Dutch conversation-grammar
Leeuw [leu] lion ztcah [zvaJc] feeble jacht [jaxt] hunting J ' ' ' machtig [maxtaxj migthy schaduw [sxadyu] (m.) shadow onwaardig [unvarddx] unworthy plataan fplatan] (m.) plane-tree edelmoedig [edalmuddx] generous slaap [slap] (m.) sleep duister [doeystdr] dark achting [aodiy] respect, regard verschrikkelijk [varsxrikdhk] rug [rrx] (m.) back/ terrible V(: i' :" het leven [hdt leran] life vroolijk [rrohk] merry, gay het schepsel [hat sxspsal] creature te voorschijn komen [ta rorsxein wraak [vrak] (f.) revenge vi komanj to appear het woud [hat voutj viood, forest weldra [vsldraj soonV)'','^ .' huit [hoeyt] (f.) booty aanstonds [ansinnts] directly het net [hat net] net kort daarop [kort darup] a short jager [jagar] hunter time alterwards het hoi [hat hoi] den spelen [spelan] to play knoop [knop] (m.) knot voorizetten [rortzstan] to contimi6 grootmoedigheid [grotmudaxheit] ontwaken [untvakgn] to awake magnanimity herinneren [hertnat-an] to re- vermoeid [varmuit] tired member diep [dip] deep zich toonen [z. tonan] to show driest, stout [drist, stout] daring oneself uitgelaten [osytgalatan] frolick- ontvluchten [vntf,Toctan] to es- some cape schuw [sxyu] shy brullen [brrlan] to roar bevend [berant] trembling knagen [knagan] to gnaw (!) verdergaan [vsrdgrgan] to go further te danken hebben aan [ta dankan heban an] to owe to. Conversation. Waar lag de vermoeide leeuw? Welke dieren kwamen op eens te voorschijn en wat deden zij? Wat deden zij, toen zij al stouter en stouter werden? Verbs. 125 Wat gebeurde er, toen de honing der dieren ontwaakte? Waarooor had de gevangen muis? Waaraan herinnerde zij den leeuw? Voldeed deze aan haar verzoek? Wat overkwam den leeuw kort daarop? Waarom durfde geen dier zijn hoi verlaten? Bleef de leeuw in het net ? Waaraan had hij zijn leven te danken? Yerbs. (Continued.) § 323. Alphabetical list of the strong and the irregular Verbs. ^ Infinitive. Bakhen (7) to bake barmen (7) to banish bederven (1) to spoil bedriegen (5) to cheat beginnen (1) to begin belijden (4) to confess bergen (I) to hide bersten (1) to burst bevelen (2) to order bewegen (H) to move bezwijken (4) to succumb beswijmen* (4) to faint bidden (3) to pray, to beg bieden (5) to offer bijten (4) to bite binden (1) to bind blazen (7) to blow blijken (4) to appear blijven (4) to remain blinhen (1) to shine, glitter braden (7) to roast breken (2) to break brouwen (5) to brew buigen (5) to bend delven (1) to dig dingen (1) to bargain 4oen to do (§ 305) dragen (6) to carry drijven (4) to float dringen {I) to urge to Imperf. S. Imperf. PI. Past Part. (bakte) (bakten) gebakken (bande) (banden) gebannen bedierf bedierven bedorven bedroog bedrogen bedrogen t hegon begonnen btgonnen beleed beleden beleden r borg borgen geborgen borst* borsten * geborsten, barsten beval bevalen bevalen 6 bewoog bewogen bewogen • bezweek bezweken bezweken beziveem bezwemen bezwemen bad baden gebeden bood boden geboden beet beien gebeten bond bonden gebanden Mies bliezen geblazen bleek bleken gebleken bleef bleven gebleven blank blonken geblonken (braadde) (braadden) gebraden'. brak braken gebroken (brouwde) (brouwden) gebrouwen* boog bogen gebogen dolf dolven gedolven dong dongen gedangen deed deden gedaan droeg droegen gedragem dreef dreven gedreven drong drongen gedrongen ' Verbs or forms with a * are also conjugated weak. Weak forms are put in brackets. Compound verbs must be looked for under their primitives. — The figures refer to the classes. 126 Lesson 21. Infinitive. drinhen (1) to drink dniipen (5) to drip duiken (5) to dive dwingen (1) to force eten (3) to eat fluiten (5) to whistle gaan (7) to go geldm (1) to be worth (ge)Ujken (4) to resemble genezen (3) to cure, to re- cover genieten (5) to enjoy geven (3) to givey- '' gieten (5) to pour glijden (4) to glide glimmen (1) to glow faintly graven (6) to dig i^ '^•' J -- ' grijnen* (4) to weep grijpen (4) to catch hangen (7) to hang heeten (7) to be called Ae^'ew (7) to lift helpen (1) to help hijschen (4) to hoist hcmden (7) to hold houwen (7) to hew Jagen* to hunt kerven (1) to carve kiezen (5) to choose kijken (4) to look hijven (4) to wrangle klimmen (1) to climb hlinken (1) to sound kluiven (5) to gnaw knijpen (4) to pinch komen (5i) to come krijgen (4) to get krijschen* (4) to shriek krijten (4) to weep krimpen (1) to shrink kruien* (5) to wheel fcrMJpen (5) to creep kmjten (4) to acquit lachen (6) to laugh 2at2en (6) to load toe« (7) to let ?e»ew (3) to read Mej'eji (5) to lie liggen (<5) to lie Ujden (4) to sufifer loopen (7) to walk Imperf. S. Imperf. Pl. Past Part. dronk dronken gedronken droop dropen gedropen dook doken gedoken dwong dteongen gedtoongmi. at aten gegeten floot floten gefioten ging gingen gegaan gold golden gegolden (ge)leek (ge)leken gelehen genas genazen genezen genoot genoten genoten gaf gaven gegeven goot goten gegoten gleed gleden gegleden glom glommen geglommen groef groeven gegraven green grenen gegrenen greep grepen gegrepen hing hingen gehangen, (heette) (heetten) geheeten hief Meven geheven hielp hielpen geholpen heesch heschen geheschen Meld hielden gehouden hieutv hieuwen gehouwen^ joeg (6) joegen (6) (gejaagd) korf korven gekorven koos kozen gekozen keek keken gekeken keef keven gekeven Mom klommen geklommen klonk klonken geklonken kloof kloven gekloven kneep knepen geknepen kwam kwamen gekomen kreeg kregen gekregen kreesch kreschen gekreschert kreet kreten gekreten kromp krompen gekrompen krooi krooien gekrooim kroop kropen gekropen kweet kweten gekweten. (lachte) (lachten) gelachen (laadde) (landden) geladen lief lieten gelaten las lazen gelezen loog logen gelogen lag lagen gelegen leed leden geleden Hep liepen geloopen. Verbs. 127 Infinitive. malen (6) to grind melken (1) to milk meten (3) to measure mijden (4) to avoid nemen (2) to take nijgen (4) to courtesy nijpen (4) to pinch ontbijten (4) to breakfast ontginnen (1) to work a mine ontluiken (5) to open overlijden (4) to die pijpen (4) to whistle plegen (3) to be accustomed pluizen (6) to pick (oakum) prijzen (4) to praise raden (7) to advise, to guess rijden (4) to ride, to drive r/jgen (4) to lace rijten (4) to tear rijven (4) to rake rijzen (4) to rise roepen (7) to call ruiken (6) to smell scheiden (7) to separate sehelden (1) to call names schenden (1) to violate schenken (1) to pour, to present scheppen (7) to create scheren (2) to shave scMeten (h) to shoot sc/ji;«eM (4) to shine schrijden (4) to stride schrijven (4) to write schrikken* (1) (intr.) to startle schuilen* (5) to hide schuiven (5) to push .s?ao» (6) to beat slapen (7) to sleep sUjpen (4) to grind slijten (4) to wear out, to retail slinken (I) to shrink sluiken (5) to smuggle sluipen (5) to slink sluiten (5) to shut smelten (1) to melt RtnijUn (4) to cast Imperf. S. Imperf. PI. Past Part. (maalde) (maalden) gemalen molk molken gemolken mat maten gemeten ■'/'. meed meden gemeden - , nam namen genomen neeg negen genegen neep nepen genepen ontbeet ontbeien ontbeten ontgon ontgonnen ontgonnen ontlook ontloken ontloken overleed overleden overleden peep pepen gepepen placht plachten (gepleegd. ploos plozen geplozen prees prezen geprezen ried* rieden* geraden reed reden gereden reeg regen geregen reet reten gereten reef reven gereven rees rezen gerezen Hep riepen geroepen rook rohen geroken (scheidde) (scheidden) gescheiden schold scholden gescholden schond schonden geschonden schonk schonken geschonken schiep schiepen geschapen schoor schoren geschoren schoot schoten geschoten scheen schenen geschenen schreed schreden geschreden schreef schreven geschreven schrok schrokken geschrokken, school scholen gescholen schoof schoven geschoven sloeg sloegen geslagen sliep sliepen geslapen sleep slepen geslepen sleet sleten gesleten slonk slonken geslonken slook sloken gesloken sloop slopen geslopen sloot sloten gesloten smolt smolten gesmolten smeet smeten gesmeten 128 Lesson 21 Infinitive. Imperf. S. Imperf. PI. Past Part. snijden (4) to cut sneed sneden gesneden snuiten{b) to blow, to snuff snoot snoten gesnoten snuwen (5) to take snuff snoof snoven gesnoven spannen (7) to stretch (spande) (spanden) genpannen spijten (4) to regret speet — gespeten spinnen (1) to spin span sponnen gesponnen spUjten (4) to split spleet spletm gespleten spreken (2) to speak sprak spraken gesproken springen (1) to spring sprong sprongen gesprongen spruiten (5) to sprout sproot sproten gesproten spugen (5) to spit spoog spogen gespogen spuiten (5) to spout spoot spoten gespeten staan (6) to stand stond stonden gestaan steken (2) to sting, to put stak staken gestoken stelen (2) to steal stal stalen gestolen sterven (1) to die stierf stieroen gestorven stijgen (4) to mount steeg stegen gestegen stijven (4) to staroh steef Steven gesteven sunken (1) to stink stank stonken getstonken stooten (7) to push stiet stieten gestootm strijden (4) to fight streed streden gestreden strijken (4) to stroke streek streken gestreken stuiven (5) to be dusty stoof stoven gesteven (tiein) (5) to draw, to go toog togen getegen tijgen (4) to accuse teeg tegen getegen treden (3) to tread trad traden getreden <re;fe« (1) to hit trof troffen getroffen trekken (1) to draw troh trokken getrokken vallen (7) to fall viel vielen gevallen vangen (7) to catch ving vingen gevangen »aren (B) to navigate voer voer-en gevm-en vechten (1) to flgbt vocht vochten gevochten verdrieten (5) to vex verdroot verdroten verdroten verdwijnen (4) to disappeai ■ verdween verdwenen verdwenen vergeten (3) to forget vergat vergaten vergeten verkiezen (5) to prefer verkoos verkozen verkezen verliezen (5) to lose verloor verloren verleren versUnden (1) to devour verslond verslonden verslonden verztvindeniV) to disappear verzwond verzwonden verzwenden vinden (1) to find vend vonden gevonden vlechten (1) to twist vlocht vlochten gedochten vlieden (5) to flee vlood vloden gevloden vUegen (5) to fly vloog vhgen gevlogen vUeten (5) to flow vloot vloten gevloten vouwen (7) to fold (vouwde) (vouwden) gevouwen vragen to ask vroeg* (6) vroegen* (6) ft/evraagd) «)»-e<e» (3) to devour vrat vraten gem-eten vriezm (5) to freeze vroor gevroren gevrozen waaim to blow woei* (6) woeien'' (6) (gewaaid) wasschen (7) to wash toiesch* wieschen* gewasschen Verbs. 129 Infinitive. wasaen (7) to grow wegen (3) to weigh werpen (1) to throw werven (1) to recruit weten to know wezen (3) cf. zijn to be wijhen (4) to retreat wijten (4) to impute mjzen (4) to show winden (1) to wind winnen (1) to win warden (1) to become wreken (2) to revenge wrijven (4) to rub wringen (1) to wring senden (1) to send zieden (5) to seethe ^:jcra (3) to see zijgen (4) to filter, to sink down zijn to be zingen (1) to sing zinhen (1) to sink zinnen (1) to meditate jzjiiera (3) to sit zouten (7) to salt zuigen (5) to suck zuipen (5) to drink zwelgen (1) to swallow zwellen (1) to swell zwemmen (1) to swim i^jeerew (6) to swear zweren (2) to fester zwerven (1) to roam zwijgen (4) to be silent Imperf. S. Imperf. PI. Past Part. woog wierp wierf wist was week weet wees wond won werd (wreekte) wreef wrong zond zood zag zeeg zong zonk zon zat (zoiitte) zoog zoop zwolg zwol zwom zwoer zwoor zioierf zweeg wiesen wogen loierpen wierven wisten waren weken weten wezen wonden ivonnen werden (wreekten) wreven wrongen zonden zoden zagen zegen waren zongen zonken zonnen zaten (zoutten) zogen zopen zwolgen zwollen zwommen zwoeren zworen zwierven zwegen gewassen W '1 - gewogen '''-I ' ' geworpen . ' geworven '^-'C ■ geweten (geweest) geweken gewezen gewonden gewonnen geworden geioroken gewreven gewrongen gezonden gezien gezegen gezongen gezonken gezonnen gezogen gezopen gezwolgen gezwommen gezworen gezworen gezworven gezwegen. Exercises. 46. Conjugate the verb in brackets. Het g'ebroken hoefijzer.^) Een boer (gaan) met zijn zoon, den kleinen Thomas, naar de naburige stad. „Zi©", (zeggen) hij onderweg tot hem, „daar (liggen) een stuk van een hoelijzer op den grond, beur het op 2) en (steken) het in uw zak."^) — „0," (antviroorden) Thomas, „het is niet de moeite vsraard, dat men zich daarvoor (bukken). De vader (antv^oorden) daarop niets, (nemen) het ijzer en (steken) het in zijn zak. In het eerstvolgende dorp 1) horse-shoe. 2) opbeuren or oprapen to pick up. 3) pocket. Dutch Grammar. 9 laO Lesson 21. (verkoopen) hij het aan den smid voor een halven stuiver*) en (koopen) daarvoor kersen.^) Hierop (vervolgen) zij hun weg. De hitte was groot. Men (zien) wijd en zijds) huis, noch woud, noch bron.')' Thomas (sterven) bijna van dorst en (kunnen) zijn vader nauwelijks volgen. Toen (laten) de laatste, als bij toeval, eene kers vallen. Thomas beurde haar gretig^) op en (steken) haar in den mond. Eenige schreden verder (laten) de vader een tweede kers vallen, die Thomas met dezelfde begeerigheid') (op- rapen^). Dat (duren) zoo voort, totdat Mj ze alle opge- beurd had. Toen hij de laatste (opelen) had, (wenden) de vader zich tot hem en (zeggen) : „Zie, als gij een enkele maal hadt willen bulcken, 1°) om het hoefijzer op te beuren, dan zoudt gij niet noodig gehad hebben ti honderdmaal voor de kersen te bukken. 4) een halve stuiiier a half penny. 5) cherries. 6) far and wide. 7) spring. 8) eagerly. 9) greediness. 10) to stoop. 46. Translate : Byron and his physician. The following conversation, ") as Lord Byron himself tells us, took place 12) between him and a very vain") Italian physician, while they were travelling i*) on^^) the Rhine. 16) "What can you do, I should like to know, which I caimot?" said the physician. "Since i') you presses) me, answered the poet," I will just tell you. "There are three things: I have swrun across the Hellespont; I have blown out a candleis) at twenty yards with a pistol-shot 20); and 1 have written a poem, of which 14000 copies 21) were sold in one day." 11) gesprek. 12) tr.: had place. 13) ijdel; cf. idle Ini. 14) tr.: they travelled. 15) langs. 16)Eyn. VI) daar or aangezien. ISJdwingen. 19) kaars (f.). 20) pistoolschot (n.). 21) exemplaar. 47. The lame22) dog. A Uian one day took a walk 23) in the town, and saw poor dog who had hurt 2*) his leg 26) and was lame. The ma took the dog home26) with him in his arms, and tied up* his leg, and kept him in his house for two days. He the 22) lam. 23) to take a walk gaan wandelen. 24) bezeert,- 25) poot (m.), been (n.). 26) to take home (mee) naar huis nemen. 27) verbinden. Verbs. 181 sent the dog out of his house to find his old home ; for as it was not his own dog, he had no right ^s) to keep him; but each day the dog came back for this kind man to dresses) his leg; and this he did till it was cpiite well. In a few weeks the dog came back once more and with him Came another dog who was lame. The dog who had been lame, and was now cured, first gave the man a look,3o) as much as to say : "You made my leg well, 31) now, pray, do the same for this poor dog who is come with me." 28) to have no right geen recht hebben; cf. to be right ffelyh hebben. 29) kleeden, here = verbinden. 30) tr.: looked at (aan- kijken) the man. 31) in orde. Twenty-second Lesson. Twee en twintigste Les. [tvesntvmtgxsta les.J Fabricius en Pyrrhus. Omstreeks 280 v. Chr. {pron. voor Christus) ging uit Epirus, een landschap van Noord-Griekenland, een machtig koning over de zee : hij heette Pyrrhus en wilde den Romeinen den oorlog aandoen. In den eersten slag overwon hij hoofd- zakelijk met behulp van zekere dieren, die de Romeinen met de hoogste verbazing beschouwden; want nog nooit hadden zij zulke dieren gezien. Het waren olifanten. Op den rug van deze monsterachtige dieren waren houten torentjes be- vestigd, waaruit 16 soldaten lansen en pijlen schoten. Ook de olifanten zelven, voornamelijk wanneer zij eerst door wonden getergd waren, pakten met hun snuit vijandelijke soldaten, wierpen ze op den grond en verpletterden ze met hunne pooten. In weerwil van het ongewone gezicht en den heime- lijken schrik voor dezen onbekenden vijand, hadden de Romeinen met gro"ote dapperheid tegenstand geboden, en Pyrrhus riep vol bewondering uit: „Met zulke soldaten zou ik de geheele wereld kunnen veroveren". Met zulk een vijand verlangde hij toch vrede te hebben en knoopte onderhande- lingen aan. Maar de Romeinen, ofschoon overwonnen, ver- langden vol trots, dat hij Italie zou ontruimen, anders kon er van vrede geen sprake zijn. En toen Pyrrhus zijn gezant vroeg, hoe hij Rome gevonden had, antwoordde deze : „Waar- lijk, Rome kwam mij voor aJs een groote tempel en de senaat als eene verzameling van goden!" 9* 132 LeBSon 22. Landschap [lantsxap] (n.) pro- vince Noood-Oriekenland [nm-t-xrikan- lantj North-Greece zee [ze] (f.) sea,'^'''- Romein [ro'insin] Romaa ^ oorlog [orloxj (m.) war o r ■ j* dier [dir] (n.) animal c(-„, „ verbazing [rarhazip] astonish- ment., surprise oUfant [o'Ufant] elephant rug [rTx] (m.) back [tower torentje [torsntjd] turret, small lans [lans] (f.) lance pijl [peil] (m.) arrow wonde [vund»] (f.) wound snuit [snceyt] (f.) trunk grand [grunt] (m.) ground, earth poot [pot] (m.) foot, leg gezidht [gaziod] (n.) sight schrik [sxrik] (m.) fright, terror mjand [rsiant] enemy dapperheid [daparhsit] bravery [r3rvTrndariy] astonishment wereld [veralt] (f.) world vrede [rredg] (m.) peace onderhandeling [imdarhandalry] negotiation trots [trots] (m.) pride Jtalie [italia] Italy zijn (de) gezant [zein (da) ggzantj his (the) embassador tempel [tempsl] (m.) temple verzameling [r9rzamaliy] a) col- lection, b) meeting senaat [sanat] (m.) senate zulke [zrlka] such monsterachtig [mxrnstaraxtax]^ monstrous houten [houtan] wooden vijandelijh [vsiandahk] hostile, of the enemy ongewoon [imggvon] uncommon heimelijk [hsimalak] secret onbekend [unbaksntj unknown geheel [gahel] whole vol [vul] full omstreeks [um'strehs] about hoofdzakelijk [hoft'sakahk] chiefly voornamelijk [ror'namghkj es- pecially met behulp van [met bahrlp ran] with the aid of in weerwil van [in vervil ran] in spite of ofschoon [ofsxon] though nooit [noU] nevei" den oorlog aandoen [dan orlox andun] to make war against "overwinnen [orarvman] to van- quish beschoutven [basxouvan] to regard bevestigen [barsstagan] to fasten pahken [pdkan] to seize verpletteren [rarplstaran] , to crush, to bruise tegenstand *bieden [teganstant bidan] to resist, to oppose veroveren [raroraran] to conquer aanknoopen [anknopan] to enter into ontruimen [rmtrceyman] to leave er kon geen sprake zijn [sr kun gen spraka zein] there could be no question *voorkomen [vorkoman] to appear liet komt mij voor [het kumt met rorj it seems to me. Terlbs, (End.) Separable and Inseparable Compound Verbs. Scheidbaar en onscheidhaar samengestelde ww. [sxeidba^r gn unsxeidbar sumanydsttldd v.] § 324. The Compound Verbs may be separable or inseparable according to the combination or the meaning. Het monster: a) monster, b) sample. Verbs. 133 § 325. Inseparable are the real combinations of a Verb with a substantive, adjective or adverb, such as: gekscheren to jest, logenstraffen to give the lie, pluim- strijJcen to flatter, raadplegen to consult, raasJcallcn to rave, dwarsdrijven to thwart, dwarsboomen to cross, vrijwaren to guarantee, heeldhouwen to sculpture, waar- schuwen to warn, doodverven to designate one for (an employment), liefkooeen to caress, and all Compounds with vol: voldoen to satisfy, volmaken to perfect &c. These Verbs are all weak, even if the Verb itself should be strong; they admit of the syllable ge in the Past Part., except those with vol, as: gegelcscheerd, gelogenstraft, gepluimstrijM, geraadpleegd, geraaskald, gedwarsdrijfd, gedioarsboomd, gevrijivaard, gebeeldhouwd, gewaarschuwd, gedoodverfd, geliefkoosd, but voldaan, ; volmaaM &c. § 326. Separable are such Compound Verbs of I which each part may be used in its original signification. I The Verb has its proper conjugation and the syllable ge is put before the Verb: weldoen to do good (well), ik doe tvel, ilc deed wel, ik Jieb welgedaan; rechtsprelcen , to give a verdict, iJc spreeh recht, ih spraJc recht, ih heh I rechtgesproJcen; paardrijden to ride on horseback, iJc rijd ^paard, ik reed paard, ik Jieb paardgereden; stuhsnijden ' to cut into pieces, ik snijd stuk, ik sneed stuk, ik heb i stukgesneden ; goedendagzeggen to greet, schaatsenrijden ! to skate, waarnemen to observe, aderlaten to bleed, 'gadeslaan to watch, kivijtraken to lose, to get rid of, gelijkstellen to equalize, hoogachten to esteem, goedkeitren ,to approve of, goedvinden to approve, prijsgeven to abandon, goedmaken to repair, gevangennemen to take prisoner, doodslaan to slay, schoonschrijven (schoonschrijver caliigrapher), snelscJirijven (snelschrijver shovt-hand writer). Note 1. Schoonschrijven, snelschrijven, hardrijden and ^harddraven to run a race, hardzeilen to sail whole wind, ikroegloopen to frequent public-houses, buikspreken (de buik- spreker = the ventriloquist) and koordedansen to dance on .a rope, are used in the Infinitive only, for the other forms 'another expression has to be chosen. Note 2. Different from these compound verbs are ex- pressions as : acht geven and acht slaan to pay attention to, plaats grijpen to taJce place, prijs stellen to appreciate, hoog schatten to value highly, snel schrijven to write quickly &c. 134 Lesson 22. Such expressions may easily be distin^ished from real compound verbs, as an adjective or a numeral may be put before the substantive, and the adjective or adverb admits of the degrees of comparison;, i. e. geen aeht geven or slaan, Jioogcn prijs stellen, hooger schatten, sneller schrijven; but we cannot say: geen wel doen, deter heuren. § 327. Of the Compound Verbs with prefixes some are always inseparable, others are always sepa- rable; a few are separable or inseparable according to their signification. § 328. Inseparable Compound Verbs with prefixes take the accent on the Verb ; the Past Part, never has ge. Such are Verbs with be: (originally Mj) heweenen to mourn over, hehandelen to treat, hespoUen to mock at, bevriezen to freeze; er; erlangen to get, erhennen to acknowledge, ervaren to experience, erbarmen over (= ontfermen) to have pity on ; ge: gevoelen to feel, gebruiken to use, zich getroosten to put up with, gelukken to succeed, geraken to attain, to arrive ; her: herroepen to recall, herkrijgen to recover, herleven to revive, hernieuwen to renew, herzien to revise. oiit: ontmoeten to meet, ontkomen to escape, ontgaan to forget, ontknoopen to unravel, ontleden to analyse, ontspannen to unbend, zich ontspannen to divert. ver: verdrijven to drive away, verjagen to expel, verdragen to bear, verhedden to change beds, verzetten to remove, verleenen to grant, verschenken to pour out, vertellen to tell, verdwalen to lose one's way, vergaan to perish. § 329. The separable Compound Verbs with prefixes take in the Past Part, ge between the prefix and the Verb; the chief accent is on the separable prefix, a semi-accent on the root-vowel of the Verb. Separable prefixes are: ami at, to mede with terug back achter behind om on, about toe to, up af off onder under tut out bij by op on, upon voor before door through over over iveder \ heen away samen together weer I ° hi in tegen against tveg away &o. Verbs. 135 Bxemples. * aanspreken to address : ik sprak aan, aangesprohen * aanstooten to push: ik stiet aan, aangestooten aantoonen to show: ik tooncle aan, aangetoond * achterbUjven to remain behind: ik Ueef achter, achterge- hleven * acMerhouden to keep back : ik hield achter, achtergehouden {\y achterstaan to be inferior: ik stand achter, achter gestaan {!) afdoen to settle: ik deed af, afgedaan afdanken to dismiss : ik dankte af, afgedankt afkeeren to turn off: ik keerde af, afgekeerd * bijdragen to contribute: ik droeg bij, hijgedragen Mjmengen to mix: ik mengde hij, hijgemengd * bijspringen to assist: ik sprang hij, hijgesprangeit (!) doorbrengen to pass: ik bracht door, daorgebracht doorscheuren to tear: ik scheurde door, daorgescheurd * doorspringen to leap through: ik sprang door, doorge- sprongen (!) heengaan to go away: ik ging heen, heengegaan * inbinden to bind : ik bond in, ingebonden indienen to deliver in : ik diende in, ingediend * innemen to take in: ik nam in, ingenomen * medeloopen to walk with: ik liep mede, medegeloopen medepraten to have one's say : ik praatte mede, medegepraat medewerken to cooperate: ik werkte mede, medegewerkt (!) omhrengen to pass, to kill: ik bracht am, amgebracht * omkomen to perish : ik kwam am, omgekomen * ondoopen to run about: ik liep am, amgtloopen "^ onderliggen to lie under: ik lag onder, ondergelegen onderregenen to inundate . . . with rain: ondergeregend onder sneeuwen to be oversnowed: andergesneeuwd opdagen to appear: ik daagde op, opgedaagd opeischen to summon : ik eischte op, apgeeischt opgaren to lay up: ik gaarde op, opgegaard * overblijven to remain: ik hleef over, overgebleven overhoeken to enter . . . into another book: ik boekte over, overgeboekt overmaken to transmit: ik maakte over, overgemaakt (!) samengaan to go together: ging(en) samen, samengegaan (!) tegengaan to prevent: ik ging tegen, tegengegaan * tegenhouden to arrest: ik hield tegen, tegengehouden tegenwerken to thwart: ik werkte tegen, tegengewerkt (!) tet-uggaan to go back: ik ging terug, teruggegaan terugeischen to claim: ik eischte terug, teruggeeischt •■'■ tei'ugwijzen to refer: ik wees terug, teruggewezen * toeloopen to run towards: ik liep toe, toegeloopen * toesprehen to address: ik sprak toe, toegesproken 136 Lesson 22. * toetreden to agree to: ik trad toe, toegetreden wltcijferen to calculate: ik cijferde uit, uitgecijferd witdeeleii to distribute: ik dedde uit, uitgededd * uitlachen to laugh at: ik lachte uit, uitgelachen * voorUdden to say grace: ik had voor, voorgebedm (!) voorgaan to go in front: ik ging voor, voorgegaan * voorlezen to read: ik las voor, voorgelezen * wederkomen to return: ik kwam weder, wedergekomen * wedervinden to find . . . back: ik vond weder, wederge- vonden (!) wederzien to see again: ik zag weder, wedergezien * weghlijven to stay away: ik bleef weg, weggebleven (*)wegjagen to drive away: ik joeg weg, weggejaagd (*) wegwaaien to be blown away : ik woei weg, weggeicaaid. § 330. Compound Verbs with the prefixes door, om, onder, voor and mis are either separable, or inseparable. When these prefixes and the simple Verb composed with them are used in their full and original meaning, these Compound Verbs are separable ; when these prefixes have lost their original meaning (and in that case also their accent) these verbs are inseparable. Examples: doorreizen to travel through: de vorst reist hier door, doorreisien to travel all over: de vorst door- reist het land; doorstelcen to open: de vijand stale de dijken (dikes) door, doorsteken to pierce: de soldaat doorstaJc gijn vijand; omspannen to change horses: de Jcoetsier spande de paarden om, omspan/nen to span: de Jcnapen hon.den den boom niet omspannen; ondergaanto set: de son gaq,t onder, ondergaan to undergo, to suffer: straf ondergaan; onderhouden to keep under: hij Meld den hand onder (water), onderhouden to support: delmning heeft die arme familie onderhouden; voorspellen to spell first: de onderwijzer spelt voor, de Mnderen spellen na, voorspellen to predict: de sterrenwicJielaar (astrologer) voorspelt de toeJcomst uit de sterren; voorzeggen to prompt: deee leerling heeft sijn vriend alles voorgesegd, voor&eggen to foretell: niemand Jean voorzeggen wat de toeJcomst l)rengen zal; misdoen to do wrong: wij hehben dit misgedaan, misdoen to offend: wat heeft die man misdaan? — misreJcenen to calculate wrong: Jiij heeft misgereJcend, misreJeenen to miscalculate: hij Jieeft zich misreJcend. Note. Aan in aanbidden to adore, may be separated or not. Verbs. 137 Exercise. 48. Write down the 1^' P. Plural of the Present Tense, of the Past and of the Perfect Indicative of the following verbs : aanbidden, afkeeren, afdoen, afdanken, aanschouwen, achterstaan, achterhouden, achterhalen, achterblijven, aan- toonen, achtervolgen, aanstooten, aanspreken, aderlaten, be- weenen, bijmengen, beeldhouwen, bijspringen, behandelen, bijdragen, bevxiezen, bespotten, doorbrengen, doodslaan, doorscheuren, dwarsdrijven, doodverven, dwarsbioomen. doorreizen, erlangen, erbarmen, erkennen, ervaren, geraken, gekscheren, gelukken, gadeslaan, gebruiken, gelijkstellen, goedkeuren, gevoelen, gevangennemen, goedmaken, goed- vinden, goedendagzeggen, herroepen, herzien, hernieUwen, hoogachten, herknjgen, herleven, inbinden, indienen, in- nemen, kwijtraken, logenstraffenj liefkozen, medewerken^ medeloopen, ontmoeten, overmaken, ombrengen, omkomen, ontkomen, omloopen, overblijven, ontgaan, opeischen, zich ontspannen, onderliggen, ontleden, prijsgeven, paardrijden, pltdmstrijken, raadplegen, rechtspreken, raaskallen, samen- gaan, sttiksnijden, Bchaatsenrijden, terugwijzen, toeloopen, tegengaan, terugeischen, tegenhouden, teruggaan, toetreden, tegenwerken, toespreken, tiitlachen, 'uitcijferen, tiitdeelen, voorbidden, verdrijven, vrijwaren, verjagen, voorgaai:, ver- dragen, voldoen, voorlezen, verzetten, verleenen, volmaken, verdwalen, wederkomen, waarschuwen, wedervinden, weg- jagen, wederzien, waarnemen, wegblijven, weldoen. Gtesprek. Is uw vertrek al bepaald? Ja, ik vertrek aanstaanden (abbreviation a. s.) Maandag. Gaat gij met een gewonen Met een sneltrein, ik heb trein of met een sneltrein? geen lust om lang onder weg te blijven. Hoe lang blijft gij weg? Ongeveer veertien dagen. Wilt gij mij een dienst be- Zeer gaarne, als ik daartoe wijzen? in staat ben. Neem dan dit pakje voor mij Zeer gaarne, ik zal hem mee; het is voor onzen tevens uwe groeten over- vriend N. brengen. Gij weet immers in welke Ja, in de Kalverstraat, voor- straat hij thans woont. aan. Vaarwell Aangename reis. Ik dank U. — Tot weerziens! 13S Lesson 23. Twenty-third Lesson. Drie en twintigste Les. [dridntvmtdxstd lesj. Fabricius en Pyrrhus. (Continued.) Bij deze onderhandelingen kwam ook een PLomein als aigezant in het leger van Pyrrhus, met name Fabricius, die zich door zijn rechtschapenheid de algemeene achting had verworven. Daar de koning wist, welk aanzien hij in Rome genoot, zocht hij hem te winnen, om door hem den verlangden vrede te bewerken. Hij liet hem daarom alleen tot zich komen en sprak tot hem: „Ik weet, waarde Fabricius, dat gij een in den krijg ervaren en deugdzaam man en nochtans arm zijt; dat spijt mij. Sta mij daarom toe, dat ik u van mijn schatten zooveel geef, dat gij rijker zijt dan de andere senatoren. Want dat is het beste gebruik, dat vorsten van hun rijkdommen kunnen: maken, dat zij groote mannen daarmee te hulp komen. Ik verlang van u daarvoor niets onteerends, maar alleen, dat gij uw volk tot den vrede raadt. Ik heb een deugdzamen en trouwen vriend noodig, en gij een koning, die u door zijn mildheid in staat stelt, meer goeds dan tot nu toe te stichten." Was dat niet keurig gezegd, en aangenaam om te hooren? En had de koning zijn doel, om Fabricius om te koopen, niet goed verborgen? En wat zei Fabricius daarop? Hij antwoordde: ,,Ik dank u, waarde koning, voor de goede meening, die gij van mij hebt, maar ik wensch ook, dat gij ze behoudt. Neem daarom uw geld terug. Gij hebt volkomen gelijk dat ik arm ben." liecMschapenlieid [rsxtsxapdn- zoeken [zulcdn] to try heit] honesty beiverken [hdverTcBn] to effect achtiiiff [axtiy] esteem het spijt mij [het speit msi] I aanzien [anzinj (n.) respect am sorry ^''W [krsix] = oorlog war (1) toestaan [tustan] to grant ■•senator [s3ns,ior] senator verlangen [vBrlanydn] to desire hulp [hrlp] (f.) help noodig [noddx] hebben to want mildheid [milthEit] liberality in staat stellen [in stat stelm] doel [did] (n.) aim to enable meening [menir)] opinion stichten [stixtan] to cause, goeds daarom [darum] therefore [gtiis] stichten to do good aangenaam [anganam] agreeable te hulp homen to assist (inteerendfuntermtJdiBCTeditSLhle aanzien genieten [anzin ganiton] keurig [k0rgx] nice, exquisite to be highly respected. *t'erwi'rven [rsrvcmn] to gain Adverbs. 139 Adverbs. De hijwoorden [dd hdvorddu]. § 331. Adverbs are words modifying verbs, ad- jectives or other adverbs: they denote manner, place, time, order, motion, number, quantity, quality, affir- mation, doubt, negation, interrogation. § 332. Qualifying Adverbs are: a) adjectives used as adverbs, cf.: zij is schoon, zij dngt schoon; b) derived from substantives or adjectives and ending in -liik, -lijks, -lings, -ens, -s, -pjes, -jes, -tjes, •kens. Examples. eigenlijk properly krachtiglijk powerfully openlijk openly eigen proper c i ^ krachtig powerful ^ r opew open op^ oprecht sincere ' strikt strict 1 1; " + waar true zeker sure ; dag day ■^lo Jaar year , maand montli .,, week week blind blind kort short K ^ mond mouth ,'/ rug back i zijde side y hoogst highest minst least recM straight link left ander other lang long warm warm zoet sweet, gentle stil silent zacht soft oprechtelijk sincerely striktelijk strictly waarlijk truly zekerlijk surely dagelijks daily jaarlijks yearly maandelijks monthly wekelijks weekly blindelings blindly kortelings shortly mondelings verbally ruggelings backwards eijdelings sideways hoogstens at (the) most (best) minstens at (the) least rechts to the right links to the left anders otherwise langs along ivarmpjes warmly zoetjes gently stilletjes silently zachtkens softly. Note 1. Adjectives used as qualifying adverbs admit of degrees of comparison, see Lesson 13. Note 2. Some words ending in -lijh are real adjectives and are used as adverbs without changing their form, such as: eerlijk honest, gevmrlijk dangerous, goddelijk divine, heerlijk delightful, lichamelijk corporal, weekelijk delicate, jiiektiijk ailing, sickly. uo Lesson 23. Note 3. Words ending in -Hjks are adverbs, but those ending in -Ujksch are adjectives, i. e. : dagelijksch, jaarlijksch, maandelijksch &c. Note 4. To strengthen the adverbial meaning of words modifying adjectives we always use adverbs ending in -lijk: hij spreekt waar; eeji waarlijlc schoon gezegde. Note 6. Adverbs of manner or of indefinite time are in English often placed before the verb; in Dutch they must always follow it: My friend gladly accepted the offer. Mijn vriend nam het aanbod gaarne aan. He never reads newspapers. Hij leest nooit couranten. § 333. Adverbs of place: achter behind ^'' ' af downwards heneden below, down-stairs hinneti inside huiten outside, out of doors hoven above, over daar there dicht hij near ergens somewhere ginder \ ginds i keen, hmien away heinde en ver far and near Iteen en iveer to and fro yonder hier here n 'f links to the left ' ' na, ndbij near, close to nergens nowhere .-,"'< '<'-' " omhoog aloft, on high onder below, under op upwards, up overal everywhere random all around iliuis at home ver far, off, far off waar where ivijd en zijd far and wide. § 334. Adverbs of time aanstondf! directly af en toe now and then allengs, allengskens gradually altijd, altoos, steeds always dadelijk, terstond immediately dan then dikwijls, dikiverf, vaak, vaker often doorgaans generally eergisteren the day before yesterday gedurig continually gisteren yesterday heden to-day iminer always liial, later late(r) lang long, op zijn langst at the latest naderhand afterwards niminer never nog still, yet nooit never nu, tJians now nu en dan now and then, occasionally onlangs the other day ooit ever overmorgen the day after to- sedert since [morrow soms, somtijds sometimes spoedig soon straks, xtrukjes by and by Adverbs. 141 telhens again and again tegelijk, tevens at the same time toen, toenmaals tlien uiterlijlc outwardly vervolgens further voorheen, vroeger formerly § 335. Adverbs of quaniity, comparison, ne- gation, &c. : al te too in 't algemeen in general als, gelijk as als 't ware as it were althans, ten minste at least anders else bijna, bijkans nearly Moot only eenigszins somewhat enkel, louter only evenzoo so, thus fluks quickly gaarne willingly geenszins not at all geheel en al, heelemaal entirely in H geheel niet not at all grootelijks greatly hoe? how? lioe . . . hoe, hoe . . . des te ^ the . . . the hoogstens at most immers, ja indeed, nay Exercises. 49. Translate: We come to-morrow. You are always wel- come.i) Come down, if you please! 2) Where is our dog? It is outside; I can find it nowhere. This letter is beautifully writteln. I never go out. The horse goes slowly. I was not at home. Have you searched ») everywhere? Make yourself at home. Did you know him before? Yes, I have known him long. My brother will be here directly. He was often in the Netherlands. They have arrived sooner 1) welhom. 2) als het u helieft. 3) zoehen. voortdurend continually wanneer? when? weldra, dra soon welee^- formerly zelden seldom zooeven just now. quantity, comparison, maar, slechts only misschien perhaps nauwelijks scarcely neen no niet not om niet, te vergeefs in vain ronduit plainly ruggelings backwards soms perhaps tamelijk, vrij rather terloops by the way verreweg by far volstrekt absolutely volstrekt niet by no means wel is waar it is true welzeker surely zeer, ten zeerste much zelfs even zoo (mogelijk) if (possible) zoo (niet) if (not) zoodanig so, in such a manner. ' Hoe langer hoe leter the longer the better. Hoe eer hoe Uever the sooner the better. Hoe langer hoe erger worse and worse. Hoe langer hoe meer more and more. Hoe rijker hoe gieriger avarice increases with riches. 142 Lesson 23. than I. My sister is to-day better than yesterday. Go away directly! My uncle will always be glad to see you. Could you not come earlier? No, the train was [too] late. Next time I shall be here in time.*) Have you seen our friend lately? Yes, I saw him the other day. I hope I shall see him again very soon. I see him now and then. The sooner you come the better it is for the children. The longer you stay with us the better it will be for our afiairs.^) He gets worse and worse every day. The longer here, the later there. Go softly into the bed-room. «) Speak low, every one can hear us. Knock gently at his door, for he sleeps lightly. I go to Germany every year. He visits us every day. He notes the daily expenses.') 4) op tijd, hijtijds. 5) zahen. 6) slaapvertreh, slaaphamer. 7) uitgaven, onkosten. 50. Ai-e you going upstairs already? My brother comes downstairs. In winter the sun rises late and sets early. My letter is written better than yours. Where is my stick? I can find it nowhere. You will find it there, in the corner.') He comes the day after to-morrow. I like playing. Do you like dancing better? I like walking best. When will you come ? To-day or to-morrow. He has been here at least three times. This house is beautiful indeed. He will by no means succeed. How much do you charge s) for it? It will cost you fifty guilders at the utmost (= at the highest). The nexti") village is about ten miles off. It is not otherwise. Do you want anything else? No, Sir, I thank you, at present I want nothing else. At first I thought I knew him. I think he will not like to do it. Perhaps you had better not reject his proposal. He writes less correctly than his cousin. It is quite in vain to talk to") such a fool.i^) We were scarcely out of doors when it began to rain. He told me by the way that he had lost his purse. He declared plainly that he knew nothing about it. 8) hoek (m.). 9) vragen. 10) volgende. 11) met. 12) gek. Gesprek. Hier zijn wij te Amsterdam. Is u hier bekend? Neen, Mijnheer. Zullen wij Zeer gaarne. Men heeft mij samen een hotel opzoeken? het hotel X. aanbevolen. Is het een duur hotel? Dat gelcof ik niet. Hebt u koffers bij u ? Ja, als u het goedvindt, zullen wij een rijtuig nemen. Zeer goed, ik zal een rijtuig Intusschen zal ik voor de bestellen. koffers zorgen. Prepositions. 14S Koetsier, breng ons naar het Zeer goed, Miinheer! hotel X. s ' J Flink doorrijden ! Is het ver, Neen, Mijnheer, wij hebbeii waar wij moeten zijn? geen tienminutenterijden. Koetsier, zet die kofEers op Wilt u den kleinen kofier bij het rijtuig! u houden? Is dit het hotel? Ja, (Mijne) Heeren. Hoeveel moeten wij betalen? Een gulden, als 't u belieft. Twenty-fourth Lesson. Vier en twintigste Les. [vmntvmtdxsto les.] Fabricius en Pyrrhus. (Continued.) „Ik heb een kleinen akker en een huisje en leaf niet van renten en slavenarbeid ; maar toch ben ik gelukkig, want ik word door mijn medeburgers geacht en ga met de rijksten en aanzienlijksten als mijns gelijken om. Mijn akker geeft mij het noodzakelijke. ledere spijs smaakt mij, omdat de honger haar gekniid heeft, en na den arbeid beloont mij een geruste slaap. Wei is waar kan ik geen behoeftigen bijstaan; maar ik geef van het weinige, dat ik heb, gaarne zooveel als ik vermag. Ik heb dikwijls gelegenheid gehad, als consul rijkdommen te verzamelen, zonder misdadig te handelen; maar ik maakte liever mijn soldaten rijk en bleef zelf arm, omdat ik mij dan gelukkig gevoelde. Behoud dus uw geld, en ik wil mijn armoede en mijn goeden naam behouden." De koning hoorde niet zonder stille ergernis, maar toch ook niet zonder be- wondering het manhaftige en trotsche antwoord. Hij be- sloot te probeeren, of vrees even weinig macht over dit Romeinsch karakter had als de prikkel van het goud. Den volgenden dag liet hij daarom zijn grootsten olifant achter een gordijn plaatsen en zorgde, dat Fabricius vlak daarvoor zijn plaats kreeg. Pyrrhus sprak luid en wrevelig; toen ging snel het gordijn op, en brullend stak de olifant zijn verbazenden kop met de groote slurf over Fabricius been. Maar Fabricius keerde zich onverschrokken om, zag het dier van boven tot beneden aan en sprak toen bedaard: „Evenzoo weinig als mij gisteren uw geld heeft verleid, verschrikt mij heden uw olifant." Akker [akar] (m.) field medeburgers [meddhTrgdrs] fel- rente [rentgj rent low-citizens slavenarbeid [slargnarbeit] (m.) spijs fspeisj (f.) food slavery slaap [slap] (m.) sleep 144 Lesson 24. (jelegenheid [gdlegdiiheit] oppor- tunity '^f cmiml fkunsrlj (P. -s) consul rijhdom [reikdum] riches annoede [armudaj poverty ^rgernis [srgarnisj vexation vrces [rres] (f.) fear harakterfkaraktdr J {n.)cha.racteT prikkel [prikdl] (m.) stimulation gordijn [gordsin] (n.) curtain slurf [slrrfj {{.) trunk aanzietilijk [anzinhk] distin- guished [cessary noodzakelijk [nod 'zakdhk] ne- hehoeftig [bahuftixj needy misdadig [mizdaddx] criminal )>lak (daarvoor) [rlak (darror)] just luid [losyt] loud(Iy) wrevelig [vrevahx] peevish(ly) verbazend [vBrhazsnt] enormous onverschrokken [vmvaisacrohdn] undaunted smaken [smakdn] to taste (well) hruiden [krceydanj to season; kruidenier [krceydanir] grocer hijstaan [leistan] to help verzamelen [vdrzamdldn] to meet, to collect gevoelen, zich — [z. gdvulsn] to feel hehouden [idhoudan] to keep, to preserve prdbeeren fprobergn] to try omkeeren, zich — [z. umkerm] to turn. Prepositions. JDe voorsetsels. 336. The most usual Prepositions are: aan at, on, close to, to achter behind iehalve except, besides heneden under beneoens together with hij near, with, by hinnen within boven over, above, across hdten except, without, outside door through, by (jedurende during in in, into ingevolge on account of jegens towards, against, to krachtens in virtue of langs along met with na after naar to, according to naast near, by the side of oiii at, for, about, round since omstreeks about omtrent about onder under, among op on, upon over over, above, across rofidom round about sedert \ sinds ) tegen against te to, at, on tot till, to tijdens during trots or in spijt van, in iveenvil van in spite of tusschen between uit out of, from van of volgens according to voor for, v66r before wegens on account of zander without. § 337. Almost all original Prepositions are used in the same form as adverbs. Met, naar, te or tot and van correspond to the adverbs mede, nader, toe and af. § 338. All Prepositions now govern the Accusative case, with the exception of te, which still takes the Dative after it. Prepositions. 145 Examples. Hij stond aan de deur, aan het raam he stood at the door, at the window. De jongen stond achter een boom the boy stood behind a tree. Ik heb alle boeken behalve dit I have all the hooka except this one. Beneden de tiointig jaar zijn to be under twenty. De vader benevens zijne kinderen the father together with his children. Hij stond bij u he stood near you. Btnnen een jaar within a year. Boven het huis over the house. Het is koud buiten de kamer it is cold outside the room. 