None
Gesteld nu dat het op den steen door ooduis gezien oud en echt was (hetgeen wij evenwel nog betwijfelen) en men in een der bijnamen een fout van den steenhouwer had te veronderstellen, zou men op taalgronden nog eer lezen: Amacyntia voor ArnbloGynihia dan Amblacyidhis voor Amacijnus. Yeel afschrikkends en weinig aanlokkends zou dus ook van deze zijde de taak eener revisie van rbinbsids' Eponymologicum voor den ondernemer opleveren. En hierbij komt nog, dat men niet zelden een en ander aantreft dat men vruchteloos zoekt ter plaatse waar het gezegd wordt ge-vonden te worden. Daartoe behoort o. a. in het begin: „Babam, bavam Latini mammam appellant; vetus interpres Tvvouxtiojy MO80HID 18 xp9fw vertit mammam. Waar dit tehuis behoort, is ons onbekend gebleven. Evenzoo wordt bij eene, voor het overige merkwaardige, verklaring van Agi 11 ius, isiooRUS aangehaald, bij wien ergens zou voorkomen: gellonem, baucalem, hetgeen echter, zoo ver wij weten, in de Origines van isidobus niet gevonden wordt. Tot opheldering eindelijk van barbaarsche eigennamen beget zich binss niet zelden op het terrein van de etymologie der germaansche talen. Het was niet te verwachten dat hij daarbij op een ander standpunt zou staan dan zijne geleerde tijdgenooten. Ein dit vinden wij dan ook bevesstigd. Hij etymologizeert op den klank van het woord af, en een tamelijke overeenkomst van vorm is hem genoeg om de verwantschap aan te nemen, zonder naar de ge-schiedenis van dien vorm te vragen. Wanneer hij den naam. Arbitro afleidt van het alleman nisclie  rust op geen wetenschappelijken grond, en in onzen tijd wordt men met zalke argumenten niet ontvankelijk verklaard. Even weinig waarde heeft, om nog slechts een voorbeeld aan te voeren, zijne verklaring van den naam Arbogaates, die volgens hem lokaal is en palatiam, cortis, praetorium, tenamentum beteekent. Is het in onzen tijd, nadat de linguistiek, vooral sedert de laatste dertig jaren, mét reuzenschreden is vooruitgegaan, nog ufterst moeijelijk de ware beteekenis van vele dut-sche eigennamen met zekerheid te verklaren, wat de XVII eeuw in dit opzigt geleverd heeft, kan thans gerust als vervallen beschouwd worden. Het aangevoerde zal voldoende zijn ter uwer voorlichting over de eerste vraag, betreffende de wetenschappelijke waarde van het Eponymologicum. De tweede: nasporing van hetgeen door geleerden na KEINBS op betzelfde gebied verrigt is, vindt reeds vooreen grot deel hare beantwoording in het voorafgaande, voorzoo ver daarin gesproken is van de bijwerkingen van schobttosKics en van saxe. Het is toch uwe Commissie niet bekend, dat zich na rbinbs nog andere dan deze beide geleerden met een gelijken arbeid hebben bezig gehouden. Ten aanzien van saxb's arbeid verdient welligt uwe aan-dacht nog, dat deze in zijne Collectanea heeft aangeteekend, wat hij tot verbetering en vermeerdering van den arbeid van BEiNBS-scHOETTGENIS verriet had. Die Collect Anneiijk bevatten bouwstoffen voor eene uitvoerige inleiding, waarmede saxb het bijgewerkte Eponymologicum dacht te verrijken, welke inleiding evenwel niet opgesteld is, maar waarvan men den inhoud uit deze rubrieken kan leeren kennen. Memoria th. binesil Laudes et scripta, cum édita tum inedita. Eponjmologici ratio, et a quibus viris doctis expeti tum et laudatum fuerit Eponymologicum. Eponjmologici singulare fatum et historia. Quia praestare conatus sim. Uit de aanstekeningen, in deze laatstgenoemde rubriek vervat, blijkt o. a., dat saxe de orthographie en de aanhalingen, hier en daar zelfs de latiniteit, bij bmnbs had verbeterd; dat hij zich tot taak gesteld had eene reeks van latijnsche en grieksche auteurs te doorloopen, om meuwe bouwstoffen te vinden, en' dat hij gebruik had gebruik had gebruik van vele werken sedert bibines en schobttoenius uit-gekomen. De voornaamste dier werken heeft hij op een' nieuwen titel, dien hij voor zijne uitgave bestemd had en die vrij uitvoerig is, opgenoemd. Die titel luidt: Eponymologicum; cognomina, tam virilia quam muliebria Boma-norum, Graecoram, uti etiam Barbarorum, quos vocant, no mina propria, in veteram libris, praecipue vero in marmorum. Nummorum et gemmarum titulis obvia, animadversionibus passim criticis et historicis illastrata, continens. Cujus operis, incredibili studio elaborati, diutissimeque, ultra saeculi certe spatium, ab hominibus eruditis desiderati, fundamenta jecit THOMAS BEINBSiüs, mcdicus et polyhistor olim celeberrimus, labentibus annis obbistianus schobttobmius supplements passim firmavit: nunc vero ejus pomoeria, non minori industria, collatis tot librorum omnis aevi corporumque epigraphicarum, post Grutemm et Beinesium editommi velut Malvasiae, Ferretii, Sponii, Fleetwoodii, Oxoniensium, Brixiensium, Taurinensium, Fabretti, Yignolii, Montefalconis, Gudii, Donii, Gorii, Maffei, Donati et aliorum literatis monumentis, recognovit emendavit ultraque dimidiam partem latins protulit, chistophoeus saxius. De uitvoerigste door Sauze zelf bewerkte artikels zijn ongetwijde de verbeterde stamboomen van het geslacht van J. CAESA.B en ocTAViANus; of die evenwel daar op hunne plaats en genoegzaam afgewerkt zijn, laten wij hier buiten beoordeeling. Dat zich na saxe geen letterkundige meer met die zaak heft bezig gehouden, is wel eenigzins te bevreemden. Misschien werd de verkoop van de HS. nalatenschap van SSA weinig, vooral in het buitenland, bekend. Hij viel voor in den tijd van het fransche bewind, toen het te öffent wel aan bijzondere opwekking tot soortgelijken arbeid ontbrak, en onze letterkundige koryphaeën na saxe hebben de epigraphiek, waarop het grootste gedeelte van dit werk berust, zeer stieftnoederlijk behartigd. Hoe dat zij, het voornaamste wat er na saxe op dit gebied verrigt is, zal men te zoeken hebben in enkele onomatologische onomatologische onderzoekingen van versciiillende geleerden. Hier komen b. v. in aanmerking de  afzonderlijke verhandelingen over eenige romeinsche genteê; vooral echter de keurige indices op sommige thesauri van opschriften, waaronder wij vooral naar die van homhsens Inacrr. Regni Neapolüani verwijzen. Doch deze zijn meer aan te merken als bronnen of Obê€rvatûnu pkü. ei archéoU sur tétude des noms propres Grecs, Paria 1846. Analeda epigr. et onomcUologica, Nommum ratio apud romanos, in: CoU. Inscr. I. p. 472. Onomatologica, in: Zettschr. f. AUerthumsw. 1846, S. 116. In rechleidende epigraphische werken, aangevoerd door kbll, Hb. der röm. Epigr. U, 858—859. Über Verleihung von Götter- und Heroën, Nomen an Sterblikhe, in: Pkäohgus, I. 3, p. 547. Nieuwe hulpmiddelen tot bewerking van een goed klassiek Eponymologicum. Van de bewerking van een lexicon als door RBINKS bedeld werd, is geene spoor te vinden. Ein of ook wel ooit weder soortgelijk werk op die groote schaal zal ondernomen worden, zou uwe Commissie betwijfelen. Zij zou althans meenen, dat daartoe eene splitsing der bouwstoffen wenschelijk was, zoodat de grieksche en romeinsche namen afzonderlijk behandelijk behandled en bij de barbar-sche ook gevoegd werden de namen van uitheemsche goend, die in zoo grooten getale op gedenksteenen voorkommen Uit bet aangevoerde zal door u reeds kunnen afgeleid worden, welk antwoord de Commissie op de laatste vraag zal moeten geven, te weten: of de wetenschap er belang bij heeft, dat dit werk door den druk wordt bekend gemaakt, en zoo ja, onder welke beperkingen. Bij al den eerbied die de Commissie koestert voor de geleerdheid der bewerkers, en bij de overtuigid dat een omzigtig gebruik van het HS. nog zijne nuttigheid hebben kan. Mag zij niet advizereu, dat de Akademie er toe medewerke om dezen arbeid door den druk bekend te make . Eene andere zaak ware het, wanneer een of meer bevoegde geleerden zich opgewekt gevoelden om het werk, om zoo te spreken, nog eens over te doen en tot op onzen tijd aan te zuiveren. Maar, gelijk reeds werd opgemerkt, ook in dat geval zou het tijdstip daarvoor nu niet gekomen zijn; men zou te wachten hebben tot het Corpus Inmr. latLf door mommsen, dr rossi, henzen en ritsohl uit te geven, in zijn geheel het licht heeft gezien. — Uwe Commissie heeft daarom de eer de Âfdeeling te advizeren : 1. Den geachten voorsteller, namens de Akademie dankte betuigen voor de belangstelling, die hij voor de belangstelling, van ubinbs, schoett-GENIUS en SAXB verlevendig drei het bekenden, en voor zijnne geleerde nasporingen over de geschiedenis en het belang er van. (159) 2. Het Epanymolofficon, noch volgens het HS. van sohoet-oiNius, noch volgens dat van saxb ter uitgave te be-stemmen. 3. Den wensch uit te drukken, dat het geheel (zoo moelijk met de aanieekeningen van den heer bakb) gede-poneerd worde op die openbare vaderlandsche bibliothek, waar de meeste onzer philologische H8S. vereenigd zijn, waar verondersteld mag worden, dat deze arbeid met de meeste vacht zal worden geraadpleegd, waar hij in elk geval het minst vergeten zal blijven en het ligtst aanleiding zou kannen geven, dat er ter geschikter tijd eene nieuwe bewerking van ondernomen wordt. De Commissie, L. J.. F. JANSSEN. J. A. C. VAN HEUSDE. L. PH. C. VAN DEN BERGH. MEEDEDEELINCÏ OMTRBMT BBNK VOORGENOMENE NIEUWE UITGAVE TA» HOOFT S GEDICHTEN. DOOB n. BEBT«. Voor langer dan Een jaar geleden, kwam my order het oog het, Prospectus eener Nieuwe Uitgave der Gedichten van piETEK COBNEUSZOON hooft. Het beloofe eene "eetête volledige uitgave, gedeeltelijk naar des Dichters eigen Handschrift;'' het beloofe die van de hand van een man in het vak onzer Oude Letterkunde met verdiende eere begend, en van wien zijnne vrienden wisten, dat hy zich sedert eene lange reeks van jaren bj voorkeur met dezen Dichter had bezig gehouden, den Eerw. p. lbendertz wz. Was dit Prospectus te zedig gesteld? te weinig verspreid? Wekte in het vaderland van pieter cobneliszook HOOFT diens naam en werk zoo weinig deelneming meer op, dat het vooreerst by het Prospectus moest blijven, en de voorgenom Eine uitgave tot hiertige geen voortgang heben Haarlem, Ervon r. bohnen I 161 ) Kon? Ziedaar vragen die ik niet darf beandwoorden, maar wel ben ik in staat omtrent het gewicht dezer uitgave zooda- nige mededeelingen te doen, als welke ik met grond ver trouw dat aan allen, wie de Nederlandsche Letterkunde en hare Greschiedenis ter harte gaat, de hooge wenschelijkheid dezer uitgave zal doen gevoelen. Een tot hiertoe ontbrekende zuivere tekst, eene tot hierto ongekende volledigheid, eene tot hierto noort beproefde goede rangêekikking der stünden: ziedaar drie voortreffelijkheden, waarop het werk van den Heer lebndbrtz zal mo-gen bogen. Een zuivere tekst, Hieran bestaat voor de Gedichten van Dezen dichter dringende behoefte; om hem te leveren had de Heer lebndertz de beste gelegenheid. De laatste en beste uitgave van hoofts Gedichten is, dat weet men, die van 1704. Van deze is die, welke btl-DÉRDUK in 1828 (Leiden, herdinoh) bezorgde, een na-druk. „De tekst dezer uitgave, en bygevolg ook van die van BILDE&DUK, laat veel te wenschen over. Men heeft daarin oudere, niet altijd de oudste en beste Ungaven, Slaafsch gevolgd. De Achilles en de Theseus, [beiden bui-ten weten van hooft gedrukt; was dit het geval niet geweest, de Theseus ware zelfs niet aldus, maar Ariadne betiteld geweest]; de Achilles en de Theseus worden er niet in gevonden. Bideudijk, die erkont, dat deze „van ontelbare fouten in namen, woorden en zaken krielen,'' zoo-dat hy meent „dat zij, gelijk wij ze nu hebben, uit het geheugen der spelers opgeschreven zijn, heeft ze in zijne uitgave onveranderd nagedrukt, en alleen in de aanteeke-ningen een aantal plaatsen verbeterd. (Prospectus.) En nogthands is de Heer leenbbrtz in staat van dezen dichter een zuiverer tekst te leveren, dan tot hiertoe van eenigen onzer oude dichters mogelijk. is geweest. Want wat is het geval? Behalve het te Amsterdam be- ( 162 ) rattende Handschrift, waarvan hét Prospectus spreekt^ hei- welk een groot gedeelte der aitgegevene, en daarenboven nog een aantal nu voor het eerst uit te geven Gedichten van HOOFT bevat en dat geheel van des dicftiers eigene hand is, heeft de Heer lebndebtz nog een aantal eiffenhandeehrif- ten van afzonderlijke stukken ouder het oog gehad, hem' door de vriendelijkheid van haren bezitteri den Heer Mr. j. A. GBOTHB te Utrecht, ten gebruike gegeven. Zie hier wat hy tot de voorgenomene uitgave te zijner beschik- king had : Van de dramatische Poëzy in hoofts eigen handschrift : S Tooneelspelen : Ariadne (in alle bestaande uigaven ,, Theeeue en Ariadine*^)^ Granida, Baeto, 2 Fragmenten: leabeUa, Medea. S Tafelspelen. Voorts, in de oudeie uitgave (die hem van Paris Oordeel nog slechts ontbreekt), de S overige Tooneelspelen: Geraeri van Vdsen, Achilles, Warenar. Van de andere Gedichten: meer dan 800 autographa, Buim 30 ontbreken er, en van S dezer ontbrekende heeft de Heer leendeetz handschriften, wel niet vau hooft zelven, maar waarschijnlijk van v66r het jaar der Eerste Uitgave (16S6), van 5 andere, drukken van vroeger dan dat jaar, onder het oog gehad. Aldus toegerust, is deze letterkundige in staat geweest niet alleen een aantal bedorvene plaatsen in hoofts Ge- dichten op de zekerste wijze te herstellen, maar zijne uit- gave bereidt ons ook de verrassing, ons menigmaal met eene eerste redactie van den dichter bekend . te maken, die uit verschillende oorzaak later door hem zelven gewijzigd, hï op zich zelve, hï ook om die wijziging voor ons hoogst belangrijk is. Schoon Nympbeiyn, nach mindje mijn, wat soad ik al verctererit Om oaa mijn wensch „deea bedetjens, zoo wel gemaakt, te eieren! Met blinkendt goudt „of perlen sonde,, ghy voelen ras belasten Uw halsjen zoet „dat kraal als bloedt „ daarom niet beter pasten. Ik zond n kleên „met kenrsjens reen „ van lichte verwen blijdtjens, enz. Het was niet te vermetel indien bilde&dijk voorsloeg, il) den tweeden deser bevallige regels, ledefjens in plaats van bedetjenê te lezen, en het HS. van den dichter • be- kroont ssijnen moed. Maar datzelfde HS. maakt de op- holdering overbodig, die hy van het woord reen in den 5den regel gegeven heeft: „re^n d. i. toereden^ of »schikken Wer werde HOOFT zelf had geen samentrekkingsteeken op de egesteld, en zijn wensch was geen andere geweest dan het „schoon Nymphelijn’ met „reene (ss reine)- keursjens'' te kleeden. Ook had hy den eństen regel niet besloten met verzielte dat hier een valsch rijm en onzin maakt, maar met versieren (= verzieren, verzinnen), waarby alles rond loopt. Wie was het „schoon Nymphelijn?” Ook deze vraag zal de voorgenomene nitgave u beandwoorden. In die van bil-DSKDiJK (II. 70) eindigt het aan haar gerichte stnkjen met deze verzen : De Terwe van, myn lippen, an „aw wangsjens, zond ik plekken, Door soentjes sacht „en met haar kracht „nwziol te mondt ujrttrekken, Jk tred "Kälte" dan beleedt, dat niemandt van nw snsjens, Daer gy, verblindt "nn smaak in vindt,,, gaf ooyt zoo zoete knsjens. De alliteratie "ik wed, klinkt wèl, en de cli-max, dien zy uitmaakt, is hier geestig. Maar het oorspronkelijk HS. had in plaats daarvan Charife. ik weet.... En brengt hier, met eene letteromzetting (charibe, Brechia), den naam van béchsen spisgbl uit, aan wie hof gemacht haft in zijn jeugd het hof gemacht haft in gedachtenis te brengen, toen (lö* ; hörten in 1684 drücken liet, negen-en-twintig jaren na haar dood, en in het bezit van zijn tweede ëchtgenoote. Zie hier eene dergelijke ontdekking. Tot hiertoe lazen wj (Uitg. BILD. n. 44): Rooxemondt, ab my sich meldde En ten toon de rökdoom stelde Van Qw bliksemend gesicht. Zoo bekooreiyken blonk je, Dat myn sieltje waaghde 't apron Ige» Ende worp ûcb in dat licht. In de nieawe aitgave znlleu wj, v Ende worp ûcb in dat licht. In de nieawe aitgave znlleu wj, v Ende worp ûcb in dat licht. Ooor Boozemondt, Arbele lezen en daarin, bj omzetting, die Sazanna van Baer herkennen, door welke de dichter ten järe 1625, edoch vruchteloos, gewenscht had, zijn door den dood zijner eerste gade, verbroken huwelijksgeluk te herstellen. Niet onnatuurlijk scheen, sedert Helionora Hellemans zich hiertoe liefderijk geleend had, het pseudonym verkieselijk boven het anagram. Maar wat bewoog den Dichter in het lieve stukjen van 1603, op de wijze: Volez, petit Archer, droict à Madame (bild. II. 13), als uit de nieuwe Uitgave blijken zal, den naam Diane in 1634 in dien van DorU te veranderen? De Heer lbendertz weet dit niet, en kent van het lieve meisjen, aan hetwelk door den tweëntwintig jongman zoo menig lied was toegez. ongen, alleen de voor letters, W. B. — Sint uw gelnk zijn' opgang nam, O hooghgereezen Amsterdam, En trof nw' eerzacht noit het wit. Daar nn haar heerepijl in zit; Naardien gy n gingt stellen t' schrap, Tot winst Tan waarde wetenschap, En t'nwer onderrechting riept, Twee helden, die der dingen diept En stellte afpeilen op een prik, Van's hemels kmin in 't hart van 't slik. Zoo zong PiSTBR coBNBLiszooN HOOFT deu zijucr waardi* gen uuiGH DE OBOOT toe, „ by 't beroepen van twee leeraars ( 1«5 ) ter doorluchtiger schoole, en zijn' koomst tot Amsterdam" (Uitg. BILD. n. 152), maar gewaagde daarby niet van een heerepijl, als wel verdiend had het gissend vernuft van een BiLDBRDUK aan het werk te zetten, doch die by de oud- heidkundigen onbekend schijnt te wezen; maar eenvoudig- lijk (het HS. brengt het uit) van een heete pijl. Wy zouden deze voorbeelden nog zeer kunnen vermenig- vuldigen: noemt voor moet (Ui tg. bild. 11. 59, reg. 7) oti" verwonnen voor overwonnen (aid. 63, reg. 2), overhamaat (gelijk trouwens de Ui tg. van 1671 o Ook had voor over-harnast (aid. 168, reg. 23) zijn geene onverschillige herstellungen! — Maar wy noemen u nog enkele uit den Theeeua en Ariadne (voortaan alleen Ariadne). Wy hebben reden ons te verbazen in de zeer hoffelijke toespraak, in het eerste Bedrijf door Theseus aan Minos gehouden en beginnende met. Voorsichtich' Coninck groot, plotseling (Uitg, bild. II. 316, reg. 6. v. o.) op de weinig parlementaire uitdrukking te stuiten, waardoor hy het huis van dezen vorst een ongoddelyck gealaoht schijnt te noemen. Ik zeg: »chijnt^ want de regel is onduidelijk, en H ongod-del^k geslacht zou ook als appositie van de voora^egane qualificatie van deli Minotaurus kunnen worden opgevat. Doch alles wordt Duidelijk indien wy, in plaats van Oie schand-Weck van uw hnys 't ongoddelgck geslacht, voortaan overreenkomstig het HS. lezen zullen Die icband-Tleck Tan nw hnys en godddydc geslacht. Zie hier den aanvang van het andwoord van Minos (aid, 317). Indien dat ghy mjrn gaet voor soo rechtreerdieh houwen, Ghelyk nw reden toont, ghy moet my niet yertronwen, Grootmoedigh' Prince, dat ik willens hond te lyf D^onmenochelycke rmcht van het oncnysche Wyf, Om daer door alle'sjaers de vierthien Jonghelinghen, Aen uwe Barghers als gherechriyek af te dringhen ; Wmt iek h Me daer van dal vermoeden gheen deel. Indien hoopt ook dezen laatsten regel geschreveo had, Lammer vers en onzinniger volzin ware hem wel nooit uit de pen gevloeid. Tot redding zijner eer en ons genoegen, komen wy nu te weten dat hy schreef als volgt: Want ick hebbe dacr aan (vermoedy dat?) gheea dcol. Evenmin had onze Dichter zelf deel aan een uitspraak van Ariadne (aid) 3£0, reg. 12), welke, indien wy er een comma mochten invoegen, niet ongepast klinken zou — in een stuk van feith: Ten is gheen ondeachd, streckt tot ware deucbd' [J te voelen: maar die, naar hoofts bedoeling, aldus had moeten luiden: Ten is gheen ondencht, irtck tot ware deachd' te voelen; hetgeen ook wel zoo goed overeenkomt met hetgeen volgt: Ten is gheen doodt^ond' dat men medelyden heeft, Met een die om de deachd' sich in perjekel gheeft. De aanvang der Alleenspraak, waarin deze regeb voor* komen, luidt by bildbbdijk (II. 819) aldus: Ay stercke fantasy, wil ick a niet verwinnen. Met wat begocheling verbastert ghy myn sinnen, Wat hanght my dus aen *t Oogh', 'tgheen myn verstandt bemorst? Wat leyter dus en speelt onder myn lincker borst. En treckt door al myn leen en dreycht myn teder harsen? Ach wat benantheydt comt schieiyck myn hart beparsen? Nn, Ariadne cloeck, en bandt met al nw macht Deea revelinghe nyt nw besighe ghedacht Hebdy niet wel ghehoordt van ond' bedaerde wijven. Dat in 't beginsel zy. daer licht is nyt te draven : Maar swaeriyck alsse staet ghewortelt in den sin, En giaeft de put soo diep dat^ter *t moet blijven in? Iemand mocht gissen, dat hooft geschreven had : „ dai$e er moet blijven in/* Maar zijn HS. plaatst een punt achter den laatsten aldus te lezen: En graeft geen put soo diep dat ^/.* er moet blijven io. (1Ô7) Zie hier nog een viertal regels uit dezelfde Alleenspraak : Maer hoe? ten •û dat ik naerstich gae besporou Tot zjn behondenis, ick selve gae verloren. (Deert mjr myn eyghen smart, 't is onnodieh gbewis. Dat ick met Theaens siae, en hebbe Derenis: (aid. 320). Wie verstaat dit? Bildbäduk helpt den eersten regel an een ontbrekenden lettergreep, door de juiste gissing dat HOOFT niet naerëtich maar tiaeratigm kan geschreven heben; maar glipt stilzwijgend over de duisterheid van de twee laatste regels heen. Zv verdwijnt voor het licht, dat het HS. aanbrengt. Daarin lezen wy: Deert myn eighen smart, 't is nodich voor ghewis. Dat ick met Thesens stoei oock hebbe derenis: waarop uitnemend sluit hetgeen volgt: Uyn wel en quaalyck vaert hangt gantsch'lyck aen de synen. Gelijk de Theseus en Ariadne, zoo is ook de Achüles en Polyxena buiten weten des Dichters gedrukt, en dit was de aanleiding van talrijke fouten; maar tot verbetering van het laatstgenoemde stuk stond den Heer leendbsts niet, zoo als voor het eerste, een HS. ten dienste, en de bestaande uitgaven zijn zoo slecht, dat hy het noodig gekeurd heeft bier sEyne, door gelukkige gissing, gemaakte verbeteringen, met die van BILDE&DUK, in den door hem te leveren tekst zelve op te nemen, terwijl voor alle de overige stukken de tekst volgens het HS. gegeven *) of naar de oudste uitgave naauwkeurig zal worden gevolgd. Veel had bilbbbdijk hier reeds gedaan maar ook veel te doen overgelaten, dat nu door den Heer lebnbertz verricht Is, en de herkenning van eene vrij getrouwe navolging van het XIH Boek der Metamorphoseon van oviDiUB in het laatste gedeelte van liet Nach de uitgave van yan obr bübor (1686) afwijkingen heeft, Ofm de eeoe of andere reden merkwaardig, znllen de aanteekeningen deie Termelden' (Prospectus). (168) Stuk heeft dezen hierbj geen geringe diensten bewezen. Zie hier enkele proeven. In BüLDRDJKs Uitga ve zegt (IL reg. 254) het Ghoor: Het ptyaen groots waer in * de Tolcken haer betroawen Waer aen de werelt hanght »al 't saem aen d'eer haar honwen. En achten dit veel meer • dan al haer rjrck en staet, Yruchteloos zoekt men by den schranderen Uitgever eene opheldering . V van deze duistere regels. Zj worden klaar als de dag, wanneer men met den Heer leest: De prinsen groots waer in „de Yolcken haer betroawen en. En zijn gissing wordt volkomen gewettigd door hetgeen volgt: Maer welcke Prins was ojrt »Gupidoos ondersaet?,, Niet minder betrouwbaar zal men die bevinden, welke hem op bl. 248, reg. 16, yet voor oyt op bl. 273, reg. 2 vervaerde voor onsichtbaer doet lezen. Ovidiüs (Metam. XIII, 176) staat ons borg dat wy bl. 294, reg. 8 v. o. in plaats van En oock het Lyrce vyer » dat sich te weere stelden** hetwelk onverstaanbaar is, met den Heer lbendbbtz gems- lelijk mogen veranderen in het meer duidelijke En oock dat Lyma viel » dat en engen. en den yy beleefden \oï^' op bl. 296, laatst en regel (verg. Metam. XIU. 248} In „belöffen” en niet zoo als bil- DEKIDK giste in „behaalden y Lezen wj op bl. 299, reg. 16 en volg.: De vloet van Simone zal eer te rngghe gaen, En Eonder bladen staen Ida den berch daer boTen, In Qriecken en de stadt van Troyen hcMr beloven, éen blik op de correspondeerende verzen van den romein- schen dichter [Metam, XIII. 824, 5) overtuigt ons, niet alleen dat wj hier met den Simoia te doen hebben, maar ook dat de laatste regel aldus behoort gelezen te worden: En Qriecken oen de stadt van Trojen hiUp beloven. (Ante retro SimoïB flnet, et sine frondibiu Ide Stabit, et anxilmm promittet Acbaia Trojae). Hooren wy vervolgens (IL 300, reg. 1, 2) Ulysses zich beroemen dat hj ToatelQck darfl gaen door at midden van de wachten; Bnmm niet alleen »bj donckere nachten, Maer tot int hooghe Slot' wy begrijpen dat hier een woord of woorden zijn uitge- vallen. Ook BiLDERDiJE had dit gevoeld en aangevuld, maar gebrekkig. Het non tantum moenia Troum, Verum etiam iwnmaa arces intrare {Metam. XIII. 343, 4), staaft de leasing van den Heer lsbndebtz: Binneii de muren niet aUeen bj donekre nachten. Straks zegt dezelfde Ulysses (II. 800): Ajax, slet niet op Diomedes dus onminlQck Vait met n wesen staer „en spreken binnens mons;„ Hy heeft syn deel aen d*eer „wy makent onder o All of the hochälerin, roem, de tchepen gkinck beechermen. Al den ghemeen hoop, "zachmen rontom u swermen"; Verzelschapt van het volck "en waerdj niet alleen"; U hielp het gantsche heyr "en my niet meer dan een. Het zijn de volgende verzen van ovidius: Deaine Tydiden vnltnqne et marmnre nobis Ostentare roenm; pars est sua landis in illis. Nee tn, cnm socia cljrpenm pro classe tenebas. Soins eras: tibi tnrba comes, mihi contigit nnns. (Metam. XIII, 860-64). En de verbetering is gewis niet ongegrond, die in plaats van de onderschrapte woorden de volgende lezen doet: WJ maeeteni onder ons; 9^ (*■ hoogste roem!) de schepen ghmckt beschermen. — Maar wy spraken ook van verrassingen ons bereid, door VSR8L. KM MBDBO. ATO. LSTTBBK. DBBL. VII 12 (170) het aan den dag komen van de oorspronkelijke redactie des Dichters. Hooft, dit blijkt nu, heeft in later tigd» uit nieuwe inzichten van taal- of van verskunst veel veranderd, maar zijne veranderingen zijn in menig opzicht niet altijd verbeteringen geweest. liet naieve der uitdrukking» de welluidendheid^ de kracht van zeggen hebben menig- maal veel verloren. Bijv.: Waar *t dat Jnpün ten hoof m (170) In syn* hemel baade, Ein, t' mggiier koonute, met sgn' trotse gemaalin. Opress' uit zgnen troon, en zette inj daar in, Ein Yoor my. in van goadt een tafel overlaadde Met goddelyke ipyz', 'en wgnen vol genaade» Daar zang nocht spel ontbraak'; en zoete renk veel min; Ein hy week' nit de zaal, met al het bly gezin, Kn liet my eenigh daar; my dunkt ik 't al versmaadde. Maar waar Japjn te vree, dat hy o, in mijn' stee. Mevrouw, in zQnen stoel ter disse zitten deê, Ein gonde, dat ik stond' en zagh n lust genieten; MyiC weelde waarder zyn xouw^ dan geneught en ruai. Zoo lief waar my uw lief; zoo lust my anders lust; Ein lusten eenzaam zyn my meer Nauw dan dan verdrieten. Dit schoon Sonnet (Uitg. van bild. L 835) heeft slechts een lammen regel, dien wj niet hadden behoven te onder-schrappen om hem aan te duiden. Hoe komt het? De Dicliter heeft zelf hem ontwricht. Eerst schreef hv Wel waerder waermyn vreucht dan als geneucht en rust; maar later begreep hy achter den comparativus niet aU maar dan te moeten schrijven. Wel waerder waermyn vreucht dan dan geneucht en rast, ging echter in het geheel niet. Ein ziedaar! In een ander sonnet (aid. bl. 343) had hy geschreven: Waer door de staet, die stondt als hemelhooge boom, Wiens breede schaduw kan des middaghs brandt versoeten. 'T af knotten deerlyk van haar kroon heeft Ijden' moeten. Later e chter de plaatsing van het byvoegelijk naamwoord (m ) actor het Daamwoord afkeurende, verplaatste hy dit dtw* Igk, tot deerlijke vermindering der kracht, en liet drukken : 'T afknotten Tan zyn* kroon hoeft doeriyk lyden moeten. Zoo moêsty evenzeer uit grammatische uaauwgezetheid, in Galathéaas mond (bild. IL hl. 7, reg. i, S) een pedant Laas! ik zie den dagh toereeden 'T Ucht nitbreeden. voor een nataorlijk Laas ik sie den den dagerada 'T Onser schade in de plaats komen, en op bl. 38 het bjua gemeene Trek tu Endymion voor den vroeger gebruikten genitivus subjecti De minne Endymion. Zoo verving bl. 71: Qeen aensch^n niet, geen ooge, maer haer siel. Befest eerst zoo veel krachtiger uitgedrukte: Geen aenschyn niet; geen ooge niet; haer aiel. En moest in het belang eener strenge, metrische versificatie de naïeve en imitatieve herhaling van 't zelfde woord in verzen als deze (IL 61 v« o.): En wendt, o Togeikens, n teere stem tot clagen, Clagen, wanneer ghj minnelied^eas quelen sondt verloren gaan, om plaats te maken voor een alledaagsch : En klaaght ena. Maar zie hier een stukjen, meer dan eenig ander bekend en in 't geheugen, zoo als het volgens het HS. in de voorgenomene uitgave zal gelezen worden: Klaere wat heeft er nw hartje verlept Dat het verdriet in vroolijckheidt schept, Bn altQd eeren beneepen verdort OelQck als een bloempjen, dat danwe^e schort? 12* Krielt hei rwk yr^ert niet om aw deur? Mooghje niet gaen te kust en te keur? Ein doeje niet branden en blaecken en braën Al waer "t u op last een lonckje te slaenf Anders en speelt het windetje niet Op elsetacken en lenterigh riedt Als: lastighjes; lustigiges. Lustigiges gaet Het watertje, daer 't tegen 't walletje slaet. Siet d*openhartighe Blenheim était. Die nötige ilegenden ichten kommen. Self était zonne wenschte uwel bete moe Ein werpt u een lieffe oogheyn toe. Maer soo se niet door al hun yermaen Steeken met vrenghd uw sinne aon, Soo snit ghy maecken aen 't schreien de bron. De boomen, de bloemen, de snirere son. Yergelijk nicht hiermede de lezing der beste uitgave (biuk n. 48) en gj zult zien hoe veel gy by de kennismaking met de oorspronkelijke redactie wint. Reeds in de eerste strofe krijgt gj^ reg. i, verdrieijê voor verdriet, een verkleinwoord te meer, in eene poôsy waar gy toch al licht te veel van deze zoetigheid vindt; reg. S wordt altijd tot ^t allen tijd en reg. 4 Odytk ê En Uoempjm tot Oehfck ah een bloepen aitgerekt In de tweede strofe is om uw deur in om uwe deur veranderd, en het eenvoudige Mooghje niet gaen te kust en te keur? in het gemaakte Mooglge niet gaen niet te kust en te keur. De derde is er met de invoeging van een enkel otheu er afgekommen, Anders en speelt er het windetje niet. En de vierde mocht gelukkig blijven zoo als hy was. Maar de laatste heeft zoó veel te meer geleden; want gj leest hem aldus: (178). Maar loo se ktauuHf door al bun TcnnaD iVàr êtuktn met vreaghd aw* zinnetjes aan, Ik ttg u U maakên aen 't schreyen de bron, De boomen, de bloemen, de aolyere zon. Dit leelïjke Ik leg u te maaken^ vereischte eeiie ophel- dering van BiLDEBDiJK {„ Ik leg u, d. i. ik leg u dit toe; ik êchrgf het u toe; gij zult dit doerT)^ welke u niet vol- doet, en niet noodig vras by den eenvoud van het Sönnen tüchtig geben, sogar in der neder-doitsche versmaat tusschen 1621 (of 22), van welken tijd dit stukjen schijnt te dagteekenen, en 1684 toen hj zijnne Gedichten ter uitgave gereed maakte, heeft den Dichter verleid in deze zesten regels nog een negental lettergreepen in te vlijen, die niets dan kwaad doen, zoo wel aan, bet dicht en ^^het duitsch" als aan „den zin." Zijn hebben echter niet kunnen verhinderen, dat dit allerliefst dichtjen een der parelen aan de kroon van hooft en een meester-stikjen van erotische poëzy gebleven is. Doch het wordt tijd van de tweede voortreffelijkheid te spreken, waardoor de door den Heer leenüebtz voorgeno* mené uitgave billijk aanspraak maakt op de hooge belangstelling van alle vrienden onzer Letterkunde, die namelijk eener tot hiertoe ongekende Volledigheid. De volledigste uitgaven zijn tot op dit oogeublik die van 1704, en de door BILLIKDUK bezorgde. Welnu, die van den Heer leendkbtz zal 80 Gedichten meer bevatten. Enkele daarvan zijn reeds gedrukt; het zij achter de, zeldzame, afzonderlijke drukken van dea Dichters Minne-Zinnebeelden (1611 en 1618) of in, niet minder zeldzame, Liedeboeken van het begin der 17^ eeuw; andere in Professor van vlotens Uitgave van HOOFES Brieven. Een enkel komt alleen in een of Twee vroegere drukken van HOOFrs Gedichten voor, een ander aÜEonderlijk op een los blad. Yele echter bestaan nog (17*) slechts in Handschrift. De Gedichten in bildekdi/ks Uitgave ontbrekende zijn voor een groot deel Minnedichteti ; een uitvoerig Klaaglied op den dood van een zoster van BBBOHJEN SPIEGEL, die de plaats van deze in hoofts genegen-heid had vervangen, maar twee jaren later overleed ; een paar strofes op den dood zijner eerste EchtgenooU, Christina tan S£P; voorts eenige Grafschriften, een aantal Byschr^Un, vooral op gebouwen, schilderyen, prenten, boeken enz., enkele Vertalingen, van eenen Paar sonnetten van petrabcha, en eenigen van vers JUVBNALis, van een paar Sonnetten van petrabcha, en eenigen van vers JUVBNALis, van een paar Sonnetten van petrabcha, en eenigen van vers JUVBNALis, van een paar Sonnetten van petrabcha, en eenigen van vers JUVBNALis, van een paar Sonnetten van petrabcha, en eenigen van vers JUVBNALis, van een paar Sonnetten van petrabcha, en eenigen van vers JUVBNALis, van een paar Sonnetten van petrabcha, en eenigen van vers JUVBNALis, van een paar Sonnetten van petrabcha, en eenigen van vers JUVBNALis, van een paar Sonnetten van petrabcha, en eenigen van vers JUVBNALis, van een paar Sonnetten van petrabcha, en eenigen van vers JUVBNALis, van een paar Sonnetten van petrabcha, en eenigen van vers JUVBNALis, van een paar Sonnetten van petrabcha, en eenigen van vers JUVBNALis, van een paar Sonnetten van petrabcha, en eenigen van vers JUVBNALis, chillenden aart; eindelijk drie TefAspAên^ by VAN VLOTEN gedrukt, en fragmenten van de Isabella en van SENECAAS Medea. Enkele Sonnetten en Epigrammen zijn in het fransch, italiaansch of latijn. Proeven heefk de Heer huet in den Gids medeged. Maar wat aan de voorgenomene Uitgave de kroon aal opzetten is eene goede, dat is chronologische, RangsMk-king der stukken. Deze is tot op dezen dag nooit geleverd, nooit beproefd. In alle uitgaven, die tot hiertoe het licht zagen, „ligngen de Gedichten in de grootste wanorde door-een. Men heeft, ja, de psalmen, sonnetten, zangen, bruUofts-dichten, lijk- en grafdichten bijeengevoegd, maar daardoor niets verrigt dan den lezer het genoegen, dat afwisseling van onderwerpen geeft, te benemen. Want ook in die af-deelingen is niet de minste orde in acht genomen. Zoo staan b. V. bij BIDDIEBDiJK dl. II, bl. 56 —  welke in die uitgave voorkomen, vindt men de eene, van het jaar 1604» op bl. 70, de andere van 8 Januari) 160Ö op bl. 14; van die aan hare zuster, de eene van 13 Aug. 1605 op bl. 71, de andere, van O Jan. 1606 op bl. 15. Slechts bij enkele Gedichten wordt in de uitgaven de dag- teekening opgegeven." (Prospectus). (175) WelnQt de Heer lbendbbtz was, dank zij zijne vlijtige en naawlettende nasporingl in staat met de meeste zeker- heidy in dezen baaiert de ware orde te brengen. Het ge boortcjaar, ja veeltijds zelfe de geboortedag is hem van de meeste stukken volkomen bekend geworden. Van anderen ziet hj. kans den ouderdom, op twee, drie jaren Nach, te be palen. Slechts omtrent een drietal Psalmvertalingen, die hj, volgens een gissing aan de Brieven ontleend, tot het jaar 1626 brengen zou, is hy onzeker. Zie hier de, ten deele op zich zelängrijke, gronden zijner zjerbeid. Yan vele stukken dragen de handschriften de dagtee-kening. van anderen liet zich deze naar aanwijzingen in de Brieven bepalen; soms bracht de inhoud of een onder-schrift, soms de samenvoeging op een zelfde bladzijde den tgd der vervaardiging uit Ook de soort van schrift hielp dien aangeven; de Gedichten met ronde letter geschreven zijn allen vötfr December 1635, die met oude letter allen daarna gemaakt Maar ook is de Heer lbendsrtz voor zijn allernaauwkearigst onder-zoek van de Spelling zijns authears verplicht Hierdoor is het hem gebleken, dat hoott eenmaal in een of ander opzicht een andere spelling hebbende aangenomen, zich daarin verder met onwrikbare standvastigheid gelijk bleef. Het possessivum uw, aldus met een To, dateert by hem van den ISden Augustus des jaars 1608. In 1614 begint hy de by den aanvang van een woord met een hoord met een hoord met een hoord, verständigt zich slechts (evenwel niet langer dan voor een tijd van tien jaren) tot 66ne uitzondering, ten behoeve van het dierbaar (voornaamwoord) ich. In zekere woorden maakt ten jare 1623 de 8 plaats voor de z; in andere geschiedt dit k\ 1625 of 1627. Voor de w is het haar geoorioofd stand en plaats te bewaren tot 1640, In 1641 breekt by den DroBsaert de tijd aan voor de dubbele aa. Het z. n. w. zan, vroeger manlijk, gaat later tot de vroawelijke kunne (176) Over. Het pron. refl. plur. masc. nog in 1621 koer, maakt in 1623 en daarna bestendig plaats voor dat hun, hetwelk tot op den huidigen dag ons by de spreektaal nog dikwijls zoo weinig gemakkelijk afgaat. Het is naauwijk noodig op de groote voordeeleo te wijzen, welke de langs deze wegen en door deze middelen verkregene zeer naauwkeurige chronologische rangschikking an de hand doet. Is zulk eene rangschikking tot het gadeslaan en bestudeeren van den ontwikkelingsgang van eenen Dichter van het hoogste belang, vooral moet zijn ten opzichte van eenen man als hooft, die aan den ingang staat van eenen nieuw tijdperk in de letterkunde zijns volks, en niet anders dan grooten invloed kon uit-oefenen op zijne tijdgenooten ; bredb&o, costbb, vokdbl* Onbekendheid met een gedeelte, en wel met het oudste gedeelte zijner Gedichten, maar vooral onbekendheid met de tijdorde, waarin de andere geschreven zijn, ja geheel verkeerde noties da Arumtrent, door de onzettende verwirring in de bestaande Uitgaven veroſeſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſ� Gerizert van V eisen, omstreeks 1613. Warmar. 1615, 1616. Baäo 1616. Ook leeren wj na dat hooft den Schijnheilig vertaalde en omwerkte, Basnfiao dien slechts berijmde, hoott de Jêobêlla begon, costeb die voltooide, hetwelk, bj de kennis van den tijd en de wijze waarop de spelen van bkb-iiEEODB en cosTEE ontstaan srjn, nog al van eenig belang is tot waardeering van des Drossaarts beteekenis voor de Tooneelpoësj van zijnen tijd. Een ander pointen Wie heeft over hooft als Dichter ge-schreven en is hem niet hard* gevallen over zijn liefde voor en navolging van mabino, dien „bederver van den Ita-Inanschen smaak''? „Overal," zegt de voortreffelijke de CLEBoq, „toont hij [voor dezen] veel achting," en deze schrijver beweert dat mabinoos geest in hoofts NRL "Mens ich meeste dichtwer- ken, voor al in diegene, waarin hij alleen gedanterie ten toon zocht te spreiden, overal doorstraalt." *) Maar wat wijzen na de jaartallen ait ten opzichte van deze, naar het algemeen gevoelen, chroniesche Marinomanie? Dit, dat zy niet anders dan eene voorbygaande vlaag is geweest, die zich tot het jaar 1625 en weinige volgende bepaald heeft. By na al de stnkjens, die er den stempel van dragen,  158. Schikte Uitgave Van hoofts Gedichten ook voor de kennis zijner Levensgeschiedenis eeue tot hiertoe onbruikbare bron doet vloeien? Van hoeveel gewicht deze bron is valt te meer in het oog, wanneer men bedenkt dat de Brieven tot heden de voornaamste hebben uitgemaakt. Deze nu zijn voor drie vierde na 1629 geschreven, toen de Schrijver reeds een man van acht-en-veertig jaren was; zijn GedieAten daarentegen voor vijf zesde (en het zesde zesde beteekent niet veel) vóar of in dat jaar. Mijne Mededeeling, waarvoor, ik alles verschuldig ben an de inzage in zijnen arbeid, my door den Heer LVKMDUin, met de meeste bereidwilligheid verleend, is ten einde. Zy zalzoo ik hoop^ daaraan bevorderlijk zijn, dat wy allen de vrucht van dezen arbeid zien. Onze tijd verheugt zich in twee byna gelijktijdige uitgaven vtin de Werken van cats. Eene Uitgave van vondels Werken, zijn er waardig, en in verband met zijn leven, ofschoon groot van omvang en kost-baar, vindt welverdiende de Eineming. Het zou zerte bejammeren zijn, indien dez ontbrak voor het tot stand brengen eener weinig kostbare. Dieser, kostbare, voor als geworden van de Gedichten van dien Pivrs R cobbliszoon hooft, die, by voor als geworden dan cats en zelfs von del, op beiden nog dit vooruit heeft, dat hy Hoofd van en nieuw tijdperk en Voorganger op nog onbetredene pa-den geweest is. December 1862. De pry sal in geen geworden meer dan acht galden bedragen. Proepecm. J. VAN LENBP. Het is om over de UUerê te spreken, dat ik voor eenige oogenblikken het woord vraag: echter niet zoo zeer over de leUetê zelve, over haar oorsprong beteekenis, getal, waarde of beatemmingy als wel over den vorm, waarin zy sich in gedrukte werken aan ona voordoen. Ik wensch een paar woorden in 't midden te brengen over kurcjf en ka piiaal en andere onderscbeidinga-middelen. — 't Onderwerp isi zoo ver ik weet nog zelden behandeld : en toch ware daarover een dik boek te schrijven, dat waarschijnlijk geen uitgever vinden zou. Misschien ware het der moeite waar dig, dat de Afdeeling de onderneming op zich nam... maar 't zou een slecht gekozen tijdstip wezen, om daar-voor subsidie te vragen. Of de zaak werkelijk van belang geacht wordt zal blijken uit de wijze, waarop men de zeer lorte en zeer vlachtige beschouwingen opneemt, die ik over dese stof u ten beste geve. Reeds dadelk na de vestiging onzer nationale letter (180) Kunde doei zich verschil op in de wijzci waarop onse voor- naamste proza-schrijvers te werk gaan by 't gebraik der verschillende lettersoorten, Intasschen, by het opmerken van dat verschil, houde men wel in 't oog, dat niet altijd met zekerheid valt te bepalen of men het bezigen der onder- scheidingsletter, en de keoze der soort, toe te schrijven heft aan den autenr zelven, dan wel aan den drukker, zetter of korrekter, aan welke een en ander blijkbaar zeer dikwijls werd overgelaten. Immers wanneer ik naga, hoe, in werken van Vondel, door hem in een en 't zelfde tijd- vak, doch by verschillende drukkers, uitgegeven,  moet ik wel tot de gevolgtrekking komen, dat de drukker naar welgevallen met het hem toevertrouwde handschrift omsprong, en, verstoutte hy zich, niet de spelling des schrijvers, maar zijn eigen spelling te volgen, hoe veel te minder zal hy zich dan ontzien hebben, in al wat meer van bloot typografischen aart scheen, zijn eigen luim bot te vieren. Na deze waarschuwing kom ik ter sake. Van Meteren, die doorloopend de Duitsche letter gebruikt bezigt de Romeinsche voor Staatstukken, brieven, vaerzen en citaten en voor namen van vreemde volken, ook voor de namen der onderteeken van Nederd. stukken: ook op sommige plaatsen voor namen van personen, aan welke de eene of andere kommissie wordt opgedragen; dit laatste echter meer, ofschoon nog lang niet overal, in H eerste derde van zijn boek: en zeer zelden in de twee andere derden: zoo dat men byna tot de gevolgtrekking moet komen, dat het aanwenden van een onderscheidingsletter aan den zet-ter was overgelaten, en, by het drukken van zijn boek, er verwisseling van zetters heeft plaats gehad. Bor bezigt evenzeer de Duitsche letter: ook Bom., als van Meteren, voor vreemde Talen: maar bovendien kurcyf Voor opeschriften van brioTen: de namen vao personen en plaatsen blijven in gewone letter. Hooft bezigt Bom.: Staatsstukken, redevoeringen, en wat hy verder aan personen in den mond legt, korcyf: naamteekeningen onder stukken allerd kapitaal. Vondel bezigt in zijn prozastnkken Bom.: alleen de anhalingen by hem zijn kurcyf, of^ als zy zeer gewigtig zijn, kapitaal. Brandt geeft de Besolntiën en brieven in kurcyf : voorts ook de aangehaalde gezegden van personen en de lijsten van de namen der schepen en van hon bevelhebbers. Lu kapitaal de namen der onderteekenaars van Staatsstokken: — nagenoeg in alles als Hooft. 