None
87 No. 179. Een trony van RUBBENS. 180. Een Joseph en Maria met het kindje. 18 1 — 189. Acht modellen. 190. Een stuckje van Pinas. 191. Een zee, en voorts een deel modellen niet waerdigh om te specificeren ln de verwerij sijn dese naervolgende stucken schilderij en : 192. Een Abraham en Loth’s uyttoght van Lastman. 193. Een maeltijt naer JORDAENS. 194. De vier Evangelisten. 195. Een Venus en Andonis naer VAN DljCK. 196. Een boerekermis naer Breugel. 197. Een spiegel. TEKENINGEN bevonden op de Constcaetner. No. I. 2. 3 - 4 - 5 - 6. 7. 8. 9 - 10. II. 12. 13. 14. IS- 16. 17 - Een portfolio daerin negentich tekeningen van Symon DE VLIEGER. Een dito daerin 65 tekeningen van JAN VAN Goyen. Een dito daerin 57 tekeningen van PlETER MOLIJN. Een dito daerin zijn 88 tekeningen van Esias VAN DE VELDE. Een dito daerin 86 tekeningen van Willem Buijtewech. Een dito daerin 56 tekeningen van Rembrant, historyen. Een dito daerin zijn 89 tekeningen van REMBRANT, lantschappen. Een dito daerin zijn ioi tekeningen zijnde zoo Italiaense als an- dere tronyen. Een dito daerin zijn 41 tekeningen van Pieter de Laer, alias Bamboots, en 132 dito's van Elshamer en Hendrick GoüT. Een dito daerin 202 italiaense als andere tekeningen en 25 dito's van Swarte Jan, [van Groningen ]. Een dito daerin 113 tekeningen, als graeuwtjes, van de beste Ita- aense meesters. Een dito daerin sijn 60 teekeningen soo italiaens als andere lantschappen. % Een dito daerin sijn 69 dito's zijnde Italiaense beelden en historien. Een dito daerin 286 tekeningen van de Stom van Campen (Avercamp). Een dito daerin sijn 1 26 grote tekeningen van de beste Inlantse meesters. Een dito daerin zijn 382 tekeningen zijnde van alderhande meesters, in een kas. Een dito daerin sijn 135 tekeningen sijnde het vrouwenleven met kin- deren van Rembrant. 88 DE SCHILDER JOHANNES VAN DE CAPPELLE. No. 1 8. Een portfolio daerin 52 tekeningen van Allart van Everdingen. 19. Een dito daerin 102 tekeningen van den Overleden. 20. Een dito daerin sijn ii dito's van Jan Lap. 21. Een dito daerin sijn 161 schetsen van BuijTEWECH en GOUT. 22. Een dito daarin sijn 190 prenten van Italiaansche meesters. 23. Een dito daerin sijn 109 hermyte van Sadelaer. 24. Een dito daerin sijn 48 schetsen van Rembrant en PINAS, 25. Een dito daerin 200 printjes, sijnde het bijbeltje van Tempeest. 26. Een gedruckt schrijffboek van (Jan) van de Velde. 27. Een Bijbeltje, fraaie printjes, houtsnee. 28. D'openbarige van Johannes van H. S. B. (Hans Sebald Beham). 29 — 31. Zonder belang. 32 — 33. Twee tafelboeckjes van Esias van de Velde. Elf copere druckplaten. In '/ comptoir : 34. Een portfolio daerin 16 printen van Italiaense meesters. 35. Een dito daerin 137 ordonnantiën en luchten van Simon de Vlieger. 36. Een dito daerin 200 tekeningen, sijnde gesichten naert leven van Simon de Vlieger. 3 7. Een dito daerin 300 tekeningen, beelden van Simon de Vlieger. 38. Een dito daerin 288 tekeningen van en naer de Stomme van Campen (Avercamp). 39. Een dito daerin 316 teekeningen van alderhande meesters. 40. Een dito daerin 196 tekeningen van Jan MartsE en ESIAS VAN DE Velde, beelden. 41. Een dito daerin 83 tekeningen van JAN DEN Uyl. 42. Een dito daerin 114 tekeningen van den Overleden, sijnde gesighten. 43. Een dito daerin 188 schetsen , lantschappen van Rembrant. 44. Een dito daerin 17 1 tekeningen van Jan VAN GOYEN. 45. Een dito daerin 87 tekeningen van den Overleden, naer 't leven geteekent, gebonden. 46. Een dito daerin 80 dito's van den Overleden. 47. Een dito daerin 32 dito’s van den Overleden. 48. Een ledich constboeckje. 49. Een dito daerin 21 tekeningen van den Overleden, gebonden in een boekje. DE SCHILDER JOHANNES VAN DE CAPPELLE. 89 No. 50. 91 tekeningen naer t’leven van SIMON DE Vlieger, in een boekje gebonden. 51. Hondert en drie dito’s naert leven van Jan VAN GOYEN in een boekje gebonden. 52. 68 printjes van diverse meesters. 53. Vijftich schetsen van den Overleden in een boekje gebonden. 54 en 55. Twee tekenkasjens met papiertjens en schetsjens naert leven. 56. Een gebonden boekje daerin 151 schetsjens van den overleden. 57. Vijfensestich schetsjens van Simon de Vlieger. 58. Een gebonden boeckje daerin 78 teekeningen van Jan van Goyen . 1 59. Een gebonden boekje met 57 tekeningetjens naert leven, van den Overleden. 60. 61. 62. 63. Vier tekenkassen met 328 tekeningen, sijnde alderhande • vaertuygen. 64. Tachentich tekeningen van den Overleden. 65. 87 teekeningen sijnde alderhande beesjens van verscheyde meesters. 66. Hondert en 'sestich tekeningen van diverse meesters. 67. 97 schetsen van de Vlieger en anderen. 68. Veertien geschilderde modellen van den Overleden. 69. 76 tekeningen van diverse meesters. 70. 124 schetsen van de Vlieger. 71. 96 schetsen van idem. 72. 24 tekeningen van den Overleden. 73. 306 schetsen van de Stom van Campen. 74. 26 schetsen van de Vlieger. 75. 48 schetsen en tekeningen van de Vlieger en Willem van de Velde. 76. Ses en twintich tekeningen mannetjes, van den Overleden. 77. 37 schetsen van diverse meesters. 78. 80 schetsen van DE VLIEGER. 79. Een tekenkasje met een model daerin. 80. Een teekenkasge. 81. S3 tekeningen van den Overleden naert leven. 82. SS schetsen sijnde scheepjens van de Vlieger. 83. Een kas met de 100 Statuen en noch 2 boekjes van Jan DE Bisschop. 84. Een lantcaertboek van de 17 Provintien. 40 DE SCHILDER JOHANNES VAN DE CAPPELLE. Dan volgt het porcelein en verder een zeer ruim voorziene inboedel. Op de kunstkamer staat nog de schildersezel — de kunstzaken zijn hierboven reeds vermeld. Linnen is zeer ruim voorradig. Van de verwerij is een bizondere inventarisatie, die ons geen belang kan inboezemen. Slechts nog een kijkje in de kleine bibliotheek. Meestal stichte- lijke boeken, verscheidene Nieuwe Testamenten, Martelaarsboek, Cats, Erasmus, Psalmboeken, Thomas à Kempis, enz. Van Mander ontbreekt. Na een lijst van uitstaande schulden enz. wordt deze belangrijke Inventaris gesloten en onder- teekend door Benj. Poulle. Jan van de Cappelle. Steven Benier. en A. Lock, Not». (Wordt vervolgd.) DE SCHILDERSFAMILIE RAVESTEYN DOOR Dr. A. BREDIUS en E. W. MOES „so dat Jit geslacht uitgemunt heeft in 't vóórt- brengen van beroemJe SchilJershelJen." TWEEDE GEDEELTE F de verschillende kunstenaars, die wij in een vorige aflevering van dit tijdschrift behandeld hebben, verwant waren 1 ) aan de Haagsche schildersfamilie RAVESTEYN, hebben wij niet kunnen ontdekken. Deze heeft tot stamvader ANTHONIS VAN RAVESTEYN I. De eerste maal dat deze glasschilder vermeld wordt is 5 Aug. 1593, toen hij ^elaesmaker . . . . respective woonende tot Culemborch" met QülRYN COENSZ. VAN DER Maes te ’s Gravenhage 138 £ kreeg voor het leveren van drie kruis- vensters, versierd met het wapen def Generaliteit. Later is hij denkelijk naar den Haag verhuisd, want toen hij in 1602 voor een dergelijk werk 126 £ kreeg, is zijn woonplaats niet aangegeven = ). Inmiddels waren twee zijner zoons lid van het Haagsche St. Lucasgild geworden. *) In de kerk te Batenburg in de Betuwe is een grafzerk met de inscriptie „Hier is begraven Johan Antonis van Ravestein 39 Maart 1618" en een wapen (gedeeld, 1 : twee baken kruislings over elkander, 3 : zonder wapenfiguur). Niettegenstaande de overeenkomst der voornamen, behoort deze Johan Anthonis vak Ravesteyn tot een andere familie, gelijk blijkt uit zijn familiewapen ( Navcrscher , 1880 p. 607). Het hieiboven afgebeelde wapen werd door CoRïBUS van Ravbsteyn (zie beneden) in 1630 geplaatst in een album amicorum, thans in bet bezit van den heer Maurin graaf Nahuys te Brussel (Dietsche Warande 1889 p. 385). ») Zeitschrift für Bildende Kunst i88a, Beiblatt p. 686. Hier wordt hij met zijn zoon Anthonie verward. Oud-Holland, 1892. 6 42 DE SC HILDERSFAMILIE RAVESTEYN. JAN VAN RAVESTEYN VAN Gool 1 * ) zet zijn geboortejaar op 1580, DE JONG*) noemt stellig 1572. Beslissen kunnen wij vooralsnog niet, evenmin of het juist is, dat beiden 's Graven- hage als zijn geboorteplaats opgeven. \ Verwonderlijk is het, hoe eertijds met den voornaam van dezen uitstekenden portretschilder omgesprongen is, en dat nog wel door tijdgenoten. In de Icono- gr-phie van VAN Dyck komt zijn portret voor met het onderschrift: Gaspar van Ravesteyn . Weliswaar* is deze fout in latere drukken verbeterd, maar reeds had CORNELIS DE Bie 3 ) ze overgenomen, zoodat ook hij spreekt van ^ Eenen Gaspar Ravesteijn Conter fey ter en fray ordonnantie Schilder in den Haghe." 4 ) Aller- zonderlingst is het, dat Constantyn Huygens, die hem persoonlijk gekend heeft, spreekt van „< egregius concivis meus Paullus Ravesteinius” 5 ) IIUYGENS maakt ook gewag van zijn verblijf in Italië. Dit bericht wordt echter door geen anderen zegsman bevestigd. Zijn leermeester wordt nergens uitdrukkelijk genoemd. Toch meenen wij te mogen aannemen, dat MlCHIEL Jansz. Miere VELT zijn eerste schreden op het pad van portretschilderen geleid heeft. Dat hij ten minste in Delft gewoond heeft, voor dat hij zich te s' Gravenhage kwam vestigen, wordt waarschijnlijk gemaakt door het feit, dat hij 23 Oct. 1597 aldaar in twee notariëele attestaties als getuige optreedt 6 ). Vier maanden later, 17 Febr. 1598, deed hij zijn intrede in het St. Lucasgild der residentie, en reeds spoedig verschafte hij er zich een günstigen naam, zoodat Karel VAN MANDER in 1604 het volgende loffelijke getuigschrift geeft „lek behoefde oock niet verswij g en in den Hage een seer goet Schilder / en Conterfeyter / Ravesteyn çheheeten / die een schoon en goede handelinghe heef ?' 7 ). 17 Jan. 1604 vinden we in het Aanteekenboek op het stadhuis zijn voor- genomen huwelijk vermeld „ Jan van Ravesteijn Antonisz . Schilder ende Anna Arents van Berendrecht , jonge dochter (te geven vant stathuijs ).” Uit deze laatste toevoeging blijkt, dat hij niet tot de landskerk behoorde. Hij was dan ook Katholiek 8), en herhaaldelijk komt hij als getuige voor bij plechtigheden in de Roomsche kerk in de Oude Molstraat. Zoo toen 4 April 1619 Arend, zoontje 1) I p. 16. s) In zijn uitgave van y. Mander II p. 215. s) Gulden Cabinet p. 99. de Bie was trouwens zeer slordig in het vermelden der voornamen. Willem van Arlst, den schilder van „ stilstaende dingheri' noemt hij Peeter, en Claes Berchem Cornelis. *) Een C. V. R. gemerkte Heilige Familie in de coli. VON Moltke te Kopenhagen wordt er als een product van dezen Casper van Ravesteyn vertoond I b) Oud-Holland IX p. 121. •) Prot. Not. Fr. v. Uytenproek te Delft. 7 ) Schilderboeck ed. 16x8 p. 2x3 a. *) Dit zegt ook van Gool (I p. 32). DE SCHILDERSF AMILIE' RAVESTEYN. 43 van Matthys Leenaertsz. en Petronella van Ravesteyn (denkelijk zijn zuster) gedoopt werd, toen 27 Juni 1640 zijn dochter Maria met den schilder ADRIAEN Hanneman in het huwelijk trad, en toen 3 Juli 1641 WILLEM VAN CULEMBORCH zijn andere dochter Agnes voor het altaar voerde. Het ging hem blijkbaar goed, want 3 Mei 1608 verklaart MaertenRosa, griffier van den Hoogen Raad van Holland, voor Schepenen, dat hij aan Jan VAN Ravesteyn schilder voor 44 £ een huis op den hoek van de Papestraet en Molestraet (nu Oude Molstraat) verkocht heeft; 1000 £ betaald hij contant, de rest zou in jaarlijksche perceelen van 350 £ atgelost worden, terwijl hij voor 600 £ hypotheek op het huis opnam. In 1628 was hij verhuisd, want in de yer- pondingsboeken van dat jaar staat hij aangeteekend als wonende in „de Molstraet aen de Oostzijde, het vierde huis van de weversplaetse ” waar in hetzelfde jaar nog gewoond had de weduwe van Claes LaüWERENS Ravesteyn; boven haar naam staat met een oude hand, niet lang na 1628 geschreven „ Nu Jan van Ra- vesteyn' 9 . Nu en dan liet hij deze woning wat opknappen; zoo kreeg hij 31 Oct. 1629 van de stad 30 & 6 ß, omdat hij het rieten dak door een steenen had laten vervangen. Nog in 1646 komt hij in het „Clapwaeckersboeck 99 voor als wonende in dit huis, maar in 1654 woonde hij, gelijk blijkt uit het cohier van de 1000ste « penning, in de Nobelstraat naast zijn schoonzoon Hanneman, terwijl zijn zoon CORNELIS *) in het ouderlijk huis was blijven wonen. In 1647 bouwde hij 1T Int Slop aen de Zuydtsijde van den DennenwecK 9 een nieuw huis bevonden verhuyrt te sijn voor XXVI gulden! 9 *). Bij den cohier van de 500ste penning in 1627 was hij aangeslagen voor f 12 en bij dien van de 1000ste penning van 1654 op ƒ6, zoodat beide keeren zijn kapitaal op ƒ6000 geschat werd. In 1617 is een Ravesteyn deken van het St. Lucasgild 8 ). Of hij dit is^ dan wel zijn broeder ANTHONIE, weten we niet. Later heeft hij er nooit be- stuursposten bekleed; wel stond hij in 1631, 1634 en 1637 op de nominatie voor hoofdman 4 ). In 1656 scheidde hij zich met verreweg zijn meeste kunstbroeders af van het St. Lucasgild en werd zoodoende een der eerste leden van de con- frérie Pictura. 16 Febr. 1636 werden de graven No. 8 en 9 van de 10de rei in de Kloos- terkerk op zijn naam overgeboekt. Reeds vier jaar later bleek dit graf noodig te j) Deze CORNELIS werd aa Febr. 1630, oud ai jaar, als jurist in het Album Studiosorum der Leidsche Hoogeschool ingeschreven. In hetzelfde jaar plaatste hij zijn wapen met de zinspreuk n Mens sua totus homo " in het album amicorum dat hierboven vermeld is. Later komt hij voor als procureur te ’s Gravenhage. 2) Quohier van alle de nieuwe ofte voor 't meerendeel vernieuwde huysen ende getimmerten bevonden ge- bouwt te zijn in 's Gravcnhaghe". s) Obreen's Archief , IV, p. 10. 4) T. a. p., IV p. 10, 68, 70, 7a. 6 * é V 44 DE SCHILDERSFAMILIE RAVESTEYN. zijn, toen 28 Maart 1640 zijn vrouw er een laatste rustplaats vond. Nor 17 jaar overleefde hij haar. 21 Juni 1657 werd geluid in de Groote Kerk ^acht posen over Mons r . Ravesteijn in de Nobelstraat — 26 gulden” 23 Nov. 1666 werd in hetzelfde graf zijn zoon, de procureur CORNELIS bijgezet, en 11 Juli 1671 zijn beroemde schoonzoon Adriaen Hanne man. 2 Sept. 1675 werden de beide gra- ven overgeboekt op naam van zijn kleinzoon, den advocaat en procureur JACOB VAN RAVESTEYN 1 ). Als leerjongens worden vermeld, 1612 Jan Haermensen Boersman, Aelbert Dierksen en Clement Ram, 1612 en 1613 Tomas Ouwater, 1623 en 1624 Barent Jansz. (Leer), Leendert Barthouts, Pieter Craen, Dirck Abramz. en Joost Odrye, 1635 Pauwels Willemsz., 1642 zekere Adam en zonder ver- melding van jaartal DlRCK Verlaer 3 ). Ook Jan BassenboüRCH wordt als zijn leerling genoemd a ). Geen van allen heeft eenige vermaardheid erlangd. Toen ANTON VAN Dyck een korten tijd in den Haag was, schilderde hij o. a. ook hem, welk portret thans berust bij den hertog van BüCCLEUCH en in V. Dyck’s Iconographie door Paulus Pontius gegraveerd is. Vóórdat we overgaan tot een korte bespreking van zijne kunstwerken vermelden we nog, dat 29 April 1833 te Amsterdam op de verkooping van de * beroemde verzameling handschriften, nagelaten door JACOBUS KONING, verkocht is een Eigenhandig geschrift van Johannes van Raves tein 1629”, en wel voor f O.30 (zegge: dertig cents). Waar het gebleven is, mochten we niet te weten komen.* Daar we niet in staat zijn, een ook maar eenigszins volledig overzicht te geven van wat Jan VAN RAVESTEYN geschilderd heeft, bepalen we ons tot het opsommen der voornaamste werken. Veel heeft er toe bijgedragen, de taak, zijn oeuvre samen te stellen, uiterst moeielijk te maken. Vooreerst de schromelijke verwarring van zijn persoon met zijn broeder, zijn neef en overige naamgenoten waar VAN Gool al in voorgegaan is. Zeer veel is hem toegeschreven, wat hem bij een nader onderzoek weer moest worden ontnomen, zoo in het museum te Brunswijk een groot portretstuk met de portretten van vader, moeder en acht kinderen, en in het museum te Berlijn den vleugel van een triptiek met de por- tretten van een vader met zijn dochtertje, welke beide werken met bijna volkomen zekerheid aan den Antwerpenaar Cornelis de Vos moeten worden toegeschre- *) Alg. Nederl . Familieblad ^ II, p. 143 en III, p. 255, waar ook nog van eenige andere kinderen sprake is. Even voor zijn dood, 8 Juni 1667 wordt hij nog op eigenaardige wijze in een acte vermeld. Zijn broeder Willem scheldt iemand uit voor een bok ^ende dat hy sooveel kennis kadde als het beeld dat in de gevel van 't huys staat ofte daer de broeder van hem Ravesteyn nae schilderde f ij Obreens Archief IV p. 5, 6, 7, 8, 30, 3a. ^ s) Kunstbron ijk, 1867 p. 82. DE SC HILDERSF AMILIE RAVESTEYN. 45 ven !). En toen THOMAS DE Keyser nog niet gewaardeerd werd, en men CORNELIS van der Voort en Nicolaes Elias nog niet dan bij name kende, aan wien zouden onze oudere tijdgenoten dan ook een important portret uit het tweede en derde tiental jaren van de zeventiende eeuw toeschrijven, als ze de zware last, die reeds op Mierevelt’s schouders rustte, niet nog wilden vergrooten? Het was Ravesteyn voor, Ravesteyn na, meestal zonder aanduiding welk van de 14 Rave- STEYNEN, maar men meende dan toch steeds den kunstenaar, die, al had hij alleen de Haagsche schutterstukken geschilderd, reeds de kroon der onsterfelijkheid zou hebben verworven, want daaruit blijkt voldoende, dat Jan van Ravesteyn onder onze voortreffelijke zeventiende- eeuwsche portretschilders een der voortreffelijksten is geweest. Het is eigenaardig dat zijn vroegste ons bekende portretten het jaartal 16 11 dragen, terwijl hij reeds in 1604 door VAN Mander ais een degelijk kunstenaar geprezen wordt. Deze portretten behooren bij de 23 portretten van den schilder in het Mauritshuis te 9 s Gravenhage, die allen weder behooren tot een serie officiersbeeldtenissen, waarschijnlijk op last van prins MaüRITS voor zijn lusthuis te Honsholredijk geschilderd. Zij dragen verschillende jaartallen, tusschen 1611 en 1624*). Terwijl de gelijktijdige werken van een MlEREVELT en een MOREELS E een meer gladde en ineengewerkte penseelbehandeling verraden, neigt Ravesteyn’s vroege schilderwijze meer over tot die van Frans Hals in diens vroegste periode. Of Ravesteyn Hals ooit ontmoet heeft ? Wie zal het ons zeggen ? Maar vooral het costuum, en wel in het bijzonder dat op zijn vrouwenportretten toont een bijna even breede en forsche, soms sterk geémpateerde behandeling van het penseel, als we bij Frans Hals zien. De vleeschkleur is (en dit is karakteristiek voor onzen meester) zeer krachtig, soms al te zeer in het bruinroode overgaand. Vast van teekening en uitmuntend van uitdrukking zijn de koppen op zijn schutter- en regentenstukken van 1616 en 1618, die tot het beste behooren, wat hij ge- schilderd heeft, ja tot het beste, wat onze school op dat oogenblik voortbracht *). Op het schutterstuk van 1616 zien wij, dicht bij elkander staand, een aantal overlieden van het schuttersgild, die zooeven den Magistraat het gebruike- lijke kermisbezoek brachten, en thans de trappen van het stadhuis afgaan. De compositie laat nog te wenschen over, de groepeering is te veel inééngedrongen, maar des te voortreffelijker zijn de portretten, levendig, sprekend, vol karakter, en zeer warm van koloriet. Het paneel is gemerkt: Anno 1616 ƒ. Ravesteyn. l ) Kunstchronik 1883. s) Vosmaer (Rembrandt p. 49) fioemt een portret van prins Maurits van 1605 in bet museum te Dresden, maar dit poitret stelt noch prins Maurits voor, noch is het een werk van Ravesteyn. >) Ravesteyn’s schutters- en regentstukken hangen op de bovenzaal van het Haagsche Gemeente- museum (no. 177—180). Zie over eenige bijzonderheden den catalogus, en Nederlandsche Kunstbode i88i. ( 46 DE SCHILD ERSFAMILIE RAVESTEYN. Twee jaar later schilderde hij zijn meesterstuk. De Haagsche magistraat ontvangt de officieren der schutterij, en de baljuw Jhr. Willem van Outshoorn gez. Sonnevelt spreekt ze met den roemer in de hand toe. Hier is eene grootere gemakkelijkheid in de compostie waar te nemen. Daarbij is van de kleurrijke kleederdracht der schutters, in tegenstelling met het fijne zwart .der burgemeesterskleedij partij getrokken. „La couleur est profonde , le ton chaud , et tout est modelé dans tine pâte abondante . Il y a ici de ces blancs reflétés de bruns, de ces tons bruns et dorés , de cette chair couleur d'ambre, de ces  hoogte blijft, wordt zijn werk na 1630 iets fletser, matter in de kleur. Dit merken we vooral op in het regentenstuk van 1636, de leden van den Haagschen magistraat, bezig over ’t verbouwen van den Sl Sebastiaansdoelen te spreken. Het groene tafellaken en de bleekgroene wandbekleeding geven iets onaangenaams aan het geheel, dat als kunstwerk zeker lager staat dan zijn 18 jaar vroeger geschilderd schutterstuk. De koppen zijn minder warm van kleur, maar blijven toch steeds uitnemende portretten, even als de twee jaar later geschilderde zes officieren van het Witte Vendel der Haagsche Schutterij. Hier valt de compositie bijna geheel weg, daar het slechts zes portretten naast elkander zijn *). Door de groote serie portretten in het Mauritshuis en door zijn vier hoofd- werken in het Gemeente-museum is 's Gravenhage de eenige plaats, waar men het bijzondere talent van Jan VAN RAVESTEYN kan bestudeeren. De hem overal toe- geschreven werken zullen, daar ze veelal niet gemerkt 8 ) zijn, aan deze authentieke documenten getoetst moeten worden. Uit gravures blijkt dat hij Frederik HENDRIK, 1628 (Hendr. Hondius sc.) ? Rombout Hoogerbeets (W. J. Delff sc.), Joannes Uytenbogaert (J. Hou- braken sc.), Johannes Buys (W. J. Delff sc.) en Reynier Pauw (J. Houbra- KEN sc.) geschilderd heeft. Dat van REYNIER Pauw is in het bezit van Jhr. Mr. Pauw van Wieldrecht te 's Gravenhage «). 1) Vosmaer, Rembrandt, p. 49. s ) De voorgestelde personen zijn voor hun eigen rekening geschilderd, ieder had dus recht op eene evcngroote plaatsruimte. ») Het hieronder afgebeelde monogram is genomen van het vrouwenportret in het museum te Kassei. *) De zwartekunstprent van Jan Stolker, het portret van den schilder Jaques de Mosscher door Jan van Rayesteyn, is niets dan een van de vele monographische knoeierijen die Stolker op zijn geweten heeft. De fraaie prent is gesneden naar het portret van den zoogenaamden magistraatspersoon van Thomas de Keyser van 1631 in het Mauritshuis te 's Gravenhage. Ondertusschen heeft Jakob de Jongh Stolker's be- driegerij voor zoeten koek opgegeten, en zoo vindt men in zijn uitgave van van Mander van 1764 (dl. II, p. 205) een ets van Ladmiraal naar deze prent als het portret van de Mosscher. DE SCHILDERSF AMILIE RAVESTEYN. 47 Blijkens een inventaris van 1642 heeft hij ook het portret van MARTIN Snouckaert VAN SCHAUBURG, heer van Dornstadt, geschilderd. ANTHONIE VAN RAVESTEYN II. Ter zelfder tijd dat zijn oudere broeder Jan zijn intrede in het St. Lucas- gild te *s Gravenhage deed, werd Anthonie er als leeij ongen ingeschreven 1 ), Eerst 14 Oct 1614 treffen we hem als lid aan 9 ). Bij wien hij geleerd heeft, weten we niet, wel dat in 1619 Adriaen Hanneman zijn leerknecht is, die bij hem waarschijnlijk zijn nichtje Maria heeft leeren kennen. Verder worden nog als zijn leerlingen aangevoerd, in 1622 Jan Mertessen VAN WYCK, in 1625 Jacob van der Beke en Paulus Cornelisz., in 1649 Jan Pous Voet(?) en in 1654 Jan VAN WitsenhuYsen, allen onbekende grootheden *). De heffing van de SOO^« 5 penning in 1627 doet ons weten dat hij te samen met DiRCK DE Graeff woonde aan de Oostzijde van de Nieuwstraat, en / 6 moest betalen, zoodat zijn vermogen op f 3000 geschat werd, dit is op de helft van het kapitaal van zijn broêr. Maar bij de heffing van 1654 moest hij in de looo* e penning f 10 storten, zoodat zijn kapitaal toen op ƒ 10,000 geschat werd, dit is meer dan van zijn broêr. Van 1629 tot 1632 was hij deken van het St. Lucasgild en in 1635 stond hij op de nominatie voor hoofdman 4 ), maar ook hij scheidde zich in 1656 van de kladschilders af. Met dat al zijn we nog niet te weten gekomen, wat hij eigenlijk schilderde, en ook het stukje dat hij 12 Febr. 1662 ter kamer brengt „een Peeckel Harinck , een kan en ander bijwerck gestelt op f 50” § ) brengt ons niet verder, want er staat niet bij dat hij het zelf geschilderd heeft. Inmiddels had hij een hoogen leeftijd bereikt. Van 5 Sept. 1668 vinden we zijn testament, waarin van zijn hoogen ouderdom gesproken wordt. Hij was l ) Obreen's Archief, III p. 271. a) T. a. p. IV p. 3. *) T. au p. IV p. 7, 8, 10 en 319. Wel staat hier als leermeester slechts aangeduid % Ravesteyn de Oude", maar we hebben redenen, om aa n te nemen, dat Jan toen geen leerlingen meer had, en dat Anthonie als ^de Oude" staat geboekt, kan zijn om hem te onderscheiden van zijn zoon Arnold. *) T. a. p. V. p. 68 en 71. s) T. a. p. IV p. 132. 48 DE SCHILDERSF AMILIE RAVESTEYN. dan ook omstreeks 87 jaar oud, en reeds 31 Jan. 1669 werd er 2 poosen geluid voor zijn uitvaart. Hij werd begraven in het graf dat hij reeds 16 Febr. 1636 gekocht had, en dat in 1674 overgeboekt werd op zijn zoon Arnold *). Onder de vroeger aan Jan toegeschreven portretten bevinden zich een paar, die een naamteekening dragen, aanmerkelijk van diens monogram verschil- lende. Wij wijzen bv. op het portret van Lamoraal van LymmïNGHEN van den Berge*) van 1623 in het museum te Gotha, gem: ( yin °' C/£ta ; 7 7 . F. en het portret van een Stalpaert van DER WlELE, aet. 19 in het museum te Kopenhagen, gern cAn* J62.7 crft.r In het museum te Brunswijk hangt op naam van MlEREVELT een mans- en een meisjesportret met hetzelfde wapen, dus ook van de familie STALPAERT VAN DER WlELE. Het mansportret is ook van 1627 en heeft de inscriptie natus 23 Febr . 1608 ob. 18 Oct. 1628, het meisjesportret is van 1629, aet 14 (?) 3 ) Ook in de Pinakotheek te München is een drietal portretten, een mans- en een vrouwenportret, gem: I. A. v. Ravcsteyn . F: en een mansportret, 1622 aet. 43, gem: I. A. v. R. P*. t dat, ofschoon het aanmerkelijk beter is, en aan het !) Alg. Neder l. Familieblad , III p. 226. -J Dr. C. Hofstede de Groot merkt ons op, dat het wapen op dit portret geheel gelijk is aan dat op het straks te noemen portret te Brunswijk. Het zou dan geen Lymminghen van den Berge maar een Stalpaert van der Wiele voorstellen. *) Dr. C. Hofstede de Groot, aan wien wij deze mededeeling te danken hebben, herkende in de harde en drooge schilderwijze dezelfde hand, die het portret te Gotha geschilderd heeft. DE SCHILDERSF AMILIE RAVESTEYN. 49 werk van Jan doet denken, ten minste een van ons ook aan Anthonie meent te moeten toedeelen l ). Want vergelijken we deze naamteekeningen met die van Jan, dan ligt het vermoeden voor de hand, dat juist in de A als beginletter de onderscheiding gezocht moet wordei*. Toch zou men ook uit die I. A. Jan Anthonisz kunnen lezen. ARNOLD VAN RAVESTEYN. van Gool 2 ) noemt Arnold den zoon van Jan, edoch verkeerdelijk, want ANTHONIE was de vader van onzen held. Aan het door VAN GOOL opgegeven geboortejaar 1615 hebben we echter nog geen reden te twijfelen. Zijn meester is nergens vermeld, maar dat hij zich onder de oogen van zijn vader gevormd heeft, is meer dan waarschijnlijk, zoo niet zijn beroemde oom hem onderwezen heeft, wat misschien VAN Gool’s verwarring zou kunnen verklaren. Het eerst komt hij in 1646 voor, in een acte, gepasseerd voor den notaris Schieven te Delft, als: „d* eer same Ar ent van Raves teijn, Meester Schilderinden Hage". 13 Dec. van hetzelfde jaar wordt hij van schuttersdienten ontslagen, en drie jaar later vinden wij hem onder de leden van het Haagsche St Lucasgild, waarvan hij zich in 1656, even als zijn vader en zijn oom afscheidde. Aanstonds kwam hij te staan op de nominatie voor hoofdman van de nieuwe Confrérie, zonder dit echter te worden. Dit gebeurde eerst in 1659, en hij bleef het tot 1661, toen hij deken werd. Na dit ambt tot 1663 bekleed te hebben, was hij van 1667 tot 1669 en van 1680 tot 1682 weer hoofdman 8 ). I Oct. 1657 brengt hij ter Kamer „een mans troonieken met een mutsken à F Italiano geestimeert f 30 4 ), en 19 Oct. daaropvolgende „een Tronie represen- teer ende een Jaeger ” getaxeerd op j 20. Deze tronie vond klaarblijkelijk geen liefhebbers, want 12 Febr. 1662 liet hij ze weghalen en vervangen door „een Maria Beelt met haer kinderen ” gesteld op f60 *). Over de verdiensten van deze stukken kunnen we niet oordeelen, maar het pleit niet voor de compositie van het laatste stuk, dat de opstellers van den inventaris van den inboedel van PlCTURA er slechts „Een vrouw met een Kindje op haar schoot door Arnoldus van Rave - steyn 1662” in zagen •). !) Bij deze drie portretten te München verschillen wij onderling van meening. Dr. A. Brbdius en met hem Dr. C. Hofstede de Groot schrijf ze zonder eenigen twijfel aan Jan toe, in zijn overtuiging versterkt door de punt, die duidelijk boven de eerste letter van de handteekening te onderscheiden is, en dan de J. zou moeten aanduiden, maar E. W. Moes ziet zoo veel overeenkomst met de naamteekening op het portret te Gotha (ook in de overige letters), dat hij bij Anthonie blijft. j) V. Gool, I p. 31. *) Obreens Archief III 158. 4) t. a. p. IV 127. *) t. a. p. IV p. ia 6, 132. «) t. a. p. IV p. azi. Oud-Holland, 1892. 7 50 DE SCHILDERSF AMILIE RAVESTEYN. Dat hij in zijn tijd gezien was, en zijn werk op prijs werd gesteld, be- hoeven we niet alleen op VAN Gool’s gezag aan te nemen, immers uit de Ordo- nantieboeken van prins Willem II blijkt, dat hij f$ oO ontving voor een „ stuck schilder y, zijnde het subject van Diana en Calis to”. ') Ook JACOB Westerbaen bediende zich van zijn penseel, toen hij een af- beelding van zijn buitenplaats Ockenburgh wilde hebben. In diens gedichten vinden we dan ook „Op de teyckeningh van Ockenburgh gemaeckt door Mr. Ar ent Ravesteyn”. *) Het was een Ar ent s pen , eens Ravesteyns pinceel, ( Niet daer hy mee bemaelt den doeck of het paneel) Maer met gesmolten swert van lndiaenschen Int Bracht op een wit papier de schets van dese Print. Adriaen Matham bracht deze teekening in plaat, terwijl bij een volgen- den druk Savry de plaatsnijder was. Dat hij rijk met geldelijke middelen gezegend was, vertelt reeds VAN GoOL; en het huis, waar hij 1664 in woonde en bleef wonen „in de Laech Nieuw-straedt ( O . Z .)” pleit hier niet tegen; het had een frontbreedte van 37 voet. Zoo nu en dan verrastte hij de Confrérie met een cadeautje. 10 Dec. 1661 gaf hij ^een coopéré cahdelaer met 2 coopéré Hanck-blaeckers , mitsgaeders twee baneken en een tafel' *), nadat hij 2 Aug. 1659 reeds yfiwee ij sere Snuijters” 1 * * 4 * ) vereerd had. Van meer gewicht was zijn besluit van 30 Jan 1662, toen hij zich verbond, f 50 aan de broederschap te zullen legateeren 5). Dat hij een goed diner niet versmaadde, ja dat daar de zichtbare sporen zelfs van in zijn gestalte te zien waren, verhaalt VAN Gool met een toepasselijke anecdote, en wat stelt hij als deken i8Nov. 1661 voor? „ Ofte men niet behoorden alle die geene die een Ducaton jaerlyckx ten dienste van de Confrerije hadde belooft en schriftelijcke kaer handen daer toe gegeven tot een vroolijeke maeltyt behoorden te no o dig en, opdat sij in het toecomende niet moesten in gebreke blijven . Is volkomen toegestemt , doch noch wat wtgestelt tot het nieuwe jaer” . 6 7 ) Als zijn leerlingen komen voor, in 1661 Samuel Cabbeliaeuw en WIL- LEM Fredericks, van Royen, in 1664 Daniel Harinck en in 1669J0PH0UT- TUYN, Johannes Dobbe en Willem Wyssing t). Van dezen zijn Willem Fre- 1) Kunst kronyk 1866 p. 86. *) Westerbaen, Gedichten (ed. 1672) I p. 39, 40. a ) Obreen's Archief \ IV p. 120. 4) t. a. p. IV p. 121. 1) t. a. p. IV p. 98. e) t. a p.. IV p. 81. 7) t. a p. V p. 146 — 148. DE SCHILDERSFAMILIE RAVESTEYN. 51 DERICKSZ. VAN Royen, Daniel Harinck en Willem Wyssing ons door hun werken bekend. Met de familie NETSCHER was hij bevriend, en in 1687 was hij voor de weduwe van Gaspard Netscher getuige. x ) Niet in 1676, zooals VAN GOOL zegt, maar eerst in 1690 stierf hij. 7 Oct. van dat jaar werd er in de Groote Kerk 4 poosen voor hem geluid, terwijl hij in het graf in de Kloosterkerk werd bijgezet, waar ook zijn vader lag, en dat 17 Sept. 1674 op zijn naam was overgeboekt. Wat nu zijn werk aangaat, veel weten we er niet van, zijn voor den prins geleverd stuk schijnt verloren te zijn, en de teekening van Ockenburgh is ons slechts in de gravure van anderen bewaard. Vroeger werden hem wel eens de A. V. Ravesteyn en A. V. R. gemerkte portretten te München, Gotha en Ko- penhagen toegeschreven, maar zooals we boven aangetoond hebben, zijn zijn aanspraken hier verdwenen. Maar bij den kunsthandelaar Stephen Richards te Londen bevindt zich een levensgroot mansportret (kniestuk), blijkens het adres op een brief, voorstellende Mr. CORNELIS BOSCH, Advocaat bij den Hove van Justitie te *s Gravenhage. Het is gemerkt: De schilderwijze wijkt geheel at van de ruim dertig jaar oudere portretten van Anthonie, en doet duidelijk zien, dat we het midden der zeventiende eeuw reeds overschreden zijn *). Daar het onwaarschijnlijk is, dat de toen ongeveer 8ojarige ANTHONIE de schilder van dit 'portret is, schrijven we het aan zijn zoon Arnold toe. Ook twee teekeningen in zwart krijt, de portretten van CORNELIS VAN Beun en Sophia VAN Hensbeeck van 1674, gemerkt A. V. R. (ineen) bij de dames Heerkens te Zwolle kunnen tot zijn werk behooren. Maar eer legt hij er niet meê in, want het zijn uiterst zwakke kunstproducten. De ,, Vaendrager van het Blaeuwe Vaendel 9 in alle deelen over kunstig be- handelt” waar VAN GOOL van spreekt 1 * 3 4 ) is buiten allen twijfel een studie voor het schutterstuk van zijn oom, wat ten overvloede nog aangewezen wordt door de geschiedenis van het stuk 4), want het werd gevonden onder de schilderijen, nagelaten door den procureur RAVESTEYN, die omtrent dertig jaren geleden” (dit 1 ) Oud- H oil and y V p. a66. s) VrÏendelijke mededeeling van Dr. C. Hofstede de Groot. s) van Gool, I p. 3a. 4) Het werd gekocht door den prins van Hessen-Philippsthal voor rijn huis aan den Scheveningschen weg. 7 * 52 DE schildersfamilie ravesteyn. is omstreeks 1720) stierf, en de procureur Jacob VAN Ravesteyn was een klein- zoon van Jan. Dat het geslacht met dien procureur uitgestorven is, wat VAN GOOL be- weert *), zal wel waar zijn, ten minste de graven zoowel van hem als van ARNOLD werden op andere namen overgeboekt, en de thans nog bloeiende families van denzelfden naam hebben met de Haagsche schilders niets te maken. FRAGMENT VAN EEN GESLACHTSLIJST VAN DE HAAGSCHE SCHILDERSFAMILIE RAVESTEYN. Anthonie van Ravesteyn komt nog voor 1602. Jan V. R. tS7 2 Q)— l6 S7 X 1604 Anna ARENTsdr. van Berendrecht — 1640. Corn élis v. R. Maria v. R. 1609 — 1666 X 1640 Procureur te Adr. Hanneman ’ sGravenhage — 1671. X Jacob v. R. 1643 — ca. I 7 2 ° Advocaat en procureur te 's Gravenhage X I 2. (1683) Alida Hoochbrugh. Agnes v. R. X 1641 Willem van Culemborch. Anthonie v. R. ca. 1581 — 1669 Baertje v. D. Graeff. P4 > 1 Petronêlla v. R. X Matthys Lenaertsz. Jan v. R. Arnold v. R. 1615 (?) — 1690 i VAN GOOL, I p. 32. EEN AMSTERDAMSCHE HEILIGENKALENDER VAN DE 16“ EEUW. DOOR Prof. Dr. H. C. ROGGE. ' ET Calendarium, dat hieronder wordt medegedeeld, is gedrukt op een strook papier van 31 Ned. dm lengte en ongeveer 12 breedte, met roode en zwarte inkt en gothische letters. De woorden, die rood zijn gedrukt, zijn hier met een cursief- letter gezet. Deze kalender, misschien door een klooster- I 1 broeder gemaakt, zal hebben moeten dienen, om geestelijken en I leeken de dagen der heiligen van elke maand in het geheugen te prenten. Voor de leeken waren de I st * en 3 de regels van elke maand bestemd, die de namen der heiligen of de titels der feestdagen in het Nederlandsch vermelden. De 2 de en 4 de regels behelzen de opgave van dezelfde namen en titels, hier en daar nog met enkele vermeerderd, in een Latijn, plat wel voor niemand leesbaar zal zijn. In navolging van de metrische martyrologiën der middeleeuwen, heeft de maker van dit Calendarium zijn best gedaan om Latijnsche versregels te maken van woorden en fragmenten van woorden. Hij, die deze lettergrepen, waarvan de de beteekenis hem natuurlijk verklaard was, van buiten had geleerd — en daartoe was de kalender volgens het opschrift bestemd — wist precies welke kerkelijke feestdagen er in iedere maand van het jaar voorkwamen. Dit Calendarium moge in ons oog een meesterstuk zijn van onverstand en kinderachtigheid, aan weinig ontwikkelden heeft het in dien tijd zeker goede diensten bewezen. 54 EEN AMSTERDAMSCHE HEILIGENKALENDER VAN DE i6°* EEUW. Het zou mij niet volkomen gelukt zijn om het stuk leesbaar te maken^ door het ontbrekende tusschen [ ] in te vullen, indien ik, dank zij de vriendelijke tusschenkomst van Pater VAN Schyndel van de Krijtberg alhier, niet ware voor- gelicht door Pater W. J. VAN Hooff te Maastricht. In elk brevier, dat hier te lande in de 15 dc eeuw geschreven, en in het martyrologium, dat in deze streken gebruikt werd, komen dezelfde namen voor. Ook het martyrologium, dat in vol. 6 van de Acta SS. Junii voorkomt, en door het geheele Westen was aan- genomen, gaf mij den sleutel aan de hand, om deze raadselachtige lettergrepen te verklaren. Enkele moeielijkheden bleven er echter over. De lettergreep Ie kon of tot Leonis (Juni) of tot Lebuinus (Juni of Nov.) aangevuld worden, maar in den 2 dcn regel van Nov. wist ik er geen weg mee. Galle (Oct) is als een vocativus beschouwd (het is meestal niet duidelijk in welken casus de namen moeten staan), doch het zou ook kunnen zijn, zooals Pater VAN Hooff gist, dat dit Ie soms niets anders is dan het ouderwetsche lij, hetwelk de scholastici wel zetten, waar wij het Grieksche ró vóór een Latijnsch woord plaatsen. Misschien is er dus in Junj geen Leo bedoeld, hoewel er op dien dag een gevierd wordt, en zal voor Galle moeten gelezen worden: Gallus (of Galli) Ie Lucas. Eindelijk wil ik nog doen opmerken dat Clsio (Jan.) Circumcisio beteekent, dat door Crux in Mei de In- ventio crucis wordt aangeduid en door Crux in September de Exaltatio crucis. Claes Paets is blijkbaar niet de drukker van dit stuk. Wij kennen hem als de uitgever van de Souterliedekens in 1613. Hij woonde toen in de War- moesstraat in het Vergulde A. B. C. Waarschijnlijk had hij al jaren lang het boekhandelaarsvak aldaar uitgeoefend; het is althans niet te onderstellen, dat deze Kalender door hem zal zijn uitgegeven, nadat Amsterdam geus was geworden. Bij het weinige, dat ons tot dusverre bekend is van de Amsterdamsche drukkers en uitgevers in de i6 de eeuw, is dit kleine document ook in dit opzicht niet zonder waarde. 55 EEN AMSTERDAMSCHE HEILIGENKALENDER VAN DE iódb EEUW. CALENDARIUM SILLABATIM EDISCENDUM. Januarius heeft XXXj dag hen. Jaers doch Derthien doch Pontiaen. Ci sio [Sebast]ianus Epi[phanius] si bi ben di cat oc[tava] Ponti[anus] mar [cell us] An[tonius] Sebast. Agniet Panwels bekeeringhe / Prisca Fa[bianus] Agfnes] vincenti Pan[li] po[lijcarpi] nobile lumen. Februar ius heeft XXV tij daghen. O nser vron Lichtmis / Aechte / Appollonia Valentijn. Bri[gida] Pur[ificatio B. M.V.] Blas[i]us Agatfha] febru[arii] Ap[olonia] scholastics Valent[inu$]. Peter ad cathe Matti/s. Julifanus] conjunge tune Petram Mathiam inde. Marttus heeft XXXj daghen. Gregorius. Afartius officio decoratur Gregoriano Mey oft Lenten Gheertruyt. Bonedictus Marien bootschap. Geertruyt alba Bene[dictus] iuncta Maria genetrice. April heeft XXX daghen. A mbrostus April in Ambrosij festis ou at atque Tiburti / Et valerßani] sanctique Georfgii] Martiquç vitilis. Tiburtius Joris Marcus Mayus heeft XXXj daghen. Philips en Jacob Cmysvindin . Jan in de olie Pancraes Servaes. Philipfpujs Crux et Go[r]d[ianus Jo[annes] an [te portam] laiijn[am] epi[machus] Pan[cratius] Ser[vatius] et soph[ia] Vrbanus Peternel Mayus in bac serie tenet Vrbanum simul et Pe[tronillam] Junius heeft XXX daghen. Marcelyn Bonifaes Barnabas Odnlph. Die Marcelli[ni et Petri] Boni[fadi] datum primi Bar[nabae] Odolphi Somer. Vitus Jan Bap . Lebuijn Peter Panins Vitique mar[tyris] protho[a]s[ii] al[bani] sa net! Jo[hann*s Baptistae] Le[buini] io[annis Evangelista e] dor[mitio] lc[onis] Pe[tri] paupi]. Julius heeft XXXj daghen. Maria snsenta . Martijn verheven Margriet / Verschey der Apost. Jul[ius] ,Visi[tationem B. M. V.] Trans[lationem S. Martini Turon. Ep.] habet kili[anum septem] fra[tres] bene[dictum] Margar. Apostel[orum divisionem] Maria Magda. Jacob. Arnulphus prax[edes] [Maria] Mag[dalena] ap[ollinaris] crisftina] Jacobique fel[icis] Abdon. Augustus heeft XXXj daghen. Peeter ad vincnla Lanrens Ipolitus. Pe[tri vincula] stef[ani] protho [martyri* inventio] sixtofus] ci[riacus] ro[manu»] Lau[rentius] tybur[tius] Ipol[ytus]. Maria H melvaert. Barth domen* Jans onthoofding [As] Sumptio [B. M.V.] [A]gapi[tus] Thimopheus] Bartholo[meus] Rufifna] [De] Col[latio S. Jo. Bapt.] [Ad] auetus. 50 EEN AMSTERDAMSCHE HEILIGENKALENDER VAN DE ióo' EEUW. September heeft XXX dag hen. Gielis Marien gheboorte Cruyt verheven. £gidium sep[tember] habet Nat[ivitas] gorgon[ii] protique Crux uic[omedis] Herfst. Lambert Matheus Mauricius Mich iel Eu(femia) Lambertiqne Matftbeus] Mauricius et Dami[anus] michiel. October heeft XXXf daghcn. Remigius en Boef lionys Victor Calixtus. Remi[gii] sub octobri mi reus Di[onysius] Vic[tor] an quoque Calix[tus] Lucas XJ.M. Maeghden Simon ende Juda Galle Lucas et Vndefcim mille virginum] seue[rinus) Crispini[anus] Simonis quin[tini] November heeft XXX daghen. Aile heylighen Wilboort Marti/n Lebuyn Om[nium sanctorum] ne november le Wel[librordus] quatuor [coronatorum] Mar[tini] Lefbuini] brictijque. Elizabeth Cecilia Katharina Andries Post h[a)ec Elisa[beth] Ce[ciüa] de[mens] cris[ogonus] Katherine sat(urninus) An[dreas] December heeft XXXj daghen. Barbar Nicolass Maria ontfanghsn. Ztecember Barba[ra] Nicoflaus] Concep[tio] et alma Lucia Winter. Thomas K er sd ach Steven Jan Kinderdach. Sanctus ab inde Thomas modo Nat[ivitas] Stef[anus] Jofannes] pu[cri innocentes] thome sil[vesterj. Gedruckt tot Amsterdam voor Claes Jacobsz. Paets. IETS OVER DEN SCHILDER JAÇOB MARRELL MEDEGEDEELD DOOR A. C. DE KRUYFF. I NVENTARIS *) ofte boedelcedulle doen malten bij Sr. JACOB MARRELL, schilder, weduwnaer, boedelhouder van za : Catharina Eliots van den staet des boedels, sulx die geweest is op date van desselff overlijden, gevallen XXVI e “ Oct. 1649. CAPITULE VAN SCHILDERIJEN. Een schilderije van blommen en fruyten 8 Een schilderije met een pompoen , 8 Een stuck met aprikosen 6 Een groten romer 8 Een blomcransgen 6 Twee stuckgens van waterverf! 6 tuchtschol : 1 Een grootboeck van waterverff van SCHAPELIER gekocht gebleven. / _ . . _ Een tronie copie van POELENBORCH 5 Een Jones vergaet van Steenwijck 3 Een witte cacatoe 16 Een copie van de Heem io D’ vette ende magere keucken . 17 1) Uit deren inventaris is alleen vermeld, wat op de schilderkunst betrekking heeft. Oud-Holland, 1892. 58 IETS OVER DEN SCHILDER JACOB MARRELL. Vijff gedootverffde penden 15 Een patroon met Indiaensche ravens 12 Een pauw 8 Een stuck van Quast 17 Vier geborduyrde stuckgens 20 Eenige patronen 30 Een cleyn stuckxgen van testebloemen 4 VAN VERFFEN ENDE ANDERE GEREETSCHAP TOT DE SCHILDERSKONST BEHOORENDE. Sestien pont smalt Vier ende een halff pont duytsche asch met noch eenige doosgens Eenige dosen met mastichot Eenige doosen met schone lack Noch een doosgen met lack Twee sacken met fijne smalt Noch een halff pont asch Met POELEMBURCH gecocht voor 17 guld. aen ultermarine. Noch een doosgen met ultermarine Noch een sackgen sijnde een f { onsch ultermarine Noch seven dosen met scheytgeel met lack cost te samen.. Noch twee grauwe papieren met schytgeel Twee pont copere plaeten en drie lijstgens Een porviersteen met een loper Seven gedootverffde peneelen Elff gepluemeerde penelen Drie gepluy meerde doecken Een gedootverffden doeck met druyven . • Acht tulpen laden Drie met horentgens en rarieteyten Eenige prenten ) ) 30 12 12 6 5 5 17 12 10 18 3 — 12 6 — 5 6 6 \ SO 36 VERKOCHTE SCHILDERIJEN. Een bloemglascop 4 — 8 Een copye van DüYCK 2 — 10 Twee wyntertgens 2 — 20 Een kersnachgen 2 — 10 Een lantschapgen 2 — 14 Een copie naer Rubbens 4 — IETS OVER DEN SCHILDER JACOB MARRELL. 59 Een ruytschilderijche 2 — io — Fruytgens naer Thillman 3 — 6 Een kat 1 — 6 Een copie naer Stoop 3 — 9 Een lant schap 7 — 10 Een witte koe 16 — Boeren van de Besem 3 — 9 Een copie naer Meulenaer . 20— 10 Een bloniglas 10 — 10 Twee koeyen van Kuyck 7 — 10 Diogenes 14 — 10 Een banquetj'en 6 — Copie naer BROUWER 6 — 10 Barsebee 12-r- Twee contrefeytsels 18 — 15 Een horenblaser 7 — 10 Een copie naer CUYLEMBORCH . . f 4 — 16 Een blompotgen 14 — Een lantschap 4 — 16 Een blomcrans 4 — 10 Een Susanna S — Een peert 2 — t Water van Sylla 16—5 Een blommechen met een fruytgen 14 — 5 Een kat 1 — 7 Een Davidt 2—5 Een scheeps capitein 2 — 12 Een boer 2 — Een tempel tgen 1 — 18 De vrede 2 — Een blompotgen . . 4 — 14 Een geteyckent peert — 15 Twee troignes 7 — 10 Een tempeltgen • 2 — M Een copie 4 —. 