None
IiOgang, kaap aan Java's Noordkust, resi- dentie Rembaog. Logang, rivier op het eiland Timor, in wier bedding goud wordt gevonden. IiOgawan, riyier •p Java, residentie Ba- njoemaas. Logender, dorp op Jaya, residentie Soe- rakarta, afdeeling Padjang, distrikt BojoklL liOgoeng) meer en dorp op Java, residentie Probolinggo, afdeeling lAmadjang^ distrikt Ba- noe Lamongan. Logoengy riyier op Jaya, residentie Kadoe, regentschap Temanggong, op de noordelijke grens van het distrikt Lempoejang. Logoeng, dorp op Jaya, residentie Seen- baja, 50 palea yan Grissee, 61 yan Soeralttja en 95 yan Modjo Kerto. IiOgok, eiland aan Sumatra's Zuidkust, sail de Oostzijde der Lampongsche distrikten. IiOgoky dorp op Jaya, residentie Japara, afdeeling Djawana, dislrikt Mantoc^. IiOgosobOy dorp op Java, reaidentie Ba- gclen, regentschap en distrikt Poenroredjo. Loh» dorp in Borneo's Zuid- ea Oosteraf- deeling, landschap Margasari. Ii6hia, dorp op dc Oostsijde van het eiland Moena, aan eenen inham gelegeoj alwaar mec kan ankeren. IiOhireng, dorp op Jaya» residentie en r^ gentschap Samarang, distrikt Singen Koelon. IfOho, riyier op Borneo, in het Westen rac het rijk Koetei, welke in de Koetet-rivier vail IiOid, berg, baai en riyiertje op de Noord- Westkust yan he't eilaod Batjan, residentie Ternate. De baai bevat de twee eUandjesBa- loid en Babi. IfOinda, hoek aan de Zuid-Oostkust yac het eiland Nias, in de Indische zee. Loity meer in Borneo's Zuid- en Ooster- afdeeling, distrikt Kahajan Tengah. Lojakan, naam dien de riyier Pekalongac, op Java, yan haren oorsprong tot aan iMt doip Sambong draagt. Lojala, eiland bij Celebes' Oostbist, in bet Noorden der baai yan Tomini. Iiojang, eiland in den Molukadien Aidii* pel, ten Oosten yan het eiland Obi, resideotie Ternate, op 1* 40' Z. Br., 128* 8' 0. L. laojang, noordelijkste hoek van het eiW Nias, in de Indische aee. Lojang, dorp in Borneo's WeateraMedin;, rijk Simpang. LO. 871 Lojen, dorp op het eiland Amboina, schier- dknd Hitoe, landschap Saylessi. Iiojonhiangy dorp in Borneo's Zuid- en Oosterafdeding, distrikt Doeson Oeloe, aan de rivier TcvcL Loka, bogt aan de Oosikast van het eiland Soembawa, m straat Sapi. Lokahia (door H. von Roszitbbag La- kahia genoemd), eiland aan de Zuid-Westkust Tan Nieuw-Guinea, t^enorer den ingang der Tritou-baai, omstreeks 15 geographiache mijlen ran de Kaimani-baai yerwijderd, op 134** 50^ 0. L. Het is onbewoond, 1 mijl lang en '/4 mijl breed en begroeid met boomgewas. Lokahia bestaat Toomamelijk nit roodach- ii^tn zaudsteen. Dwars door heizelye been strekken zich ran bet Noord-Westen naar bet Zuid-Oosten drie bruinkolenlagen nit. In bet middengedeelte verheft zicb een beuvel van omstredLs 40 Bijnlandscbe yoeten boogte, aan welks anidelijke belling eene soetwaterwed ge- legen is. Aan drie zijden is Lokabia omgeven door de bogt yan gelijken naam, welke de kaap Amoera tot Westpnnt en de Batia tot Oostpunt beeft, die S mijlen van elkander gelegen zijn. In deze bogt zijn Tele kleine baaijen of inbammen, zoo als: de Oeariboe, Limawa, Simanewa, Tarera, Borra fiorra, Beijer of Timbona, na de opname door Z. M. stoomsebip Eina in April 1858, £tna-baai genoemd, Oeimata en Besaroeaka. Eens of tweemalen 's jaars wordt de bogt Lokahia door bandelaren yan Ceram Laut be- zocht, die bier massooi, iripang en scbildpad innemen, waarvoor zij Hjnwaden, arak, ijzer- waren en tabak in rail geyen. Op de Zuid-Westknst van Nieuw-Guinea ligt um deze bogt bet distrikt Lokabia. De land- streek is bier yrij goed bevolkt en beyat de dorpen Tarera, Baaik, Bawia, Wansekai en Besaroeaka. Lokaniy zie: Lokon. Iiokaii, waterval in Borneo's Zuid- en Oos- teiafdeeling, distrikt Kabajan Oeloe, in de lirier Bereng Kasintoe. Lokasoembi, baai aan de Noordknst yan het eiland Flores. Iiokayiey zie: Lokabia. Lokh-ambai, dorp in Borneo's Zuid- en Oosterafdeeling, aan de Riam Kiwa, afdeding Martapoera. Lokh**ambal, dorp in Borneo's Zuid- en Oosterafdeeling, bij de noordelijke grens yan bet laadscbap Taoidi Laut. IiOkli-biia, dorp in Borneo's Zuid- ffti Oos- teraideelingy aan de Biam Kiwa. Lokh-boemi, dorp in Borneo's Zuid- en Oosterafdeeling, aan de riyier Batoe Api. IiOkh-djaiitongy dorp in Borneo's Zuid- en Oosterafdeeling, bij de rivier Kiam Kiwa, in welke tusscben deze plaats en Boemirata good en diamanten worden gewasscben. laokh-loemir, dorp in Borneo's Zuid- en Oosterafdeeling, in bet voormalig rijk Bandjer- masin. IiOkli-pinong, dorp in Borneo's Zuid- en Oosterafdeeling, in bet voormalig rijk yan Ban- djermasin, aan de rivier Batoe Api. In 1845 zijn bier steeukolen ontdekt en gegraven. In 1847 en 1848 zijn er omstreeks 500,000 Amster- dam scbe ponden gedolven, docb wegens bet te dure vervoer beeft men deze proef moeten laten varen, en werd bet etablissement opge- broken. IfOkh-poetar, dorp in Borneo's Zuid- en Oosterafdeeling, landscbap Koesan. IfOkh-ljantoe, dorp in Borneo's Zuid- en Oosterafdeeling, kndscbap Martapoera, aan de Riam Kiwa. Lokhton-toeoory dorp in Borneo's Zuid- en Oosterafdeeling, in bet voormalige hjk van Bandjermasin, op den westelijken oever der Barito, bij de Teweb, 211 Engelscbe mijlen op- waarts van zee af, op ongeveer O"* 8' Z. Br, Het opperboofd van Doeson Oeloe en van bet meer binnenlandscb distrikt Siang Moe- roeng boudt bier verblijf. De bevolking, om- streeks 700 zielen sterk, bestaat deels uitMo- bammedanen, deels uit Heidenen. Even voorbij deze .plaats is, op 0° 3' Z. Br., aan den ooste- lijken oever der Barito, de uitwateriug van de Teweb, die aldaar 200 voeten breed is. Hier bad in December 1859 de moord plaats van nagenoeg al de opvarendeu van bet stoomsebip Onnui, op eenen togt van dat vaar- tuig in deze streken naar de boveniivier en de Teweb, waarvan bet doel was, om met do be- volking weder in aanraking te komen, en zicb meester te maken van den Pangeran Aktasabi, een der aaneienlijkste boofden van den in die streken uitgebroken opstand. De goede gezind* beid door de bevolking en bare boofden bij eenen vroegeren togt van de Onnut aan den dag gelegd, bad de noodige maatrcgelen tegen onverboedscbe overvallen onnoodig doen acbten. Zelfs stelde de Kolonel Axdeesbn, die tijdelijk met bet gezag te Bandjermasin was bekleed, genoegzaam vertrouwen op de boofden, om met de Onrwi een detacbement van slecbts 20 sol- daten mede te geven, als voldoende om den Dajak's ontsag in te boezemen* Het bevel over dat detacbement werd opgedragen aan den 24* 379 LO. Lultenant Bahgiet^ terwijl aan de expediiie nog verden to^evoegd zekere Mohammedaan- ache Hadji, met name Mohammad Taib, en twee Tan zijne volgelingen. De Onrtui kwam den 19a Deoember te Lokhton-toeoor ten an- ker en door den Luitenant Bakqebt werden oproepingsbrieven aan de hoofden afgezonden, om aan boord te komen, ten einde onderhande- lingen te openen. Met de bezorging dier brie- ven werden belast de volgelingen van genoemden Hadji, die, gelijk verhaald wordt, zelf ook brie- Ten medegaf, doch dit in stilte deed. De Onruat lag Tan 19 — 27 December voor Lokhton-toeoor, met Tast Tertrouwen, dat aan den opgedragen last gCTolg zou worden gegeven. Op den 27" December kwamen drie hoofden aan boord, onder welke zekere Sos&apati, met een hon- derdtal kleine Taartuigen, bemand met 600 tot 1,000 personen, die in oorlogskleeding en met zwaarden gewapend waren. Zij werden goed onthaald en daarop werd Sozrapati rondgeleid om de Onnui eens in oogenschouw te nemen. Terwijl men hiermede bezig was, werd den Officier Tan Gezondheid Dilo een honw oTcr den schouder toegebragt, en daarmede b^on de aanTal, die in een bloedig gevecbt, dat Tan 11 tot 3 uren dnurde, OTcrging, en eindigde met den dood Tan al de opTarenden, uitgezon- derd den meergemelden Hadji, zijne Tolgelingen en een paar bedienden Tan OfBcieren. Den lln Febmarij 1860 kwamen de stoom- schepen Suriname en Bom Toor Lokhton-toe- oor, hetwelk sedert door de opstandelingen zoo was Tersterkt, dat men genoodzaakt was, weder naar Bandjermasin terug te keeren ter bekoming Tan meerdere krijgsmagt. Den 21o daaropTolgende kwamen de stoomschepen Mon- trado, Celebes en Suriname Toor de plaats, die daarop aangCTallen en stormenderhand, zonder Terlies Tan ODzen kant, genomen werd. liOkka, dorp op Celebes' znid-westelijke landtong, landscbap Bonthain, in het gebergte, 4,000 Rijnlandsche Toeten hoog boTen de op- perTlakte der zee. Het bcTat 200 iuwoners. De luchtstreek is zeer koel en hier en in den omtrek groeijen vele aardappeleo, kool, boonen en andere groenten. Iiokkan, rivier op JaTa, residentie Madioen, welke in bet WiUis-gebergte ontspringt en digt bij bet blokhuis te Ngawi in de rivier Tan Ma- dioen Talt. IfOkki, dorp op het eiland Bonoa, residentie Amboina.! IiOkki, dorp op het eiland Ceram, aan de Znidkust, afdeeling Hila, bewoond door bur- gers, welke met het Kakian-Torbond in geene I betrekking staan. Hier is de grond zeer Trucht- baar en men heeft er eene aanplautbg Tin kakaoboomen. Loko, zijtak der riTier Djonkoog, in Bor- neo's Westerafdeeling, rijk Sintang, met een gelijknamig dorp aan den ocTcr. Loko, dorp op het eiland Banka, in het Noord-Westeu van het distrikt Pangkal Pi- nang. IiOkon, berg op Celebes, residentie Macado, in de Minahassa, afdeeling Manado, distrikt Kakaskassen, op I'* 21' 20" N. Br. Hij is een uitgebrande Tulkaan, hoog, Tolgens de Heeren de Lange, 6^090 Bijnlandsche Toeten boren de oppervlakte der zee. Deze berg is genoemd naar eenen geest, die daarop zou huis* Testen. Yolgens de overlcTeringen der Alfoeren moet de Lokon, in de helft der 14" eeuw, ecne groote massa steenen in de rigting Tan bet W. N. W. uitgeworpen hebben, hetgeen het omliggend land nog zou moeten getudgen. Lokon, dorp op de Zuid-Oostkust van het eiland Ceram, residentie Banda, regentschap Oerong. IiOkon, dorp op Manawoko, een der Goram- eilanden, residentie Banda. Het staat onder eenen Badja, Loko Sagara, dorp op de Noordkust van het eiland Lombok, aan de riTier Sagara. Loktanal, bank in den Molukschen Ar* chipel, aan de Zuidkust Tan het eiland Boero. Lola, dorp op Celebes, residentie Manado, in de Minahassa, afdeeling Kema, distrikt Li- koepang, bewoond door een 60tal zielen. Lola, dorp op Sumatra, residentie Padang- sche BoTenlanden, distrikt Alahan Pandjang. Lolawiy dorp op JaTa, residentie Taga], regentschap Brebes, distrikt Lebaksioe, op de oostelijke grens. Lole, zie: Lollej. Loliy distrikt en dorp op Celebes' West- kust, rijk Kajeli, aan de baai Tan Palos. Lolike, gehucht op het eiland Amblaaair, residentie Amboina, behoorende tot het dorp Salasi. Lolla, eilandje tot de Achterwals-Aroe- eilanden behoorende, residentie Banda, ten Zuid-Oosten Tan Workai, op 6' W Z. Br. en IS**' 45' 0. L. Het IcTcrt Teel irijiaM^, karft en parelen. Lollakota, bogt, hoek en rooTersnest op de Noordkust Tan het eiland Flores. Lollatoire, dorp op het Zuid-Wester-eilaiui Letti, residentie Banda. Lollej I distrikt, onder eenen Badja, op I het eiland B.otti« residentie Timor, op de LO. 373 Oostzijde, waarvan het hoogste punt, de berg LoUej, naar gis 400 k 600 Rijnlandsche voe- ten hoog is. LoUeobobo, rivier op het noordelijk ge- deelte ran het eiland Bat] an, residentie Ternate. Lollo Kata, zie: Lollakota. Lolo, ririertje op de Oostkust van heteUand Billiton, dat op den berg Boerong Mandi out- springt. Lolo, dorp op Sumatra, residentie Fadang- sche fiorenlanden» 11 paien boven Alahan Pan- djaog, met een passantenhuis. Loloan, rivier op het eiland Bali, rijk Djembrana. Zij ia diep genoeg voor schepen vau 40 k 45 lasten, en tot aan het dorp Lo- loan bevaarbaar. Men heeft aan deze rivier tin gevonden. Loloan, rivier in Borneo's Zaid- en Oos- tcrafdeeling, welke in de Teweh valt. Loloda, distrikt op de Westkust van het noordelijk schiereiland van Qilolo. Het bevat 1,100 inwoners en staat onder den Sultan van Ternate. Lolohan Fahan, westelijke mondingsarm der Xatingan, in Borneo's Zuid- en Ooster- afdeeling, welke door eeue modderbank onge- naakbaar is. I10I0IO9 d^^ip ^P ^^^ eiland Ceram, onder Wahaai, regentschap Goa. Lolong, bosch op Java, residentie en re- geQtschap Pekalongan, distrikt Wirosobo, dat iraaije houtsoorten bevat. Lorn, dorp op het zuidelijk schiereiland van Gilolo, onder Ternate. Lomaeteb, zie*. Loemaeteh. Lomakaneh, staat op het eiland Timor, onder het oppergezag van Nederland, alwaar, Tolgens de inlanders, op twee plaatsen koper- erts gevonden wordt. Lomara, marktplaats op het eiland Boero, regentschap Loemaeteh. Lomba, dorp op Sumatra, residentie Tapa- noeli, afdeding Mandaheling, distrikt Kota Sian- tar, onder een Mohammedaansch Opperhoofd. Lombai, rivier op Celebes, residentie Ma- nado, rijkje Bolang Mogondo. Lombakej, dorp op Celebes, residentie Manado, in de Minahassa, afdeeling Tondano. Lomba Eokies, dorp op het Sandelhout- eiland. Lombang, zie: Loembang. Lombatta, zie*. L emblem. Lombian, eiland in den SoUok-Archipel. Lombir, dorp op Java, residentie Banjoe- maas, regentschap Tjilatjap, distrikt Pegadingan. Lomblem of Lombatta, 00k Kawella genaamd, eiland in de zee van Timor, tot de Kleine Soenda-eilanden behoorende, tusschen Pantar en Adanara, residentie Timor, met de Zuidpunt, volgens Buperrby, op 8* 34' Z. Br. en 123** 40^ 0. L. Het heeft, volgens Melvill VAN Cabnbee, eene oppervlakte van 24.8 vier- kante geographische mijlen. De bevolking wordt op 120,000 ziblen geschat en zoa volgens velen nit Maleijers bestaan. Het eiland is echter te weinig bekend om hiervan iets met zekerheid te kunnen zeggen. Aan de Znidkust is het zeer bergachtig en op de Noord- Westkust bevindt zich een vulkaan, Lobetolle geheeten, hoog, volgens Melvill van Caenbbb, 4,587 Bijn- landsche voeten. Het heeft twee groote baai- jen, eene aan de Noord- en eene aan de West- kust. Sedert 6 Augustus 1851 behoort Lom- blem geheel aan het Nederlandsche Gouveme- ment. Met de strandvonderij op Lomblem is de Posthouder van Solor, te Lawajong belast. Iiomboekoetan, zie: Lamoekoetan. Lomboja, distrikt en rivier op het Sandel- hout-eiland. Iiombok, Tanah Sasak en 00k Sali- par an gemAmd, eiland tot de Kleine Soenda- eilanden behoorende, gelegen tusschen de eilan- den Bali en Soembawa» en van het eerste door de straat Lombok, van het andere door de straat Alas gescheiden. Ten Noorden wordt Lombok bespoeld door de Java-zee en ten Zui- den door de Indische zee. Het ligt tusschen 8« 12' en O" V Z. Br. en tusschen lib'* 44' en 116' 40' O. L. Het is op de meeste plaatsen ongenaakbaar, daar het door klippen omringd is. De grond is hoog en op het zuidelijke gedeelte berg- en boscbachtig. In het noord-oostelijke gedeelte ligt een vulkaan, de Bindjanie of pick van Lombok, volgens Melvill van Cabnbee, op 8° 28' Z. Br. en 116" 25' 0. L., welke 12,375 Rijnlandsche voeten hoog en alzoo de hoogste berg van den Archipel is. Tot den verheffings- krater van dezen berg behooren, volgens ZoL- LiNGEB, de Bindjanie, in het Noord-Oosten, de Soembaloen, in het Zuid-Oosten, de Bandeira, in het Zuiden, de Sankerean, in het Zuid- Westen, en de Wajang, in het Noord-Oosten. De bergen van Lombok hebben geen werkende maar vele uitgedoofdc kraters. Dit eiland heeft in April 1815 veel geleden door de uitbarsting van den Tombora op Soembawa; v66r deze uitbarstini; was Lombok eene zeer schoone en vmchtbare landstreek. Het eiland is overvloedig voorzien van wa- ter; de voomaamste rivieren op de Westkust zijn: de Meninting, de Djangkok^ de Antjar, 374 LO. de Barnjok, de Babak en de Bakong; en op de Oostkust: de Poetih, de Melanting, de Sa- gara, de Laboehan en de Fejoet. De ririeren zijn over het algemeen smal en naauwelijks Toor kleine vaartaigen geschikt, doch zLj die- uen tot bewatering der velden, wijl dj in de goede moesson niet uitdroogen. Lombok heeft ook Yele^bergmeeren, die ook niet minder tot de Truchtbaarheid van het land bijdragen. £en dezer meeren, de Segara Anak, heeft eene groote uitgestrektheid» en wordt geschat 8,813 Eijn- landsche voeten boven de oppervlakte der zee t« liggen. De wegen zijn slecht en in de kwade moes- son bijna onbruikbaar. Het klimaat is over het algemeen gelijk aan dat van Java. Men treft er uit het dierenrijk, behalv^e ver- Bcheidene soorten van apen, wilde ossen eu bulBPels, geene wiide dieren aan. Onder de huisdieren telt men er den os, den buffel, de geit, het varken, den hond en het paard. De paarden van Lombok maken een voornaam han- delsartikel uit; zij zijn klein en sterk en worden hoofdzakelijk gebezigd voor het transport van prodnkten en goederen. De paanw van Java komt op Lombok niet voor, maar men heeft er eene schoone soort van papagaai en eene ka- katoewa, welke op geeu der eilanden bewesten Lombok wordt aangetroffen. Eenden zijn er in menigte, de eijeren worden uitgevoerd; ook heeft men er kippen. Aan de Zuidkust vindt men in de rotsen vogeluestjes. De wateren bevatten veel schildpad en viscL De vruchtbare bodem levert jaarlijks onge- Tcei; 16,000 pikols rijst voor den uitvoer op. Het katoen van Lombok wordt voor het beste van den Archipel gehouden. Op de ber- gen wordt koffij geplant. Yoorts levert de grond Turksche tarwe, soikerriet, hatjang^ ta- bak en kokosnoten, waarvan geheele bosschen zijn De gewone keerkringsvruchten zijn er uitmuntend. De bosschen leveren honig, was en sapanhout. Het eiland Lombok is in vier rijken ver- deeld, als : Saliparan of Karang Asam Lombok aan de Westzijde, Mataram aan de Noord- Westzijde, Pagarawan op de Zuid-Westkust en Fagoetan op de Oostkust. De vroegere bewoners waren Heidenen, on- der welke het Islamismus werd ingevoerd, maar ruim honderd jaren geleden maakten zich de Balinezen van dit eiland meester en hielden het sedert in bezit. Yan dien tijd af zijn de Balinezen er de heerschende stam, terwijl zij de inboorlingen, Sasak's, naar de binnenlanden teruggedrongen hebben. Elke Sasak, die r^- velden bewerkt, moet op Lombok 5 of 6 ataka of 1 dollar hoofdgeld aan den Vorst betaleo en bovendien heeft de IRadja nog zijne etgene velden, die door de bevolking bewerkt wor- den tegen een derde gedeelt^ van het gewu voor zich. De Balisezen zijn van dit hooM< geld vrij. De Yorst van Lombok, die aan den J2a^/0 van Karang Asam op Bali cijnsbaar is, heeft zijnen zetel te Mataram, 3 palen landwaarts in van de haven van Ampanan. Deze haTen is de voornaamste van het eiland. Zij wordt dnik bezocht door Europesche en Amerikaassche schepen, voornamelijk door walvischvaarders, die er hout, water en ververschingen, zooab: ossen, varkens, gevogelte, rijst en heerlijke vruchten innemen. De haven van Laboehan Tring ten Zuiden der voorgaande is zeer goed, doch wordt zelden bezocht. De grootte van het eilaud Lombok wordt door Melyill yak Cajlkbee opgegeven 103.5 vierkante geographische mijlen te bedn^en. De bevolking wordt op ruim 405,000 zielen ge- schat, namelijk: 5 Europeanen, IS Chinezen, 5,000 Boeginezen en Makassaren, 20,000 Ba- linezen en 380,000 Sasak's of Lombokkeis. De Balinezen zijn Boedhisten en spreken Ba- lineesch, de Sasfdc's belijden de Molmmmedaan- sche leer en spreken eene eigene taal. De Hoofden en de straudbevoUdng spreken ook de Maleische taal. De iuboorlingen zijn in verscheidene kuns- ten nog al ver gevorderd. Li den landbouv zijn egge en ploeg bij hen in gebruik en wor- den de rijstvelden met aarden wallen omgeren en zonder veel moeite van het noodige water voorzien, door middel van daartoe gegraven kanalen. Zij verstaan het bewerken van ijzer, maken geweren eu zeer fhudje krissen, katoe- nen en zijden kleederen en aardewerk. Devo- ningen bestaan uit ongebakken steen of klei- aarde, en zijn met riet overdekt; die van den Eadja en eenige Hoofden zijn uit goede bak- steenen zamengesteld. De handel is in handen van Boeginezen en Makassares, die alien aa£ de kusten hun verblijf houden. Deze bepaalt zich voornamelijk tot Soerabaja en Makassar. Enkele malen gaan of komen er pra&uwen naar of van Singapoera, Koepang en andere plaatsen. Er is hier veel debiet van katoen, daar de bevolking, als zij ten strijde gaat, veelkleiirig katoen om het iijf wikkelt. Jaarlijks wordt er dan ook voor een bedrag van / 400,000 aan katoen verbruikt. De rijst wordt op Lombok door de Engelschen opgekocht voor de raart r" LO. 375 tuachen China en Singapoeia met Anstialie. De uitToer bestaat in: rijst, jaarlijks onge- Tecr 16,000 pikols, katoen, paarden, eijeren, Toonl eendeneijeren, hidden yan osaen en koeijen en Togelnestjes; de tvee laatste ai*ti> keleo worden naar China uitgevoenL De invoer bestaat in £out, ijzer, lood, kruid, npeoiai, goud, gonddraad, spiegels, koper- -en ijzerverk, opium, wijnen, bieren, brandewijn, likeuren, thee, koffij, suiker, tabak, graniet, planken, ruwe en gekleorde zijde, lijnwaden van Terschillende abort, roode viachjes, drooge Tiscb, ivoor, timmerhout en slayen. Be Yooruaamate handelplaata is Ampanan op de Westknst. De naam Lombok is door de Enropeanen Ban dit eiland gegeven, naar het dorpje Lom- bok, op aijne Noord-Oostzijde. Bij de in- landers is het bekend onder den naam van Sasak, terwijl de Balinesche Hoofden het in huone brieven Saliparan noemen. In het algemeen kan men van Lombok aeg- gen, dat er weinige eilanden in den Archipel zijn, waar de partikuliere ondememingsgeest van £nropeanen met meer roordeel werkzaam zoa kunnen zijn, zoo maar door eenig geregeld en krachtig Europeesch bestuur niet alleen han- dd en nijverheid beschermd, maar ook de zoo gunstig bekende inlandsche beyolking ontwik- keld, en de yrij dmkkende oyerheersching der Balinezen in bedwang gehouden werden. Literaiuur over Lombok, Verhndelingen van kel Bataviaasck QenooUchap, J. C. M. Raderhacheb, Beschrijving van Ce- lebet en de eilanden Fiores, Snmbmtwa, Lombok eM Bafy. Dl. IV. H. 2k)UJHQSB, Bei$ over de eilanden Bali en Lombok, DL XXII. Tijdeckrijt voor Nederlandsek Indie. Beickrijvinff van hei eiland Lombok, Jaarg. II, Dl. n, biz. 659—662. H. ZoLLivGEBy Hei eiland Lombok, Jaarg. IX. Dl. II, biz. 177—205, 301—383. J. P. Fbstss, Beiten naar Mangarai en Lom- bok in 1854—1856 (Tijdschr, van Indiecke tool; land* en volkenkunde, uHgegeven door het Baiav, OenooUekap voor Kvntten en We- tentch, Dl. IX. 3« Serie, biz. 443 en yolg.) MonUeur dee Indet, P. MzLyxLL BE Caskbes, Essai d^une deterip- turn dee tlee de Bali et de Lombok, JsoLig. 1S46— 47- Journal of lie Indian Archipelago, 1S4S. Receni eeienlific reeearckee in the islandi of BaU and Lombok, Jftonderlijke werken. Dr. W. R. VAN HoEVELL, Beis over Java, Ma" dura en Bali. Dl. II, biz. 172—183, 223—227. Journal de la navigation autour du globe de la frigate la Thetii et la corvette FEsperance, pendant lee annees 1824 — 1826, par M. le Baron de BouGAiMyiLLE. Paris. 1837> Tom. I, pag. 408 et seq. The Indian Archipelago, opgenomen in het Nan* Heal Magazine yan 1843, biz. 816 enz. P. P. EooRDA VAN Eysinga, Handboek der Land- en Folkenkunde van Nederlandech Indie, Boek U, Hoofdst. I, biz. 31. Beschrijving van het eiland Lombok, Ceavth&d, Descriptive Dictionary of the Indian islands, art. Lombok. Iiombong (Karang), zie: Klip (De). IfOmitjatang, dorp op Java, adsistent- residentie Buitenzorg, in het Westen van het distrikt Parong. Lompakhy berg op het eiland Soembawa, rijk Soembawa. Lompat) dorp op Celebes, residentie Ma- nado, in de Minahaisaa, afdeeling Amoerang, in het Zuiden van het distrikt Tompasso. Het heeft eene bevolking van ongereer 200 zielen. Lompei, dorp in Borneo's Zuid- en Ooster- afdeeling, in het voormalige rijk Bandjermasin, aan de rivier Nagara. LompiaSy dorp met Christengemeente op Celebes, residentie Manado, in de Minahassa, afdeeling Kema, distrikt Likoepang, op 1^ 34' 41" N. Br. Er zijn 118 inwoners. laOmpo, landschapje op Sumatra's West- kust, residentie Padang, in het gebergte. De bewoners zijn meest landbouwers. Iiompo, rivier op Sumatra, residentie Pa- dang. IiomiK), rivier op Celebes' zuid-westelijke landtong, landschap Bonthain. Lompo Batang of Dikbuik, ook berg van Bonthain genaamd, berg op Celebes' zuid-westelijke landtong, op de grenzen van Bonthain, Boelekomba, Makassar en Boni, op 5** 12' Z. Br. Hij is zeer breed in omvang eu geeft oorsprong aan vele rivieren en beken. De hoogte bedraagt, volgens Melvill van Cabnbee, 9,779 Kijnlandsche voeten. Iiompoengan, dorp op Celebes, landschap Sop^ug. Iionas, dorp in Borneo's Zuid- en Ooster- afdeeling, distrikt Xahajan Tengah, met 7 hui- zen en 140 inwoners (1853). IiOnbaloen, dorp op de Westkust van het eiland Gili Genting, residentie Madura. IfOndjongy partikulier land op Java, resi- 376 LO. dentie Socrabaja, regentschap Grissee, bewoond door omtrent 150 zielen. lK>]id09 berg op Celebes, resideatie Ma- nado, in de Mnahassat afdeeling Amoerang, op l** 8' N. Br. IiOndOy poststation op Jara, residentie en regentschap Rembang, distrikt Soebang. Iiondon, eilandje aan de Zuidknst van BiUitou, in de baai Batoek. JiOndong, dorp op Java, residentie Kadoe, regentschap Temnnggong, distrikt Kadoe. Iionfabie, dorpje op de Noordkust ran NieuW'Guinea, aan de buitenbaai der haven van Dorey. Dit dorp is door eene uitstekende land- tong in twee deelen gescheiden, waarvan het oos- telijke 13 huiz^n en het westelijke 20 huizen telt. Deze huizen zijn boven het water op pa- len gebouwd en hebben door middel eener bnig gemeenschap met den oever. Long, eiland in de Java-zee, tot de Duizend- eilanden behooreiide, op 5° 45' 20^' Z. Br. en 106** 39' 50" O. L. Iiongakkan, dorp op Borneo's Noord- Oostkust, rijk Boeloengan, aan de rivier Ka- jan, bewoond door Segal's. Iiongalla, eilandje aan de Oostknst van het eiland Gilolo, in de golf van Weda. Longangy berg op Java, adsistent-resi- dentie Buitenzorg, distrikt Tjibaroesa. Longang, rivier op Java, residentie Frea- nger R^entschappen, afdeeling Soekapoera, dis- -trikten Tradjoe en Selatjaoe. Iioagar, stranddorp op het Achterwals Aroe-eiland Warkai. Het staat onder eenen Oranff Kaja en bevat 33 huizen, bewoond door 355 Alfoeren (1855). De inwoners zijn duikers en bezitten de grootste parelbanken van Aroe. Iiongas, zie: Blongar. Iiong Bdlekh, stam onder de Dajak's in het rijk Koetei, op Borneo. Long Bengloh, dorp op Borneo, in het Noord-Oosten van het rijk Koetei, aan de ri- vier Wahan. Long Boet^ rivier op Borneo, rijk Beron, welke in de Kalai valt. Long Bowong, dorp op Borneo's Cost- kust, aan de Koetei- rivier, bij de rivier On. Long Djingin, dorp op Borneo, rijk Koe- tei, aan de rivier Klintjouw. Long Hat, dorp op Borneo, in het Noord- Oosten van het rijk Koetei, aan de rivier Maleh. Longi, dorp op Celebes' Noordkust, resi- dentie Manado, nabij Arkahoeloe. Er wordt ' goud gevonden, dat al het overige van deze ' kust in gehalte overtreft. Longkewang, dorp op Java, residentie Cheribon, afdeeling Koeningan, distrikt Kadoe Ged^. Longkrang, dorp op Java, residentie Ba- gelen, regentschap Ledok, distrikt Wonosobo. Long Lak, dorp op Borneo's Noo^d-Oost- kust, laudstreek Berou, aan de rivier KakL Long Maleh of Moewara M6rah, dorp op Borneo, in het Noord-Oosten van het rijk Koetei, aan de rivier Idideh. Long Nah, dorp op Borneo, rijk Kocto, aan de rivier Klintjouw. Longodn, rivier op Borneo's Oostkngt^ rijk Pasir. Longoes, dorp op het eiland Madura, op de Zuid-Oostpunt van de afdeeling Soemaoap, 7Vs pa&l van Soemani^, 110*/^ van Bangb- lang en 128'/^ van Madura. Longoh, dorp op Java, adsistent-residentie Buitenzorg, in het Zuid-Oosten van het dis- trikt Tjibaroesa. Longok, dorp op Java, residentie Sama- rang, regentschap Kendal, distrikt Perboean. Longos, zie: Longoes. Long Batta, rivier in Borneo's Zuid- en Oosterafdeeling, distrikt Slang Moeroeng. Long Sega, dorp op het eiland Bali, rijk Boleling. Longsir, dorp op Java, residentie Batavia, Wester Kwartier, aan de rivier Pajawin. Longso, eilandje en kaap aan de Noord- kust van het eiland Plores. Long Toekong, dorp op Borneo, in het Noord-Oosten van het rijk Koetei, aan de ri- vier Wahan. Long Wahi, stam onder de Dajak's in bet rijk Koetei, op Borneo, die het dorp h^ Wahi, aan de rivier Klintjouw, bewonen. Loniged^, dorp op Java, residentie Che- ribon, partikuUer land lndramajoe> distrikt Oedjong. Loning, dorp op Java, residentie Tagal, afdeeling en distrikt Pamalang. Loning, rivier op Java, residentie Kadoe, regentschap Magelang. Zij ontspringt op den Soembing en outlast zich in de rivier Progo. Loning, dorp op Java, residentie Kadoe, regentschap Magelang, distrikt Bandongan, aan de rivier Loning. Loning, dorp op Java, residentie Bagdea, regentschap en distrikt Keboemen. Lonoh, dorp in Borneo's Ziiid- en Ooster- afdeeling, distrikt Kapoeas Moeroeng. Het bestaat uit huizen van nibonff en aiap, en wordt bewoond door 90 Ngadjoe'a. Lontar, naam van eenen schoonen, 130 LO 877 Bijnlandsche roeten hoogen waterral op Java, > adsistent-residentie Bnitenzorg, land Tjamp^ in de rivier Tjianting. Lontar, dorp op Java, residentie Batavia, Wester Kwartier, 2 palen van de monding der fianJBwakan. Lontar, dorp op Java, residentie Bantam, afdeelingSerang, aan zee. Lontar, dorp op Java, residentie Soera- baja, afdceling Modjo Kerto, distrikt Modjo- sari Lor. LontciTy dorp op Sumatra, in de Lampong- scbe distrikten, diatrikt Telokh Betong, meest door vreemdelingen bewoond. Lonthoir, zie: Ban da. Lonthoir, distrikt op het eiland Banda, in het westelijk gedeelte. Het telt 8 mus- kaaiperken, als: Simonwal, op de West- kast; Weltevreden, Keli en Noorwegen, aan het Lonthoir-gat; Takkermoro, tusschen Si- monwal en Lakoei; Bojauw, ten Oosten van Namoeloe; en Orang Datang, ten Oosten van Bojauw en tot aan de Znidkust reikende. Op het emde van 1854 telde men in deze acht perken 135,148 muskaatnotenboomen. Lonthoir, dorp op het eiland Banda, op de Noordkust van bet distrikt Lonthoir, aan het gat van Lonthoir. Het bevat 100 inwo- ners, die Christenen zijn en eene kerk hebben, die tevens tot school dient. Deze school levert geene bevredigende resultaten op, daardeoudcrs weinig belangsteUing toonen om er hnnne kin- deren been te zenden (volgens bengten van 1857). De onde kerk is in 1824 tot een hospitaal iogerigt, omdat zij niet gebmikt werd, en de plaats waarop zij staat, zeer gezond is. De bevoiking heeft tot hoofd een Radja, Deze plaats ligt op de helling van eenen berg; van de landingspiaats klimt men langs een steenen trap, met ruim 300 tredeu, naar boven, alvorens men Lonthoir bereikt. Beoosten den trap ligt het vervallen fort HoUandia, dat in 1687 nog Yan gamizoen en eenig geschnt Toorzien was. Hier in de nabijheid wordt roode puimsteen gegraven, waarvan mnren rondom de hnizen gemaakt worden. Lonthoir (Gat van), ^ of Westergat, raarwater in de Banda-zee, tasschen de eilan- den Groot-Banda, Goenong Api en Neira. Lonljoei', eiland ten Westen van Nienw- Goinea, in den Wageoe-Misool-Archipel. Het Ma&t onder den Sultan van Tidore. Lontongy dorp op Sumatra, in de Batta- linden, rijkje Boetiur, aan de monding der Asa- lian. Iiontontoer, zie: Lokhton-toeoor. IiO Oeloe, ook rivier van Keboemen geheeten^ rivier op Java, residentie Bagelen, tusschen de regeotschappen Karang Anjar en Keboemen. Zij ontspringt in het Gowongsche gebergte en is met praauwen bevaarbaar. Zij had vroeger geen regtstreekschen loop naar zee, maar verspreidde zich links en regts en stortte zich gedeeltelijk in de rdica Wawar engedeel- telijk naar de meer westwaarts gel^en rd%0€^9 van Karang Anjar uit. Thans heeft zij door middel eener g^raven afleiding haren uitloop in zee, voorbij Troentoeng. Ik)0«1oo, dorpje op Borneo's Noord-Oost- kust, distrikt Maioedoe, aan de baai Sandakan. Er wonen eenige ^rt^an^-visschers. Loo-loo, dorp op Sumatra, residentie Pa- dangsche Bovenlanden, distrikt Ajer Bangies. Loombo, dorp op Celebes' Wcstkust, op de Westzijde van het rijk Mandhar. Loon, dorp op het eiland Ceram, afdeeling Wahaai, regentschap Lissabatta. Er wonen 56 Heideuen. Loosduineiiy eilandje in de zee van Ce- lebes, aan de Noordkust van Celebes, bij de Stroomen-kaap. Loowa, rivier op Java, residentie Banjoe- maas, regentschap en distrikt Poerwokerto. Zij komt van den berg Slamat en outlast zich in de Serajoe. Lopa, rivier op het eiland Amboina, schier- eiland Leitimor, welke.zich in de baai van Amboina outlast. Lopait, dorp op Java, residentie Samarang, afdeeling en distiikt Salatiga, 25 palen van Samarang, 6 van Salatiga en 67 van Poer- wodadi. Lopak, kaap aan Borneo's Znidkust, aan de Zuidzijde der afdeeling Groote en Kleine Dajak. Lopak (Koewala), monding der rivier Andjaman in Borneo's Zuid- en Oosterafdeeliug. Zij is tamelijk breed, doch voor schepen onge- schikt, daar zij in het midden van haren loop smal en gekronkeld is. Lopana, dorp op Celebes, residentie Ma- nado, in de Minahassa, afdeeling Amoerang, distrikt Tombasian, met een 140tal zielen. Lopang, arieschap op Java, residentie en re- gentschap Soerabaja, distrikt Goenong Kendeug. Lopang, dorp op Java» residentie Soera- baja, regentschap Lamongan, distrikt Goenong Kendeng. LopasBier, riviertje op Java, residentie Banjoemaas, regentschappen Tjilatjap en Poer- wokerto. Het outlast zich in de Serajoe. 378 LO. liOpitboey BajakBchdorpopBorneo'sNoord- Oostkust, rijk SambQioeiig. IiOpok, dorp in Borneo's Znid- en Ooster- afdeeling, distrikt Doeson Oeloe, aan de Teweh- rivier. ^ Loraha Idano, dorp op het Batoe-eiland Mari. Het is bewoond door 25 Niassers. Iiorak, zie: Lor ok. Iioram Eoelon en -Wdtan, twee dorpen op Java, residentie Japara, regentachap en dis- trikt Koedoes. Iiorang, eiland in de Indische zee» ten Wes- ten van Sumatra, tot de Batoe-eilanden be- hoorende. Het is bewoond door 400 Niassers. Iiorangan, dorp op Java, residentie Cbe- ribon, partikulier land Indramajoe, distrikt Lobener. Lord ITorth, eiland in den Molakschen Archipd, op 8*» N. Br., 131» 10' 0. L. Iiorenegaji, dorp op Java, residentie Che- ribon, afdeeling Madja Lengka, distrikt Djati "Wangi. Iiorie, hoek aan de Oostzijde van de noor- delijke landtong van Oilolo, op 127* 45' O, L., in de baai van Galela. Met hoogen waterstand heeft men er niet meer dan 3 voeten water. Lorissa, schaars bevolkte landstreek op de Znid-Westkust van Nieuw-Gninea, langs de Arigoeni-baai. Iioro Broeboe, een der toppen van het Broeboe-gebergte, op Java, residentie Soer&baja. Loro Djina, modderwel op Java, residentie Samarang, afdeeling Poerwodadi. liOroky distrikt op Java, in het midden der adsistent-residentie Patjitan. Het bevat 31,500 inwoners. De hoofdplaats heet Ngadi- rodjo. Er ligt hier een dorp van demcelfden naam op 19 palen van Patjitan. De rivier van Lorok ontspriugt nit den berg Waroe en ontlast zich in de baai van Lorok, welke naar het Zuiden open en zeer onveilig is. Lorok is zeer bergachtig; men vindt er de Tajar, Ti- ting, Ngembong, Nanatoeloean, Waroe, Pilan, Batok, Pranti, Poerno, Songho, Kleteh, Tjem- lempo^ en Koetjir. IiOTOk, dorp op Sumatra, residentie Pa- lembang, aan het riviertje Kramassan. Los, zie: Loz. Losano, dorp op Sumatra, residentie Pa- dang, landschap der Y Kota's. Losarangy distrikt en hoofddorp op Java, residentie Cheriben, partikulier land Kandang Hawor. Losarang ligt op 6' 24' Z, Br. en 108' 8' 43" O. L. Losariy distrikt op Java, residentie Tagal, r^entschap Brebes. Het bevat 20,893 inwo- ners. De hoofdplaats, eveneens Losaii griieeten, ligt op de grens van Cheribon, aan de rivier Losari, op 26 palen van Tagal en 21 Vs van Cheribon. Deze plaats telt 3,000 invonen, waaronder 200 Chinezen, 700 ArabieieD, Ben- galezen en Maleijers, welke laatsten, even als de Chinezen, veel haiidel drijven. Loaari is de grens- en overvaartplaats naar CheriboD. Doorgaans is het hier zeer heet. Losari, distrikt op Java, residentie en re- gentachap Cheribon, met 42,737 zielen. Hei hoofddorp heet Tjiledoek. In dit distrikt woidt een poststation van gelijken naam gevonden. Losari, ook Tjisangarong genaamd, ri- vier op Java, in de residentieu Cheribon en Tagal, die deze van elkander a&cheidt. Z^ ontspringt in Cheribon, valt bij het dorp Ba- bakan in het Tagalsche distrikt Loeari en loopt vandaar naar zee, waarin eij zieh Ihj den ho€k Losari met drie monden uitstort. Zij is tot op 3 uren van hare monding bevaarbaar. £r is in de Losari eene afdamming gemaakt, waa^ door 21,000 bouws 8atoak*s besproeid en ook het suikerriet van 3 fabrieken te water naar den molen kan Tervoerd worden. Losari, eilandje aan Java's Zuidkuat, in de Indische zee, bezuiden de residentie Kediri. Losari, dorp op Java, residentie Bagelen, afdeeling Ledok, distrikt Wonosobo. Losari, twee dorpen op Java, residentie Bembaug, afdeeling Bodjo Negoro, een b het distrikt Bowemo, aan de Solo-rivier^ en een in het distrikt Temajang. Losari, dorp op Java, adaistent-resideotie Patjitan, distrikt Lorok. Losari, dorp op Java, residentie Soerabaja, afdeeling Modjo Kerto, distrikt Kabooh. Losari, rivier op Java, residentie Pasoe- roewan, afdeeling Malang, distrikt Se&giura Losari, dorp op Java, residentie en r^ent- sohap Pekalongan, distrikt Bandar GoeniwaBg. Losari, kampong op Java, tot de hoofd- plaats Soerakarta behoorende, aan deSolo-rivier. Losari Lor, -Tengah eu -W6tan, drie dorpen op Java, residentie Samarang, afdeelinc Salatiga, distrikt Ambarawa. Het eente is be- woond door ruim 700, Losari Tengah door 770 en Losari W^tan door 277 Javanen. Losei, rivier in Borneo's Zuid- eu Ooster- afdeeling, distrikt Kahajan Oeloe, boven de rivier Tahojan. Zij is rijk aan goud. Losewoe, dorp op «rava, residentie Sana- rang, regentachap Kendal, distrikt Troeko,8na de rivier Koetoe. Lossa, rivier op de Zuidkust van het eiland Ceram. LO— LU. 379 Losflongy berg op Jara, residentie Pasoe- roevan, afdeeling Malang^ distrikt Ngantang. £r ligt eene laaawe bron. Loti, dorp op Celebes' Weatkust, rijk Kajeli. Loljjari, dorp op Jara, residentie Beaoeki, afiieeling en distrikt Bondowosso. Lotjari, dorp op Java, residentie en dis- trikt Besoeki. Lotooty rivier op Jaya, residentie Kadoe. Zij ontsUat nit de rivier Lempoejang, loopt oaar het in de residentie Samarang gelegen rcgentschap Kendal, waar zij zich, bij Tempoe- na, met de Poepoe yereenigt en daar« onder den juuun yan Bodri, voortstroomt, totdat sij sch in de Java-zee ontlast. Lotta, dorp op Celebes, residentie lianado, in de Minahassa, distrikt Kakaskassen, waarvan bet de hoofdplaats is, aan den noordelijkeu Toet Tan den berg Impong. De woning van het dis- tnktshoofd is bier in den onden Alfoerschen bouwlrant opgetrokken en onderscheidt zich door netheid. Te Lotta is eene inlandsche ChristenschooL Lottan, meer in Borneo's Zuid- en Ooster- afdeeling, distrikt Kahajan Tengah. Lotti, zie: Lotta. LouTy dorp op het eiland SoUok, ver ran het strand gelegen. Het is goed bevolkt. De inwoners houden zich met handel, landbouw en risscherij besig. Lour, riyier in Borneo's Westerafdeeling, rijk Simpang. Louw, spruitje van de Kajan-rivier, in Bor- neo's Westerafdeeling. Hier moeten steenkolen voorkomen. Lowaby berg in Borneo's Zuid- en Ooster- afdeeling, distrikt Kahajan Oeloe. Zijn voet wordt door de rivier Miri bespoeld. Lowaky zie: Gili Lowak. Lowak IiaBsat, dorp in Borneo's Zuid- en Oosterafdeeling, distrikt Kahajan Tengah, met % httizen en 60 inwonera (1853). Lowangy dorp op Java, residentie en re- gentachap Cheribon, op de noord-westelijke grens van het distrikt Sindang Laut. Lowang Datar, vlakte op Java, op de grens der residentien Cheribon enBanjoemaas, tusscben de bei^n Soebang «n Palasari. Lowang Batong, berg in Borneo's Zuid- en Oosterafdeeling, distrikt Katingan, over den berg BoeDJoempa. Lowang Minka, dorp in Borneo's Zuid- en Oosterafdeeling, distrikt Siang Moeroeng. Lowenang, rivier op Java, residentie Ta- ral, regentschap Pamalang, distrikt Bongas, welke zich in de Tjiomal ontlast. lK>wengsir, dorp op Java, residentie en regentschap Tagal, distrikt Doekoe Wriugin. Iiowering of Kemit, rivier op Java, in westelijk Bagelen. Zij valt in de rkufa Baba- hojo en is bevaarbaar. Iiowinanggo, dorp op Java, residentie Preanger B^gentschappen, aan de rivier Tji- taroem. liOwiBang, rivier op Java, residentie Ba- njoemaas, afdeeling TjOatjap. Iiowoeh, dorp op Celebes, residentie Ma- nado, in de Minahassa, afdeeling Belang, dis- trikt Ratahan. £r wonen ongeveer 190 zielen. Iiowoek, dorp op de Noordkust van het eiland Lombok. IiOWok, dorp in Borneo's Zuid- en Ooster- afdeeling, distrikt Kahajan Ilir, aan de rivier Menobing. Iiowok Qoha, dorp in Borneo's Zuid- en Oosterafdeeling, distrikt Kahajan Jlir, met ruim 200 zielen. IiOwok Qoha, dorp in Borneo's Zuid- en Oosterafdeeling, distrikt Kahajan Tengah« Het bevat 50 inwoners. lK>wQk Iiassaty -Mandawa en -Soenki, drie dorpen in Borneo's Zuid- en Oosterafdee- ling, distrikt Kahajan Tengah. Lowolee, dorp op de Zuid-Westkust van het eiland Solor, residentie Timor. Iiowongy dorp op Java> residentie Cheri- bon, regentschap Galoe, distrikt Tjiamies. liowong Gedd, heuvel op Java, residentie Cheribon, regentschap Galoe, distrikt Rantja. Lowong Ghed6, rdwa op Java, residentie Cheribon, partikulier land Kandang Hawor, dis- trikt Loewoeng Malang. Iioworo, dorp op Java, residentie Djokdjo- karta, afdeeling Goenong Kidool, in het Zuiden van het distrikt Awoe Awoe. IiOWBileh, gehucht op het eiland Amblaauw, residentie Amboina. Het behoort tot het dorp Siwar. IiOB, eilandje in den Biouw-Archipel bij de Zuidkust van het eiland Bintang, op O"" 56' N. Br. Het is in het begin van 1829 aan het Zende- linggenootschap te Rotterdam afgestaan. £r is eene Christengemeente, bestaande uit Chi-- nezen, Maleijers en Boeginezen, welke er eene kerk heeft, die in 1835 gebouwd is. Yerder zijn er eene school en een gasthuis. Lubek, zie: Babian. IiUOipara, eigenlijk Noesa Pari, eiland aan den zuidelijken iugang van de straat Banka^ volgens Mblvill van Cabitbeb op 3^ 13' 30'^ Z. Br., 106" 13' 30'' 0. L. Het is met zware boomen bedekt, en heeft eene pick op de Zuid- 880 LU— LY. Oostzijde. Oost-Znid-Oost van dit eiland strek- ken zich twee riffen uit, waaryan het buitenste, op eenen afstand van *l^ Duitsche mijl, met laag water 2^/4 vademen heeft, en het binnenste op 7j mijl van het eiland droog valt. Tusschen deze riffen en Lucipara is eene ongelijke diepte van 5 tot 12 vademen. Ten Noord-Westen ligt eene zandbank. Aan de Noord- en Oostzijde, Vs mijl van de knst, ste^kt een rif af met 3 vade- men water. Iiuoipara-eilanden, groep van vijf eilan- den in de Banda-zee, waarvan het noordelijkste, volgens Melvill van Cabnbee, op 5** 28' 30" Z. Br. en 127** 31' O. L. Zij zijn onbewoond en met boomen bedekt. In den nacht van den S-* op den G-^ Mei 1837 is het Nederlandsche stoomschip Willem de Eerste op een dezer eilan- den gestrand, ten gevolge waarvan de Gouver- nenr der Molnkko's be Stttess met zijne echt- genoot en vier kinderen langen tijd in zorgdij- ken toestand op Lucipara moesten doorbrengen. Luck, batterij op de Oostkost van heteUaod Neira, residentie Banda. Luikues, dorp op Celebes' znid-westfilijke landtong, aau de knst van Toerateya. IiundOy berg en meer op Borneo's Noord- knst, rijk Broenai. IiiiBt, perk op de Znidknst van het eiland Banda, distrikt Achterwal. In 1854 waren er 12,623 mnskaatnotenboomen aanwesig. I17 Boeliek, distrikt in Borneo's Zuid- en Oosterafdeeling, rijkje Kota Waringiu, wdks Hoofd te Naga woont. Lynx-banky ouder water liggend nf bij Celebes' Oostkust, in de Moluksche zee, op 2** 6' 30^' Z. Br. en 122*» 29' 30" 0. L. M. Ma (Foeloe-), naam Van een gedeelte van Penganteij, in de Java-zee. BenS-' Januarijl820 is dit eQand in twee deelen gespleten, ten ge- Tolge der hevige stonnen, die, waarsehijnlijk iDet medewerkiiig van het onderaardsche vuur, het eiland op dien en de vorige dagen had- den geteisterd. Maan, dorp op Borneo's Noord-Oostkust, rijk Xoetei, landscbap Brahau of Pariej aan de ririer Njeroboengan. Maan, zie: Ma en. Ha&ni, dorp op het eiland Ceram, afdee- ling Saparoea. tfaar, eilandje in den Molnkschen Archipel, residentie Banda, lot de Ceram Laut-eilanden behoorende, op 3" 50' Z. Br. en 130° 15' 0. L. Het telt 430 zielen, onder eenen Orang I^aja, die onder den Eadja van Kilwaroe staat. Het beyat het dorp van dien naam en ver- der de dorpjes Enemelas, Namaloewm en Eil- lioeran. Maar, onbewoond eiland in de Banda-zee, tot de Aroe-eilanden behoorende, op 6° 59' Z. Br. en 134* 4' 6" O. L. Maaa, zie: Mas. Maas (De), suikerfabriek op Java, resi- dentie en regentschap Bezoeki, toebehoorende wn de Heeren A. va.n Hoboiubn & Zonen, met eenen aanplant van 400 bouws. Maasbaai, stam of fenna op het eiland Boero, regentschap Massareteh. Haasing, zie: Ma sing. Maba, kust op de Oostzijde van het eiland Gilolo, ouder het gezag van Tidore. Het dorp Tan gehjken naam ligt op O'' 53' N. Br. Er IS goed vcrsch water en men vindt er eene rivier voor bootcn bevaarbaar. Maba, eilandje aan de Oostknst van Gilolo. Het bevat eenige huizen en heeft op l^/^ of ^ mijlen ten Oosten eene aukerplaats bij 10 tot 12 vademen water. MabaiBsan, dorp op het eiland SoUok, aan Jiet strand. Habat, dorp op het eiland Banka, distrikt Soengei Lcat. Habekoe, rif in den Moluksehen Archipel, *an de Zuidkust van het eiland Coram. Haber Watoe, benaming van het noor- dflijhte der drie groote kanalen, die de Aroe- cilaudea van elkander scheiden. Mabo, kaap aan de Westkust van het eiland Batanta, op 0' 56' Z. Br. en 130** 26' 0. L. Maboan, dorp in Borneo's Zuid en Ooster- afdeeling, distrikt Doeson Ilir, met 90 Da- jaks (1857). Maboengy rivier op Borneo's Noord-Oost- knst, distrikt Mangedora. Maboer Bejoentei, dorp op Sumatra's Oostkust, landschap D^i. Deze plek is . rijk bebouwd. Maboer Besar, een der Anambas-eilanden in de Chinesche zee, residentie Biouw. Maby, dorp op de Zuid-Oostzijde van het eiland Gilolo. lHacaBser, zie : Makassar. Eveneens zoeke men de elders met Mac beginnende woorden, toelke hier niei voorAomen, op Mak. Macclesfield, straat tusschen de eilanden Lepar en Liat, op ongeveer 107° 0. L., ten Oosten van het eiland Banka. De zuidelijke ingang is aan de Westzijde door de Zuid-Oost- punt van Banka bepaald. De peilingen in deze straat zijn 17 en 18 vademen in het midden, en vermeerderen bij de Westpunt van het eiland Liat tot 24 of 28 vademen; vaudaar vermin- deren zij weder tot 12 en 11 vademen. De grond is op vele plaatsen modder, maar be- staat grooteudeels uit grof zand, schelpen en steenen; hier en daar is hij rotsachtig, vooral bij de banken, die aan de zijde van Banka lig> gen. De Macclesfield- straat bevat vele riffen, banken en droogten en is in de kwade moesson niet zeer veilig. Mac Cluer (Golf van) of Telokh Be- row, groote baai aan de Westkust van Nieuw Guinea, die de afdeeling Wonim-di-Atas in twee deelen scheidt, op 2" 26' Z. Br. en tusschen 132° en 133° 45' 0. L. Mada, berg op het eiland Madura, aidee- Ung Madura, distrikt Sampang. Madaly zijrivier der Barito, in Borneo's Zuid- en Oosterafdeeling. Madala, zie: Mandala. Madalang, dorp op Borneo's Zuid-Oost- hoek, landstreek Tanah Boemboe, rijkje Paga- tan, met een 40tal huizen en 155 zielen. Madallo, dorp op Celebes' Westkust, staat Sopeng. Madang of Ylak-eiland, eilandje aau de Noordkust van Soembawa. 382 MA. Madang, distrikt op Sumatra, in het Zui- den der residentie Palembang. Madang, dorp op Sumatra, residentie Pa- lembang, aan de rivier Lakitan. Madang, dorp op Java, residentie Batavia, Oosler Kwartier, aan de Tjitaroem. Madang Asam, dorp op Java, adsistent- residentie Krawang, op de grens van het dis- trikt Tjabang Boengin, aan de Tjitaroem, be- noorden het dorp Madang, in Batavia's Ooster Kwartier. Madang Batoe, dorp op Java, residentie Bantam, afdeeling Serang. Madangdang, dorp op Java, residentie Bantam, afdeeling Serang, aan den postweg. Madang Lalai, dorp in Borneo's Zuid- en Oosterafdeeling, aan de Biam Kiwa, afdee- ling Martapoera. Madang Lawas, dorp op Sumatra's West- kust, residentie Padangsche Bovenlanden, land- schap Batipo. Madang Tiga Ponija, berg op Sumatra, landschap Korintji, Madaodm, eiland in de Java-zee, benoor- den de re^ van Batavia, op 5* 44' 30" Z. Br. Madara, zie: Madera. Madat, dorp op Java, adsistent-residentie Patjitan. MadaUy kaap aan de Noord-Westzijde van het eiland Billiton. Madau, zandbank bij de Oostkust van het eiland Billiton. Madawongy zie: Madewong. Made, dorp op Taliabo, een der Soela- eilanden, residentie Ternate. Made, dorp op Java, residentie Soerabaja, regentschap Lamongan, distrikt Tengahan. Madei, gebergte op Borneo's Noordkust, op de noordelijke grens, tusschen Sintang en Broenai. Niet ver vandaar ligt eene vogel- nestklip. De rivier Madei, welke in dit ge- bergte ontspringt, valt boven den mond der Malo-rivier in de Kapoeas. Langs hare oevers won en Dajaksche huisgezinnen. Madellan, dorp op Java, residentie Ma- dioen, regentschap Ponorogo, 8 palen van Po- norogo, 29 van Madioen, 52 van Ngawi. Madenan, dorp op het eiland Bali, rijk Boleling. Madendo, dorp op Java, residentie en re- gentschap Pekalongan, distrikt Bandar Goeni- wang. Madera, meer in Borneo's Zuid- en Oos- terafdeeling, distrikt Bekompai, bij de rivier Pamingir. In den omtrek wordt goud ge- Tondeo. Maderap, berg op het eiland Madon, dis- trikt Bangkalang. Maderon of Maradong, eilandje ten Oosten van het eiland Geram, op S* 40* I. Br en 131° 10' 0. L. Madewong, rivier op de Zuidkuat van hd eiland Batjan, welko zich in de baai van Ba- tjan outlast. Madhoor, distrikt op Java, residentie Ban- tam, Zuider R^entschap, afdeeling Tjilangb- han. Het bevat de onderdiatrikten Binoean- gan, Sawarna en Madhoor. De rivier Madhoor of Tjimadhoor, welke door dit distrikt in de Indische zee vloeit, ten Westen van de rlTic Sawarua, in slechts voor kleine praauwa be- vaarbaar. Aan deze rivier worden steenkolen gevonden. De kaap Madhoor is ook in dit dis- trikt gel^en. Madiapada, berg op Java, residentie Fra- nger Bjcgentschappen, afdeeling Soemadang, dis- trikt Singaparna. Madiena, een der drie toppen van den pek ran Ternate, op het eiland Ternate. Madi Gondo, dorp op Java, residentie Xi- doe, regentschap Magdang, distrikt Ngasin&a. Madikit, eilandje in den Moluksoheo Ar- chipel, uabij Batjan. Madioen, residentie op Jara, grenzeide ten Noorden aan B«mbang, ten Zuiden aai Patjitan, ten Westen aan Soerakarta en tea Oosten aan Kediri. Zij beslaat eene opper- vkkte van 98 rierkante geographische mil- ieu of 2,387 yierkante palen, en is verdeeld in zes regentschappeu, te weten Madioen o Magettan, staande onder het onmiddellijk be- stuur van den Residfent, voorts Ngavi ct Poerwodadi, uitmakende de onder leidiag rar eenen Adsistent-B.esident gestelde afdeeling Ngawi, en Ponorogo en Soemorotto, waaruit zamengesteld is de mede door eenen Adsb- tent-Resident beheerd wordende afdeeling Po- norogo. In het regentschap Ngawi is het land 03- vruchtbaar, kaal en weinig bewoond. Het Zal- derdeel daarentegen is vruchtbaar. Door liet graven van kanalen en het maken van v&ter- leidingen heeft men voorzien in het gebrek aan water en eene groote uitgeatrektheid greed is daardoor voqr den rijstbouw me^ gesebikt gemaakt. De voornaamste rivieren van Madioen m\ de Solo, de Madioen, de Loerak, de Koepuj^j de Soengkoer, de Wilangan en de Foenggoel, van welke slechts de beide eersten bevaaibaar zijn. De overigen zijn hier en daar oudiep, op- gevuld met rolsteenen, en kuonen daardoor met MA. 388 aoders dienen dan tot afvoer ran goederen naar Patjitan per ylot. Hoog gebergte heeft men in Madioen niet dan alleen het Willis-gebergte en dat van den Lawoe; doch daar het eerste de grensscheiding uitmaakt tusschen Madioen en Kediri, en liet tweede die tusschen Madioen en Soerakarta, zoo kirnnen die beide gebergteii eigenlijk niet gezegd vorden meer bijzonder tot Madioen te behooren. Yolgens Juvghuhn is de hoogte ran den Lawoe 10,414 Rijnlandsche voeten en die ran den Dorowadi, den hoogsten top Tan het Willis-gebergte, 8,940 Eijnlandsche Toetcn. Do vegen, die in de laatste twintig jaren aanmerkdijk Terbeterd zijn, wprden goed on- derhoaden. In de wildernissen yindt men wilde varkeus, tijgers en zwennen yan apen. De pTodukten yan den grond bestaan in: lijst, kokosnoten, djarai, koffij^ sniker, in- digo, kaneel, enz. Yan de yier laatstge- noemde artikelen geschiedt de teelt yan Gou- Ternements wege. De beyolking telde in 1859 391,016 zielen, vaaryan: Earopeanen. 321 zielen CMnezen 1,715 g Arabieren 5 # andere yreemde Oosterlingen. . Ill r inlanders 388,864 , Te zamen. . . 391,016 zielen Uit de ministeriele yerslagen (1854 — ^1859) blijkt, dat, terwijl de inlandsche bevolking in 1S54 telde 391,097 zielen, het cijfer daaryan bedroeg: ill 1855 .. , . . 339,640 zielen , 1856 .. . . . 354,994 , . 1857 .. . . . 363,142 ^ , 1858. . . . 375,514 M , 1859. . . . 388,864 r Modat de yermeei rdering liad bedragen • • in 1855 . . , 8,543 zielen of 2.58 'U '1856 . .. . 15,354 ^ , 4.52 » '1867 • .. . 8,148 , , 2.80 9 ' 1858 . .. . 12,372 , , 3.41 0 ' 1859 . .. 