None
THE COMPLAINTS AGAINST W. A. VAN DER STEL 211 A. The Testimonial or Good Conduct Certificate In February 1706, van der Stel had information from India that the colonists had written to Batavia, complaining of his misgovern- ment. He at once realised that in all human probability they would communicate svith the Council of Seventeen as well, in which case their complaints would be conveyed home by the return squadron, then at anchor in Table Bay. To defend himself, and cut the ground from under the colonists' feet, he must act at once. His first step in this direction was to have a certificate drawn up, in which he was credited, as Governor, with the most eminent virtues. This testimonial of good conduct he desired to have subscribed by as many of the colonists as he could prevail upon to do so. The content of this unique document was to the effect that the signa- tories declared the Governor " to be a person of all honour and virtue in his whole carriage, governaunce, converse, and address, ... a glorious ensample of moralitie, jealous for the common weal, devout in the Christian faith, . . . and of an exceeding clement and mild dis- position." As Governor he had invariably done his utmost to promote the interests of the Company and the settlers. Nor had he ever failed to assist the latter, so far as possible, with grants of land, and " in the taking of all the pains conceivable for their grain, vintage, and cattle," and with the disposal of their produce. This testimonial had now to be signed. Van der Stel summoned the citizens of Capetown to the Castle, where, to their intense amaze- ment, they met with the most courteous of receptions. He regaled them all, blacks and liberated slaves and convicts included, with wine, beer, coffee, and tobacco. When all were well bestowed with liquor, a clerk read aloud to them, in an extremely indistinct voice, a few sentences out of the testimonial, whereupon the citizens there present were " requested " to append their signatures. A request from a Governor of the Cape was of course a command, " insomuch as all re- quests from Governors of the Indies must needs be looked upon as nothing other than so many commands, to deny the which were nothing but to hazard a man's temporal well-being." The settlers, from long experience, knew this too well to offer any opposition. Speaking of the manner in which van der Stel used to filch their wine, and so in an entirely different connection, Tas and van der Heiden declare, " "We were well-nigh as it might be compelled for to consent to anything the which his Honour (the Governor) did demand of us. For ■' Bo., 535. 212 DE KLACHTEN TEGEN W. A. VAN DER STEL wat dezelve van ons pretendeerde. Want wilden we lets uit 's Com- pagnies Pakliuisen hebben, en met coutante penningen betalen, wy moesten zyn Ed. van wien dog alles dependeerde, ootmoedigst daarom smeeken en bidden : wilden wy onze goederen aan de Compagnie debiteren, wy waren weder genoodzaakt zyn Ed. gunst te verzoeken : boe zouden wy dan hebben durven bestaan, het minste aan zyn Ed. te weigeren ? " ^ Het viel de Gouverneur dus gemakkelik, ondertekeningen te krijgen van de verbaasde burgers. De meesten hadden bovendien niets be- grepen van de inhoud van 't stuk, en tekenden uit vrees voor de Gouverneur, die er zelf bij stond. Enkeien, die wel begrepen wat er gaande was, (zij wisten van 't Klachtschrift) weigerden te tekenen, daar "het tegen hun gemoed streed," de Gouverneur voor een eerlik man te verklaren.2 Met de Kaapse burgers, die voor 't grootste gedeelte geen boeren waren, en dus geen direkte grieven tegen van der Stel hadden, was het vrij gemakkelik gegaan. Het zou niet even gemakkelik zijn, de boeren, de " buitenlieden," tot 't tekenen te bewegen. Onder de buitenlieden waren van der Stels grootste tegenstanders, want hij had de boeren 't meest door zijn wanbeheer benadeeld. Starrenburg ward naar Stellenbosch gezonden, om de boeren over te halen tot 't ondertekenen van 't getuigschrift. Hoe het met hem ging, verfcelt Tas ons in 't Dagboek. Starrenburg zat aan een tafel, met degen en pistolen erop, en met gewapende schildwachten binnen en buiten de deur. Hij liet dan de burgers binnen komen, en trachtte ze tot 't tekenen te bewegen. Alle middelen werden door hem aangewend : schone beloften van gunst, grond, enz., harde dreigementen, dat de Gouverneur alien, die weigerden te tekenen, zou " vinden," dat alle voorrechten hun ontnomen zouden worden, dat zij als rebellen zouden gestraft worden, enz. Hij maakte hun zelfs wijs, dat Tas en de andere leiders reeds 't getuigschrift ge- tekend hadden, om de burgers ertoe te brengen ook te tekenen. 3 Nog andere lieden werden door van der Stel zelf bewerkt, om voor hem te tekenen. G. Sollier geeft zijn ondervinding in de Contra Deductie.* De Burgerraad Nicolaas Oortmans, een biezondere vriend van van der Stel, en daarom bij de burgers zeer gewantrouwd, vertelt ook, in een brief aan de XVII, hoe de Gouverneur bij hem kwam, en hem geld en grond aanbood, en beloofde, zijn zoon, (die in dienst der Compagnie was), te bevorderen, en daarop vroeg, "of ik (Oortmans) niet mede voor hem (v. d. Stel) wilde teekenen, dat ik hem voor een Eerlik man kende, en hij gedaan had, 'tgeen behoorde." ^ ' Contra Ded., 222, "■ Bo., 513. ' Ibid., 514. * Bl. 15. THE COMPLAINTS AGAINST W. A. VAN DER STEL 213 so we desired to draw anything from the Company's repositories, and to pay withal in ready money, we mnst supplicate and entreat his Honour, upon whom, indeed, the whole did hang, with all submission for the same. And did we desire to dispose of our goods unto the Company, we were again obliged for to sue his Honour's grace ; how then should we have durst attempt deny his Honour in the smallest thing ? " It was thus no difficult matter for the Governor to secure the signatures of the astonished citizens. Moreover, the majority had understood nothing of the contents of the document, and signed their names through fear of the Governor, who was standing by in person. Some, who more or less understood what was afoot (they knew of the Memorial) refused to sign, "considering it did go against their conscience for to declare the Governor an honest man." The citizens of Capetown, the most of whom were not farmers at all, and so were without any direct grievance against van der Stel, had presented little real difficulty. To secure the signatures of the farmers, the "outside population," would be less easy. Van der Stel's chief opponents were amongst the outside population ; it was the farmer who had suffered the most from his misgovernment. Starrenburg was sent to Stellenbosch to try and induce the farmers to sign the Testimonial. How he fared Tas tells us in his Diary. Starrenburg sat at a table with sword and pistols before him, and an armed guard both inside and outside the door. He then admitted the colonists and attempted to induce them to sign their names. He tried every possible means ; fair promises of favour and land, etc., dire threats of how the Governor should " deal with " all who refused to sign, how they should be stripped of every privilege, how they should be punished as rebels, and the like. He even intimated, in order to pre- vail upon the settlers to follow their example, that Tas and the other leaders had already signed the Testimonial. Others again were approached by van der Stel himself with a view to their signing in his favour. G. Sollier relates his experience in the " Contra Deductie." Councillor Nicolaas Oortmans, a special friend of van der Stel's, and therefore an object of no little suspicion to the colonists, also relates, in a letter to the Seventeen, how the Governor came to him, offered him land and money, promised to advance his son, who was in the Company's service, and ended by asking " whether I too (Oortmans) would not sign to it for him that I did know him for an honest man, and that he had done what was his duty." By = Oorspr. brief van N. Oortmans aan do XVII, 12 April, 1707, (Koloniaal Archief, 4035, Den Haag). 214 DE KLACHTEN TEGEN W. A. VAN DER STEL Door zulke omkoperij en intimidatie, gelukte het van der Stel zijn " getuigschrif t " door 240 mannen ondertekend te krijgen. Theal raerkt echter, (m.i., terecht) op : " Not a few of the respectable names found on that extraordinary document are certainly not genuine, for they appear with a cross, though the men they professed to represent could write letters and sign papers as well as the Governor himself could do." 1 En dan waren er onder die 240 zowat 20 zwarten, vrijgemaakte slaven en bannelingen ! Dat van der Stel, met zulke raiddelen, 240 ondertekenaren kreeg, is niet vreemd. Wat ons verwondert, is dat hij niet veel meer gekregen heeft, dat er zoveel mannen waren onder de vrijburgers, die stand- vastig weigerden te tekenen, hoewel zij wisten, dat dit hun al de woede van de Gouverneur op de nek zou halen, en dat bun weigeren gewis hun mine ten gevolg zou hebben. Colvin wil er niet van weten, dat van der Stel op deze wijze ondertekeningen af perste : " Of this I have found no proof," zegt hij. "There is no trace of any such violence or deceit as was employed on the other side." ^ Dat Colvin geen " proof " gevonden heeft, is zeer goed verstaan- baar. Hij heeft niet de moeite gedaan om naar bewijzen te zoeken. Hij kent Bogaert niet, heeft de Contra Deductie niet gezien, noch de beedigde verklaringen van G. Sollier, Jacques Malan, Etienne Nel, Abraham Bleusel en Jan de Buis, die alien van hun eigen wedervaren met van der Stel en Starrenburg getuigenis geven. [De oorspronkelike minuten zijn op 't Archief te vinden.] 3 Edgar weer vindt dat " If Adriaan had been an unjust and tyran- nical ruler, it is hard to see how nearly a half of the whole free popula- tion of the country could have borne such a testimony in his favour." ^ Ons schijnt het integendeel juist zeer verklaarbaar, dat een " unjust and tyrannical ruler" een dergelik stuk met gemak getekend kon krijgen ! Hij had al de middeleu hiertoe, — omkoperij, vleiende be- loften, harde dreigementen, leugens, en daarbij, een onbeperkte macht, alle weigeringen te straff en met de onttrekking van zijn gunst. Zonder zijn toestemming kon niemand een druppel wijn, een korrel graan, of een pond vlees verkopen. Wie kon dan zijn " verzoek " weigeren ? Uit de wijze, waarop de Gouverneur zijn " getuigschrif t " van goed gedrag getekend krijgt, is het duidelik, dat het stuk geheel waardeloos is als getuigenis te zijnen gunste. Het openbaart alleen 's Gouverneurs zwakheid. Het toont, hoe schuldig hij zich gevoelt. 1 " S. African News," Weekly Edn., 10 Aug. 1910. Zie ook zijn " W. A. van der Stel and Other Sketches," en zijn brief in de " Cape Times " van 15 Nov. 1909. THE COMPLAINTS AGAINST W. A. VAN DER STEL 215 bribery and intimidation of this kind van der Stel succeeded in pro- cnring for his Testimonial 240 signatures. Theal remarks however, and rightly, in my opinion, that " not a few of the respectable names found on that extraordinary document are certainly not genuine, for they appear with a cross, though the men they professed to repre- sent could write letters and sign papers as well as the Governor himself could do." Moreover, there were included in the 240 some 20 blacks, liberated slaves, and convicts. That by such means van der Stel obtained 240 signatures is not surprising ; what does surprise us is that he did not obtain many more, that there were so many men among the free burghers who stoutly refused to sign, although aware that this would bring down upon their heads the full force of the Governor's wrath, and that their refusal would be attended by certain ruin. The idea that van der Stel extorted signatures in this way is scouted by Colvin. " Of this," he says, " I have found no proof. There is no trace of any such violence or deceit as was employed on the other side." That Colvin discovered no " proof " is not difficult to undei^tand. He has not taken the trouble to look for the proofs. He has no knowledge of Bogaert, and has seen neither the " Contra Deductie," nor the sworn affidavits of G. Sollier, Jacques Malan, Etienne Nel, Abraham Bleusel, and Jan de Buis, all of whom give evidence as to their personal experiences with van der Stel and Starrenburg. [The original minutes are to be found in the Archives.] Edgar is of opinion that " if Adriaan had been an unjust and tyrannical ruler, it is hard to see how nearly a half of the Avhole free population of the country could have borne such a testimony in his favour." It seems to me that, on the contrary, it is particularly easy to see how " an unjust and tyrannical ruler " could without difficulty pro- cure signatures to a document of the kind. He had all the necessary means at his disposal — corruption and perjury, flattering piromises and terrifying threats, and in addition plenary power to visit every refusal with the withdrawal of his favour. Without his leave no one could sell a drop of wine or a grain of corn or a pound of flesh, so that it was almost unthinkable that anyone should deny his " request." From the manner in which the Governor obtained his good conduct certificate, it is clear that the document is completely valueless as evidence in his favour. It merely reveals the weakness of his position and his consciousness of guilt. For to come to the contents of this * " Romance of S. Africa," 149. « Attestation, 1710-1712. Gedrukt, Contra Dod., 15-17. * " Expansion of S. Africa," 201. 21f5 DE KLACHTEN TEGEN W. A. VAN DER STEL Want, om tot de inhoud te komen : van der Stel schrijft zich, in dit " afgodicR getuigsclirift," (zoals Bogaert het noeint), juist die eigen- schappen toe, die hem 't meest ontbraken. Hij zou zijn best gedaan hebben, om de landbouwprodukten der boeren te helpen verkopen, terwijl hij de boeren juist hun markt had ontnomen. Hij zou "van seer goedertierenen en saghtmoedigen aerdt " zijn, terwijl hij spoedig een nieedogenloos tiran zou blijken. Hij zou " een heerlyk voorbeelt van zedigheyt," en " Godsdienstigh in de Christelijcke Religie " zijn, terwijl zijn leven zo aanstotelik was, dat 't lezen van de Tien Geboden in zijn tegenwoordigheid hem onverdragelik was, en hij daarom bevel gegeven had, dat wanneer hij in de kerk kwam, de Geboden niet mochten gelezen worden ! i Hoewel het " getuigschrift " der 2-40, als getuigenis ten gunste van de Gouverneur, volstrekt waardeloos is, als getuigenis tegen hem is het daarentegen van belang. Het bewijst, dat van ver Stel zich schuldig gevoelde, dat hij goed wist, waarin hij gezondigd had ; en voorts, dat hij geheel zonder scrupules was, in de wijze waarop hij te werk ging, om zijn onschuld te doen blijken. B. De Veevolging der Ondertekenaren Het optrekken van 't " getuigschrift " was de eerste poging door van der Stel aangewend, om zich te verdedigen tegen de klachten der burgers. Zijn tweede stap was de gevangenneming van Adam Tas. Door de papieren van Tas op de hoogte gesteld van de beweging, kon van der Stel verder gaan : hij wist nu, welke klachten er tegen hem ingebracht waren, en wie de klagers ' waren. Hij kon zich nu ook verder verde- digen. Zijn jjZflrt de campagne was eenvoudig : de klachten moesten, zoveel mogelik tegengesproken worden, en de klagers moesten gedwongen worden, desnoods met geweld, hun klachten terug te trekken. Inderdaad gelukte het hem een groot getal stukken bijeen te brengen, waaruit de ongegrondheid der burgerklachten moest blijken. En hij kon verder zelfs dertien " Confessien " van ondertekenaren van 't Klachtschrift doen opstellen, waaruit eveneens zou blijken dat hun klachten tegen hem ongegrond waren, en dat zij dit zelf erkenden. In de volgende paragrafen willen wij deze bewijzen van 's Gouver- neurs onschuld, door hem zelf gegeven, en de "Confessien" der ondertekenaren van 't Klachtschrift van naderbij onderzoeken. ^ Verklaringen hieromtrent, Contra Ded., 180-181. THE COMPLAINTS AGAINST W. A. VAN DER STEL 217 " idolatrous attestation," as Bogaert styles it, van der Stel ascribes to himself precisely those characteristics which were most conspicuous by their absence. He has done his best to assist the farmers in the sale of their produce, whereas in point of fact he had driven them out of the market. He is of an " exceeding; clement and mild disposition," whereas he was soon to prove himself a ruthless tyrant. He is "a glorious ensample of moralitie," and " devout in the Christian faith," whereas so scandalous was his life that he could not bear the Ten Commandments to be read in his hearing, and had accordingly issued instructions that when he came to church the reading of the Command- ments should be omitted. But though the Testimonial of the 240 is entirely worthless as evidence in the Governor's favour, on the other hand it is not without value as evidence against him. It proves that van der Stel felt him- self guilty, that he was well aware in what directions he had done wrong, and that he was entirely unscrupulous as regards the methods by which he set about establishing his innocence. B. Peoceedings against the Complainants The drafting of the Testimonial was van der Stel's first step in his defence against the colonists and their complaints. His second step was the arrest of Adam Tas. Tas's papers gave him complete informa- tion as to the details of the movement, and made further progress possible. Van der Stel was now aware what complaints had been brought against him, and who were the comj)lainants. He was thus in a position to take further steps in his defence. His plan of campaign was simple ; the complaints must be answered as far as possible, and the complainants compelled, by force if necessary, to withdraw those complaints. And in point of fact, he did succeed in bringing together a considerable numl)er of documents calculated to demonstrate the baselessness of the settlers' charges. Moreover, he was able to procure from the actual signatories of the Memorial, thirteen " Confessions " equally calculated to prove that the charges against him were without foundation, and that such was admitted by the subscribers themselves. In the paragraplis which follow we shall examine more closely both those personally selected evidences of the Governor's inno- cence, and the Confessions of the signatories of the Memorial. 218 DE KLACHTEN TEGEN W. A. VAN DER STEL § 1. De " ConfeHsieii " der Vrijburgers. De veerbien (eigenlik dertien) " Confessien " van ondertekenaren van 't Klaclitschrift, door van der Stel afgedrukt in de Deductie, onder D,i hebben, zeer terecht, een hoogst belangrijke rol gespeeld bij de beoordeling van de strijd tassen burgers eu gouverneur. Van die veertien " Confessien " sprekende, zegt Colvin : " Fourteen witnesses testify that the two men (Tas en van der Heiden) were per- jurers and procurers of false evidence by force." En weer : " we have the sworn evidence of fourteen of the signatories (van 't Klachtschrift), that they did not as a matter of fact believe them (de beschuldigingen tegen van der Stel) to be true, and that the signatures were obtained either on false pretences or by intimidation." 2 Ook Edgar vindt, dat na " the recantation of the principal signa- tories (bevat in die Confessien) it is hardly worth while examining the document (het Klachtschrift)." 3 Colvin ziet dan ook in die Confessien " the most important material in the case." AUes hangt derhalve af van die Confessien. Ziju ze echt, zijn ze wat van der Stel voorgeeft, dat ze zijn, dan heeft hij zijn zaak ge- wonnen. Het wordt dus absoluut noodzakelik, die confessien, of herroe- pingen, van naderbij te beschouwen. Dit onderzoek zal lang worden, misschien ook vervelend. De lezer kan zich echter troosten met de verzekering, dat de uitslag hem een goed eind zal brengen op de weg naar een oplossing van het hele vraagstuk. Hij zal meteen de alge- mene vertrouwbaarheid van 's Gouverneurs verdediging, de Deductie, kunnen beoordelen. Hij zal ook de grotere vraag, of de klachten tegen de Gouverneur waarlik alleen leugens waren, nader aan de oplossing gebracht hebben. Wij moeten, in de eerste plaats, de waarde van de confessien be- palen. Hun waarde hangt af van de wijze, waarop zij verkregen werden ; en tweedens, van de niet minder belangrijke vraag : zijn zij korrekt en eerlik afgedrukt in de Deductie ? 0ns onderzoek vervalt dus vanzelf in twee rubrieken : wij moeten beide de uiterlike vorm en de inhoud zorgvuldig toetsen. A. Wat nu de vorm betreft, van der Stel verklaart, dat die con- fessien " wettig, solleneel en ordentelik " * verkregen werden, voor een behoorlike rechtbank. Voorts verzekert hij, dat zij behoorlik, korrekt en onvervalst afgedrukt zijn in zijn Deductie. Deze beweringen moeten wij dus toetsen. 1 De veertien stukken door van der Stel onder D in de Deductie gegeven, bestaan uit dertien " Confessien " van burgers en kkn verklaring van zijn vroeger THE COMPLAINTS AGAINST W. A. VAN DER STEL 210 § 1. The " Confessions''' of the Colonists. The fourteen (really thirteen) " Confessions " by subscribers of the Memorial, published by van der Stel in the " Deductie " under D, have very materially influenced, and with every justification, the verdict pro- nounced upon the merits of the conflict between the colonists and the Governor. Speaking of these fourteen Confessions Colvin says, " Four- teen witnesses testify that the two men (Tas and van der Heiden) were perjurers and procurers of false evidence by force." And again, " We have the sworn evidence of fourteen of the signatories (of the Memorial) that they did not, as a matter of fact, believe them (the charges against van der Stel) to be true, and that the signatures were obtained either on false pretences or by intimidation." Edgar is also of opinion that " after the recantation of the principal signatories (contained in the Confessions) it is hardly worth while examining the document " (the Memorial). In a word, Colvin sees in the fourteen Confessions "the most important material in the case." Everything depends, therefore, upon the Confessions. If they are genuine, and what van der Stel pretends they are, then he has gained his case. It thus becomes nothing less than imperative to look into the Confessions or recantations more closely. It will be a lengthy and perhaps a tedious investigation, but the reader may console himself with the assurance that the result will carry him well on the way towards a solution of the whole problem. He will at once be in a position to form an estimate of the general trustworthiness of van der Stcl's Defence, and he will also have brought nearer to a solution the larger question as to whether the complaints against the Governor were in effect nothing but a tissue of falsehoods. In the first place, therefore, we must determine the value of the Confessions. Their value depends upon the manner in which they were obtained ; and secondly, upon the not less important question, have they been published in the " Deductie " in their true and genuine form ? Onr investigation thus falls of itself under two heads ; we must carefully examine both form and content. A. And first as to the form. Van der Stel declares that the Con- fessions were " lawfully, formally, and regularly " obtained, before a duly constituted tribunal. He gives the additional assurance that they are published in the Defence in proi)er, currect, and genuine form. These statements we must accordingly examine. knocht, Pietersz. Het is dus gchoel onjuist, van Veerticn confessien van burgers to spreken, zoals Colvin on Edgar stoods doon. ^ In Mendelssohn's " S. African Bibliography," Vol. 1. LIV. ' " Capo Times," 30 Sept. 1909 ; ook in zijn Expansion, etc., 200. ■• Ded. 4. 220 DE KLACHTEN TEGEN W. A. VAN DER STEL B. Vervolgens moeten wij nagaan, of de inhoud van zijn " uit- treksels " uit die confessien, zoals gedrukt, overeen komt met de inhoud van de oorspronkelike minuten van de Interrogatoria, waaruit die confessien door hem getrokken zijn. Daarmee znllen wij dan een heel eind gevorderd zijn. Wij beginnen met een onderzoek naar de wijze, waarop van der Stel te werk ging met de vervolging der ondertekenaren, om hen te dwingen hun klachten te herroepen. § 2. De Vervolging der Vrijhurgers begint. Zodra het van der Stel bekend werd, dat de vrijburgers zich bij de Gouverneur-Greneraal en Raad van Indie beklaagd hadden, trok hij zicli dadelik de zaak aan, en begon tegen de klagers te ageren in rechte. Op eigen autoriteit, en zonder de Politieke Raad te konsulteren, zond hij Starrenburg, met een kommissie uit de Raad van Justitie, om Adam Tas gevangen te nemen, hoewel er hoegenaamd niets was, dat als bewijs van onwettig handelen tegen Tas kon worden ingebracht. Door de papieren van Tas op de hoogte gebracht van de beweging tegen hem, besloot hij deze te vervolgen met de uiterste gestrengheid. Op 4 Maart vroeg v. d. Stel de aanvoerders van de vloot in de baai om tezamen met de Kaapse Raad een zg. Brede Scheepsraad te houden om de toestand te bespreken. Op de hem eigenaardige wijze wou de Gouverneur met het samenstellen van die raad knoeien.i En, hoewel door de weigering van Willem Elsehoek, schout-bij-nacht van de vloot, hierin teleurgesteld, kon hij toch doordrijven, dat een door hem opgetrokken plakkaat door de vergadering goedgekeurd werd. Dit plakkaat, dezelfde dag (4 Maart) uitgevaardigd, verbood ten strengste alle samenzweringen of het tekenen van lasterlike geschriften tegen de wettige overheid, en waarschuwde " dat alle de gene die bevonden zullen werden haar daar toe aanleiding gegeven " te hebben, " als oproermakers, en stoorders van de gemene rust, aan lyf en leven ten exempel van anderen zullen gestraft werden." Dan komt een typies van der Stelse wending : " Zynde dier- halven den E. Independent Fiscaal en Landdrost geauthoriseert, en aanbevolen, haar op alles desen aangaande exactelyk te informeren, mitsgaders alle de gene daar men suspitie op heeft, . . . ten eerste . .. (te) apprehenderen." 2 Nu wisten de Gouverneur en de Raadsleden heel goed, dat de Independent Fiskaal, zoals zijn naam aanduidt, volstrekt geen orders 1 Bo., 521. THE COMPLAINTS AGAINST W. A. VAN DER STEL 221 B, We must next see whether the published " excerpts " from the Confessions agree in content with the original minutes of the Interro- gatories from wliich the Confessions are taken. When all this has been done we shall have taken a quite appreciable step forward. We begin with an examination of the proceedings set on foot by- van der Stel in order to coerce the colonists into withdrawing and retracting their complaints. § 2. Initial Proceedings against the Colonists. Upon learning that the free burghers had made representations to the Governor-General and Council of India, van der Stel at once took the matter in hand and began to proceed in law against the com- plainants. Acting upon his own authority and without reference to the Council of Policy, he dispatched Starrenburg with a committee of the Justiciary Council to arrest Adam Tas, in spite of the fact that no evidence whatsoever of illegal conduct could be adduced against him. The papers, however, which were secured on the occasion of Tas's arrest, placed him in full possession of the details of the move- ment, and he determined to proceed against the malcontents with the utmost rigour. On the ith March van der Stel approached the commanders of the fleet in the Bay with the request that in conjunction with the Council of the Cape, they should hold a so-called Broad Ships' Council in order to discuss the situation. Although disappointed, through the intracta- bility of the Rear- Admiral, Willem Elsehoek, in a characteristic attempt to rig the constitution of the Council, the Governor succeeded, never- theless, in obtaining the sanction of the meeting for a proclamation which he had himself drawn up, and which was issued the same day (March 4), forbidding in the strongest terms all conspiracies or the signing of scurrilous documents against the lawful authority, and giving notice that " all who should be found to have given occasion thereto should, for seditionmongers and disturbers of the public peace, sull'er punishment in respect of life and limb for an example unto others." Then comes a characteristic move of van der Stel's : " The Honourable the Independent Fiscal and the Landdrost being therefore authorised and recommended to inform themselves exactly upon everything in this regard, as also . . . without delay ... to apprehend all those against whom suspicion do lie." Now the Governor and the members of the Council were fully aware that under no circumstances was the Inde- pendent Fiscal, as his name implies, called upon to take instructions from * De tekst wordt gogeven in do brief van G. en R. aan do XVII, d. 31 Maart, '06, V. Ded. 88 en Letters Despatched, 285. 222 DE KLACHTEN TEGEN W. A. VAN DER STEL van Gouverueur of Raad te ontvangen had. (Zijn ambt werd juist iiigesteld, om als coutrole op de Gouverneur en andere ambtenarun te dienen). Hij was in zakcn van jurisdictie volstrekt onafhaiikclik van de pkiatselike ambtenaren, en kon zelfs de Gouverneur, indien hij liet nodig achtte, te keer gaan, wanneer deze tegen de belangen der Com- pagnie handelde. De Kaapse Raad kon derhalve de Fiskaal tot niets " authoriseren." i Het was een streek van v. d. Stel, om de Fiskaal, die zelf schuldig was aan plichtsverznim en niet geneigd te hard teo-en de burgers op te treden, ten enenmaal onder zijn duira te krijgen. Voor de vrijburgers was het noodlottig. " Dit is in waar- heid de fontein van al onze rampen geweest," zeggen Tas en van der Heiden.2 In diezelfde vergadering had men ook de kwestie besproken, of de Kaapse Raad wel competent was in deze zaak te handelen. De onder- tekenaren van 't klachtschrift hadden nl. een verzoek ingediend, " datter uyt alle de geteykende van boven gemelde schrif t twe mogen o-esonde werden naar het Yaderlandt, die sij geteykende oordelen bekwaam te sijn haar doen te verantwoorden, en het geteykende te bewaarheden, omdat sij oordelen in deese Saak hier niet voor haar Competente Regter te sijn." 3 Die dag kwam er echter geen beslnit hieromtrent, want eerst bij de volgende vergadering van de Raad, op 8 Maart, werd een beslissing gegeven op dit verzoek. In deze vergadering van 8 Maart stelde de Gouverneur, in eigen persoon, voor : "... Of het niet goed en geraden soude wesen . .. enige der voornaemste hoofden en aenleyders van dese muytinerende, en opstandigen hoop ordonneerde met dese presente Retourvloot na 't Yaderland te vertrecken, aldaer hunne pretense klaghteu, indien sy begeren, voor te stellen, en haer verantwoordingh wegens 't gene bij sijn Ed. en den Raadt deswegen nu aen haer Ed. Hoog Aghtb. de Heeren Majores sal werden geschreven, te doen." De Raad besloot eenparig dit te doen, en vijf vrijburgers werden aangewezen als degenen, die verzonden zouden worden.* Hieruit blijkt dusduidelik, dat de Gouver- neur de vrijburgers hun verzoek, om vertegeuwoordigers naar Neder- land te zenden, daar zij hier aan de Kaap niet "voor haar Compe- tente Regter " waren, toestond ; zonder natuurlik zich de schijn te geven ; want zijn resolutie was zo gesteld, dat het moest voorkomen, alsof hij en de Raad uit eigen beweging hiertoe besloten hadden. Wat meer is, het was een uitdrukkelike erkenning, dat de Kaapse Raad geen 1 Vgl. hierover de reeds genoemde brief van Oortmans, die Meester in de Rechten was. 2 Contra Ded., 30. THE COMPLAINTS AGAINST W. A. VAN DER STEL 223 the Governor or the Council. Indeed his oifice had been established for no other purpose than to serve as a check upon the Governor and other officials. In matters of jurisdiction he was completely independent of the local officers, and might, if he saw fit, oppose the Governor himself, should the policy of the latter run counter to the interests of the Company. Accordingly the Council of the Cape had no power to " authorise " the Fiscal in any matter. It was a device of van der Stel's to secure, once for all, his power over the Fiscal, the Fiscal being himself guilty of dereliction of duty, and therefore disinclined to take extreme measures against the colonists. To the colonists this move of the Governor's proved disastrous. As Tas and van der Heiden tell us, " This, of a surety, hath been the very source and fount of all our sufferings." The question of the competence of the Cape Council to act in the matter at all had also been discussed at the same meeting. The sub- scribers of the Memorial had submitted a demand " that of all those have signed the paper aforesaid two may be sent to the Fatherland whom the signatories deem qualified to answer for their conduct and to establish that they have signed to, for that in this matter they deem there is not here a Court competent therein." No resolution, however, was taken upon the point that day, and not until the next meeting of Council upon the 8th March was a definite decision come to upon the demand in question. At this second meeting it was submitted by the Governor in person, " whetlier it were not right and proper. ,. that they should order certain of the most eminent heads and leaders of this mutinous and rebellious crew to proceed to the Fatherland, with this present return fleet, there to submit their alleged complaints, should they so desire, and to make answer touchiug what shall now be writ by his Honour and the Council unto their Honours the Right Worshipful the Lords Superior." This proposal was adopted by the Council with- out dissent, five of the free burghers being indicated as the representa- tives to be dispatched. ' Ded., 90. 224 DE KLACHTEN TEGEN W. A. VAN DER STEL competentie had in dit geval, daar de Gouverneur zelf voorstelt, dat de burgers in Nederlaiid voor de XVII him verantwoording zouden doen, " wegens 't gene nil aan haer " (dc XVII) door hem en de Raad " sal geschreven werden." Hij en de Raad zouden dus als aanklagers optreden, en hun brief (die van 31 Maarb), zou de beschuldiging tegen de burgers bevatten ; en de burgers zouden zicli dan voor de XVII, door hun 5 vertegenwoordigers, te verdedigen hebben tegen de klachten van G. en E.. Gevolgelik sprak het ook vanzelf, dat alle vervolging van de burgers door de Gouverneur bier ter plaatse moest opgeschort worden, aangezien het verhoor, door consent van de beide jjartijen, in hoger beroep was gegaan. Het was echter volstrekt niet het plan van van der Stel, de burgers zo makkelik uit zijn handen te laten gaan. Wij kunnen eerder aannemen, dat hij hiertoe alleen besloot, omdat hij, nadat de bel- hamels weggezonden waren, "met de andere te gemakkelyker zoude konnen omspringen." i Immers, de Gouverneur was druk bezig de gevangen burgers te ver- volgen, en door wrede mishandeling tot herroeping van hun beschul- digingen te dwingen. Van der Stel gevoelde blijkbaar het ongerijmde van dit gedrag met zijn voorstel in de Raadszitting van 8 Maart, want in zijn brief van 31 Maart aan de XVII, waarin hij vermeldt, welke middelen hij heef t gebruikt, om de rust te herstellen, verklaart hij verder, "dater nog al eenige quaedaerdige (burgers) overigh blijven, die in haer hartneckigheyt volherden, en de gemoederen van vele obstinaet maken, sulcks dat wy misschien genootsaeckt sullen sijn, indien sy tot geen inkeer van hare halsterrigheyt komen, swaerder proceduren tegen die rebellen ter handt te iiemen." - Hij zou " misschien genootsaeckt " zijn, te doen, na 31 Maart, wat hij reeds sedert 8 Maart zonder ophouden deed ! Hij wil het aan de XVII doen voorkomen, alsof hij, sedert het besluit van 8 Maart de vervolging heeft gestaakt, terwijl de zaak nu naar hen verwezen was ; in werkelikheid is hij dag en nacht bezig met een wrede vervolging van de burgers, die in der haast moeten worden geintimideerd, totdat zij hun rechter zouden vrijspreken, en hem dus van 't gevaar, dat hem bedreigde, verlossen ! § 3. De RechthanTc. Om nu die vervolging in te stellen, had de Gouverneur de Raad van Justitie, het hoogste rechterlike lichaam, ingeroepen. Als hoofd van de regering was de Gouverneur ook voorzitter van deze Raaxl, de Secunde vice-voorzitter ; en de leden van de Politieke Raad waren tevens leden van de Raad van Justitie. THE COMPLAINTS AGAINST W. A. VAN DER STEL 225 had no standing in the case ; it is the CTOvernor's o^yn proposal that the colonists shall make answer in the Netherlands, before the Seventeen " touching what shall now be writ to them " (the Seventeen) by himself and the Council. In this way he and his Council are to appear as plaintiffs, and their dispatch (of the 31st March) is to contain the indictment against the colonists ; while the colonists, through their five representatives, are to appear as defendants against the charges of Governor and Council. The natural and obvious corollary was the suspension by the Governor of all proceedings in loco against the colonists, seeing that the case, with the consent of both parties, had been referred to the jurisdiction of a higher court. It was far from van der Stel's intention, however, to relinquish his hold upon the colonists 80 lightly. The assumption rather is that the sole reason for his recent decision was "that he might the more easily have his way with the others," once the bell-wethers of the flock had been removed. At all events he was most busily engaged in pressing forward proceedings against the burghers already under arrest, and in coercing them by brutal ill-usage into withdrawing their accusations. 22G DE KLACHTEN TEGEN W. A. VAN DER STEL De Gouvornenr kon dus dadelik de Raad van Justitie golasteii du vervolging tc bnginiicn. Hij wees ook dc Icden van dc Raad aan, die in de kommissic van ondcrzoek zitting zouden liobben. Maar, de klachten der vrij burgers waren gericht tegen de Gouver- neur en de hoofdambtenaren. Deze werden beschuldigd van ernstige overtredingen tegen liun ambt en plicht, van grove misdrijven tegen de Compagnie, van onderdrukking der vrijburgers. De allergewoonste beginselen van billikheid (om van de beginselen van het rechtte zwijgen),! belioorden dus te beletten, dat de aangeklaagden, d.w.z., de Gouverneur en de hoofdambtenaren, zouden optreden als rechters in hun eigen zaak. Voor van der Stel was echter noch recht noch billikheid een hinderpaal. Hij was te zeer in 't nauw gebracht door de klachten der burgers, om over zulke kleinigheden te aarzelen. De klachten moesten tot elke prijs onderdrukt worden. Hij stelde derhalve de leden van de kommissie uit de Raad van Jnstitie aan juist met 't oog op hun positie als aangeklaagden. Alleen diegenen uit de Raad, die bepaald in 't Klachtschrift genoemd of bedoeld werden, kregen last, de klagers te verhoren. Elsevier, de Secunde, die in een afzonderlike paragraaf van 't Klachtschrift beschuldigd was, werd voorzitter. De andere leden waren de Kapitein Berg, de grootste grondliezitter van al de ambtenaren,2 (de Gouverneur alleen uitgezonderd) ; Schipper Brommert, die bekend stond als de ijverige deelgenoot van de Gouverneur in diens wijnsmokkelarijen,^ van Putten, bekend als de IJzerkramer, omdat hij diep betrokken was bij het stelen van 's Compagnies ijzer ; 4 de luitenant Van Rhede en de vaandrig Slotsboo. De twee laatsten werden aangesteld, omdat van der Stel wist, dat zij geheel van hem afhankelik waren. Zo ook de Landdrost, Starrenburg, die de Fiskaal Independent uit zijn ambt kwam verdringen,^ door als publieke vervolger op te treden. De Sekretaris, Poulle, een veroordeelde uit Batavia, was eveneens tot alles in staat.^ De wet eiste, dat, wanneer er vrijburgers in verhoor kwamen, een van de burgerraden zitting zou hebben in de Raad van Justitie, om als vertegenwoordiger der burgerij hun belangen te behartigen. Als vertegenwoordiger der vrijburgers koos van der Stel Hendrik Bouman, een burgerraad, zijn biezondere gunsteling die hij, geheel onwettig en tegen de wensen der vrijburgers, had verheven tot die ^ Het was natuurlik regelrecht in strijd met de praktijk in de Nederlanden ; vgl. Merula, Manier van Procederen, etc., Boek IV, Titel XL, Capittel IV, Par. VIII. etc. (Ed. van 1705). ^ Zie beneden, Hoofdstuk V, bll. 30G-310, over grondbezit der ambtenaren. 2 Bo., 516, 527. THE COMPLAINTS AGAINST W. A. VAN DEB STEL 227 were members of the Justiciary Council as well. The Governor was thus in a position to instruct the Justiciary Council to commence pro- ceedings at once. He also indicated the members of the Council who were to sei've upon the commission of inquiry. Now it was ag-ainst the Governor and the head officials that the complaints of the colonists were directed. These men were charged with grave violations of their office and duty, with serious offences against the Company, and with tyrannical conduct towards the colonists. The most elementary principles of equity, to say nothing of law, should thus have prevented the accused, that is to say, the Governor and the head officials, from appearing as judges in their own case. Neither law nor equity, however, presented any obstacle to van der Stel. As a result of the representa- tions of the colonists he was in too dire straits to hesitate over such trifles. The complaints must be suppressed at all costs. He therefore selected the members of the commission from the Justiciary Council with a sole eye to their position as accused parties. Only members of Council who had been specifically mentioned or otherwise indicated in the Memorial were commissioned to bring the complainants to trial. 