Atchin en zijne betrekkingen tot Nederland, topographisch-historische beschrijving. Met een ...
De nieuwe Sultan van Atchin had een groot deel zijner jeugd op Engelsche schepen doorgebracht, en groote ge- negenheid voor de Europeanen en de Europeesche levens- wijze opgevat, wat hem omtrent de voorschriften van den Islam tamelijk onverschillig had gemaakt. Het was echter minder deze neiging dan de onwil om de meerderheid 88 van den Sultan en vooral het door hem geeischte recht op den alleenhandel te erkennen, die de naar onafhanke- lijkheid strevende hoof den en vazallen, onder anderen den befaamden Lebi Dapa, den stichter van het Troemonsche rijk, tegen den vorst in het harnas joeg. De koningin- weduwe, die haren zoon niet lijden mocht, en zijn oom de gewezen regent kozen de partij der wederspannige hoof- den, en in 1805 zag Djauhar Alam-Schah zich zoodanig in het nauw gebracht, dat hij besloot naar Pedir te wijken, terwijl hij het Engelsch bestuur te Poelo Pinang om hulp aanzocht, tegen belofte der sinds lang begeerde vergun- ning om een factorij en fort te Atchin op te richten. De Engelschen bepaalden zich echter tot toezeggingen, en mid- delerwijl gelukte het aan Djauhar Alam om het verloren gezag althans gedeeltelijk te herwinnen. Inmiddels duur- den de twisten voort, en ongelukkigerwijze raakte de vorst in 1808 ook met de Engelschen te Pinang in geschillen, waarvan de schuld meer aan onkunde en aanmatiging van de zijde der Britsche bewindslieden dan aan verkeerde handelingen van den Sultan schijnt te moeten worden toe- geschreven. Deze staat van spanning duurde tot 1814, toen in het Atchineesche rijk op nieuw een oproer uitbrak, aan welks hoofd Toewankoe Paki, het opperhoofd van Pe- dir, stond, Juist op dat tijdstip kwam kapitein Canning, als gecommitteerde van het Gouvernement in Bengalen, om den staat van zaken in Atchin te leeren kennen. Hij bezocht, ingevolge zijne instructie, eetiige der oproerige hoofden, alvorens zich aan den vorst te doen voorstellen, hetgeen ten gevolge had dat deze, door zijn eersten mi- nister Fenwick, een Engelschman van zeer dubbelzinnig karakter, opgestookt, in de zending een poging tot aan- moediging van den opstand zag en weigerde den afgezant te ontvangen. Men look het oog voor de toerustingen van den invloed- rijken Arabier en zag het aan dat zijne schepen onder Engelsche vlag onder zeil gingen om den wettigen vorst van Atchin te onttroonen. En toen in 1815 Djauhar Alam uit zijn rijk was gevlucht, en, de regeering in handen van Scherief Abdallah, onder den naam van Sultan Seifoe'l- alam, achterlatende, eene schuilplaats op Pinang kwam zoeken, moest hij in verschillende opzichten de vijandige gezindheid van het Britsche bestuur ondervinden. In 1816 zocht echter Toewankoe Paki, den nieuwen Sultan reeds moede, zich met Djauhar Alam Schah te verzoenen, die daarop naar Atchin terugkeerde. Van nu af begon een langdurige strijd tusschen de beide mededingers naar den troon, waarbij het bestuur in Pinang, op last van het op- perbestuur in Bengalen, de striktste onzijdigheid bewaar- de. In 1817 evenwel kwam het Britsch bestuur tot de overtuiging, dat de belangen van den handel het herstel van den vrede in Atchin gebiedend vorderden, en kapitein Coombs werd als afgevaardigde derwaarts gezonden, om den staat van zaken te onder zoeken. De afgevaardigde kwam in het begin des volgenden jaars te Atchin, maar onder den indruk dat de zaak van. Djauhar Alam verloren was, stelde hij zonder veel onderzoek de preliminairen van een verdrag met Seifoe'1-alam vast, en deed zelfs geene poging om met Sultan Djauhar in gesprek te komen. Intusschen was, overeenkomstig het traktaat van 1814 tusschen Engeland en Nederland, na lang dralen in 1818 het Nederlandsch gezag te Malakka hersteld, en toen men te Pinang, waar men dit met leede oogen gezien had, ver- nam dat de Nederlandsche autoriteiten hunne hulp aan Sultan Djauhar hadden aangeboden, en deze, door de En- gelschen in den steek gelaten, genegen scheen hunne aan- 90 biedingen te aanvaarden, had dit zoowel op de inzichten als op de activiteit der Britsche bewindslieden een ver- wonderlijken invloed. Raffles, toen Gouverneur van Ben- koelen, begaf zich in het laatst van 4818 in persoon naar Bengalen, om op het gevaar der uitbreiding van den Nederlandschen invloed opmerkzaam te maken, en tevens omtrent de Atchineesche zaken inlichtingcn te geven, die geheel met het verslag van kapitein Coombs in strijd wa- ren. Thans werd aan beide Heeren gezamenlijk een nieuwe missie naar Atchin opgedragen, voornamelijk met hetdoel om met den vorst die zou blijken het gezag in handen te hebben, zoodanige verstandhouding aan te knoopen, als het best zou kunnen strekken om de vrije vaart in Straat Malakka aan de Engelschen te verzekeren en den invloed der Nederlanders te weren. De instructie der af gevaar dig- den rustte yoor 't overige op de onderstelling, dat Djau- har Alam als de v/erkelijke Sultan zou behooren beschouwd te worden, en dat hij slechts een geringe ondersteuning van het Britsch gezag zou behoeven, pm zich geheel in de regeering te handhaven. Men stelde zich dus voor met hem te zuUen handelen, maar wilde hem als voorwaarde stellen, dat hij aan de Engelschen voldoening gaf voorzijn vroeger gehouden gedrag en de bedingingen van den Gou- verneur-Generaal aannam. Te Pinang gekomen werd Raffles onderricht, dat de Gouverneur dier bezitting tegen zijne tusschenkomst in de Atchineesche zaken geprotesteerd had in termen die het noodzakelijk maakten dat hij een nader antwoord afwacht- te. Terwijl die vraag hangende was, begaf Raffles zich naar Singapore, en bracht daar de reeds sedert eenigen tijd op touw gezette onderhandeling ten einde, waarbij dit eiland voor het stichten eener nederzetting aan Engeland werd afgestaan, — ook al een maatregel waarvan de voorname strekking was den Nederlandschen invloed in deze ge- westen tegen te gaan. Vandaar naar Pinang teruggekeerd, outving hij de nadere instructien van zijn Gouvernement, die tot bevestiging der vroegere strekten. Nu vertrok hij 91 met kapitein Coombs naar Atchin, waar zij zeven weken vertoefden. Hunne inzichten stonden aanvankelijk lijnrecht tegen elkander over, maar „na een papier-oorlog," zooals Raffles zelf het uitdrukt, „ die meer dan duizend bladzij- den papier van het grootste formaat door de Compagnie gebruikt, verslond," kwam Coombs geheel tot de ziens- wijze van zijn medeafgevaardigde over. Men zag nu in dat Djauhar de wettige Souverein was en dat Seijid Hoesein het Gouvernement van Pinang grovelijk had bedrogen. Met eerstgenoemden werd nu een verdrag gesloten en de Engelschen verkregen van hem alles wat zij wensch- ten : het recht om te Atchin een kantoor en een resident te hebben, en de uitsluiting van alle andere Europeesche natien van het recht om zich daar te vestigen. Nu restte alleen nog den Gouverneur van Pinang te verzoeken, dat hij Seijid Hoesein van verdere pogingen in 't belang van zijn zoon zou terughouden, in de hoop dat alle uitrusting van troepen geheel overbodig zou worden. SeifoeVl-alam scheen echter aanvankelijk weinig lust te hebben om zich de nieuwe beslissing, zoo strij dig met zijn belangen, te laten welgevallen; doch zijn tijd was voorbij. De Britsche regeering zond het oorlogschip Dauntless om haren nieuwen bondgenoot te ondersteunen, en Seifoe'l- alam ontvluchtte Atchin, kwam naar Pinang, en vond er eenige vergoeding voor het verlorene in een jaargeld hem door de Engelsche regeering toegelegd. De heer Sartorius, in 1820 met het bekrachtigd verdrag naar Atchin gezon- den, slaagde er in de hoofden geheel met Sultan Djauhar te verzoenen, die sedert tot het begin van 1824 in vrede regeerde. In deze laatste jar en gaf de Sultan zich veel moeite om het rijk uit zijn vervallen toestand op te'beu- ren, door aan den handel meer ontwikkeling te geven en de anarchie met krachtige hand te bedwingen. In strijd met zijne uiterste wilsbeschikking, waarbij hij eenzeven- jarigen zoon uit een wettig huwelijk tot zijn opvolger be- stemd had, droegen thans de Panglima's der Sagi's de regeering op aan Toewankoe Darid, een zoon van Djauhar 92 bij een bijwijf. Deze regeerde onder den naam van Mo- hammed Schah tot omstreeks den aanvang van 1838. On- der de regeering van dezen zwakken, ziekelijken, aan het amfioenschuiven overgegeven vorst, was de kortslondige bloei spoedig weder verloopen en het rijk in de oude re- geeringloosheid teruggezonken. De vorst werd geheel be- heerscht door een hoop vertrouwelingen, die hem, door het misbruik dat zij van zij nen naam maakten, bij debevolking in minachting brachten, De meeste invloed werd uitgeoe- fend door den Schahbandar en vooral door Toewankoe Ibrahim, een brooder des Sultans uit dezelfde moeder, die even ondernemend van aard was, als de vorst zelf zwak en besluiteloos. Dat te midden van aanhoudende onlusten en zwakke regeeringen het Atchineesche rijk allengs in macht en aanzien verloor, is niet meer dan natuurlijk; maar moei- lijk is het dat verval stap voor stap iu zijne verschijnse- len te volgen. Zoo, b. v., wat den afval der bezittingen op het Maleisch Schiereiland en op de oostkust betreft. Wij hebben gezien hoe Djohor aan de cijnsbaarheid aan At- chin ontlrokken werd. Als een gevolg daarvan verloor het waarschijnlijk ook de suzereiniteit over de andere staten van het Schiereiland, en tevens die over Siak, dat steeds een onderhoorigheid van Djohor geweest was. Omstreeks het jaar 1720 vestigde zich in laatstgenoemd rijk een Djo- horeesche prins, volgens anderen een Menangkabausch avonturier, in de geschiedenis het meest bekend onder den naam van Radja Ketjil, en werd de stichter eener nieuwe dynastie. De weerspannige vazallen van Atchin zochten in hun verzet steun bij de Siaksche vorsten, door de erkenning hunner suzereiniteit, en zoo breidde dat rijk zich allengs noordwaarts uit over Asahan, Batoe Bara, Ser- dang,Deli, BaloeTjina en Langkat, zoodat reeds in het begin dezer eeuw de rivier van Tamiang de grens tusschen Siak en Atchin vormde. Het zal ons echter in het volgende hoofd- stuk blijken, dat Atchin zijne aanspraken op de suzerei- niteit over de genoemde staatjes nog geenszins liet varen. 93 Op de westkust werd Baroes, nadat het door de Nederl. 0. I. Compagnie ontruimd was, als het zuidelijkste punt van het Atchineesch gebied aangemerkt. Maar niet alleen waren de hoofden der peperhavens zoo weSrspannig, dat zij veelal slechts met geweld tot de betaling der hulde- giften konden gedwongen worden, ten zuiden van Bakoe- ngan bestond zelfs die zweem van afhankelijkheid niet. De hoofden van Baroes, Tapoes en Singkel konden reeds nau- welijks meer als vazallen van Atchin beschouwd worden, toen, tijdens de minderjarigheid van Djauhar Alam en het regentschap van Toewankoe Radja, door de opkomst van het rijkje van Troemon een nieuwe slag aan Atchin werd toegebracht. Bassa Boedjang en Hadji Lebi Dapa waren brooders af- stammende van een Atchinees uit de XXV . Sagi's, die zich als hoofd eener volksplanting te Soesoe had geves- tigd. Met het voornemen om hun fortuin te beproeven, verlieten zij hun geboorteplaats, en begon de eerste den grond te ontginn^n dien thans de kampong Troemon be- slaat, doch aanvankelijk met geen zeer gunstig gevolg. De andere begaf zich naar Singkel, waar hij zich groot aanzien en grooten rijkdom verwierf, en een dochter huwde van den Radja, die zelfs zijn gezag aan hem overdroeg. Op verzoek zijns breeders verhuisde hij later naar Troe- mon, zonder echter zijne rechten op Singkel te laten varen. Door zijn rijkdom deed hij ook Troemon in aanzien, welvaart en bevolking toenemen, zoodat hij het eindelijk zelfs wagen durfde de gehoorzaamheid aan Atchin geheel op te zeggen, en een eigen vlag aan te nemen, bestaande in een witte kris op een donkerblauw veld, terwijl Atchin de witte kris op een rood veld voert. In weerwil der aan- houdende vijandelijkheden met Atchin, wist hij Troemon tot zulk een bloeienden staat te brengen, dat het jaarlijks ongeveer 40,000 pikols peper opleverde. Zijn breeder, die niet tegen hem was opgewassen, verdrong hij geheel uit het gezag, zoodat hij alleen als hoofd van Troemon be- schouwd werd. Hij liet 17 zonen en 10 dochters na. Een 94 zijner zonen volgde hem, onder den naam van Radja Boe- djang, te Troemon op ; een tweede, Mohammed Arief, werd Radja van Singkel, dat dus weder van TrDemon werd af- gescheiden; een derde, Mohammed Thahir, stichtte tus- schen die beide plaatsen de nieuwe negerie Boeloe Samak, die spoedig tot een bloeiende handelsplaats opgroeide, en huwde eene dochler van het hoofd van Bakoengan. Deze drie vorstjes hebben sedert 6ene lijn getrokken tegen den Sultan van Atchin en hunne onafhankelijkheid verdedigd, totdat Singkel in 1840 voor de Nederlandsche wapenen bukken moest. Radja Boedjang hief een recht op den in- voer met vreemde schepen ten bedrage van 5 pGt., maar beschermde den handel en bejegende de Europeanen met de grootste voorkomendheid. Zelf had hij een aantal schepen, die op Bengalen, Poelo Pinang, Singapore ^n Batavia voeren, en men beweert dat zijn inkomen wel 100,000 Spaansche matten bedroeg. Hij liet nabij het strand * een steenen vesting bouwen, waarin de vorstelijke woning gelegen was, maar die thans weder in een staat van diep verval verkeert. De roof door de Atchineezen op twee zijner rijkgeladen schepen gepleegd, maakte hem tot At- • chins bitter sten vijand. Radja Boedjang had een zeer schoone vrouw, bekend bij den titel van Nonna. Zij was de dochter eener chris- tin van Padang, wier vader daar het beroep van chirur- gijn had uitgeoefend. Bij de overrompeling van Padang door de Franschen in 1793 vluchtte die vrouw met een Atchinees naar de binnenlanden, en werd, na tot den Is- lam te zijn overgegaan, de echtgenoot van haren bescher- mer. Met het plan om de bedevaart naar Mekka tedoen, kwamen de echtgenooten met hunne dochter naar Troe- mon. Radja Boedjang vroeg en verwierf de hand van dit meisje, en bestemde den oudsten zoon uit die verbintenis geboren, reeds bij zijn leven tot zijn opvolger. Toen Radja Boedjang in 1835 gestorven was, volgde de zoon, die toen eerst 12 of 13 jaren oud was, hem op onder den naam van Nja Bata, en onder de voogdij van hoofden wier on- 95 derlinge twisten zeer ongunstig op den staat van het landje gewerkt hebben. De productie nam spoedig af, en tot heden beef I Troemon zijn ouden bloei zoo weinig her- wonnen, dat de tegenwoordige Radja zich gelukkig acht met een jaargeld van f 2400, hem door de Nederlandsche regeering voor eenige aan haar bewezen of te bewijzen diensten toegelegd. Na deze schets van het toenemende verval des Atchi- neeschen rijks, treden wij eenige jaren terug om de nieuwe verhouding te schetsen, waarin het in 1824 tot Engeland en Nederland kwam. Bij het Londensch traktaat van 1824 gaf Nederland zijne bezittingen op het Schiereiland aan Engeland over, en zag af van zijn protest tegen de bezet- ting van Singapore; daarentegen deed Engeland ten be- hoove van Nederland afstand van zijne bezittingen op Sumatra, zoodat laatstgenoemde mogendheid thans de eenige bleef, die op dat groote eiland de Europeesche beschaving vertegenwoordigde. Ten opzichte van Atchin werd in het traktaat zelf niets bepaald, maar door de Engelsche gevolmachtigden werd daarbij eene nota over- gelegd, waarin het volgende voorkwam: „Een verdrag in het jaar 1819 door Britsche agenten met Atchin ge- sloten, is in strijd met het derde artikel van het te- genwoordig traktaat. De Britsche gevolmachtigden ne- men daarom op zich, dat het verdrag met Atchin, zoo spoedig mogelijk, in eene eenvoudige schikking voor de gastvrije ontvangst van Britsche schepen en onderda- nen in de haven van Atchin zal veranderd worden. Maar daar sommige der voorzieningen van dat verdrag (die aan de Nederlandsche gevolmachtigden zijn medegedeeld) bevorderlijk kunnen zijn aan de algemeene belangen der Europeanen, gevestigd in de oostersche zeeen, vertrouwen zij, dat de Nederlandsche regeering maatregelen zal ne- men, opdat de vrucht dezer voorzieningen behouden blijve. En zij drukken bun vertrouwen uit, dat geene maatrege- len, vijandig tegen den koning van Atchin, zullen worden in het werk gesteld door den nieuwen bezitter van Fort ^ 96 Marlborough (Benkoelen)/' De Nederlandsche gevolmach- tigden beantwoordden deze mededeelingen en opmerkin- gen met de verklaring, „dat het Nederlandsche Gouver- nement zou zorgen zijne betrekkingen met Atchin in dier voege te regelen, dat deze staat, zonder lets van zijne on- afhankelijkheid te verliezen, den zeevaarder en handelaar die bestendige veiligheid zou aanbieden, die er niet scheen te kunnen bestaan dan door de gematigde uitoefening van Europeeschen invloed." De taak door deze verbintenis aan Nederland opgelegd, was eene uiterst moeilijke. AUeen door vriendschappelijke vertoogen en vertooning der vlag was in het Atchineesche rijk, altijd verscheurd door partijschappen en berucht door de geweldenarij en roofzucht der hoofden, geen orde, geen veiligheid voor den handel te handhaven. En toch was het te vreezen, dat, zoodra men een stap verder ging, door de kooplieden van Singapore en Pinang een kreet zou worden aangeheven, dat het op de onafhankelijkheid van Atchin gemunt was. Maar al ware de taak gemakke- kelijker geweest, zij strookte ook weinig met het beginsel dat onze koloniale politick weder meer en meer begon te beheerschen, dat van het grootst mogelijk rechtstreeksch geldelijk voordeel. Bovendien had het Nederlandsch gezag de handen vol met de Padrische oorlogen, die de uif- breiding van het Nederlandsche gezag over het gansche gebied van het oude Menangkabausche rijk met zich brachten. Men bepaalde zich dus jaren lang tot het uit- oefenen van eenige politic ter zee door nu en dan langs de kusten te laten kruisen, en tegenrooverijenendengru- welijken slavenhandel, door de Atchineezen met de meeste driestheid op het eiland Nias gedreven, zooveel mogelijk te waken. Van den kant der Atchineezen werd geene zucht tot toenadering betoond; veeieer hadden nu en dan bot- singen plaats, die aan den ouden wrok nog meer voedsel gaven. In 1829 vestigde het bestuur der westkust de aandacht op Baroes, een ouden post der Oost-Indische Compagnie, / 97 zooals sommige hoof den zich nog duidelijk herinner- den. Misleid omtrenl de stemming der meerderheid , deed de ambtenaar te Tapanoeli een zwakke poging om Baroes te bezetten. De sterkste partij, door eenige Atchineezen ondersteund, wist die poging te verijdelen, en kort daarna werd door dezelfde Atchineesche bende onze kleine post te Tapanoeli, of liever op het in de baai van Tapanoeli liggend eiland Pontjan^ het eigenlijk punt der vestiging, overrompeld en afgeloopen. In het volgend jaar brachl de resident een bezoek aan den Radja van Troe- mon, sloot met hem een traktaat van vriendschap en han- del en erkende zijne onafhankelijkheid van Atchin, — eene vijandige handeling tegenover dezen staal, waarop echter het Nederlandsch Gouvernement zijne goedkeuring niet verleende. De Padries van Bondjol verbonden zich inmid- dels met de Atchineesche stroopers, met dit gevolg dat onze posten te Natal en Ajer-bangies te gelijk van de land- en zeezijde werden aangetast, en slechts door den moed der bezettingen, en vooral van den Boeginees Ana- khoda Langkap, die met een paar gewapende prauwen de Atchineezen op de vlucht sloeg, gered werden. Bij de ver- overing van Katiagani door den kolonel Michiels in De- cember 1831, werd veel schade geleden door eenige At- chineesche kooplieden, en ook deze gebeurtenis was nieuwe brandstof, die het vuur van hunnen haat tegen ons on- derhield. In Mei 1834 werd van onze zijde de aanslag op Baroes herhaald, met even ongelukkig gevolg als de eer- ste maal; en weder waren het de te Baroes genestelde Atchineezen, die als oorzaak onzer nederlaag werden ge- brandmerkt. Te midden van dit alles bekreunden de At- chineesche kooplieden zich weinig om onze tarieven, zoo- dat zij bij de ambtenaren ter westkust als de ergste smokkelaars te boek stonden, terwijl men tevens met leede oogen zag, dat Engelschen, Franschen en Amerikanen rijke ladingen uit de Atchineesche peperhavens wegvoer- den, zonder dat de handel van Nederland, 't zij uit ge- brek aan ondernemingsgeest, 't zij wegens 't gemis van by 7 ) 98 de Atchineezen gewilde invoer-artikelen, eenig aandeel van beteekenis in die winsten genoot. Doch ook die vreemde handelaars ondervonden de gevolgen der wetteloosheid en roofzucht van de Atchineezen. In Febr. 1831 werd bet Amerikaansche schip Friendship te Koeala Batoe geplun- derd en de gezagvoerder met een paar schepelingen ver- moord. In 1837 werd door het Gouvernement eene commissie van twee ambtenaren, de heeren Hitter en van Loon, naar Atchin gezonden, met den geheimen last, om dat gewest in oogenschouw te nemen en te onderzoeken op watwijze de peperhandel dienstbaar^ zou te maken zijn aan onze nationale belangen. De eigenlijke aanleiding was daarin gelegen, dat de met eene som van f 30,000 beladen gou- vernements civiele schoener Dolfijn, die door de inland- sche bemanning was afgeloopen, later te Atchin gevonden was en dat de Sultan de uitlevering had geweigerd. Door deze zending is onze kennis van het Atchineesche rijk zeer bevorderd; de voorstellen der Commissie met betrekking tot den handel kan men in het werk van den Generaal de Stuers over onze vestiging en uitbreiding ter westkust van Sumatra nalezen. De Commissie erkende dat de At- chineezen aan den handel met ons geen behoefte hadden, dat onze rechten te hoog, onze koopwaren duurder dan die van vreemden waren. Maar in plaats van de middelen aan te wijzen die ons tot mededinging zouden hebben in staat gesteld, droeg zij een stelsel van maatregelen voor, die, naar hare eigen verklaring, „een eenigszins dwang- zuchtig en gewelddadig voorkomen" hadden, maar die ons, waren zij uitvoerbaar geweest en werkelijk uitgevoerd, schier het monopolie van den peperhandel zouden ver- zekerd hebben. Doch ik zal hier deze voorstellen niet ver- der ontleden; zij behooren tot een tijdvak dat, gelukkig! achter ons ligt. Waren de tegenwoordige vijandelijkheden 99 tegen Atchin bestuurd door denzelfdefn geest, die inder- tijd die Gommissie een blokkade der Atchineesche kusten deed aanbevelen, wij zouden het niet wagen de handelin- gen der regeering te verdedigen of zelfs te verontschul- digen. Intusschen ontbrak het niet aan wezenlijke reden tot klachten. De reclame omtrent de Dolfijn werd door den Sultan beantwoord met het voorgeven, dat dit schip naar Pedir verzonden en daar verbrand was, dat de opvaren- den met het geld waren doorgegaan, en dat niets van dat schip in zijn macht was behalve het kind van den vermoor- den gezaghebber, 't welk hij zou uitleveren ingeval hem schadevergoeding verzekerd werd voor drie prauwen, die hem door de Nederlanders ontnomen waren. De Sultan had het oog op drie prauwen die door onze kruisers wa- ren aangehouden en geconfisqueerd, omdat zij slaven be- vatten, voor Atchineesche havens bestemd. Het bleek aan de Gommissie, dat het meeste wat de Sultan omtrent de Dolfijn verhaald had, logenachtig was; dat, wel is waar, het schip was verbrand, maar dat de vorst zich van het geld en het geschut van den schoener had meester ge- maakt, en dat de opvarenden onder bescherming van den Sultan te Atchin waren. Voor H overige, ofschoon men destijds wijselijk terug- deinsde voor de plannen door die Gommissie aanbevolen, geheel zonder invloed zijn zij niet gebleven. Men vatte het plan op om de Nederlandsche bezittingen ter west- kust althans tot Baroes, Tapoes en Singkel uit te breiden, gewesten die men als onafhankelijk van den Sultan van Atchin kon beschouwen, en dus annexeeren zonder de in 4824 aangegane verbintenis rechtstreeks te schenden. Diensvolgens werden in April 1838 een paar oorlogsvaar- tuigen naar het noordelijk deel der westkust gezonden, om te Baroes de partij die de Atchineezen moede was, van onzen bijstand te verzekeren, en aan de Atchineezen die te Tapoes en Singkel gevestigd waren, ontzag in te boezemen. De posthouder Strup, die de expedilie verge- 100 zelde, werd overal goed ontvangen, maar vond alleen te Baroes eenige, nog vrij dubbelzinnig uitgedrukte, genegen- heid, om zich onder Nederlandsche bescherming te stel- len. De Radja van Singkel, de reeds bovenvermelde Mo- hammed 'Arief, sprak onder anderen de volgende, waarlijk niet misplaatste woorden: „wij zijn een vrij volk en doen niemand kwaad; wij willen dus hopen dat men ons in rust zal laten voortleven en ons land op onze wijze zal laten besturen, want het zou niet billijk zijn zich eens anders goed toe te eigenen, alleen omdat men meer volk en meer geld heeft." In April 1839 werd nu Baroes bezet. De Bataksche be- volking dier plaats was zeker den Atchineezen, van wie zij veel had te lijden gehad, niet meer dan ons genegen;- maar de Atchineezen te Tapoes en Singkel genesteld, konden deze uitbreiding van ons gezag niet lijdelijk aan- zien, en deden in October een onverhoedschen aanval op Baroes, die echter werd afgeslagen en hun op een verlies van 60 dooden te staan kwam. De vijandige bonding die de Atchineezen ook na deze ned^rlaag bleven bew^aren, maakte nu het doorzetten der plannen tegen Tapoes en Singkel bijna tot een maatregel van zelfbehoud. Tapoes werd in April 1840 zonder moeite bemachtigd, maar de verovering van Singkel, waar zich onder aanvoering van den Radja een aanzienlijke macht had vereenigd, en dat door sterke bentengs beschermd werd, kostte meer moeite. Eene scheepsmacht onder bevel van den kapitein ter zee Geesteranus en eene landingsdivisie door den Gouverneur der westkust, Generaal Michiels, in persoon aangevoerd, brachten echter de Singkelsche batterijen spoedigtot zwij- gen en noopten de Atchineezen tot een overhaaste vlucht. Den SB**®*^ Mei 1840 was Singkel in onze handen. Het maakte sedert het noordelijkste punt uit van onze bezit- tingen op Sumatra's westkust, die nu nog slechts door het gebied van Troemon met het daaraan ondergeschikte Boe- loe Samak van het Atchineesche gebied gescheiden bleven. De ervaring dat de uitbreiding van het Nederlandsch 101 gezag in Indie, ten gevolge onzer tarieven, steeds met be- perking, zoo niet uitsluiting, van den Britschen handel gepaard ging, had ten gevolge dat ook de bezetting van Baroes, Tapoes en Singkel, Atchineesche onderhoorigheden althans in naam, de verontwaardiging der kooplieden op Poelo Pinang en Singapore in hooge mate gaande maakte. De hevigste klachten werden aangeheven over den voort- gang der Nederlandsche macht, die zich ook reeds in de richting der oostkust had uitgebreid, en naar men ver- wachtte zich nu ook, dwars door het eiland, van Singkel den weg naar Deli zou banen, om eindelijk ook het treu- rig overschot van het eenmaal zoo machtige Atchineesche rijk in het lot van het overige des eilands te doen deelen. Deze klachten hadden zooveel invloed op het Britsch Gou- vernement in Europa, dat het bij de Nederlandsche re- geering ernstige vertoogen over hare aggressieve politick op Sumatra indiende. Deze, om moeilijkheden met den machtigen nabuur te vermijden, gaf in zooverre toe aan de Britsche vorderingen, dat zij de intrekking der reeds op de oostkust in het gebied van Indragiri en Siak be- zette posten gelastte, een last die in Mei 1843 werd vol- bracht. Intusschen bleven de Atchineezen zich op de westkust even vijandig betoonen, zooals vooral bleek bij den aan- slag die in 1848 op onzen post te Singkel ondernomen werd. In den vroegen morgen van den 2\^^^ Juni werd die post door eene Atchineesche bende, met donderbussen, klewangs en lansen gewapend, overvallen. Het gelukte aan een veertigtal der aanvallers binnen onze schans te drin- gen en zich van de poort meester te maken; doch hier werden zij door de bezetting zoo warm bestookt, dat zij met achterlating van verscheiden dooden naar hunne sam- pans vluchtten en ten spoedfgste zee kozen. In 1851 had zich een bende Atchineezen op de Banjak-eilanden geves- tigd, en maakte zich daar aan rooverijen schuldig, die aanleiding gaven dat de brik Pylades met een detache- ment infanterie daarheen werd gezonden, om dat rooversnest 102 te doen opbreken. Inmiddels gingen op verschillende pun- ten de rooverijen haren ouden gang. In 4844werden twee Engelsche vaartuigen te Koeala Batoe en Merdoe geplun- derd, waarvoor genoemde plaatsen een tuchtiging van twee Engelsche oorlogsschepen ondergingen, 't geen echter niet belette dat in 1852 de Engelsche schoener Conry Castle weder een prooi der Atchineesche zeeroovers werd. De plundering van het Napolitaansche schip Clementina had zelfs het gevolg dat in 1853 de tusschenkomst onzer re- geering voor het verkrijgen van genoegdoening werd in- geroepen, maar altijd weerhouden door devrees datiedere twist met Atchin door Engeland zou misduid worden, trachtte deze zich ook nu weder van de zaak af te maken. In hoeverre de Sultan van Atchin aan de vermelde aanval- len op onze bezittingen en andere ongeregeldheden deel had, is moeilijk te bepalen; waarschijnlijk waren zij het werk van hoofden die zich weinig om het gezag van den vorst zouden bekreund hebben, ook dan wanneer hij ze had willen beletten. Maar toch bleek het dat ook de Sultan ons niet genegen was. Mohammed Schah was niet lang na de zending der heeren Ritter en van Loon gestorven en door zijn broeder Toewankoe Ibrahim, onder den naam van Alaoe'd-din Mantsoer Schah, opgevolgd. In 1854 was besloten jaarlijks door een schip der Nederlandsche ma- rine, tot handhaving der politie, de vlag in de peperha- vens langs de westkust en op de reede van Atchin te ver- toonen. De ontvangst die aan onze zeelieden op zulk een tocht in 1855 te Atchin zelf ten deel viel, was zoo on- heusch, dat de regeering besloot die haven het volgend jaar door een schip van groot charter te doen bezoeken, ten einde den Sultan wat meer ontzag in te.boezemen. De verschijning van het fregat Prins Frederik der Neder- landen had de gewenschte uitwerking. De Sultan gaf in een brief aan den Gouverneur-Generaal zijn verlangen te kennen om in goede verstandhouding met ons Gouverne- ment te leven en een traktaat te sluiten. Men vernam echter dat hij, met de gewone dubbelhartigheid van den 103 Maleier, in een ons vijandigen geest naar Singapore ge- schreven en raad gevraagd had. Gelukkig had ook de Gouverneur dier bezitting eene goede verstandhouding met ons Gouvernement aan den Sultan aanbevolen, zoodat deze in zijn wensch naar een traktaat bieef volharden. Tot dat einde gaf nu de Indische regeering aan den Gou- verneur van Sumatra's westkust, Generaal van Swieten, in last, zich met het rijksstoomschip Amsterdam ter on- derhandeling naar Atchin te begeven. Het traktaat werd den SO*®"^ Maart gesloten en den 9^^ Mei door den Gou- verneur-Generaal bekrachtigd. Bij dit traktaat werd van we^rszijden afgezien van alle vorderingen en aanspraken uit vroegere geschillen spruitende. De onderdanen van Atchin zouden in Nederlandsch Indie, die van Nederlandsch Indie in Atchin ten handel worden toegelaten op den voet der meest begunstigde natien en alle vereischte hulp en bescherming genieten. De Sultan verbond zich den strand- roof tegen te gaan en met het Gouvernement samen te werken tot beteugeling van den zeeroof. Zoo waren dan eindelijk, na lange geschillen, onze be- trekkingen met Atchin geregeld, zoo goed als dit met onze verbintenissen jegens Engeland bestaanbaar was. Het zou nu blijken in hoeverre de Sultan gezind was aan de be- palingen van het verdrag gevolg te geven, en bij machte die door zijn vazallen en onderhoorige hoofden te doen eerbiedigen. VIERDE HOOFDSTUK. Be oorzaken yan den oorlog. Algemeene oorzaken en b^zondere aanleidmg. — ;- Gevolgen van het trak- taat Tan 1857. — Moeilgkheden met Atchin wegens onze yestiging in Siak. — Onze gewijzigde yerhonding tot Engeland op Sumatra. — TJittreksels nit de Straits-Observer. — Schuldvordering wegens te Kloeang aangehonden scbepcn. — De Atchineesche inyloed op de Oostkust gefnnikt. — Beteugeling van den slavenbandel op Nias. — Woelingen van Tongkoe Seijid in de Singkelsche Bovenlanden. — De Atchineezen zoeken hulp tegen ons bij Turkge. — Toenemende wan- orde en onveiligbeid op de Noord- en Oostkust. — De tocht van de Djambi en van de Marnix. — De nienwe Sultan en de rijksbestierder van Atchin. — Onderhandelingen te Riouw. — Verraderlgke handelingen der Atchineezen. — De oorlog wordt verklaard. Wanneer wij de oorzaken willen nagaan van de vijan- delijkheden, waarin wij thans met Atchin gewikkeld zijn, > moeten wij een verschil maken tusschen de algemeene oorzaken van den gespannen toestand met Atchin, die thans reeds jaren geduurd heeft, en de bijzondere aanlei- ding tot het uitbarsten van den krijg: de brandstof die zich sedert jaren heeft opgehoopt en de vonk die haar heeft doen ontvlammen. De algemeene oorzaken zijn gelegen in den uit tal van feiten gebleken onwil of onmacht van den Sultan om te voldoen aan de voorwaarden waaraan hij zich bij het trak- taat van 1857 gebonden heeft, in de talrijke geweldena- 105 rijen en daden van zee- of strandroof langs de Atchinee- sche kusten aan vreedzame kooplieden gepleegd, en de onrust in het binnen onze grenzen gelegen gebied, zoo- wel op de Oost- als op de Westkust, door de woelingen van Atchineesche heofden gaande gehouden, zonder dat de Sultan eenige pogfaigen schijnt te hebben aangewend, om hen terug te houden of te straflfen. Men kan wel is waar, uit zedelijk oogpunt, wanneer men den toestand van het Atchineesche rijk in aanmerking neemt, den Sultan niet persoonlijk aansprakeiijk stellen voor wat zijne on- derdanen misdreven; maar hij is uit politick oogpunt het hoofd van den Staat, als zoodanig aansprakeiijk voor het- geen in strijd met de door hem aangegane verbintenis- sen door zijne onderhoorigen wordt gepleegd, en indien hem de macht ontbreekt om de eerbiediging der traktaten te verzekeren, dan is niet zijn persoon, maar de ellen- dige regeeringsvorm, die het handhaven van eene behoor- lijke politic in de water en en op de kusten van At chin onmogelijk maakt, de oorzaak onzer klachten, maar zijn die daarom noch minder wezenlijk, noch minder gegrond, noch minder onlijdelijk. Een Staat die leeft van roof en plundering en die door regeeringloosheid en wanorde ge- vaarlijk en verontrustend is voor zijne naburen, kan niet geduld worden. Het is in het belang van menschelijkheid en beschaving in het algemeen, en van de orde en wel- vaart in de naburige gewesten in het bij zonder, datdaarin zoo spoedig mogelijk verandering kome. De bijzondere aanleiding is gelegen in de verraderlijke misleiding, waaraan zich de gevolmachtigden van den Sul- tan hebben schuldig gemaakt, toen zij, op hetzelfde oogen- blik waarop zij over een nieuw traktaat met den resident van Riouw onderhandelden en de meest vriendschappelijke gezindheden jegens ons voorwendden, met de agent en van vreemde mogendheden te Singapore betrekkingen aan- knoopten, en, met het voornemen om aan vroegere ver- bintenissen en tegenwoordige betuigingen jegens Neder- land geen gestand te doen, door de aanbieding van bij- 406 zondere handelsvoordeelen zich tegenover ohze rechtmatige vorderingen den steun van vreemde diploraaten en wel- licht vreemde bajonetten trachtten te verwerven. De regeering heeft in de nota over de oorzaken van den krijg, aan de Tweede Kamer aangeboden, onze betrekkin- gen tot Atchin opgehaald van het jaar 1824 af. Doch wat daarin voorkomt over het tijdvak 1824 — ^1857 is meer als inleiding te beschouwen. Van het Londensche traktaat van 1824 dagteekent voor ons de verplichting om voor de vei- ligheid van den handel op de Atchineesche kusten zorg te dragen, en het is niet onbelangrijk te weten, nochwat wij in dat tijdvak gedaan hebben om onze verplichting te vervullen, noch tot welke klachten de Atchineezen reeds destijds aanleiding gegeven hebben. Ik heb evenwel ge- meend de gebeurtenissen van dat tijdvak, voor zoover ik daarvan kennis droeg, in het vorige hoofdstuk te moeten behandelen, omdat bij het traktaat met Atchin is afgezien van alle vorderingen en aanspraken, die v66r de sluiting dier overeenkomst ontstaan zijn ter zake van geschillen van welken aard ook. Al die vroegere geschillen konden dus geen reden tot oorlog meer opleveren, en zoo de Sul- tan gezind en b^ machte geweest was het traktaat te eerbiedigen en te doen eerbiedigen, zouden al die oude quaestien geenerlei inbreuk hebben gemaakt op den be- stendigen vrede, de vriendschap en de goede verstand- houding, die, naar luid van art. 1 van het traktaat, tus- schen het Ned. Ind. Gouvemement en Z. H. den Sultan van Atchin en zijne afstammelingen en opvolgers zouden bestaan. In de eerste jar en na het traktaat werd de werking er van geprezen en toonde men zich ter Westkust van Su- matra tevreden over de uitkomsten. Er kwamen meer At- chineesche schepen in de havens van Sumatra's West- kust; het werd trouwens beter gekeurd, tot vermijding van botsingen, waarover de Sultan wegens zijn onmacht over de vazallen geen contr61e kon oefenen, het brengen van peper door Atchineesche schepen naar de Westkust 107 aan le moedigen, dan het afhalen van hel product door schepen onder Nederlandsche vlag te bevorderen. Wei bedroeg die invoer in 1857 niel meer dan 5500 pikols, en daalde hij in 1858 tot 4000, maar men schreef dat aan verminderde productie toe, een gevolg van de binnenland- sche onlusten tusschen den Sultan en zijne broeders. Inmiddels werd echter op een ander punt nieuwe brand- stof samengetast, ten gevolge onzer vernieuwde vestiging op Sumatra's Oostkust. De Compagnie had te Siak een kantoor gehad en ook in 1838 — 1843 waren eenige punten in de Siaksche onderhoorigheden door ons bezet geweest, doch op de vertoogen van Engeland weder ontruimd. In 1858 werd, ten gevolge van binnenlandsche oneenigheden en de wederrechtelijke handelingen van zekeren Engelsch- man, Wilson genaamd, Siak op nieuw bezet. Er werd een contract met den Sultan aangegaan, waarbij deze de op- perheerschappij van Nederland erkende. In art. 2 van dat contract werd eene nauwkeurige omschrijving gegeven van de landschappen onder den naam van „de onderhoo- righeden van Siak" begrepen, en derhalve van de grenzen waarbinnen het Gouvernement op zich nam, nevens zijne Opperhoogheid, ook het gezag van zijnen vazal den Sul- tan van Siak te doen eerbiedigen. Al de landschappen langs de Oostkust ten noorden van Siak, tot Kaap Tamiang toe, waren volgens deze omschrijving in de onderhoorig- heden van Siak begrepen, derhalve ook al de zuidwaarts van Tamiang gelegen rijkjes tot en met Batoe Bara, die in vroeger tijd het oppergezag van Atchin erkend, doch zich in de vorige eeuw van dat verzwakte rijk afgescheurd en de bescherming van Siak gezocht hadden. De vorsten van Atchin hadden echter dien loestand nimmer erkend en waren voortgegaan van tijd tot tijd pogingen aan te wenden om van de vorstjes de betaling van huldegiften af te dwingen. Vooral was dit weder in de laatste jaren, waarin de zwakheid van Siak zoo groot was geworden dat het zijne vazallen niet meer tegen de overmacht van Atchin beschermen kon, het geval geweest. De vorstjes, geen steun 108 meer vindende bij Siak tegen de aanrandingen van Atchin, raakten meer en meer onder den invloed van laatstgemeld rijk, en sionden gedeeltelijk op het punt, den band die hen met Siak verbond geheel te verbreken. Aan dezen toestand kwam onze vestiging te Siak paal en perk stel- len, en het is geen wonder dat dit de Atchineezen met spijt en wrevel vervulde. Onze vernieuwde vestiging in Siak en de uitbreiding van onzen invloed noordwaarts tot Kaap Tamiang werd aanvankelijk ook door de Engelschen in d'e Straits-Settle- ments met leede oogen gezien. De meer liberale geest die allengs in onze handelspolitiek begon door te schemeren, werd nog niet vertrouwd, althans niet ten voile gewaar- deerd; de hooge en differentieele rechten bestonden nog in voile kracht, en de handel der Straits-Settlements kromp nog van schrik ineen bij de gedachte aan de uitbreiding van ons tolgebied. Toch werd de strijd niet meer geheel met de oude bitterheid gevoerd, en vooral sedert de ma- tiging onzer tarieven in 1865, later door nog beslissender stappen gevolgd, is onze verhouding tot de Straits-Set- tlements, en diensvolgens ook tot het Britsche Gouverne- ment in Europa, allengs veel verbeterd, en thans wordt van die zijde de working van ons gezag op de Oostkust even- zeer gewaardeerd en de uitbreiding daarvan evenzeer ge- wenscht en begunstigd, als zij vroeger werd gevreesd en tegengewerkt. Nog in 1863 maakte Engeland, op grond der beweerde rechten van Atchin, bezwaar tegen de uitbrei- ding van het Siaksche, en derhalve ook van ons gezag van Batoe Bara tot Tamiang ; bij art. 1 van het nieuwe traktaat met Engeland van 2 Nov. 1871, bestemd om dat van 1824 te wijzigen en aan te vullen, ziet hare Britsche Majesteit af van alle vertoogen tegen de uitbreiding van het Neder- landsch gezag in eenig gedeelte van Sumatra, en mitsdien van het voorhoud te dien aanzien uitgedrukt in de nota's ter gelegenheid van het traktaat van 1824 door de Ne- derlandsche en Britsche gevolmachtigden uitgewisseld. Is nu aan de eene zijde onze verhouding tot Atchin door 109 deze nieuwe overeenkomst met Engeland zeer vereenvou- digd en^ tegen de belemmerende tusschenkomst eener vreemde machl gevrijwaard, aan den anderen kant is onze verplichting om overal in de wateren en op de kusten van Sumatra politie te oefenen en de veiligheid van den handel te verzekeren, ook tegenover Engeland, zeer daar- door versterkt. Deze korte uiteenzetting van onze geheel veranderde verhouding tot Engeland was noodig om den loop der za- ken volkomen te doen begrijpen, en het te verklaren dat de dagbladen der Straits, die vroeger met klachten over de „ aggressions" en „ encroachments" van de Nederlan- ders waren opgevuld, thans de motieven van onzen strijd met Atchin volkomen waardeeren, onze pogingen met de meeste sympathie gadeslaan, en de zegepraal onzer wa- penen van heeler harte wenschen. Bij vele onzer landgenooten is, ten gevolge van den vroe- geren, langdurigen strijd, de vrees voor de Engelschen, wat de koloniale aangelegenheden betreft, zoo diep ingeworteld, dat zij ook nu zich niet anders kunnen voorstellen, dan dat Engeland onze vijanden in bun verzet begunstigt en steunt. 110 In hunne oogen staat Engeland altijd gereed debegeerige klauwen naar onze bezittingen uit te slaan, en zeker zul" len zij, bij het vernemen dat Atchin, in zijne geschillen met ons, zich den steun van vreemde mogendheden, mis- schien in den aanvang niet geheel zonder eenigen grond van hoop, heeft zoeken te verwerven, in de eerste plaats aan Engeland gedacht hebben. „ Zeker zitten de Engel- schen er we6r achter**, is een uitdrukking die ik dezer dagen weder, na de tijding van het 6chec dat wij voor Atchin geleden hebben, meermalen uit den raond van verschillende personen heb vernomen. Om te toonen hoe ongegrond dit vermoeden is, zal ik hier eenige vertaalde uittreksels uit de Straits-Observer inlasschen, die tevens ook nog dit nut zullen hebben, dat zij veel zuUenbijdragen om te doen inzien, hoe dringend noodzakelijk de krach- tige tusschenkomst eener Europeesche mogendheid gewor- den is, om aan de onveiligheid en wanorde op de kusten van Atchin een einde te maken. Den 22«'«° April 1870 schrijft de Straits-Obs^ver het volgende: „De Penang Gazette geeft een treurig verslag van den staat van anarchie en zeeroof, die in Atchin heerscht en de uitzending der kanonneerboot Algerine naar die streken heeft .noodzakelijk gemaakt, — een rhaat- regel, naar onze meening, van zeer twijfelachtige gepastheid, daar genoemd schip het indrukwekkend voorkomen mist om de harten der schuldigen met schrik te slaan, en niet sterk genoeg is om een gevoeligen slag toe te brengen, in- dien de toediening van straf noodig mocht blijken. H Is waar, het kan bombardeeren ; maar wat baat de vernie- ling eener verzameling van met atap gedekte hutten, ter- wijl de inboorlingen ontkomen in het ontoegankelijk woud. Een weinig ongemak gedurende de enkele dagen en nach- ten, die verloopen tot zij bun huis hebben herbouwd, is de geheele straf, en deze maakt hen nog slechts te be- geeriger om het plunderen te hervatten, zoodra zich een gelegenheid aanbiedt. En dan zou men dit stelsel nog op ill de gansche kust van Atchin moeten toepassen, want na- genoeg ieder dorp bestaat van roof. Indien men wezen- lijk ontzag wil inboezemen aan de onbeschaafde en half onafhankelijke hoofden, dan behoort men zich naar de hoofdstad te begeven (indien zij al dien naam verdient), met den Sultan zelven te onderhandelen, en hem aanspra- kelijk te stellen voor de handelingen van hen die vooron- dersteld worden zijn gezag te eerbiedigen. Kan hij niet voor hen instaan, meet hij zijn onvermogen erkennen om die roofstaatjes te bedwingen, dan krijgt de quaestie een ander en ernstiger aanzien, en alsdan zal een hooger ge- zag dan dat van den Gouverneur der Straits-Settlements of zelfs van den Bevelhebber der zeemacht moeten beslis- sen omtrent de te nemen maatregelen. Middelerwijl is het ondragelijk dat onze handelaars worden geplunderd en op rantsoen gesteld, bestolen en mishandeld door zulke el- lendige potentaatjes als het hoofd van Langsa en den Radja van Telok Samoi, en wij deelen ten voile in de veront- waardiging bij de kooplieden van Pinang daardoor gaande gemaakt.'' Acht dagen later komt de Straits-Observer op deze quaes- tie terug en zegt o. a. het volgende : „ Het is niet aanne- melijk dat al de daden van zeeroof, door de hoofden langs de kust van Sumatra, inzonderheid in het gebied van At- chin, gepleegd, ter kennis van het publiek komen; maar genoeg komt aan het licht om te bewijzen dat de huma- niteit groote aanspraken heeft op bescherming in dat ge- bied tegen de gewelddadige schurkerij van gewetenlooze booswichten, die altijd beroemd, of liever berucht zijn ge- weest wegens laaghartige misdaden en gruwelijke bar- baarschheid. Praatjes zijn tegenover zulk canaille nutte- loos; zij moeten met geweld op hun plaats worden gezet, of de maatregelen zuUen onvoldoende zijn om aan den handel rust en veiligheid te verzekeren. staan, kan niet langer zoo blijven, tenzij men verlangen mocht dat onze kooplieden beschouwd worden als de wet- lige prooi van eene bende roovers en gauwdieven." Tegen dozen treurigen staat van zaken v\^as de Gouver- neur der Straits-Settlements buiten staat lets anders te doen, dan waarschuwingen aan den handel te richten om die deelen der kusten van Sumatra te vermijden, waar de wanorde het grootst was. „Hoe jammer," roept de Straits- Observer van 8 Juli 1870 uit, „dat de kooplieden in plaats van bescherming en recht te erlangen, zich met eene enkele waarschuwing om die streken te ontwijken, moeten tevre- den stellen." In de Straits-Observer van 16 December vinden wij weder een zeer krachtig artikel om op Britsche tus- schenkomst tot bescherming van den handel aan te drin- gen, terwijl de schrijver met grooten bijval deze woorden uit een der Nederlandsch-lndische bladen aanhaalt: „De natie die zich van de Atchineesche havens mocht mees- ter maken en dat ontaarde volk onder een regelmatig be- stuur brengen, zou op den dank der menschheid aanspraak maken. Ik durf niet zeggen al wat daar gebeurt. Holland en Engeland zijn, vrees ik, gebonden om dat volk met rust te laten." „En," laat het Engelsche blad daarop vol- gen, „zij geven een schoon voorbeeld van het goods dat die staatkunde van onthouding uitwerkt. Wij hebben ons slechts te beroepen op al de Pinangsche en Singapoorsche bladen passim, waarin wij telkens de afschuwelijkste bij-. 