecbtende spanen geeft, kutpbr, Technol. 1, 266. — Een schip boren , op verscbillende plaatsen met een smallen avegaar in de bouten van bet scbtp gaten maken, ten einde aan bet boorsel te zien of bet bout gaaf dan wel vervuurd of verrot is ( mossbl, Het Schip, 423). — Een schip in den grond boren, eigenlijk: ,door ingeboorde gaaten doen sinken" ( winsohootbn , Seeman, 82); zie verder bij Grond, I, 3, a). (i) Zelden, b^ dicbters, in min of meer oneigenlgke toepassingen ; verg. boven , 1 , a , y en beneden , 4 ). {Jezus) Die, om te suyveren ons' aller roode Send, Uyt syn* geboorde heup bel' Bloed en Water sond HUTGENS 1, 11. Een Yonlgen Tan genoegen Ontgloorde in 't zuohtend hart, in 't midden van zgn zwoegen Den flaauwen glans gel^k die 't donderwolkjen boort BILD. 2, 121. nauwIQks mocht zyn oog den zeedgen slnier boren, Of zie , hy deed een taal my booren , Die 't schaamrood op myn wangen brocbt. LEDEGANCK 195. — lemands oor boren, figuurlijk voor: geboor bg iemand vinden , bem tot luisteren nopen ; moge- lijk met toespeling op P*. 40, 7 (verg. ook hutgbns 1 , 145 : „een bestoven kml . . . Bevrjjdt sgn* Hersse- nen voor sulcke snelle booren'*). Mog'Iick of wy H oore (van Ood) boorden Dat den uytgepersten sangh Van de ballingb-harpers hoorden. HUYOENs 1, 31 (zie ook 1, 482 6). y) Bq uitbreiding. Den grond boren, boter boren enz.: er eene zekere boeveelbeid uitboren (zie be- Digitized by Google 543 BOREN. BOREN. 544 neden, 3), teu otado de hardheid of dc hoedanig- heid te onderzoeken, de diept« te peilen enz. ; vcrg. BoTBRBooR en Grondboor. Vandaar in figuurlgke toepossing op hct doorgronden cener zaak; verg. benedeu, bq 4, a, a). || De Prins ... maakte zyn eerste werk, van oawtscheepen, wykmeestera , . .. geestelykheit, en andereu . . . te hooren.... Ben grondt aldus geboort hebbende, scbreef de Prins deezen staat der stadt, aan de Hartoghinne oover, Hoorr , N. H. 88. D' ongelqkbeit van U. E. ende m^ne zinnen in *i stuk van den godsdienst oftedeu staet; op welke pnnten U£. my alle den boesem geboort ende wtgeviscbt had, hooft, Br. 1, 316. Maer 't scb^nt, de ujtbeemscbe deze boter tot den bodcm niet geboort bebben, 1, 847. — Zegsw. Men hoori de boter tot den grond^ om ie zien of de bodem met de bovenkim gelijk is, HARRSB. 1, Qb a. d) In byzondere toepassing op het uithollen van massieve stnkken metaal tot cylindervormige buizen , zooals voor geschut, macbinedeelen enz.; met bet voortbrengsel der werking als object: uilboren. Zie ook de Samenst. (aU tweede lid). || Een kanon, ge- scbut boren. — Pompbuizen, cylinders voor stoom- werktuigen, blaastoestellen en dergeljjke boort men ...bet meest op borizontale machines, kuypbr, Technol 1 , 277. — In oneigenlgke toepassing. den Atlas (het AtUtsgebergte) die den hemel rustig schoort Tcrwyl de zee benedn hem tot gewelven boort V. WINTER, Jaarg. 123. 2) B\j uitbreidiiig. lemand (zioh) of iets al draaiende ergens in of door been drgven, wringcn , steken of stoppen. a) Eigenl^k. || In ecneosseroUade wordengewoon- lijk houten pennen geboord. lemand een degen door H Iqf boren. — J). De Kaarl het de pip. X. De pip? . . . H Is bcMt datmen hem dan ien treertjen dear sen nens boort, coster 358 ( verg. tuinm an , Spreekw. 1, 181). Dit vliegje zet zich aan den mail en aan den neus der Koeqen , en boort daar hare cgoren in, BBRKHEY, iV. H. 8, 143. Deze dieren {de boor- echelpen) boren zich in bout, steenen, ofookandere in de zee liggende voorwerpen, schlbqbl, Dierk. 2, 442. — Aanni. B^ vondel 6, 527 staat: »In wat holen zal men my . . . booren" ; olsohoon deze lezing ook in de oudere uitgaven voorkomt , is booren klaar- blijkelgk niets dan eene drnkfont voor: hooren (HORAT., Carm. Ill, 25, 4: audiar), b) lemand (of: iemand een gat) door den neta boren, hem voor den gek houden, beetnemen, be- driegen, misleiden, ^dujoer quelqu*un finement" (halma). Naar men wil ontleend aan de onde ge- woonte om varkens, stieren, beren enz. een ring door den neus te steken , hetzg om hnn het wroeten in den grond te beletten, hetz\j om ze aan dien ring ,beet te bebben", «b^ den neus te leiden"; verg. ringelooren, Zie verder Neus. || lemand met een Aavegaar door de neus booren : iemand groovelgk bedriegen, winschooten, Seeman, 4. lemand in den neus boren, bedotien, Navorscher , 43, 701. — Om yets te bedencken hoe men Menedemos best door de neus souw booren om gelt voor Clinia . . . te be- koomen, westrrbaen, Oed, 2, 318 (zie ook 2, 268). Dat's wel uitgevallen, Andries, wat dunkje, is dat niet aardig iemand een gat deur de neus booren? AS8ELTJN, Melchior, 21. Sy sprack gewapent Jock, sy gaf hem soete nepen, Sy boord' hem door den neu«, hoe seer by was gedepen: Wat spreuck oyt geestig luyt, of op de llefde past, Daer mede speelt het w^ff , en troetelt haren gast. OATH 2, 171 d. — Evenzoo: lemand eene veer door den bek boren. Verg. fr. passer la plume par le bee a quelqu*un , iemand teleurstellen , naar de gewoonte om ganzen eene veder dwars door den bek te steken ten einde ze te beletten door eene haag te kruipen. In de volgende aanhaling blijkbaar bg uit- breiding genomen voor: iemand iets wgsmaken. || Wie doch zouw zich deeze veeder door den bek laaten booren, dat het eenen volke, gequelt met zoo langh- duurigh een oorlogh . . . , lusten moghte een* vreede te weygheren, die naa eenighe billykheit smaakte? HOOFT, N. H. 738. — Ook alleen : lemand boren : bedriegen. || Dodr zayde bro6f geboirt deur eenen jongen bose, huygbns 1, 579. P. Wei, lieve soete man, meynt ghy my so te booren? D. Is het onredelijck 't geen Ick u legh te vooren? wesTERBAKN, Ged. 2, 473. Marcolphus tw0felt dat hem s^n ontfangers boren! Daer komt altoos te kort, dat kan hy niet verstaen. V. PAFPENEODK 248. — In lijjdenden vorm : 11^ is door den neus ge- boord, volgens TUINMAN 1, 120 ook voor: hg is door den drank bevangen (eig.: bedrogen). — lemand iets door den neus boren , ook : .iemand iets ontfutselen'* (winschooten, Seeman,%9f)\ even- zoo bg HALMA en V. DALE. Elders, b. v. in de Saksische gewesten, in denzelfden zin: lemand iets uut de neuze boren {Volkstaal, 1, 116 3). In de Hollandsche volkstaal thans in gewgzigde opvatting : Dat is je door je neus geboord, dat is je ontgaan. c) Oneigenlgk, in dichterl^ke taal, o. a. van iets dat z\jn kruin of top enz. ten hemel verheft (verg. beneden, bjj 4, b)\ wellicht niet zonder onwille- keurige bggedachte aan beuren. Tot daar het elkenbosch zQn kruln boorde in de Incht, En 't koelend wind^en zocht dat uit het Westen xncht. BILD. 2, 870. Ras siet hy, hoe door 't groene bosch Oad Teylingen de torens boort. V. LEIfNEP, PoPt. 3, 203. Indien het haan^e van de kerk Zt|n oog door *t bosch kon boren, En zeggen ons bg wonderwerk AI wat hem kwam te voren ens. BEtTS 2, 186 (Bloemendaal). 3) lets al draaiende ergens uit trekken , halen. a) Eigenljjk, van boorsel, grond of andere stoffen. II Dat geene uyt-poorters en sullen raogen in . . . eenige Wateringe binnen deser Stede Juris- dictie, Schuyt-wasen , Slgck ofte Kley booren, om *t selve buyten de Jurisdictie van Enchuysen te brengen, Handtv. v. Ench. 390 a (a^ 1622). Uit de ter wage gebragte Meevaten wordt eenige hoe- veelheid (m«^)krap geboord, Handw. 17, 85. b) Ook in oneigenl^ke toepassing. 't lerst dat iok weerwatdoe, kooii\|eme dan daer op storen , Ick sel Je mit Ien avager de ooghen ayt de kop boren. HOOFT, G*d. 2, 275. 4) In onzgdige opvatting, geljjkstaande met het gebruik als wederkeerend ww. Door eigen of vreemde beweegkracht zelf in of door iets keen dringen. Meest in figuurl^ken zin, in hoogeren stgl. a) Van personen of wat als zelfwerkend gedacht wordt. a) Met moeite of geweld door eene hindernis dringen, zich in iets toegang verschaffen. || Daaren- tussen boorde weeder een hoop graauws, tot deeze deur in, hooft, N. H. 100. Zy maakten de fok klaar, en boorden zoo door 't ys met een' vreesse- lyken storm, brandt , Be Ruiter, 7. Lagen niet veer van zee en w|j lichte ons roer. Het 5* b^jon Digitized by Google 545 BOREN. BOREN. 546 een betie it rayme, (wp) tegea aea 't booren om uyt het Tj» tc koomea en wy raeokte daer uyt, Uit hei jaumaal v. een Oroenlandtvaarder (a*. 1702). Het Paddengestoelt' . . . boort door de slibbe, tin kate. Sehepp. 64. WelkomI velkom! sterTlIng nltverkorenl Wien het hooge Toorrecht vordt beaohoren , Door het iteUe bolwerk heen te boren, Dttt ons Eden doit in rots en Qa. V. BSBBS, Biig. Bl. 41. Ziet hem daar met plompen horen Door de dichte ttralken boren. Twr KAM, Sehepp. 182. — Ook in toepassing op een dicht opeengepakten drom mensohen. J| Tot dien einde boorde zy door een groote menigbte van volk, db beunk, Wetst. 1, 111. Eindelgk boorden de Vlamingen met de Dnitacbe ruiterg overal door de vgandelgke alag- orde, 00N8C. 4, 808* (rie ook 2, 158 3). irelfjk men *t fier genet . .. Met Tln^e hoeren, losse maan, In *• Ttf and* diohten drang xiet boren. BOOAB18 1, 180. — Fignnrljk: in een land doordringen; verg. boren, 1, a, y) en beneden, 4, 3, a). Oy , die ... *• vyaads magten dorft besnocjen AIs gy hem in den boexem boort, En op s{|n eigen strant venmoort em. ARTOiaDis «, 8 (De Teems in brant) {De) hooftfltad Ejunbaln ... . . . sent om speserie in der If olukken land , Of boort door »t heet Pern en 't land der Patagonen. 8, 77. De Rniter melt, in tplft van ynur en klip en strand, Uw stroomen op, en boort in 't Iwrt yan Engeland. LOOTS, Ged. 1, 11 {tot Karel II). — In een geheim boren : er in doordringen , het doorgronden; verg. boven, 1, 3, y). || (De) wjxen, . . . die ... tot de diepste geheimenissen van 'a hemels heilighdom, deur een onvermoeide weetgierigheit , booren, db bbunb, Jok en B. 169. Ontleedkunst , 'k zal zoo diep in uw geheim niet booren , bild. 6, 886. ^) In verxwakte opvatting: Rechtstreeks en snel in. door of naar ieta (ook: Ugen ieU in) voortschieten. || Een jong boerinnetje, dat, scboon goed {eehaaiten) rijdende, veel moeite had, om tegen den wind ... in te boren, loosjbb, L^nsl 2, 261. Hfl (de Buivel) tnimelt ne^r en boort nu, H hooW omlaag, in de aard, stabiko, 2, 189. Zoo laag nog de adelaar de zon in 't aansigt boort, Snelt naar de onsterflykheid de naam van Koster voort HBLMsas, HoU. N. 168. Lnldsissend in beur vaart, Schietnft de vigmspits ( van een geemoneter) hemelwaart • No boort s|f vete in de eeuwig donkre kolken. STABUfO 2, 108. Goljk met forsche en onvermoeide vlerk, In steUe vlogt door 't onaftneetlQk zwerk, Een adelaar door damp en novels boort. LULOP8, Ged. 179. 6) Van stoffelgke en OMtoffeljke zaken. o) Van al wat eene wond veroorzaakt: in of door het hart ens. boren. || Deschoten vandenvgand waren al te borcnd. — Maar g\j {de Bood) xwaait nwen ^zeren schepter niet enkel, waar vnur of staal door de gelederen der strgdenden hencn boort, v d PALM, Bed. 2, 168. Reeds zien zg het wit van elkanders oogen, en zetten de pistolen op elkander aan: de kogela wachten nog slechts op de nood- lottige vonk, om in de borst te boren, bossoha, Held. 1, 409. De dagge van Lieven boorde den tweede door de borst, coKso. 8, 270 «. m. — Borend eehot, in de kr^'gskunde: een schot ait de hoogte naar de laagte, een dalend schot. — Van liohaamspgn, zielesmart, in H algemeen p^'n- l\jke gewaarwordingen; vooral door het hart boren. || fiorende pgn, stekende p^'n, v. dalb. — On- staender plaesters nyt (t w. typhiUebuilen) , En boort het Zielen-zeer {de zonde) tot boven door de huyt eng., huyobns 1 , 146. De droefheit boort door *t hart van Nederlandt, botqans, Poizg , 429. Die krampen, die in H bloed tot in de hersens boren, BILD. 6, 488. Worstlaars, wier geschreenw door merg en beendren boort, h. h. klijn, Oed. 1, 50. De hatelgke spotternj van Thjs boorde hem nog veel wreeder door den boezem, coNsc. 1 , 207 a. Dees oohtend klonk die naam nog liefl0k in mfne ooren! Thands voel ik z0n geloid my vreed door 't harte boren I Yr. BILD. 1, 82. fi) Ivi verzwakte opvatting; verg. bove^,4, «,/*). Van bergen, boomen, torens enz. Zich hoog in de Incht verheffen; verg. boven, 2, e). || Jnraas berg- gevaart', dat boort naar 's hemels transen, h. h. KLUN, ZwiU. 5. De groote Jorasse, met den Tacnl en den Geant, eerbiedwekkende rotsklompen, met torens getooid, die ten hemel boren, knbppblh. 6, 15. Daar plag voor meer dan dnlaend Jaar Een hooge Koningstoren Met steilgetopte kap en spits Door lacht en swerk te booren. BILD. 1, 18. — Van gelniden. Door een nevel enz. nit de vertc tot iemand doordringen. || 't Roawgelui , . . . Dat . . . door het sombre donker boort, stabing 1 , 126. dOoddeiyke ZonI ... De vlam stQg' t'uwaart op I *t vereerend feestgesohal Boor' door de volken heen I BILD. 2, 258. Luid klonk s^n stem, die door den Icruitdamp boorde. Door 't buldren van den xiedenden orkaan. scHAtPMAN, Aya Sofia t 119 (xie ook Btm 8, 452). — Evenzoo zeer gebruikeljjk vab lichtstralen , ook in fignnrljjke toepassing. || On tally ke Vunrwerken (swierden) door de lucht, welke door de dikste dnistemissen heen boorende, lange spooren . . . aohter zich lieten, db bkutn, Reizen 1,7 3. Maar toch door al dien naoht, boort saoht dat heerl0k llcht , Naar t welk een vast geloof , gerust het xielsoog rigt. H. H. XLIJN, Z%cU9. 28. En leer voortaan Euroop, zoo ver av lulster boort, Dat ook der vorsten room aan 't vaderland behoort TOLLure 5, 28. Riek georig, dunne berkentaki En lindel sprei uw looverdak, Waardoor geen son kan boren. BBKTS 2, 859 (lie ook 1, U\). de sterre Die door *s onweers xwartste duister Olanst met steeds denzelfden lulster En door *t wolkgevaarte boort. DAUCB, Oed. 5. — Ook van den blik van het oog enz. || En stralen schiet haar oog, die in zgn binnenst boren, BOGABBS 1, 43. 't Is nacht; maar door het duister heen Boort aller bilk naar 't Oravensteen. D« QKTTBX, Kelzer Karel, 8. Want spelen liefdelacbjens op koischen vroavenmond, die booren, als hare oogen, tot in m0n* hertegrond. HiEL, Qed. 48. — In dergclgke opvatting b\j hutobns 1, 152 van het .doordringen" der waarheid. SQn* sake pleit haer selfk, en, vaer *t voor vyands o<M«n, De reden most*er in; boo kan de vaerheit booren. 18 Digitized by Google 547 BOREN. BORG (I). 548 — Soma ook alleen: IJU iets boren^ zich (naar boyen of naar baiten) een uitweg banen, te Yoor- 8ch\jn komen; verg. voor deze en venobiUende der Toorafgaande opyattingen fr. percer. || Uit iedre klove boort de lieflgke alpenroos, H. H. klijn, ZtoiU. 85. Yerraadde een dofTe zmcht, die uit mtfn boeiem boorde, De sohroerende angst n niet, die mtf inwendig knelt P BILO. 9, 891 (lie ook 1, 117). Afl. Boorder, boortel, boring (jde die woorden); zie ook Boor (I). — In de bet. 1 ). BoorUng , betzelfde als Boortpaan (Vlaanderen, Di bo). Sameatt, In de bet. 1) Boorbani, -gai, -hoorn, 'kever, -wutcAine, -mosselt -priem, -ring, Mchelp , 'tpaoHy -worm, -worM (zie die woorden). Verder: Boorbeitely borlogemakenwerktnig (v. dale); boor- gereedtchap (kutpbb, Technol 1, 270); boormeel, betzelfde als Boortel (v. dale); boormolen yif&tVXvX% om gaten in borstelbonten te boren {Loquela 9, 84); boorploeg , zekere soort yan ploeg (v. dale); boorput, geboonle put (.In den boorput van Losser yond men tot 2 M. beneden den beganen grond dilayiaal sand", b. ■. de ha an in Alb, d. Nat. 1875, 184); boortafel, nagenoeg betzelfde aU Boor- bank (KurPBB, Technol, 1, 274); boorloetlel {kvy- PBB, Technol. 1, 268 en 760); boortuig (kutp*b, Technol 1, 272); boorvlieg , bq CONSC. 5, 819* naam yan zeker insect (Ichneumonida)\ boorvl^m, nLancette*' {ralua); boorwerkluig {Kvmvi , Technol. I, 269); boonoetp, yeronderde naam van de gal- wesp (CHOICSL, Verv. 644 tf); boorz^de, die K\jde eener molenroede, waarin de gaten geboord worden om bet bek in te bevestigen, tegenovergesteld aan de bordgyde (zie Bobd (I), Samenst. en kbook , Molenb. 100). — In de bet. 4, *, a), Boorschol, in de krggs- kunde: dalend scbot (v. dale). — Als tweede lid. Door-, op-, open-, uit-, voor- boren enz. (zie di^ woorden). — In de bet. 1). Boonenboren (zie aid.); droog- , nat-, ruw-, wit-, zwartboren, bg bet yeryaardigen yan geweerloopen (,Men ondersobeidt bet nitboren ... in twee tgdperken ... bet zwart- of ruwboren ... en witboren ... of polijsten.. . . B\j bet eerste boort men beide niteinden yan den loop naar bet midden toe enz.., . bg bet laatste . . . boort (men) yan de kamer uit over de ganscbe lengte door, en vlgt tevens langs bet boorgzer in den loop een balf- rond stnk bout (polgstlat) enz 't Ruwboren, , , splitst zieb ... in twee afdeelingen : bet natboren . .. en bet daarop yolgend droogboren, betwelk . . . aan bet witboren ... yoorafgaat", kutpbb, Technol. 1, 609). BORQ- (I) — yoorbeen, en in *t Westvlaamscb nog, bobgb, elders soms ook BUBa(B) — , znw. m., my. -en. In dit woord z^n misscbien yerscbillende woordstammen samengeyallen , t. w. ogerm. burga- en burgjan- (waamaast burgan-?). Het eerste, ags. borh, ouder-eng. borrow, mbd. bore, nbd. borg m., mnd. (mnl.?) borch onz. beteekent zoowel: onder- pand als: betgeen op onderpand geleend is, en: borgtocbt; alleen in *i Ags. en Eng. ook: b^ die zieb yoor een ander aansprakel^k stelt. Deze laatste be- teekenis komt uitslnitend toe aan ohd.. burgio, burgo, mbd. nbd. bUrge, uit burgjan-, welke stam ook in't Onr. scbgnt btttaan te bebben, blgkens bet afgeleide WW. d-bgrgja, borg stellen; daamaast stond mogelgk yanonds, in denzelfden zin, burgan-, waaruit mbd. borge, en misscbien ook ofri. borga , burga, mnd. mnl. borge, welker grond yorm b\j bet ontbreken der klank- wijziging niet met zekerbeid bepaald kan worden. De beide laatstgenoemde yormen zonden afleidsels van bet eerste, ogerm. burga-, kunnen zgn (zie kluob, Stammbild. $ 12 — 16); zie yoorts oyer den waar- sobgnlijken samenbang dezer woorden met Bergen, beyeiligen, bescbermen bg Boboen (II). Hetzii nn nnl. borge yanouds, eyenals ags. borh, de bet.: onderpand en: bg die zieb aansprakelgk stelt ver- eenigde, betzg in bet Nnl. borg, onderpand (nbd. borg) samengeyallen is met een ander woord borge, burge, bg die zieb aansprakelgk stelt (nbd. burge, borge), in alien geyalle bebooren die beteekenisMn , blgkens bet gebruik in overeenkomstige nitdrokkin- gen, yoor bet taalgeyoel sedert lang aan een woord toe, wesbalye bet geraden scbgnt ze bier samen te bebandelen, ook al mocbt nader blgken dat bier etymologiscb yerscbillende woorden ondencbeiden moeten worden. Borg, krediet daarentegen, boezeer waarscbgnlgk betzelfde woord ab bet bier bj 2) bebandelde , wordt tbans door bet taalgeyoel als een zoo gebeel ander woord , t. w. als afleidsel van Bor- gen (II), opgeyat, dat bet bieryan afgescbeiden beboort te worden; zie bieroyer derbalye bIobg (III). Verg. yoor deze beteekenissen ook ofr. mnl. garant, borg, onderpand en: boi^gtocbt. 1) Van personen. a) Bigenlgk. Hij die, tot zekerbeid voor bet nakomen eener door een ander aangegane verbintenis, zieb tegenoyer de andere partg (den scbuldeiacber) aansprakelgk stelt, yoor bet geyal dat de hoofd- scbuldenaar zgne verbintenis niet nakomt. Tbans alleen met betrekking tot geldelgke verpliobtingen , voortvloeiende uit koop, buur, pacbt, bet beheer van gelden of goederen, bet aannemen van bouw- werken enz. || Borgbe. Fideiuztor, sponsor, eom- promissor, appromissor , vas, praes, author credendi , KIL. Borge eysscben, oft versneeken, plant. Ooede en gereede borg, mabin. — Borge is een die tot meerder verzeeckerbeid des insobnlds bem selve voor een andere zaeckweldige door toesegging ver- bind, DB OBOOT, Inl. Ill, 8, S 12. Als desobulde- naer neerstigber te keroke komt, als by placbt, 't is t^d, dat de borgbe toe zie, en op zgn zeke- ringb passe, db bbunb, Bank. 2, 187. Wanner een ofte meer personen voor jemandt Bnrgbe gbe- worden zyn, und die bnrcbstellnng mede brengbt: Een voor al , soo macb men sicb ofte aen den prioci- pael ofte aen eenen vande Bnrgben . . . bolden , Lantr. v, Veluwen XVII, 1. De Pacbters, Borgenof Medestanders van voorgaende pacbten , die gbenegen sullen wesen wederom eenige des gbemene Landts Middelen in pacbt aen te staen. Or, Placaatb, 8, 798 a {tfi. 1670). Dat tegen den borg zelf een strenger regtsvordering plaats bad, dan tegen den oorspronkelgken scbuldenaar, v. D. palm, Sal, 8, 197. Eene \erbindteni8 kan gekweten worden door eeu ieder die daarbg belang beeft, gelijk een mode- scbuldenaar of een borg, B. W., a, 1418. De kwgt- scbelding eener scbuld, of bet ontslag bg overeen- komst , aan den boofdscbuldenaar toegestaan , bevrgdt de borgen, a. 1478. Dat de persoon, die zg eerst als een landloopster versleten bad , . . . bleek zulke deftige borgen te bebben, K. Zev. 5, 66. .Wie is dan uw borgP" borst er toen als een doodvonnis uit {bij eene openbare veiling). Hem . . . zgnen borg eisobeni . . . Had bg ooit op eene borgstelling moeten denken? . . . Hg, die immer onbetwist krediet ge- noten bad? de vos, Fl. Jong, 285. Yenekert ghy het seegeraer ; Wot borgh sal nw* rerxekeraer Yerxekren van nw lolia te boeten, Daer H grimmelt ran oniekerheAn? voNDBL 4, 23 (Atn de Beurt van Amsterdmm), Digitized by Google 549 BORG (I). BORG (I). 550 De intrett Is ook so hoo^ d«t hj H sioh son moeten sohaa- ' [men Toor syne Borgen: En so sy saffisftnt waaren, sonden se hem bet ^Id UeTer [self besoifen. LAHOUTDUK 4, 818. — Naakte borg , in de Tolgende plaats: diekrach- tens bloote borgtocht, niet als lioofdsohiildenaar yerbonden U; yerg. blooU eigenaar, || Aengerien . .. dat onredel^jck ware, dat aUulcke naeckte Borgen , die alleenlgck uyt yrientschappe, ende sonder eenich {»rofijt hare namen leenen, sonden worden gemo- esteert enz,. Or, Flacaatb. 1, 881 (a«. 1664). — Voorheen ook met beirekking tot andere yer- bintonisaen, inxonderbeid bet yoor bet gerecbt yer- scbgnen yan een gedaagde ens. Zie ook bacis, Overyu. Qedenkst. 6, 129; v. HASSttT, Amh, OudK 2, 129. Thans alleen nog aU bistoriBcbe term of in boogeren st^jL II Borcb. GbyseL Fideiuuor, Obtes, Fret, Teuih, Borge yoor den Ijne. Pleige ct caution en mati^re capitale. Vaa^ plant. — Wort dan geuangben, den se scbnldigbet, ende wolde den dan ienicb man borgben, de sal en antworden yoer den recbte, als de recbtdacb gbelegbetys, ... Ende ontflogbe de borgbe my t den gbenen , den be gebor- gbet benet, soe neme dat recbt ende de raed yan dee borgben gnede C marc, Stadh. v, Gron., a, 20 (a». 1425). Uwe kneebt is yoor descn jongelingb borge by mjjnen yader, seggende, Soo iok hem tot u niet weder en brenge, soo sal ick tegen m\jnen yader fallen dagen gesondigbt bebben, C^ai. 44,32 (yerg. 48, 9). Stelt my eene (sic) borge by u. Job 17, 8 {Kantt.x die yan nwent wcge beloyen sal, dat gy in H recbt met my suit treden). Onder bet groot getal borgen yoor de onderbonding yan dit Verdrag, welken Graaf Floris den Biseobop stelde ens., WAOSN., AmtL 1, 90 a. N. Ontela u Ton die Trees {voor de ontvluehHnff pan een \gwangeM)^ door Taste en wisse borgren. D Wat borfe is mans genoegh P N. AchOles geef sQn woord. TONDEL 2, 478. Driebonderd gOzelaars, baar daadigk toegesonden, Verstrekken ras tot borg Tan uwe opregte trouw. HKUf US, Nag, G^d, 1, 156. OQ, Esmond, benUaar in bet strtfden, 00, Hoorne, tooTlngt in bet IQden, En bOTgen Tan 't besworen woord. TOLLUtB 1 , 162. — Voorbeen ook wel in toepassing op de peten, geyaden of getnigen bjj den doop; rie y. bpfen, Speei, 7, 208 en yerg. bjj Bobotocht, I, a). — Soms in mimeren zin, zonder bet denkbeeld eener oyereenkomst, zooyeel als: bescbermer, toe- yerlaat; eene opyatting, niet te besobonwen als eene berinnering aan de oorspronkeljke beteekenis yan bet woord, maar yeeleer toe te sobrgyen aan de bjge- dacbtB aan Borg (V) of Borffen (III), of ook aan den inyloed yan bjbelplaatsen als de eerstyolgende. Verg. ook beneden, bg 2, *). jj Weest borge yoor uwen kneebt, ten go«ie, Fi. 119, 122 {Kantt.: bantbaeft ende bescbermt bem tc^n alle 8\jne vyanden). O Heere, ick worde onderdmckt, weest gy mjn borge. Jet. 88, 14 {verg. de Kantt.). Mlfn* boeders sQn de foddelQoke sorgben. Wien lum t misgaen, die mst op sidke Intrgben. Boorr, Qed. 1 , 201 (P«. 28, 1). *k beb kinders met Teel liefde en tronwe sorg, Zoo teder opgebragt, en bleef ban sobnt en borg. BAKi, B^h. Qtz. 129. — Ben borg — , borgen ttellen; iemand{ah)bora ttellen (yoorbeen ook xeiten). Van den boofdscbul- denaar : personen aanw jzen die yoor bem borg willen big yen. || {Wie) appelleert yan een Setma oft Boeff {ponding), die sal . . . byde beroepinge setten eenen genoecbsamen Borgen , yoor dat gbebeele Setma ofte Roef, ende de gbericbtes oosten ende broecken ...: by alsoo by ... in H selfde Recbt {rechUge- bied) gbeen Borge conde crygen, macb by een anderen qnalificeerden Borgben bnyten den Recbt- stoel stellen, Landtr. v. d. Ommel. II, 79 (zie ook II, 86). Wanneer de borg, die door den scbuldelMjber ... is aangenomen , naderband onyer- mogend is geworden, moet er een nienwe borg ge- steld worden, B. W., a. 1866. Hg, die door de wet, of ten geyolge yan een regterlgk gewgsde, yerpligt is eenen borg te stellen, en dien nietmogt knnnen yinden, kan yolstaan met, in deszelfs plaats , een pand of bypotbeek te geyen, a. 1867. — Ook in bet enkeW. wel zonder lid woord; yerg. beneden, bg 2, a) en zie bet boyen, aan bet boofd yan dit art. opgemerkte. || Ten waere dat den gbeoondemneerde . . . stelde borgbe die bem yerbynden sonde de scbult te betaelen, FL Flaecaerib. 2, 214 (a^. 1624). De sobuldenaar die yerpligt is borg te stellen moet daartoe zoodanigen persoon aanbieden, die de bekwaambeid beeft om zicb te yerbinden, die genoegzaam g^egoed is om aan de yerbindtenis te knnnen yoldoen, en binnen bet koningrgk woon- acbtig is, B. W., a. 1864. — Borg tpreken voor iemand. Van den borg: voor den sobuldenaar ten beboeye yan den sobuld- eisober een borgtocbt aangaan; yerg. goed tpreken (zie DL y, 800). Zie ook sohvxbm., B^jv. en DM BO. n Niet ieder (kan) yan ons yorderen..., dat wg borg yoor bem spreken, y. d. palm, Sal. 1, 872. Masoeur moest mg eene komet yoor baar laten koopen. In mgnen winkel zgn er zeer soboone . . . , en wanneer ik er boig yoor spreek , zal men ze op den plak geyen (t.w.dor^ai), oouETM.-BBBcnM., Oetck. V. d. J. 75. — Borg bl^ven, zoowel: een borgtocbt aangaan als: borg zgn, ^FadarC* (KJL.); oyer de beteekenis yan bl^ven zie aid. De scbnldenaar wordt aange- wezen door eene bepaling in den datief of met voor, of wel door een bezitt. ynw. ; de sobuld dikwgls door eene bepaling met voor. Meestal yan eene scbrifte- Igke, wettelgke yerbintenis. || Ick blgne syn Borgbe yoor bondert kroonen. le le pleige de cent etcut, MSLLBHA. — Dat de bescbnldicbde Poorter alsnocb uytgeroepen sonde werden , offer yemant sonde mogben wesen, die yoor bem sonde willen Borgbe big yen ende yerantwoorden, bw orlbss, BeteAr.v.Leyd.SQ. Nelleken bad een goed bart; zg wilde gaame borg big yen yoor de nienwe zuster, coubtm.-bbrohm., Oetch. V. d. J. 75. Hier is eene yerklaring dat gg borg big yen wilt yoor de som yan zes duizend gulden. Uw krediet beb ik noodig, mulobb, /. F. I, 191. — Borg tiaan , betzelfde , maar yooral in gebruik van minder yormelgke yerbintenissen : instaan. Verg. {alt) getuige — , {alt) peel ttaan. || Ik staa uborg. / 7/ be your pledge, sbwel. — Ben barer medereizi- gers . . . stond . . . yoor de kosten yan baar yerpleging borg bg den waard, K. Zev. 1, 845. L. Maar is die man wel goed (in siaat te betalen)? K. Ik [wil daar borg Toor staan« Oeluk met de party. L. Myn beer, bet is gedaan. LANGCIfDIJK 2, 895. — Borg foorden, — Sffn voor iemand. || Soo gy yoor uwen naesten borge geworden zgt, yoor eenen yreemden uwe bant toegeklapt bebt enz., Spreuk. 6, 1 {Kantt.: waer door gy belooft bebt te sullen be- talen, soo de scbuldenaer in gebreke yalt). Naerde- mael ... N. . . . in gbebreke yan betalingbe is ge- bleyen, ende dat niemant yoorts en komt die yoor bem wilt yerantwoorden, innestaen, ende Borge worden , bjf oblbes , Betckr. v. Legd. 86. Digitized by Google 551 BORG (I). BORQ (I). 552 J^. Ik Ml . .. *t Oeen gj te kort komt a betaalen , en nog meer .... J. 't Is wel, mMur wie lal daar aw borg Toor syn , mjn heer ? L. Myn ad'lyk woord. J. Daor son de lommerd nlet op sohieten. LANGBIfDUK 2, 189. — Zick {alt of tot) horg ttellen^ een borgtocht aan- gaan. || Een verstandeloos mensohe klapt in de hant; sich borge stellende bys^nennaesten, Spreuk. 17, 18 {Kantt.: of, borghtocht beloveDde). Sullen mede de Commiasamen tegens de gene die haer als borgen . . . hebben geatelt, met parate executie mogen proee- deren , soo wanneer geen meer goederen , den princi- palen Debitenr toekomende, . . . sullen s^n te ymden , Handv. v. Jmst. 680 ^ (a^. 1616). Dat van nu voortaan geen Commisen ofte andere Bedienden, ▼an 'a Landts OntCangers en Rentmeesten baar sullen moogen stellen tot borgen Toor bet bevnndt van de Ontfangers of Rentmeesten, Or. Plaeaatb. 5, 1490a (a^ 1720). Men kan zicb ... borg stellen, niet alleen voor den boofdscbuldenaar , maar ook voor deszelfs reeds gestelden borg, B. W., a. 1860. — Met een b^jzin met dat ^ waarin de Terplicb- ting genoemd wordt, Yoor welker nakoming men zicb borg ttelt. || Damon en Pytbias; waarvan de een een jaar uitstel der straf yerkreeg, mits de andere zicb tot borg stelde dat b\j ter bestemder tijd zon wederkomen, om die te ondergaan, ▼. d. PALM, Sal 1, 875. — Den borg aanspreken. Van den scbnldeiacber : (in recbten) betaling der sobnld ?an bem eiscben, t. w. ingeval de boofdscbuldenaar in gebreke bl^ft. || Dat alsnlcke Borgen niet eer aengesproocken ofte gemolesteert mogen worden voor de sobnlden van eenen derden, daer Tooren sy Borge ge worden zjjn, dan naer dat eerst . . . den principael Debiteur . .. geexeouteert ware gbeweest. Or. Plaeaatb. 1, 880 (a<^. 1564). Soo bad ick dan, meende by ...; s^n borgben aen te spreken, Hoorr, Br. 1, 57. — Spreekw. Borgen plegen noode te gelden (d. i. te betalen) (habrbb. 1, 81^). — Borgen Zal men worgen (Aid.). — Die borg bl^/t, gee ft den fleutel van zijn goed {Aid.). — Die licht borg wordt, moet voor Vianen zorgen {Aid.). — Wilt gy zorg ^ ttel u borg {a. w. 1, 82a). b) Bg vergel^king, in oneigenl\jke toepassing op Cbristus, die, als Middelaar, zicb verbonden beeft de scbuld der uitverkoren zondaars jegens God te betalen en door Z^nen kruisdood die scbuld ook gelost en de zondaren Terlost beeft. Verg. Kantt. 49 en 60 op Jerem. 30. In de taal der streng- recbtzlnnige Hervormden. || Oodt selve beeft dese en die na sgn vry welbebagen uytverkorcn, beeft de Borge selfs uytgevonden, verordineert ende ge- sonden , rekent de s^ne de verdiensten van de Borge toe, en vergeeft alsoo de s^ne bare sonden ende sebeltse baer qnyt; dus ontfang^ de menscbe yer- gevinge: maer ten opsigte yan de Borge Ib bet yol- komene betalinge, dns yoegt de Apostel genadeende yoldoeninge by malkanderen, h. bbakbl, Bedel. Oodsd. 1 , 886. Of ik zie ben (die de waare Leer der Dordscbe Vaderen verwerpen ) aan als beboorende tot die scbaare , . . . ; yoor wie de Borg betaald beeft enz.t Leev. 8, 162. Ik zou wel yerlangen, de bondzegelen der yrge genade te gebmiken met (Sods uityerkoren yolk, en daar als een arm, blind en ellendig zon- daar in de geregtigbeid yan m jnen Borg te roemen enz., y. KOBTsyRLD, Mattl. 127. Hier woet CKnits wraek op syn onaohuldig eenigh klnt Dat koomt van borg te staen, wanneer de ■chuldnaiers fUen. Beohtraerdighelt eisoht Julst Toldoen van alle schiilt. FOOT 1, 22 {Vitgang ran Qod» Zoone), Hoop, booswicbt, wie ge ook syt.vergeting toot uw sonden: Qj hebt een seekren borg, die u ran lohulden Tiijt. Yoor my, Toor my-alleen, wordt hoop noch hell geronden; Ik, die hem heb rerkooht, Ik ben hem eeawlg kw^t. BILD. 18, 94 {Judaa lacarioth). c) In ruimere oneigenlijke toepassing. Borg bl^- ven , — itaan , — tpreken, zieh — ttellen voor iemand, met betrekking tot de betrouwbaarbeid , in 't alge- meen bet zedelgk karaktcr yan een persoon: yoor hem instaan. I| Maak er staat op: ik zal u yoor iemand doen doorgaan, die yan zin is ook les bjj bem te nemen, . . . kortom ik zal borg yoor n spre- ken, SLKBCILX 9, 142. — Dikwjls b\j yerdere uitbreiding, met betrek- king tot de zekerbeid eener (toekomstige) gebeur- teniB, de opreobtbeid eener gezindbeid, de waar- beid yan een gezegde: er yoor instaan, bet stellig beyestigcn, yerzekeren. 1| Ik zou er geen borg yoor willen blyyen, ik zou bet niet yast yerzekeren willen, MARIN. Mqn boofd is er borg yoor, HABRBB. 1, XLYa. — Beslaet {volbrengt) u willen; ick word borge yoor 't gelocken, hooft, (rerf. 1,81. Ick stel mjj bier borg yoor de zuiyere yrjbeids- liefde der groote meerderbeid onzer Wet, conbc. 1, 107 tf (rie ook 2, 896*). Oom en de beer Wilman zjjn bet gewaar geworden. Daar kan ik borg yoor bljjycn, buskin hubt. Font. 2, 44. Het katholicisme neemt yan den gelooyigen en geboor- zamen zoon der kerk de yerantwoordeljjkbeid over, yerleent bem absolutie yan tekortkomingefc en bl^ft bem borg yoor de zaligmakende kracbt yan z\jn geloof, fBUiN y66r dussbldorp, Ann. Lxxyiii. M. Quamt nyt iok too Jon Jon reusel an flarden scheoren;. .. K. Keen Miester bacrt dns nlet, Ick bl||Ter Jou borgh renr , 't Most wel wat liefg wesen die jou henr son onttnoepen. FiAHSsoow, O. Wotttera, 15 (lie ook 8). Hoe I In deeze achttlende Eenw , In dees beechaafde t0den , . .. Nu, een gebrek van smaak, soo grof, bg one te vlndenl H Zal voor nlet lang meor sHn: He bl0f borg er voor, mt|n [Trinden. DE LAWWOY, Nag. Dichhe. 87 (aleookTOLLMml, »6). — Hetgeen men yerzekert kan ook in een bgzin met dat volgen. || Maar biervoor eobter durve ik u borg spreken, dat zq {eene rede) den naam eener Nederlandscbe redevoering niet gebeel onwaardig zijn zal, y. d. palm. Bed. 8, 256. Ik sta er u borg yoor, ... dat bet zulk een vaart niet loopen zal, GBBL 89. 2) Van zaken. Hetzelfde als Onderpandi zie aid. en yerg. boven, bq 1, a) en Borgtocht, 8). a) Eigenlgk. Thans alleen in de algemecne taal; de recbtstaal gebmikt pand, borgstelUng enz. Meestal zonder lid woord , in yerbinding met stellen, waarmede bet tbans yeelal tot eene koppeling vereenigd wordt; yerg. Borostbllino. || Eyn pant dat Borcb is. Foe, vadium, vadimonium. To Borgbe pant setten. Vadi- are, Convadiare, Tenth, fiiorgbe-stellen. Fadari, satisdare, cauere, kil. Borge. Surety, Pledge or caution, hbxham. Borg stellen. To give bail, to give security, sbwbl. Suffisante borg stellen yoorde waaren , de penningen die men scbuldig is , marin. — Wanner een besatingbe {beslag legging) gbescbiedt ens soo sal de persone, welcke de besatingbe beeft laten doen, yoor de onkosten burcb stellen, Lantr. v. Feluwen X, 12. Daamaa bad by {een gevangene) zyn berbergb, entlyk den Haagb, yoor gevankenis, mits borgb stellende yoor twintigbdui- zent gulden, hooft, N. H. 61. Dat bq {een Drost) in last ontvangen bad; mj in yerzekering te nemen; maar ... dat dit eiland vanouds een yrg- plaats was voor zoodanigen, die bier stil ver- kozen te leven en borg stellen yoor bun goed gedrag, v. lbnnbp. Bom. 4, 806. De bode yan de Digitized by Google 553 BORG (I). BORG (I). 554 weetkamer . . . werd . . . aangetteld op eene jaarwedde ▼an xes guldens, maar 1l\j kreeg daarb^j voor xich alleen alle erfhuixen en verkoopingen van weezen- goederen eng, . . ., waarom hjj dan ook een borgyan Tierhonderd guldens stellen moest , txb oouw , Oeteh. V. JwuL 5, 324 (lie ook 5, 838). Als je onwelui luaar behoorlyk borg knnnen stdlen. Er is soms wel tien gulden in de lA, weetje, en in den handel moet 'n mensch x'n zekerheid hebben, multatxtli 8, 88. Het geld xal ik wel krjgen. Een klein bon- netjen, onderteekend met awes geaocrediteerde finna is m\j genoeg .... Yaders inTentaris is m\j meer als borg, ALB. THIJM, Porir, v. V. 101. — Borg ttellen ens., geTolgd door een bjzin, Toor- been soms bjj uitbreiding in den zin van: onder borgtocbt beloyen. || Ende sal olck eenen die tot bet Poorter-recbt ontfangen wert, borge setten yijf Jaren lanck aen een gednerende, sjn Poort- reobt te bonden, of ten beboeye yan de Stadt, ygf guldens te betalen, Keuren v. Leyd. 78. De Moeder yan den . . . Keiser beeft . . . aan den Janitzer Aga borg moeten stellen, dat sjne twee Broeders, nit eene andere Yronw gebooren, nooit gestrangnleert zouden worden, di brutn, "Eieixen 1, 46<i. 6) In min of meer oneigenljjke toepassingen op stoffelgke zaken. Zie ook Bobo (II). || Ik beb bem {den broii) een goeden borg (t. w. eene iom gelds) op tafel gelegd, ... en dien beeft b^ ter griffie gedeponeerd: zoo dat w^ als beste yrienden gescbei- den zjn, y. lbnnbp. Bam. 4, 806. WMSt bier Trtritjck aonder sorfh, Hebje gelt, dat is u borgh. Ben dj MMts met lege lundeii, Soo bedingh Ick van n Panden. V. D. TfNifE, Taf. V. d, B. W. 148. — Spreekw. Ey heefi Myne horgen in den zak (pAEBBB. 1, 81 h). — Qeld op zak is de beste borg (a. 19. 8, Lxyiiia). — Wei is karnemelks borg, o. a. nog aan de Zaanstreek in gebruik , om aan te duiden , »dat men zo met den borge, sis met den scbnldenaar, eyen seer beyeiligt is" (tuinman 1, 129), dat bet .lood om ood \jzer", in alien geyalle ,eene dunne bestel- ling" is; ook in mimer toepassing op tweepersonen die in eenig opzicbt beiden eyen weinig waiard z\jn. B^ HABBBB. 1, 81 ^: Komemelk is kooper, en wet is borg. — Soms nog in 't algemeen: onderpand yan yeiligbeid, yerdedigingsmiddel, toeyerlaat; yerg. boyen, bjj 1, a). lek leedt in HJagen noit de mintte sohimp, of echa: *t Is veiliger dan oit: en qoam my let t'ontmoeten, Mistroawen blt|ft ta^n borgh : 'k Terlaet mj op myn roeten. VOMOEL 5 , 616 {eene jageret spreekt). Hoe t pnntigh aerden-werck (lunett0H en hoomuwken) der [tleobter eewen Torens En mneren oyertreft; wat Maenen en wat Horens De trovwste borgen zQn, wat gangen onder d'aerd (mifn- [gangen). HUTOUfS 1, 149. c ) In fignurlyke toepassing op onstoffel jjke zaken , die ten ondermmd, waarborg strekken van lets (soms in een b^jzin met dot genoemd); betzjj al of niet met persoonsyerbeelding ; yerg. Ondbbpand, 2, b). Inzonderbeid in toepassing op iemands eere- woord; zie b. y. de plaatsen, nit yoNDBL 2, 478 en lanobnbijk 2, 180 boyen, by 1, a) aangebaald. In boogeren styl. || Myn woord zy n borg yoor zyne yeiligbeid. Dit waren, Momies soon, uw De borgen, dat uw moed n beldendaden, soo verraden! BILD. 2, 141. Om d'afi^ote van den dag de drempels af te loopen, Yan wie ge op *t aOerbeit een oogwenk hebt te hM)en, Of, boogttens lellb, een woord waar meAgeuw^delbeld, Als met een seekren borg ran guist en inyloed, rleit! 6, 276. Hit weike hicht de sweryer tot n {Florence) keerde, Yoor a de bate in wat h|| mede bragt, . .. In kennis, die uw n||Terbeid waardeerde, Der welraart borg, door nienwe bron bQ bron. FOTOirru 9, 204. — Tot (of: ten) borg (van) —. Maer mQn' UefUeke siel sioh zelye slaet in boeyen, . .. Als minnelflk gelaet {memier van doen) tot boi^h ran soete [seden Een welgesohapen beeldt berlocijt {omvloeit) met Toeghltnc- [heden. HOOPT, Ged. 1, 288. Zy {de Hoop)t ran Ood ons ingeschapen, Yergewist ons van z||n zorg: Wie op haar gerost kan slapen, Heeft Z^n heilig woord ten borg*. BILD. 18, 86. t OTerdler gesohenk, hetgeen een hooger Magt, Ten borge Tan haar guist, aan *t Joiohend Neerland bragt. TOLLUis 6, 28 {van het Huie van Orcu^e), Zoo spreekt het grtjxe paar, en laat, in t eerl||k wesen, Den angit Toor *t spookmmoer , ten borg der waarbeid, lesen. 8TAKIMO 1, 126. — Inzonderbeid: Borg z^n, — staan, — spreken, tot waarborg en zekerbeid yerstrekken; yerg. boyen, 1, c). II Ik mag bet wel een gunstig yerscbynsel noemen , dat de- geldkwestie by de aanstaande rege- ling yan bet booger onderwys niet meer de alles bebeerscbende kwestie zyn zal. Daaryoor is ons borg de mildbeid des wetgeyers bjj de inricbting yan bet lager en yan bet middelbaar onderwys, yissBBiNO, Herinn. 8, 215. Dat by werkeljk veel onderyonden b^, dat by 't leyen niet was doorgegaan, zonder de indrukken opteyangen die 't bem zoo ruimscboots aanbood, daaryoor moge ons de ylngbeid yan zyn geest borg wezen, en de ontvankelykbeid yan zyn gemoed, mtjltatvli 1, 65. Moge nw yriendscbap ... my blyyen yersieren en gelakkig maken 1 nw genie staat a borg yoor de mjjne, hasbbbobk, W. en Dr. 180. Dat de oommissarissen ter goeder trouw oyertnigd waren yan de sobold der bescbnldigden , daaryoor staat bun ganscbe gedrag my borg, pbuin in DU88BLDOBP, Ann, 494. De profeten yoorzeiden eene gebeurtenis . . . , daama eene andere die later . . . moest worden yolbragt : de eerste yoorzegging sprak borge yoor de tweede, y. hullbbusch b^ DE BO. Afl. Borgschap (zie aid.); zie ook Bobobn (I en II). Moppel. Borgspreken ( ,Het borgsfreken . . . ge- sebiedt . . . nimmer , sonder met eenig geyaar yer- geseld te zyn", y. D. palm, Sal. 1, 373; zie ook 8, 198); borgstellen (zie boyen, bij 1, « en 2, a). Saasenst. afl. Borgspreking , 'stelling (zie die woorden). Yoorts, min gewoon. Borgbl^ving (mabin); borgsteller, bjj die yoor zicb zelf betzy een ander als borg stelt betzjj onderpand geeft (yerg. Bobo- 8TBLLINO); borgverzekering , gewaarborgde oyereen- komst, yerzekering met borgtocbt, ongemeen (,'t Verbond . . . Waarby ge aan Nedrlands kroost zyn yrybeid zwoert te stay en. En *i dier Palladium, waar *i eenig door bestond {kei erfstadhouderschap), De borgverzeekring gaaft, .die ge eer- en tronwloos scbondt", BILD. 8, 475 (Aan de Britten)). Saasensl. Borgbrief, -taal, -toeht (zie die woorden). — In de bet. \, b). Borggod, Cbnstus, de Ood- menscb (.keer, Verdoolde, ... tot Hem alsHeiland we6r. . . . Nog dit nnr Is Hy de Borggod*\ bild. 6, 87); borgspraak, m., Cbristus, die borg ge- Digitized by Google 655 BORG (I). BORG (II). 