None
Dingsdag den 21??. 's morgens tamelijk weer, dan't begon swaar te misten. wij waren desen morgen al vroeg bezig met een beekertje alssem wijn binnen te gieten, wijders wierde daar een stuk ontbeeten, 'tgeen met wijn wierde gelarderd. na den eeten dronken we eenige kopjes thee. Voorts zijn we te paard gestegen om onse reijse na huijs voort te setten. Wij quamen 's namiddags ten half tweeen na gissing ten huijze van Mr. van der Beijl en vonden daar een groote taaffel met menschen ; 'twas een deftig gastmaal ; onder anderen vonden we daar (zonder hem te zoeken) den Oud Noordsen landdrost Robberts ^ ; die vent zag er zeer raar uijt en geleek niet qualijk een eezel die wijwater geslobbert heeft ! Voorts Hep hij zoo wat swerven als een swaluw met een wiek ; hij zag datter niemandt van de andere vrunden veel werk van hem maakte ; voor de rest waaren we met elkanderen braaf vrolijk, 'twelk tot in de nagt duurde. ik ben eijndelijk vol en zoet met suster na huijs geslentert en zoo rechtstreeks 'thuijs gegaan off ik met een leijn getrocken wierde, maar toen ik ' Abraham Diemer. Burgerraad on luitenant der burgerkavallerie aau de July, 1705] DIARY OF ADAM TAS 41 Pretorius away, and we in company together to our house, where was also Mrs. van der Heijden and Mrs. van der Bijl. After some discourse and a round of the wineglass our friends parted in the evening. Monday the 20//?. Fine morning. Our people been busy again delving and pruning in the vineyard. Near midday put in Mr. H. du Free, and staid and eat dinner with us, and so after dinner took leave. Thereafter, in company with Mr. van der Heijden, rode to the Tiger Mountains for to visit Mr. Diemer ; but before we was arrived it come down mighty dark, that we knew not where we should ride, so we to light down, and lead our horses, and so went stepping at hazard through thick and thin like two tramps, yet landed right withal. There we took seat at table, and drunk a rummer or two of wine, and so to rest. Tuesday the 21st. Fair morning, but a heavy mist begun to fall. Busy betimes this morning, stowing away of a cup of wormwood wine, with a morsel of breakfast larded with wine to follow, and after the meal some cups of tea. Then to horse for to set forward on our journey home. x\t half-past one in the afternoon or thereabout we come to Mr. van der Bijl's, and there we found great store of company, a noble entertainment. Dis- covered there amongst others (nor looked for him neither) the old Norse berserk of a landdrost, Robberts, and an infinite quaint figure the fellow cut, for all the world like an ass that hath been swilling holy water. Moreover he run doddling around like a swallow with one wing ; he saw none of the other company did take much heed of him. But for the rest we was all mighty merry together, the which did hold till into the night, and at the last I home with sister, mighty fine and full, and took the road so straight as I was drawn with a line, but when Kaap (Vgl. Bogaert, bl. 537, en Kolbe, bl. 778), mcdc-ondcrtekenaar van 't Klachtschrift. - d.i. Pieter Robbcrtsz, gewozen provisiouclc Landdrost te Stellcnboscb. Hij was 'n Noor. 42 DAGREGISTER VAN ADAM TAS [Juli.i, 1705 thuijs in stilstand geraakte bevond ik welhaast dat ik 't niet van hooren zeggen hadde, maar dat ik paaij Bachus zelfs hadde gesprooken. Woensdag den 22n. 's morgens betogen lugfc. ik bevond mij desen morgen gansch niet wel en was zoo vrij wat van mijn stuk. heeden zijn onse jongens met spitten en wijngaard snijden bezig geweest. desen avond ontfing ik een groetenis van Mr. Appel en zijn vrouw. Donderdag den 23«-. 's morgens betrocken lugt. heden is zuster Barbara met de twee meisjes van der Beijl na du Toit gereeden, om desselfs dogter te verjaren. des voormiddags heeft Mr. Appel ons een zoo vis gezonden, twee steenbraasemptjes en eenige harders. met stroo in de hocken te rijden, spitten en wijngaard snijden is nog al voortgevaaren. des namiddags ben ik na 'thuijs van Mr. van der Beijl geslentert ; daar ten buijze vond ik Mr. Greevenbroek en Hans de Smit ; kort na mijn aan- komste quam daar ten buijze Mr. van der Heijden, nevens zijn huijsvrouw en oudste zoon ; wij geraakten wacker aan de praat van verscbijde zaaken ; ondertusschen wierden er over ende weder verscbijde beekers wijn gestort en niet wijnig gesmookt ; tegens den avond quam mij een jonge roepen, zeggende dat den spik- spelder nieuwen land-drost Starrenburg 'tonsen huijze was gekomen ; hierop ben ik na buijs gestapt, en hebbe denselven verwelkomt en zoo wat geluk toegewenscht. ondertusschen wierde mij verhaald als dat suster bij Mr. du Toijt niet veel vermaak hadde gehad, en al vroeg was thuijs gekomen, ter oorzaake dat het onbeschofte wijf van den oud noordsen land-drost Eobberts. suster zeer brutaal hadde bejegend, en veel scheldwoorden na 't hoofd geworpen, haar drijgende te zullen slaan ; zij zijde datse van mijn vrouw geaffronteerd oif beledigt was, want toen we getrouwt waaren, wilde zij een stuk vleesch snijden, en mijn vrouw zouwde gezegt hebben, dat zulks geen fatzoen was, 't gunt een dikhuijdige leugen is, want zij zijn hier (hoewelse ongenodigt kwamen) als vrunden onthaald en bejegent ; daaren- boven is dit reets over de twee jaaren geleeden,^ en nu willense July, 1705] DIARY OF ADAM TAS 43 I come to a standstill in the house, I straight did apprehend I had it not of hearsay, but had had speech of father Bacchus himself. Wednesday the ^%id. Dull morning. Nothing too well this morning, and vastly out of tune. To-day our boys been busy delving and pruning vines. Received this evening greetings from Mr. Appel and his wife. Thursday the 23?tZ. Cloudy morning. My sister Barbara to du Toit's to-day, with the two girls van der Bijl, for to keep the daughter's birthday. In the forenoon Mr. Appel sent us a string of fish, two nice rock-bass and some herring. Good progress pruning and delving and carrying of straw into the kraals. In the after- noon to Mr. van der Bijl's, where I light on Mr. Greevenbroek and Hans smith ; after my arrival come presently Mr. van der Heijden, with his wife and eldest son, and so fell to brisk discourse of divers occasions, with still a cup of wine and a pipe between. Toward evening come a boy for to call me, with word that our brand-new landdrost, Starrenburg, was put in, whereupon I did make my way home, and did give him welcome, and wish him fortune (more or less). Meantime was told me how that sister had had small pleasure at Mr. du Toit's, and was returned home betimes, by reason that the ill-mannered wife of the old Norse landdrost, Robberts, had used her mighty uncivil, and had flung many ill words at her, threatening to strike her ; she said my wife had affronted and insulted her, for when we was married, and she wishful to cut a piece of meat, my wife did say such was no manner of behaviour, which the same is a brazen falsehood, for that here (albeit they come unbidden) they was entertained and entreated as friends. Moreover, this is now more than two years agone, and now they will put this business * Do tromvdag was 7 Juni 1703 (de Villiors, Goslacht-Register der oude Kaapsche Familien). 44 DAGREGISTER VAN ADAM TAS [Julij, 1705 deeze zaak op zuster verliaalen, die in desen onnosel is. men zal dese geweesene provisioneel grootsche land-drostinne bij gele- gentheijd hierover eens spreeken, om haar over dese quads bejegening reeden af te vragen. ik ben verwonderd waarom dat ze voar gisteren mij off mijn vrouw desweegen niet aange- sprooken heeft, omdat we met elkanderen ten huijze van Mr. van der Beijl zijn geweest; dog dan dervense haar smoelwerk niet open doen. Nadat ik met Mr. Starrenburg een wijl gekeu- veld, gegeeten en gedronken hadden, begaaven we ons ter nagtrust. Vrijdag den 247i. 's morgens betogen lugt met reegen. dee- sen voormiddag ben ik met Mr. Starrenburg, ten huijze van Mr. van der Beijl gegaan ; wij vonden daar in huijs de Messrs. van der Heijden en Appel met hunne vrouwtjes ; na dat we daar gepraat, gesmookt en eenige glaasjes wijn gedronken hadden, sijn we met ons beijden weder thuijs gekeert. na 't houden van den middagmaal is den land-drost Starrenburg met mijn paard na Stellenbosch gereeden. des namiddags toen de reegen ophield gingen de slaaven aan 't spitten. desen morgen is een vragt koorn na de moolen gebragt, en tegen den avond is die vragt in meel veranderd, weder 'thuijs gekomen. den land-drost quam des avonds ook weder hier ; hij zijde op morgen na Hottentots Holland te willen rijden.^ Saturdag den 25h. 's morgens betoogen lugt. desen morgen quam hier den krankebedroever Mahiu om den land-drost te spreeken. Wijders quam hier de land-drost zijn knegt, als meede een schoft van een veldwagter '^ ; nadat we wat ontbeten hadden, is den land-drost neevens zijn knegt met een van mijn paarden na Hottentots Holland gereeden ; tegens den middag quam Mr. Appel hier een wacker steenbraassem brengen waarvan wij desen middag met smaak hebben gegeeten, en denzelven met wijn gelardeerd. met wijngaard snijden, spitten en wieden is ons volk heden weder bezig geweest. Tegens den avond is hier een jonge van Mensink''^ gekomen, hij hadde een vragt koorn in de mole gebracht, hij heeft hier uijtgespannen. July, 1705] DIARY OF ADA:\r TAS 45 upon sister, that is innocent herein. Some day, as occasion shall offer, we shall have a word touching this affair with this almighty ex-provisional female-landdrost, for to demand her reasons for this hase usage. I marvel that she spoke not of it, either to me or to my wife, the da}' before yesterday, we being in company together at Mr. van der Bijl's ; though then she durst not open her dirty mouth. After that Mr. Starrenburg and I had talked a while, and had eat and drunk, we betook us to rest. Friday the lUh. Dull morning, with rain. With Mr. Starrenburg this forenoon to Mr. van der Bijl's, and there discovered Messrs. van der Heijden and Appel with their wives, and did there converse and smoke and quaff a cup or two of wine, and so returned home again in company. After dinner landdrost Starrenburg to Stellenbosch, he riding my horse. In the after- noon, the rain quitting, the slaves to delving. This morning a load of grain carried to the mill, and the same toward evening home again in meal. In the evening the landdrost put in here again, saying he designed to ride next day to Hottentots Holland. Satiirdaij the 26t]t. Dull morning. This morning come here the sick-discomforter Mahieu for to speak with the landdrost. Put in also the landdrost his man, likewise a rascal of a field- watch, and after breakfast the landdrost and his man to set for- ward with one of my horses for Hottentots Holland. Near midday come Mr. Appel here, and brought a noble rock-bass, whereof we did partake with relish this midday, and did lard the same with wine. To-day our people again been busy in the vineyard, pruning and delving and weeding. Toward evening put in a boy of Mensink's, that had been to the mill with a loading of corn ; he did here outspan. * Naar '* Vergelegen," de plaats van dc Gouverueur, waar deze toeu vermoe- delik vertoefde. * Waarschijnlik Jakob du Pres. (Vgl. Journal, bl. 107.) * Willem Meusink wooiide to Rondebosch, waar hij, met zijn moeder, do weduwe Mensink, ecu bierbrouvvorij had. De weduwe bad de pacht voor 't brouwen van bier aau de Kaap. (Vgl, Journal, bl. 7'J.) 46 DAGREGISTER VAN ADAM TAS [Juli.i, 1705 Sondaff den 26«. 's morgens tamelijk weer. op dato ben niet te kerk geweest, omdat de Hr. Bek, thans op Drakensteijn dienst heeft gedaan ; des voormiddags quam de land-drost uijt Hottentots Holland weder hier ; wij zijn ten tien uuren met elkanderen na Stellenbosch gewandeld. ik hebbe een briefje gemaakt van de 10 mudden koorn, die voor Mensink reeds gemaalen was, en daarmede een Hottentot na Mr. du Toit gezonden, nevens vijf guldens aan geld, zij wilden't meel dat reeds klaar was, anders niet laaten volgen.^ Wijders aan Jacob van Driel ^ betaald voor weeggeld 10 stuijvers en 1 stuijver voor schrijfgeld, en zo te zamen f.5 ,, 11 ,, — . Toen ben ik met den land-drost na Mr. Mahiu gewandeld, alwaar een poos geseeten hebben en zijn toen weeder na huijs geslentert. 't heeft desen nagt braaf gereegent. Maandag den 27n. 's morge^ns betrocken lugt met reegen. 't heeft desen dag bij buijen gereegent. des voormiddags is den land-drost na Stellenbosch gewandeld en tegens den middag weder 'thuijs gekoomen ; 's namiddags zijn we soo wat met leezen bezig geweest. Voorts hebben we tot tijdkorting wat gekaart- speeld ; met spitten in de wijngaard zijn onse knaapen op dato weder doende geweest. Heeden is de Rivier zeer hoog geweest. Dingsdag den 28n. 's morgens de wind N.Wt. betogen lucht ; met spitten in de wijngaard isser voortgevaaren, als mede met wijngaardsnijden in de gewese wijngt. van Jan Bombam. desen voormiddag is den land-drost met mijn paard ua Pr, Robberts. gereeden (zoo hij zijde) ; de Rivier is op dato seer gevallen ; 't wierde des namiddags goed weer. Woensdag den 29k. 's morgens N. wind met tamelijk weer. heeden zijn 4 onser leijfeijgenen met wijngaardsnijden in de gewesen thuijn van Jan Bomb: ^ bezig geweest. desen morgen quam den land-drost hier met zijn knegt, hij vertelde mij als dat Hans Henske * in de tronk was gezet, off in't tronkhuijsje, 1 Du Toit was, als Heemraad, betrokken bij 't bestuur van de Molen en 't innen van 't maalloon. (Vgl. Journal, bl. 61, over de molen van Drakensteiu.) ■•' De Molenaar. July, 1705] DIARY OF ADAM TAS 47 Sunday the 26^/i. Fair morniDg. Not to church to-day ; Mr. Bek presently at Drakenstein, officiating. In the forenoon come the landdrost back here from Hottentots Holland, and at ten \Ye walked to Stellenbosch in company. Did make invoice of the 10 muids of corn already milled for Mensink, and did send the same to Mr. dii Toit by a Hottentot, together with five florins in money ; otherwise they would not clear the meal was ready ground. Did further pay Jacob van Driel 10 stivers weigh- money and 1 stiver book-money, and so in all f.5 ,, 11 „ — . Then walked to Mr. Mahieu's with the landdrost, and there did sit a space, and so home at our ease. A rare rain overnight. Monday the '2,7th. Dull morning, with rain. A showery day. In the forenoon the landdrost to walk to Stellenbosch, and toward midday home again. In the afternoon to set to reading for something of employment, and then for our diversion a little to the cards. This day our boys at work again delving in the vineyard. The river mighty high to-day. Tuesday the 28f/?. Dull morning, with N.W. wind. Delving in the vineyard, also pruning vines in Jan Bombam's old vineyard. This forenoon the landdrost, with my horse, to Pr. Robberts' (so he said) ; the river greatly down this day, and in the afternoon fine weather. Wednesday the 29i/i. Fair morning, with North wind. To- day 4 of our slaves been busy pruning vines in Jan Bombam his old garden. This morning put in the landdrost and his man ; he told me Hans Henske was clapt in gaol (or in the cells), and ^ Jan Bombam was do bijnaam, (in algemeen gebruik,) van Jan Cornelia van Oudbeijerland ; (cf. Minuten Justitiele AttestatiiJn, 1706, onder 20 Okt.). Hij had vroeger grond, grenzende aan die van Tas (cf. Old Stlh. Freeholds, I, 12), doch woonde tans aan de Oostzijde van 't dorp, in de zg. Jan de Jonkers-Hoek. (Grim. Rollen, 1705, 22 Maart.) * Hans Henske, van Hamburg, vrijlandbouwer en ex-sergeant van de burgerij te Stellenbosch. (Grim. Rollen, 1705.) 48 DAG REGISTER VAN ADAM TAS [Juli.i, 1705 en dat denselven op dato na de Caab zoiide vertrecken, omme aldaar in hegtenisse te werden gebragt. Voorts vertelde bij mij op gisteren een brief van den Gouverneur te hebben bekomen van inhoud, als dat zeeker stuk lands, dat den Gouverneur aan Mr. van der Heijden voor zijn soon hadde gegeeven, aan een ander was gegeeven ; slegte tijdinge voor van der Heijden omdat die 't reeds heef t laaten meeten. nadat we wat ontbeeden hadden is den land-drost met zijn knegt na de Caab gereeden. ik ben desen voormiddag met mijn vrouw 't koornland berom wezen wandelen. Wij vonden op ons land dicbt na 't land van Botma vers leeuw off tijgerspoor. des namiddags is suster na Stellenboscb geweest, om soete zuijker te haalen, zij vertelde thuijs komende, aldaar geboord te hebben, dat oom Husiug aan Hens Henske, ende verdere ruijlers rijst voor hun reijze zoude leeveren ; in desen hebbe ik een sinking in of op mijn geloof. Ook zeggen de menschen dat oom Husing zoude gezegt hebben tegens verschijde knapen dattet 'thans vrijruijlen was voor de vrijburgers. dog dese taal moet uijt de mond van een 's Comps. dienaar gekomen zijn, aangezien de Vaderlandse brieven door geen vrijburgers werden geleezen en daarom is dit niet ander s dan een quaadaardige beschuldiginge. Donderdag den 30n. 's morgens de wind als vooren, met be- togen lugt, 't scheen den voorigen nagt iets gereegent te hebben, en 't geleek' er nog wel na ; dieshalven zijn alle onse slaven met spitten in de wijngaard bij huijs bezig geweest. desen morgen quam hier ten huijze Mr. van der Heijden, hij vraagde mij of Jacob Louw ^ hier was, zeggende gehoord te hebben dat denselven gisteren in Hottentots Holland bij den Gouverneur was geweest, om iets te versoeken, dog hij hadde kwaad beschijd gekregen, en moest ongetroost vertrecken ; ondertusschen hebbe ik aan Mr. van der Heijden verhaald, dat het stuk lands door den Gouverneur aan hem voor zijn soon gegeven, nu door den zelven aan een ander was gegeeven. nadat we met elkanderen een pijp met smookkruijd hadden verbrand, is hij vertrecken. ' Jacobus Louw was vrij burger aan de Kaap, woouachtig te Rondebosch ; zie July, 1705] DIARY OF ADAM TAS 49 that the same was to set forward to the Cape this day, for to be lodged in confinement there. He did further tell me he had gotten a letter yesterday from the Governor, whereof the content was that a certain piece of ground, that the Governor give Mr. van der Heijden for his son, was now made over to another. Ill news for van der Heijden, that hath already had it to be measured. After breakfast the landdrost and his man left for the Cape. To walk this forenoon with my wife about the corn lands ; discovered on our ground, close by Botma's ground, fresh lion or leopard spoor. In the afternoon my sister to Stellenbosch, for to fetch sweet sugar. Arrived home, she declared to have heard there, that uncle Husing was supplying Hans Henske and more traders with rice for the road, touching the which I am something disquieted in mind. Also folks is saying that uncle Husing shall have told several of the men that it was now free barter for the burghers. However, suchlike talk can only be come from one of the Company's servants, seeing the home dispatches is never read by any of the burghers, so as this be nothing other than a malignant libel. Thursday the SOth. Dull morning, with wind as before. Looked to have been some rain overnight, and mighty like it still, so as all our slaves busy delving in the vineyard nigh the house. This morning put in Mr. van der Heijden, that inquired of me if Jacob Louw were here, declaring to have heard the same had been to the Governor the day before in Hottentots Holland for to prefer some request, but had gotten a scurvy answer, and must part without contentment. Meantime I did tell Mr. van der Heijden that the piece of ground given him by the Governor for his son was now given by that same unto another. After a pipe of tobacco together he went his way. Not long after midday boneden, bl. 50. Hij was getrouwd met Maria van Brakel, zuster van dc vrouw van Tas. 50 DAGREGISTER VAN ADAM TAS [Jul.-Aug., 1705 Kort na de middag zijn hier ten huijze gekomen breeder Jacob Louw en Jan Elberts ; kort daarna quam ook hier Mr. Jacob van der Heijden ; wij geraakten met elkanderen aan de praat/ aant wijndrinken en tabak smooken ; ondertusschen quam Ferdinand Appel mede hier, hij was de laaste in't komen, dog de eerste die vertrok; broer Louw wierde door mij versogt om de aanstaande nagt hier te verblijven, dan hij zijde dat met Jan Elberts weder moste na huijs rijden, volgens belofte; ondertus- schen zijn we des avonds met elkanderen na't huijs van Mr. van der Beijl geslentert, alwaar we weder wacker met den beker bezig waaren ; des avonds ben ik na huijs gestapt. Vrijdag den din. 's morgens N.Wt. wind met betogen lugt. desen morgen ben ik te paard na Juffw. Elberts. gereeden, waar ik vond Mr. en Juffw. van der Heijden, alsmede Broer Louw ; daar was ook Broer van Brakel en zijn vrouw ; nadat we een wijltje daar geweest waaren is Mr. van der Heijden met zijn onderlaag na huijs gereeden, ook ben ik met Broer Louw mede derwaards gereeden, daar ter plaatse raakten we aan't eeten en drinken en smookten een pijpje tabak ; toen zijn we te paard gesteegen en met ons drieen na 't ronde Bossje gereden ; toen we aan't huijs van Mr. van der Heijden quamen begon het braaf te reegenen. tegens den avond hebben we Broer Louw thuijs gebragt ; daar ten huijze een wijltje geweest zijnde, stapten we weder, na de woonplaats van Mr. van der Heijden, daar wij dien nacht verbleeven. AUGUSTUS, 1705. Saturdag den In. Aufjustus. 's morgens ben ik met Mr. van der Heijden en Jan Elberts met desselfs paardewagen naar de Caab gereeden ; toen we verbij 't Casteel waaren ontmoeten ons den land-drost met zijn knegt te paard, van meeninge zijnde om na buijten te rijden. Wij quamen ten huijse van Oem Husing en bevonden de vrinden met elkanderen in gezondheijd ; des namidflags ben ik na 't huijs van Mr. Meerland^ gewandeld. JuL.-AuG., 1705] DIAEY OF ADAM TAS 51 put in my brother Jacob Loiiw and Jan Elberts, and presently come Mr. Jacob van der Heijden also here, and we to discourse together, and drinking of wine and smoking, and meantime come Ferdinand Appel here likewise, that was last to put in but took leave the first. Brother Louw I bid for to lodge the night, but he declared he must set forward home again with Jan Elberts, as he did engage ; and meantime in the evening over to Mr. van der Bijl's, and there again mighty busy with the bottle, and so I home at evening. Friday the 'dlst. Dull morning, with N.W. wind. This morning to Mrs. Elberts' on horseback, where I found Mr. and Mrs. van der Heijden, as also my brother Louw; brother van Brakel and his wife was there also. When we was staid a little there, Mr. van der Heijden with his sleeping partner did set forward home, and 'likewise brother Louw and I with them, and being come there we fell to eating and drinking, and did light our pipes, and then to horse, and rode the three of us to the Rondebosje, and when we come to Mr. van der Heijden's house it begun to rain mighty fine. Toward evening we did carry home my brother Louw, and there staid a little while, and so back to Mr. van der Heijden's dwelling-house, and there lay the night. AUGUST, 1705. Saturday the Int. In the morning posted to the Cape with Mr. van der Heijden and Jan Elberts in van der Heiden's chaise. When we was past the Castle there met us the landdrost and his man to horse, designing for to ride without. We put in at my uncle Husing's, and found the friends all well. In the afternoon to walk to Mr. Meerland's, and there found Mr. van der Heijden, ^ Waarover " de praat " hier liep, is gemakkelik te gissen : Jakob Louw zou pas " kwaad bescheid " van de Gouvernour gekregen hebben, en van der Heiden heeft ook juist gehoord, dat van der Stol hem onrechtmatig zijn toegezegde grond ontnoraen heeft. Men was ongetwijfeld hard aan 't konspireren. - Vrij burger en Burgerraad aan de Kaap. Hij werd met Husing, van der Bijl en Appel door de Gouverneur naar Nederland gestuurd, ter verantwoording aan de klachten der burgers. Hij stierf onderweg. 52 DAGKEGISTER VAN ADAM TAS [Aug., 1705 alwaar ik Mr. van der Heijden voiid ; iia aldaar een pijp tabak gesmookt te hebben, ben ik na thuijs van 0. Husing gestapt. Op dato is de Roode Blom^ aan Mr. Pfeiffer verkogt voor f. 1550 ,, — „ — ; op deselve vendu zijn 300 schaapen voor 120 Rijxdrs. verkogt. ^ desen nagfc ben ik met Mr. van der Heijden ten huijze van Oom Husing verbleeven ; m] namen onse nagtrust in de kamer van de Hr. Rotterdam.^ Sondag den 2«. 's morgens ben ik met Mr. van der Heijden ten huijze van Mr. Poulle* geweest, ahvaar we een soopje dronken ; vandaar zijn we met elkanderen na Mr. mijnheer Pfeijffer gewandeld ; daar ter plaatse dronken we ook een soopje genever; wijders namen we onsen gang na Juffw. Munkerus,^ met wien we eenige kopjes koffij dronken ; toen gingen we na 'thuijs van Oom Husing, met wien wij een stuckje ontbeeten en een glaasje wijn wierde daarop binnen gegoten ; hierop zijn wij na 't nemen van afschijd met elkanderen te paard gestegen en na 't ronde bosje gereden. na een wijnig daar getoeft te hebben, hebben we onse reijze na Stellenbosch aangenomen ; aan de kuijle^ zijn we been en weer van de paarden geweest, en zijn voortrijdende omtrent sons ondergang aan 't huijs van Mr. van der Heijden gekomen ; na 't smooken van een pijp tabak ben ik weder te paard gesteegen, om mijn rijse na huijse voort te setten. "Wanneer ik een weijnig verbeij 'thuijs van Aarnout'^ was gekomen \del mijn paard met mij, of ik met het paard tegens de grond; 'twas even eens off het paard onder de voet wierd ge- trocken ; ik geraakte met mijn Hnkerbeen onder 't Hjf van't paard, dan ik rukte 't been zoo haastig weg als ik konde ; ondertusschen wasser een pistool uijt de holster geschooten, ende holster los > Een plaats gelegen aan de hang van de Duivelsberg, een kwartiertje van 't Kasteel. De naam bestaat nog in ^Yoodstock. - De prijs wordt waarschijnlik vermeld, omdat die zo buitengewoon laag was. De gewone prijs van een schaap was omtrent vier gulden. ^ Jan Rotterdam, vrijburger, oud-burgerraad en ouderling aan de Kaap. Werd door van der Stel, om zijn aandeel in de beweging, naar Batavia verbannen, onder voorwendsel dat hij de Gouverneur niet beleefd genoeg gegroet had. (Vgl. Bogaert, bl. 479, 533.) Aug., 1705] DIARY OF ADAM TAS 53 and smoked a pipe of tobacco, and so home to my uncle Husing's. This day the Roode Blom sold to Mr. Pfeiffer for 1550 florins. On the same sale 300 sheep sold for 120 rixdollars. Staid the night with Mr. van der Heijden at my uncle Husing's, we being lodged for the night in Mr. Rotterdam his chamber. Sunday the %uL To Mr. Poulle's in the morning with Mr. van der Heijden, and there drunk a small glass, and from there in company to Mr. Pfeijffer's, and there also a mouthful of gin, and so to Mrs. Munkerus', with whom we drunk a cup or two of coffee, and then to my uncle Husing's, with whom we eat a morsel of breakfast, with a glass of wine bestowed within upon top. Hereupon we took leave, and got to horse together, and rode to the Rondebosje, and there tarried a little while, and so forward on our road to Stellenbosch. At the Kuilen we light from our horses to and again, and so riding on come about sunset to Mr. van der Heij den's, and after a pipe of tobacco I to horse again for to set forward on my journey home. When I was come a little way past Aarnout's, my horse fell to earth with me (or I with the horse), for all the world as he had had his foot plucked from under him ; I falling with my left leg under the beast's barrel, but did pull my leg out so speedily as might be ; meantime a pistol was shot off out of the holster, and the holster itself come * Abraham PouUe, Eerste Gezworen Klerk en later Sekretaris van de Politieke Raad en de Raad van Justitie. * Weduwe van Honricus Munkerus, onder-koopman en kassier in dienst der Compagnie, die ziob 29 Januario van dat jaar om 't levcn gebracht had. (Vgl. Journal, biz. 75.) Do burgers beweerden in 't Klachtschrift, par. 35, dat Munkerus hiertoo gedreven was door de verdrukking en vervolging van de Gouverneur. 't Bezoek aan de weduwe was waarschijnlik om inlichting of een verklaring van haar te vorkrijgen omtrent de oorzaak van die wanboopsdaad van haar man. ' D.i. de Kuilsrivier, omtrent halfweg tussen Stellenbosch en de Kaap. Hier hielden reizigers gowoonlik even aan, om bij Hans Hendrik Hatting, die daar woonde, een glaasje te drinken en een praatje te makon. ' Arnoud Jansz., anders gezegd Arnoud Tamboer, vrijburger te Stellenbosch. Zijn plaats lag aan de Eerste Rivier, tussen Meerlust en de plaats van Tas. 54 DAGREGISTER VAN ADAM TAS [Aug., 1705 geraakt ; ik meende soo ras op te staan als 't paard, dog zulks wilde niet lucken, soo datte't paard een wijnig voortging, en na een wijnig stappens bleef het staan, weshalven ik weder daarop klom en voort reede. thuijs komende bevond ik alles wel. Maandag den 2>n. 's morgens aangenaam weer. met wijn- gaard snijden in de thuijn van Antje, en spitten in de groote wijngaard is onsvolk weder bezig geweest. ik ben desen morgen ten huijze van Mr. van der Beijl geweest; daar ten huijze quamen Mr. en Juffrw. van der Heijden met de paardewagen ; ik ben met de messrs. van der Beijl en van der Heijden na Stellenbosch gereeden ; zij gingen na de vergadering, den nieuwen landdrost zoude desen dag voor de eerste maal in de vergadering voorsitten. ik hebbe bij de Hr. Bek geweest, en denselven uijt name van oom Husing geboodschapt als dat oom thans geen rijst hadde te missen; na een wijl tijds bij de Hr. Bek doorge- bragt te hebben, ben ik na huijs gestapt, des namiddags is mijn vrouw na 't buijs van van der Beijl gestapt om desselfs vrouw eens te besoeken ; tegens den avond ben ik haar gevolgd, ten eijnde om haar thuijs te haalen ; des avonds quamen daar met de paarde wagen Mr. van der Heijden, bij zig hebbende den land-drost; wij bleeven daar ten eeten en zijn met den land- drost na huijs gewandeld. thuijs komende begaven wij ons ter nachtrust. Dingsdag den 4/t. 's morgens tamelijk weer. desen morgen is den land-drost van hier te paard na Mr. Mulder gereeden. met wijngaard spitten en snijden is nog al voortgevaaren. desen morgen hebbe Louis de Hottentot met een Bf. aan oom Husing en een do. aan suster Tas na de Caab gezonden, met 2 pr.muijlen voor suster, en een swarte en witte gaare kaper.^ Woensdag den 5n. 's morgens aangenaam weer. desen morgen is den Oud-noordsen land-drost Pieter Roberts, met den nieuwen landdrost verzelt over onse werf gereeden. Zij quamen been en weer van de wagen een pijp tabak opsteeken ; toen zijnse weder op gaan zitten, en met elkanderen na Hottentots Holland ' Misschien is 't nodig de Afrikaanse lezeres eraan te herinneren, dat muilen Aug., 1705] DIARY OF ADAM TAS 55 loose. I did think to rise as briskly as the horse, but this not succeeding the beast did make a little forward, and after a few steps come to a stand, that I did mount again and rode on. Arriving home, did find all well. Monday the Srd. Pleasant morning. Our people been busy again, pruning vines in Antje's garden, and delving in the great vineyard. To Mr. van der Bijl's this morning, where come Mr. and Mrs. van der Heijden with the horse-chaise. To Stellen- bosch with Messrs. van der-Bijl and van der Heijden ; the same were for the meeting, the new landdrost being to preside in meeting for the first time this day. At Mr. Bek's, and give the same a message from my uncle Husing that uncle have no rice to spare at present. Some time gtt Mr. Bek's and then home. In the afternoon my wife to Mr. van der Bijl's, for to make his wife a visit, and toward evening I after her, for to fetch her home. Come thither in the evening Mr. van der Heijden with the chaise, and the landdrost with him ; we staid and eat supper there, and then walked home in company with the landdrost, and being come home betook us to rest for the night. Tuesday the 4:th. Fair morning. This morning the land- drost ridden on horseback from here to Mr. Mulder's. Good progress delving and pruning in the vineyard. Dispatched this morning to the Cape, Louis the Hottentot with a letter for my uncle Husing, and one do. for my sister Tas, with 2 pair slippers for sister and a black and white woollen mutch. Wednesday the 5th. Pleasant morning. This morning drove across our yard the old berserk of a landdrost, Pieter Robberts, in company with the new landdrost. They come from the wagon to and again for to light up a pipe of tobacco, and so aboard again, and set forward in company to Hottentots Holland to "slippers," of halve pantoffels zijn, en do kaper hier genoemd een vrouwemuts. Of die benamingen nog onder onze oude mensen voortleven, weet ik niet. 't Kaapsc Hs. heeft gase i.p.v. gaare. 50 DAGREGISTER VAN ADAM TAS [Aug., 1705 gereeden, om den Gouverneur te spreeken ; kort hierop ben ik met mijn vrouw, suster, en onse Jantje na Mr. van der Heijden gereeden. Mrs. Appel en Pretorius quamen ook daar ; tegens den avond zijn we weder vertrocken. Met wijngaard snijden en spitten is heeden nog al voortgank gemaakt. Wij wierden tegens morgen weder ten huijze van Mr. van der Heijden genodigt. Donderdag denQn. 's morgen s was het zeer mistig. wij zijn met elkanderen desen voormiddag weder na 't huijs van Mr. van Heeden is der Heijden gereeden ; wij vonden daar ten huijse Zauthorst ^^- ^^^ ^^^ ^^J^ ®^^ ^ijn vrouw als mede Mr, Pre- vertrocken. torius en de vrouw; wij hielden daar 't middag- maal; des namiddags geraakten we aan't kaartspelen tot een tijdskortingje ; des avonds zaten we weder aan, en zijn na den eeten met elkanderen vertrocken ; 't was omtrent 10 uiiren na Op dato ont- gissing, toen we thuijs quamen. met wijngaard- schoenen^en snijden isser op dato een eijnde gemaakt en met 3 lb. koffij- spitten nog al voortgevaaren. heeden is mii verteld boonen voor 't geld dat bij als datter een slaaf van de wede. Willem van Mensing was Wijk (onlangs hertrouwd) van haar tegenwoordige verschooten. man, over eenig misdrijf was gestraft waarop dien knaap na den Gouverneur in Hottentots Holland is geloopen, alwaar hij van den Gouverneur werd aangehouden ; ondertusschen is het die menschen haar beste slaaff, dog de man derft hem niet weeder haalen, uijt vreese van quade bejegeningen. 't is te beklagen als het zoo toe gaat.-^ desen avond ontfangen een bf. van zuster Tas met het geld voor de muijlen en kapers aan haar gezonden, als meede voor een pr. koussen, die moeije ^ van ens gehad heeft ; ook ontfangen voor mij een pr. schoenen. Vrijdag den In. 's morgens goed weer. desen morgen isser stroo in de hocken gereeden, voorts zijn onse slaaven met alle man aan't spitten in de wijngaard besig geweest. men vertelde mij dat het schieten datter in't begin van dese week is gehoort, van't Robbeneijland is gedaan, om provisie of levensbehoefte. ' De weduwe van Wijk was hertrouwd met Jurgen (Jurrien) Kerver, of Kervel. 't Geval wordt vermeld. Contra Ded., biz. 65. ^len ziet hoe Tas Aug., 1705] DIARY OF ADAM TAS 57 speak with the Governor. By and by my wife and I, with sister and our little Jan, driving to Mr. van der Heijden's. Messrs. Appel and Pretorius come there also, and toward evening we parted again. Good progress to-day, pruning and delving. Bidden again to Mr. van der Heijden's for to-morrow. Thursday the 6th. Very thick morning. This forenoon drove in company to Mr. van der Heijden's, and there found Mr. van der Bijl and his wife, as also Mr. Pretorius and his ^^^^^ ^^^ ^^^ wife. Made dinner there, and in the afternoon fell Zandhorst sailed. to playing cards for our diversion, and in the evening to table again, and after supper left in company. About 10 o'clock as near as may be when we come home. Vine-pruning finished to-day and good progress delving. Was told to-day how that a slave of the widow W. van Wijk (now newly married again) was for some misdemeanour corrected by her present husband, whereupon the fellow run off to the Governor, to Hottentots Holland, where the Governor do keep hold upon him. This day received 1 pair Meantime it is the folks' best slave, yet the man shoes, 3 lbs. durst not fetch him again, as apprehending some agafnst the ' ill-usage. Deplorable it is if it do so continue. ^^^^^^^J^j Received this evening a letter from my sister Tas, Mensink. with the money for the slippers and mutch that was sent her, also for a pair of stockings that aunt hath had of us ; received also for myself a pair of shoes. Friday the 1th. Fine morning. This morning straw carted into the kraals. Also our slaves been busy as one man delving in the vineyard. Was told the firing we heard at the beginning of the week was from Robben Island, they firing for provision (victuals). steeds klachten togen de Gouverneur verzamolt. 't Schip " Zanthorst," hier in de kanttekening genoemd, had e6n van de brieven aan de Gouverneur-Qeneranl en Raad van Indie aan boord. (Vgl. Aanhangsel, Hoofdst. III. hi. 206.) '^ Mevrouw Husing, tante van Tas. 58 DAGREGISTER VAN ADAM TAS [A-ug., 1705 Saturdaf) den 8». 's morgens was het zeer mistig, dan 't begon kort daaraan op te klaaren. met spitten in de wijngaard is ons volk op date weder bezig geweest. men heeft mij verteld als dat den Gouverneur op 't hooren van't schieten datter van't Robbeneijland is gedaan, zeer schielijk na de Caab is gereden, hadde 't in zijn machfc gestaan, hij zoude wel derwaards zijn gevlogen; Mr. Willem ten Damme en zijn vrouw zijn met hem gereeden ; hij was van gedagten datter scheepen waren gekomen ; 't schijnt dat hij desweegen bevreest is. Ik geloof dat hij een knagend geweeten heeft.^ Sondag den 9«. 's morgens mistig weer. Op dato zijn we niet te kerk geweest, aangezien de Hr. Bek op Drakensteijn heeft geleeraard; des voormiddags quam Willem Nel hier uijt naam van Vieravond, versoeken om h aam wijn, 'twelk hem hebbe geweijgerd, om reedenen mij daartoe beweegende.^ Op den middag toen we over taaffel zaaten quam Mr. Appel hier een zode vis brengen, waaronder twee tongetjes ; hij verhaalde mij, dat den Oud-noordschen land-drost Robberts. tegens hem zeer onbeleeft was. Wijders zijde hij dat Jan Botma,^ op de plaats van Mr. van der Heijden, reeds vee hadde gebragt, als mede dat den noordsen land-drost over Mr. van der Heijden hadde geklaagd aan den Gouverneur, als dat hem die te na hadde getimmerd. Maandag den 10??. 's morgens tamelijk weer. heden zijn onse slaven met spitten in de wijngaard weder bezig geweest. ik ben desen namiddag het koornland wat herom gewandeld en bevond het koorn op verschijde plaatsen redelijk wel te staan, dan op sommige ackers stonden soo vrij wat Goudsbloemen, die wel dienen uijtgeplukt te werden. 