Rules of golf
— Zegsw. In woordspeling met Boer (I). Geef dien boer een atoel (habbbb. 2,xxTiia), totiemand die een boer laat. Etjrin. Er is geen Toldoende grond om den reobt- streekscben oorsprong Tan dit woord te zoeken in Boer (I). Veeleer scbgnt bet woord Terwant met bor, tosscbenwerpsel Toor bet geluid Tan rommelende ingewanden enz., en met borlen , bmllen , scbreenwen (zie TBBDAM en kil.), nnd. nbd. burren, brommen, builen enz. (2>. Wtb., bbbohaus, schmbllbb). Deze gissing wordt gesteond door de analog^ie Tan gron. boiken (nnl. bulken), dat ook beteekent: oprispingen loozen. Verg. ook Gobbbn. De wisseling Tan 6 en oe zal dan verklaard knnnen worden uit de b|jge- dacbte aan Boer (I); een geluidnabootsend woord gelijk dit staat tvoawens baiten de werking der gewone klankwetten. Of mnl. boeri bore, twist, op- scbudding, getier (tbbdam 2, 1339 en 1377) en nvl. boeren t rumoer maken, drinken en klinken, losbandig leTen (schubbm., db bo) met dit woord dan wel met Boer (I) in eenige betrekking staan is nog niet uit te maken. BOEBACHTIG, bnw. en bgw. Van jffotfr(I), in de bet. 1), met -achtig. Hetzelfde als Boersch. Tbans nagenoeg in onbrnik. I ) Bb w. II £en boeragtig weezen. Boeragtige zeden. Boeragtige loopies, konde scbersseryen , mabin. — ^witserlant . . . , daer een Troom , eenToudicb , ongbe- leert, boeracbticb Tolckwas, fbancr, C^^tm. 2, 59a. Desen Lantman . . ., Hebbende rou bayre, dicke lip- pen onplaisant, . . . boeracbticb Tan mjne (d. L voor- komen), houwabbt, Milenus Clachte,h. Boeracbtige Stuersheyt, coobnhbbt 1, 293^ (zie ook tisschbb, Brabb. 145). II) Byw. II Ick hebbe door mgn sleobtbeyt een Boer boeracbtigb doen spreken, bbbdbbo 1, 105. Maer boe boeracbticb Tat by dat {eten) an mit dnym en mit Tingeren, 1, 282. An. BoeraektighM ( MABIN); boeraehHgmt (.Rnstice, stolide", flant.). BOEBDE. Zie Bobbt. BOEBDEBIJ — Toorbeen soms nog bobbb- BTJ — , znw. TT., mT. -en. Naar analogie der talr^ke woorden op -er^ ab bakkerjj enz. in Uter t\jd ge- Tormd Tan Boeren (I); Terg. nfri. buorkery ^ gron. boerkerei {boerkederei) naast bet ww. buorkje, boer- ken, en oostfri. bUrerS, bUrderS, b4r{e)kerS n^MSi bet WW. b4ren , b4r(e)ken (halbbbtsma , molbma, doobnk.- KOOLM.); met deze afleiding strookt bet oudste ons bekende Toorbeeld , zoowel in Torm als iu beteekenis , ten ToUe. Dat de ingescboven d, anders dan b. t. in hoererijy ook in de algemeene scbrjjftaal is inge- drongen, ligt zeker bieraan dat bet woord eerst betrekkelgk laat uit de Tolkstaal OTergenomen scbgnt te zijn. 1 ) Het bedr|jf Tan bet boeren ; boerenbedrgf : land- bouw of Teeteelt. Hier te lande tbans niet zeer gebmikelgk; in Znid-Afrika naar 't scbgnt, zeker mede onder inTloed Tan eng. farming, niet onge- woon. II Hq (wilde) een Tlasbandel ...aangaan, omdat er met de boerdeqj geen droog brood meer te winnen was, lotblino, A B. 190. „Wg maak- ten", zegt de bericbtgeTer Tan een Kaapecb blad: „een paar dagen geleden kennis met een boer, die boerderg op zoodanige scbaal drjft, dat enz*\ Haarl, Ct., 6 Maart 1892. 't Land leTen ben ik wars, de grroTe boerery, En *t Sohapen hoeden, Neef, past lander niet aen mj. KiUL, P. IT. 8, 182. Zie ook Leev. 5, 220, waar miascbien deze meer Terbale opTatting bedoeld is. 2) Het bedrjf, de nering Tan een boer. |l Dat zg {de Noordhollandtche boerin), bg . . . OTerlgden Tan baar Dries, binnen 't jaar met baar knecbt trouwt , . . . omdat de boerderg een boer moet bebben, bbbts, C. 0. 349. Dat de oTerledenen bet beetnnr der boerderg aan geene Treemde banden tooTer- trouwen knnnen, loteling, Sophie, 50. De Tader stapte daar liobt OTer been, om zicb boofdzakelgk met zgne boerderg te bemoeien, db tos, VL Jong. 34. 3) Boeren woning, landboeTe, betzij met of zon- der bggebonwen en bgbeboorend land. Tbans de meest gewone beteekenis. || Hg legt jaarlgks Teel aan zgne boerderg ten koste. — In Rgn- en Delfland ... (Tindt) men Boerdergen ..., die tot . . . bonderd morgen lands ... beslaan, bbbkhbt, N. H. 9, 9. Eene afgelegen Boerdery, die er taam- lyk wel, Toor dat gewest, nitzag, Leev. 6, 804. De Kloosterboef is berscbapen in eene nitgestrekte boerderg. Drie paarden en twaalf koeien staan erop stal; er loopen meiden en knecbts oTer de opene plaats, CONSC. 1, 230^. Een boerderg, waar we aan ktmnen leggen om iets te gebmiken, bbbts, C. 0. 79. Zie deze lange rg Tan ter balfmans boqgte afgescbotene appartementjes, oTer bgna de gebeele lengte der boerderg, 348. Een grasTeldje, acbter de boerderg gelegen, muldeb, Afdr. v. Indr. 115. In de NoordboUandscbe boerdergen zgn woning, stal, booi- en wagenbuis onder een dak gebracbt, Ondert. Landb. 1886, XL, 15. A an in. Woorden als klei-, koe-, zaad- , zandboer- der^, gewestelgk echaapboerder^ (Zuid-Nederland en Zuid-Afrika), vogeUlruiz-, wijnboerder^' (Znid-'Atrika) enz. zgn waarscbgnlgk niet samengestdd met boer- derv, maar afleidingen Tan kleiboer enz. BOEBEKIKKEN, onz. zw. ww. Uit Boeren (II) en Kikken. Door oprispingen een bikkend en rommelend geluid maken. Verg. Bobbbkikkbn. Digitized by Google 169 BOEBEEIEEEN. BOEREN (in). 170 Slngjoor Kackerlack Ick beb so oniutuarlyokeii dont I Oants lyden myn bayck gort so, na mjn aren niet toI biimen , Ha boerekicken myn darmen otae rasende dol sinnen. BKEDBBO 2, 97. BO£It£N (I), onz. sw. WW.; boerde, heeft geboerd. Van Boer (I), in debet. 1, a). Daarnevens in Frieslsnd, Groningen en Drente buorkje, boerken, hoerijen (halbkrtsma, molbma, doornk.-koolm.). Reeds bjj riliaan. 1) Eigenljjk. Uet boerenbedi^jf aitoefenen, land- boa w of veeteelt driven. || Ooed boeren: z66 dai men xelf rijker en het land beter wordt (verg. molxma). — ^y {de Germanen) moesten . . . iaerlicx Terparcken . . .; op dat sy door eene gheduerigbe woonste ghenoeckte nemende, de vromicbeyt Tan oorlogbe met t' boeren, niet en sonden veranderen, T. 8CBISCK, Oorspr. d. Nederl. 99. „Ik wil niet trouwen", zegde zg, en stelde er eene soort van eer in om te toonen, dat eene vrouw alleen ook wel boeren kan, r. lotxlino, Nov, 94. Ik neem mjn afscbeid ran den dienst en ga boeren , slbbckx 8, 856. Zelf betrekken zg {oude boeren die de boerdery aan kunne kinderen overgedaan hebben)^aiXi een gedeelte der woning, of wonen in bg bem die op den zoogenaamden ,oude stal" boert, Onderz. Landb. 1886, LX, 13. En b«i^e *t boeren moe, en Steele *t melcke tegen, lek weet raet tot an (<!.<. *n)playm, en mantel enendegen. UUTQUnt 1, 861. Ons greld versmolt, als sneeuw. Won ik aan mynen kant, *t glng ras verlooren, Door baar bectaan.. . . *k Kon naauwl^ks blyren boeren. Ik Ueef tog aan den gang, door soinigheid. UB PEiFONCHEm, Z. Oroattb. 71. Zie ook LANOENBiJK 2, 78; porjsibk, DicM- meng. 188. — Spreekw. Boereu it loeren , de boerder jj is een wiaselvallig en onzeker bedrgf, waarbjj men zgne kans moet afwacbten en waamemen. Denkelgk is bierait Terbfisterd bet bierboven, kol. 157 vermelde boeren z^n moor loeren. — AU heeren boeren , en boeren heeren ^ is *t seAade voor de hand (haubbb. 1 , lxi^). — Eene enkele maal , met yerwiaseling van onder- werp, van bet land gebezigd ; verg. uitdrakkingen als die trap loopi gemakkel^k enz. || Het land beeft nitgenut, vriend Jan, bet zal goed boeren! coNac. 1, 89 a. 2) Bg uitbreiding, in 't algemeen. Altgd met eene bepaling van hoedanigbeid en met betrekking tot iemands stoffelgke weWaart. In eenig beroep wel of kwalgk slagen, in zgn vermogen vooruit- of acbtemitgaan. Alleen in gemeenzame taal. Zie ook de Samenet. || Hg beeft bed aardig weten te boeren en nt er nu warmpjes in. Aaam. Over boeren ^ als naam van zeker kaart- spel, ook boerjagen en boertpelen genoemd, zie BCHITX&M. en verg. Bobb (I), 2). Afl. Boerder^y verboeren (zie die woorden). SaaMBsi. In de bet. 1 en 2). Achteruitboeren (zie aid, en conso. 8, 869 a); door-t over-^ uit-, 90oruitioeren (zie die woorden). BOEBEN (II)> onz. zw. ww.; boerde, heeft geboerd. Van Boer (II); zie yerder aid., Etym. Eene of meer oprispingen loozen. Reeds bg halma en MAJtiK. II Zijne maag was in de war: bg zat maar al te boeren. Jongen , bond na eens op met dat boeren en bikkenl SaaseiMt. Boerekikken (zie aid.). Aaboi. 0?er nvl. boeren , mmoer maken , brassen , ook: knoeien; zie db bo en schubbm. en verg. BOXB (II). BOEKEN (III)* onz. zw. ww. Hier en daar in Holland, o. a. te Leiden, door steenbouwers gebezigd ak term voor bet af brokkelen der ecberpe kanten bg gebonwen steen, b. v. wanneer eene zerk met een befboom gelicbt wordt; daamevens af boeren t en ook moeren. De herkomst van dit woord is onbekend. WanieBat. Af boeren (zie boven). BOEBEN ABBEIDER, znw. m., mv. -a. Uit Boer (I), in de bet. 1, a), en Arbeider, in de bet. 1). Hetzelfde als Arbeider^ in de bet. 1), uit- dmkkelgk aldos genoemd in tegenstelling met een fabriektarbeider; bepaaldelgk: niet-inwonende, loon- trekkende landbonwer, betzg in vasten of in tgde- Igken dienst, in tegenstelling met de vaste, in- wonende dienstboden en werklieden; daggelder , dag- looner. I| Het was ongeveer twaalf nur , de scboftt^jd van de ooerenarbeiders, die ... op bet land badden te werken, bo8B.-tou88., MaJ. Frans, 59. Een flinke boerenarbeider verdient t^nwoordig , wanneer bg zicb voor een jaar verhnnrd beeft, f 7 k f 9. — per week, Onderz. Landb. ISSQ, XL, 29. BOEBENBEDBIEGEB, znw. m., my. -a. Uit Boer (I), in de bet. 1, 6), en Bedrieger. 1) Eigenlgk: lompe, onbandige goocbelaar , kwak- zalver, bansworst, wiens knnsten alleen de een- vondige boeren misleiden; bg nitbreiding toegepast op aUerlei personen die iemand op eene plompe manier zoeken beet- te nemen , den scbgn aannemen van iets dat zg niet zgn; verg. boerenbedrog , bg Bobb (I), Samenst. || O^ wilt bet niet gelooven, graauwde mg de boerenbedrieger toe, denkt gg dat ik een leugenaar, een lorrendraa^jer ben? gijsb. HODENPIJL, W. V. Bergen, 1, 227. Dat pertgkiezen v66r bet gezond verstand tegen bet bggeloof, zooals in bet ontmaskeren yan dien . . . boerebedrieger {een geesienziener) , busbbk hubt, Rembr, 1, 882. 2) In toepassing op zaken, die den indruk geven van iets anders dan zg zgn, b. y. een kleedingstuk dat kleiner is dan bet scbgn t of dat iets verbergt. Ook: scbilderg, prent of teekening, scbgnbaar be- staande nit aUerlei in wanorde dooreengeworpen kleinere af beeldingen , die alle dus slecbts ten deele zicbtbaar zgn; ook eehifnbedrieger gebeeten (fr. trompe-V-oeil). An. Boerenbedrieger^ (,Te Kampen was bg {Balthazar Bekker) eene boerebedrieger^ op bet spoor gekomen", buskbn hubt, Rembr. 2S 148). BOEBENBEDBIJF , znw. onz., mv. (in de bet. 2, a) bedrjjven. Uit Boer{\), inde bet. 1, a), en Bedr^f 1) Het beroep van boer te zgn, bet bedrgf van landbouw en yeeteelt. Vei^g. Ambacht, Synon. || Het \B tbans een slecbte tgd voor bet boerenbedrgf. Hg is in bet boerenbedrgf grootgebracbt. — Een goed Heer, maar bg bad geen bart voor bet boeren- bedrgf; de boeve zou deerlgk vervallen . . . zijn ... zoo enz., bosb.-touss., Me^. Franz, 143. Holman , die zicb bet air gaf van zeer met het boerenbedrgf bekend te zgn, (deed) ons een plekje gronds met andijyie als een mooi stuk knollen . . . bewonderen , MXTLDBB, Afdr. V. Indr. 115. Dit boerenbedrgfje wordt als eene bgzaak bescboawd. Het brengt levens- middelen op, en bet boofdbedrgf, bet ambacht, of wat ook, big ft de bron die geld geeft, Onderz. Zandb. 1886, XCII, 4. Wanneer de verhuurder {eener boerdery) een kapitalist ... is, ... buiten het boerenbedrgf staande, met het bedrgf onbekend enz., 4», 97. 2) Bg overdraobt. Gewestelgk. a) Kleine boerenhofstede. Op de Zuidhollandsche eilanden. Verg. bbbkhbt, N. H. ^ 4. Digitized by Google 171 BOERENBEDRUF. BOERENDOCHTER. 172 b) Het gelieel van den inboedel, de gereedBcbap- pen en het vee van een boer. In Zeeland. BOBBBNBOON, znw. vr., my. -en, Uit Boer (I), in de bet. 1)> en Boon. Een dor talr^jke Yolksnamen van de grooU boon of tuinboon {Vicia Faba Z.), in vencliillende streken Mer te lande en in Zuid-Afrika gebmikeljk; zie verder Tuinboon. Sameasf. Boerenboondouilet , zekerescbelp (CBO- MEL, rm>. 6949). BOEBENBRUIKEB, znw. m., mv. •«. Uit Boer (I), in de bet. 1, a), en Bruiier, ouder bruihoare. O. a. in Holland en Utrecht. Hetzelfde als Bruiker (II), zie verder aid. || Een Boer, Vee- man of Akkerman moet zicb . . . alle soort van Landen of eenigen Bruiker eigen maken, waarvan b\i zjn noodig gebmik maken kan, en waarop b\j z^n bedr^jf kan uitoefenen: waarom dan ook zulk eene woning, streek en landen, of uiterwaarden , den naam van Bruikers, Boerenbraikers be- koroen; elders noemt men bet Hoeve ofHof- stede, zooab veelal omtrent Woerden en aan bet Stichtsche plaats beeft, bbrkhxt, N. ff. 9, 4. De Boerenbraikers , die om Amsterdam liggen , als mede langs den gebeelen Amstel, in de Diemermeer, in Vinkeveen, Amstelveen, tot digt aan de Yecbt en R^nkant, 9, 10. Aanm. Eene verkeerde opvatting van dit -bruiker als afleidsel van {ge)bruiken met -er is zeker de oorzaak geweest dat men in de woordenboeken aan bet woord ook de beteekenis: pacbter, boevenaar vindt toege- kend. Het bl^jkt niet dat bet woord werkel\jk in dezen zin gebezigd is^^ BOEBEKBRTJILOFT, znw. vr., mv. -en, Uit Boer (I), in de bet. 1), en Bruiloft. Brailoft van lieden nit den boerenstand, veelal met het bg- denkbeeld, dat het er raw toegaat. || {De liefde) wordt telkens bj Cats ... zoo plomp voorgesteld , dat men al lezend wanen zou aan het nageregt eener boeren-brailoft te zitten, buskenhubt, Fant.l^Atl. — Zegsw. Hjj is goed op eene boerenbruiloft y om den klompendans te danten (habrbb. I, 70 d). — Soms, bj overdraoht, genomen voor den stoet van bruiloftsgasten in sjeezen en andere r^tnigen. || Daar komt eene boerenbrailoft de stad inr^jden; op de tweede egees, met de versierde zweep, zit bet bmidspaar. Sameast. BoerenbruilofUfeeti (bbekhbt, 1^. H. 3, 580). BOERENCIJFER, znw. onz., mv. •«. Uit Boer (I), in de bet. 1, ^), en Cijfer. In 'tmeerv. : Hetzelfde als Boerenkr^i, 2); volgens ruttbn ook: Romeinscbe cjjfers. || De Weerd (toaard) swoer, dat by nog geen van syn gantsche buisgesind' anders als met kryt boeren-cyfers schryven host, hblnsius, Ferm. Avant 2, 119. BOERENDEERN — bobrbndbbrnb — , znw. vr., mv. -en, Uit Boer (I), in de bet. 1), en Deem. Meietje nit den boerenstand; soms in min of meer verachtelijken zin (verg. Debrn). || Eene flinke, gezonde, stevige boerendeern. — .Zoo'n boerendeerne I" riep h\j schamper lachende uit. Het wordt tgd dat g\j dit land verlaat, want g^ zoudt in staat z^n, om ook bolsblokken aan te doen, zoo als z^ ze bj haar werkgebraikt, 8CHTMKBl2, 181 d. zoo onrerwacht aU koen Gaf hy de boerendeern een hartltfke' aftoheidssoen. DC GiirssTiT 2, 234. BOEREMDOCHTER, znw. vr., mv. -#. Uit Boer (I), in de bet. 1), en Bochter. Meisje uit den boerenstand, jonge boerin; verg. Bobrbnzoon. J| Ik ben eene arme boerendochter, consc. 8, 84 i. Een wenk van den souverein . . . volstond om hen {diens volgelingen) aan de koopmans- of rjke boere- dochter te helpen die z^ voor hnnne vrouw be- geerden, bubkbn hubt, Rembr. 1, 280. «Jak-en- Rok" (zjn) niet slechts bj onze dienstmaagden , . .. maar ook b j onze boerendochters vr j algemeen voor de japon geweken, beets, Na Vijfiig Jaar^ 9. De kleinoodien ... en de kleeding van eene welgestelde boerendochter kan men gerust op eene som van f 1000 steUen, 0»/;&rrir. LandJb. 1886, XIV, 20. BOERENERF, znw. onz., mv. -erven. Uit Boer (I), in debet. 1), en Erf. Stnk grond, waarop eene boerenwoning met bgbehoorende stallen , schuren en hooibergen staan; inzonderheid de onbebonwde raimte rondom het buis, doch soms ook voor: woning en erf te zamen genomen. Yooral in Noord- Holland; verg. Bobrbnwerf. || Notaris A. zal ver- koopen een boerenerf met bgbehoorende landergen. — Aan den kant van Kennemerland en langs de Noordzeeduinen (leggen) meest alle de Boerenerven en Huismanswoningen tusscben natunrlgk groegend krenpelbosch en hoog geboomte in, BBRKHBT,iy^ ^. 9, 18. (TV Benihuizen) stond op een klein boerenerf een hooiberg in brand, Leidtch Bagbl. 25 Mei 1892. BOERENFEEST, znw. onz., mv. -en. Uit Boer (I), in de bet. 1), en Feest. Feest g^^ven door of aan boeren. Verg. brbdbro 8, 220: ,der Boeren feesten". || Een vryster . . . bad haer moeder om verlof . . . Te varen naer een boere-feest, Om speel te leyden haren geest, cats 1, 529 a. Hoe het dien avond groot boerenfeest op den Hof zon z^n, waar men een geheel kalf te braden had ge- legd, CONSC. 1, 881a. Ze ontwgkt de logge Stad, ze ontw)fkt haar wandeldreTen, Ztf sal zich vaardig naar het boerenfeett begeren, Bezfen den Landman, daar hQ voor de redel springt. BARTKLINK, B. Kermis^ 1 (sie ook beets 2, ISO). BOERENGRAUW, bnw. en znw. Uit Boer (I), in de bet. 1), en Grauw. I) Bnw. — Zekere soort van baksteenen, t. w. die in den steenoven tusscben de hardste en belderste soort , de klinkert , en de bovenste lagen , de dek- of tehuimlagen gelegen hebben, heeten boerengrauwe steenen; in bjzonderheden verscbilt de toepassing naar g^ang er sprake is van R\jnsteen, Waalsteen enz. II De Boeren -graauwe Moppen z^n donkerrood, of donkerder dan de roode; evenwel steekt deroode kleur er het sterkste in door, Handw. 28, 62. Boerengraauwe Waalsehe en Rjjnsche steen, 23, 67. De boeren- en hardgraauwe steenen worden bj de fortificatie-werken en militaire gebouwen het meest gebruikt, storm v. 's or., Bouwk. 1, 22. II) Als onz. znw., t. w. als oollectieve stofhaam gebezigd voor: Zekere hoeveelheid steenen van de onder 1) genoemde soort || Deze graauwe steenen . . . worden . . . onderscbeiden in ondergraauw , boerengraauw , eenigzins graauwer van kleur en helderder van klank; bovengraauw en hardgraanw, graauwer van kleur, gladder vap oppervlak en harder van kop dan het boerengraauw , storm v. 's or., Bouwi. 1, 22. SMineBSt. R^'n-, JTaalboerengrauv) (N. Boii. Cour. 10 Dec. 1889, II, B) enz. BOERENHEER, znw. m., mv. -en. Uit Boer (I), in de bet. 1), en ffeer, m. Welgestelde boer, die gekleed gaat en zicb voordoet als een beer, derhalve niet hetzelfde als Aeereboer; zie schubrm. Volgens RT7TTEN ook met kleinachting gebezigd van een boerscben .half-blanksheer". Thans alleen in Zuid-Nederland , doch verg. v. D. vbnnb, Sinne^ maly 86: .Steven z^n de Boerenheeren". || TingeU Digitized by Google 173 BOERENHEER. BOERENJASMIJN. 174 was een n)ke boerenbeer. . . . H^ bewoonde . . . de grootste en schooDsie hpeve Tan bet omliggende, LOTELiNG, Sopkie, 87. BOEBENHEBBEBG, znw. vr., mv. -en, Uit Boer (I), in de bet. 1), en Herberg. Herberg op bet platteland, meest door boeren bezocbt. || M jn loncbeon ... in een boerenberberg, bosb.- Tocss., Maj. Frans, 288. Dat ik kwal^jk beb ge- daan met in eene boerenberberg gemeenzaam te gaan, te komen en te bandelen, alsof ik de gelqke awer docbter ware, consc. 8, 857 tf. Ook buiten Hamburg werd mj nog, in een boereberberg, wron- gel vooigezet. winrler, Getlachtsn. 421. Afl. Boerenherbergier (.Is dat al mee een Wyn- kopcr? 't is een olyke kmk, blotelyk in staat om lyn waar aan Boere Herbergier* met sncces uit te Tenten" v. ettin, Sjpeci, 12, 213). BOEBENHOEvE, znw. vr., mv. -it. Uit Boer (I), in de bet. 1, a), en Hoeve. Hetzelfde als Boerdery, in de bet. 8); tbans o. a. in Zeeuwscb- Vlaaoderen ook bg bet Tolk nog gebruikelgk. || A. was aan den ingang eener boerenboeve gekomen en stapte bet bof op, loyelino, Sophie ^ 65 (zie ook 128 en 247). lemand die nieu op eene boeren- boeve komt wonen , of iemand die eene nieu geboude ... bocreplaats betrekt, noemt bet Yolk, altbans in Friealand nog beden, de nieuboer, de ngboer, WINKLER, QetlachUn. 802. BOEBENHOFy znw. m. en onz., mv. -hoven. I'it Boer (I), in de bet. 1, «), en Hof. Alleen in Zuid-Nederland. I) Hani. Hetzelfde als Boerenerf. || Gra eens een boeranhof op, de bond, die bg dag op den band ligt, zal u hoogst onaangenaam door z\jn geblaf Terontmsten, loyelino, Polgd. en Theod, 96. II) Onz. Hetzelfde als Boerenhoftiede. \\ Veel boerenlioven zgn lief om zien: de woning staat meestal een eind den bof op, vooraan bloeien vmcbt- boomenof bloemen enz.j Joos, Waatch Idiot. 7. BOEBENHOFSTEDE, znw. yt., mv. -». Tit Boer (I), in de bet. 1, a), en Hofttede. Het- zelfde als Boerdery, in de bet. 3), meest met bet bijdenkbedd van zekere uitgestrektbeid en welge- steldbeid. Inzonderbeid in den ambtelgken stgl; op de Zoidbollandscbe eilanden ecbter spreekt ook bet Tolk van de tUS. || Eene Boerenbofstede {by Nieu- wersiuie), bestaande in Bon wmans woning met Stal- lingen, Zomer- en Wagenbuis, twee Hooibergen, Erf, Grond, Tnin en Moestuin, en daarbg beboo- rende Boomgaard-, Wei-, Hooi- en Griendlanden enz., Jdverteniie eener veiling in: Frov. en Sied. Vtr. Dagbl. 20 April 1892. Eene Boerenbofstede met best bouw- en weUand in de Haarlemmermeer, Leidtch Dagbl. 12 Mei 1892. BOERENHXJISy znw. onz., mv. -huizen.Vii Boer (I), in de bet. 1), en Huis. Huis van een boer of gelgk iemand uit den boerenstand bewoont. Beeds bg plant. || Ik zie daar een boeren buis, hood de paarden een oogenblik, ik zal den naasten weg Traagen, Wildich. 5, 161. Het rek — dat ... in onze boerenbuizen eene glinsterende tentoonstel- ling van tellooren , borden en lepels is, consc. 1 , 70^. Een zeer middelmatig boerenbuis van eene verdie- ping met een tuin er Yoor, die door een beg was omringd, muldeb, Afdr. v. Indr. 102. .Stoven" (d. i. fomuisen) waren toen in de boerenbuizen nog niet voorhanden , de yos, VI. Jong. 29. BOEBENJASMIJNy znw. yt., mv. -en. Uit Boer (I), in de bet. 1), en Jcumyu. Eene tot de familie der Stunfragaceae beboorende plant; Pkiladelpkui coronarxMe L. ; in onze tuinen alom onder den naam jamijn bekend, docb metdeecbte, uitbeemsobe ya/m{f » (Jaeminum officinale L.) alleen in geur overeenkomende. Zie oudbmans en deyribs, Leerb. d. Plantenk. 2, 818; nibuwenhuis' Wdb. 2, 94d. BOEBENJONGEN, mw. m.. mv. -#. Uit Boer (I), in de bet. 1), en Jongen. 1) Eigenlgk. Knaap uit den boerenstand. Vaak met bet bgdenkbeeld Yan zekere lompbeid of dom- beid. II Dat kan een Boeren Jonge wel doen, mag ik zeggen, met een gemeen spreekwoord omtrent zulke dingen gebruikelyk daer geene byzondere be- kwaembeid of kraebt van geest toe vereiscbt word, Y. EFFEN, Spect. 12, 66. Een boeren jongen. Die d'eersten maal zgn dorp verlaat, bild. 13, 233. Judocus (bad zicb) by zgne komst in de stad, — bg was een boei*enjongen van Klippeloo, — ... tot neef Tybaerts gewend, slebcXx 12, 58. Een boeren- jongen, die bezig was een emmer met aardappelen- scbillen over een laag bescbot uit te storteu , muldbr , Afdr. V. Indr. 116. 2) Benaming eener soort van kinkborens met eironde scbaal, gladde, verbevene dwarsstrepen , stomp Ygfboekig Igf, en van binnen gestreepte lip; Bucci- num. undotum (chomel, Ferv. 4118 b). 8) In *t mv. Benaming van zekeren, oorspronke- Igk in Friesland, docb thans alom bekenden morgen- drank, bestaande uit rozgnen op brandewgn; in de Ommelanden ook brei mil ^n^ngebeeten ( zie molema 45 A, 505 g). II Een glaasje Friescbe boerenjongens. BOEBENEIAIjE « znw. vr. ; zonder mv. Uit Boer (I), in de bet. 1), en Kalk. Soort van pleis- ter , uit leem en gekapt stroo samengesteld ( v. dale ), denkelgk in gebruik bg bet bouwen van zoogenaamd Yakwerk en van scheerwanden. BOEBENEANDEEL , znw. vr.; zonder mv. Uit Boer (1), in de bet. 1), en Kandeel. Zekere drank; zie de aanbalingen en verg. boeren- koffie, bg Boer (I), Samenst. H Voorts is 'er onder den Boerenstand , en elders in de Steden , nog eene bereiding van de Koffy, die men Boeren -Kandeel noemt; wanneer de Koffy in Melk met Suiker op- gekookt word, Mrrhet, 2^. iT. 3, 1545. Laat ik eens een boeren kandeel tje Yoor je kooken ; dat is zo versterkend voor je, Leev. 4, 238. BOEBENKEBMIS, znw. vr., mv. -sen. Uit Boer (I), in de bet. 1), en Kermis. Kermis op bet platteland. || Boeren-kermisse. Paganalia, KiL. — Het knuppelen van de Paau plag voor eenige jaaren op de boerekermissen veel in gebruik te zyn , ROTOANS, Foexy, 656. Houden die Leidenaars de Boeren-Kermissen voor bunne weelde-dagen ; dit slag van Haarlemmers beeft ook zyne Vastenavonds ver- maaken, berrhet, N. H. S, 1056. Als bg {de Noordhollandtche boer) op (een . . . boerensjees) . .. met zgn opgesobikt wgf naar eenboerenkermisrgden mag, . . . dan smaakt bg een genoegen enz.^ beets, C. 0. 852. Op boerenkermissen werden door de ber- berg^ers sngspelen aangericbt, waarbg een mes met zilveren becbt, met roode linten omatrikt, als prgs . . . werd uitgebangen , ter qouw , Volksverm. 565 (zie ook POOT 2, 85). — In sommige zegswgzen in zeer ruimen zin : feest waar het druk toegaat (verg. Bobrenfeest) enz. II Ik was puur met myn Man in myn sebik; me dagt, ik kon tocb met bem op eene boeren- kermis komen, Leev. 4, 27. Al weer opeeneandere boerenkermis, harreb. 1, 68 «. Het zal daar boeren - kermis zgn en op kgven uitloopen, 1, 70^. (MuneBst. BoerenJtermiskleed (rotqans, Foezy, 2, 669); boerenkermiwreugde (,De edele konst der redergkers . . . bondt zicb slecbts op de dorpen staande, als een waardig toevoegsel tot de boeren- Digitized by Google 171 BOERENBEDRUF. BOERENDOCHTER. 172 b) Het geheel yan den inboedel, de gereedBcbap- pen en hetvee van een boer. In S/eeland. BOEBENBOON, znw. vr.. my. -en. Uit Boer (I), in de bet. 1), en Boon. Een der talrqke Tolksnamen van de groote boon of tuinboon {Ficia Faba Z. ) , in verscliillende streken bier te lande en in Zuid-Afrika gebrnikel^k; zie verder Tutnboon. Sameasf. Boerenboondoublet , zekerescbelp (CBO- MEL, r«T. 6949). BOEBENBBUIKEB, znw. m., my. s. Uit Boer (I), in de bet. 1, «), en Bruiier, ouder bruikvare. O. a. in Holland en Utrecbt. Hetzelfde als Bruiker (II), zie yerder aid. || Een Boer, Vee- man of Akkerman moet zicb . . . alle soort yan Landen of eenigen Bmiker eigen maken, waarvan bij zjn noodig gebmik maken kan, en waarop b^ zjn bedi^jf kan nitoefenen: waarom dan ook zulk eene woning, streek en landen, of uiterwaarden , den naam yan Bruikers, Boerenbruikers be- komen; elders noemt men bet Hoeve ofHof- stede, zooals yeelal omtrent Woerden en aan bet Sticbtscbe plaats beeft, bbrkhxt, N. ff. 9, 4. De Boerenbruikers, die om Amsterdam liggen, alsmede langs den gebeelen Amstel, in de Diemermeer, in Vinkeyeen, Amstelyeen, tot digt aan de Yecbt en Rjnkant, 9, 10. Aanm. Eene yerkeerde opyatting yan dit -bruiker als afleidsel yan {ge)bruiken met -er is zeker de oorzaak geweest dat men in de woordenboeken aan bet woord ook de beteekenis: pacbter, boeyenaar yindt toege- kend. Het blqkt niet dat bet woord werkelqk in dezen zin gebezigd is. BOBBENBBUILOPT, znw. yr., my. -en. Uit Boer (I), in de bet. 1), en Bruiloft. Bmiloft yan lieden nit den boerenstaiid , yeelal met bet bjj- denkbeeld, dat bet er ruw toegaat. || {De liefde) wordt telkens b|j Cats . . . zoo plomp yoorgesteld , dat men al lezend wanen zou aan bet nageregt eener boeren-bmiloft te zitten, buskenhuit, Fant.\,4tl. — Zegsw. Hij it goed op eene boerenbruiloft , om den klompendans te danten (ha&bbb. 1. 70 d). — Soms, bij oyerdracbt, genomen yoor den stoet yan bmiloftsgasten in sjeezen en andere r^jtnigen. || Daar komt eene boerenbruiloft de stad inr^den; op de tweede sjees, met de yersierde zweep, zit bet bmidspaar. Samenst. BoerenbruilofUfeett (bbbkhxt, N. H. 3, 530). BOERENCIJFEB, znw. onz., my. -«. Uit Boer (T), in de bet. 1, 3), en Cijfer. In 'tmeery. : Hetzelfde als Boerenkr^t, 2); yolgens ruttkn ook: Romeinscbe cjjfers. || De Weerd {waard) swoer, dat by nog geen yan syn gantscbe bnisgesind' anders als met kryt boeren-cyfers scbryren kost, hiinsius. Verm. Avant 2. 119. BOEBEKDBERN -- boerindbbbne — , znw. yr., my. -en. Uit Boer (I), in de bet. 1), en Beern. Meietje uit den boerenstand; soms in min of meer yeracbtelgken zin (yerg. Debrn). || Eene flinke, gezonde, steyige boerendeem. — ,Zoo'n boerendeeme I" riep bq scbamper lacbende uit. Het wordt tjjd dat g^' dit land yerlaat, want g^' zoudt in staat zijn, om ook bolsblokken aan te doen, zoo als z^ ze bij baar werkgebmikt, schihmsl2, 131 b. zoo ODTerwacht aU koen Oaf hy de boerendeem een hartl0ke' afiBcheidsioen. DC GflfESTET 2, 284. BOBBEin)OCHTEB, znw. yr.. my. -#. Uit Boer (I), in de bet. 1), en Bochter. Meisje uit den boerenstand , jonge boerin ; yerg. Boerbnzoon. || Ik ben eene arme boerendocbter, consc. 3, 84 d. Een wenk yan den souyerein . . . yolstond om ben {diens volgelingen) aan de koopmans- of rqke boere- docbter te belpen die zij voor bunne vrouw be- geerden, busken huet, Bembr. 1, 280. .Jak-en- Rok" (zjn) niet slecbts b^ onze dienstmaagden , . .. maar ook b j onze boerendoobters yr^ algemeen yoor de japon geweken, beets, Na Vijftig Jaar, 9. De kleinoodien ... en de kleeding van eene welgeetelde boerendocbter kan men gerust op eene som yan f 1000 steUen, 0«/igr^. Landb. 1886, XIV, 20. BOBBBNEBF, znw. onz., my. -erven. Uit Boer (I), in debet. 1), en Erf. Stuk grond, waarop eene boerenwoning met bgbeboorende stallen , scburen en booibergen staan; inzonderbeid de onbebonwde ruimte rondom bet buis, docb soms ook yoor: woning en erf te zamen genomen. Yooral in Noord- Holland; yerg. Bobrbnwerf. || Notaris A. zal yer- koopen een boerenerf met bgbehoorende landerjjen. — Aan den kant yau Kennemerland en langs de Noordzeeduinen (leggen) meest alle de Boereneryen en Hnismanswoningen tusscben natunrl^jk groejend kreupelboscb en boog geboomte in, BERKHBT,i*^. ^. 9, 18. {Te Bentkitizen) stond op een klein boerenerf een booiberg in brand, Leid^ch Bagbl. 26 Mei 1892. BOEBENFEEST, znw. onz., my. -en. Uit Boer (I), in de bet. 1), en Feesi. Feest gegeyen door of aan boeren. Verg. brbdeko 8, 220: ,der Boeren feesten". || Een yryster . . . bad baer moeder om yerlof . . . Te yaren naer een boere-feest, Om speel te leyden baren geest, cats 1, 529 a. Hoe bet dien ayond groot boerenfeest op den Hof zou zjn, waar men een gebeel kalf te braden bad ge- legd, C0N8C. 1, 881a. Ze ontwUkt de logge Stad, ze ontwjfkt haar wandeldreTan, Zy sal zlch raardig naar het boerenfeest begeven, Bezien den Landman, .laar hQ yoor de xedel springt BA.RnLiinc, B. Kermis ^ 1 (zie ook bbbts 2^, 180). BOEBENGBA U W , bnw. en znw. Uit Boer (I), in de bet. 1), en Grauw. I) Bbw. — Zekere soort yan baksteenen, t. w. die in den steenoyen tussoben de bardste en belderste soort, de ilinkert, en de boyenste lagen, de dek* of tcAuimlagen gelegen bebben, beeten boerengrauwe steenen; in bqzonderbeden yerscbilt de toepassing naar g^ang er sprake is yan Rjnsteen, Waalsteen enz. II De Boeren -graauwe Moppen zjjn donkerrood, of donkerder dan de roode; eyenwel steekt deroode klenr er bet sterkste in door, Handw. 28, 62. Boerengraauwe Waalscbe en Rqnscbe steen, 28, 67. De boeren- en bardgraauwe steenen worden bj de fortificatie-werken en militaire gebouwen bet meest gebruikt, storm y. 's or., Bouwk. 1, 22. II) Als onz. znw., t. w. als colleotieye stofhaam gebezigd yoor: Zekere boeyeelbeid steenen yan de onder 1) genoemde soort. || Deze graauwe steenen worden . . . onderscbeiden in ondergraauw, boerengraauw , eenigzins graauwer yan klenr en belderder yan klank; boyengraauw en bardgraanw, graauwer yan kleur, gladder yap opperylak en barder yan kop dan bet boerengraauw , storm y. 's or., Bouwk. 1, 22. SameBst. i^j^'it-, Waalboerengrauw (N. Boit. Cow. 10 Dec. 1889, II, B) enz. BOEBEITHEEB, znw. m., my. -en. Uit Boer (I), in de bet. 1), en Heer, m. Welgestelde boer, die gekleed gaat en zicb yoordoet als een beer, derbalye niet betzelfde als keereboer; zie schubrm. Yolgens ruttbn ook met kleinacbting gebezigd yan een boerscben ,balf-blanksbeer". Tbans alleen in Zuid-Nederland , docb yerg. y. D. ysNUE, Smne^ mal, 86: .SteMien z^n de Boerenbeeren". || TingeU Digitized by Google 173 BOERENHEER. BOERENJASMIJN. 174 was een rjke boerenbeer. . . . Hjj bewoonde . . . de grootste en achooiiBte hpere van bet omliggende, LOYELiNO , Sopkie, 37. BOEBENKBBBEBG, znw. vr., mv. -en. Uit Boer (I), in de bet. 1). en Herberg, Herbcrg op bet platteland, meest door boeren bezocbt. || M^n loncbeon ... in een boerenberberg, bosb.- Tocss., Maj. FratUy 233. Dat ik kwalqk beb ge- daan met in eene boerenberberg gemeenzaam te gaan, ie komen en te bandelen, alsof ik de gelqke nwer docbter ware, consc. 3, 357 a. Ook buiten Hamburg werd my nog, in een boereberberg, wron- gel Yooigezet, winrleb, Getlachtsn. 421. AfU Boerenherbergier (,I8 dat al mee een Wyn- koper? 't is een olyke kmk, blotelyk in staat om lyn waar aan Boere Herhergiert met sncces uit te renten". y. BfriN, *^^ 12, 213). BOEBENHOEVE, znw. vr., mv. -». Uit Boer (I), in de bet. 1, «), en Hoeve. Hetzelfde ala Boerderijf in de bet. 8); tbans o. a. in Zeeuwscb- Vlaanderen ook bg bet Tolk nog gebmikelgk. || A. was aan den ingang eener boerenboeve gekomen en stapte bet bof op, loybltno, Sophie , 65 (zie ook 128 en 247). lemand die nien op eene boeren- boeve komt wonen , of iemand die eene nieu gebonde bocreplaats betrekt , noemt bet volk , altbans in Friealand nog beden, de nieuboer, de ngboer, W1NKLKB, Oeslachttn. 302. BOjsiUsjM mOF • znw. m. en onz., mv. -hoven. Fit Boer (I), in de bet. 1, a), en Hof. AUeen in Znid-Nederland. I) Hani. Hetzelfde als Boerenerf. || Ga ecus een boeimhof op, de bond, die bg dag op den band ligt, zal u boogst onaangenaam door zgn geblaf ▼erontmsten , lovelino, Folyd. en Theod. 96. II) Onz. Hetzelfde aU Boerenhoftiede. || Yeel boerenhoven zgn lief om zien: de woning staat meestal een eind den bof op , vooraan bloeien Tmcbt- boomen of bloemen enz., Joos, Waasch Idiot. 7. BOEBENHOFSTEDE, znw. vr., mv. -n. Uit Boer (I), in de bet. 1. «), en Hofstede. Het- zelfde als Boerderijy in de bet. 3), meest met bet bgdenkbeeld van zekere uitgestrektbeid en welge- steldbeid. Inzonderbeid in den ambtelgken stgl; op de ZuidboUandscbe eilanden ecbter spreekt ook bet voUt van de »teS. || Eene Boeren bofstede {bij Nieu- merslui*), bestaande in Boawmans woning met Stal- lingen, Zomer- en Waf^nbuis, twee Hooibergen, Erf, Grond, Tuin en Moestuin, en daarbg beboo- rende Boomgaard-, Wei-, Hooi- en Griendlanden enz.y Jdvertentie eener veiling in : Frov. en Sted. Vtr. Dagbl. 29 April 1892. Eene Boeren bofstede met best bouw- en weiland in de Haarlemmermeer , Leidsch Dagbl. 12 Mei 1892. BOERENHUISy znw. onz., mv. -huigen.Xi'xi Boer (I), in de bet. 1), en Huis. Huis van een boer of gelgk iemand uit den boerenstand bewoont. Reedjs bg plant. || Ik zie daar een boeren buis, lioud de paarden een oogenblik, ik zal den naasten weg vraagen, Wildsch. 6, 161. Het rek — dat ... in onze boerenbuizen eene glinsterende tentoonstel- llog van tellooren , borden en lepels is, consc. 1 , 70^. Een zeer middelmatig boerenbuis van eene verdie- ping met een tuin er voor, die door een beg was omringd, muldsb, Afdr. v. Indr. 102. .Stoven" (d. i. fomuixen) waren toen in de boerenbuizen nog niet voorhanden, nm vos, VI. Jong. 29. BOEBENJA8MIJN, znw. vr., mv. -en. Uit Boer (I), in de bet. 1), en Jtum^n. Eene tot de familie der Saxifragaceue beboorende plant; FHladelpkui coronariut L.; in onze tuinen alom ooder den naam joimj^n bekend , docb met de eobte , uitbeemscbe yo/mi^'ii {Jaeminum officinale L.) alleen in g^eur overeenkomende. Zie oudbmans en devbibs, Leerb. d. Flanienk. 2, 318; nibuwbnhuis' WdJb. 2, 94d. BOEBENJONGEN, mw. m.. mv. -#. Uit Boer (I), in de bet. 1), en Jongen. 1) Eigenlgk. Knaap uit den boerenstand. Vaak met bet bgdenkbeeld van zekere lompbeid of dom- beid. II Dat kan een Boeren Jonge wel doen, mag ik zeggen, met een gemeen spreekwoord omtrent zulke dingen gebruikelyk daer geene byzondere be- kwaembeid of kracbt van geest toe vereiscbt word, V. BF7BN, Sped. 12, 66. Een boeren jongen, Die d'eersten maal zgn dorp verlaat, bild. 13, 233. Judocos (bod zicb) bg zgne komst in de stad, — bg was een boerenjongen van Klippeloo, — ... tot neef Tybaerts gewend, slebcXx 12, 58. Een boeren- jongen, die bezig was een emmer met aardappelen- scbillen over een laag besobot uit te storten , muldsb , Afdr. V. Indr. 116. 2) Benaming eener soort van kinkborens met eironde scbaal , gladde , verbevene d warsstrepen , stomp vgfboekig Igf, en van binnen gestreepte lip; Bucci- num undotum (chomel, Verv. 4113 b). 3) In *t mv. Benaming van zekeren, oorspronke- Igk in Friesland, docb tbans alom bekenden morgen- drank, bestaande uit rozguen op brandewgn; in de Ommdanden ook brei mil boonen gebeeten ( zie molema 45*, 505 a). || Een glaasje Friescbe boeren jongens. BOEBENEIALE , znw. vr.; zonder mv. Uit Boer (I), in de bet. 1), en Kalk. Soort van pleis- ter , uit leem en gekapt stroo samengesteld ( v. dale ), denkelijk in gebruik bg bet bouwen van zoogenaamd vakwerk en van scbeerwanden. BOEHENKANDEEL , znw. vr.; zonder mv. Uit Boer (1), in de bet. 1), en Kandeel. Zekere drank; zie de aanbalingen en verg. boeren- koffie, bg Boer (I), Samenst. |i Voorts is'eronder den Boerenstand , en elders in ae Steden , nog eene bereiding van de Koffy, die men Boeren-Kandeel noemt; wanneer de Koffy in Melk met Suiker op- gekookt word, Bsr&hbt, N. if. 3, 1545. Laat ik eens een boeren kandeeltje voor je kooken ; dat is zo versterkend voor je, Leev. 4, 238. BOEBENKEBMIS, znw. vr., mv. -ten. Uit Boer (I), in de bet. 1), en Kermis. Kermis op bet platteland. || Boeren-kermisse. Faganalia, kil. — Het knuppelen van de Paau plag voor eenige jaaren op de boerekermissen veel in gebruik te zyn , ROTQANS, Foesy^ 656. Houden die Leidenaars de Boeren-Kermissen voor bunne weelde-dagen ; dit slag van Haarlemmers beeft ook zyne Vastenavonds ver- maaken, bebrhet, N. H. S, 1056. Als bg {de Noordhollandtche boer) op (een . . . boerensjees) . .. met zgn opgescbikt wgf naar een boerenkermis rgden mag , . . . dan smaakt bg een genoegen enz., bebts , C. 0. 352. Op boerenkermissen werden door de ber- berg^ers snijspelen aangericbt, waarbg een mes met zilveren becbt, met roode linten omstrikt, als prgs werd uitgebangen, ter qouw, Volkiverm. 565 (zie ook POOT 2, 85). — In sommige zegswgzen in zeer ruimen zin: feest waar bet druk toegaat (verg. Boerknfeest) enz. II Ik was puur met myn Man in myn scbik; me dagt, ik kon tocb met bem op eene boeren- kermis komen, Leev. 4, 27. Al weer opeeneandere boerenkermis, harreb. 1, 68 «. Het zal daar boeren- kermis zgn en op kgven uitloopen, 1, 703. (lameBst. Boerenkermitkleed (rotoans, Foezy y 2, 669); boerenkermiwreugde (.De edele konst der redergkers . . . boadt zicb slecbts op de dorpen staande, als een waardig toevoegsel tot de boeren- Digitized by Google 175 BOERENKERMIS. BOERENKNAAP. 176 hermuvreugdt^\ rauiN, Tien J. 287); bfl bild. 12, 268 oneigenl^k Toor: opschik, klatergond, verg. hoermUuUt b|j Boee (I), Samenst. („6een Boerenkermitvreugd moet in aw Ten rinkinken"). B0EB£NE!EBS, znw. vr.; zonder mv. Uit Boer (I), in de bet. 1), en Kers, kmid. 1 ) Benaming van eenige soorten Tan het planten- geslaoht Thlaspi, behoorende tot de familie der Kruisbloemige. Hier te lande komt Tooral Atgemeene boerenkert, als onkmid in kleiacbtig bouwland en moestuinen, Teelvuldig Toor; bet zaad kan als mos- terd gebruikt worden, wesbahe bet ook boerenmot- ierd of wilde motterd beet; nog andere namen zjjn vuselkruidy yntte kiek (Oldambt), witte hrodde (Westerkwartier), loiite f«tfrifc(WeBtland), Uukruid, tasjetkruid, tasjet (Zaid-HoUanden Noord-Brabant); Tklaspi arveiue L. Zie Verder oudemans, Flora- ^ \y 327; T. HALL, Landk. Flora, 25. Reeds bj SBwn.. 2) Benaming eener tot dezelfde familie beboorende plant, ook veldkers, bj oudbmans, Flora^y 1, 884 xachtharige kert gebeeten ; Lepidium campeHre. BOEBENKINDy znw. onz., mT. -eren. Uit Boer (I), in de bet. 1), en Kind. Kind nit den boerenstand. || De dombeid onzer boerenkinders, Wildseh. 6 , 126. Dan znlt gj . . . lost bebben om . . . de Trooljjke jengd te Terkwikken met koek en een sch^'ntje Tan brandew^n met sniker ; ... de boerenkinderen bebben nog nooit zoo iets lekken geproefd, bests, C. 0. 221. Een blozend boeren- kind, H1EL, Oed. 42. Burgers- en boerenkinderen, LOTBLINO, Sophie^ 367. BOERErl KLN KEL , znw. m., mT. s. Uit Boer (I), in de bet. 1, b), en Kinkel. Lompe, ongemanierde boer; altjd als scbimpnaam. || Die Man {een dorpspredikant) beeft zo lang met een dnizend Boeren-kinkels getobt en gebarward em., Leev. 6, 274. Indien bet eens uitkwame, dat een Tan ons de afstammeling Tan een aanzienl^k ge- alacbt en de ander de zoon Tan een boerenkinkel ware, t. lennxp. Bom. 5, 44. De allerdomste boeren- kinkel, GOETiRNBUK, O. en B. 216. In de lente boerenkinkels, die uw nest (van muttchen) rooTen, 8LEECKX 9, 118. BOERENKLEED, znw. onz., mT. -eren (zelden -en). Uit Boer (I), in de bet. l),enKleed. Meestal in 't mT., oollectief Toor: Kleeding, kleedg gelgk een boer draagt. || Hoe de Deogbt . . . Haere rol in boerekleeren UitToer* met een boeretael, TONDBL 5, 607. In dese Boere cleen ben ick {een graaf) baer nu ontmondt, colbtblt. Ear tog v. Sav. 39. In awe slaapkamer znlt gq boerenkleederen Tinden {ter vermomming) , CONSC. 2, 228 «. BOEBKN KLOEN , znw. m., mT. -en. Uit Boer (I), in de bet. 1), en Kloen. Daamaast Toor- been boerklouwen ; zie OTer de betrekking tosscben deze Tormen Terder Kloen en Kluwen. Hetzelfde als Boerenkinkel. Tbans zoogoed als Teronderd. || Arls- topbanes . . . beeft konsticb bescbreTen de menscbe die te Teel klaps beeft, noemende alsulcke een onbe- scbaemt boerclouwen, Erasmus, Lingua, IT a. Een Ridders-docbter aan een lompen boerenkloen {te huwen ) ? . . . dit bad geen fatsoeni staring 2, 42. BOEBENENAAF, znw. m., mT. -knapen. Uit Boer (I), in de bet. 1), en Knaap. Hetzelfde als Boerenjongen y docb meer tot de scbrjftaal beboorende. || 'k VerToeg m^j bjj de baan , En zie bet kaatsen Tan de . . . boerenknapen , bartelink , B. Kermis y 80. De onbescboftbeid Tan boere knapen, die onbekwaam zijn de minste agting en eerbied aan de Toorwerpen Tan bonne liefde te doen blyken, T. EfFEN, Spect. 10, 10. 'Er is naaawlyks een Boeren-Knaap of Meisje, die sl^gts leezen kan em.^ BERKHET, N. H. 8, 881, Een boerenknaap ... bracbt water Toor de paarden, t. lennxp, Rom, 9, 216. Hy tprak hoe flaaa eo koel de boereknai^Mii Tryen : Hoe droos:e Jorit by de memes speelt Toor stom; Maar dat hy geldig is, en daarom wellekora. aOTQAMSf PoS9}f, 666. De boerenknaap nut op x^n q>4, De weAman b^ t^n ploeg. T. ACKCU, WinUrbL 190. — In West-Vlaanderen daarentegen betzelfde als Boerenknechty das ook in toepassing op oudere manne- Iqke dienstboden Tan een landbonwer; zie de bo en Terg. Knaap. BOEBENENECHT — Toorbeen en geweste- l^k nog tbans ook boeeknecht — , znw. m., mT. •#, -en. Uit Boer (I), in de bet. 1, a), en Kneeht. Manneljjke dienstbode b\j een landbonwer, gewoon- l^k, in tegenstelling met boerenarbeider : Taste, inwonende dienstbode. || Op den Toorzolder en ken- kenzolder z^n doorgaans slaapplaataen Toor de Boerenmeiden, en op den til meestal Toor de Boerenknecbts , opdat deze b j nacbt . . . altoos by of omtrent de Koeijen zonden zgn , bbrrhet , N. H. 9, 88. Ik geloofde bem een armen boerenknecbt en meende eerst, dat b^' spotte, toen b^ Tan zjn erf- deel gewaagde, slebcex 9 , 83. Heeft zy ^een hofMede, en sag ik geen boere kneeht, Yencheiden' laHJet geld nog desen dag hier brengen? LANGUIDUK 2, 224. — In Groningen is boerkneeht bepaaldeljk de knecbt die eene boerderg bestnort bg eene wednwe (molema). — Yoorbeen ook in den zin Tan: boerenjongen. || Te deser tgdt {om St.-Jantdag) steken de Boer- knecbten op de dorpen groote boogbe Denneboomen . . . , ende laten dien . . . ingbegraTen boom baer Maecbden ter eere den gbebeelen Somer staen, PRANCE, Wereltb. ZOd. BOEBENKNOOPy znw. m., mT. -en, Uit Boer (I), in de bet. 1), en Knoop. 1) Benaming eener soort Tan weekdieren, be- boorende tot de orde der slakken ; Helis rotundata. Zie HERKLOTS, JTeekd. 81. 2) Als scbeemterm. Zie Baarsch. BOERENkOOL, znw. Tr.; zonder mT. Uit Boer (I), in de bet. 1), en Kool, 1) Benaming eener alom gekweekte soort Tan kool met sterk gekralde bladeren, ook boerenmoe* of moety krulkooly te DeTenter bruine kool ge- naamd; Brasnca oleracea acephala. Men kent de gewone groene, de dubbelgekruldey de bruine en de bonte boerenkool. Zie chomel 1676 by 1678 a ; v. hall , Landh. Flora y 14. || Een . . . boerenbuis . . . met een tain er Toor, . . . waarTan de eene belft met boeren- kool was beplant, mulder, Afdr. v. Indr. 102. 2) Kooksel, gerecbt Tan de bladeren deronder 1) genoemde plant. || Wg eten Tanmiddag boerenkool met rook worst. BOERENKOST, znw. m.; zonder mT. Uit Boer (I), in de bet. 1), en Kott. Spgs gelgk de boeren eten; meestal in 't algemeen Toor; groTe, zware spgs. || Graawe erwten met spek is boerenkost. Ick eet maer boeren-cott, wat gratten, bruyne boonen, Met rai4>en. en met peen, met ko^l vol ick myn koonen: Met forlegooy en pap, en llerelanw-grewalgh Met rog^n broot , en speck , en worst prop' lok m0n balgh. T. D. TcifNB, Sinne-maly 9i {ten boer spretkt). BOERENKRIJG, mw. m.; zonder mT. Uit Boer (I), in de bet. 1), en Kri;g. Oorlog, door boeren geToerd. In Noord-Nederland , in naTolging Tan nbd. bauemkrieg meestal: De opstand der boe- ren Tan Znid- en Middel-Dnitscbland tegen adel Digitized by Google 177 BOERENKRIJG. BOERENNACHTEGAAL. 178 en geestel^jklieid omttreeks 1525. In Znid-Nederland dMj>entegen soms bepaaldeljk: Do Tolksopstand der boeren nit de Kempen tegen de legers der Fransche Repnbliek in 1703 (zie b. v. cx)N8C. 1, 99 a; 2, 257 tf). BGEBJBNKBUTf znw. onz.; zonder my.Uit Boer (I), in de bet. 1), en Kri/t. 1) Gewoon wit krjt (halm a). 2) Oreronde wgze om getallen door middel van ttippen , kraifljes en reohtstaande of schninliggende strepen in plaata van met ArabiBohe cgfen op te scliryren; verg. Bokbxncufkr en zie cbomel, Ferv. 1018 d en halbkbtsma 557. Verg. ook Boom. || Met boerenkr^t rekenen, in Romeinscke e^'fertreie- neUf T. DALS. — Hier Yindt men b\j de meeete Boeren . . . met een boerenkrjtje, aan den stalbalk, boTenelke Koe aangeteekend, wanneer dezelve kalven meet , BEBKHST , N. H. 7 , 80. BOEBgWIiOOK. Zie Kraailook. BOEBENMEID, znw. tt., mv. -en. Uit Boer (I), in de bet. 1), en Meid. Meisje nit den boerenstand, dikwqU: dienst- of werkmeid van een boer; ket yrouwelgk Tan Boerenjongen of yan Boerenkneeht. Soms min of meer smadeiyk, in toe- paanng op een plomp meisje bniten den boeren- stand. n £ene gezonde, flinke, keldere, glnndere boerenmeid. — Een goedkartige Boeren-meid, die hier dient, bragt my... een pot met water of kamemelk , Leev. 5 , 236. Wanneer g^ , in Noord- Holland, ... een friMske boerenmeid onder een koe ziet zitten ent., qkbl 81. Daar kwam de boerenmeid binnen met den eersten dampenden spekpaanekoek op een bord, mttldeb, Afdr. v. Indr. 122. Ik zie de boerenmeid mede op den darsch Terachgnen , Zg brengt ten ronden disch granwe erwten met roz^nen. BARTKLTNK, B. Kermitt 6. Besoek de Boerenmeid, wanneer z^ *t IQnzaad treedt, Of in de heldre koip den frissctien boter kneedt BiLD. e, 428. BOEBENMEISJE — voorheen, in Znid- Nederland nog thans , ook BOiRXNinnsRB(N) — , znw. onz., my. s. Uit Boer ( I) , in de bet. 1 ) , en Meuje. Meiaje nit den boerenttand, jonge boerin. J| De Boere Mejskens, die daar alle dagen te Melken gingen «w., b^ v. lxiwbn, Betgr. v. Leyd. 346. Bengeltassen En slentelreeksen , die de boeremeisjes paaeen, rotoans, Foizy, 2, 689. Den opsohik onzer bocre-meiffjens, JTildsch. 6 , 129. De . . . keeren, die boerenmeisjes zoo strak en stoot in de oogen kgken , dat deze beschaamd ket gelaat afwenden, courtm.- BERCHM., Qetch. V, d. J. 67. Ik ben een arm boeren- meisken yan tnasoken St.-Antonis en Magerhal, in de Kempen, consc. 8, 24 a. Onnoozele boerenmeisjes, y. LIMB. BROUWBR Jr., Jkbar, 28. BOEBENM£NSCH — in Oroningen ook BOKRKKNSCH — , znw. m. en onz., mv. -en. Uit Boer (I), in de bet. 1), en Mentch (zie aid. oyer bet geslacht). Meestal in 't my.: Lieden uit den boerenstand, boeren, buitenlui; soms met zekerege- ringschatting gebezigd, hetzg in tegeDstelling met de stedelingen, hetzij in toepassing op lieden nit den kleinen boerenstand. AUerwegen in gebmik, zie SCHTKRM., B^V.\ DB BO, RUTTBN, MOLEMA 505a. || Zg lieten zich meer yoorstaan dan aan boeren- menschen wel past, consc. 1, 65a. ^Boerenmen- ichen?*' riep de Baas met ongednld. »Ik ben geen boerramensck! Ik keet Gansendonck. Wat gelgkenis yindt gij towcken mg en eenenboer, zegl" 8,857 a. BOEBENMOE8. Zie Bobrbnkool. BOEBEHMOSTEBD. Zie Bobrbnkbrs. BOEBENVAOHTEGAAL, znw. m., my. -gtUen. Uit Boer (I), in de bet 1), en Naehtegaal. Spotnaam yoor de knismnsck; in sommige streken ook yoor den kikyorsck , ook Hollandtche, Zeeuwsche nachtegaal genoemd. •ROTgH'feN'PA A1I.TI^ znw. onz., my. -en. Uit Boer (I), in de bet. 1), en Foard. Paard gelgk de boeren, inzonderkeid yoor ban bedrgf, denyeld- arbeid gebmiken ; grofgebonwd paard. || Boerenpaar- den, die op der {hun) t^d yoor den ploeg moeten, B08B.-TOU88., Moj. Frafu , 344. Eene .. . non, kloek als een boerenpaard, LoyxLiNQ, Sophie, 126. Hadt ^ reeds de mitt op 't yeld feroken? Reeds *t gebriescli ^hoord Tan 't boerenpaard? BBBTS 8, 209 (KwihHaart). 