Historisch overzicht van het onstaan der Gemeenschappelijke Mijnbouwmaatschappij Billiton, van de wet, houdende hare oprichting en van hare statuten
De Regeeringsgemachtigde verklaarde tijdens de beraadslagingen, dat de statuten der vennootschap niet bij de Wet zouden worden vastgesteld, zooals de heer 's Jacob meende. Zij vormden slechts een aanhangsel van de Wet. Over den inhoud van dit aanhangsel kon in den Volksraad wel van gedachten worden gewisseld en de Regeering zou zeker goede nota nemen van de gemaakte opmerkingen, maar kon zich niet uitlaten over de vraag of de verzochte wijzigingen zouden worden aange- bracht, omdat de statuten, gebaseerd op de Wet, in overleg en over- eenstemming met de B.M. waren ontworpen en dus alleen na verkre- gen overeenstemming met die partij zouden kunnen worden herzien. In verband daarmede werd het amendement dan ook ingetrokken. Bij de behandeling der stukken voor de Tweede Kamer werd in over- eenstemming met den heer Pan: A. de omschreven verplichting voor de Directie uit het ontwerp der Statuten gelicht; B. in art. 13, houdende de bevoegdheden van den R.v.B., de bepa- ling opgenomen, dat deze Raad verplicht is een vertegenwoordi- ger in Indie aan te wijzen, overeenkomstig het beginsel, neer- gelegd in art. 5 der Wet. Even wel werd ingelascht, dat dit aan wijzen zou moeten geschieden 110 „in overleg met de Directie" en zulks op dringend verzoek van den heer Pan ter voorkoming van het geval, dat de R.v.B. eeu anderen vertegenwoordiger zou aanwijzen dan het hoofd van den dienst op Billiton. In de Tweede Kamer is verder over deze aangelegenheid niet ge- sproken. Ill HOOFDSTUK 10. WINSTVERDEELING. (Art. 6 der Wet en Art. 5 der Statuten.) Reeds uit het eerste schema eener overeenkomst met de B.M., opge- maakt door den Dir. GB. en overnandigd aan den heer Pan op 5 October 1921, bleek, dat de bedoeling voorzat de winst, te verwerven door het nieuwe bedrijf, te verdeelen tusschen Staat en B.M. in ver- houding van 5 : 3, dus in dezelfde verhouding als vastgesteld was in het toen loopende contract. De B.M. heeft echter steeds getracht een betere winstverdeeling voor zich te verkrijgen. Zoo zeide de heer Pan op de vergadering van 30 April 1922 tusschen Regeeringsautoriteiten en belanghebbenden der B.M. het volgende: „Van af den aanvang der onderhandelingen is door mij aange- „drongen op een voor de B.M. gunstiger winstverdeeling dan „vastgelegd in het concessie-contract van 1892. „In een telegram van 1 December 1921 en in haar brief No. 11 „van 7 December is door de Directie der B.M. daarop eveneens „speciaal de aandacht gevestigd. Het Bestuur der B.M. is van „meening, dat door het afstand doen van vele jaren der loopende „concessie en het prijsgeven der onbelemmerde vrijheid van 112 „bedrijf de tegenwoordige aandeelhouders recht hebben op eene „compensatie daarvoor, te verkrijgen door een betere winstver- „deeling. „Het ligt voor de hand, dat door tegemoetkoming aan dezen „wensch de onderhandelingen over het voorstel van den Dir. GB. „zeer zouden worden vergemakkelijkt en dat de kans om tot „overeenstemming te komen, daardoor aanzienlijk zou worden „vergroot. Bij de verschillende concept-voorstellen is daarmede „dan ook rekening gehouden. Nu mij echter ten slotte blijkt, „dat de Dir. GB. in zijn eindvoorstel met dezen uitdrukkelijken „wensch van het Bestuur der B.M. geen rekening kan houden „en zich meent te moeten bepalen tot de bestaande wijze van „winstverdeeling, stel ik er prijs op in de notulen dezer ver- „gadering vast te leggen, welke de redenen daartoe geweest „zyn". De Dir. GB. antwoordde: „Gelet op den toestand der Indische financien acht de Directeur „zich onder de tegenwoordige omstandigheden niet verantwoord „tegenover de Regeering om een voor de B.M. gunstiger winst- „verdeeling in overweging te nemen. „Integendeel wordt naar aanleiding van de verwerping van de „concessie-verlenging door de Tweede Kamer in 1917 van „Regeeringszijde gestreefd naar eene oplossing met voor den „Staat gunstiger voorwaarden dan het tegenwoordige concessie- „contract geeft, daar anders hernieuwde oppositie niet uitge- „sloten wordt geacht. Het behoud van de bestaande winstverdee- „ling moet reeds als een aanmerkelijke tegemoetkoming be- „schouwd worden ter bevordering van de tot standkoming van „een gemeenschappelijk bedrijf, waardoor de aandeelhouders der „BM. in de gelegenheid worden gesteld om na 1927 aan de „tinexploitatie op Billiton deel te nemen". D*e heer Pan zette hierna het standpunt der B.M. nogmaals als volgt uiteen: 113 „Het komt de B.M. voor, dat bij goede voorbereiding en bij „juiste behandeling van het voorstel in de Tweede Kamer het „volstrekt niet uitgesloten is, dat de meerderheid der leden „zich met een betere winstverdeeling zal kunnen vereenigen. „De B.M. acht de genoemde voordeelen geen compensatie voor „het feit, dat de vennootschap vele jaren van de bestaande con- „cessie prijs geeft en door overwegend medezeggingschap van „den Staat de onbelemmerde vrijheid van bedrijf moet prijs- ,geven". De Dir. GB. merkte daartegenover op: „De ontworpen vorm van samenwerking tusschen Staat en B.M. „heeft ten doel de nadeelen van een overhaasten afbouw voor ,,1927 te vermijden door rationeele, zoo voordeelig mogelijke, „ontginning der overblijvende ertsreserve na 1927. „Het grooter voordeel, dat van deze werkwijze verwacht wordt, „komt evenzeer ten bate van de B.M. als van den Staat. „De B.M. gaat dus met de voorgestelde regeling ongetwijfeld „66k vooruit". Uit den inhoud der ontwerpen en der daarbij gevoegde M.v.T., door het Bestuur der B.M. op 11 September 1922 gezonden aan den M.V.K., bleek, dat het College zich had neergelegd bij de door de Indische Regeering geeischte winstverdeeling. In de genoemde M.v.T. wordt hierover nog het volgende gezegd : „Wanneer de B.M. berust in de bestendiging van de bestaande „voor den Lande zoo gunstige winstverdeeling in de verhouding „5 tot 3 ondanks het feit, dat zij door de nieuwe regeling 4 „jaren prijs geeft van hare tegenwoordige concessie, die haar „practisch gesproken volkomen vrijheid van beweging liet, dan „doet zij dit zeker niet, omdat zij deze haar in 1892 opgedrongen „winstverdeeling thans billijk of logisch acht. „Zij aanvaardt in dit opzicht het voorstel van den Dir. GB. 114 „alleen, omdat dezerzijds wordt ingezien, dat de N.I. Regeering „om practische redenen bezwaarlijk met een voorstel voor den „dag kan komen, waarin voor de B.M. een betere winstverdee- „ling wordt vastgesteld". Zoowel in den Volksraad als in Staten-Generaal heeft men zich kunnen vereenigen met de aangenomen winstverdeeling. 115 HOOFDSTUK 11. VASTSTELLING VAN HET KAPITAAL DER VENNOOTSCHAP OP / 16.000.000,—. (Art. 6 (1) der Wet en Art. 5 (1) der Statuten.) Zooals blijkt uit het voorkomende op biz. 35 ward de balans- waarde der B.M. per ultimo werkjaar 1922/23 begroot op / 17.674.000,—. De Financieel Technische Commlssie achtte het gewenscht, dat deze waarde in het bedrijf zou worden ingebracht. De Dir. GB. verklaarde in zijn brief van 11 Mei 1922 No. 170/T.A. Geheim met dit denkbeeld te kunnen medegaan en voegde er aan toe : „Van deze balanswaarde / 1.674.000,:^ reserveerend voor even- „tueel nog verschuldigde oorlogswiiistbelasting in Ned. Indie en „voor onvoorziene tegenvallers, blijft dus over een bedrag van „f 16.000.000, — , dat in aandeelen van het gemeenschappelijk „bedrijf voor den inbreng der twee deelnemers: Staat en B.M. „uitgekeerd zou kunnen worden. „De daarop gebaseerde en met den heer Pan besproken finan- „cieele opzet komt neer op het volgende: 116 „A. De Staat brengt in: het aan het bestaande contract ont- „leende recht op 5/8e aandeel in de winst en in de liquidatie- „opbrengst van de B.M., alsmede een nieuwe tinconcessie „voor het Gewest Billiton (hoofdeiland, omliggende eiland- „jes en territorial wateren), waartegenover de Staat „/ 10.000.000, — aan aandeelen in de op te richten „Ge- „meenschappelijke Mijnbouw Maatschappij Billiton" ont- „vangt. „B. De B.M. brengt in haar loopend bedrijf met voorraden en „reserves en krijgt daarvoor f 6.000.000, — aan aandeelen „in het gemeenschappelijk bedrijf. „Bovendien doet de B.M. af stand van haar preferentie- „recht op f 3.137.468,61 bij liquidatie tegen uitkeering van „een bewijs van deelgerechtigdheid, dat recht geeft op een „aandeel in de winst, resp. een uitkeering biJ liquidatie, te- „zamen genoemd bedrag van / 3.137.468,61 niet over- „schrijdend". 117 HOOFDSTUK 12. I N B R E N G. (Art. 7 (1) der Wet en Art. 4 der Statuten.) In de schema's voor een overeenkomst (zie biz. 18 en volgende) werd de inbreng in het kort als volgt omschreven : a. door de Regeering: af stand van het recht op uitkeeringen tot 30 April 1927 en van het recht op uitkeering bij liquidatie. h. door de B.M. : alle bezittingen, vorderingen en schulden volgens een per datum van inbreng op te maken balans. In de daama gemaakte ontwerpen, die eindigden met de indiening van een ontwerp-wet, werd de redactie echter gewijzigd. Volgens die redactie zou worden ingebracht: le. door de Regeering: het recht op uitkeering van een deel der winst en der liquidatie-opbrengst ; 2e. door de B.M.: a. alle rechten en bezittingen, onroerende en rSerende goede- ren, toebehoorende of toekomende aan de B.M. met uitzon- dering van de huizen en erven te 's-Gravenhage ; h. alle schulden en vorderingen, rechtstreeks voortvloeiende uit de uitoefening van haar bedrijf, onder welke schulden werden begrepen die, voortspruitende uit de door de B.M. 118 aangegane obligatie-leening pro resto groot / 4.000.000, — , terwijl ohder de vorderingen ook vallen die, uit nog loopen- de contracten reeds verschenen of nog te verschijnen, met dien verstande, dat alle baten en lasten betreffende het 31 Mei 1923 eindigende werkjaar 1922/23 komen voor rekening van de B.M., terwijl de baten en lasten betreffende het 1 Juni aanvangende werkjaar 1923/24 en volgende jaren komen voor rekening van de G.M.B. Welke redenen men gehad heeft om de redactie aldus te wijzigen, valt niet te zeggen, omdat van de eerste vergaderingen — zooals hiervoren reeds is gezegd — geen notulen werden gemaakt, terwijl correspondentie over deze redactie niet bestaat. Aangenomen kan dus worden, dat men een meer gepreciseerde om- schrijving van den inbreng wenschte en dat men daarom kwam tot de gegeven omschrijving, die geen reden tot debat opleverde, omdat men wederzijds begreep, wat bedoeld werd. Evenwel, in den Volksraad begreep men die bedoeling niet en het was de heer 's Jacob, die daarop het licht deed schijnen. AUereerst had hij het over den inbreng der Regeering. In het Afdeelingsverslag komt daarover n.l. het volgende voor: „Volgens de gegeven omschrijving zou de N.I. Regeering het „recht op uitkeering van een deel der winst en der liquidatie- „opbrengst van de B.M. inbrengen. Tegelijkertijd wordt evenwel „het contract van 1892, waarbij aan de B.M. concessie werd „verleend, vervallen verklaard. Het recht op winst, dat inge- „bracht wordt, bestaat dus niet meer op het tijdstip van den „inbreng. Daarentegen brengt Ned. Indie het recht in op het „winnen van tinerts voor 25 jaren met ingang van 1 Juni 1923, „welk recht echter niet als zoodanig genoemd wordt". Blijkbaar werd nu weer deze bedoeling niet geheel begrepen, althans in de M.v.A. kwam als antwoord voor: „Het vermelden van de vergunning tot winning van tinerts als „inbreng schijnt der Regeering toe niet noodig te zijn, waar 119 „het winningsrecht reeds in art. 2 wordt verleend. De vermel- „ding als zoodanig van het recht op aandeel in de liquidatie- „opbrengst der B.M. zou practisch inderdaad ook achterwege „kunnen blijven, doch is theoretisch nog eenigszins gerecht- „vaardigd door het f eit, dat dit recht niet alleen voortvloeit uit „de overeenkomst van 1892, maar ook uit de statuten der B.M." De heer 's Jacob kwam op dit antwoord terug tijdens de beraad- slagingen en zeide toen nog eens hetgeen reeds in het Afdeelings- verslag was opgenomen, n.l. dat inbrenging van een recht, hetwelk op het tijdstip van inbrenging verloren gaat, onmogeUjk is. De Regeeringsgemachtigde verduideUjkte de bedoeling van de bepa- ling door o.a. te zeggen: „De B.M. zou natuurlijk op deze heele nieuwe zaak niet ingaan, „wanneer naast de nieuwe voordeelen de Regeering niet haar „oude rechten op winstaandeel en liquidatie-aandeel liet verval- „len. Het vervallen van die rechten van de zijde der Regeering „is dus de inbreng van het Land". Over het voorstel van den heer 's Jacob om als inbreng te beschou- wen het winningsrecht, zeide de Regeeringsgemachtigde: „Wat hier wordt ingebracht, is niets anders dan het recht op „nujnontginning, dat de Hooge Overheid als zoodanig zich tot „uitgifte aan concessionarissen heeft voorbehouden bij art. 1 „van de Indische Mijnwet. Als Overheid kan zij, dus publiek- „rechtelijk werkzaam zijnde, dit recht als concessie uitgeven, „maar voor inbreng door het Land qua vennoot in een vennoot- „schap, dus zooals men een privaatrecht verhandelt, kan dat „overheidsrecht niet in aanmerking komen. Wei natuurlijk kan „bij een nieuwe, latere wet — omdat die in zooverre van de „Mijnwet vermag af te wijken, dat de genoemde vorm eener „ „concessie" wordt ontgaan — aan een bepaalde Mij de ontgin- „ning, enz. worden toevertrouwd, maar dit heeft dan met het „privaatrechtelijk begrip van den inbreng niets te maken en het „schijnt der Regeering noodeloos het in dien vorm te wringen". 120 De heer 's Jacob repliceerde hierop door o.a. te zeggen, dat volgens den Regeeringsgemachtigde af stand van rechten eigenlijk gelijk is aan inbreng van rechten, omdat de rechten wel worden te niet ge- daan door het wetsontwerp, maar desniettegenstaande de Regeering ze toch kan inbrengen. Het antwoord van den Regeeringsgemachtigde kwam hierop neer, dat hij deze theorie niet als de zijne kon beschouwen. Hij lichtte nu de bedoeling van de bepaling als volgt toe, na te hebben gezegd, dat de B.M. als holding company bleef bestaan: „Die holding company hoopt uit de nieuwe Mij inkomsten te ver- „krijgen en die inkomsten zullen onder de aandeelhouders „worden verdeeld. Wanneer de overeenkomst van 1892 bleef be- „staan, zou het gevolg zijn, dat het Gouvemement het recht be- „hield op 5/8e van het winstaandeel, terwijl het volgens de „nieuwe regeling ook recht heeft op het dividend van hare aan- „deelen. Dat kan nooit de bedoeling zijn. Afgezien van de redac- „tie, is de kern van de zaak geen andere dan het doen vervallen „van de rechten, die tot nu toe uit de B.M.-overeenkomst van ,,1892 zijn voortgevloeid". Na deze toelichting, die de zaak verduidelijkte, was men het spoedig met elkaar eens en werd van Regeeringswege voorgesteld de bepa- ling te lezen, zooals zij thans luidt, n.l. dat door de Regeering wordt ingebracht de prijsgeving van het recht op uitkeering van een deel der winst en der liquidatie-opbrengst, dus juist zooals in het eerste ontwerp was voorgesteld. Over den inbreng van de B.M. kon men het echter in het geheei niet eens worden. In het Afdeelingsverslag stond daarover: „Het ontwerp van wet en de ontwerp-statuten noemen als in- „breng van de B.M. alle rechten en bezittingen, met dien ver- „stande, dat alle baten en lasten betreffende het 31 Mei 1923 „eindigende werkjaar voor rekening van de B.M. komen. Der- 121 „halve komen ook de baten, die op 31 Mei 1923 in de gewonnen .jertsvooi-raden belichaamd zijn, voor rekening van de B.M., „zoodat deze baten en de verdere winst over het op 31 Mei 1923 „eindigende werkjaar aan de B.M. zouden verblijven. „De M.v.T. zegt echter, dat de B.M. inbrengt haar loopend be- „drijf met voorraden en reserves en dit zou beteekenen, dat de „voorraden niet van den inbreng zuUen zijn uitgesloten. Ge- „vraagd werd welke opvatting de juiste is. In aansluiting hier- „aan zou men ook gaarne nader zien toegelicht wat verstaan „moet worden onder de verklaring in de M.v.T., dat alle baten „en lasten betreffende het op 31 Mei 1923 eindigende werkjaar „nog voor rekening der B.M. komen. Indien de bedoeling is, dat „de voorraden tegelijk ten bate komen van de B.M. en inge- „bracht worden in de nieuwe N.V., dan zijn deze voorraden geen „inbreng, die met aandeelen vergoed wordt, doch dan zouden die „voorraden door de nieuwe vennootschap van de B.M. gekocht „moeten worden". Ook hier bleek dus weer verwarring in de denkbeelden over de bedoeling en de M.v.A. trachtte de zaak duidelijker te maken door te zeggen: „Onder de woorden „voorraden en reserves" zijn wel begrepen „de voor de regelmatige uitoefening van het bedrijf bestemde „voorraden van gebruiksartikelen en reservedeelen, doch niet „het gewonnen product. „Het bedrijf van het werkjaar 1922/23, waarvan de baten en „lasten voor rekening van de B.M. blijven, wordt 31 Mei 1923 „afgesloten. Het tot op dezen datum gewonnen erts komt dus „niet voor inbreng in aanmerking. Het van af 1 Juni 1923 voor „rekening van de op te richten vennootschap loopende bedrijf „van het nieuwe werkjaar 1923/24 begint dus zonder product, „maar met de aanwezige magazijnsvoorraden, reservedeelen en „reservefondsen". De heer 's Jacob kwam bij de beraadslagingen hierop terug en zeide, dat — indien het de bedoeling was het voor- of nadeelig saldo der 122 winst- en verliesrekening, afgesloten op 31 Mei 1923 aan de B.M. te laten — de bepaling behoorde te luiden, zooals zij thans in de Wet en in de statuten voorkomt. Hij diende daarop een amendement in tot wijziging van de redactie van het artikel. De Regeeringsgemachtigde verklaarde zich met dit voorstel niet te kunnen vereenigen en, na een uitvoerig debat, verduidelijkte hij de bedoeling der Regeering door te zeggen: „Uitgezonderd wordt de geheele productie in het bedrijfsjaar „tot 31 Mei 1923, maar ook alle kosten, die nog gemaakt worden „tengevolge van die productie om het product verkoopbaar te „maken en weg te sturen". Toen nu aan de Regeering in overweging werd gegeven den tekst daarmede in overeenstemming te brengen, wenschte zij hiertoe niet over te gaan, waarom het amendement in stemming werd gebracht en met 19 stemmen voor en 15 tegen werd aangenomen. De Indische Regeering stelde den M.v.K. voor om de redactie volgens het amendement niet over te nemen in de aan de Staten-Generaal aan te bieden ontwerpen, omdat het volgens haar geen verbetering van de redactie inhield, doch de M.v.K. was van meening, dat het wenschelijk zou zijn de in het amendement aangegeven redactie wel over te nemen: le. omdat deze zeker niet slechter was dan de oorspronkelijke ; 2e. omdat het om tactische redenen wenschelijk moest worden ge- acht zoo eenigszins mogelijk met de door den Volksraad aange- nomen amendementen rekening te houden. Bij de behandeling in de Staten-Generaal werd hierop niet nader teruggekomen. 123 HOOFDSTUK 13. VASTSTELLING EN UITKEERING VAN HET BEDRAG VOLGENS HET BEWIJS VAN DEELGERECHTIGDHEID ad / 3.054.468,61. (Art. 7 (3) der Wet en Art. 5 (4) der Statuten.) In art. 5 der oude concessie van de B.M. (Ned. Staatsblad No. 139 van 1892) was aangegeven, dat bij liquidatie de Staat 5/8e van de zuivere opbrengst der liquidatie zou ontvangen, voor zoover die op- brengst zou overschrijden de waarde, die op 1 Mei 1892 aan de be- zittingen der Maatschappij zou moeten worden toegekend, welke waarde zoo spoedig mogelijk na de goedkeuring der Wet moest worden geschat. Zooals blijkt uit de „Schema's voor eene overeenkomst" (zie biz. 18 en volgende), werd bij proces-verbaal van 15 September 1896 die waarde aangenomen op f 3.137.468,61, terwijl het in de bedoeling lag die waarde — voor zoover zij aanwezig zou zijn — op het tijd- stip der in werking treding van het gemengde bedrijf door den Staat aan de B.M. te doen afdragen. Waarschijnlijk om te voorkomen, dat de Staat betalingen in con- tanten zou moeten doen, werd in latere ontwerpen de bepalinu ^a- maakt, dat de B.M. een bewijs van deelgerechtigdheid zou ontvangeti voor het genoemde bedrag, welk bewijs een preferentierecht zou scheppen op 20 % van de netto-winst, totdat het bedrag zou zijn afbetaald. 124 Deze regeling werd ook overgenomen door de B.M. in hare op 11 September 1922 aan den M.v.K. gezonden ontwerpen. Deze Staatsman achtte het door de B.M. tengevolge van deze rege- ling te verkrijgen voordeel zoo groot, dat z.i. de vraag gewettigd was of de Staat niet verstandiger zou handelen, indien hij de B.M. rustig liet exploiteeren tot 1927. Immers volgens de Financieel-technische Commissie zouden bij vorming van een gemengd bedrijf 400.000 a 500.000 meer picols tin kunnen worden verkregen dan bij voortzetting van de concessie tot 1927. Maar het rendement van die 400.000 a 500.000 picols zou eerst verkregen worden na een grooter aantal jaren. Gedurende de eerste exploitatie-jaren van het gemengde bedrijf zou de winst door de geringere productie kleiner zijn en van die kleinere winst zou dan nog afgetrokken worden 20 % tot een maximum van rond / 3.100.000, — , welk bedrag bij voortzetting der concessie eerst uit de liquidatie- opbrengst zou worden voldaan. Bij de beoordeeling van de voor- en nadeelen van den bestaanden en den te scheppen toestand zou men dus als volgt moeten redeneeren : bij den bestaanden toestand kan de Staat gedurende de eerstvolgende vier jaren zeer hooge winsten verwachten, doordat de B.M. alles zal doen wat mogelijk is om die winsten te vergrooten. In 1927 wordt de exploitatie gesloten en uit de liquidatie krijgt eerst de B.M. / 3.100.000, — als die opbrengst wordt verkregen, terwijl de rest in verhouding van 5 : 3 wordt verdeeld. Bij den te scheppen toestand zal gedurende 10 jaren kunnen worden geexploiteerd, doch aangezien de productie gering gehouden wordt, zal de winst ook gering zijn. Van die winst wordt 20 % afgetrokken tot een maximum van / 3.100.000, — en het resteerende wordt pas daama verdeeld. Na 10 jaren geschiedt liquidatie, waarvan de opbrengst in verhouding van 5 : 3 wordt verdeeld. Welke toestand is nu voordeeliger? Deze vraag, ter beantwoording gegeven aan de Indische Regeering, gaf den Dir.GB. aanleiding opnieuw in onderhandeling te treden met den heer Pan, waarop genoemde heer als volgt antwoordde: 125 „De aflossing van de 3i ton voor 1927 wordt van onze zijde „niet beschouwd als een voorschot op een vordering, die pas „in dat jaar van kracht wordt, doch als eene compensatie voor „het prijsgeven van 4 jaren der loopende concessie en het „toekennen van een overwegende zeggingschap aan den Staat. „Niettemin erken ik de mogelijkheid, dat men bij de behandeling „van de Billitonzaak aan de preferente uitkeering voor 1927 „het karakter zal willen toekennen van een renteloos voorschot „door den Staat. „Het is dan ook uitsluitend om politieke overwegingen en den „wensch om van onze zijde zooveel mogelijk mede te werken, „dat ik, ondanks het bovenvermelde standpunt, met Uw voorstel „kan meegaan om de aflossing van de 31 ton uit te stellen tot „na ultimo April 1927, echter onder dien verstande, dat tegen- „over het loslaten van de oorspronkelijke voorwaarde, de „preferente uitkeering dan verhoogd wordt van 20 op 25 % „en deze voor het eerst zal plaats hebben over het productie-jaar ,,1926/27". In verband hiermede werd in de ontwerp-statuten de bepaling opge- nomen, dat de aflossing zou beginnen „met het boekjaar 1927". Aangezien echter aan die woorden een dubbele beteekenis kan worden toegek6nd, werden zij op verzoek van den M.v.K. gewijzigd, zoodanig, dat „van de over het boekjaar 1927 en volgende boekjaren behaalde netto-winst" de 25 % zou worden afgetrokken. Tevens werd het in totaal te restitueeren bedrag met f 83.000, — verminderd en dus teruggebracht tot f 3.054.468,61, omdat de B.M. den wensch te kennen had gegeven hare beide huizen aan het Korte Voorhout in eigendom te behouden. In het Afdeelingsverslag van den Volksraad werd nog de opmerking gemaakt, dat het bewijs van deelgerechtigdheid geen recht gaf op „aandeel in de winst", zooals het ontwerp-wet vermeldde, maar een recht op „aflossing uit de winst". De Indische Regeering wijzigde dienovereenkomstig de redactie van het artikel. 126 HOOFDSTUK 14. RECHTEN VAN EN INSTRUCTIE VOOR DEN R.v.B. (Art. 9 der Wet en der Statuten.) In het Af deelingsverslag van den Volksraad kwam het volgende voor : „Gevraagd ward wat aanleiding is geweest om de bepaling op „te nemen, dat de leden elkaar schriftelijk volmacht kunnen „geven tot beraadslaging en tot besluiten. „Gevreesd werd, dat hiervan een te ruime mate van delegatie, „zelfs aan een persoon, het gevolg zoude kunnen zijn. „Door meerdere leden werd ook aangedrongen op vaststelling „van de instructie door den G.G. „0m de verhouding van den M.v.K. tot de 3 door hem gekozen „leden van den R.v.B. juist te kunnen beoordeelen, drongen „eenige leden er op aan de voornaamste punten van de instructie „reeds thans te mogen vernemen. Zij zouden het betreuren, „indien die leden onder invloed van een door den M.v.K. te „volgen politieke gedragslijn zouden moeten komen te staan „in plaats van uitsluitend zakelijk te kunnen handelen. „Anderzijds zagen enkele leden in de bepaling, dat de M.v.K. „ten alien tijde de door hem benoemde leden van den R.V.B. „kan ontslaan, geen voldoende waarborg tegen ongewenschte „beslissingen. Zij achtten voorafgaande ruggespraak met den „Minister noodzakelijk. Tegen een dergelijke knellende bepaling 127 „protesteerden andere leden by voorbaat. H.i. zouden daardoor „de beslissingen onnoodig vertraagd worden, zoodat een der „voornaamste bezwaren tegen Staatsexploitatie weer zou worden , ,binnengehaald". In de M.v.A. werd daarop als volgt geantwoord: „Mocht blijken, dat de bepaling betreffende het elkaar schrifte- „lijk machtigen der leden inderdaad tot een te groote delegatie „aan een persoon aanleiding zou geven, dan zou hierin bij de „instructie, voorzoover de door den M.v.K. benoemde leden „betreft kunnen worden voorzien. „Waar lid 2 van dit artikel voorschrijft, dat de bedoelde leden „door den M.v.K. zullen worden benoemd, wordt het logisch „geacht, dat zij ook door genoemden Minister van eene instructie „zullen worden voorzien. „Aan het verzoek van eenige leden om reeds thans de voor- „naamste punten der instructie bekend te stellen, kan geen „gevolg worden gegeven, aangezien hieromtrent vrijheid van „handelen aan het Opperbestuur dient voorbehouden te blijven. „Ongetwijfeld zal de instructie echter niet van dien aard mogen „zijn, dat het bedrijfsbeheer aan allerlei knellende bepalingen „zou worden onderworpen". Bij de beraadslagingen merkte de heer van Sandick op, na gezegd te hebben, dat de werkingssfeer der nieuwe Mij te ruim genomen was (zie hoofdstuk 3) en dat het bestuur dus die sfeer had te bepalen : „Nu zal die R.v.B. zijn bevoegdheden ontleenen aan eene „instructie, maar hoe die instructie zal zijn, blijft geheel in het „duister. De vraag in het Afdeelingsverslag hieromtrent gesteld, „wordt slechts op zeer vage wijze beantwoord en dat kan ook „moeilijk anders. „Het spreekt echter van zelf, dat de Regeering bij de uitgebreide „bevoegdheid van het gemengde bedrijf slechts kan waken voor „het Landsbelang door een knellende instructie voor hare „vertrouwensmannen in de R.v.B. Immers wat het belang van 128 „het Land is, wordt door verschillende personen verschillend „beoordeeld naar gelang van algemeene of politieke inzichten „en slechts een knellende instructie kan hier een bepaalde „gedragslijn aangeven. Door de knellende instructie aan zijn „vertrouwensmannen te geven, wordt echter de M.v.K, de „eigenlijke leider van de Mij en dan speelt dadelijk zijn politieke „verantwoordelijkheid tegenover de Volksvertegenwoordiging „een rol in het beheer der Mij. Dat acht ik voor een goede „werking van het gemengde bedrijf ontoelaatbaar. „De instructie moet dus ruim gesteld worden en dat kan slechts „als de werkingssfeer van de Mij beperkt wordt, of beter, zuiver „begrensd wordt. Ten einde dus het gemengde bedrijf buiten de „politiek te houden, is het wenschelijk het een eenvoudig mijn- „bedrijf te laten zijn met beperkte werkingssfeer van een zuiver „zakelijken aard en dan kan de R.v.B. met ruime zakelijke „bevoegdheden de Mij op zakelijke wijze besturen". De heer Bergmeyer verklaarde het volgende: „In de rede, die de heer Treub verleden week heeft gehouden „voor Koloniale Studien, — welke rede naar ik meen te weten „velen zijner naaste medestanders wel eenigszins heeft teleur- „gesteld — is toch ook wel een goed ding gezegd, n.l. dit: „als „ „ge opkomt voor het gemengde bedrijf, zorg dan voor de „ „grootst mogelijke vrijheid van den R.v.B. en Commissarissen, „ „opdat niet telkens de M.v.K. tusschenbeiden zal kunnen „ „komen en het bedrijf toch weer onderworpen wordt aan „ „allerlei bureaucratische invloeden". Ik ben er niet zeker van, „dat dit gevaar hier zal worden gekeerd. De Minister kan elk „oogenblik zonder eenige motiveering de leden van den R.v.B. „ontslaan. Ik acht dit zeer gevaarlijk. Zal dit gemengde bedrijf „zoo zuiver mogelijk werken en zal men niet krijgen de nadeelen „er van zonder de voordeelen, dan moet de R.v.B. een groote „mate van vrgheid bezitten en ik acht die niet gewaarborgd in „het ontwerp van wet. Ik hoop daarom, dat de Regeering op dit „punt een verklaring kan afleggen, minder vaag dan in de „M.v.A. Ik hoop, dat zij aan den R.v.B. een groote vrijheid zal „geven en het niet mogelijk zal ziJn, dat een lid van den R.v.B. 129 „zoo maar ontslagen wordt, omdat die niet naar de pijpen van „den Minister of — wat ook zoo onmogelijk niet is — van een „of anderen hoofdambtenaar wil dansen. „Dat blijft wel voor mij een van de hoofdpunten. Ook de heer „van Sandick heeft hierop gewezen en ik wou dit nog gaarne „even onderstrepen. Is het daarvoor noodig de werkingssfeer „van de Mij in te krimpen — uitstekend — , dan moet dit maar „gebeuren. Maar voor alles moet het vaststaan, dat de R.v.B. „een groote vrijheid krijgt, omdat dan alleen het bedrijf zich „behoorlijk kan ontwikkelen". Nadat de Regeeringsgemachtigde den heer van Sandick gerust- gesteld had over de werkingssfeer der nieuwe Mij, zeide hij, dat de regeling van de verhouding van den R.v.B. tot den M.v.K. niet zoo eenvoudig was. Hij voegde er aan toe : ,,de hier voorgestelde vorm van regeeringsbemoeienis is eerst „in de laatste jaren meer op den voorgrond getreden en, zooals „ik reeds zeide, hier in Indie door mij eerst in 1919 met het „zoogenaamde G.E.B.E.O. begonnen. De op zulk nieuw terrein „zoo noodige practische ervaring is dus nog slechts in zeer „beperkte mate verkregen. De Regeering kan daarom en ook „omdat de regeling in het onderhavige geval aan den Minister „is voorbehouden, onmogelijk eenige toezegging doen omtrent „den inhoud van de instructie, welke de leden van den R.v.B. „van den M.v.K. zullen ontvangen. Zij volstaat daarom met „verwijzing naar haar M.v.A., waarin de Regeering haar „algemeene opvatting neerschreef en die luidt, dat de instructie „niet van dien aard zal mogen zijn, dat het bedrijf en beheer „aan allerlei knellende bepalingen zouden worden onderworpen. „De Regeering is bereid om daarbij thans nog aan den M.v.K. „in overweging te geven om aan de door hem benoemde leden „van den R.v.B. zelfstandigheid van oordeel te laten in bedrijfs- „aangelegenheden". 130 HOOFDSTUK 15. BENOEMING VOORZITTER EN PLAATSVERVANGEND VOORZITTER VAN DEN R.v.B. DOOR DEN M.V.K. (Art. 11 der Statuten.) In de aan den Volksraad ingediende ontwerp-statuten was aange- geven, dat de R.v.B. uit zijn midden een Voorzitter en een Plaats- vervangend Voorzitter zou kiezen. De M.v.K. merkte op, dat geen reden bestond om hier af te wijken van de bepalingen bij de N.I.A.M., die de benoeming aan den Minis- ter overlieten. De Dir. GB., dit besprekende met den heer Pan, moest antwoorden, dat genoemde heer het wenschelijk achtte de beslissing over dit denk- beeld aan het Bestuur der B.M. over te laten. Nadat dit Bestuur verklaard had tegen de inwilliging van den wensch van den Minister geen bezwaren te hebben, werd de bepaling overgenomen in het ontwerp der Statuten. 131 HOOFDSTUK 16. SALARIEERING VAN DE LEDEN VAN DEN R.V.B. (Art. 10 der Wet en der Statuten.) De salarieering der leden van den R.v.B. was in het ontwerp der Statuten, ontworpen door den Dir. GB., besproken te Bandoeng in de vergadering van 30 April 1922 en goedgekeurd door de Indische Regeering, als volgt omschreven: Art. 10. (1) De leden van den Raad van Beheer genieten ieder eene be- zoldiging van j 5.000, — per jaar, benevens vergoeding voor reis- en verblijfkosten. (2) Deze bezoldiging kan alleen gewijzigd worden bij een besluit van de algemeene vergadering van aandeelhouders. Art. 26. (4) Van de overwinst ontvangen: de Raad van Beheer 5 % met inbegrip van het ingevolge art. 10 reeds genoten salaris tot een maximum van / 100.000, — ter onderlinge verdeeling. 132 De M.v.K. zeide over dit voorstel in zijn brief van 20 October 1922 No. 1/1760 het volgende : „Ik kan mij wijders minder goed vereenigen met het denkbeeld „van den Dir. GB. om de leden van den R.v.B. te laten deelen „in de overwinst. Evenals bij de N.I.A.M. ware te volstaan met „hun een vaste jaarlijksche bezoldiging te verleenen. „De tot dusver ten aanzien van laatstbedoelde vennootschap op- „gedane ervaring schijnt er op te wijzen, dat de werkzaamheden „van den Raad op den duur niet zoodanigen omvang zullen „verkrijgen als men bij de oprichting van de Mij veronderstelde. „En daarbij verlieze men niet uit het oog, dat de taak van het „College — althans van de door de Regeering benoemde leden „daarvan — bij de N.I.A.M. nog belangrijk meer omvattend is „dan zij bij de G.M.B. vermoedelijk ooit zal worden. Bij genoem- „de petroleum-maatschappij toch eischt de controle op de ver- „kooppolitiek van de Bataafsche bij voortduring veel van de „werkkracht en de waakzaamheid van den R.v.B., terwijl ten , .aanzien van Billiton de werkzaamheden van het College zich „niet onwaarschijnlijk in hoofdzaak zullen kunnen bepalen tot „het algemeen toezicht op de geldelijke en technische gestie van „de Directie. Op grond van deze overwegingen komt het mij „voor, dat de bezoldiging van de leden van den R.v.B. bij het op „te richten gemeenschappelijk bedrijf in geen geval meer zal „behoeven te bedragen dan omstreeks de helft van hetgeen de ..overeenkomstige functionarissen bij de N.I.A.M. genieten". In verband hiermede werd in de aan den Volksraad aangeboden concept-statuten geen tantieme uit de winst voor den R.v.B. aan- gegeven, doch werd in art. 10 bepaald: (1) De leden van den R.v.B. genieten ieder eene bezoldiging van / 6.000, — per jaar, benevens vergoeding voor reis- en verblijfkosten. (2) De bezoldiging wordt vastgesteld en kan alleen gewijzigd worden bij een besluit van de algemeene vergadering van aandeelhouders. 133 In de M.v.T. was over dit artikel het volgende vermeld: „De leden van den R.v.B. zullen geen tantiemes of andere van „den gang van het bedrijf afhankelijke voordeelen genieten; „hun zal een vaste bezoldiging worden toegelegd. In verband „met den vermoedelijken omvang van hunne werkzaamheden en „de wenschelijkheid om over ervaren personen te kunnen be- „schikken, die niet al te zeer door andere belangen in beslag „worden genomen, ligt het in het voornemen hunne wedde, die „ten laste van de vennootschap komt, op niet minder dan „f 6.000, — 's jaars te bepalen. De mogelijkheid is echter open te „houden om, ingeval het noodig mocht blijken, de wedde hooger „te stellen, aangezien ook het belang van het Land vordert, dat „de medewerking van de meest geschikte personen verkregen „wordt". In de op 14 Mei 1923 gehouden vergadering van denVolksraad werd over dit artikel niet gesproken. Intusschen had de Dir. GB. bij brief van 13 Januari 1923 N0.I6/T.A. Geheim de ontwerpen der aan den Volksraad in te dienen voorstel- len aan den G.G. ter goedkeuring gezonden en deze had ze bij mail- rapport aan den M.v.K. doorgezonden. Bij brief van 24 Maart 1923 No. 1/474 schreef de M.v.K. daarop aan den Landvoogd over de onderwerpeUjke aangelegenheid : „Lettende op den aard en den vermoedelijken omvang hunner „ werkzaamheden, acht ik eene bezoldiging van ten minste „/ 6.000, — benevens vergoeding voor reis- en verblijfkosten „voor de leden van den R.v.B. te hoog. Een bedrag van f 5.000, — „ware als maximum te stellen. „Het artikel zou dan kunnen luiden als volgt: „ „De leden van den Raad van Beheer genieten een bij besluit „ „van de algemeene vergadering van aandeelhouders vast te „ „stellen bezoldiging van ten hoogste f 5.000, — per jaar voor „ „ieder hunner benevens vergoeding voor reis- en verblijf- „ „kosten". Van deze zienswijze werd o.a. kennis gegeven aan de B.M. 134 De Dir. GB., wiens meening o.a. over dit voorstel werd ingewonnen, teneinde te overwegen of in de aan den Volksraad ingediende voor- stellen wijziging moest worden gebracht, antwoordde bij brief van 4 Mei 1923 No. 40/Dir./V Geheim over het onderwerpelijke punt als volgt : „De heer Pan maakte in dit geval bezwaar om zonder rugge- „spraak met zijne mede-commissarissen tot wijziging van het „oorspronkelijk te dier zake overeengekomene over te gaan. „HiJ gaf in overweging om deze aangelegenheid over te laten „aan een mogelijk nader overleg tusschen Minister en Bestuur „der B.M. in Nederland. „Het wil mij voorkomen, dat zulk een uitstel geen bezwaren „oplevert, daar blijkens het Ministerieel telegram van 7 April „j.l. No. 24 de opname dezer wijzigingen in het bij den Volks- „raad ingediend ontwerp niet geeischt werd. Evenwel stel ik er „prijs op te verklaren, dat mijns inziens de oorspronkelijke „tekst van bedoeld artikel, zooals dit in de Volksraadstukken „voorkomt, de voorkeur verdient". In verband met deze mededeeling schreef de B.M, op 27 Juni aan den M.V.K.: „Onze Gecommitteerde, de heer E. A. Pan, Commissaris der „B.M., deelde ons mede, dat in Indie van bevoegde ambtelijke „zijde sterk de overtuiging naar voren is gekomen, dat door „minder ruime bezoldiging der leden van den R.v.B. van de „G.M.B. afbreuk zal worden gedaan aan het gezag, dat van hen „zal moeten uitgaan. „Het zij ons vergund onder de aandacht van U.E. te brengen, „dat ook van onze zijde dit bezwaar gevoeld wordt. „Moge al de hoeveelheid werk, die den leden van den Raad te „wachten staat, wellicht niet de geheele persoon in beslag „nemen, daartegenover staat, dat ingrijpende beslissingen door „den Raad genomen zullen moeten worden, waarvoor medeleven „in het bedrijf en kennis van zaken onafwijsbaar zijn. „Het door U.E. voor de bezoldiging gedachte cijfer van 135 „f 5.000, — komt daarom ook ons voor niet te zijn in overeen- „stemming met het gewicht van het ambt. „Wij hebben ons de vrijheid veroorloofd nu reeds de aandacht „Uwer Excellentie op deze aangelegenheid te vestigen, in het „vertrouwen, dat hierin aanleiding gevonden zal mogen worden „om bij de afwerking der stukken alsnog rekening te houden „met onze inzichten". De M.v.K. antwoordde hierop den Sen Juli d.a.v. als volgt: „Naar aanleiding van Uw brief van 27 Juni j.l. heb ik de eer „U mede te deelen, dat ik bezwaarlijk kan inzien, dat het gezag „van de leden van den R.v.B. der op te richten N.V. G.M.B. zou „afhangen van of verband houden met het bedrag der hun toe „te kennen bezoldiging. „Naar mijn gevoelen ligt het voor de hand, dat het uitsluitend „van de persoonlijkheid van degenen, aan wie bedoelde functie „wordt opgedragen, zal afhangen of van hen het vereischte „gezag uitgaat. „Het ligt derhalve in mijne bedoeling om, v.z.v. de benoeming „van de leden van den R.v.B. aan mij zal staan, met groote „zorgvuldigheid te werk te gaan, opdat in alien deele voor „hunne taak berekende personen worden aangewezen. „Vermits het voor mij geen twijfel lijdt, dat de arbeid als lid „van meergemelden Raad geenszins den geheelen mensch in be- „slag zal nemen, korat het mij voor, dat de grens van ten hoogste „/ 5.000, — 's jaars een alleszins aannemelijk maximum mag „heeten voor de belooning der hierbedoelde werkzaamheden. „Ik vlei mij, dat er Uwerzijds geen onoverkomelijk bezwaar „tegen zal bestaan om mede te werken tot opneming van eene „daartoe strekkende bepaling in de statuten der op te richten „vennootschap". 136 HOOFDSTUK 17. TUSSCHENTIJDSCH ONTSLAG VAN DE DIRECTIE. (Art. 11 der Wet en Art. 12 der Statuten.) In art. 12 van het concept der statuten, hetwelk door den Dir. GB. was ontworpen en een onderwerp van bespreking had gevormd op de vergadering te- Bandoeng van 30 April 1922, stond: „De leden „der Directie kunnen te alien tijde door den R.v.B. worden ont- „slagen". In de notulen der officieuse vergadering van de B.M. op 20 Juli 1922 komt na een pleidooi voor het geven van de Directie aan de B.M. (zie hoofdstuk 2) het volgende voor: „Gemeend wordt, dat nog een betere regeling getroffen moet „worden voor het tusschentijdsch ontslag aan de Directie door „den R.v.B. Dit moet als een consequentie van de overwegende „medezeggingschap der N.I. Regeering aanvaard worden. Om „echter geheime handelingen te voorkomen, moet in de statuten „opgenomen worden, dat bij tusschentijdsch ontslag de Directie „haar beleid tegenover de Algemeene Vergadering kan verdedi- „gen en kan eischen, dat van die vergadering een notarieel 137 „proces-verbaal wordt opgemaakt. Aangezien een dergelijk ge- „val veel stof zal doen opwaaien, zal de R.v.B. met een tusschen- „tijdsch ontslag wel voorzichtig zijn". Overeenkomstig deze meening ward in art. 12 van het ontwerp der statuten, dat op 11 September 1922 aan den M.v.K. ter goedkeuring werd aangebod6n, opgenomen: „De leden der Directie kunnen te alien tijde door den R.v.B. „worden ontslagen, die van dit tusschentijdsch ontslag onder „mededeeling der daartoe geleid hebbende motieven kennis geeft „aan de algemeene vergadering van aandeelhouders. „In geval van tusschentijdsch ontslag zal het ontslagen lid der „directie desverlangd in de gelegenheid worden gesteld om zijn „beleid tegenover de algemeene vergadering van aandeelhouders „te verdedigen; van deze vergadering zal, indien het ontslagen „lid der Directie dit verlangt, een notarieel proces-verbaal „worden opgemaakt". In de bij dit ontwerp der statuten behoorende M.v.T. werd ge- schreven : „In art. 12 wordt aan den R.v.B. de bevoegdheid verleend om „de Directie te benoemen. Met deze regeling gaat het Bestuur „wel accoord. Ook ziet het in, dat tusschentijdsch ontslag door „den R.v.B. noodzakelijk kan zijn. Het is echter van oordeel, „dat in dit bijzonder geval de ontslagene recht moet hebben om „zijn beleid te verdedigen tegenover een ander college, d.i. in „casu de Algemeene Vergadering en moet kunnen eischen, dat „van die vergadering een notarieel proces-verbaal wordt opge- „maakt. Met dit inzicht is in art. 12 rekening gehouden". Tegen de inwilliging van dit verzoek had de M.v.K. geen bezwaar, maar stelde daarbij als eisch, dat de B.M. — voor de eerste vijf jaren als Directie optredende — ook tusschentijds zou kunnen worden ontslagen en zulks omdat men anders geen middel zou hebben om onverhoopte sabotage van de nieuwe regeling door de Mij te keeren. 138 De Minister voegde er aan toe: „Nog zij in dit verband opgemerkt, dat het wellicht aanbeveling „zal verdieneh om bij de redactie van de wettelijke bepalingen „nopens den status der Directie rekening te houden met de door „het lid der le Kamer Mr. Mendels bij de behandeling van het „wetsontwerp aangaande de N.I.A.M. gemaakte opmerkingen „(Handelingen le Kamer 1921/22 biz. 1032/33) ^) met betrek- „king tot eventueel uit de vyfde afdeeling van titel VII A Ille „Boek van het (Nederlandsch) Burgerlijk Wetboek voortvloeien- „de gehoudenheid tot schadevergoeding bij tusschentijdsch „ontslag. « In verband met deze opmerking vulde de Indische Regeering het ontwerp der statuten aan, zoodanig dat de bepaling werd, dat de „leden der Directie ten alien tijde zonder extra-vergoeding konden „worden ontslagen". De M.v.K. achtte deze aanvuUing echter niet voldoende in verband met de bepalingen van art. 1639r van het Nederlandsche Burgerlijk 1) Hier leest men het volgende: „Er staat in het contract: de Directie wordt voor 10 jaren aangesteld en zij „kan te alien tijde worden ontslagen. Dat is niets nieuws. Meet dat in een „contTact staan? Mem kan elke Direciae direct ontslaan. Men vergete toch. niet, „dat ook de directie van eene N.V., volgens onze wetgeving geheel en al valt „onder de bepalingen op de arbeidsovereenkomst. De directeur van de maelitigste „N.V. staat juridisch ten opzichte van de arbeidsovereenkomst precies onder „d|ezelfde bepalingen als een timmermansknecht. „]Sru kan men volgens die wet op de arbeidsovereenkomst iemand, die in z^n „dienst is, dus ook een directie van een N.V., altijd ontslaan — op S6n voor- „waarde: de schadevergoeding. Wanneer gij binnen den termijn zonder dringende „redenen zooals de wet die kent, ontslaat — en de directie zal natuurlijk wel „altijd zorgen, dat het niet bepaald te dringende redenen zijn — dan is er recht „op voUedige schadevergoeding of op wettelijke schadeloosstelling. En dat loopt „in de papieren. „Neem eens aan, dat men na twee of drie jaren zegt: Dat is geen intensieve „exploitatie, dat meet wat verbeteren en deze menschen zeggen: Technisch kan „het niet anders, wij hebben redenen het niet sterker te doen en men is daar „dan niet mede tevreden en ontslaat die heeren, men wil de zaak wat steviger „aanpakken, dan is het uitermate moeilijk voor een rechter om uit te maken „of er werkelijk een dringende reden was b.v. sabotage of lijdemk verzet, ja dan „neeii"- 139 10 Wetboek en stelde daarom voor om het betrekkelijke artikel van het wetsontwerp aan te vuUen met de woorden: „Zij zullen daarbij slechts aanspraak hebben op hunne bezoldi- „ging over het loopende boekjaar en geenerlei rechten op schade- „loosstelling kunnen doen gelden". De heer Pan had, evenmin als de Indische Regeering bezwaar tegen deze aanvulling, in verband waarmede zij in het ontwerp der wet en der statuten werd opgenomen. Zij gaf geen aanleiding tot debat. 140 HOOFDSTUK 18. WAARBORGING VAN HET NATIONAAL KARAKTER DER DIRECTIE. (Art. 11 (3) der Wet en Art. 12 (3) der Statuten.) De bepaling in art. 11 (3) der Wet en in art. 12 (3) der Statuten luidt: „Geen anderen kunnen tot directeur benoemd worden dan „Nederlandsche onderdanen of naamlooze vennootschappen, „waarvan de eenige bestuurder of commissaris dan wel als er „twee zijn, beide, of als er meer bestuurders zijn, de meerder- „heid, alsook de meerderheid der commissarissen Nederlan- „ders zijn". In de M.v.T. werd over deze bepaling het volgende gezegd : „Het derde lid van dit artikel waarborgt het nationaal karakter „van de Directie. De afwijking in dezen met het overeenkomstig „art. 12 van de Wet tot oprichting van de N.I.A.M., waar de „eisch van Nederlanderschap voor de Directie niet gesteld wordt, „geschiedde in overleg met het Bestuur van de B.M. om in „overeenstemming te blijven met de bestaande statuten van die „Mij, waarin de eisch van Nederlanderschap wel gesteld wordt". 141 HOOFDSTUK 19. VERPLICHTINGEN DER DIRECT IE. (Art. 12 der Wet en Art. 13 der Statuten.) In het Afdeelingsverslag werd de opmerking gemaakt, dat onder de verplichtingen van den R.v.B. of van de Directie nergens is genoemd die om besluiten der vergaderingen van aandeelhouders B of alge- meene vergaderingen uit te voeren en daardoor de mogelijkheid zou worden geschapen, dat zulke besluiten onuitgevoerd bleven. Daarom werd het wenschelijk geacht de volgende verplichting op te nemen : „De Directie is verplicht aan wettig genomen besluiten van ver- „gaderingen van den R.v.B., vergaderingen van aandeelhouders „B en algemeene vergaderingen uitvoering te geven". 