None
Wegens het gevaarijk van dezen toestand kwam de Raad te half éen in den nacht van 12 op 13 Mei in de Doelen bijeen. Hier werd besloten, eene deputatie, bestaande uit 2 raadsleden, 2 burgers en 4 artilleristen, naar de Provinciale Commissie te Haarlem af te vaardigen, Waarin de last dezer deputatie bestond en hoe zij dien volbracht heeft, is reeds vroeger verhaild. In dezelfde raadsvergadering verschenen afgevaardigden der stedelijke infanterie en artillerie, verzoekende om orders „tot het nemen van maatregelen, om de stad tegen de aannaderende troepen te verdedigen”. Dit verzoek werd op de bekende gronden van de hand gewezen, onder de bijvoeging, dat wie zich tegen de troepen gewelddadig zou verzetten, als oproermaker zou worden beschouwd. Te half vier in den ochtend gaf de Raad aan den commandant DE WILDE een schriftelijke order, dat hij alle mogelijke middelen zou aanwenden „om door middel van de gewapende burgermacht de rust en veiligheid te maintineeren”. Aangezien echter de commandant we In the last had, uit eigen beweggegegelegte orders aan ziene manschappen te gedetailleerde orders aan ziene manschappen te gedetailleerde orders. Hierop kreeg hij van den President (toen R. A. JOLLES) ten antwoord: dat hij (de commandant) een generale order had, „om geweld met geweld te keeren”, en hij zelf diende te weten, hoe hij dien ten uitvoer moest leggen, „als behoorende men onderscheid te maken tusschen een commandant en een kruier. Daarom gelastte hij (de President) hem nogmaals patrouilles uit te zenden, die zoo noodig geweld met geweld moesten keeren. Tevens gelastte de President hem, te zorgen, dat de stadspoorten op den gewonen tijd geopend werden. Wat de denn de commandant? Hij ging naar zijn bureau en schreef een order, dat al de 15 bataillons in de wapenen moesten komen. Dit was eene hatelijkheid tegenover den gemeenteraad, immers kon hij (DE WILDE) dan verkennen, dat hij hun order letterlijk opgevolgd en „alle mogelijke middelen” in het werk gesteld had. Toen de luitenant-kolonel BLOMBERG hem op het verkeerde hiervan wees, antwoordde hij: „Ik ben maar een letterknecht en ben gewoon te obediéeren”. Toen liet hij zich door den staf bewegen, slechts 8 bataillons op te roepen, Toen hem de officieren om schriftelijke orders vroegen, hoe de patrouilles in geval van verzet te handelen hadden, weigerde hij ze te gevven, waarop de officieren weigerden te laten patrouilleeren, zeggende, „dat zij niet ten tweeden male door gebrek aan orders met het beste hart werkeloos wilden blijven”, Om aan.deze twist een einde te maken, stelde de adjudant-generaal STRAATMAN een order op, inhoudende, „dat alle attroupementen belet moesten worden en des noods geweld met geweld worden te keer g "Toen hij den commandant deze order voorlas, zeide deze: "Jongenlief, dat is geheel de intentie niet: ik volg de letter", waarna hij het opstel verscheurde. Zoo geschiedde er dus niets en wisten de officieren van geen boe of ba, Wat het openen der poorten betreft, hiermede werd verschrikkelijk lang gedraald, omdat de commandant weifelde, hoe in dezen te handelen. Ten laatste geschiedde het te ongeveer lo uur, terwijl de Haarlemmerpoort reeds kort na negenen geopend was, Eerst toen kon de expresse binnenkomen, die kort na middernacht door de Provinciale Commissie uit Haarlem gezonden was. Sedert 4 uur ’s ochtends had hij op het openen der poort staan wachten, Intusschen waren er om ruim 5 uur vier of vijf Fransche huzaren voorde Weesperpoort verschenen, en hadden verzocht binnengelaten te worden. Nu was Holland in last. De burgers kwamen den Raad bestormen met het verzoek, dat men de huzaren den toegang zou weigeren en de poort gesloten houden. De Raad voldeed wijselijk niet aan dit verzoek; zij zond echter eene commissie naar den bevelhebber der huzaren, om hem te verzoeken, dat hij niet zou binnenkomen, alvorens de (eer den bevelhebber der huzaren, om hem te verzoeken, dat hij niet zou binnenkomen, alvorens de (eer den bevelhebber der huzaren, om hem te verzoeken, dat hij niet zou binnenkomen, alvorens de (eer den bevelhebber der huzaren, om hem te verzoeken, dat hij niet zou binnenkomen, alvorens de (eer den bevelhebber der huzaren, om hem te verzoeken, dat hij niet zou binnenkomen, alvorens de (eer den bevelhebber der huzaren, om hem te verzoeken, dat hij niet zou binnenkomen, alvorens de (eer den bevelhebber der huzaren, om hem te ver ste) deputatie met het antwoord der Commissie uit het Provinciaal Bestuur zou zijn aangekommen. Dit verzoek werd ingewillig, het de opge-wondenheid der burgers eenigszins kalmeerde. Doch zij nam weder toe, toen na. Bei eenen der Haarlemmerpfort 50 huzaren en 12 cavalleristen onder bevel van luttenant-kolonel COLLARD de stad binnentrokken en op het Haarlemmerpfort vatten. Onophoudelijk werd nu de Raad bestormd met de vraag, hoe men zich te houden had jegens de aanwezige troepen, waarop de President telkens het stereotype antwoord gaf, „dat zij (de burgers) zooveel mogelijk de rust moesten helpen bevorderen”. Terwijl de Raad nog aan het delibereeren was, hoe er in de gegeven omstandigheden gehandeld moest worden, gewerd hun op eens de tijding, dat de kanonniers opnieuw de van des oproers hadden opgeheven. Zij hadden zich „zonder order of patent” naar het Funie begeven, hadden van daar eenige stukken geschut medegevoerd en waren er mede naar de Nieuwe Markt gemarcheerd. Dit optreren der kanonniers was eenigszins bewegend. Zij waren namelijk dien ochtend tamelijk rustig geweest. Wel hadden een 70 hunner de poorten bezet, met de bedoeling, zich tegen het openen te verzetten, omdat zij begrepen, dat het gedaan zou zijn met hunne dwingelandij, en zij bovendien straf te wachten hadden, als er militairen in de stad kwamen. Maar toch lieten zij zich door den lutenant-kolonel VERSTEEGH gezeggen, toen hij hen vermaande, zich niet tegen het openen der poorten te verzetten. Het schijnt echter, dat ze na dien tijd opgeruid werden, en daardoor weer in de oude kwaal vervielen. Te vergeefs was het, dat hunne officieren hen van het wegnemen der kanonnen trachten terug te houden: zij verkozen niet naar hen te luisteren, waarom de officieren hen verlieten. Zoodoende hadden de kanonniers vrij spel, Het liep naar het middaguur toen de Raad bericht kreeg van het bedrijt der kanonniers, Onmiddellijk daarop werd de commandant DE WILDE ter raads-vergadering gerequireerd. Hier werd Hij door den Voorzitter op het ernstige van den toestand gewezen en hem met nadruk gelast, onmiddellijk orders uit te vardigen tot het uiteendrijven der muitelingen. Hij antwoordde met de hem eigen tergende schijn-gewilligheid, dat hij dien last schriftelijk wilde hebben. Nadat hieran voldan was, vroeg hem de President, ot hij dien last dadelijk zou uitvoeren. Op deze vraag bleef hij het antwoord schuldig. De vice-President herhaalde de vraag, welke nu „flauwtjes” beantwoord werd, terwijl DE WILDE geen aanstalten maakte, om de raadzaal te verlaten, ten einde zijn plicht te doen, ofschoon verschillende aanwezige hoofdofficieren hem hiertoe aanspoorden, en hem bovendien aanzegden, „dat het volk (d. i. de burgermacht) voor het TE AMSTERDAM IN 1796. _ 47 huis der gemeente hem wilde zien”. De buiten staande officieren wilden namelijk especificeerde orders hebben, om niet gelijk de vorige maal werkeloos te moeten blijven. Vermits nu de commandant „tot schamens toe” bleef aarzelen, zoo om zich op het plein te vertoonen als om den hem gegeven last uit te voeren, en „in dit oogenblik van gevaar alle vertraging van de ijselijkste gevolgen konde zijn’, zeide de President op aandrang en met goedkeuring der raadsleden DE WILDE aan, dat hij in het stadhuis in staat van arrest gest eld en van zijn commandement vervallen verklaard werd. De hem uitgereikte schriftelijkke order moest hij weer teruggeven en de wapens afleggen, waaraan hij voldeed. In zijne plaats werd onmiddellijk de luitenant-kolonel G. CRUYS tot commandant benoemd, aangezien de kolonel HARMANUS VAN LEDDEN HULSEBOSCH, die in rang op DE WILDE volgde, voor die waardigheid bedankt had, De benoeming van CRUYS maakte op de burgers een goeden indruk. Zij gaven hunne tevredenheid er over te kennen, doch bleven er hardnekkig op aandringen, dat er geen troepen in de stad zouden komen. Onophoudelijk lieten zij door afgevaardigden deze hunne meening aan den Raad bekend maken. De President kon echter niets anders doen, dan hen tot kalmte te vermanen en hun onder het oog te brengen, dat de Raad niet de bevoegdheid bezat, den militairen wetten voor te schrijven. De opgewondenheid nam intusschen al meer en meer toe, ook onder de burgermacht. Vele schutters zeiden de gehoorzaamheid op aan hunne officieren en maakten zich gereed om naar de Haarlemmerpoort te trekken, ten einde de daar gepostener de militairen de stad uit te drijven. Onder anderen was het gansche bataillon van den luitenant-kolonel BLOMBERG, op weinige uitzonderingen na, uit elkaar gegaan. De toestand was hoogst. Daarom besloot de Raad, opnieuw eene deputatie naar de Provinciale Commissie af te vaardigen. Zij koos hiertoe 2 raadsleden en 6 officieren der burgerwacht. „Aan de burgerij werd hiervan onmiddellijk kennis gegeven met het verzoek, dat zij zich rustig zou houden tot na de terugkomst der deputatie en dit verzoek bleef niet geheel zonder uitwerking. De deputatie vertrokte te ongeveer half twee *s middags. Wij hebben reeds verhaald, dat zij de Commissie te Halfweg ont- moette en dat het haar gelukte de komst dier Commissie en het binnenrukken van troepen in Amsterdam voorloopig af te wenden. Niet lang nadat de deputatie vertrokken was, werd er door een kwartier- meester der Fransche huzaren aan den Raad bericht, dat 64 dier huzaren de Weesperpoort waren binnengetrokken, waarop de Raad hem opdroeg, den bevel- voerenden officier te verzoeken „van geen troepen meer te doen binnenrukken en zoo mogelijk de binnengekomenen wederom te doen uitmarcheeren”, Aan dit laatste verzoek werd tot nader order gevolg gegeven. 48 DE OPROERIGE BEWEGINGEN DER KANONNIERS Toen het half vier was geworden, konden de rastleden eindelijk eens een poosje veradmen. Zij zullen zeker erg vermoeid zijn geweest, want sedert *snachts half een waren ze onafgebroken in het getouw geweest. Een langen rusttijd gunden zij zich echter niet, want reeds om 5 uur werd de vergadering al weder geopend op het stadhuis, Ook nu werd de Raad onophoudelijk lastig gevallen met het verzoek, dat de militairen de stad zouden verlaten; de Raad was echter machteloos, Daar traden de kanonniers weer handelend op. Zij marcheerden met het geschut van de Nieuwe Markt naar den Dam en stelden hier de stukken op. Naar het heette geschiedde dit, om den Raad te „beveiligen”! De Raad liet hierop den commandant CRUYS ontbieden, die weldra met eenige burgers en een kanonner verscheen. Toen de President hen vroeg, „wat de oogmerken der kanonniers waren?” antwoordde een der burgers, „dat zij eischten - dat de aangekomen troepen wederom zouden uitmarcheeren, vo egende de kanon-nier hier bij, dat de gansche schutterij op hunne zijde was en ook reeds een gedeelte van de cavallerie. De commandant CRUYS wel inziende, dat bij dezen stand van zaken met geweld niets was uit te richten, deed aan den Raad het voorstel, dat hij met eene commissie uit hun midden zich naar het Haarlemmerplein zou begeven, „ten einde den aldaar zijnde commandant te trachten te bewegen, om wederom ter poorte uit te trekken”, Aan dit verstandige voorstel werd onmiddellijk gevolg gegeven, en de commissie slaagde naar wensch. De commandant der huzaren, luitenant-kolonel COLLARD, die zich zeker niet op zijn gemak bevond te midden der dreigende menigte, waardoor hij onafgebroken aangegaapt werd, verklaarde zich bereid met zijne manschappen de stad te verlaten, op voor-waarde, dat de Raad hen alvorens „in stads eed” wilde nemen en hen voorzien: van vleesch, brood en fourage, alsmede dat er een detachement zou achterblijven, om in vereeniging met schutters de Haarlemmerpoort te bewaken, opdat de Prov… Inquisitione Commissie langs dien weg de communicatie met de stad zou kunnen und der huzaren. Nadat de Raad in deze voorwaarden was getreden, vertrokken de huzaren, op 50 man na. Inmiddels was de (tweede) deputatie van Halfweg teruggekeerd en had den gunstigen uitslag van hare zending gerapporteerd. Dadelijk hierna werd de overreenkomst met de Provinciale Commissie van de pui van het stadhuis aan de gewapende burgerij bekend gemaakt en werden de kanonniers „ten ernstigste” vermaand, „om het geschut, dat zij zonder patent uit het magazijn hadden gewar, onverwijld op zijne plaats te brengen”, De burgers gaven hunne vreugde over het medegedeelde te kennen en de kanonniers maakten zich niet alleen greed, de kanonnen weg te brengen, maar beloofden ook plechtig, „dat zij zich voortaan als brave burgers zouden gedragen en de rust zouden helpen maintiene. TE AMSTERDAM IN 1796. 49 De kanonniers hielten woord en verzetten zich niet weder tegen het stedelijk bestuur, Wel waren zij, vooral des Zondagsnachts, nog wel eens luidruchtig of bedreven zij baldigheden, maar het was niet van zoo ernstigen aard, dat daar- tegen bijzondere maatregelen moesten worden genomen. Met dit al was het gezag der stedelijke regeering nog geenszins hersteld, De ontevreden burgers hadden gezien, hoe zij, door stoutmoedig op te treden, den Raad konden dwingen naar hunne pijpen te dansen, Zij dachten er uit dien hoofde dan ook niet aan, zich willoos en onvorwandelijk aan diens gezag te onderwerpen. Doch ook èn de Raad èn het Commité van Justitie waren er zich van bewust, dat zij zoo goed als machteloos stonden tegenover den wil der groote menigte, In weerwil hiervan wilden zij van de tusschenkomst van het Provinciaal Bestuur niet gediend zijn; vandaar dat de Raad voortging al het mogelijke te doen, om de komst der Commission uit dat Bestuur te verhinderen. In dit opzicht konden de raadsleden op Instemming der burgers rekenen, Bovendien werd de Raad in zijne houding jegens die Commissie zedelijk gesteund door de afkreuring, die in de Nationale Vergadering door sommige harer leden uitgesproken was over de bemoeiingen van het Provinciaal Bestuur in zake de onlusten te Amsterdam alsmede door de heftige wijze, waarop de Voorzitter dier Vergadering door vele leden werd geïnterpelleerd, toen hij de mededeeling had gedaan, dat hij 2 escadrons van het Haagsche garnizoen ter beschikking van het Provinciaal Bestuur had gesteld, zonder vooraf de goedkeuring der Vergadering te hebben gevraagd. Wat het Provinciaal Bestuur betreft, dit bleef even als te voren van oordeel, dat alleen door zijne tusschenkomst een volkomen herstel van orde en gezag te Amsterdam te verwachten was. Vandaar dat hare Commissie zich bij voort-during te Haarlem bleef ophouden, om daar de gelegenheid af te wachten, die hear mogelijk zou maken, de haar opgedragen taak ten uitvoer te brengen, Volgens de gemaakte afspraak ontving zij nagenoeg elken dag bericht, hoe het te Amsterdam Gegen 16 Mei berichtete de Raad, „dat alles still was, schoon zij daardoor niet wilde te kennen geven, dat de rust volkomen hersteld was, Echter scheen in het midden van deze onzekerheid een flauw licht te ontstaan, zoodat de Raad zich vleide, dat zich de zaken zouden schikken”, Er deden zich inderdaad verschijnselen voor, die deze optimistische verwachting wettigden. Ofschoon dit declaratur meer geleek naar een voorstel tot het aangaan van een compromis dan naar een en dervering, bleek er toch uit, dat de onderteekenaars gezind waren, tot het herstel van de orde te willen medewerken en dit was reeds een gelukkig verschijnsel. Wij zullen straks zien, in hoeverre de Raad aan dit declaratur gevolg gaf. Even als onder de kanonniers was er ook onder de clubisten (d. z. de leden der verschillende half-en-half politieke clubs) en de schutters eene bewegning ontstaan, tot het aanbieden van een adres van sympathie aan den Raad. Deze bleef niet in gebreke zoowel van deze bewegning als van het declaratur aan de Commissie te Haarlem kennis te gven. Zoo verkeerde dan de Raad in de blijde verwachting, dat zij welhaast haar gezag ten volle zou kunnen hernemen, en dientengevolge de stad bevrijd zou blijven van het bezoek van genoemde Commissie alsmede van vreemd garnizoen. Men verbeelde zich dus, hoe het den vroeden mannen te moede werd, toen hun den 18 Mei door BEURNONVILLE. General en Chef der vereenigde Fransche en Bataafsche troepen, werd bericht, dat 'hij binnen eenige dagen een bataillon Fransch voetvolk en een escadron Fransch voetvolk en een escadron Fransch huzaren naar Amsterdam zou zenden. „Ik hoop”, — aldus schreef hij o, a. — „dat deze beschikking noch U mishagen zal, noch de burgers der stad Amsterdam, die mij altijd gereed zullen vinden tot alles, wat tot derzelver veiligheid en tot het algemeen geluk strekken zal”. In deze woorden lag blijkbaar een verdekte toespeling op de plaats gehad hebbende troebelen. De brief had een post-scriptum, dat volkomen ironie geleek : „Amsterdam geen garnizoen hebbende, heb ik de inwoners pleizier meenen te doen, van er hun een te zenden; dit garnizoen is overigens noodig tot het plan van oorlog” enz. Het geheele post-scriptum was bezijden de warheid, want vooreerst wist TE AMSTERDAM IN 1796. 51 BEURNONVILLE zeer goed, dat men te Amsterdam geen vreemd garnizoen verlangen en overigens geschiedde het zenden van garnizoen daarheen enkel en alleen op verzoek der Provinciale Commissie, ten einde het haar mogelijk te maken, zich onder bescherming der Fransche soldaten naar Amsterdanijk te kunnen begeven. Hoe onangenaam het stedelijk bestuur ook gestemd was over het bericht van BEURNONVILLE, zoo was het hem toch onmogelijk, zich tegen diens plan de campagne te verzetten. Het eenige, wat het doen kon, was den general te verzetten, dat hij van zijn voornemen zou afzien. Dit verzock werd hem te Utrecht, waar hij zich toen bevond, door twee rastleden overgebracht. Tegelijkertijd verzocht de Raad de Commissie te Haarlem om hare tusschenkomst in dezen, maar dat was naturlik aan een doovemansdeur geklopt. BEURNONVILLE antwoordde den 20 Meil, dat hij van zijn plan niet kon afgaan. Hij deed uitkomen, dat het geenszins in verband stond met de plaats gehad hebbende troebelen en beloofde, dat de thans te Amsterdam geïnkwar-tierde troepen zouden uittrekken, op het oogenblik, dat de Fransche troepen zouden zijn de stad binnen te trekken. Voorts verzekerde hij, dat zijn militairen in vriendschap en broederschap met de stedelijke Nationale Garde zouden verkeeren. Ten slotte verklaarde hij, „dat ingeval hij in zijn plan gedwarsboomd zou worden, hij tot de sterkste maatregelen zou moeten overgaan”, Na dit antwoord ontvangen te hebben, maakte de Raad bonne mine à mauvais jeu. Zij overlaadden den generaal thans met vleiende complimenten, O.a. schreven ze: „Zij (t.w. de Raad en de burgers) beminnen U, zij eeren U, en Uwe troepen zullen als broeders ontvangen en behandld worden”. Ook vrenagen zij hem heel nederig, dat hij persoonlijk een bezoek aan Amsterdam zal brengen, Op dit vleiend schrijven volgde een even zoo Vielleiend anwort, dat echter took ditmaal niet vrij was van dubbelzinnigheid, voor zoover er de oorzaak van de zending der troepen in vermeld werd. Den 25 Me ontying de Raad officiel bericht van BEURNONVILLE, dat een gedeelte der Fransche troepen dien dag op marsch waren gegaan naar Amsterdam, en twee dagen later waren ook de overigen aangekomen. Hoezeer de Raad er ook had tegenop gezien, Fransch garnizogen in Amsterdam te moeten ontvangen, gaf het hun toch eene zekere gerustheid, toen het was binnengetrokken, want voor Fransche soldaten hadden de burgers het wäre meer ontzag dan voor de Nederlandsche troepen. Wellicht is het aan deze gerustheid toe schrijven, dat de Raad, naar aanleiding van het ingekommen declaratoir der kanonniers, den 26 Mei eene publicatie deed, In dit stuk erkent de Raad, „in de eerste oogenblikken [na het bekende oproer] niet in staat te zijn geweest,,om de geschonden eer der wet te handhaven en te herstellen. Nu echter „de denkwijze van het grootste gedeelte der gewapende burgermacht”’ veranderd is, acht hij zich in staat, het gezag weer „met klem en veerkracht” te henmen. Voorts merkt hij op, dat het doel der publikatie van 10 Mei thans niet meer kan worden bereikt. De Raad will wel de beleediging, zijnen leden aangedan, vergeven, ınaar het recht moet zijn Le loop hebben. De Raad bepalt nur: 10, dat zij, die den 10 Mei de wapenen hebben teruggebracht, gereorga- niseerd zullen worden; 20, hetzelfde geldt van hen, die aan „de schandalen” geen deel hebben genomen; 30. daarentegen zal het den schuldigen verboden zijn, „om met de wape- nen of monteering der artillerie op straat te verschijnen”, of „om eenigen dienst bij dezelve te verrichten’, tot dat hun schuld onderzocht en gestraft of uitze- wischt zal zijn; 49. hetzelfde geldt van de infanteristen en de cavalleristen, die de oproe- rige kanonniers op eenige wijze gesteund hebben; 50. mocht echter de hoogst geconstitueerde Macht in Holland (d.i. het Provinciaal Bestuur) verschoonende omstandigheden laten gelden, dan, zullen dezulken, die dit treft, hersteld worden in hunne resp. bataillons en compagnieën. Van onvoorwaardelijke amnestie, zooals in het declaratoir verzocht was, is in deze publicatie geen sprake. De Raad haastte zich afschriften ervan te zenden aan het Provinciaal Bestuur en aan diens Commissie te Haarlem met de bijvoeging, dat zij (t. w. de rasleden) door deze publicatie getoond hadden, het wettig gezag hun competeerende hernomen te hebben, in welke bijvoeging opgesloten lag, dat de komst der Commissie thans geheel overbodig was. Doch èn het Provinciaal Bestuur ein de Commissie dachten er niet aan, aan dien verborgen wenk gevolg te geven, Trouwens hadden zij zich reeds den 14 Mei in contact gesteld met BEURNONVILLE en om diens steun verzocht, voor het geval het oorspronkelijke escorte der Commissie niet voldoende zou blijken te zijn. BEURNONVILLE was dan ook den 17 Mei nauwelijks tot generaal en chef van de vereenigde Fransche en Bataafsche troepen benoemd, of hij berichtte het Provinciaal Bestuur, dat hij den dienst zóó zou inrichten, dat hij aan hun wensch gevolg kon geven. Op een Nader verzeichnet der Commissie antwoordde hin den 23 Meil o. a. „dat hin het van de uiterste voorzichtigheid oordéelde, dat de Commissie ter vermijding van allen argwaan, de troepen van haar escorte, op het oogenblik, dat zijn garnizoen greed zou zijn [Amsterdam] in te trekken, naar hunne vorige destinatie deed marcheeren, alsmede dat, zoodra zijn garnizoen zou zijn geïnstalleerd, hij de Commissie des noods het noodige escorte te hunner veiligheid zou zenden”, ofschoon hij veronderstelde, dat dit niet zou behoeven te geschieden. De Commissie dankte hierop haar escorte af en bleef te Haarlem, tot dat zij van „het arriveeren en de installatie der Fransche troepen te Amsterdam zou. Zijn geïnforme, het den 27 Mei plaats had. En zoo was den eindelijk voor haar het zoo vurig verlangen, dat zij hare zending kon volbrengen. Den volgenden morgen om ro uur vertrokken hare leden „zonder eenig escorte of statie in twee koetsen” naar Amsterdam, waar zij om 12 uur sankwamen. Als distinctief teeken hunner waardigheid droeg elk hunner over zijne kleeding „een driekleurige sjerp met franjes en met het wapen van Holland”. Elke sjerp kostte ruim / 38. Zij waren voor rekening der provincie vervaardigd, De Commissie nam haren intrek in „de Doelen” op de Garnalenmarkt. Onmiddellijk na hare aankomst aldaar zond zij door haren secretaris bericht ervan an den Gemeenteraad, Reeds kort daarna werd zij gecomplimenteerd door eene delegatie uit den Raad, bestaande uit den voorzitter, vice-voorzitter en den secretaris, terwijl haar eene eerewacht van twee grenadiers der gewapende burgerwacht werd aangeboden, welke zij accepteerde, Den volgenden dag (29 Mei) werd de Commissie op b Jzonder plechtige wijze door den Raad, welks leden bij hare binnenkomst van hunne zetels opstonden, op het stadhuis ontvangen. Onmid-dellijk hierna liet zij door haren secretaris van de pui van het stadhuis eene proclamatie afkondigen. In dit stuk, dat in sterk gezwollen stijl was opgesteld, delde zij den burgers mede, wat het doel was van hare komst en dat zij eerst thans kon arriveeren „onder de toevallige beveiliging van een onzijdige macht, die de rust en orde [verzekerde]”. De proclamatie werd gevolgd door eene publicatie, waarin vooreerst werd gewezen op de verontwaardiging van het Provinciaal Bestuur wegens de plaats geweld dadigheden en wanordelijkheden vór, op en na den 10 Mei, en vervolgens vernietigd werden verklaard alle resolutiën en concessies, an den Raad met geweld afgeperst. De taak, die de Commissie zich had voorgesteld ten uitvoer te brengen, was van drieledigen aard: 10. „eene behoordijk kennis te bekomen van hetgeen vór, op en na den ro Mei bij gelegenheid der alstoen plaats gehad hebbende onregelmatigheden was voorgevallen”; 20, zoo mogelijk het ondekken van de oorzaken dier onregelmatigheden „alsmede, of en in hoeverre men zich zoo tot stupelijk nakomen der daartoe gegeven orders van zijn plicht had gekweten”; 30. „om alle zoodanige middelen aan te wenden en te helpen daarstellen, waardoor de zoozeer gestoorde rust en geschonden orde hersteld en voor het vervolg verzekerd konden worden”, De volvoering van deze taak ging niet zoo gemakkelijk als de Commissie zich had voorgesteld en werd zelfs, in zoover het punt 3 betrof, grootendeels onmogelijk gemaakt. Een en ander was te wijten aan het gemeentebestuur, dat velerlei middelen te baat nam, om De Commissie tegen te werken offen te werken of te dewars-boomen. Deze handelwijze behoßt ons niet te verwonderen, als wij nagaan met welken tegenzin het de komst der Commissie had moeten dulden. Elke handeling, door deze in hare kwaliteit verricht, elk verzeek door haar aan den Raad ofhet Commité van Justitie gedaan werd met een wantrouwen begroet, „also zij op de stedelijke rechten eenige inbreuk wilde maken”. Tal van zaken, die een spoedige afdoening vereischten, werden door obstructionisme van zijde den Raad op de lange baan geschoven. Daarenboven legde dit Bestuur menigmaal jegens de Commissie een „minachting’’ aan den dag, die met recht kwetsend mocht genoemd worden, Evenwel verdroeg zij al deze krenkingen met een bewonderenswaardige kalmte. Wij wen thans in korte trekken schetsen, in hoeverre het de Commissie gelukt is, haar program uit te voeren, Wat punt I en 2 betreff is zij daarin tamelijk wel geslaagd, Hieran hebben wij het te danken, dat wij de bijzonder-heden aangaande de oproerige bewegingen in dit opstel hebben kunnen vermelden. Der uitvoering van punt 3 begon de Commissie hiermede, dat zij de in den nacht van den 10 Mei uit nooddwang verscheurde publicatie in haar „volle kacht en werking” herstelde. Dientengevolge ging de Raad er toe over, den 12 Juni te publiceeren, dat zijne publicatie van 26 Mei grootendeels werd inge-trokken en buiten effect gesteld, zoodat derhalve het corps der artillerie opgeheven was; dat in het vervolg niemand meer „de monteering of eenig ander endende teeken hoegenaamd van de gewezen artilleristen” mocht dragen; eindelijk dat zij, die nog wapenen in hun bezit hadden, die aan het stedelijk Bestuur moesten „afgeven”. (De Commissie had voorgesteld, de wapenen van dezulken „af te halen’) Wellicht Zou de Raad er niet zoo spedig te zijn overgegaan, aan het voorschrift der Commissie gevolg te geven, indien niet reeds onmiddellijk na de publicatie van 26 Mei door de officieren en de meeste overige leden der artillerie eenparig de verklaring was gedaan, „hunne sabels niet weder terug te kunnen nemen, vermits zij in hunne vorige kwaliteit geen dienst meer zouden doen, dewijl zij niet verkozen gelijk te staan, veel minder te dienen met lieden, die hun eed en plicht verzakende, zich aan alle baldige en oproerige beweggingen hadden schuldig gemaakt”.  September antwoordde, „dat de Raad het daarvoor [hield], dat het recht van af- en aanstelling hunner stedelijke ambtenaren niemand toekwam dan hun alleen, en aan zich te reserveeren, om zich nader deswege te verklaren”, De Commissie liet dezen brief onbeantwoord, vooreerst omdat zij het daarin genoemde recht nooit had betwist en vervolgens omdat zij zich verzekerd hield, dat het Provinciaal Bestuur wel een wakend oog over bedoelde ambten naren zou houden. Tot een volledig herstel van rust en orde achtte de Commissie het bovenal noodig, dat de gewapende burgermacht naar behoore gereorganiset en orde discipline gebracht werd. Op haar aanhoudend aandringen nam de Raad eindelijk deze zaak in zooverre in behandeling, dat hij den staf opdroeg, een plan van reorganisatie op te maken. Nadat deze zich van die taak had gekweten, werd hat Plan ter fine van advies gesteld in handen der „Commissie tot de zaken van stads veiligheid’, Beide, zoowel deze Commissie als de staf, ofschoon het in hoofdzaak met elkaar eens zijnde, verschilden echter aanmerkelijk in zake de discipline, waarom de Provinciale Commissie besloot, door hare bemiddeling deze zaak spoedig tot een gewenscht einde te brengen. En dit was hoogst noodig, omdat reeds „verscheidene brave en kundige officieren, uit hoofde van het gebrek an eene behoorlijke krijgswet en de dagelijks toenemende indiscipline, hunne demissie hadden gevraagd”, en werd dit verzoek ingewilligd, dan was er aan geen discipline meer te denken. Daarom drong de Commissie issie er bij den Burge-meister, „als Gouverneur der stad” op aan, dat hij het houden van krijgsraad, waarin de gevraagde demissiën zouden worden verleend, moest trachten te verhinderen; doch de Raad was zoo verblind door zijn antipathie jegens de Commissie, dat hij het namens haar door den Gouverneur ingediende voorstel verwierp. Toen echter ook de stafofficieren in vereeniging met de Commissie er op aandongen, dat er voorloopig geen krijgsraad zou worden gehouden, nam de Raad hoewel slechts schoorvoetend in dien zin een besluit. De Commissie rustte niet, maar wist te bewerken, dat er den 16 September een gecombineerde vergadering werd gehouden door haar, door een gedeelte der stafofficieren en eene delegatie uit den gemeenteraad, waarin men het volkomen een werd aangaande vijf punten, die een voorloopige verbetering in den toestand zouden brengen. Maar de Raad was onwillig aangaande deze punten dadelijk eene: beslissing te nemen „en stelde ze in handen der Commissie van stads veiligheid, om daarop te dienen van advies’. Het advies volgde spoedig en luidde gunstig, maar nu was de Provinciale Commissie nog even ver, want thans werd de zaak opnieuw door den Raad zelf in advies gehouden, op grond dat „de tijd nabij was” (men schreef 21 September), „in welken het Decreet der Nationale Vergadering voor de algeweene wapening in werking zou worden gebracht”. Den 29 September verklaarde de Raad zich eindelijk bereid, 4 van de 5 vastgestelde punten aan te nemen, maar dit geschiedde in zoo vage termen en met zooveel resticties, dat de Commissie er duidelijk in kon ontdekken den toeleg, om de Zaak op de lange baan te schuven, Vermits de Commissie nicht innehmen, dat zij op medewerking van den Raad nicht behoefde te rekenen, wist zij niets beters te doen dan Amsterdam weder te verlaten, Vooraf stelde zij eene publicatie vast, waarin zij de strafbepalingen in het vigeerende stedelijk Reglement op de discipline uit naam van het Provinciaal Bestuur sanctioneerde en aan de kanonniers, die zich niet aan wangedrag hadden schuldig gemaakt, de gelegenheid openstelde, weer actief te kunnen dienen. Twee dagen later (5 October) vertrok zij naar ’s-Gravenhage, na „ter vermijding van het anderszins gebruikelijke ceremonitel” bij missive afscheid van den Raad te hebben genomen, waarin zij o,a, haar „leedwezen betuigde over de menigvuldige entraves welke zij gedurende den loop harer commissie zoo dikwijls had onder- vonden’, en waarbij zij hem tevens het noodige getal exemplaren der evengemelde publicatie tozond „met last, om daarvan de gewone publicatie en affixie te doen geschieden”. De publicatie werkte niets uit, vooral omdat de Raad Er eene notificatie aan toevoegde, die veel naar eene ironie geleek. Hiermede eindigt ein geschiedenen; we willen er echter voor den belangstellenden lezer nog eenige mededeelingen aan toevoegen. Het corps der artilleristen bleef voor derartigen. Nadat echter den 22 Januari 1798 de staatsgreep van MIDDERICH c.s. had plaats gehad en de politieke wind dientengevolge uit een minder conservatieven hoek waaide, wenden de gelicentiëerde kanonniers zich den 8 Februari tot de Constitueerende Vergängerung, om zich er over te beklagen, dat de „aristocratische” regeering der stad nog steeds in gebreke was gebleven, hun corps ín zijnne eer te herstellen. Zij vonden een gewillig oor, Weldra werd er eene commissie naar Amsterdam gedelegeerd, om ten dezen de noodige stappen te doen, en het gevolg was, dat he corps artilleristen ‚begin Maart 1798 in zijnne eer hersteld werd, met uit-zondering nochtans van degenen onder hen, die zich den 10 Mei 1796 aan openbare oproerigheid hadden schuldig gemacht. Toen echter den 11 Mei 1798 een aantal der herstelde kanonniers er bij de Eerste Kamer op aandrongen, dat ook de uitgezonderden alsmede de „schan-delijk ontwapende" leden der Gewapende Burgermacht, die hen hadden bijgestaan, toen zij „voor hun wettig recht” waren opgekomen, „in hun eer en recht” hersteld zouden worden, werd ook dit verzoek ingewillig. Wat DE WILDE betreff, die, zu sein, heben, den 13 Meil 1796 ‘van zijn commando ontzet en op het stadhuis in arrest gesteld was, hem werd ‘den volgenden dag vergund, zich naar zijn huis te begeven en daar op zijn eerewoord tot nader order te blijven. Hij verkoos dit echter niet, en werd toen op de zoogenaamde modelkamer van het stadhuis in hechtenis gehouden. Blijk-baar was het hem er om te doen, als martelaar te poseeren, en dit is hem ook in zooverre gelukt, dat hij later als zoodanig werd beschouwd. Door den Raad werd nu eene commissie benoemd, om het gedrag van den gewezen commandant te onderzoeken en dienaangaande rapport uit te brengen. Den 27 Juni was zij met haar taak gereed. Het rapport luidde bezwarend, en had tengevolge, dat de zaak van den betrokkene in handen van den Procureur der gemeente, Mr. M. C. VAN HALL, derhalve in handen der justitie werd gesteld. Op verzoek van den Procureur werd de beklaagde, hangende het onderzoek, den 5 Juli uit zijn arrest ontslagen. Wel protestere de DE WILDE Er tegen, dat zijn zaak bij de justitie aan-hangig was gemaakt, en verlangde hij van den Raad, dat hij voor een krijgsraad zou terecht staan, maar de Raad hield zich Oost-Indisch doof. De beklaagde werd nu tegen 30 Augustus 1796 „ter Schouten Rolle” gedaagd. Daar verschenen, weigerde hij op de hem gestelde vragen te antwoorden, waarom hij „in besloten hechtenis’ werd gezet. Evenwel werd hem toegestaan, zijn practizijn bij zich te mogen ontvangen en zijn huisknecht ter bediening bij zich te mogen houden. Den 2 September daarna verklaarde hij zich bereid, de hem gestelde Oud-Holland 1902. Veragen te beantwoorden, doch slechts onder protest, omdat hij voor een militaire rechtbank wenschte terecht te staan. Hierop werd hij uit de hechtenis ontslagen. De procedure werd lang sleepende gehouden. De „Heeren van den Gerechte” schenen er tegen op te zien, eene veroordeeling uit te spreken, Om an dien onverkwikkelijken toestand een einde te maken, dienden twee leden der Gewapende Burgermacht den 15 September 1797 een verzoekschrift in bij bet Provinciaal Bestuur, waarin zij er op aandrongen, dat de zaak van DE WILDE an de „ordinaire justitie” onttrokken en in handen van een krijgsraad gesteld zou worden. Dit verzoek had tengevolge, dat genoemd Bestuur den 11 Januari 1798 besloot „de procedures zoo tegens den burger DE WILDE als tegens anderen gegenstandeerd, uithofde van gesustineerde disobedientie, indiscipline of ander wangedrag of pligtverzuim in hunne functiën van officieren, onder-officieren of gewapende burgers in de maand Mey 1796 begaan, en als nog aanhangig zijnde, te vernietigen en te doen cesseeren”. Thans ontbrak er nog maar aan, dat de gewezen commandant in zijne er en kwaliteit hersteld werd. Dit geschiedde den 15 Mei 1798 op last der Kerste Kamer, daartoe door eenige burgers van Amsterdam aangezocht. Onmid-dellijk nadat de „brave” kolonel in zijn eer en rang hersteld was, vroeg hij het Uitvoerend Bewind om ontslag. Het werd hem op eervolle wijze verleend. Utrecht 1901. EN KAART VAN DELFLAND GETEEKEND DOOR JACOB VAN DEVENTER IN 1535 MEDEGEDEELD DOOR M. G WILDEMAN. ET valt voorzeker zeer te betreren, dat niet éen exemplar van de kart, door den beroemden VAN DEVENTER op last van Hoogheemraden van Delfland in 1535 begonnen en omstreeks 1548 aan dat College in zes exemplaren afgeleverd, — dat niet éen exemplar daarvan is aan te LA wijzen. — re De nauwgezteid waarmede de bekende cartograaf de teekenstift hanteerde, dat door dit specimen een juisten blik op den toenmaligen toestand van Delfland werd gegeven, De voorwaarden waarop de arbeid werd besteed zijn bewaard gegeven. Wat ik dienaangaande in Delflands’ archief vond, lijkt mij belangrijk genoeg om hier mede te deelen. In het: „Register [gemerkt no 10, doch het 4e van den Secretaris VAN DER HOUVE] van de Kueren, ordonnan(cien) ende bestecken gemaect gekuert ende geordonneert by de hooge heemraeden van Delfland beginnen(de) 12 January XVe XXXV Stilo curie hollandie ende eyndende den lesten Decembris XV¢ veer- tich incluz’’ — komt voor op fo 146 vso. Articulen daerop die hiemraden van Delfland bestecken van Delfland besteden willen Mr. JACOB VAN DEVENTER te becaerten die geheele circonferencie ofte rinck vant hiemraetscap van Delfland. Eerst sal die voorn(oemde) Mr. JAC Articulen daerop die hiemraden van Delfland besteden willen Mr. JACOB VAN DEVENTER te becaerten die geheele circonferencie ofte rinck vant hiemraetscap van Delfland. Eerst sal die voorn(oemde) Mr. JAC Articulen daerop die hiemraden van Delfland besteden willen Mr. JACOB VAN DEVENTER te becaerten die geheele circonferencie ofte rinck vant hiemraetscap van Delfland. Eerst sal die voorn(oemde) Mr. JAC Articulen daerop die hiemraden van Delfland besteden willen Mr. JACOB VAN DEVENTER te becaerten die geheele circonferencie ofte rinck vant hiemraetscap van Delfland. OB gehouden wesen te maken een Carte opte cleyne voet van alle die polders -die gelegen zijn in den selven rincq en(de) de molens caden en(de) watertochten vande selve polders op haer mate in dieselve Caerte te stellen elke polder en(de) molens mit haer namen. Voerts sal den voornfoemden) Mr. JACOB gehouden wesen te descri- be(re)n alle lencten en(de) breten van de duynen in denselven rinck gelegen tot inde Mase toe. Noch sal hy gehouden wesen te bemeten den gehelen Maesdyck vant beginsel of bij der Heyde tot inde stede van Schiedamme toe, describe- rende opte cleyne voet alle die distancien houfslagen, sluysen, steenen dycken en(de) van de vuyter gorssen buyten denselven  KAART VAN DELFLAND GETEEKEND DOOR JACOB VAN DEVENTER. 61 8. Ende hier af sal de voorsz. Mr. JACOB den heemraden afleveren zes carten. Odes voerwaerden heeft M. JACOB VAN DEVENTER angeno- men te maken de caerte van Delflant daer voren hy geeyst heeft die som(m)e van hondert ponden van xl gr(ooten) het pont en(de) es van wegen dyckgrave en(de) heemraden daerop geboden vijffentzeventich der gelike ponden en(de) sal hebben soeveel als na t opleveren van(de) voersz. carten hy bevonden sal werden verdient te hebben, te weten niet meer dan hondert voorsz. ponden noch min dan vijf en(de) t zeventich, | Actum in den Hage ten huyse van JAN BRUYNSZ. op ten XXV Ien Aprilis 1539. | Eerst den 22 Sept. 1548 werd hij betaald met hondert caroli guldens, zoodat, 't geen wel te verwachten viel, zijn arbeid de tevredenheid der Hoogheemraden heeft weggedragen. Wij lezen nl, in ’t zelfde Register op fo 147 vso, | De hoge hiemraden van Delflant om(m)eteslaen hondert carolus guldens die Mr. JACOB VAN DEVENTER, kaert De hochge hondert van Delflant om(m)eteslaen hondert carolus guldens die Mr. JACOB VAN DEVENTER, kaert De hochge hondert van Delflant om(m)eteslaen hondert carolus guldens die Mr. JACOB VAN DEVENTER, kaert De hochge hondert van Delflant om(m)eteslaen hondert carolus guldens die Mr. JACOB VAN DEVENTER, kaert De hochge hondert van Delflant om(m)eteslaen hondert carolus guldens die Mr. JACOB VAN DEVENTER, kaert De hochge hondert van Delflant om(m)eteslaen hondert carolus guldens die Mr. JACOB VAN DEVENTER, kaert Mackenzie, beloeft is by den Ingelanden der cause van zijn arbeyt dat hy bekaerten zoude de geheele circonferencie off rinck vant hiemraetschip van Delflant naervolgen (de) zekere articulen daervan wesende hier aen gehecht mits dat hij ock de heemraden van Delflant daervan leveren soude zes quaerten (tselve sal strecken in rekenin(ge) daer en(de) alsoet behoert mits overbrengen(de) deselve quaerten geverifieert na de voersz. articulen en(de) quytan(tie) van denselven Mr. JACOB sonder meer. Actum den XIo dach van Meye Ao XV. een en(de) veertich. Terwijl: Register BERENDRECHT Secrs, (1546—1551) fo. XXXVJ vso relateert : Die hooge heemraden van Delflan)t ordonneren WILLEM VAN BERENDRECHT hueren clerck te betalen Mr. JACOB VAN DEVENTER caerte- maicker hondert ponden van (de) grauen vlaems t pont welcke som(m)e Mr. JACOB voorsz. bedongen heeft voort maicken van (de) caerte van Delflant, waervan WILLEBOORT VUYTENBROUCK eertijts clerck van(den) selven heemraet die tweederdendeelen [by den heemraeden voorsz. daertoe gecon- 62 EEN KAART VAN DELFLAND GETEEKEND DOOR JACOB VAN DEVENTER. dempneert zijnde) onder BERENDRECHT voorsz. geconsigneert heeft, die hy VUYTENBROUCK onfangen hadde van(de) acht westambachten in Delflan)t tot betalinge van(de) caerte voorsz, ende t derdedeel hebben die vijff oost- amb(ach)ten in delflant daertoe betaelt in handen van BERENDRECHT voor» n(oem 62 EEN KAART VAN DELFLAND GETEEKEND DOOR JACOB VAN DEVENTER. t) ende verthoenen (de) des ordonnances mitte quitan (tie) van Mr. JACOB VAN DEVENTER sal hem tselve betalinge strecken. Actum den Villen Augusti XVe acht en(de) veertig. Het archief bevat (thans in portef. A 208) de origineele kwiantie van JACOB VAN DEVENTER i.d. 22 Sept. van ’t zelfde jaar, waarop zijne handteing aldus voorkomt: ) ark va Dann: geeyraphi CE TTS BAREND BISPINCK MEDEGEDEELD DOOR J. LVAN DALEN, G. H. VETH iets mede omtrent den schilder BAREND BISPINCK. PAR a4 In de acte van den Dordtschen kerkeraad vond ik aangaande hem het volgende, dat wel niet met zijn kunst in verband staat, maar misschien aanleiding kan geven, dat nog meer over hem aan ’t licht komt. BAREND BISBINGH, schilder van hier nae den Haege gereist synde sonder attestatie ende van daer nae Hulst, daer hij sich nu heeft nedergeset, versoekt nu bij missive sijne Attestatie. Alsoo de vergaderinge van sijn miscomportement so vele tot haer leedwesen vernomen (heft), datse hem Coram synde, sou moeten censureren, sal hem door de predicant van het quartier aengeschreven werden, dat hem de kerckeraet geen attestatie can toesenden, so lange als hy geen beteringe synes levens sal betoont ende bewesen hebben. 29 Nov. 1657. Aengaende BARENT BISBING, van welke in actis van den 29 Novemb. 1659, is D. BUITENDIJK versocht met D. KOLVIO, predikant, van Hulst, tegenwoordig alhier zynde, te spreeken en uyt naem van dese vergaderinge aen te seggen, dat men syne toelatinge tot het H. Avondtmael de’ Voor-sichtigheyt van de kerckenraedt tot Hulst bevolen laat, mits dat hij daer do sodanige satisfactie, als haer E. sullen goed vinden. Der zijde: Factum. Geschreven naer 29 Aug. 1658 Hulst den 22 Sept. 1658. BLADVULLING. Dat Matruys Naiveu in 1669 bij Dou in de leer was, is bekend (OBR. V 259). Uit drie door zijn leermeester onderteekende kwianties, verschenen in Mei 1667, '68 en ‘69 blijkt, dat hij cok gedurende beide eerstgenoemde jaren onderricht van dezen schilder ontving. Daar deze kwianties niet alleen belangrijk zijn wegens het bedrag van het leergeld, maar ook omdat zij de eenige mij bekende geschreven handteekeningen van Dou ver. toonen, druk ik een er van hieronder af. Ontvangen bei mij onderges. uijt handen vanden Notaris TERSIJDEN als administrerende voocht over de vijer weeskindren van za: MATTHIJS NAIVEU en JANNETGEN MELQUE en Somme van hondert gulden, over een jaer te onderwijsen en institueren inde schilderkunst MATTHIJS NAIVEU. Verschenen den derden Meye a° xvjC achtensestich. Dr. W. MARTIN. CRIJN HENDRICKSZ. VOLMARIJN. In den twaalfden jaargang van dit tijdschrift (1894) gaf ik een biographie van dezen, omstreeks 1604 te Rotterdam geboren en in 'tlaatst van Augustus 1645 aldaar overleden schilderij van zijn hand: Christus en de Emmausgangers, dat zich bevindt op het landgoed Dordtwijckonder Dubbeldam. Het was toen echter moeilijk te zien, en nu ik het onlang weergezien het in de villa van Jonkheer van REPELAER YAN DRIEL, waar het een zeer goede plaats kreeg, bemerkte ik een fout te hebben gemaakt, die ik mij haast te herstellen Kässer, dat rechts van den jongen, die achter den links van Jezus gezeten Emmausganger staat en met beide handen een tinnen schönen een grijsaard zich bevindt. Dit bleek mij een zinsbedrog te zijn geweest, veroorzaakt waar-schijnlijk door licht reflecties op den achtergrond. Die grijsaard is er niet; er zijn slechts vier figuren: de drie aan een tafel gezeten hootdpersonen en het dienend knechtje. Ook is het stuk niet geschilderd op doek, maar op een eikenhouten paneel. P. HAVERKORN VAN RISEWIJK. ae rl. „ee vem deld: | H Huhn] it Mi bi) CH 5 re “Tl it i i |)? i | i | th mn I ine wy Hi | Hs te a | ‘| Mi ut ia ; ; | a | aM i ne Kane m I m % ie €. 