A Concise Grammar of the Dutch Language: With Selections from the Best Authors in Prose and Poetry
ontsteien to kindle , ciment cement , breken to crnmble , puin ruin , scheuren to tear, rank branch, verdroogen to wither, rouw grief, zich ie bloot geven to expuse oneself, verlichten to alleviate, blijd- schap joy, drijven to float, xuehten to sigh, wet law, ^md s^ot. 160 Aldaar is alles rein en heilig, Voor *t aardsche en voor *t bevlekte veilig ; De deogden spelen om dien troon: Zij offren zuivere gebeden, Terwijl de zwakke menschelijkheden Van verre bidden om verschoon. Bij alle volkren aangebeden Scboon geen van haar zijn wezen kent. Word bij gezoebt in plegtigbeden , Geleerd bij Koram, Yedam, Zend! De wilde eert hem in lacht en winden, Elk tracht om zijne wet te vinden, Elk zoekt een tempel in de smart! 6 Sterveling! in uw geweten Is zijne vaste wet gezeten; Zijn Tempel is bet deugdzaam hart! ^A-N Haren. 10. The happiest moment of life. Teergevoelig man en vader In 't bezit van vrouw en kind! Die in de altijd wellende ader Van 't gevoel nw wellast vind; Die, wat ziel en zinnen streelde, Al het zoet van de aardsche weelde Dankt aan liefde en aan natuur. — Zeg mij, wat beeft in dit leven U de reinste vreugd gegeven? Noem mij 't zaligst levensnur. Was bet, als in 't argloos barte Blaakte een onbekende gloed, veiliff safe from, gezochi from zoeken to ^eftY , plegtigheid ioXemmty. teirgevoeligheid tenderhearted, wellen to well, streelen to flatter, tpeel(ie luxury, blaken to butu. 151 En een wonderzoete smarte De onrust joeg door 't jongste bloed? Toen ge, ia veld en woud aan 't dwalen, De Echo's van de stille dalen Toevertrouwde uw liefde en leed? En den naam van de uitverkoren Bron en waterval deed hooren, En in beak en berken sneedt? Was het, als a vriendlijk vleide 't Blindend licht der zoetste hoop? Toen een blik van *t meisje u zeide Dat de liefde in 't hartje sloop? Toen ze dartlend met u stoeide 't Keursje reeds en 't koontje gloeide, Toen ze vlood, en gij haar zocht, En haar vond, in 't lof verscholen, 't Eerste kusje, half gesfcolen Half geschonken, smaken mogt? Was 't, als bevende aan haar lippen, *t Woordje, dat zoo veel bevat, 't Zalig jawoord mogt ontglippen En 't gevoel geen' wensch meer had? Of, toen Hymen d' echtknoop snoerde, Schaamrood in uwe armen Toerde Uw bekorelijke vrouw. Of toen vreugd haar borst deed zwellen En ze u staam'lend kwam vertellen, Dat ze moeder worden zou? „Ja 'k erken — spreekt dus uw harte — Al 't genot van liefde en jeugd; dwalen to wander » beuk beech , dartelend playfnl , storijen firolick, ieurs boddice , Aoon cheek , lof foliage , verscholen from verschuilen to con- ceal , bevaiten to contain , ontglippen to slid oat , echtknoop marriage tie, snoeren tu biud together, verteUen to teU« 152 Maar dat schrikkelijk uur van smarte, Ed dat zalig uur van vreugd, Toen het wee mijn gade griefde, Toen ze de eerste vrucht van liefde, En de liefste gift van Grod Aan mijn vaderhart mogt geven... Ja! dat heiligst uur van 'tleven Schonk mij 't ailerhoogst genot." Ik versta u man en vader! Ook ik ken dat uur van schrik, Angst, en yrees, en hoop te gader; Ook dat zaligst oogenblik: Maar wie kan de togten schild'ren Die de borst des mans verwild'ren? Wie zijn vreugd, die blinkt en beeft, Gloeijend smelt in heil'ge akkoorden, Als de rijkste taal geen woorden, 't Hoogst gevoel geen tolken heeft? God! barmhartig God! wat smarte £ij de worst'ling der natuur! Man, uw teederminnend harte Breekt in dit verschrikk'lijk uur : 't Elamme zweet rolt neer bij droppen, Al uw polsen jagen, kloppen. En oproerig bruist het bloed: Al uw spieren zijn aan 't werken; Niets kan troosten, niets kan sterken! Daar het hart geen hoop meer voedt! Zoekt ge een plekje, om 't wee te ontvlieden? De aard, rampzaal'ge biedt er geen; gade spouse , grieven to hart , geiMt enjoyment , vrees fear , te gader to- gether, iogt for hartstogt passion, tolk interpreter, worstelen to straggle, V klamme zweet perspiration from anxiety, spier muscle, voeden to nourish, plekje small spott, ranipzalig miserable. 153 De angsten, die a 't bloed doen zieden, Jagen naar uw gade u been: Weg is denken, weten, will en; Hoofd en zenuw schokken, triUen, Raad- en red'loos zinkt gij neer . .. Nog, nog smeekt gij d' Albehoeder ... „God! — voor *t laatst.. behond de moeder!" Ach! gij bidt voor 't kind niet meer. Hoe! gij schijnt nog hoop te voeden? O! 't gebed heeft veel gedaan, Doch natuur slaat weer aan 't woeden, En vertwijfling grijpt u aan . .. Maar wat klagttoon doet zich hooren? God! daar wordt een mensch geboren? Man! uw kind! bet schreit... gij beeft! Juich! die klagt is 't reddingsteeken , Angst en weeen zijn geweken ! Juich, bet kind, de moeder leeft! Man! uw kind wordt u gegeven! Voelt ge u zelven in dat uur? O! zijn droeve groet in *t leven Is een lofzang der natuur; Hoort gij niet baar beiPge klankenP Man en vader! kunt gij danken? Wordt reeds Gode uw lof gewijd? Neen! waar zooveel togten woelen, Kan uw ziel alleen gevoelen Dat ge man en vader zijt. Rustende aan uw ega's barte, Waar een kalmer vreugd u vleit, zenuw sinew , schokken to shake , trUlen to tremble , smeeken to entreat , woeden to rage , heven to tremble , geweken from wijken to give way , droef sad, groet greeting, klank soand, egd spouse, kalm calm, vleijen to flatter. 15i Voelt g'allengs, hoe 't vaar van smarte Yloeide in 't uor der zaligheid; Nu aanbidt gij Gods genade In de redding van de gade. Die gij meer dan 'tleven mint. En, met stamelende klanken, Moogt gij hemels goedheid danken Yoor de gift van 'tdierbaar kind. Ja! gij knielt eerbiedig neder, £ij de wond'ren der natuar; Moeders hart, geroerd en teeder, Spreekt door tranen in dit uur. Welk een naam'loos wee haar griefde, Zalig thans door moederliefde: Biedt ze u 't heiligst pand der min, Waarin beider bloed zich mengelt, Dat uw liefde, uw' echt verengelt. En gij treedt een' hemel in, Dichters! die ons idealen In de schoonste beelden biedt, Wat ge scheppen moogt of malen, Neen! dit nnr! gij maalt het niet: Aanstonds nog een hel van lijden; Nu een hemel van verblijden! Straks een vrouw, in wee en smart, Schier den dood ter prooi gegeven; Nu het heerlijkst beeld van 'tleven. Met een zuigling aan het hart! O! dat schreijen van het wichtje! O! die lach in moeders oog! allengs by degrees , vloeijen to flow , minnen to love , dierbaar dear , knielen to kneel , verengelen to sanctify , scheppen to create , oanHondi a minute ago, prooi a prey, vwhi^e \)a\)^ , CacA amUe, 156 't Laatste traant'je op 'tlief gezigje, Bij den eersten nektartoog! 0! dat rein gevoel van vader! 0! die rnst in ziel en ader! O! die werking der natuur! Ja! dit uur van geestvervoering , Na die schrikk'lijk bange ontroering Is het zaligst levensuur. Spa.nda.w. II. Holland, the abode or Commebce. Neen, neen, 'k laat de eer mij niet ontwringen, Voor mij is 't dat de dichtstroom vliet! Een ander moge stouter zingen, Doch overtreft me in zucht voor 't heilig Neerland niet. Toen 'tland, nog onder H nat bedolven, Slechts naakte vissehers op zijn golven. In ranke booten drijven zag, Sprak, zwevende over 't ruim der wateren, Een God! zijn stem was dondrend schateren Der baren, die op stranden klateren: Sticht, Zeevaart! hier uw' troon; rijs hier in voUendag!" 3» De Zeevaart komt! de drassige aarde Wordt land; de steden rijzen op! 't Gevoel van vrijheid, regt en waarde, Bezielt het hollandsch hart, en voert zijn kracht in top. De burgers worden heldenscharen ; Een goudstroom ruischt zijn gonden baren , Gelukkig Neerland, in uw' schoot; laatst the last, tooff draught, ontroering emotion, stout \io\dL, zucht love , toen when , nat water , bedolven from bedelven to cover , golf wave , rank slender , stem voice , schateren to raise , baar wave , klateren to break, sticht en to found, oprijzen to arise, drassig marshy, top summit. 156 'k Zie 't goad der verre westerstranden , De specerij der oosterlanden , Zich storten in uw nijvre handen. En door 'theelal uw' naam met dankbaarheid vergood. £en God des Noordpools heeft zijn zetel Met bergen, eenwig Ijs, omschorst: Waar was de stervling, zoo vermetel. Die 't ontoeganklijk rijk des Gods betreden dorst? De Brit verschijnt, wordt afgeslagen: Slecbts Neerlands Heemskerk durft bet wagen, Het nooit doorzochte rijk stoutmoedig in te treen, Geen halfjaars nacht , geen vlotte rotsen , Die krakend op elkander botsen, Geen bardverbrijzlend golvenklotsen , Weerhouden hem, den God in 't aangezigt te trotsen; Hij voert zijn waterbuit zeeghaftig met zich been. Wie zal door *t gloeijend Oosten spoeden Naar oorden eeuwig ongezien? En worstlend daar met ongekende vloeden. Den dood, en meer dan dood, den honger weerstand bien? Juicht; voelt uw grootbeid, Nederlanders ! 't Is Tasman, die het eerst uw standers Daar vest, een werelddeel uw naam geschonken heeft. Ja, Holland blijft u 'tlot kastijden. En wil (voorkom dit God!) de vloek der tijden, Dat ge, als een plant, vergeten sneeft; Hoe bij uw* val de hel zich moog' verblijden; Een wereld voert uw* naam ! daar zijt ge , blijft ge , en leeft. storten to poar , nijver diligent , zetel abode , omschonen to sarround , treen from treden to step , vlot floating , rots rock , botsen to clash , verbrijzelen to crush, golf wave, klotsen to clash, weSrhouden to prevent , worstelen to struggle , stander banner , flag , vesten to plant , ^asifjden to chastise, sneven to perish. *Ja, Cook! ook ik kniel voor u neder! U wordt mijn hulde ook toegebragt! IMaar Neerlands zeeroem is een ceder, ^'^iens onverwrik'bre kruin met storm en donders lacht. Stort, stort vrij neder, bliksemslagen ! 31ijft, Denen! Gaulers! (wormen!) knagen Aan d' eeuwgen stam , die zich verheft ; Gij , die u tbans 't gebied der vrije zee benadert , Des aardrijks schat in uwen seboot vergadert, Gij Brit ! gij schudt vergeefs den stam en 't dik gebladert ; Geen volk dat Neerlands volk in zeeroem overtreft. Hier stonden, Zeevaart! uwe altaren; Hier had ge uw tempels, priesterdom! En tbans! — acb! 'k blijf vol weemoed staren! Thans is uw koor verdelgd! uw priesteren zijn atom! Tbans in d' oneedlen band gekluisterd, Met bangend boofd, bet oog ontluisterd, Kwijnt, sterft gij aan 't verlaten strand; En ik, uw dichter, nederzijgend , Van weemoed bij uw grafterp zwijgend , Naar ademtogt en laafnis bijgend. Zing bij dat graf uw' lof naast dien van 't Yaderland. Zoo werd bij *t bartverscbenrend sneven Eens belds, in Wodans beilig woud, Der Harden loflied aangebeven. En 't waardig heldenlijk der boutmijt toevertrouwd ! 's Helds schild en speer kraakte in de vlammen Ber opgeboopte beukenstammen , onverwrikbaar unmoveable, kruin crown, siorien to rush, bliksem lightning , vergaderen to collect , schudden to shake , staren to look, ver- delgen to destroy, kluuteren to enchain, ^«7(;»^n to languish, »^d?^r- zijgen to sink down , ademtogt breath , laafnis comfort , hijgen to pant , houtmijt stake. Bij *s vijands rijkversierdcn dos ; En, bij de slepende ommegangen Der Barden, werd zijn lof vervangen Door vaderlandsche Yrijheidszangen , Terwijl de ziel des helds steeg naar 't verblijf zijns Gods. Hoe, zeevaart! zoudt ge uw graf bier vinden? O neen! een God verkondigt mij: Eens vliegt gij weer, op d' aam der wind en, Van Neerland door *t Heelal, verjongd en sterk en vrij. Ja, 't doode strand zal weer herleven: 't Verdort plantsoen weer vrucbten geven. En Neerland wordt des aardrijks ree. Gij, eeuwge Geest, die 't all' omvademt, In en door wien de schepping ademt, Bestem, verhoor des dichtersbee! 1812. Helmebs. 12. The dutch language. Solo. Kent gij schooner taal op aarde, Dan de taal van Nederland, Als ze in vaderlandsche zangen 't Vaderlandsche hart ontbrandt? Trefifend klinkt ze op minnaars lippen, Als zij zacbt daarhenen vloeit. Als zijn mond met zoete woorden Klaagt het vuur dat hem doorgloeit. Heerlijk als ze in reed'naars woorden 't Waar gevoel voor 't schoone ontbrandt; dos dress; slepen to trail, ommegang procession, plantioen green, rei for rede harbour, omvademen to see and know everything, hif stemmen to grant. 159 Of door korte kracht'ge spreuken 0ns de deugd in 't harte plant. Maar het kragtigst zal zij blijven, Als ze 't neerlandsch hart ontbrandt; En in voile stoute toonen Klinkt voor vorst en Vaderland. Koor. Ja, wat ook de trotscLe vreemd'ling In zijn onkunde op ons smaal', Zoet en krachtig, rijk en vloeijend Is de nederlandsphe taal! T. d. K. 13. YOLKSLFED. Wien Neerlands bleed door de aders vloeit. Van vreemde smeiten vrij; Wiens hart voor Land en Koning gloeit, VerheflF* den zang, als wij: Hij stemm' met ons, yereend van zin, Met onbeklemde borst, Het rond en hartig feestlied in, Voor Vaderland en Vorsl. De Godheid op haar' hemeltroon, Bezongeu en vereerd, Houdt gunstig ook naar onzen toon Het heilig oor gekeerd; Zij geeft het eerst, na 't zalig koor, Dat hooger snaren spant, Het rond en hartig lied gehoor Voor Vorst en Vaderland. Stort uit dan, Breeders! eens van zin, Dien hoog verhoorden kreet; Hij telt bij God een deagd te min, Die Land en Vorst vergeet; 162 Hij gloeit voor menscb en broeder niet, In de onbewogen borst, Die koel blijft bij gebed en lied Voor Vaderland en Vorst. 0ns klopt het hart, ons zwelt het bloed, Bij 't rijzen van dien toon: Geen ander klinkt ons vol gemoed, Ons kloppend hart zoo schoon. Hier smelt het eerst het dierst belang, Voor alien staat en stand, Tot ^^n gevoel in d' eigen zang Voor Vorst en Vaderland. Bescherm, o God! bewaak den grond, Waarop onze adem gaat, De plek waar onze wieg op stond, Waar eens ons graf op staat; Wij smeeken van uw Vaderhand, Met diepgeroerde borst, Behond voor 't lieve Vaderland, Voor 't Vaderland en Vorst. Bescherm hem, God! bewaar zijn troon. Op duurzaam regt gebouwd; Blink' altoos in ons oog zijn kroon Nog meer door deugd dan goud! Steun gij den schepter dien hij torscht, Bestier hem in zijn hand, Beziel, o God, bewaar den Vorst, Den Vorst en 't Vaderland. Van hier, van hier wat wenschen smeedt Voor een van twee alleen: Voor ons gevoel, in lief en leed Zijn Land en Koniug 4eii. 161 Verhoor, o God! zijn aanroep niet Wie ooit het scheiden dorst, Maar hoor het ^^u en eigen lied Voor Vaderland en Vorst. Bring luid van uit het feestgedruis , Die bee uw hemel in; Bewaar den vorst, bewaar zijn huis, ^ En ons zijn huisgezin; Doe ons, ons laatst, ons jongst gezang Dien eigen wensch gestand: Bewaar, o God! den Koning lang En 't lieve Vaderland. TOLLENS. 14, The Grave. Oneindig, eenwig God! deze eenzaamheid , dit duister, Is mijn' ontroerden geest de weerglans van nw' luister. Uw troon blinkt eenzaam, stil, geen Seraf rijst zoo hoog; Het licht, dat a omstraalt, is nacht in 't eindig oog, Ik weet het, waar ik dool, mijn voet staat op den drempel , O Gij, die 't al vervalt! van uw gewijden tempel; Gij zijt waar 't koeltje zuist, wanneer het lente wordt, En in den donderstorm, die ceders nederstort! Maar hier, hier waar de nacht zijn' zetel heeft verkoren, Voor *t oog der wereld in uw schepping als verloren, Omsloten door natuur, in voUe majesteit, Hier voelt mijn kloppend hart uw tegenwoordigheid : Het voelt ze en beeft terug. Diep, diep in *t stof gebogen, Drijft heel mijn aanzijn op uw enkel mededogen. Erbarmer ! spaar den vorm ! geen onschuld schraagt zijn treen; Zijn deugd wijkt voor uw oog, gelijk een nevel heen, Als stof, dat door den voet des wandlaars opgeheven , Door 't kleenste zuchtjen winds onmerkbaar wordt gedreven. O Gij, voor wien de maan bezoedeld heenen vliedt. Die in de aanbidding van Aartsengeln vlekken ziet ! Uw liefde, goedheid, kome uw schepsel hier te stade ! Jnich, bevend hart! gij rijst op vleuglen van genade! 162 Ik lie, ik zie de hand, die al nw schuld bedekt; Zij werd voor u doorboord , voor u aan 't kruis gestrekt . . . .; En nu geen siddring meet! — Mijn voet, treed veilignader, Gij drukt ook hier den grond, 't gebied van uwen Vader; En Hij, bij wien de nacht gelijk de roiddag is, Blijft uw onzichtbre gids in deze duistemis. Het menschelijk geslacht valt doch als blaadren af; Wij worden en vergaan, de wieg grenst aan het graf; Daar tusschen speelt een droom een treurspel met het harte , De smart wijkt voor de vreugd, de vreugd we^r voor de smarte; De koning klimt ten troon, de slaaf buigt voor hem neer, De Dood blaast op het spel, en beiden zijn niet meer! Maar neen! deez' schilderij verlaagt te veel uw Eden: Gij eischt meer duurzaamheid en minder tegenheden. Wei nu, dat louter vreugd den stervling hier bestraaP! Dat hij den ouderdom van honderd jaren haalM Een voorspoed zonder druk heeft ras zijn' glans verloren; Het hart bezit hem naauw of 't wenscht weer als te voren. De vreugd verteert zich zelv', de lust sterft bij 't genot, Een slepend zelfverdriet blijft ons bestendig lot. Hoe zwaar weegt dan de last van eindelooze jaren, Die telkens door den dood eens vriends geteekend waren? £eschouw dien Grijsaard, diep gebogen op zijn staf, De tijd ontzag zijn kruin, maar nam hem alles af; Zijne eeuw, zijn geest, zijn hart, 'tis zamen heengevlogen, Al wat hij minde, houdt de nacht des doods omtogen; En nu, wat is zijn lot waar hij zoo eenzaam zwerft? Hij treurt , verkwijnt zich , maalt , wordt wezenloos en sterft. O heilloos jammerdal, o beuzelachtig leven, Ware ons geen uitzicht op de onsterflijkheid gegeven! O Stervling, wie ge ook zijt! van al het heil der aard' Is dit alleen den wensch der eedle menschheid waard; Een leven, vrij van schand', van wroeging en van zorgen; Een vrolijke avond en een slaap tot aan den morgen; 163 Een doodbed , zackt als dons , waar nog 't herdenkeu streelt ; En waar de zielrust om de kalme sponde speelt; Zie daar den besten schat , die de aarde ons aan kan bieden ; Hij blijft ons eigendom, waar jeugd en voorspoed vlieden; Wie hem alree bezit, heeffc niet vergeefs geleefd Gelukkig , die hem kent , en moedig naar hem streeft ! Ja , stille graven ! ja , gij blijft mij wijsheid leeren ! Hier kan ik 't best met God en met mij zelv* verkeeren, Hier, waar de vrede woont, de zorg het hart niet knaagt, De beek welluidend ruischt, de tortel troostrijk klaagt, Een zoo, die de armoe dekt, en 't marmren eereteeken, Die duurzaamheid en prijs van aardsche grootheid preeken. 't Gewormte kent geen schoon , geen glans , geen majesteit , Het aast op vorst en slaaf met de eigen gretigheid; 't Verteert gevoelloos , stil , met de eigen scherpe tanden , De zachte maagdenborst en 't hart van dwingelanden. De dood yerzorgt zijn' disch en zamelt prooi in 't graf; De raauwe moederkreet dwingt hem geen zuigling af, Hij scheurt den jongeling van 't gillend maagdenharte , Bespot de vriendscbap, en beschimpt de huwlijks-smarte. Zijn adem blaast — rang, magt, goud, tijtel, aanzienzwicht; De mensch wordt wat hij was bij 't eerste levenslicht. Zijn adem blaast op nieuw — de schoonheid is verdwenen! Een nare afschuwlijkheid zweeft om den schoonsten henen. Zoo zag mijn oog u eens, volschoone Emilia! De liefde zweefde u voor, de wellust daauwde u na. 't Was lente, waar u oog zijn zachten gloed vertoonde, De deugd werd aangebeen, als ze in uw lachje woonde; Uw minste wenk schiep vreugd, uw kus was zaligheid. 't Frees al Emilia, en niemand had gevleid. De roos wenschte aan uw' voet de moederstruik te derven , Om in uw' golvend hair of op uw borst te sterven; De diamant verwierf een teedrer flikkering Als ze aan uw blanken hals of van uw lokken hing. I64i Emilia! uw vriend — helaas! hij zag uw weder: Gij laagt gevoelloos in een holle doodkist neder ; Uw oog was diep gehuld, uw mond was blaauw als lood, Op heel uw aanschijn zwom geen lieflijk maagdenrood ; Een nare rimpel had uw' zoeten lach yeryangen; Geen zacht gedwongen lok speelde om uw diepe wangen; Uw hair hing kunstloos neSr, naar dat de nood het ried, Geen parel leende 't glans e^ 't roosje golfde 'er niet. Ik zag geen puikgesteente aan hoofd of yinger gloeijen, Geen zachte zijde of kant om heup of boezem yloeijen, Een akiig wit gewaad, een hulsel zonder glans, Een woning luttel waard, was al uw rijkdom thans. Ik weende, Emilia! de yriendschap schonk mij krachten. Ik durfde u naken en den schrik des doods yerachten. Ik boog mij in uw kist, mijn mond zonk op uw mond, Ik kuste u — ach! de lip, de steenen lip weerstond. Haar koude, ijskoude druk deed al mijn moed bezwijken! Eene ijzing greep mij aan en deed mij siddren, wijken! Ach yruchtloos droomde ik u als eertijds aan mijn zij, Yergeefs gloeide al het vuur der yriendschap nog in mij! Een vlugtig oogenblik had ons yan een gescheiden.' Ik zag een' afgrond — ach ! hij gaapte tusschen beiden ! Daar yloog ik yan uw kist, en zuchtte, half ontzind; „Mijn God ! wat mint de mensch, die enkel schoonheid mint!" Feith. «. -•■ V^. 