Elements of Dutch grammar
Ik hoor nu dagelijks zeggen, dat in die jaren onze natie in een staat van diep zedelijk verval verkeerde ^ ^), dat de langdurige vrede, dien zij genoten had, de ontzettende rijk- dommen, die men maar te verzamelen en te genieten had, de weelde en wat dies meer zij ^^) alle veerkracht had verlamd, alle ontwikkeling doen ophouden en dat men, gerust insluimerende op den roem der voorvaderen, in een toestand geraakt was van algemeene verdooving en mach- teloosheid. Ik ben niet op de hoogte ^^) om dat te beoor- 116 deelen ; doch die zoo spreken oordeelen van 't geen zij niet gekend hebben, en zien althans ^^) de goede zijde van het tijdvak voorbij ^^). Ik verzeker u dat er toen in de meeste dingen vrij wat meer degelijkheid ^^) heerschte dan thans; als men bouwde, al was 't maar een onnoozel ^^) koepeltjen, dan bezigde men duurzame materialen, en men hoorde van geen muren, die vochtig waren, of afkalkten ^^), en van geen planken, die wegrott'en. In de meubelen heerschte ook vrij wat meer smaak en vinding dan in de heden- daagsche; en zij waren vrij wat ^^) keuriger en met meer zorg afgewerkt dan in dezen tijd, nu men enkel op 't goed- koope ziet en de boel maar a la grosse mo r bleu wordt saemgeflanst ^^) ; en het vleesch, aan 't spit ge- braden ^'^), smaakte heel anders dan nu het met de mo- derne ekonomische kookmachines wordt toebereid. Maar ik raak van den tekst en wat ik eigenlijk aanmerken wou ^^) is, dat de menschen toen tertijd veel aangenamer in den omgang waren dan nu. Zooals ik straks begon te zeggen, men wist zijn vrijheid aan banden te leggen; ieder had het gevoel, dat, wanneer hij in een gezelschap werd toegelaten ^^), zulks onder de stilzwijg ende voorwaarde was, dat hij zijn aandeel ^®) tot het algemeen genoegen moest bijbrengen en dan bleek het dat wie 't meest zijn best deed om anderen welgevallig ^^) te zijn en zich van de voordee- ligste zijde te vertoonen, ook doorgaans ^^) zelf 't meeste genoegen had. ') taste. *) hospitable. ^) to mean. ®) dirty, muddy. ') something of the sort. ®) to promote. ^) to ride, or to drive. ^°) a wig. ^^) ^voor dag en dauw"" a c olloquial expression: at break of day. ^^) in 't veld literally in the field, — out shooting. ^^) a nap. ^*) set out. ^^) (an equivalent for slaap — sleep). ^®) is getting. ^'') ^verkeerde" was. (the verb verkeeren is often used in the sense of to be). ^®) and all other matters of this sort. ^®) not to feel adequate to. ^*^) at any rate. "^) „voorbiJ zien"" — to overlook. ^-) solidity. ^^) simple. ^*) to lose the plaster. '*) adv. much (the adj. vrij is ^free" and the adv. with or without wat — rather). ^®) to knock together. ^') roasted. '") colloquial for ,,wilde\ '") admitted. ^') share. '^) agreeable. ^^) generally. ^^) the cause. **) decency. ^^) art. ^^) to disappear. ^^) to degenerate. ■^^) wearisome. *^) trifling. ''°) tint. **) inter- course. *-) cultivated. *^) glittering. **) to guild. 118 E. J. HASEBROEK. Zusters van barmhartigheid^). Zusters van Barmhartigheid ! Zouden er niet velen gevon- den worden zonder zoo geheeten ^) te zijn ? Ik geloof ten minste dat er rondgaan ^) in de maatschappij, onder den nederigen naam van Gezelschapsjuffrouw *). Het lot ^) hangt menig jong schepsel het gewaad ^), dat haar tot de zusterschap der liefdadige vrouwen wijdt ''), om de schouderen. Menigeen, die zich vroeger met fluweel ^) en zijde tooide ®), neemt gedwongen de pij ^^) der dienstbaarheid aan, en verlaat de woning der weelde om, gescheiden van de vreugde der jonkheid, en in het vooruitzicht van tallooze ontberingen, bij haar eigen jammer nog vreemd leed te gaan torsen ^^). Ziele- of lichaamslijden roepen haar hulp in; ellende is vaak ^^) de voorwaarde van hare plaatsing. Zoo gaat zij van den een naar den ander ; beurtehngs ^^) strijdende met zelfverveling, of met de kvv^alen der lijders, die voor hare rekening komen, en wordt gewoonlijk, zoo niet mishandeld, dan toch miskend. Nochtans, niet steeds is ondank haar loon. Zij ziet uit het zaad ^*) der droefheid menige schoone en aangename vrucht opgroeien, en vangt het eerst na den Schepper haren liefelijken geur in hare ziel op. *) mercy. ^) called. ^) to go about. *) lady-companion. ^) fate. *) garment. ■") to consecrate. ®) velvet. ^) to adorn. ^'^) a serge robe. ") to bear a burden. ^^) often. ^^) alternately. ^*) seeds. 119 H. CONSCIENCE, f). Terugkomst van de Fransche kostschool. Omtrent een half uur voor de gestelde ^) aankomst, stond er eene bijna oude vrouw eenzaam voor de bureelen van den ijzeren-weg ^) ; zij was zindelijk ^) gekleed, met een kostelijke kanten *) trekmuts ^) op het hoofd en een' fijnen lakenschen mantel om het lichaam. Genoegzaam nochtans kon men bemerken, dat het eene burgervrouw was, die hare zondagsche kleeren droeg, en daarom, zeker tegen alle gevaar van slecht weder, een buitengewoon groot scherm ©f parapluie met zich genomen had. — Het hart van vrouw Van Roosemael, want zij was het, klopte van moederlijke ^) teederheid; zij ging hare lieve Siska omhelzen '^), dat be- minde kind in hare armen drukken, en nu zonder ophouden de belooning smaken ^) van al den twist, al het verdriet en al de moeilijkheden, die zij had doorworsteld ^) om haar eene luisterrijke ^^) opvoeding te doen geven. 0, wat vreugd zal dit haar zijn ! Ha, daar fluit ^^) het ijzeren gevaarte in de verte ! Van alle zijden komen de bedienden uit hoeken en kanten ge- loopen, uit magazijnen en barakken ^^) gekropen. De metalen stem van den monsterwagen betoovert de doodstille statie in een woelig veld, en het is onder allerlei geroep en ge- schreeuw dat het gevaarte stilhoudt. t) Conscience is a Belgian author. His language is Dutch, but contains a few provincial (Flemish) words, which are not made use of in Holland, f. i. ijzeren weg (railroad) in stead of spoorweg, statie i. stead of station (railwaystation), tvaas (gauze) i. St. o. gaas, hlikhen (to look) i. st. of kijken, staren; aanmer- king (observation) i. st. of opmerking, betooveren in i. st. of herscheppen in, etc. 120 Nu jaagt ^^) de moederlijke boezem onstuimiger; het gelukkig oogenblik is aanstaande! De oude vrouw plaatst zich bij den uitgang der statie en blikt met nauwkeurigheid op het gelaat van al de vrouwen, die haar voorbij Snellen ^*). Weldra vliegen de huurrijtuigen beurtelings stedewaarts, de zware omnibussen sluiten den stoet ^^), en in min dan eenige oogenblikken is het ijzeren paard op stal ^^) gezet, de be- dienden zijn in hunne holen teruggekropen, de reizigers verdwenen en de statie is weder in hare vorige stilte ge- dompeld ^^). Moeder Van Roosemael ziet het hek ^^) toegaan; droefheid beklemt ^^) haren boezem ; een pijnlijke zucht ontsnapt hare borst . . . Zij heeft hare Siska niet gezien ! Nochtans blijft zij ter plaatse staan, alsof zij door eene geheime kracht aan het hek vastgehecht ware ; en misschien zou zij nog lang in treurige gedachten gedoold hebben, hadde zij niet van verre een jonge vrouw bij een vigilante ^*^) gezien. Zou dat wel hare Siska zijn? Onmogelijk! het is eene rijke dame; haar weerschijnend en kleurwisselend zijden kleed laat een groot gedeelte van haar' hals bloot ! Het is waar, een wazen ^^) fichu schijnt hem te willen bedekken, doch verbergt hem niet; bij elke beweging, die zij doet, dansen lange kruUen rondom hare wangen; van haren kostelijken ^^) hoed waait een winderig gepluimte ^^), hare hand houdt een zeer klein parasolleken ; vijftien doozen ^*) van allerlei vorm en twee groote kisten liggen voor hare voeten . . . Het is Siska niet. Dit zijn de aanmerkingen, die moeder Van Roosemael maakt, en de gedachten, welke door haar' ontstelden geest gaan. Eensklaps doet de jonge dame een teeken van onge- duld aan de oude vrouw, en laat daardoor hare wezens- trekken ^^) beter zien. Hemel, het is hare Siska ! . . . Zie, de stramftie ^^) moeder huppelt vooruit als een jeugdig 121 meisje; twee tranen schieten in hare oogen, een blikke- rende ^') lach beglanst haar gelaat, zij opent de armen en roept met roerende ^^) blijdschap : „0 Siska, mijn kind!" Het meet zijn, dat de naam Siska de jonge dame be- schaamt; zij wordt rood! Dan, die kleur vergaat spoedig, en zij doet twee stappen vooruit naar hare moeder. Deze wil hare beide armen om den hals van haar kind slaan; maar zie, de verfranschte ^^) dochter zal zich niet aan de omstanders ten tooneele geven. Zij vat de hand barer moeder, houdt die sterk vast en belet ^®) de omhelzing. Dan zegt zij: ^Goedendag, mama. Hoe gaat het? En met papa? — Let op, gij trapt ^^) op mijne doozen. ... Ik sta hier al een half uur op u te wachten." Waren deze woorden hard of onbetamelijk? ^^) In eene andere omstandigheid zouden zij het misschien niet geweest zijn; maar nu doorsneden ^^) zij het hart der liefderijke moeder als zoovele messen. Inderdaad, was dit de taal, welke Siska voeren ^*) moest na een geheel jaar afwezig- heid? Geen enkelen zoen ^^), geen handdruk voor haar, die gedurende drie jaren in twist met haren goeden man ge- leefd had om Siska te beheven ; voor haar, die al hare hoop in de wederhefde van haar eenig kind gesteld had! Zij moest haar pijnlijk zijn, de hartscheurende ^^), de dorre ontmoeting ; want de arme vrouw sloeg zich de twee handen voor de oogen en begon snikkend en met overvloedige tranen te weenen ^'^). Zooverre was all6 natuurlijk gevoel echter bij Siska nog niet uitgedoofd ^^), dat zij de smart barer moeder zonder medelijden kon aanzien; integendeel, hare goede inborst ^^) nam de overhand. Zij bracht haren arm om den hals barer moeder en zoende ze op beide wangen met eene drift *^), 122 die zooveel te sterker was, daar zij iiit eene geweldsaan- doening * ^) voortsproot. Getroost en gelukzalig was de oude vrouw; zij hield haar kind tegen de borst gesloten *^) en staarde met zuigende *^) blikken haar in de oogen. „0, Siska, mijne lieve Siska!" herhaalde zij, bevend van ont- steltenis **.) *) fixed, appointed. ^) railroad. ^) neatly. *) lace. *) closely fitting cap. ®) motherly, maternal. ') to embrace. ^) to enjoy. ^) to struggle through, to overcome. ^°) superior. ") whistle. '^) sheds. '') to throb. '*) to fly past. '') train. '') stable. ") plunged. ^*) gate. ^^) to oppress. "°) a cab. "^) gauze. ^^) expensive. ^') feathers. ^*) boxes. -^) features. "®) stiff. '^') bright. ^*) touching. ^^) frenchified. ^*') to prevent. ^^) to tread on. ^^) unbecoming. ^') to pierce. ^*) to hold. ^^) a kiss. ^*) heart-rending. "') to weep. ^^) to deaden. '^) feel- ing, character. *°) passion. *^) strong emotion. *'^) pressed. *') „ sucking" i.e. eager. **) emotion. i W. A. VAN REES. De dood van een braaf soldaat. Geen dag ging er voorbij, waarop de commandant niet het hospitaal bezocht. Hij had behoefte ^) om te toonen dat het lijden zijner dappere soldaten hem niet onverschillig ^) was ; behoefde zich te overtuigen dat 't hun, die blijken ^) hadden gegeven van hun leven veil te hebben *) voor den roem van het vaderland, aan niets ontbrak nu hun leven op het spel ^) stond. Gewoonlijk nam hij wat tabak en sigaren voor de reconvalescenten mode ; en waren die kleine giften welkom, nog veel meer genoegen deden de vriendelijke, deelnemende woorden van den chef, die den zieken zoo wel- luidend in de ooren klonken ^). 123 Natuurlijk werd de krib van den braven Verkest nooifc voorbijgegaan zonder een paar woorden met hem te wis- selen '') ; als er gevraagd werd „waarmede men van dienst kon zijn", volgde doorgaans het bescheiden verzoek: „met een pakje sigaren". Dat was niet voor eigen gebruik ^) — hij mocht niet rooken — „maar om 't aan die goede jongens te geven, die hem zoo goed oppasten" ^). Toch wist de echt- genoot van den commandant nog wel het een of ander te bedenken wat den zieke ^^) aangenaam was, en menige schotel ^*) door haar zelve bereid — versnaperingen ^^) die in inrichtingen ten algemeenen nutte onmogelijk kunnen verstrekt ^^) worden — vond zijn weg uit de keuken van het residentiehuis naar het hospitaal. Dat Verkest door haar niet vergeten, maar dagelijks bedacht werd, sprak vanzelf. En toch, niettegenstaande de beste zorgen ging de zieke meer en meer achteruit ^*) ; hoop op behoud bestond er helaas! niet meer. Op zekeren avond liet Verkest door een hospitaalsoldaat den majoor weten, dat hij hem gaarne wilde spreken. Toen deze kort daarna de zaal binnentrad, waarin Verkest met een vijftigtal andere zieken werd verpleegd, trof ^^) hem de buitengewone stilte, die er heerschte, een sombere stilte, door den inlander ^*) zoowel als door den Europeaan geeer- biedigd. Niemand die een woord sprak ; al wat men hoorde, was het gesteun ^'') van Verkest. Daar lag hij, die arme! half-opzittende in zijn krib, door de zorg zijner makkers met een wit gordijn ^^) voorzien. Daar lag hij, zichtbaar lijdende en stervende, maar kalm en geduldig als altijd. Eenige jonge soldaten, 66k lijders, stonden op een afstand om hem been, gereed om op een woord, op een wenk *®), aan zijn verlangen te voldoen. Een bracht onophoudelijk 124 verkoeling aan met een' waaier ^^), een ander liield een doek in de hand om hem nu en dan het zweet ^^) van het hoofd te vegen; een derde stond met een lepel water gereed om hem te laven ^^). De lamp had men aan den kant van zijn krib met een doek bedekt, opdat het licht hem niet hinderde. Deelneming, bezorgdheid, hartzeer ^^) was op ieders ge- laat te lezen. Ja, in de oogen van sommigen, wien hij juist een hartelijk woord had toegevoegd ^*), parelden zelfs tranen ! i 't Was aandoenhjk te zien, hoe die „ruwe klanten" ^^) hun makker met zorgen omringden ; een moeder kon waarUjk haar kind niet beter verplegen. En als het aanschouwen van de droefheid eener moeder bij het sterfbed van haar kind hartverscheurend ^^) is, de tranen van ^soldaten" bij het sterfbed van een geHefden makker dringen niet minder door de ziel. Toen Verkest den majoor zijn krib zag naderen, helderde zijn gelaat een oogenbhk op ; hij stak zijn' chef de hand toe en zeide met een duidehjke stem, maar door zwakte ge- temperd en nu en dan afgebroken: „Ik dank u, majoor! dat ge gekomen zijt; — ik rekende er op, want gij zijt niet onverschilhg voor een soldaat. Het doet me plezier u nog even te zien, want ik wilde gaarne afscheid van u nemen. — Ik voel dat 't gedaan is ^'); den dag van morgen zal ik niet meer zien." „Zoo moot ge niet spreken, Verkest! Gij zijt wel erg ziek, maar hopeloos is 't immers niet ? Den moed maar niet ver- loren! gij meet blijven leven." „Neen, neen, majoor! ik voel 't te goed dat ik aan het eintle ben ; uit het spreken van den dokter heb ik 't ook wel gemerkt. Buitendien ^^), den dag waarop ik hier bin- nenkwam, wist ik al, dat ik er uit zou gedragen worden. 125 — Dat is ook minder; een soldaat moet er niet tegen opzien ^^) om te sterven, — en den moed daartoe heb ik ook wel." De laatste woorden gingen met een zachten glimlach ge- paard, alsof hij wilde zeggen: ^daaraan heeft 't mij nimmer ontbroken". ^^) — En dat was waar. ,Wilt ge dan, dat ik een' zendeling ^^) laat roepen, met wien gij wat kunt spreken?" „Och neen, majoor! dat is niet noodig. Alleen u wilde ik zien; en als gij zegt dat ik in vrede kan gaan, zal mij dat een voldoende ^^) troost zijn." „Ik heb," vervolgde hij na eenige oogenbHkken, „ik heb van mijn leven wel verkeerdheden ^^) gedaan, — ik ben jong geweest, en toch wel eens dingen uitgevoerd die ik had moeten laten — maar willens en wetens heb ik nooit iemand kwaad gedaan. — 't Waren van die kleine zonden, die ik hoop dat mij wel zuUen vergeven worden. — Ik ben al vroeg in dienst gegaan, en — u weet 't wel, majoor ! de verleiding ^*) is dan 't grootst. — Maar ik deed toch altijd mijn plicht als soldaat, ik heb altijd getracht ^^) te voldoen. — En als gij, die mij al zoolang kent en die weet wat een soldaat is, als gij mij zegt, dat gij tevreden over mij zijt, dan ga ik gerust de eeuwigheid ^^) in." „Maar Verkest ! twijfelt ge er nog aan, of ik tevreden over u ben! Gij zijt de beste soldaat dien ik onder mijn orders heb; gij waart een voorbeeld voor ieder, die met u diende of u leerde kennen; gij deedt altijd uw plicht met meer nauwgezetheid ^') dan elk ander. En als ik over een' dienaar als gij niet tevreden was, zou ik meer dan onbillijk ^^) moeten wezen. — Neen ! als het een troost kan zijn de ver- zekering te ontvangen dat ge steeds al datgene verrichtet ^^), waarvoor ge geroepen waart, dat zeg ik u hier plechtig *") — ik roep Grod tot getuige — dat ik nimmer een trouwer, 126 flinker en beter soldaat zag dan gij zijt. — Ge kunt gerust van deze wereld scheiden: daarboven zult ge zeker in ge- nade *^) aangenomen worden, want hier volbracht *^) ge uw taak als soldaat naar behooren *^), en ook als mensch waart ge steeds een brave kerel." En om hem van de oprechtheid zijner woorden nog beter te overtuigen, drukte de majoor hem nog eens de klam- me **) hand. flWelnu, majoor! dan ga ik ook gerust been; — gij zegt het, en ik geloof 't ook — God zal mij wel bij zich nemen. — Ik dank u nog wel, dat gij mij dien laatsten troost zijt komen geven." Na een stilte van weinige seconden hervatte hij : „Ik heb nog een verzoek aan u ; — dat zult ge mij 66k wel willen toestaan." „Spreek, Verkest!" „0f u aan den burgemeester van Nieuwvliet wilt schrij- ven, hoe ik hier gebleven en als een goed soldaat voor mijn vaderland gestorven ben. Dat zal mijn familie en kennissen daar genoegen doen, en dan zal men nog eens met eere aan mij kunnen denken ..." Hier stokte *^) zijn stem een oogenblik, en werden zijn oogen vochtig *®). jjWant," ging hij weer op bedaarden *') toon voort, ;,want toen ik wegging, majoor ! was 't niet alles in orde met mij ; ik was een beetje in den wind *^), zoodat ze daar wel eens gedacht zuUen hebben dat 't met mij niet goed zou afloo- pen *^). — Als men nu hoort dat ik opgepast ^^) heb en de chefs over Verkest tevreden waren, dan zuUen de menschen in het dorp mijn naam in eerlijke herinnering houden." „Ik beloof 't u, Verkest ! als gij sterft, zal ik alles goeds van u aan den burgemeester schrijven." „Nu majoor! dan ga ik gerust been. — Greet mevrouw 127 en de kinderen nog eens voor me, en bedank mevrouw voor haar belangstelling ^^) — en voor het goede, dat zij mij bewees, — God zegene ^^) u en uw gezin." Al hetgeen Verkest had gezegd, was wel op ernstigen, niaar tevens op den natuurlijken toon en met groote kalrate gesproken. En toch, toen hij zweeg en van vermoeidheid ^^) de oogen sloot, hoorde men niets dan het snikken ^*) der jonge soldaten. Ook de ouderen konden hunne tranen niet bedwingen, en zelfs de majoor deed geen moeite de zijne te weerhouden ^^). 'tWas een familietafereel, die ^vader der soldaten" op den rand ^^) der krib zittende, hand in hand met een' zijner stervende zonen! Die ruwe klanten, zelfs geblakerde ^^) en vermagerde gezichten, met diepe litteekens ^^) en halfge- sloten wonden, als kinderen weenende bij het sterf bed van een' breeder! Een tafereel, dat men waarlijk niet in een hospitaal te velde zou verwachten ^^). En toch was 't juist zoo ; die officier en die soldaten, die elkander in het vuur hadden leeren kennen, schaamden zich niet hun gevoel lucht te geven ^^). Toen Verkest de oogen weer opende, zag hij niets dan liefdevoUe blikken van diepbedroefde makkers. ,Komaan^ jongens! niet gehuild ^^) omdat een kameraad sterft! Ik ga gerust been. — Ik dank u wel — dat gij mij zoo goed oppastet ; gedurende mijne ziekte hebt gij mij als trouwe jongens geholpen." Een voor een stak hij nu zijn makkers de klamme hand toe, en een voor een kwamen zijne makkers met afgewend hoofd en gebroken hart die hand drukken. Nog eens vatte hij die zijns chefs, en zeide: „Dag, majoor! denk nog eens aan Verkest! — Vaarwel!" ,Dag, brave kerel! God zegene u!" Een uur later sliep Verkest zacht en kalm in, om niet weer te ont waken. 128 ^) to feel the want of. ") indifferent. ^) proofs. *) to hold cheap. ^) at stake. ^) to sound. ') to exchange. ®) use. "} to take care of. ^^) patient. ^^) dish. ^^) dainties. ^") served out. ^*) achteruitgegaan, grown worse. ^^) to strike, ^"^j native. ^^) groaning. ^^) curtain. ^®) sign. ^°) fan. "^) perspiration. ''") to refresh. ■'') grief. '*) to address. -') rough fellows. ^®) heart-rending. "'') it is all over with me. "^) besides. ^^) to dread, ^"j to fail. ") missionary, "^j sufficient. '^) wrong things. ^*) temptation. ^^) to endeavour. ^®) eternity. ^^) exac- titude. ^^) unjust. ^®) to perform. ***) solemnly. *^) grace. *^) to perform. *^) becomingly. **) chilly. *^) to give way. **) moist. *') calm. *^) in den ivind gaan, to go wrong. *') to end. '") to behave well. "') interest. '-) to bless. ^^) fatigue. ") sobs. ") to restrain. '*®) edge. ^^) bronzed. '^^) scars. ^^) to expect. ^°) to give way to. "^j to howl. C. E. VAN KOETSVELD. De rentenier van het dorp. Korten tijd na mijne komst op Mastland, werd het be- perkt *) getal der heeren en der zwarte rokken nog met een vermeerderd, — een rentenier; en daar deze geheel buiten onze gewone dorpsclassificatie valt, ben ik wel ge- noodzaakt, aan de beschrijving van zijn persoon een afzon- derlijk hoofdstuk te wijden ^). Indian mijn boekske de eer mocht hebben van velen stadslezers in handen te komen, zuUen zij waarschijnlijk vragen: „Is een rentenier dan zoo een belangrijk ^) wezen ? of is het den schrijver te doen, om zijn boek te vullen?" — Ja lezers, hij is een belangrijk wezen — onder ons. Zie, de kostbaarheid *) van de meeste zaken hangt af van hare zeldzaamheid ^). Keisteenen en aardappelen ver- schillen hoofdzakelijk door hun aantal van diamanten en 129 ananassen ^). Bij u, vooral in de groote koopsteden, zijn menschen genoeg en heeren in overvloed. Een rentenier is er iemand, die u voor de voeten loopt ''), terwijl gij ijverig bezig zijt. Hoogstens acht gij hem nuttig, als een gieter ^), om groot geld in 't klein te verspreiden; of ook als den bond Munito, om stilzwijgend eene plaats aan het schaak- bord of de speeltafel ^) te bezetten. Overigens heeft hij geen stem ^^) in zaken ^^). Er is dan ook eene natuurlijke antipathie tusschen een' rentenier en eene koopstad. Beziglieid en duurte zijn twee ziekten die er inheemsch zijn en waarvan hij een doodelijken afschrik heeft. Daarom trekt er ieder voorjaar, tegen de Meimaand, gewoonlijk een zwerm land- verhuizers ^^) van dit slag ^^) ter poorte uit, en verstrooit zich heinde en verre ^*). Maar hoogst zeldzaam verdwaalt ^^) een van deze zwer- velingen in onze streken. RentenierS; als trekvogels ^^) beschouwd, zijn geneigd om te zwerven, ten einde aldus hun grootsten vijand, den tijd, met gezamenlijke krachten te dooden. Waar dus eenigen hunner zijn, liefst op een goedkoop en gelegen ^'^) dorp of in een miniatuurstadje , trekken vanzelf de anderen been. Het was dan tot algemeene verbazing, dat in het voor- jaar van 1839 voor ons rechthuis een rijtuig stilhield, be- laden met een rentenier. Hij had, ik weet niet hoe, gehoord, dat bij ons een net burgerlijk huis te koop stond, waarin binnenkort een oud en eenig landman, de eenige rentenier van de plaats, gestorven was; en hij was niet ongenegen ^^), om in dit huis, zoo het hem aanstond ^^), dezelfde affaire te continueeren. De erfgenamen, die met een huis zonder winkel ^^^) of melkerij volstrekt geen raad wisten, waren hier- mede zeer in hun schik ; en de heer Duif huis kocht de woning voor een matige som gelds, ofschoon zij hem zeker nog minder zou gekost hebben, indien de zaak door de tweede- 9 130 hand ware gegaan en de rentenier achter de schermen ^^) gebleven. Maar ik meet u een weinig nader met de vroegere ge- schiedenis van onzen man bekend maken, gelijk ik die van tijd tot tijd uit goede bronnen ^^) ben te weten gekomen. Adrianus Duifhuis (een beroemde ^^^) naam!) is iemand van goede afkomst. Zijne ouders waren menschen van middelen, en zijn ongeluk is, dat liij dit te vroeg geweten heeft. Zijne eenvoudige moeder was zoo ingenomen met haar eenig zoontje, zoo bevreesd, dat hij zich aan noode- loos lijden zou blootstellen, dat zij hem bij elken arbeid herinnerde: „ Janus-Kef! verg u zelven niet te veel : gij behoeft het toch eigenlijk voor uw brood niet te doen, jongen!" — Ware Janus nu een luiaard ^^) geweest, dan zou hij niets geworden zijn, en rustig en rijkelijk hebben kunnen teren ^^) op het ouderlijke erfgoed. Maar dit streed tegen zijn' aard ^*), zoowel als tegen den wensch van zijn' vader. Als jongeling besliste hij zich tot de studie der medicijnen; maar de Latijnsche grammatica viel hem bitter zuur, en, daar hij het toch voor zijn brood niet hehoefde te doen, brak hij er zoo weinig mogelijk zijn hoofd mede. Daarbij beweerde ^^) zijn vader, dat een dokter niet door Latijn spreken maar door oefening en practijk, zieken moest leeren genezen ^^), en Janus kwam op de academie, zonder dat iemand recht wist, hoe hij er had kunnen komen. Hier was hij wel een goed patriot, maar een slecht medicus ; en toen de komst der Franschen de staatkundige twistvragen besliste, begon hij eerst te begrijpen, welk een berg van moeielijkheden hij nog had door te worstelen, eer hij Medi- cinae Doctor worden kon. En met den oprechtsten lust tot dit vak ^'^) gaf hij het, na eene en andere poging om door zijn examen te komen, weldra op, daar het toch zijne hrood- tvinning niet was. Er was dan ook niets aan verbeurd ^^). 131 Moeder vreesde zelfs voor de besmetting ^^) der zieken, daar men zich toch niet aan behoefde bloot te stelleii; als 't niet noodig was; en vader bezorgde hem spoedig een post ^^), die wel niet voordeelig, maar toch eervol was. Hier bevond hij zich recht op zijne plaats, en zijne repubh- keinsche denkwijze deed hem met vurigen ijver zijne be- trekking vervullen. Maar de zaken namen een' anderen keer : ons vaderland werd in het Fransche keizerrijk ingelijfd ; DuifhuiSj wiens ouders inmiddels gestorven waren,konmetzijn Fransch niet best te recht ^^), en hij nam zijnontslag ^^), daar hij toch niet langer ambtenaar behoefde te blijven, danhijzelf tvilde. — Daarna heeft hij zich in den handel gewaagd : hij was daarin wel ijverig genoeg, maar had er te weinig ken- nis van, en wist zich daarenboven niet te schikken naar de gebondene levenswijs en den voorzichtigen omgang van den handelsstand ; wat behoefde het ook ? hij teas een man van middelen. Zoo kwani hij altijd te laat op de beurs ^^), maakte zich gedurig vijanden onder grootere handelaars, en bleef ten slotte met onbruikbare goederen en onbetaalde posten zitten. — Maar wat was ook gezette ^*) handel noo- dig ? Speculatie was immers veel aangenamer, als men geene eigenlijke kostivinning zocht? Ongelukkig kwam hij daarbij in aanraking met eenige oude rotten van de beurs, die be- hendig zijne staatkundige denkwijs wisten te vleien. Hij speculeerde dan in effecten ^^), en was daarbij op de hand ^^) van Grieken, Columbianen, Cortes en alle mogelijke libera- len, daar hij spoedig geloofde, wat hij hooj^te. Ongelukkig is de Vrijheid een slecht financier, en Duifhuis begon nog maar even bijtijds te begrijpen, dat hij wel niets voor zijn brood behoefde te doen, maar het toch hoog noodig werd, er iets voor te laten ^^). Hij verzamelde dus het overschot ^^) van zijn vermogen, en zocht een stil en weinig bezocht hoekje op, omdat zijne laatste lotgevallen hem een' afkeer 132 hadden ingeboezemd ^^) van al, wat den naam van stede- ling draagt. En die af keer is bij hem zoo diep geworteld, dat, als mijn goede oom Jan, dien hij geheel niet kent, op het dorp komt, den geheelen dag zijn gordijntjes toege- schoven ***) blijven. Toen ik dit alles vernomen had, verwonderde ik mij eenigszins, dat hij, na zoo van de eene hand in de andere te zijn overgegaan, als een sleutel, die nergens op past *\), er nog zoo vroolijk en welgedaan uitzag, zoodat men hem waarlijk tien jaren minder schatten zou, dan hij er telt. Maar zoodra ik hem nader leerde kennen, begreep ik, dat hij dit, behalve aan een vaste en geregelde gezondheid, te danken heeft aan zijne eigenUefde. Hij heeft zich nooit overspannen *^), nauwelijks ingespannen bij cenigen arbeid, en daarbij heeft hij nooit eenig ongeluk aan zich zelven, maar alles aan de omstandigheden geweten ^^). Hevige hartstochten hebben hem nimmer beroerd ^'*) vooral nadat zijn eerste republikeinsche ijver een weinig bekoeld is. Aan het geld heeft hij zich nooit bijzonder gehecht, terwijl hij ook nimmer eigenlijk gebrek heeft geleden. En alles te zamen genomen, heeft hij nooit tegen den stroom opgeroeid *^), maar zich steeds daardoor laten afdrijven, tot zijn scheepje hier beland is. *) small. ^) to dedicate, or consecrate, — spelt weiden — to graze, uit te weiden, to expatiate. ^) important — belangwek- kend, interesting. *) value. ') rarity, scarcity. ®) pine apples. '') to be in the way. ®) a watering-pot, from gieten to pour and to cast — of molten metals etc. ^) card-table, ^"j vote ; in other significations — voice. ^^) things; i.e. in this sense "business-matters." ^^) emigrants, ^''j sort — in other senses : a blow, a battle. ^*) in all directions. ^®) to wander, to lose one's way. ^®) bird of passage. ^'') well situated. ^^) disinclined, ^"j to suit. ^®^) shop; in other senses: corner. ^°) scenes. 133 ^') sources. ^*^) celebrated. ^^) sluggard. ^^) to live on. ■-*) to go against the grain. ^'^) to assert. ^®) to cure. ") pro- fession. -^) lost — literally: forfeited. ^^) infection. ^°) appoint- ment, situation: otherwise post — in the same senses as the English word. *^) to get on with. ^^) sent in his resignation, '") Exchange — literally: a purse. '*) regular. ^') stocks. ^"l on the side of. ^') to give up. ^^) remains. ^®) to inspire. *°) drawn close. *^) to fit. *^) to over-exert. *') past part, of uujteti, to reproach. **) to agitate. *^) to row. J)' C. BUSKEN HUET. Eene stiefmoeder. Ik wou veel liever dat er een huishoudster was ge- komen. Zoo'n nieuwe mama, wat heb je er aan?' ') „^Jaar Anna, bedenk ^) toch van wie ge spreekt. Papa weet beter dan wij, wat voor ons en anderen dienstig is." „Papa heeft gelijk ^), Keetje, groot gelijk; dat geef ik toe*). Maar mama?" „Hoe kunt ge zoo dwaas wezen? Als papa niet om mama gevraagd had, was zg immers onze mama niet geworden? Mama kan toch niet helpen, dat papa liever haar heeft dan een huishoudster?" „Best mogelijk. Maar ik wou dan liever een huishoudster. " „Nu, een huishoudster is ook niet alles." „Toch liever een huishoudster dan een stiefmoeder." Dus keuvelden ^), onder het naar bed gaan, twee meisjes van twaalf en veertien jaren. Zij waren de oudsten van een zes- of zevental halve weezen ^), jongens en meisjes door elkaar, over wie Anna, de oudste van alien, zoo goed zij kon toezicht hield. Twee jaren geleden ^) was de moeder van het gezin „komen te vallen" ^) ; eene voormalige dienst- bode was over de huishouding gesteld geworden ; oneer- 134 lijkheid en nalatigheid hadden hare verwijdering noodzake- lijk gemaakt ; de handelszaken van den vader gedoogden ®) niet dat hij zelf de verzorging van alles op zicli nam ; afkeer ^^) van bezoldigde huishoudsters, half juffrouwen, half dienstbaren, had hem naar een tweede huwelijk doen verlangen ; dat huwelijk was kortelings voltrokken ; sedert weinige dagen had de jonge vrouw haar moeilijk werk aanvaard ^^) — en wij vernemen uit de samenspraak der beide kinderen, dat noch rozengeur noch maneschijn gezegd konden worden de hier ondernomen taak te verdichter- lijken ^^). Nog had de eerste wittebroodsweek ^^) niet iiit- geduurd, en reeds was de speelman van het dak ^^). Keetje was aanstonds volgzaam en meegaande genoeg. Maar de oudste, van wier stemming ^^) zooveel af hing, kostte hare stiefmoeder menigen zucht en vrij wat stille tranen. Zij was een goed kind, uitmuntend van aanleg, doch zoozeer vervuld met de herinnering aan de overledene ^^), dat zij blind scheen voor de zorgen en offers ^') door de tweede moeder aan haar besteed en gebracht. Noch dezer goedheden, noch de berispingen haars vaders, noch de terechtwijzingen van haar jongere zuster, niets scheen in staat haar te winnen. De stiefmoeder was en bleef in hare schatting eene vreemdelinge, die inbreuk ^^) was komen maken op hare rechten als oudste dochter, op hare voor- uitzichten als alleenheerscheresse over de huishouding haars ■vaders. Meisjes tusschen de veertien en vijftien, wanneer ze kwaad willen, zijn de hardvochtigste aller schepselen. Nogjongens- achtig genoeg om, bij buiig ^^) weder, tusschen licht en donker, met de broers een potje te knikkeren ^^) of een gangetje te drijftollen ^^}, zijn zij tevens afgericht ^^) in onnaspeurlijke plagerijen ver boven het begrip van knapen verheven. Zwaar weegt haar juk ^^) op de dienstboden, 135 inzonderheid op liet loopmeisje, zelve nauwelijks zestien. Zwaar ook, indien de omstandigheden haar dit raadzaam doen keuren, op vader en moeder. Hare ondankbaarheid is grenzenloos, hare zelfzucht bodemloos ^*), hare lichtgeraakt- heid zinneloos, hare koppigheid roereloos, hare opvliegend- heid toomeloos. Doch deze „zwarte tijd", deze galperiode der jonge deernen, houdt niet aan ^^). Het is een over- gangstijdperk ; en geen vier jaren verloopen, of de goed- gestemden onder haar slaan om ^^) als een blad. Dan stelt men u voor aan „mijn oudste dochter, die van het voorjaar haar belijdenis heeft gedaan" ^ '), en gij kunt het niet op ^^), zoo hef als zij geworden is. Is dit hetzelfde wezen dat gij, bij een vroeger bezoek, toornig over eene onbeduidende aanmerking, de kamer zaagt uitstuiven ^^), de deur hoordet toekletsen ^^), de trap opsnikken ^^^), en waarvan de moeder u zeide, dat ze er „zoo'n moeilijk kind" aan had? Aldus Anna. Zij heeft haar achttienden verjaardag niet afgewacht om tot inkeer te komen ^^). Sinds langer of korter, maar nooit helderder dan op het oogenblik waar- van wij thans gewagen, ziet zij in, hoeveel zij aan hare stiefmoeder verplicht is. En niet alleen zij, maar het gansche gezin. Een liefderijk en verstandig bestuur heeft de orde- loosheid van het tweejarig interim vervangen ^^). Al is de kinderbende met nog een broertje en nog een zusje aan- gegroeid, de nieuwe moeder is er niet kariger ^*) om geworden in liefdebetoon aan de eerstgeborenen. Anna bewondert eene tot hiertoe onbegrepen zelfverloochening ^*). Niet zonder schrik bedenkt zij, hoeveel door haar zelve is bijgedragen om dien heldenmoed op de proof te stellen ^^). Dit denkbeeld is haar een telkens nieuwe spoorslag ^®) om het misdrevene goed te maken ^') en de herinnering er van uit te wisschen. Keetje en zij schijnen een verbond gesloten en bezworen te hebben (is niet elk rein hart een altaar. 136 en elk heilig voornemen eene gelofte ^^), bij dat altaar gedaan ?) om het overgeleverd vooroordeel tegen stiefmoeders eens en voor altoos te schande te maken ^^). ^) f,ik heh lets aan^ ... = ... is of use to me. *) remember. ^) to be right. *) Joegeven^, to allow, to grant. ^) to chat, ^) orphans. ') ago adv. ; the same word as past part, of the verb „UJden^ means: suflFered. ®) colloquial: ^died". ^) to allow. ^'*) aversion. ^^) undertaken. ^^) to render poetical. ^^) honeymoon. ^*) a coll. expression: all gaiety at an end. ^^) mood. ^') deceased. ^'') sacrifices. ^®) inbreiik maken, to encroach on. ^^) showery. ^^) to play a game of marbles. ") to spin a top. '^) trained. '') yoke. '') fathomless. ''') to last. ^^) to turn. "') to be confirmed. ^®) cannot understand. ^^) to rush out of. '") to slam. ^"^) to sob in ascending. ^^) to come to one's self. ^^) replaced. ^^) sparing. ^*) abnegation. ^^) to put to the test. ^®) inducement. ^^) to make reparation, to atone for. '*) a vow. ^") to refute, to shame. DE OUDE HEER SMITS. Wie is het? Zijne entree de chambre is onberispelijk ^). Zijn toilet is sierlijk, zijne frisure laat niets te wenschen over. Hij spreekt keurig ^) Fransch, en in zijn geheele bonding ^) is lets, dat een bescheiden besef ^) verraadt van zijne eigene verdiensten, dat wij niet af keuren ^) mogen in iemand, die weet, dat hij een meester in zijn vak ^) is. De dames ontvangen hem ten alle tijde met genoegen. Hij weet al het nieuws uit de stad, en heeft in Parijs de laatste modes gezien. Hij behandelt de heeren, vooral de ouderen, met eene zekere voorname onverschilligheid '^), welke van zijne onaf hankelijkheid getuigt ^) ; maar een bal, eene soiree, of een concert zou, zonder hem, voor de dames 137 niets dan verdriet opleveren ^). Zijne bezoeken zijn nooit te lang gerekt, en hij speelt de hoofdrol, — zoodat man en vader voor hem wijken '^) moeten — zoolang hij ver- kiest te blijven. Hij verstaat meesterlijk de kunst om zich gewenscht te maken, door op eene niet overdreven ^^) wijze echter, op zich te laten wachten, en zijne komst bij de eene dame als eene haar welgevallige ^^) opoffering van eene andere te doen voorkomen. Daarom toont hij evenwel geene dwaze vooringenomen- heid met de eene of de andere, welke hem vijanden zou kunnen maken. Hij kent het vrouwelijk hart, en weet wel, dat men minder op de oprechtheid, dan op het aantal zijner compliraenten zal letten. Hetgeen, waarmede hij heden de schoone blondine vleit ^^), gebruikt hij morgen als hij hare bejaarde tante bezoekt; hij spreekt over zijne mededingers ^*) met eene zekere minach- ting, welke de bewustheid van zijn eigene kracht doet uit- komen, en hij is met een streelende blindheid geslagen ^^) voor de gebreken ^^) van diegenen, in wier gezelschap hij zich bevindt, hoe wel hij duidelijk laat doorstralen '''), dat hij die van anderen zeer goed opgemerkt heeft. Hij laat zich door geene vooroordeelen ^^) van stand ^^) en rijkdom verblinden ; hij frequenteert onverschillig alle huizen waar hij eenig voordeel voor zich zelven ziet ; hij is evenzeer op zijn gemak met de hofdame als met de vrouw van den kleinen burger. Aan deze vertelt hij gaarne^ — en hoe gretig ^^) wordt hij niet aangehoord ! — veel van zijne bezoeken in de groote wereld, waar de looze ^^) ver- rader weder met diepe minachting over de pretenties der burgerlui spreekt! — Pretenties, mijne geliefden, waarover wij ons alien ergeren, niet waar? — en die wij nooit, nooit door ons voorbeeld, aanmoedigen ^^) ! 138 Zoodoende wordt hij een veel gezocht ^^), ja, bij velen in de wereld, een onmisbaar mensch. — Als men hem ver- wacht, en hij uitblijft, is de teleurstelling ^^) veelal grooter, dan het onvoorzien ^^) wegbhjven van den meest geachten gast op onze partijen; zijne kleine oplettendheden, zijne hulpvaardigheid, zijne onschuldige vleierij maken hem tot een' algemeenen lieveHng der dames, en zoo zij achter zijn' rug over hem spotten ^*^) is dat alleen, omdat zij niet willen bekennen ^'), hoe onmisbaar hij haar geworden is. Mijn waarde jonge vrienden ! gij, die pas in de wereld treedt en niet weet, hoe u te houden ^^), om vooruit te komen: gij die gevoelt, dat gij lomp en onhandig ^^) zijt: gij, wien de complimenten en de baard nog in de keel blij- ven steken; gij, die echter met de edele zucht bezield ^") zijt, om in de groote wereld te schitteren ^^); gij, die, hoe goed opgevoed anders, nog geen toon van conversatie hebt; gij, die den slag niet hebt ^^) om met de behoorlijke ^^) deftigheid over nietigheden ^*) te praten; — neemt hem, dien ik u afgeschilderd ^^) heb, tot voorbeeld! — Dan zijt gij gered! Zoek hem in fraatzucht ^"^j, in uiterlijk, zoo mogelijk, — en vooral in karakterloosheid te evenaren, en in alle kringen zult gij niet alleen een ge- wenschte gast zijn, maar nog meer — en dit meet uw ideaal wezen, gij zult een algemeen lieveling der dames worden, — zonder een vijand te hebben onder de meest verstandige mannen ! Gelooft ook niet, dat ik u eene denkbeeldige ^^) volmaakt- heid voor oogen gehouden heb; ik heb geen ideaal ge- schetst; — hij, dien ik afgeteekend ^^) heb is een wezenlijk, levend mensch van vleesch en bleed ; hij is gereed ook u, evenals vele anderen tot voorbeeld te strekken : — ik zal hem morgen bij u zenden : — het is — onze kapper ^^) ! 139 ^) irreproachable. ^) perfectly. '') manner. *) conviction. ^) to blame. ®) profession. '') indifference. ^) to bear witness. *) afford. ^*') to give way. ^^) exaggerated. '^) pleasing. ^^) to flatter. ^*) rivals. ^^) stricken. ^®j faults. ^') to appear. ^'^) prejudices. ^®) rank (the same word signifies, too, situation, position). ^°) eagerly. ^^) cunning, ''^j to encourage. '^) sought. ^*) dissappointment. ^") unexpected. ^^) to laugh at. ^') to own. ^^j to behave. ^®) awkward. ^°) inspired. ^^) to make a brilliant figure. ^^) jjt^f-w s?a^ hebben^\ to have the gift. ''^) becoming. '*) trifles. ") depicted. ^^) talkativeness. ^■') imaginary. '^) sketched. ^^) hairdresser. P. VAN LIMBURG BROUWER. Kapitein van Berkel. In de nabijheid van het fraai gelegen dorpje ^) Diepen- beek, in de provincie Gelderland, verheffen zich uit een groep hooggetopte ^) eiken en iepen twee torentjes, behoo- rende aan een gebouw, dat weleer een groot kasteel, thans voor de helft afgebroken, voor de andere helft in een smaakvol buitenverblijf herschapen ^) is. Dit kasteel, nog steeds bekend onder den eerwaardigen naam van het slot Ammerstein, was nu twee jaren geleden, en is waarschijn- lijk nog, de woning van een oud *) zeekapitein, een man, die vele steden en volken gezien had, en de harten der menschen beproefd. Nog zeer Jong, als licht matroos ^), begonnen, had kapitein van Berkel de zoo moeielijke kunst van gehoorzamen, op eene soms wel wat gevoelige, maar toch voor een jong mensch zeer profitable, wijze geleerd. 