Bijdragen tot de taal-, land- en volkenkunde
lijst der kaartenverzameling bevat, en de andere eene opsom- ming van 48 zoowel vertaalde als oorspronkelijke Chineesche werken, waarvan het meerendeel ettelijke, enkele zelfs 100, 110, 120, 200 deelen bevatten. Bij de beschrijving van een overgroot getal werken worden soms uitvoerige aanteekeningen gevoegd, waardoor de waarde van den Catalogus stijgt, vooral voor hen, die zich met de koloniale bibliographie bezig houden. Met ’t oog op het oord, waarin de North China Branch of the Royal Asiatic Society is gevestigd, is het licht verklaarbaar dat in zijne boekerij werken op China en Chineesche toestanden betrekkelijk, de overhand hebben. Kan men uit den beschre- ven catalogus de waarde daarvan gemakkelijk bepalen: zelden werd er eene zoo rijke verzameling van geschriften over China aangeboden als die, welke een gedeelte uitmaakte van de bibliotheek van wijlen den geleerden G. Pauthier en den 16en December Il. te Parijs onder den hamer werd gebracht. Men be- hoeft slechts den verkoopcatalogus (1), welke door den boek- handelaar der Aziatische genootschappen van Parijs, Calcutta, New-Ilaven en Shanghai, Ernest Leroux, is opgemaakt, te door- bladeren, om zich van den rijkdom der aangeboden bibhotheek te overtuigen. Op 89 bladzijden druks vindt men 364 nummers, systematisch geordend , opgegeven. Bij inzage daarvan is men inder- daad verlegen waaraan den voorrang te geven: aan de uitgaven der heilige boeken, o. a. de 13, 7, 5 King (Chi san king tchou sou, King ting tsi king, Ou king Ssé tsé chou), aan de werken der tien oude wijsgeeren, van Tchou-Hi, e. a., aan de juridische, geographische en historische geschriften, dan wel aan de prachtige beschrijving van het Keizerlijk Museum van Oudheden te Peking en andere werken van kunst en smaak, aan de uiterst zeldzame verzameling van Chineesche woorden- boeken, waarvan enkele zelfs in China bijna onvindbaar ziju (o. a. Ou tche yun fou), voorts chrestomathieén en encyclopedieën, of eindelijk aan den in Europa voor ‘t eerst ten verkoop aan- geboden algemeenen catalogus van de rijke bibliotheek van Khien-Loung. Na de opsomming van deze en andere merk- waardige schatten volgt eene lijst van werken van Europeesche geleerden, van Goncalvez, Premare, Fourmont, Callery, Bé- musat, Wylie, Morrison, Medhurst, e. a., terwijl van de (1) Bibliothéque Chinoise, Catalogue des livres chinois composant Ja bibliotbèqae de feu M. G. Pauthier. Paris, 1873. in 80. LEESTAFEL. 283 erdsehirifren , onder meer, de aandacht trekt het fransch-chineesch woordenboek van dInearville, te Peking bewerkt gedurende de teren 1732 1752, 1,862 blz. in 4°, op 2 kolommen beschreven, en afhoustie van Nie Georges Staunton, die het zich te Peking ‘ad verschaft, waarheen hij het gezantschap van Lord Macartney big den Kerzer Ahien-Loung had vergezeld, Eveneens 1e voor den beoefenaar der Oostersche kerkgeschiedenis niet van belang ontbloot de verzameling zoowel van oorspronkelijke alx afge- schreven stukken betreffende den strijd tusschen de Jezuiten en de Dominieanen om China omtrent de verwering door de Chi- nee en van Hunne Voorouders en van Confucius. Te reett moeht de nuctionaris er op wijzen, dat de zoo beroerde boekerij van Klaproth geene zulke Kostbare werken hervatte als onderscheidene nummers van Pauthters collectie, weike zelfs on de groote bibliotheken van Europa gemist worden. Hit boesereep dan ook bij de bewerking van den catalogue zich met alleen te moeten bepalen tot eene venvondige opgave van de terels der werken, maar ze telkens ook met aanteekeningen te verrijken Daartoe was hij in staat gesteld door de ter zijne beschikking gestelde handschriftelijke beschrijving van Pauthier selven van zine voornaamste Chineesche werken, van die, welke | Lear de wereldtentoonstelling van 1967 had gezonden: weren enkele der aanteekeningen door dien geleerde voor het Honen \eratiguen bestemd, we vinden ze in den catalogus bij de merken, waarop ze betrekking hebben, in haar geheel in het bet ezevern. en wat voorts de aanteekeningen betreft, welke bt omverendeel der overige greatalouseerde werken zon ge- veerd, even ontleend aan vele miet onbelangrijke studien over Crue e tnbhoyrapiie, aan de - Notes on Chinese literature ver ON Waite, aan Landresse's -Catulogue de Ia Brbhotheque tse de Roaproth~ en aan de talrijke tabhographische noten van Panteree ce ver: , deels am de door hem uitgegeven werken , deels ehs eft: achtergelaten. beef NS vaat gan den catalogus een levenshencht van Gi. Poet er ye raf van de hand des heeren |. No de Ricard, dat SO rete valt en vene allernanuwkeurgste — tot dusver zeker deren lust geet van al de werken van den iverigen seer he durende zijne lanssluruse wetenschappelijke loopbaan , term bevers on herinnering wordt gebracht het in het Juli. runeres INES van het eJournal Asistigaes voorkomend zinrijk mone er E. Renan ever Pauthier geveld. 284 LEESTAFEL. Wij twijfelen er niet aan of door dit een en ander is aaa Leroux’s catalogus van Pauthier’s bibliotheek, ook na den plaats gehad hebbeuden verkoop er van, eene blijvende waarde ver- zekerd. Zal de raadpleging er van voor Orientalisten goede diensten bewijzen, inzonderheid voor den bibliograaf kan zij eene niet geringe hulp aanbieden. Loo iemand, dan mag zeker deze laatste allerminst zich er over beklagen, dat zijn studievak in den laatsten tijd verwaar- loosd wordt. Telkens worden hem min of meer belangrijke bouw- stoffen geleverd. Ook in ons land. Nog onlangs door den boek- handelaar Martinus Nijhoff in den door hem uitgegeven „Catalogus van boeken gedrukt in de Nederlandsche Oost-Indische bezit- tingen. ’s Gravenhage, 1878. in 80.7 Op de laatste bijvoeging zij vooral de aandacht gevestigd. Tot dusver bestond er geene lijst van in O. I. gedrukte werken. Vreemd genoeg! Veel velerlei heeft daar in den loop des tijds het licht gezien. Eene vluchtige inzage van den catalogus geeft daarvan eenig denkbeeld. Men vindt er „bij vele belangrijke werken, ook een aantal kleine minder beduidende brochures, verslagen van inrichtingen, ens.; # ze zijn vallen opgenomen voornamelijk om het bestaan deser inrichtingen, enz., die hier te lande weinig of niet bekend zijn, te constateeren. Deze onbekendheid strekt zich intusschen ook uit over vele meer belangrijke werken hier voorkomende, en over een nog grooter aantal misschien die, in onze O. L be- zittingen gedrukt, hier niet voorkomen.» Is die onbekendheid met veel wat de Indische pers geleverd heeft en levert na onze heerschappij van meer dan twee en een halve eeuw niet licht verschoonbaar, wij noemen het met den heer Nijhoff een ge- lukkig verschijnsel, dat „in den laatsten tijd hierin wel eenige verbetering wordt waargenomen ;” en moet het wellicht worden toegegeven, dat, naar het schijnt, „ het meerendeel der schrijvers en uitgevers in onze overzeesche bezittingen er zeer weinig belang in stelt. dat hunne uitgaven in het moederland bekend worden, het is onze plicht en roeping tevens de oorzaak van dat verschijnsel op te sporen, en mocht er misverstand zijn, het uit den weg te ruimen, met het ernstig streven onzer- zijds om met alle ons ten dieuste staande middelen te weten te komen, welk aandeel Indië aan de koloniale litteratuur heeft gehad en heeft. Door de samenstelling van zijn catalogus heeft Martinus Nijhofl daarvoor eene welkome bijdrage geleverd. In alphabetische orde LEESTAYEN. 28) worden ons 207 nummers van in Indie gedrukte werken aange” boden Ken beduidend enfer, wanneer men let op ‘t feit, dat al de vermelde geesecheften bij den boekhandelaar zelven evoorhanden en voor de duarb:) gestelde prijzen te bekomen» zijn. Het vertegenwoordigt echter t behoeft wel geen nader betoog —- slee hits een gering deel van ‘tgeen de Indische pers ons achter- eenvalgens geschonken heeft en schenkt. Hiervan meer dan eenig ander overtuigd, wilde de heer Nijhoff dan ook zijn arbeid =be- schouwd hebben als niet meer dun eene eerste proeve van Nederiandsel-Pndische bibiographie.« Als zoodanig aanvaarden wip ve dankbaar, zij te eene bron voor hem, die voldoen wil aar een wensch, op de vervulling waarvan wij, reede vijf jaren vcleden, eiders ct) met kracht hebben aangedrongen : het leveren natedok eener Koloniale bibhographie. In afwachtmw. of hever ter voorbereiding daarvan zou eeu atrcder werk van wroot nut zijn en tevens alleszins bereikbaar. Tot dusver bezitten we slechts eene aanwijzing van de schatten van etekeie Tndische boekenjen, zooals o. a. die van het Bata- Vrvase.r Genootsehap van Kunsten en Wetenschappen en de \semeeve Secretarie, te Batavia, van het Departement van Ketonen, het Indisch Genootschap en het Koninklijk Instituut veer ede taal-, Land) en votkhenkunde van Noo. hier te lander Meer verzenele de titels van al de Kolourale geschrften dier Poste EE Pet NOEL darby hetween in andere openbare bibliotheken, cok eae van letteckandige genootschappen en instellingen op et gebore der holoniale htteratuur wordt aangetroffen en ver- erseze dan een en ander in een goed geordenden catalogus. Der oester de Koiomale geschriften tu de tot heden uitgegeven ete uit ven biboegraphisch oogpunt niet alleszins just ba score ven zijn. neme men hever voor zijn arbeid de verzameling ver Rennaihke Bibhotheck of de boe heriy der Laevlscte Hoope seems tevens the der Rijkeunstellaug voor het onderwijs in de beren oe Haat . band - en volkenkunde, tot uatsangeepaant | en wel vet ese teerst ata deze reden vooral, dat zij zoowel met op- enter de dfvenderhypke werken als tot de brochuren-htteratuur en en mert te Vahaen, be perzen, de geschiedenis der Compagnie , tae ve en veckenkande, ven tal van geschriften bevatten, der totreaaeisjh schaarsch zijn en elders te vergeefs worden see Dh estalogeisecerng van de Iuduche afdeeling dezer nyke 4 Uy schaadt voor Nederlaudsch-ladie. 1669, 11. 691. 286. LEESTAFEL. verzamelingen ga vooraf: men raadplege voorts de schatten, die in andere boekerijen worden gevonden, en terwijl men hetgeen ook elders voorkomt met een bijzonder teeken aanwijst, be schrijve men het meerdere en vereenige het dan met ‘t reeds aanwezige te zijner tijd tot één geheel. Door zulk een catalogus of bibliographie zou men tot de wetenschap geraken, welke koloniale geschriften hier te lande en elders, bepaaldelijk in Indië, aanwezig zijn en waar zij geraadpleegd konden worden ; tevens zou daardoor eene gelegenheid te meer worden aangeboden om den omvang der koloniale litteratuur te beoordeelen. Den Haag, 2 Maart 1874. Dr. T. C. L. Wraxmauss. VARIA. Valens mededeelingen der officieren van het Engelsch oor- bosesc ip Bastlish ie het Oostelijk uiteinde van Nieuw-Guinea geen samenhangende landpunt, gelijk op de kaarten wordt voorgesteld, smar bestaat het wit drie afzonderlijke eilanden, dre door dreper straten van elkander gescheiden zijn en, naar dre ostiereren van dat schip, de namen gekregen hebben van Mare shy, Hayter en Mourilyan De grond is rijk aan goud. De bevething behoort tot het Malersch-Polvneasche me, is beer dhr rei dees stee leve] onbeschaafd ; AN kent het gebruik van beer miet, doen te zeer bedreven an den landbouw. Welke de pesiucten van dien landbouw zijn wordt niet vermeld. DE HortarDen. AARDE OP NOERSSA LAUT. Or bovenstaand opschrift wordt in de Varia der voor- aarde Aflevering van dit Tijdechnft gevraagd of er van de natdscort, daar Batu poang genoemd, iets meer bekend is dan date. vewens een bref van de Vergadering van Zeventtenen van 24 \uvastus 1720, gevonden wordt op Noesa lacet achter de Lone sy Nita en Titawaat. Reeds Vaventon vermeldt die Batoe poan of poang, ook wel Bate veer genoemd; en vele anderen hebben dit na hem ge. Daar, erder er echter veel nieuws van te berichten. Hhy zegt bas re bese tr ving van Noesa |aoet: ve In Sila en in Titaway gras! anes zekere vette witte aarde, die veel naar den grijzen Eat en ont water geemolten zijnde, als zeep eu cen soort van lers vr. ata 1e. De sinlandsche vrouwen houden er veel van rtende ole ann de batoe poen: hoewel andere op de andere Dre der, olie weer verachten, omdat zij te vet en te slijmeng De drain vale de bates poan- goude schijnen aan 988 VARIA. te duiden dat deze aardsoort iets anders is als de batoe poan; hij heeft deze laatste echter nergens vroeger vermeld, en uit de aanstonds bij te brengen plaats mag men afleiden dat ook hier werkelijk de batoe poan bedoeld is. Waarschijnlijk be- teekent de uitdrukking wetende die als de batoe poan # hetzelfde als wetende die onder den naam van batoe poan. » In de beschrijving van Honimoa of Saparoewa zegt hij: » Ook hier valt batoe poan in 't oostelijk deel van dit eiland, zijnde een graauwe steen die zacht is en die de inlandsche zwangere vrouwen zeer gaarne eten, nadat zij die eerst eenigen tijd in den rook hebben gehangen, daar zij zich vast inbeelden, dat zij dan blanke kinderen baren zullen, dat hen de meeste tijd geweldig ontschiet. Men wil dat de beste op Ltawakka en Oelst valt en op Ouw mede, doch daar vertoont hij zich rood met wit gemengd, welke roodste stukken zij uitzoeken om hunze potten rood te verwen. ” Over de ziekten der Amboneezen sprekende zegt Valentijn dat „de batoe poan ook goed is voor de buik- en bloedloop.- Taatere schrijvers hebben hier, mij bekend, uiets bijzonders | bijgevoegd en het door de Kamer van Zeventienen voorgenomen onderzoek is waarschijnlijk in deu loop gebleven of de resultaten er van zijn niet gepubliceerd. Althans omtrent de bestanddeelen van de Batoe poan heb ik niets anders gevonden dan het schrale bericht van Dr. Bleeker, die haar, in zijne bekende Reis, eene klei-aarde noemt,’ welke rijk aan infusoriën-insecten schijnt te zijn. DE Hon Lanner. INHOUD. st der leden. eee ee Maart 157:5 April 1873 Mei 1873. ne versaderinge 12 Apml 1873 van den staat en de werkzaamheden c over r 1472 beatuursvervadering, L& Juni 1873. betvurmversadering, 9 Juli IN73 bes" vetereve rgaderina, 20 September 1873. be stuureversadering, 18 December 1873. beetuursvervadering, 16 Januari 1874. pte. Vers'ay der commissie .. in het Soendanecsch. Door lentuurmversadering, 15 bestuursvergadering, 12 bentuursverzadering, 4 " verbeante vormen Ce ic sttt Ja 8 over de oper hriften. van Menangkabeu « up: Su- Door A B Cones Stuapt. (Met Naschrift). ‚ Sacers, Kaad van Indic, 1646 Door P. A. utre. Ustnoodising tot het leveren van ,, Ben his- ch oncerzcek naar den uitslag van de pogingen ke on satie met Europeanen in onze Oost- en t-Imisn of in andere tropische gewesten.“ se vet Neder'and. Ko'oniestie met Nederlanders st- en West-Indie. Door A D. vas per Gos UME eee ee ee ee van een Sultan van Bantam. Mede- id over JJ JJ. MrErvema. V van ‘t Bharata Yuddba in Kawi, « met verte: ‘nh annteekensnyven, door H. Kary. ever bet opschrift van bagger Roejong. Door ERS Poe errant. ee Aus he cedformutieren op Bali gebruïeljk MH Kors , XE Xx KXVi XANNE XXXVII NEI 185. 