Bijdragen tot de taal-, land- en volkenkunde
1662, 22 December den Sergeant Major John van der Laen. Deze was bij ont- stentenis van den Admiraal en Vice-Admiraal van de retourviot! met de overige schepen behouden in het vaderland gerende, waarvoor hij vereerd werd met 100 ducatons, maar daar hij verscheidene pretentien tot last van de Comp®. had in- gebragt, werden die als ongegrond afgewezen. Doch daar hij zich genegen toonde weder in Comp®. dienst naar Indië te gaan, werden hij tot betuiging, dat zijne diensten der Comp®. aangenaem waren, vereerd met een gouden ketting en medaille ter waerdye van f 1800. | 1670, 3 September werd den E. Cornelis Speelman aange- steld tot Raad ordinair van Indië en tevens goedgevonden “hem “tot een erkentenisse van gepresteerde diensten te vereeren met “een goude kettingh en medaille daeronder aen hangende ter “waerdye van f 1500, om hem die te doen hebben in Indië, “soo hy daer blyft of soo hy buyten hoop en verwachting soude ‘mogen herwaerts komen, hier te lande.” Door Gouverneurs-General en Raden van Ind 1641, 3 Augustus werd er besloten den Koning van Siam, uit naam van Zijne Hoogheid den Prins van Oranje, te ver- ceren “met een gouden Triumphpenning, daerinne Syn Hoog- ‘theyts tronie ende eenige veroverde steden etc. is gesneden 2, “wegende drie Oncen, vijftien Engelsen f 181-13-12. Een goude “ketting van vier touren, swaer zestien vyf achtste oncen f 648.” Zoo mede nog eenige rariteiten. Bovengenoemde geschenken werden Z. M. aangeboden, bij een brief op een gouden plaat gegraveerd, wegende zes realen zilver “dic met de onkosten. van ‘prepareren en snyden kostte f 206-11.” Deze brief was ge- concipieerd door den Commissaris Jeremias van Vlieth, die eenige jaren in Siam als opperhoofd had doorgebragt. Onder bevel van Arnold de Vlamingh van Oudshoorn en met nog eenige andere schepen op de hoogte van de Kaap de Goede Hoop gebleven. Mogelijk dezelfde die voorkomt bij van Loon, 2°. deel, fol. 193. EN ANDERE VEREERINGEN. 203 1645, 19 Junij aan: Jonathan de Neckere. “Noch by ons in achtingh genomen “synde de goede couragie en bethoonde manhaftigheyt van Jo- “nathan de Neckere, gewesen Schipper op het fluytschip de “Noordstarre, toen zy in Ao, 1643 en 44 op de rivier van “Cambodja, die moordadige roovers, insonderheyt de jongste “mael, wanneer de geheele Cambodja macht omtrent sich had- “de, soo merckwaerdige resistentie heeft gehoden en deselven “soodanige afbreuck heeft gedaen, als in Batavia’s dagregister “onder dato 3 February en den 18 November des voorleden “jaers in ’t breed te lesen is. Soo wordt in conformité van het “yoornemen dat d’Ed. Heer Gouverneur General! zal: daerover “ock heeft gehad, eenstemmig verstaen en geresolveert, ge- “me Id Jonathan de Neckere te dien aensi als om denselven en meer andere by soodanige occasie tot dapperheyt op te wecken en te animeren, wegen de Comp. te vereeren met een. “Soude ken van f 545-8, neven een gelycke goude medaille “daer onder aen van f 75-3. Samen costende f 620-11, waer- “voor denselven deze vergaderingh eerbiedigh bedanckt heeft.” 1658, 24 September. De Raad extra ordinair van Indié, Ryckloff van Goens, werd op genoemden datum door Gouverneur General en Raden vereerd “tot een eeuwige gedachtenisse van “gyn goede en gepresteerde diensten en vigilantie in ’t con- ‘questeren van verhaelde importante plaetsen (Manaar en Jaffanapatnam) op onsen algemeenen vyand den Portuges te werck “gestelt, met een gouden ketting en medaille, daerop het cas- “teel van Jaffanapatnam gedreven staende, ter waerde van Duy- “sent Rycxdaelders, om syn gemelde E. meer en meer in yver “soo in ’t vervullen syner verdere Commissie als andersints op “te wecken, en daeroor aen andere een spoor te geven om die «voetstappen te volgen.” 1676, 8 Januarij. Bij  deze Vorst vereerd met “een goude medaille, hangende aan een capitale goude ketting.” Deze medaille had tot opschrift: “Wegen d’Oost-Indische Compe. door den Gouverneur General en de Raden van India, vereert aen den Coninck “Quitchely f Amsterdam, tot gedachtenisse van syn krooningh.” Antonie van Diemen, overleden den 19e. April 1645. "en Successie in het Tarnatse Ryck met Confirmatie ende toe- "genegentheyt van Hare Edele geschiet den Eersten February "1675." Maar niet alleen in medailles en gouden ketens beloonde de Compe. hare dienen en anderen, die haar in bijzondere geval- len ten dienste hadden geweest of bewegen; behalve deze beston- den die vereeringen in geld, enkele gouden ketens of de waarde van dien in geld, gemaakt zilverwerk, wapens, porcelein, Ja- pansche lakwerken, specerijen enz.!" Onder de gouden ketens, door haar uitgereikt, mag niet on- opgemerkt blijven die, welke Bewindheberen in hunne vergändering van 17°. den 15den November 1631 toekenden aan den Schipper Frederick Rycksen, in dat jaar met het schip Leeu- warden te huis gekommen. Zij bestond in een gouden keten ter waarde van vier honderd guldens met een verguld zijdge- weer, „om by hem ter eere van de Comp. voor zyne getrouwe diensten gedragen te worden. Voor dat in he Indiën omtrent Sierra Leone gekommen synde, den fameusen “Rover Compaen in de vlugt heeft geslagen, en dat hy vór de rivier van Suratte leggende, meer als Honderd tachtig “Portugesche fusten op hem en syn byhebbende Moorsche schepen siende afkommen, waervan eenige hem aen boord komende, “hy sich soodanig heeft gedefendeert, dat eenige verbrant, eenige “jn den gront geraekt en andere verdreven heeft, nadat ’t selve “geveght den ganschen dag van ’s morgens tot ’s avonds toe “geduurt had.” 1692, 5 April aan: Gerrit Brouwer “Is goetgevonden aan Gerrit Brouwer, ge- ‘wesen Schipper op ’tschip Goudensteyn in Januari 1690 van “hier vertrokken, en ’t welck omtrent de Canarise eylanden te- “gens drie Algierse roovers is slaegs geweest, en na ruym ze- “ven uren vegtens, denselven cloekmoedelyck heeft afgewesen, “voor syn dapper beleyd en goede diensten dieswegen toe te “ Voegen een vereeringh van een goude kettingh, ter waar- “dye van Honderd Silvere ducatons.” Door Gouverneur General en Raden van Indié werd, bij resolutie van den 23sten Julij 1644, een dergelijke keten ter waarde van vier honderd vijftig gulden geschonken aan den “Zie over eenige dezer de Narorscher, VII, bl. 292—293. X, bl. 181—183, door Laborator. EN ANDERE VEREERINGEN. 205 Schipper van het fregatt Wingurla, Pieter Jansz. Crol “voor “de couragie en manhaftigheyt, die hy April passado omtrent “Negumbo betoont heeft, in 't slaen tegen der Portugese “vaertuygen, inzonderheyt seeker Armada de Rima, uyt Goss “naar Columbo comende, daer ten principale meester van ge- “worden zy.” Onder het bewerkt zilver, door de Comp. vereerd, is niet on- belangrijk hetgeen door Bewindheberen ter vergadering van 17e. op den 17den Augustus 1616 aan Frederick Houtman voor bewezene diensten werd geschonken, bestaande dit in “een sil- “vere schael of coppe tasse van L. 25 vi. behalven het fatsoen, “en daerinne te doen stellen de plaetsen of forten van Am- “boina, Loehoe en Cambello.” Zoo ook werd door hun op den 144@ Mei 1624 de Schip- per Jan Cornelisz. Cunst “voor eenige extra ordinairis gepres- “teerde diensten, mitsgaders het commandement dat hy aen “Puncte de Gale had gehad, vereerd met cen goude kop ter “waerdye van een h onderd vijftig gulden” Over de zilver vergulde beker of kop aan den oud Gouverneur General Hendrik Zwaerdecroon bij resolutie van de 17. van den 11den October 1728 vereerd; op het deksel waarvan twee schilden staan, het een met het wapen der stad Hetavia ‘ en het andere met het merk der Compe. *, benevens een opschrift in de Latijnsche taal, zie men de Aavorscher V. bl. 91 3. Lo mede over het zilveren tafelservies, met het wapen der Compe. voorzien, een waarde hebbende van vijftien duizend gulden en op den 1lden December 1741 aan den Gouverneur General Gustaaf Willem Baron van Imhoff ten geschenke aan- geboden, zie men deze Bijdragen het Tweede deel, bl. 808. De volgende vergadering, door Bewindheberen in hunne algemeene vergadering, op den 80sten December 1620, aan den Admiralty Steven van der Hagen verleend, is zeer opmerkens-waardig. (Genoemde Admiralty verscheen op dien dag in de vergadering, waar hij overgaf zijne journalen van de reis door hem maar Indic gedaan en “de victoriën en de exploicten die hy. Ken opstaand zwaard, de punt met cen lauwerkrans omgeven. a v4 3 Dese beker is thans nog aanwezig in het Meswem van schimembeden, bet sougemanmdc Mauritshuis te ‘s Hage. 206 IETS OVER EENIGE GEDENKPENNINGEN ‘gedurende dien tyd geluckelyck heeft beleyt, als oock syne “schriftelycke remonstrantién” enz.; alles strekkende om door de Compe. met eene vereering begiftigt te worden. Na lezing en considriatie van de voornoemde schriftelijke en mondelinge remonstrantie werd hem aangezegd, dat de Compe. aangaande hetgene hij in zijn eerste reis, in de verovering van Ambosina en dergelijke, zoude mogen hebben gebezigd tot reputatie van het land der Vereinigde Oost-Indische Compe. niet was gehörden of verplicht; daar hij bij zijn laatste aaneming of contract alles had gerenuncieert, waarom dan ook uit aan-merkking van dien zijn maandgelden zoo waren verhoogd. “En dat aengaende de eer die hy pretendeerde te hebben als con- “questeur van het casteel en de landen van Amboina, dat dese “vergadering daar niet tegen had; tot welker eynde de caerte “ende met het pourtraict van Frederick de Houtman in de groote “zale te Amsterdam hangende, soude worden weggedaen. Ende “wert aen hem gepermitteert, dat hy tot costen van de Compe. ‘Sal laten maecken een gelycke caerte van den Lande van Amboyna, in dewelcke hy sal vermogen te stellen syn pourtraict met een inscriptie, als synde geweest den conquesteur en de “eerste Gouverneur van Amboyna, onder de regeringe van de “Ho. en Mog. [Heeren Staten Generale. Welke inscriptie hy “eerst sal communiceren aen de Compe. om geexamineert te “worden; en sal ock vermogen in een parcke in de voor- “noemde caerte van Amboyna, in ’t cleyn laten afmalen, de “overwinning die hy gehad heeft over de vier Gallioenen voor Malacca, tot een memorie voor de voorscheven Heer Admiral. En alhoewel achtervolgende het contract met hem schrifte- “lyek gemaeekt op zyne laetste aenneminge, hy over het voor- “noemde exploict voor Malacca ofte eenige andere dergelycke “vrome feyten niets en can pretendeeren, soo hebben nochtans de Heren van de Seventicnen uyt cen pure liberaliteyt en “sratuiteyt, sonder daertoe verobligeert te syn, aen den voor- “noemden Admiral Steven van der Hagen, vereert een goude ‘keten ter waerde van twee duysent Karolus guldens, ’t sy in “geld ten pryse als boven ofte gemaeckt tot cen kettingh, soo “als het hem sal gelieven, ende dat voor alle pretentien die “hy voor deze nu ofte naermaels op de Vereenigde Ost-Indi- “sche Compe. sal mogen voortbrengen, geenc uytgesondert; “welcke vereeringe ende conditie hy heeft aengenomen ende “syn de Scventienc van hem daervoor bedankt. EXTRACT UIT DE RESOLUTIEN ENZ. 20% Bei esen der jaarboeken van de Grieken en Romeinen, onze verwondering tegelijk met onzen eerbied bijkans op elke bladzijde wekken, onder de hedendaagsche volken zoo schaarsch geworden worden. Het 1s immers eene wet, die het hart van alle menschen is ingeprent, dat niemand nalatig is zich zelven cen voordeel te bezorgen, zoo hij niet op een nog grooter voordeel bet oog heeft. Niemand zal zich van het gedeelte, dat hem is toegewezen, ontblooten, om den algemenen schat te vermeerden, zonder dat hij dringende bewegredenen hebbe, die hem hiertoe aandrijven. Het inwendig zelfgenoegen, welke de deugd haren betrachteren doet ontwaar worden, moge voor den stoï-schen wijsgeer cene genoegzame aanprikkeling ten goede zijn, bij het gros des menschdoms zijn deze verfijnde gewaarwordin-gen ongenocgzaam, om tegen zelfopoffenngen, die toch ook de deugdzaamste mensch niet doen kan, zonder eene overwinning op zich zelven te hebben Behold, in de weegschaal gelegt te: worden. Uitwendige en meer tastbare beloningen, door het welwikkende oordeel van den braven Regent, naar de verdienstelijke daden afgemeten en door de hand der billijkheid uitgereikt, zijn de roersels, die den drijfveder van alle regeringsvor- men in het gemeen en van den democratischen in het bijzonder, moeten werkzaam houden en in kracht doen toenemen. Deze de opoffering vergoedende, welke wij ten voordeele van het algemeen gedaan hebben, wisschen niet algemeinen gedean heben, het geheugen van de moeite, die wij daartoe hehben aangewenden, en laten onze zinnen, het geheugen van de moeite, die wij daartoe hehben aangewenden, en laten onze zinnen, welke het departement tot de Indische zaken genoopt hebben, de aandacht des Raads thans bijzonderlijk te bepalen op het gedrag door den afgetreiden Gouverneur van Ternate J. G. Budach, op dat eiland gehouden, als dic, blijkens de jongste brief van (seneraal en Raden, met de grootste heldhaftigheid dat ciland tegen de herhaalen en woedende aanvallen van de Engelschen en derzelver verbondelingen heeft verdedigd. Die schoon zelf niet rijkelijk met tijdelijke goederen gezegend, alle listige verzeichneten en verleidende aanbiedingen des vijands grootmoedig en met verachting heeft afgewezen; die de snerpende gesel Rede van den honnigsten met de zijnige geduldig heeft gedragen, en het ufterste gebrek, hoezeer ook ten hoogsten top geklommen, standvastig VERL (NID) 14 Braslage I. EXTRACT UIT DE RESOLUTIEN VAN DEN RAAD DER AZIATISCHE BEZITTINGEN VAN DEN 20 APRIL 1801. Het departement tot de Indische zaken, zich onledig houdende met het examen der successivelijk uit Indië ingekomen brieven en stukken, om daaruit te colligeren de ingrediënten der gepro- jecteerde generale rescriptie; en bij die gelegenheid deszelfs bij- zondere aandacht hebbende gevestigd op de missive van Gouverneur General en Raden van Indië van den 20sten December des jaars 1799, waarbij voorkomt een gedetailleerd verslag van de kloekmoedige verdediging van het eiland Ternate tegen de herhaalde en woedende aanvallen van den gemeenen vijand, doet deswegens de navolgende zoo gewigtigen, als gepasten voordragt. Medeburgers! Zoo het waar zij, gelijk Cicero zegt, dat het een onbedrie- gelijk kenteeken is van de deudgzaamheid een’s Staats, wanneer de misdaden niet slechts zonder aanzien van personen gestraft, maar waarin ook de deugden eene evenredige vergelding genieten. Zoo het daarentegen alleen de zwakken en verdorven of wel despotieke regeringen zijn, die geen openlijke erkente- nis aan uitmuntende daden hechten of die hare gunsten zonder regelmaat en naar willekeur uitdeelen, dan ook is het zeker een onzer eerste pligten, niet alleen tegen misbruiken te waken, en den vrijen loop der wrekende geregtigheid onder ons bestuur te handhaven, maar ook met eene even zoo groote op- lettendheid te zorgen, dat alle schitterende daden en opofferin- gen voor het algemeen welzijn erkend en beloond worden naar evenredigheid van het nut, dat zij aan den staat hebben toegebragt. Het veronachtzamen van dit grondbeginsel is misschien de eenige reden, waarom die menigvuldige staatkundige deugden, die bij EXTRACT UIT DE RESOLUTIEN KNZ. 209 het oplaan der jaarboeken van de Grieken en Romeinen, onze verwondering tegelijk met onzen eerbied bijkans op elke bladzijde wekken, onder de hedendaagsche volken zoo schaarsch gevonden worden. Met is immers eene wet, die het hart van alle menschen is ingeprent, dat niemand nalatig is zich zelven cen voordeel te bezorgen, zoo hij niet op een nog grooter voordeel bet oog heeft. Niemand zal zich van het gedeelte, dat hem is toegewezen, ontblooten, om den algemenen schat te vermeerden, zonder dat hij dringende bewegredenen hebbe, die hem hiertoe aandrijven. Het inwendig zelfgenoegen, welke de deugd haren betrachteren doet ontwaar worden, moge voor den stoï-schen wijsgeer cene genoegzame aanprikkeling ten goede zijn, bij het gros des menschdoms zijn deze verfijnde gewaarwordin-gen ongenocgzaam, om tegen Zelfopofferingen, die toch ook de deugdzaamste mensch niet doen kan, zonder eene overwinning op zich zelven te hehben behaald, in de weegschaal gelegt te worden. Uitwendige en meer tastbare belooningen, door het welwikkende oordeel van den braven Regent, naar de verdien-telijke daden afgemeten en door de hand der billijkheid uitgereikt, zijn de rocrsels, die den drijfveder van alle regeringsvormen in het bijzonder, moeten werkzaam houden en in kracht doen toenemen. Deze de opoffering vergoedende, welke wij ten voordeele van het algemeen gedaan hebben, wisschen niet algemeen gedean hebben, het geheugen van de morite, die wij daartoe hebben aangewenden, en laten ons de waardi) dier schatting niet gewaar worden. Het zijn deze aanmerkingen, het zijn deze grondbeginselen, die gijlieden allen u ten dien aan-zen als onwrikhaar hebt voorgesteld, welke het departement tot de Indische zaken genoopt hebben, de aandacht des Raads thans bijzonderlijk te bepalen op het gedrag door den afgetreiden Gouverneur van Ternate J. Gi. Budach. op dat ciland gehouden, als dic, blijkens de jongste bnef van General en Raden, met de grootste heldhaftigheid dat eiland tegen de herhaalde en woedende aanvallen van de Engelschen en derzelver verbondelingen heeft verdedigd. Die schoon zelf niet rijkelijk met tijdelijke goederen gezegend, alle listige verzoekingen en verleidende aanbiedingen des vijands grootmoedig en met verachting heeft afgewezen; die de snerpende geselroede Venn den honger met de zijne geduldig heeft gedragen, en het ufterste gebrek, hoezeer ook ten hoogsten top geklommen, standvastiglijk. VIII. (XII) 14 210 EXTRACT UIT DE RESOLUTIEN versmaad, om, getrouw aan zijnen eed, te midden van zoo vele lafhartig of trouwlooslijk aan den vijand overgegeven Bezittin-gen, het aan hem toebetrouwde eigendom der republik voor dezelve ongeschonden te bewaren, en dic nu, afgemaroid door vermoeijenissen en verzwakt van ligchaam, door de Hooge Regering van daar, op zijn verzoek is terug geroepen, om in Rade van India, als extra ordinair hd, zitting te nemen; op welke bevordering de goedkeuring van het uitvoerend bewind nog zal moeten worden ingewacht. Deze bevordering kan instanzen: den braven Budach tot geene belooning worden gerekend, vermits de plaatshebbende vacatures aan de Hooge Tafel hem als ’t ware bij opklimming, daarop een zeker regt gaven. Ook is het gedrag dienen mans aan het departement voorgekommen van dien aard en zoo loffelijk te zijn, dat hetzelve op eene bij-zondere en buitengewone wijze verdiend beloond te worden en vleit zich het Departement, dat niet slechts uwer aller erken-telijk gevoel, maar ook tevens uwe wijsheid en staatkunde Ulieden ten dezen opzigte met hetzelve gereedelijk zullen doen imstemmen. Op deze overreenkomst van gevoelens dan vertrouwende, heeft het Departement geraadpleegt over de soort van belooning welke men dezen dapperen van ’s Lands dierbare Bezittingen, op de beste en gevoegelijkste wijze, zoude kunnen aanbieden en hebben dezelve raadplegingen het Departement tot het besluit gebragt, den Raad voor te stellen of Hoogstdezelve niet zoude kunnen resolveren vooreerst: dat ten bewijze van de goedkeu-ring en het genoegen des Raads over den ijver en de kloek-moedigheid, waarmede de eer van de natie is gehandhaafd door den Gouverneur van Ternate J. G. Budach, voor denzelven zal worden vervaardigd e En gouden gedenkennen, met een toe-passelijken stempel en gelijk tegenschrift, ter waarde van.... Caroli guldens, hangende aan een keten van hetzelfde metaal, om bij de eerste veilige gelegenheid naar Indië te worden gezonden. Ten tweeden: dat dezelve gedenkpenning aldaar ontvangen zijnde, voormelden afgetreden Gouverneur van Ternate (alsdan extra ordinair Raad van Indië) op een opzettelijk daartoe te balen uur, zal worden verzocht ter vergadering en van daar door eene Commissie, bestaande uit den Directeur General en drie zoo ordinaire als extra ordinaire Raden, worden geleid naar de parade, alwaar hij onder het genot der militaire honneurs zal worden ontvangen door den Gouverneur General, die voor front en ten aanhoore van een iegelijk, deze uwe resolutie voorgelezen hebbende, den keten met den gedenkpenning er aan, hem zal omhangen en na het afloopen dezer plegtigheid met de gedecerncerde Commissie terug geleiden naar de vergaderzaal. Ten derde: dat inmiddels dat deze gedenkpenning wordt vervaraedigd en er zich een bekwaam en veilige gelegenheid tot deszelfs verzending aanbied, het noodige getal geantentiscerde afschriften op pergament en met het groot zegel gedrukt op en papieren r Uuit, voorzien, met den meesten sprezen zullen werden in gereedheid gebragt, om langs verschillende wegen naar Indië verzonden en door den Gouverneur-General ter hand ge-steld  worden ge- zonden aan Gouverneur Generaal en Raden, om te strekken tot derzelver narigt en om zich dien conform te gedragen. Het Departement geeft eindelijk nog in consideratie of gij- lieden deze propositie amplecterende, niet zoude kunnen goed- vinden, hetzelve te authoriseren en te gelasten, om met den burger Holtshey hier ter stede, het vervaardigen des gedachten gedenkpenning te arrangeren; mits echter alvorens iets daarin dadelijk te bewerkstelligen, Ulieden doende behoorlijk verslag van al het ter dier zake verhandelde. Ter ordonnantie van voorz. departement, AMSTERDAM, (was get.) VAN GOENS. 20 April. 1801. 14 * 212 EXTRACT UIT DE RESOLUTIEN Waaruit zijnde gebleken, het holdhaftig, onverschrocken en standvastig gedrag van den toenmaligen Gouverneur van Termin J. G. Budach, thans zitting hebbende aan de Hooge Tafel, als Raad extra ordinair van Indië, door denzelven op eene zoo roemrijke en gedistingeerde wijze ten toon gespreid bij de defensie van dat eiland tegen de Engelschen en derzelver me-destanders. Als hebbende bij die gelegenheid, ofschoon zelve nietrijkelijk bedeld met tijdelijke goederen, alle listige  Gouverneur Budach, en over het daar- uit geresultelde behoud voor dezen staat van dat gedeelte van deszelfs buitenlandsche Bezittingen, zijnde geconsidereerd, dat een zoo prijswaardig en belangeloos gedrag allezins meriteerd, ten voorbeelde en aanmeediging van anderen, en ten bewijze der goedkeurende en erkentelijke gevoelens van deze vergadering, op eene buitengewone en gedistingeerde wijze te worden beloond, wordt op die en andere bij den voorschreven voordragt gelegde en aangegeven gronden, en uit aanmerking dat de bevordering tot Raad extra ordinair van Indië, die hem door den Commis- saris Generaal reeds is opgedragen, den braven Budach echter tot geene genoegzaam voldoende belooning kan worden gere- kend, besloten $. 1°. Als voren. 2°. Als voren. 3°. Als voren. 4°. Dat aan allen zonder onderscheid die deel hebben gehad aan de manmoedige verdedig van Ternate, nu of in het vervolg, voor zoo veel zulks mogelijk zal zijn, de goed- keuring en het genoegen van dezen Raad zal worden be- kend gemaakt en bewezen, zoowel door de  voorgestelde hier niet herhaald. VAN DEN RAAD DER AZIATISCHE BEZITTINGEN. 213 en van drie maanden buitengewone soldij aan de gemeene militairen, als door eene aanschrijving aan Gouverneur General en Raden van Indië, dat de Raad verlangt dat op die allen, voor zoo ver zij daarvoor vatbaar zijn, bij plaatshebende bevorderingen, een bijzonder regard worde geslagen. 5°. Als in de voordragt voorgesteld. En wordt het Departement tot de Indische zaken bij dese verzocht en geauthoriseerd met den Medailleur Holtshey bin- nen deze stad, te overleggen de vervärdiging niet alleen van de meergedach 6°. ten gouden gedenkennen en ken de daar- toe te bepalen waarde, maar ook een getal van vijftig der hier bovengenoemde zilveren penningen van verschillende grootte, gewöhnlich nach de onderscheiden rangen der respective officieren; om vervolgens en alvorens in deze iets te effectueren al- heer verslag te doen van deszelfs verrigten en bevindingen. Den 7den Mei daaraanvolgende werd door de Leden van het Departement tot de Indische zaken, aan wien de vervaardiging van de gouden medaille bestemd voor den gewezen Gouverneur Budach, was opgedragen, ter tafel gebragt cene teekening van eene zoodanige medaille met eene beschrijving en berekening der kosten. De teckening en berekening en gros der kosten werd grap- probeerd en authorisatie verleend, die te laten vervärdigen. In de vergadering van den 24sten September daaraanvolgende, werd ter tafel gebragt een proeve van een gouden en van cen zilveren medaille, gedestineerd geweest voor den gewezen, doch nu overleden Gouverneur van Ternate J. G. Budach en voor de overige officieren. Beide proef-medailles werden geapprobeerd en het Departement tot de Indische zaken geauthoriseerd, het noodige getalte doen vervärdigen, volgens het gearresteerde in de vergadering van den 208 Apnl jl. onder eenc geringe verandering in de inscriptie in den aan hetzelve Departement bekenden zin dezer vergadering van den 9den November 1801 in de vergadering waren gebragt. werd besloten dic met de eerstkomende gelegenheid naar Indie 8 Waarin deze verzenden bestaan heeft, wordt by de resolutio wiet opgegeven. 214 EXTRACT UIT DE RESOLUTIEN ENZ. te verzenden, en in de vergadering van den 21sten daaraanvolgende bepaald, 214 EXTRACT UIT DE RESOLUTIEN ENZ. te verzenden, en in de vergadering van den 21sten daaraanvolgende bepaald, 214 EXTRACT UIT DE RESOLUTIEN ENZ. te verzenden, en in de vergadering van den 21sten daaraanvolgende bepaald, 214 EXTRACT UIT DE RESOLUTIEN ENZ. te verzenden, en in de vergadering van den 21sten daaraanvolgende bepaald, 214 EXTRACT UIT DE RESOLUTIEN ENZ. te verzenden, en in de vergadering van den 21sten daaraanvolgende bepaald, 215 EXTRACT UIT DE RESOLUTIEN ENZ. te verzenden, en in de vergadering van den 21sten daaraanvolgende bepaald, 215 EXTRACT UIT DE RESOLUTIEN Das schiff Arnestein, Kapitel Stokbroo, naar Indië zoude worden gezonden de gouden medaille en een getal van der dertig zilveren, de eerste bestemd voor de nagelatene erven van den Gouverneur van Ternate J. G. Budach, en de overige voor de meest verdienstelijke officieren der bezetting, die onder hem zoo een belangrijk aan de verdediging van Ternate hadden gehad. Aan ieder der Leden van den Aziatischen raad, zoo mede aan den Secretaris, werd een exemplar der zilveren medaille afgegeven, terwijl het Departement van financiën werd verzocht en geauthoriseerd de overgelegde rekening van den Medailleur Holtshey, ter zake der voorschreven medailles, ten bedrage van 1341-9 te examineren, en accoord en in orde bevonden worden. AANTEEKING. Johan Godfried Budach werd geboren te Frankfort aan den Oder. Hij kwam in Indië met het schip den Hertog van Brunswijk in 1767 als soldaat. In hetzelfde jaar vertrok hij naar Makasser, waar hij tot 1774 als soldaat dienst deed. In het volgend jaar werd hij aan- gesteld tot neyotie overdrager. In 1776 Boekhouder en negotie overdrager. w 1779 Soldij boekhouder. v 1780 Provisioneel onderkoopman en soldij boekhouder. „ 1781 Als boven en Secretaris ven Politie. n 1787 Als boven en kassier. # 1790 Provisioneel opperkoopman en secunde. n 1%794—1799 Gouverneur en Directeur van Ternate. EEN “LAATSTER” WOORD. Bij de geschiedenis van de verijdelde hof-intrigue, beschreven ‘in “een belangrijke brief over een belangrijk onderwerp (huwe- lijk van een Sultan)”, deel VI, blz. 260 vlgg. van dit Tijd- schrift, behoort nog een klein narigt, dat wel waard schijnt er > ‚aan te worden toegevoegd. De zegen van onzen jeugdigen diplomaat was meer  Samarang (op weg naar Batavia) 14 Junij 1830 geschreven, noemt hij als zijne gemalinnen de beide laatste, onder de hier vermelde namen, en nog eene derde, Ratoe Anèm, eene dochter van Radèn Arjé Pamènang (dus van nog veel nederiger geboorte), met wie hij later in het huwelijk getterenden was. Deze laatste is volgens berigt te Ambon overleden. De drie anderen leven op dit oogenblik nog allen aan het Solosche hof, en zijn als zoodanig vermeld in den Jav. Almanak van dit jaar. VIII. (XII) 15 218 EEN “LAATSTER’ WORD. De verstötene vrouw de deed een tweede huwelijk met Pangéran Djoeroe Nataning Rat, sedert overleden. Toen in 1858 haar vader Pangeran Ngabehi, onder den naam van Pakoe Boe wand VIII, aan de regering kwam, kreeg zij haar tegenwoor-digen naam van Ratoe Kadaton. De dochter van Adi Nagárá sheet thans Ratoe Madoe rétnéd, en die van Mankoe Boemi, moeder van den tegenwoordigen vorst Pakoe Boewâná IX, draagt als zoodanig sedert zijne troonsbeklimming (1861) den naam van Ratoe Agéng. BATAVIA, A. B. COHEN STUART. Februarij 1864. Onvangen, houdende kennis gewing dat zij de op hen uitgebragte benoemingen tot leden van het Instituut aannemen; voorts dat overleden is het lid van Emden. Tot leden van het Instituut worden benoemd: IN NEDERLAND: Mr. E. J. A. Graaf van Bijlandt, Staatsraad, Kommissans des Konings in de Provincie Overjesssel, te Zwolle. Mr. J. Huydekoper van Maarsseveen, [ad der Eerste Kamer van de Staten-Generaal, te Zeyst. G. Smit, Lid derzelfde Kamer, te Zandam. Mr. P. A. S. van Limburg Brouwer, Lid der Tweede Kamer van de Staten-Generaal, te's Gravenhage. Mr. D. C. A. Graaf van Hogendorp, Oud-Resident van Se-marang, te's Gravenhage. F. C. Zillesen, Direkteur-Thesaurier van de Ned. Rijnspoor-weg-Mantschappij, te Amsterdam. G. F. Westerman, Direkteur van Natura Artis Magistra, te Amsterdam. Dr. S. Sarphati, Voorzitter des Bestuurs van het Paleis van Volkevlyt te Amsterdam. 15° 220 838TE VERGADERING VAN HET BESTUUR. Mr. J. A. van Eijk, Sekretaris van hetzelfde Bestuur, te Amsterdam. L. Bienfait, Reeder, te Amsterdam. J. van der Crab, te Amsterdam. G. L. van der Elst, Koopman, te Amsterdam. IN NEDERLANDSCH INDIE: J. W. C. Diepenheim, Direkteur van Financiën, te Batavia. A. W. Kinder de Camerecq, Resident op Java, thans te Dresden. J. H. Tobias, Resident van Madura. N. Trakranen, President van de Faktorij der Ned. Handel-Maatschappij, te Batavia. J. P. de Bordes, Hoofd-Ingenieur bij de Ned.-Indische Spoorwegmaatschappij, te Batavia. P. C. van Oosterzee, Lid van de Faktorij der Ned. Handel-Maatschappij, te Batavia. J. H. G. Vosmaer, Administrateur van de Tinmijnen op Banks. A. Ligtvoet, benoemde Ambtenaren voor de dienst J. C. H. M. Denie, in Ned. Indië. BUITENLANDSCHE LEDEN: J. T. Reinaud, Lid van het Keizerlijk Instituut en Voorzitter van de Société Asiatique, te Parijs. L. P. E. A. Sédillot, Lid van het Bestuur van de Société Asiatique, te Parijs. L'Abbé P. E. L. Favre, belast met het onderwijs in de Ja- vaansche en Maleische talen aan de Keizerlijke school van Oostersche talen, te Parijs. Wordt voorlezing gedaan van de navolgende ingekomen stukken, als: a. Missive van den Minister van Kolonién, in dato 1 August 1864, N° 11, waarbij de toezending wordt gevraagd van 10 exemplaren van de door het Instituut uit- gegeven Memorie van den Kommissaris Generaal J. van den Bosch in 1834. b. Missive van den waarnemenden Direkteur van het Ethnographisch Museum te Leiden, in dato 9 Julij 1864, han- delende over de te geven bestemming aan de in de voorma- lige Akademie te Delft berustende modellen van Sumatrasche huizen, Madureesche beldjes, enz., aan het Instituut be- hoorende. Omtrent eerstgenoemde missive wordt besloten tot toe-zending der gevraagde exemplaren. Aangaande de missive sub b, deelt de Sekretaris mede, dat de bedelde voorwerpen voorloopig zijn geplaatst in het lokaal des Instituts. Wordt besloten den waarnemenden Direkteur van het Ethnographisch Museum te Leiden, te verzoeken, de bedelde voorwerpen bij het Museum in bewaring te nemen. behoudens het cigendomsregt van het Instituut, en zulks met verwerping van het voorstel van den Vice-President, Dr. P. Bleeker, behelzende om die voorwerpen ten gebruike af te staan aan het Koninklijk Zoölogisch Botanisch Genossschap van Acclimatatie te's Hlage, zijnnde hij van oordeel, dat aldaar een Koloniaal Museum niet misplaatst zou zijn en dat dit er de grondslag van zou kunnen worden. c. Advies der 3e. Afdeeling omtrent het toegezonden Reisverhaal van het schip “den Olyphant’ naar Oost-Indië, tot het opnemen daarvan in de Bijdragen, op grond dat reeds meermalen uitvoerige beschrijvingen van dergelijke reizen zijn uit gegeben. Wordt besloten zich met dit advies te vereenigen en gemeld stuk aan den heer Scheltemeter te zenden, on der dankbetuiging van het Bestuur voor de betoende belangstelling. Wordt er sprake gebragt het ontwerp van reglement, waarover in cene vorige vergadering gehandeld is en besloten aan de Kommissie ter beoordeeling van dat stuk, toe te voegen den Voorzitter van het Instituut, zoodat die Kommissie nu bestaat uit de heeren Cornets de Groot, Bleeker en Roorda. Tijn ingekomen de navolgende boekwerken: a. Van den Minister van Koloniën: 1. Verslag van den staat en het beheerder Kolonien over 1861. 2. Verslag van den Ost-Indischen Hoofd-Ambtenaar met verlof, A. W. Kinder de Camerecq, aangaande de kunst-matige bevruchting van granen en vruchtboomen, volsens de methode van D. Hooibnnk. (Overgedr. uit de Ned. Staats-Courant van den 23 Juni 1886, N°. 147). 222 OW 838TE VERGADERING VAN HET BESTUUR. 3. Almanak en Nachregister van der Schoolweizen in Nachrichten. Indische vor 1864. A. Verslag over den Staat van der Schoolweizen in Nachrichten. Indische vor 1862. Van den Minister van Binnenlandsche Zaken: F. A. G. Miquel, Annales Musci Botanici Lugduno-Batavi, 1e. deel, 6e.—8e. Aflev. 1864. Van de Kon. Akademie van Wetenschappen te Amstérdam: 1. Jaarboek voor 1863. 2. Verhandelingen, 10e. deel, 1864. Van de Journal of the Royal Astatic Society of Great Britain and Ireland: Deel XX, aflev. 3 en 4, 1863. Van de Journal of the Royal Astatic Society of Great Britain and Ireland: Deel XX, aflev. 3 en 4, 1863. Van de Ned. Landhuishoudkundig Congres, te Haarlem gehouden: Rapport van het XIX Ned. Landhuishoudkundig Congres, te Haarlem gehouden: 1. Institut Impérial de France. Annuaire pour 1864. 2. Victor Langlois, Hérat Dost Mohammed et les Influences politiques de la Russie et de l'Angleterre dans l’Asie centrale. 3. L. P. E. A. Sédillot, Courtes Observations sur quelques points de l' Histoire de Astronomie et des Matématiques chez les Orientaux. (Geschenk van den Schrijver). M. J. Mohl, Rapport annuel fait à la Société Asiatique. Règlement du Collège de France. Dr. H. Brockhaus, Deutsche Morgenlindische Gesellschaft, 18e. Jäargang, 3e. Afl. Revue de l’Orient, de l'Algérie et des Colonies. Bulletin de la Société Orientale de France. Tom. XVII, Januari — April 1864. Senis Vota propatria, Carmen elegiacum cui certaminio pietatis praemium legato Jacobi Henrici Hoeufft adjudicatum est in concessu publico Academiae regiae disciplinarum Neerlandicae, die XIV M. Mart... Ann. 1864. Baere VERGADERING VAN HET BESTUUR, Sarremunan 1864, pes mipvacs ren ong. Tegenwoordig de heeren Cornets de Groot (Voorzitter),: Bleeker, de Veer, Potter, Wintgens, Francis, Gevers Deynoot, Willer en de Adjunkt-Sekretaris. Afwezig de heeren Roorda, van Rees, van Herwerden, Gallois en de Sekretaris. De notulen der vergadering van den 20steu Augustus 1864, wordt gelezen en na eene kleine wijziging goedgekund. Door de derde Afdeeling wordt berigt, bij missive van 12 September 1864, dat de heeren J. G. A. Gallois en P. A. Leupe, herkozen zijn als Voorzitter en Sekretaris. Dear de vierde Afdeeling wordt, bij monde van den heer de Veer, Voorzitter, advies uitgebragt tot opname in de Bijdragen van een opstel van den heer Leupe, over de Koffij-kultuur in Suriname, welk opstel alanu in handen wordt gesteld van den Sekretaris om daarvan ter gelegene tijd voor de Bijdragen gebrüik te maken. Van den waarnemend Direkteur van het Ethnographisch Musseum te Leiden, bij brief van den 29sten Augustus 1864 litt. A., berigt ontvangen zijnde, dat hij genegen is de bij brief des Bestaurs van den 26sten Augustus 1664, N°. 531 bedoelde voorwerpen, bij het gemeld Museum in bewaring te nemen, wordt aan den Sekretaris opgedragen voor de verzending en het opmaken van eenen gele idebrief te zorgen. Voorlezing wordt gedaan van een aan het Bestuur geng- ten brief van den heer Levyseohn Norman, een der Kommisss- nessen van het Instituut te Batavia, zonder dagteekening, doch op den 29sten Augustus jl. bij den heer Sekretaris Keijzer ont- vangen. Blikhaar in antwoord op den brief des Bestuurs van den 19den Maart 1864, No. 308, en strekkende ten geleide van eenen wissel ad f 2075 op de Nederlandsche Handelsbank te Amsterdam, afgegeven door haar  verzenden der Bijdragen, een blijkt. Den Briefen van den heer F. Muller te Amsterdam, van den 3den dezer, waaruit van de maatregelen ter voorkommen van verdere klagten blijkt. De vergadering besluit den brief van den heer Levyssohn Norman gepastelijk te beantwoorden in cen aan Kommissarissen te Batavia gerigt schrijven. Door de derde Afdeeling is bij brief van den 12den September 1864 aan het Bestuur de vraag onderworpen of het Institut zich al dan niet zal doen vertegenwoordigen op het dezer dagen te Amsterdam te houden Kongres van de Internationale Vereeniging tot bevordering der Soctale Wetenschappen, terwijl van het Plaatselijk Komité te Amsterdam, bij brief van den 15den September 1864 ontvangen is eene regtressekche uit-noodiging tot dat doel. Met het oog op het reglement van het Instituut en de strekking van zijne werkzaamheden, wordt, na lezing van gemelde brieven en het daarbij gevoegd programma, bij meerderheid van stemmen besloten dat het Instituut zich bij het Kongres niet zal doen vertegenwoordigen en bijgevolg de ontvangen brieven te deponeren. De Voorzitter declt mede de van een aantal nieuw benoemde leden ontvangen brieven van toetreding. De vergadering worden nog tot leden benoemd: SISTE VERGADERING VAN HET BESTUUR. 225 IN NEDERLAND: De heeren A. van Hemert, te Amsterdam. J. Mijnssen, te Amsterdam. Mr. S. J. Cohen, te Amsterdam. W. Stncker te Amsterdam. Mr. J. E. Bank te Amsterdam. J. W. Arnold te ’s Gravenhage; en OP JAVA: De heeren M. H. J. Kollmann, Direkteur der kultures, te Batavia. Mr. W. Rappard, Prokureur General bij het Hooggeregts- hof, te Batavia. Mr. H. Rochussen, te Batavia. C. Wiggers, Resident te Probolinge. De Voorzitter brengt ter sprake het verlangen van den heer S. Keijzer, reeds in de vorige vergadering te kennen gegeven, om van zijne funktion als Sekretaris te worden ontheven, uithofde der vele werkzaamheden verbonden aan zijnen meu werkkring van Direkteur van de te Delft gevestigde instelling van onderwijs in de Indische taal-, land- en volken-kunde. De vergadering van dit verlangen op nieuw met leedwezen keanis nemende, besluit den heer Keijzer, onder dankbetuiging voor zijne goede diensten, met ultimo dezer van de hem opgedragen funktion van Sekretaris te ontheffen en in die betrekking voorloopig te voorzien door een der leden van het Bestuur, waartoe vervolgens wordt aangewezen de heer Dr. P. Bleeker, ter vergadering aanwezig, die zich deze keuze, in de gegeven omstandigheden, laat welgevallen. De Voorzitter deelt mede, dat de in de vorige vergadering benoemde Kommissie tot het uitbrengen van advies, betreffende het ontwerp van een nieuw reglement, de zaak bespraken heeft en dat hij een verslag daarvan, met het gemelde ontwerp, in rondleang bij de leden gezonden heeft. Hierna wordt de vergadenng gesloten. VERGADERING VAN HET BESTUUR, OP ZATURDAG 22 OCTOBER 1864, DES MIDDAGS TEN 1½ URE. Tegenwoordig de heeren Cornets de Groot (Voorzitter), Bleeker, Gevers Deynoot, van Rees, van Herwerden, Potter, de Veer, Willer, Gallois en de Adjunkt-Sekretaris. Na het lezen en goedkeuren der notulen van de laatste bij-eenkomst, deelt de Voorzitter de brieven mede van een aanemen. Tot lid van het Instituut wordt nog benoemd: Raden Adipatty Tirto Notto, Regent der Afdeeling Bodjo Negoro, Residentie Rembang. Wordt kennis genomen van een brief van den heer J. J. A. Keuchenius te Groningen, laatstelijk Administrateur der tin-mijnen op het eiland Banka, strekkende ter aanbieding van eene nota aangaande de bevolking van dat eiland, waarop be-sloten wordt gemelde nota in handen te stellen van de 2¢. Afdeeling om te dienen van advies. Zijn ingekomen de navolgende boekwerken: a. Van den Minister van Koloniën : 1. Het muntwezen op Celebes; overgedrukt uit het Ma- kassaarsch Handels- en Advertentieblad, 1864. 2. Jaarboekje Celebes, 1864. | 3. Handleiding voor eenige kultures op Java, door L. Weber, Batavia, 1864. b. kan de Kon. Akademie van wetenschappen, te Amsterdam: i. Afdeeling Letterkunde, 8e. deel, 2e. stuk. 2. 9 Natuurkunde, 17e deel, 2e, stuk. 3. Van de Sociétéd de Géographie te Partja: Bulletin van Junij en Augustus 1864. E. Van Der Deutschen Morgenlandischen Gesellschaft: 1. Zeitschrift, 18ter Band, 4tee Heft. 2. Abhandlungen für die Kunde des Morgenländes, Band 3. NO. 2, 3. 4. Verslag van den staat der Sterrewacht te Leiden en van de aldaar volbragte werkzaamheden in het tijdvak van 1 Julij 1863 tot de laatste dagen van de maand Junij 1864, uitgebragt door F. Kaiser. De Voorzitter zegt, dat hij deze vergadering voornamelijk bestemd had tot het overwegen van het in de notulen der voortige bijeenkomst vermeld verslag over het ontwerp van een nieuw reglement, den 11¢9 September jl. door de Commissie in de vergadering van den 20sten Augustus benoemd, uitgebragt, doch dat hem nu gebleken is, dat van deze stukken, den 14 September jl. in rondlezing gezonden, nog niet door alle leden kennis bekommen is. Hij stelt daarom voor de stukken op meuen te doen cirkuleren en voor de behandeling daarvan een anderen dag te bepalen, waarmede de vergadering zich vergadering. Naar aanleiding van den wensch van den heer Bleeker, dat in de betrek King van Sekretar van het Instituut worden voor-men, wordt, op voordragt van den Voorzitter, besloten den heer J. Millard alhier, lid van het Instituut, overreenkomstig bei laatste gedeelte van art. & van het reglement, als zoodanig te benoemen, en dien heer te verzeeken zich deze keuze te laten welgevallen en het Sekretarat zondra mogelijk te willen aanvaarden. Niets verder te behandelen zijnde. wordt de vergadering ge-sloten. AANTEEKENINGEN BETREFFENDE DE KOFFIJ-KULTUUR IN SURINAME, [IN DE EERSTE HELFT DER VORIGE EEUW. Onder den tief “Invoering der Koffij-kultur op Java, 1700—1750” werd door ons een opstel over dat onderwerp an het Koninklijk Instituut tot de taal-, land- en volken-kunde van Nederlandsch Indië ter opname in de Bijdragen aangeboden. Hoewel het bestuur de onvolledigheid er van erkende — waarvan ook de schrijver zelf overtuigd was — maakte het bestuur echter geene zwarigheid het in de Bijdragen op te nemen f, overtuigd dat het als bouwstof voor eene volledige geschiedenis der koffikultuur op Java veel wetenswaardige bijzonderheden bevatte. De behandeling van dat onderwerp heeft ons uitgelokt teonderzoeken, wanneer en op welke wijze de koffikultuur in de kolonie Suriname een aanvang heeft genomen, en hoe die aanvankelijk is geslaagd. Mogt die kultuur in Suriname sedert het begin dezer eeuw zeer belangrijk zijn verminderd, het is toch ontegenzeggelijk waar, dat Suriname in het midden en het laatste gedeelte der vorige eeuw, vooral aan de zoo ruime op Brengst der koffij zijn grootsten bloei te danken had. Die oprobek toch was van lieverlede zoo toegenomen, dat reeds in het jaar 1763 ruim vijftien en een half millioen pond naar Nederland werd verzonden. De oorzaken na te sporen, waaraan de achteruitgang der koffijultuur in Suriname toe te schrijven is, ligt thans buiten onze bedoeling. Wij willen slechts den aanvang schetsen van de aldaar eenmaal zoo bloeijende kultuur, en er den wensch bijvoegen, dat terwijl door de vrijverklaring der slaven de toe- Zie Nieuwe volgreeks, 2e. deel, bl. 53—71. 