Journal of a missionary tour in India [microform] : performed by the Rev. Messrs Read and Ramsey
Van daar de Strandfinees de nuchtVe^ohin 't Ooft Met vcrfchc roozcn in het aanzigt op ziet luiken, . *** i Wan-^ Wamieer hy aan dc kim door *t flocrs dcr wol^ ken blooft. Tot daar het zwoegcnt Weft hem in de xee lict vajlen, Bcmindc Vader, lal uw' wydberoemde naam Ten fpyt der afgunft na uw* ftcrflot zelvs nog brallen Op vlugge wiekcn van de nooit vcrmocide Faam. Joannes Jacobus Mauricius, Jur: Stud: OP O P H E T ONTDEKKEN en WEDERLEGGEN V A N D E N AFGODENDIENST D E R JESUITEN IN CHINA, DOOR DEN HEERE JOHANNES MAURITIUS. E Waarheyd ,*t echte krooft der Deugd, Van alle Vroomen aangebeden. En nagevolgt in fchrifc en reden^ Heft nu haar hoofd met grooter vreugd En glans cm hoog, 20 ver de baaren, Van Batavieren ftouc bevaaren, Befpoelen 't vaftgeworteld ftrand , Nu weer Mauritius, aan 't blaaken Van heylig viiur, voor haar zal waakcHj Die zich verlaat op zyn vetftand , Voorheen in drie paar nutte Boeken Vertoonc aan Ncerlands Letterklocken. Hoe grimmig hem de bitze Nyd Drygt met zyn vreefehjke tanden, #*# J • Zyn Zyn yver laat niet a^te feriatiden. Pas toont hy ons vol kragt en vlyt^^ Wat twiftvuur onder Roomlchgezinden _ Wil 's Pauzen Kerkgclsag verflinden -, Daar 't geeftlyk roc^ dat Jefus naam Hovaafdig kicfeht, maar nkt zyn wandel^ Vergetcnde hun pligt, dryft bandel En woeker tot der Chrift'nen blaam By .Hcydencn en Ongodiften ,- . • Diebuyten God KOA tyd verqtiftetf. En nooyt van Chriftus nedrigheyd , Of bitt'ren Kruysdbod hoordeh fpreeken, Mkai? wel van zyne glory pre6k<m ; ; . M Menvind, hoe Chinas Kerkbelyd Alleenig hangt van Loyoliften 5 iHe met hun medeSroeders t wiftcn y Die hen hun fchandelyk bedryf^ BcdVog en fnobd geweld verwyten 5 Als zy hundoeninkerkefs fmytcn. En even onbefchdamt m ftyf Die feytlijkheyd' t6 Rotn'e ontkennen. ) Maar Avie ziet nict hurt godloos fchennen - Van" *t Chriftendom en Ghriftentuchc Uyt hun verwarde tegenredeii, ^ >j T Daar zy hun Afgodfdienft bekleeden Met fchyn van bufgerlijkeZucht • En dienft van hunne Queekelingen , Om hun weldoenders eer te zingen Naar hunner Vad'ren oude wys. Die zy met daaglykze OfFerhanden , - ^ Om ../ Om hun doorlugtfg^ verftanden , AI3 Godcix geeven lojf en prys? ;, De Franiche Kerk toont dit te merkeo^^ Daar zy der Loyoliflen werien, Verfcheyden van huu vropni bjsrigt, : Den Roomfchen Biflchop laat verioonen. Die ongevoelig zich laat hoonen , Al ftaac hun dwaling klaar in 't ligt, Uy c vrees voor de Ordes groot vermogen , Die altoos waakt met Argus oogen. Vcel nutter waakt Mauritius^ D^t niet dc Waarhcyd word verraden. Dies leeraart hy in weynig bladen Hun nagevolgde Judas kus ^ Aan 't Chriftendom in Heydenfclie 5ordcn , Gelyk zc Europa vaak tot moorden Ontftoken bebbcn , en het Schip Der Kerk, omzwervende op de baaren In duyzcnd gapende gevaaren , In 't eynde ftierden op een klip. Gy vind bier kortlyk by befchrcven ^ Hun opkomft en fchynhieylig leven. ' Lees onverraoeit , wie waarheyd minty En dank den lofFelyken yver j Van onzen deugdelijken Schryver . , , Voor dit geleerd papiere kind. Hy zal 5 door uwe gunft verheven , U ligtlijk weer een ander geeven. , ' \ " , . ' '. ' Mores' Beant. OP OP DE : ■ ; C A N O N I Z A T I E IGNATIUS LOYOLA Stichter van d'Ordre der Jefiiiten Bcgunftigcrs van den Afgddsdienft IN CHIN A, Wederlegt door den Heerc JOHANNES MAURITIU& Je kan Mauritius fchryfyvcr rccht waar- deercn, Die onvcrmoeyt , om dcugd en waarheyd te docn eeren , Den Afgodsdienft beftormt , en toont hoe beeltenis. En haar aanbidding in de Kerk gekoomen is. En wie Ignatius het eerft CanonizeerdeJ 'Twas niet dc Paus,die hem met zulken tytcl cerde; f[aar zynen makkers, en Zoldaten hceft die Sant lleen te danken voor dien heerelykcn ftand ; Want als zy met Canon te Idflen hem vereerden , Teen dacht hen , dat zy hem eerft recht Canenizeer- den, Wie nu begerig is het rechte pad te gaan , Leer' hier den beeldendienft en zonden tegen ftaan. Men dank* den fchryvcr,dic dcrLoyoliilenftreeken, Verwecrfchrift en bedryf in 't Neerduyts heeft gc» fteeken. En eer* geen beeld,of Sant. By God is even goet / Het becld, en die het maakt, en die het cere doet. MB. VAN NiDZK. ■■;■:":-.. -:-,^ A F Pag. I AFGODENDIENST D E R JESUITEN I N CHINA Waar over fy nog op heden befchul- digt worden aan het Ho F van Rome n. r* - .■ IP ■ I ■■ I ■ M- . !■■ Ill ■ M I HI ■ ■ ■! ■ ,, ■ ■ , II , I N H O U D p^afJ den welheruchten Brief gefchreven den 8* January 1 649. aan Pans Innocentius X . uyt Name van alle Geeflelyke in China ^door den doorluchtigften Heer , dCHeer J e A n de PallafoxdeMendoza, jSjj^^o^ *van AngelopoHs inlAmerica^ Dekenvan den Raad der Indien , vervattende verfcheyde ntetiwe Klachten tegen de Ondernemingen en f^^ Geiveldenaryen der Jefmten^ en tegens hare f weynigChrtJielykemanier van h Evangelium tc frediken in China ^ na datfe van gemelde Pam in V Jaar 1 64 j". daar van geneegfaam A ge^ j^ Afgodendients der gewaarfchoHt war en, Waar of volgt de Smeek^ brief van Pater M o R A L E Z Predik heer^ en Mijfionaris in China , behelfende i8 Vraagen^ die hy aan de Vergaderinge der I N- Q^u I s I T I e voorge field heeft over defen Je^ Jnitifchen Handel ^ op welkealle ^ piytgenomen op de laatfle ^d'jintwoord der Vergaderinge aaar by gevoegt is , n evens een Decreet tot Beteugelmge der ^efniten , en tot Verwer^ pinge van haren Godsdienfi in China. Alderheyligste Vader 55 ^j^^^^J Y ter aarden geworpen heb- 55 bende voorde voeten van (55 UW'5 HEYLIGHEYD5fal ik 1,5 defen Brief beginnen met 5, oneyndige Dankfeggingen 55 aan God 5 en aan den Apollolifchen 55 Stoel, 6cc. N O T A. Hy dankt den Ouden Vader, dat hy op fyn voorgaande Klagten door ee- nen Expreflen na Romen gefonden, hoe de Jefuiten hem , en nog twee andeve Bif- fchoppen fchandaleuslyk mishandeld had- den 5 fo een fpoedige en gunftige Ant- woord5 en op die 2,6. Kerkelyke Vragen, of het geoorlok is de Heydenen tebekee- ren op die wyfe 5 gelijk hct de Jefuiten doen ? Jesuiten in China. 5 doen? So ecn VaderlijJce Refolutie, en lb een regtfinnig Vonnis had believen teftry- kentocnadeelderjefuiten. Daar overtoont hy fig dan ten hoogften verblyd , maar hy ♦ voegt'er by met eenfware fuchc, dat hy te' gemoet fiet, dat fijn BIydfchap wel haaft met Droefhey d mocht eyndigenjen dat hy al we- derom nieuwe Wonden fiet,eer dat die oude door fijn Heyligheyd noggenefen waren. Dan gaat hy voort met alderhande Klag- ten af te leggen tegende Jefuiten, hoe dat fy niet alleen hare Biflchoppen , maar alle andere Geeftelijke, enonder diewelvoor- namelijk de Geleerdfte 5 debefle, de ftig- tigfte, en de ConfcientieuftejVerdrukken, en vervolgen, en aan fodanige een onge- hoorde N5C^reedheyd plegen, hoe datfe al- les willen bverheerflchen, en met ecn er- gerlyke , en onvcrfadelyke Geldgierigheyd alles na haar trekken. Daar van doet hy hier een feer aanmerkelyke Klagte, die ik hier beter met fijn eyge woorden nederfct' ten fal. >,-:;.,:■ ; .r::,:-.-v,;v.V'vv ::^^v::-:v^ ' „ WatOrdre is'erjA.H. VADERjfegt 5, hy , van d'eerfte Inftellinge der Mon- 3, niken of Bedelende Religieufen af te 9, rekenen tot nu toe , wie is'er van die 5, alle, wie het ook fou meugen wefen, 99 die gelijk de Jefuiten opgerecht en ge* A z „hou« 4 Afgodendienst DEk 55 houden hebben een Wiflelbank jnGods 55 Kerk5gcgeven geldop Winft,ehopent- 55 lijk in hare eyge Kloofters gehouden Vlees-huyfen , en andere Winkels van een fchandaleufe Necringe , g^ntfch on- weerdig, en onbetamelijk voor Geefte- lijkePerfoonen? Wat andere Religie of Ordre heeft oyc een Banquerout ge- maakt, en tot groote Verwonderingc en Ergernifle der Weeredlijke by na dc gantfche Weereld vervult met haren Koophandel te Water ende te Lande, en met hare Contra6ten , die fy tot dien eynde maken? Sekeriijk defe manieren van doen , die fo Weereldfch , en fo Profaan fijn, fchynen haarnietingebla- fen te fijn van hem , die ons gefeyd heeft in 'c Evangel ium : Niemand kan tTa- men God 5 en de Rykdommen dienen, 55 Die groote en volkryke Stad van Se- 55 viljen is heel en al aan 't Ichreijen, A.H. 55 VADER5 de^C^'eduwenvan dit Land5 de 55 Wec(cn5 en Vaderloofe Kinderen 5 de 55 Maagden van de heele weereld verlaten, 55 de goede Priefters 5 en de Weereldlyke, 55 baden fig met fchreijen, en mettranen, 55 om datfe fo elendig bedrogen -fijn. door 55 de Jefuiten j welke 5 na datfe van hun 55 getrokken hadden een Somme vanmeer ■*■■'- . c ■- ■ ■ ■ '*  duyient Ducaten, 5, en na datfe dac Geld tot haar eyge^^^arr^ 5, ticulier gebruyk doorgebracht hadcJfefi^ 5, hun niet betaald hebben , als mct^€^ : 55 icharidelijke Banquerout. '. , 55 Maargeroepen fijndevoorde JuftJcic,. 55 en overtuygt van een groot Schandaal 55 gegcven te hebben aan gehecl Spai- 55 gnien wegens een Bedryf fo infaam5 en 55 welk den Hals fou mocten koften aan 55 een parciculier Perfoon 5 wie het 00k 55 fou meugen wcfen , fo hebbenfe alle 55 hare kragten ingerpannen5om fig de W^e-^ 55 reldlyke Re<:htple^ihge t'ontrekliSfil^ 55 door het Pnvilegie5 datfequanfiaysheb- 55 ben 5 van de Exemtie der Kerke 5 en 55 hebben fig beroepen op hare Belcher m- 55 heerenjals op hare competent eRcchters; 5, tot'er tyd toe dat eyndelijk die faak ge- 55 bracbt is voor den Koninklyken Raiid^, 5, van Caftilien 5 welke ordonneerxi^jdat de-, 35 wyl de Jefuiten een Koophandel dreven,,^, 55 gelijk gedaan word onder de Leeken^ 5, datfe oe^k moeten gehandeld wordenal|^ „ deLeekcn , en dat men haar moct feri'-* 55 den na de Weereldlyke Rechters. ' Onri.. 55 dertuflchen- die groote mecnigte .a^|J^ 55 Perfoonen, die daar door tot den Bedel- 55 fak geraakt fijn, komen alfo nog alle "^ A 3 55 da- 6 Afgodendienst der 9, dagen met de Tranen in haar oogen 9, voor de Weereldlyke Rechterftoelen „ haar Geld weer-eyflchen , datfe de Jefui- 5, tengeleenchebben, het gene voor de een 9, was al fijn Welvaard , voor andere haar . 5, Hiiwelijks goed , voor andere het gene ,, haarinbewaringegegeven was, en we- 3, derom voor^nderehetPenninkje^daarfe ,, van moeften leven ; en fy roepen op die ,, felve lyd uyt tegen die godloofe On- 3) trouwigheyd defer Religieufen, en be- 3, dekken haar met Befchaamtmakingen 5, en Onteeringen in het publyk. Wat 55 fuUen nujAlderh. Vader, de Holland- 5, fche Ketters hier van feggen , die in 5, defe Provincie, en in de naburige Land- 5, ftreken haar Koophandel dryven, daar 3, men defe Klagten tegen de Jefuiten fo 5, dikwils komt te hooren ? Wat fullen jj de Engelfche , en Duytfche Proteflan- 55 ten daar van feggen, die fig beroemen, 55 datfe haar Woord fb ongekreukt houden 55 in alle hare Con^raften , en datfe fo 55 eenvoudig en fo oprechtelijk voortgaan 55 in alien haren Koophandel ? Sekerlijfc ,5 fy fiillen lacchen en fpotten met hetCa- 55 tholijk, en Roomfch geloof , met de 55 Kerkelyke Tucht, met de Prieftersjcn 55 Kloofter-Monniken 5 en met de alderh. Pro- Jesuiten in China. 7 n ProfefGen , die'er in de Kerk fouden 9, mpgen wefen -, en dat fal haar nog har- 5, der maken^en halfterriger in hareDwa- 5,'lingen. - Dan vervolgt den Biflchop fijnen Brief met uyt te roepen. wat Schande dat het is 5 dat die Mannen , die volgens hare Profeffie, en haar Inftellinge foVoltnaakt, en fo Heylig fijn , en die den Roem dra- gen , datfe de gemeyne Meefters fijn van de gantfche Kerke 5 wat Schande , fegt hy, dat die voor de Weereldlyke Rech- ters moeten befchuldigt worden van fo een groot Schemftuk bedreven te hebben? Wat Schande, datfe over al voor Banque- routiers moeten uytgekreten worden , niet alleen door gantfch Spaignien, maar 00k door alle de Provincien van het geheele Chriftenrijk, tot welke dat gerucht met fo een vuyle flank van hare Infemie over- gevlogen is? Hy fegt, dat men metdieLuydengeen- fints te recht kan komen, dat de Minifters van Staat , de groote Heeren en Princen gantfch geen Voordeel van de Jefuiten kon- nen hebben , fchoon fy haar dikwils in haar Raadhuys met veel Nuttigheyd ge- bruyken : Want dat dit flag van Volk fig in de gunft der Grooten weeten in te A 4 wik- - 4. 8 AfgoDendienst DER ' wikkelen , en alfo de Hoven en Huyfen in te fluypen, niet uyt liefde voorde Regee- ringe , maar alleen om haar eyge Intrefl te bevoorderen j welk fo haaft fy fien ophou- den , of verminderen , of van een andere kant te fullen konnen vermeerderen , dat- mendan wel haaft ondervinden fal, wac dat de Jefuiten fijnj dat dit nu fo dikwils ondervonden (ijnde, hare Geeftelyke Bedie- ninge daar door niet alleen tot kleynachtinge gebracht is, maar ook hare Perfoonen meefl over al veracht en hatelijk geworden fijn. Immers met dat Infigt hebben fy eenen nieu wen , dog van de gantfche Kerk feer vreemden Godsdienft opgerecht , hareThe- ologie op defe leeft fodanig gefchaaft en ge- fchiktjdatfe by de Vorften ingank vinden, en alfo haar veel Voordeel toebrengen mag : Al- les moet derhalven na hare pypen danffen , en wat 'er ook tegen wil , fy luyfteren nergens na, nog na hare eyge Kloofterlij- ke Regels, nog na Paufelijke Bullen, nog na de Decreeten der Concilien, nogna de Befluyten der Cardinalen, nog na de Lee- ringen der Oudvaderen 5 ja, fegt de Bif- Ichop, daar is nauwelijks een onder haar. minfte Regenten , of hy heeft de ftoutheyd van niet alleen te feggen, maar te fchry- ven , en te laten drukken , dat S. Thomas ' Aq. Jesuiten in China^^^^ >^ Aq. bedrogen is , en dat S. Bonaventura. in Dwaalinge fteekt : Men hoord van hare Prediklloelen geen Augullinus meer fpreken , geen Ambrofius , Gregorius, Hieronymus 5 Chryfoftomus, Cyrillus, nog yemand van d'aridere T^aderen , die niet alleen fijn de gemeyne Lichten der R. Kerk , maar van welke een yder in 't byfonder als een klaarblinkende Son moet aangemerkt worden : Sy preken niet anders, als de Leeringen van eenige nieuwe Do&oo- ren van hare Societeyt , die fy voor hare Meefters houden , die fy loven5en pry fen , en Eer bewy fen als groote Mannen , op welkers Authoriteyt (y met veel kragten, fo met levendige Stem, als met hare Schriften de gantfche Weereld willendndrukkenjendoen gelooven, dat de gantfche Chriftcnheyd be- ruft, en alleen gemainteneert kan worden. So dat dan hare gantfche manier van het Evangelium te prediken , . en de Heydenen te bekeeren , feer weynig met het Evan- gelium overeenkomt,dewijlfe de Heyden- fche Werken , en Afgodifche Dienften liever willen Chriftianizeeren , en voor Chriftelyke Gbdsdienft doen padeeren , en alfo hare nieuw - bekeerde Heyde- nen van alle Heydendom , en Afgod'erye vry fpreken 5 als met gevaar van haregunft . A f te 10 Afgodendienst de r • te vcrlielcn het Woord der Waarheydon-. geveynft te fpreken, en na de Waarheyd des Evangeliums rechc te wandelen , fo verre van het Evangelium vervallen fijn- de,datfefigdatfchamen: Want omdat den Gekruycigde Christus voordeHeyde- neneen Ergernis ^ eneen Dwaasheyd is, Co durvenfy dien Christus voorjiaarnietpre- diken , fo als hy voor ons geftorven is, gelijk wy alia defen verkeerden Handel uyt onfcn Biflchops Brief nu verder fullen lefen 5 op wat een wijfe fy de Heydenen in China bekeeren. „ De gantfche Kerk in China fugt en ,, beklaagt fig opentlijk uyt , Alderh. 9, Vade R 5 fegthy verder 5 omdat deje- 9, fuiten haar niet fo feer onderwefen , als 59 verlcyd hebben door hare Inftruftien , 55 die fy haar hebben gegeven rakende de 55 fuyverheyd van ons Geloof : Omdat 55 de Jefuiten haar bcrooft hebben van de 55 gantfche KerkelijkeJurisdiSie : Omdat 55 de Jefuiten voor haar verborgen hebben 55 het Kruys van onfen Saligmaker , en 55 geauthorizeert of gechriftianizeert de 55 Gewoontens , die gantich Heydenfch 55 fijn : Omdat: de Jefuiten eer verdorven, 55 als ter Kerken ingeleyd hebben die ge- 5, ne5die waarlijk Chriilenen fijn: Omdat Jesuiten in China, ti ,9 de Jefuiten met de Afgodedienaars , in- ,9 dien men fo fpreken mag, tot Chriftc- ,9 nen te ma ken , gemaakt hebben , dat 5) de Chriftenen Afgodedienaars geworden ,) fijn: Omdat de Jefuiten t'famen gevocgt „ hebben God , ende den Belial op de 55 felve Tafel , in de felve Kerk , op de 55 felve Autaren, jn de felve OfFerhanden: 55 En eyndelijk defe Natie fiet met een 55 onbegrypelijke Smert aan, dat men on- 55 der het masker van 't Chriftendom d'Af^ 5, goden aanbid 5 of om beter te feggen » dat onderhet masker van 't Hey dendom bevlekt word de fuyverheyd van onfe 5, Heylige Religie 55 Datmen over dit Werk eens onder- 55 focke 5 Alderh. Vader 5 de Jaarfchriften 55 der Kerk j datmen eens oyerweege de 55 Geboorte, den Aan was 5 endenVoort- ,5 gank van het Catholijk Geloof5 en dat ,5 men eens navorffche op wat manier den klank van de ftemme der Apoflelen uytgeftort en gebracht is door de gant- fche Weereld. De Biflchoppen , en de Kerkelijke Perfoonen , die in de Primitive Kerk haar Bloed vergooten 55 hebben met de Volkeren door de gant- 55 fche Weereld t'onderwyfen 5 hebben die 95 oyt defe manier gepra&izeert, van wcK » ke 55 35 # t« AfgodendiensT de:^ ^ ke de Jefuiten haar bedieneci^ om de ,, Nieuw-bekeerde t'onderwijfejn ? ...... ,, Heeft de Menfchelijke Wysljeyd haar 9) oyt fo verre gebracht , datfe jEsi>iCHRis- jy Tus den Gekruycigde voor deHeydepen 5, den tyd van een uur , ja van eenen 60- 9, genblik alleen foudcn verborgen heb- 35 ben ? Hebben fy die felve Nieu w- 9, bekeerde oyt toegelaten, niet alleen van ,) te gaan in de Tempels , daar men d'Af- 3, goden aanbid , en te vergefelfchappen 55 die gruwelijke OfFerhanden , die fy ,, d'Afgoden aldaar offerenjinaar ookfelfs 5, van d'Afgoden te offeren , en alfo hare 5, Ziele te befmetten met een fchrikkelij- 5, ke Misdaad ? Geenfints. Want gelijk 9, de H. Schriftuur fegt : Is dat niet op 5, beyde fyden hinkken ? Is dat nietwil- 5, len tTamen voegen God , ende den Be- 5, lial? . Is dat niet twee Heeren dienen, 55 het Geld , ende den Schepper ? En 55 eyndelijk, is dat niet een Vervloekkin- 55 ge van God op denhals halen, nietfijn- 5, de warm, nog koud ? Is dat niet uyt 5, vreefe van de Vervolginge, en door de 55 wysheyd des Vleefches, die gefteld is 55 recht tegendeWysgeyd van Gods Geeft, 55 onuytfprekelijk groote Misdaden toela- 5, ten 5 de ecrft opgaande Kerk in defe * Jesuiten in China. ij 55 geweften bedriegen5 ende eenoneyndig 55 getal Zielen van boven nederftorcen in 5, dcnAfgrondderHellen? WatVoordeel 55 trekken dog die arme Chineeien van die 5, Jefuitifche Bekeeringe, dewylfyquade 55 Chriftenen fijnde niet minder fullen ver- ,5 doemd fyn , dan of fy Afgodedienaar^ 55 gebleven waren ? Maar de gantfche 55 Kerk heeft'er een aldergrootfte Nadeel 55 van; dewijl haar daaroneyndigveelaan- 55 gelegen is5dat haar Geloof 5 't welk (uy- 5, ver en feer fchoon is 5 niet befmet en 55 mismaakt en worde door een quade en 55 valfche L,eeringe. -. Dan gaat hy over tot de Rufl en Stil- heyd, en Vreedfaam Leven, dat'er is in China tuflchen de gene die Nieuw-bekeert iijn, en tuflchen de Heydenen : Datkomt hem voor , als een feer fufpe6be , en ten hoogfte beklagelijke faakj wantdewijlhy weet 5 dat 'er verfcheyde Predikheeren , en Minderbroeders , die 60 jaren na dat het Geloof daar aldereerftgepredikt wierd5 om haar Prediken in de Kerker gefmeeten , gegeeflek , en verbanncn wierden 5 en dat dit aan geen Jefuiten om die reden gcfchied is 5 fo houd hy die faak voor grootelijks verdagt. r ^ , 5, Imniers, fegt hy, daar kan geen ge- . . 5, meyn- 14 Afgodendienst der 5, meynfchap wefen tuflchen een ware, en 5, een valfche Leeringe , ofReligiej tuf- „ fchen Chriftus , en Belial 5 tuflchen den 5, Geeft , en het Vleefch ; tuflchen het 5, Chrifl:endom , en het Heydendomj 5, tuflx:hen het Kruys van den Saligmaker 5, des Weerelds, en tuflchen de Wellufl:. 5, En in wat geweiten van de Wcereld 5, hecft men dog oyt een Kerk fien ftich- 5, ten, fonder datfe is gemetfelt geweefl: , 5, en vrugtbaar gemaakt door het Bleed 5, der Martelaren, gebout op de Tormen- 5, ten , die (y hebben geleden , als op de 5, Hoekfl:eenen , verciert , en verrijkt door 5, het Kruys van J e s u s C h r i s t u s ? Om dit te bewyfen brengt hy R o m e n by tot een Exempel , als de Hooftfl:ad van de gantfche Weereld , daar de twee Prin- cen der Apofl:elen , dat is Petrus en Pau- lus , haar Bloed om de Bedieninge des Evangeliums fouden hebben vergooten, en daar na over de dertig van de eerfle Pau- fen 5 na welke gevolgt fijn een oneyndig getal Martelaren. En (6 fpreekt hy ook van Spaignien , van Vrankrijk , Duytsland, Africa , Afia , en Japonien , en van alle Landen, daar over al fo veel Bloed om het Evangelium vergoten is, en noodfakelijk vergoten moet wordcn , ten zy dat het Jesuiten in ChinaJ If d'Afgodedienaars en Heydenen door de Weereltlyke Machtbelet word eenige Vcr- volgingc aan te rechten. 5, Maar vraagt hy, waar fijn dog de >, Martekren van de Societeyt der Jefui- j, ten , die men oyt in China gefien (bu 3, hebben , daar fy nogtans d'aldereerfte „ fijn, die 't Geloof aldaar hebben begin- 9, nen te planten , in wejke tyd de Ver- 9, volgingen gemeenlijk op het heetfte en 9, het wreedfte fijn? Waar fijn hare Doo- 5, den, hare Torraenten, hare Gevange- „ niflen , hare Ballingfchappen ? SekeHijk „ wy hebben het niet gefien, niet hooren „ vertellen , en niets daar van gelefen , als 5, wey nig , of beter niet met alien Dit 5, komt my dan voor , Alderh. V a d e r, „ als eendoodelijk en een fcer ongelukkig „ Teeken voor defe Kerk van China, hoe „ wel het niet van alle kanten vaft gaat; „ Want ikbegrype'taldus: Datmendaar 5, niet en draagt het Kruys der Vervol- 5, ginge, dat komt daar van daan, datmen „ daar niet genoeg onderwefcn is van het 9, Kruys onfes Heeren ; en datmen daar „ geen Martelaren en fiet, dat komt daar 5, van daan, dat die Kerk niet en isvrugt- „ baar gemaakt door het waarachtig 5, Woord Gods , en door het Bloed van 5) den 1(5 Afgodendienst dEr 55 den Goddeli jken Verlofler der Menfchen. 55 Dat den Duyvel aldaar niet en murmu- 55 reerc , ik vrees , dat hec daar van daan 55 komt, omdathyfiet, dat Jesus Chris- 55 Tus d'Overhand nog niet gekregen heeft 55 en dat fijne Kinderen eer bedrogen als ,5 gewonnen, eer verblind als verlichtjen 55 eer verkeert als bekeert fijn geworden. 5, Den Duyvel fwygt, omdat hy God al- 55 daar nog niet en hoord fpreken j hy be- 55 fchermt de fijne^ niet door het fweerd 55 van Vervolginge, omdat het geeftelijk 55 fweerd van defe Predikanten des Gc- 55 loofs haar nog geen quaad en doet 5 en 55 hy verklaart lig niet voor haar Vyand , 5, omdat hyfe niet aanmerkt als Vyanden5 55 die feer te vreefen fijn. Maarwat fegik, 55 A.H. VADER5 Vyanden? Ikben wel 55 feer bedrogen 5 indien niet in tegendeel 55 defen Engel der duyfterniflen fig hoogli jk 55 verblyd5 akhy fiet5 dat infijneTem- ,5 pelen, tot fijn 'er eerenopgericht, niet 5, alleen fijne oude Aanbidders, maar 00k 55 die gejioopt fijn , die Nieu-bekeerde, 55 en dikwils felfs die gene 5 die Profeffie '55 maken van ons H. Geloof te verkondi- 55 gen, OfFerhanden 'tfamen met d'Afgo- 55 dedienaars offeren op fijne Altaren5dat- 55 fe daar hare Knyen buygen 5 fig ter 5>Aar- Jesuiten in China. 17 )) Aardennedcrwerpenjcn hem bewieroo- 9, ken, alfo met haar Gemeenfchap hou- ), dende j ten minften door d'uytterlijkc 55 Werken, en nict vreefende in een eti 5, den felycn Terdpel met Dagon necr tc 3, fecten d'Arckc des Yerbonds, dat is te w feggen, hetH. Kruys van onfen Salig- „ maker} het gene van de tyden der A- 5, poftelen noyt is toegelaten geweeft in 5, dcCathoiyke Kerk, onder wat Voor- 55 wendfel men 00k mocht trachten defe 5, Afgodery te verbergen 5 door welkc 55 men inwendig fijn Hert wendt tot een 55 Kruys, datmen in 't verborgen draagt, 55 en ondertuflchen uytwendig Dienftdoct 55 en ofFert aan den Afgod des Duyvels. 55 Het Inwendige en het Uytwendige 55 moeten niet gefcheyden worden. Dc 55 Ziel volgt het Lichaam , en die foude 5, haar niet konnen verblyden over de Gc- 55 lukzaligheyd van den Hemel 5 indien 55 haar Lichaam gepynigt wierd indeHel- 5, le. Wy fijn fchuldig en onfe Ziel „ en ons Lichaam aan den Vadcr , als ,9 aan onfen Schcpper > aan den Soon^ 55 als aan onfen Verlofler j en aan 55 den H. Geeft , als aan den Oor-^ 55 fpronk van ons Geloof : En alfo fijn 5, alic ware Chriftcnen verplicht, omniet i8 Afgodendienst der „ allenlyk in wend ig een J^fkeer en een 9, Schrik te hebben, maar ook te vlugten 5, als voor de Helle felfs a lie die uytwen- 5, dige Werken , welke fien op den Dienfl: 5, derAfgoden, hare Tempelen , hareAu- 55 taaren, haarOfferhanden, haarTer aar- 5, de-werpingen , hare Knybuygingen 5 55 en alle de andere Eerbewyfingen, die 55 men haar doet. " 55 Indien de weygeringe van defe fo Ibn- 55 dige Werken een Vervolginge verwekt, 5, fo fal deCe Vervolginge niet dienen , als 55 om hetPrediken desEvangeliums vrugt- 5, baarder te maken^ indien d'Afgoderye 5, de Predikanten des Geloofs vervolgt5 fo, 55 fal het Geloof der Predikanten d'Afgo- 55 derye overwinqen 5 en hoe veel te meer 55 de rafernye der Ongeloovige de Marte- 55 laren fal na den Hemel fenden , (b veel 55 te meer fal God door fyne oneyndige 55 Goedheyd het getal der Geloovige in 55 fyn Kerk vermeerderen : Want gelyk 55 Jesus Christus aandeKerk het Leven 55 heeft gegeven door fyn Alderheyligfte 5, Doodt5 alfo vermeerdert het Bloed der 55 Martelaren in de kracht van fyne Ver- 55 dicnften het getal der Chriftenenj even 55 eens gelyk een graantje Koorn gewor- » peofynde in de aardcj dooriyn doodt ■ 55 voort'^ Jesuiten IN China. tjSf yj voortbrengt een aar, die in fig fluit feer 9, vcle graantjes, volgcns het Woord des 5, Evangeliums. 5, Indien den Standaart dcsKruyces ons 55 niet voor en gaat , hoe fal, Alderh. 5, Vader, de Chriltelyke Religie vic- 5, torieus blyven? Hoe fal d'ApoftoIifche 5, Leeringe Zegepralen ? Indien men niet „ durft fpreken van de Wonden onfes Sa- 5, ligmakers , hoe fullen de Wonden der „ Chriftenen en der Nieubekeerden kon- 5, nen genefen worden ? Indien men niet „ en opent den Schat des Lydens van on- 5, fen Meefter 5 hoe fal men den Noodt „ der Zielen konnen te hulpe komen? In- 5^1 dien men de Sprinkbronnen der H. 55 Quetfuren van den Saligmaker des, 55 Weereids toefluyt , hoe fullen wy, fo 55 veel als wy Sondarcn fyn, onfen Dorfl 55 konnen bluflchen ? En indien de Nieu- 55 bekeerde5 ende deSwakke niet gevoedt 55 worden met defe Goddelyke Melk 5 hoc 55 fuUenfe konnen fterker worden 5 en fig 55 t'eenemaal vaft maken in 'tGeloof? 55 Iiklien de Kerk nu de Chineefen eens 5, wilde gaan op een nieuw onderwyfea 55 wegens de waarachtige Artykelen van 55 onsGcloof5 fouden fy fig niet met recht ,5 mogcn beklagen , datmen haar bcdro- B z 55 gen zo Afgodendienst der 9, gen heeft ? Soudenfe niet mogen prote- 9, fteeren, dat de Jefiiiten haar geenfints 5, Gepredikt hebben een Religie , in de 9, welke men vaft , men weent , men „ doet Penitentie , een Religie , die ,5 fo afgryflelyk is voor de Natuur , 99 Vyand van het Vleefch, die voor haar 99 deel niet andcrs heeft , als Kiiiyflen , 99 Lydens9 ende de Doodtj datfe haar 99 noyt gefproken hebben van een Salig- 99 -maker, die gekruycigt is, die een Voor- 99 werp is van Dwaasheyd voor de Hey- 9, denen 9 en van Ergernifle voor de Jo- 9, den 5 dat fy van haren kant noyt aange- 99 nomen hebben het Geloof in een God , 9, die Menfch geworden is, die gcgeeflelt, 9, gelaftert9 veragtis, en die fyn lighaam 99 van flagen doorboort is 9 vaftgebonden 9, en gefpykert 9 en eyndelyk geftorven is 99 aan een Kruys j maar alleenlyk datfe 99 haar Gepredikt en gefproken hebben 3, van eenenSaligmaker, die volmaaktelyk 99 fchoon is 9 vol van Glorie9 en van Ma- 99 jefteyt 9 fodanig eenen 9 gelyk hem de 99 Jefuiten voor haar hebben afgefchildert, 99 gekleedt op fyn Chinees 5 en eyndelyk 99 dat fy van haren kant gelooft hebben te 99 volgen een Wet heel foet,en eenLevcn 99 heel gemakkelyk 9 heel aangenaam en 9,gcruft; Jesuiten in C^ina; 2l \^ geruft : Alfb Alderh. , ), Men heeft noyt gefien , Alderh. ,^ Vader, dat eenig BifTchop, of Ker- 55 kelyk Perfoon, 't zy Weereldlyk, 'tzy 55 Kloofterlyk 5 van war ander Ordre het 55 fou mogen wcfen, oyt deNicu-bekeer- 55 den op die wyfe onderwefen heeft, en 55 haar geworpen in fo veel Dwalingen > 5, maar de gene die ons H» Geloof geplant 55 en uytgcbreyd hebben 5 die hebben ook 55 door 't vergieten van haareyge Bloed, 3, en door het Kruys der Vervolgingen , 5, die fy onderftaan, hebben, d'Ongeloovige 5, vaftgemaakt in 't Geloof van het Kruys 55 van Jesus Christus, en van hec 55 Bloed , dat hy voor de Menfchen ver- 3, goten heeft. . )> t'ls op dit Fondament van het Kruys, : : B 5 „ en *t tt A F6 O DEKP IE KST BER ^, en bet Lyden van onfen SaSgmakcr 9 55 dat gebouwt is geworden bet Geloof ,, der Kerke, en dat die verheeven is tot 5, fb een hooge top van grootheyd. Defe ,5 Heylige'Bruyd van denSaligmaker heeft ,, haar Leven ontfangen van hem op die 3, felve tyd, als by bet fyne gaf voor baar. 35 Sy is van fyn fyde, die aan bet Kruys w geopent wierd, uytgegaan, als uyt baar 3, Bruylofts-bed , geheel geverft met bet >5 purper van fyn Bloed , en fy is vervult 35 geworden met den Geeft, die by was 35 komen wedergeven in de Handen van 3, fynen eeuwigen Vader om haar te ver* 3, loflen. 55 Siet daar. Alder b. Vader, dit is 3, bet gene ik gelooft beb van mynPlicbt 3, te fyn door de Verplichtinge van mynen 35 Laft enBedieninge, Uw* Heyligheyd 3, voor te dragen , rakende de Jefuiten , 3, onder nog fo vele andere dingen , die 3, ik gelooyen mag , datfe Uw* He ylig- 33 HEYD nog niet ter ooren gekomen fyn , 35 dewyl dog de Jefuiten al doen , watfe 33 konnen, om de felve voor Uw' He y- 35 LiGHEYD verborgen te bouden , en 3, felfe alle bare kragten in't werk ftellen, 35 fcboon te vergeefs , om myne Agentea 33 te bcletten , datfe Uw' Heyligheyd >:-';'':^-^ .;-:./.,/,,■..;.••-, 3, niet jE$iriTEi<T IK China:' if ii niet fouden te fprel^en komen. Dit 9, quaad heeft fonder twyffel wel een Ver- 9, bcceringevan doenj defe Difordres fyn 99 de KerkelykeTugt weerdig, en vereyf- 99 fchen een goede Hervorminge. 't Sal nu 99 aan de Wysheyd van Uw* Heylig- 9, HE YD bevolen blyven , om Middelen 99 te beramen, die men hier toe fal moe- 99 ten gebruyken j is het niet om dat <^aad 99 heel en al te doen ophouden , ten min- 99 ften om het felve te matigen. En die 99 fal Uw' Heyligheyd heel licht om 9, uyt te voeren fyn , dewyl byna alle de 9, Ordres van de Kerk alle hare kragten 9, fullen 't famen brengen , om Uw' Hey- 99 LTGHEYD daar in te helpen. enz. Dan fliiyt den BifTchop fynen Brief na een feer oodmoedig Verlbek , dat te wee- ten fyn H E Y L I GH E Y D fou believcn t'o- verwegen, hoe veelPrivilegien dat de Je- fuiten van den Paufelyken Stoel ontfangcn hebben 5 iramers daarfe op roemen onwe- derroepelyk ontfangen te hebben , als dat- fe niemand , geen Biflchop , nog eenige Kerkelyke Vergaderinge onderworpen fyn, als den Paus alleenj datfe geen Choor en houden, en vervolgens s'nachts niet hoeyen opteftaan om deMetten te fingen9 welk danalfovan iz tot 2. a 3 uuren duren moet, : ' B 4 fo i4 AfgodendieNts der fo als by alle andere Ordres gebruykelyk is 5 datfegeen andere Penitentie verplicht lyn te doen, en geen Strengigheden, die alle andere Ordres , d'een meer, d'andere minder , onderworpen fyn , hoeven t'on- derftaan, als fy felfs willenj dat alles by haar nioet vrywillig fyn j en dewyl nie- mand fyn eyge Vleefch gehaat heeft, fo laat hy lyn Heyligheyd eens in be^ denken nemen, of fo een gemakkelyk Le- ven de Kloofterlyke Difcipline niet feer lichtclyk kan doen verilappen , en haar doen uytfpattcn, (bin Leer als inLeven, tot veel Difordres en Onbetamelykheden tot groote Ergernis van de gehcele Kerk, gelyk hy dat in fynen Brief getoont heeft- Daar komt nog by, datfe felfs aan het Kloofter leven niet verbondcn fyn , maar al hadden fy dertig Jaren lank Jefuit ge- wceft, fy mogen fonder eenige Opfpraak, fonder dat hun yemand dat belettcn kan, de kap op den tuyn hangen , daar uyt gaan en trouwen, als fy de Wyingen met ont- fangen hebben j gelyk den Biflchop fegt eenen gekent te hebben , die lange jaren Jefuit geweeft fynde, daar uyt ging , ea irouwde, die hy weynige dagen te voren aangeiien had voor een Man heel ftigtig cnRelieieus. Ook Jesuiten im China^ if Ook hebbenfe dat particuHer, 'tgcnc by geen andere Kloofterluyden in gebruyk is, dat fy hare Religieulen, al haddcnfc nog fo lange jaren het Habyt gedragen y als (y maar niet geprofefEt {yn,welke Pro- feffie (y nict vcrplicht fyn te doen, voor dat (y willen, uyt hare Societeyt mogen weg Icnden j gelyk den Biflchop fcgt ge- kent te hebben in lyne geweften cenen 1^ Provinciaal der Jefuiten , die op den tyd van drie jaren uyt (yn Societeyt gecafleert had acht-en-dertig fo Priefters als andere Religieufen, hoewel daar in de gantfchc uytgcftrektheyd van die groote Provincie naauwelyks meer warcn, als driehonderd al te (amen gerekent. Een ander Provinciaal , genaamt Alphon- fiisaCaftro, heeft in die felve Provincie, fegt onfe Biflchop , gecafleert en uyt de Compaignie weg-gefonden tot in de tachentig van fyne Religieufen j welk de- wyl het een Extraordinair Manicr van doen is 5 heel vreemt van alle andere Ordres , fo kan men (fegt hy) niet anders, als quade gedagten van dat werk krygen j eenfdeels om datfe dat fo licht komen te doen , en fo weynig Swarigheyd daar van ma- ken j en ten anderen om dat het getal fo groot is der gene, die fy doen ver- B f trckken: ±6 Afgodendienst I>Elt trekken ^ Kan men \ipel anders denken, of daar moet indie Societeyt een menig- te van Misdaden , en Schelmftukken om- gaan, om wdke dc Provincialen verplicht iyn hare Societeyt van Co Schuym van Volk t'ontlallcn? Immers, fegt den Biflchop, datheton- der haar {o heylig , en fo fuy ver niet toe en gaat , kari men licht oordeelen uyt het gene in haar al befpeurt is van het begin aan , datfc in de Weereld ge- komen fyn : Want nauwelyks waren 'er vyftig jaren na hare Fondatie ver- loopen , of fy wierden elendig gehe- ielt van een Paus , en op het ftrengftc gewaarfchouwt , datfe voortaan fouden iien te leeven en te handelen met meer Nedrigheyd in dry wefentlyke Poin£iten, en Capitale Stukken : 'Want Paus Cle- mens VIIL in fyn Vergaderinge der Car- dinalen van 't Jaar if pi. fiende dat defe Societeyt nauwelykx geboren fynde , al reede vervallen was van haren ccrften Y- ver 5 en in lafBghcyd en Jofligheyd tot Er- gernis^ van de gantfche Kerk begon uyt te fteken, beeft haar daar van met levendige flem een feer flraffe Vertooninge gedaain. De Biflchop wil den Paus ook :ecns docn deakeaaan de Jonge Jeugd, die de jESinrfe^ IN China. 27 Jefiiitcn by na over al totLeerKngen hcbbem Men wcet, een Difdpel fwecrdc mecft akyd in de ' wcx)rden van fijn Meefler. Dewyl nu de Jongelingen fien 't Exempel van hare Meefters , van cenen leant , datfe fo mak- kelyk , en fo plaifierig buyten alle Strcng- heyd , die andere Monniken onderworpcn fijn., leven 5 en van den anderen kant, datfe fo een verfoeyelyke laffigheyt door hare Leeringe veroorfakenin dc fuyverheyd van dc oude Zedighey d , rakende fo de Woe - keryen , de Kcrkeiyke Geboden , en den De- calogus of de tien Goddelyke Geboden , als ook in 't generaal alle de Kegels van heE Chriftelijk leven^ fouden, fegt den Biflchop, die Jongc Borften , die maar als "Wafch aan te merken fijn, daar men van maken kan, wat men wil , niet vervult worden met die Maxi jmen , met die Opinien , en Lcerin- gen 5 fouden die d'Exempelen van hare Meefters fo in 't een, als in 't ander niet navolgen? Sy moeten fekerlijk niet alleen in den Godsdienft laauw en lafhertig worden, fegt hy,vcrvreemt van alle Geeftelykheyd, en gcbracht tot alderhande vleeflchelyk^ Welluften 5 maar *t is ook om de felve re- den te vreefen, datfe haar leven lank fal- len hebbea een Afkeer, een Walginge^ en i8 Afgodendienst der en ten Schrik voor al het gene , dat haar oyt in de Kerk als pynelijk en gcvoelig voor het Vleefch voorkomen ial, en daar- om fallen fe noyt gaarne hooren fpreken, veel min felfs fpreken van Peniteritie te doen, en van het Kruys der Verftervinge, en vervolgens niet van het Kruys van J e- sus Christus. Ditnu allegaar verfoekt den Biflchop, dat fijn Heyligheyd lal believen ter Her- ten te nemcn , en t'overwegen , van wat Ge- volg dat alle defc dingen lijnj wat Erger- nis dat'er nog dagelyks door dien Jefuiti- fchen Handel gegeven word aan de Wce- reld, en wat Schade aan de Kerk 5 en de- wyl de voornaamfte 5 de magtigfte, en de fatfoenlykfte Jonkheyd in de Jefuitifche Gronden opgebrocht word , de Vraag is, Waar fal dit been? So verfoekt hy dan, of het niet beteren was , dat den Pans hier ordre in ftelde , eer het met die gevaarlyke faak al te verre ge- komcn is ? Hy fegt 'er fyn eyge gedagten van , hoe dit werk fou konnen geholpen worden : Syn Heyligheyd fou kon- nen ordonneeren eenen Regcl , die voor haar ftrenger was, als fy tot nog toe heb- ben, en iodanige fou wefen, indienfyge- Jyk andereOrdresgehouden warens'nachts; m Jesuiten in China. Fondateur , en dat hy niet anders voor gehad heeft , als fyne Societeyt te veree- nigen met de Clerefie. Na dat onfen Bit ichop nu aan den Paus over alle defe din* gen {yn Gedachten , en fyn Oordeel voor- gehouden heeft , fo fpreekt hy hem voor het laaft nog eens aan met defe woorden ; 5, Met defe Matigheyd , fegt hy, fou y, uwewysheyd, Alderh. Vader, aan jj de Jefuiten felfs geven een feer heylfeme 9, Remedies aan de Biflchoppen fou uw 5,Hey- Jesviten in China, 51 9, Heyligheyd gevcn Werkluydcn, 5, die niet fouden benyd wordenj aan de 5, Clerefie Medehelpers , die fonder Af- 5, gunft fouden nagevolgt worden 5 en aan 5, de andcre Geeltelyke Ordres fou uw' „ Heyligheyd gevendeGeruftheyd, „ ende den Vrede : En alfo fou de gant- „ fcheKerke, die nu van defe Societeyc 5, door alle hare Difpuyten, door allehare „ Twiften, Verdeeltheden en Ergcrnifleo, 5, even eens als door (6 veel Tempeeften 5, en Orkanen geflingert word , fig be- „ vinden in hec midden van een voile 5, Ruft. 5, Ik onderwerp , Alderh. Va- 55 DER 5 al het gene dat ik daar gefeyd 5, heb , aan uwe onfeylbare Cenfuur ; En 5, ihdien'er iedts is, dat fo niet en is, als 5, het wel behoorde te wefen, of het gene 5, het Refpe6b, dat ik uw* Heyligheyd 5, fchuldig ben , eenigfints fou mogen 55 krenkeujik bid oodtnoedig, uwe Hey- 5, LiGHEYD believe my dat te vergeven ^ „ en het felve, fo het uw* Hey l i g h e y i> „ belieft, gelyk ik 00k hope , dat het alfo ,5 gefchieden fal, toe te fchryven aan den 5, Brand van mynen Yver, die ik heb tot ij de Bilichoppelyke Waardigheyd , tot „ de Onderhoudinge der Heyligelnfettin- gen. }i AfgoDendienst der 55 gen 5 tot dc Vcrmeerderingc van het 55 Gcloof 5 en tot het Voordeel en Vaft- 55 ftellinge van de gamfche algemcync 5, Kerk. Ik bid God 5 dat hy overuw' 5, H E Y L I G H E Y D uy tftortc fyn Genade 5, en Zegeningen , die gy mededeelt aan 5, de Schapen , die uw* Heyligheyd 55 toevcrtrouwt fyn, en dat hy uv7* He y^ 5, LiGHEYD aliyd wil befchermen en 55 byftaan. Vyt ^nseUpcUs DE BISSCHOP VAN ^ «.7«,. I64P. ANGELOPOLIS: Vra^n gedaan door de Mifftona^ rijfenvan China aan de fo ge^ noemde Heyltge Vergaderinge van de Voortplantinge des Ge- loofs^met d'Antwoorden op defe Vragen , voor goedgekeurt door een Decreet van defelve Ver- gadermge. Wa ARSCHOUWINGE aan den Leeser. DEle Vragen fyn alreede gedrukt ge- wceft tc Parys in 't Latyn 5 en in 't ■-■. -:, Frans Jesuiten in China: 3j Frans in 't jaar i64f. gelykie ook alfo gedrukt geweeft fyn te Romen, met de Antwoorden op elke, door Bevel van dc Vergadcringe der Voortplantinge des Ge- , loofs. Maar de fchranderheyd der Jefui- ten , die dog altyt Credit genoeg heb- ben om te maken, datmen haar moet fpa- ren 5 fclfe op die tyd als men verplicht is hare Buytenfporigheden te veroordeelen, heeft te wege gebracht , datmen in den Druk van Romen uytgelaten hceft het Smeek-rchrift van Pater Mora lez Pre- dikheer, die defe Vragen voorgeftelt had uyt name van de Miffionarifen in China, fo van de Ordre derPredikhecren, als van die der Minderbroederen , om te doen op- houden de Abuyfen, die dejefuitenhadden beginnen in te brengen in defe nieuwe Kerke. Ook heeft men niet willen and- woordenopde i8. Vrage van Pater Mo- ral ez, welke fodanig was : '„ Men 5, vraagt, indien'er eenige Bedienaren des 5, Evangeliums in het gemelde Koninkryk 5, waren, welke mpgten gedaan, geleert, 5, of toegelaten hebben de dingen , die 5, hier boven bygebrocht fyn , wat voor „ Misdaat de fulke fullen begaan hebben , en ,5 met wat voor StrafFe of Cenfure fy moe* 3, ten gcllraft worden door den Apoftoli- C. „ fchea 34 AfGODENDIENST DER i 5, fchen Stoel ? Den Brief des Biflchops van Angelopolis aan den Pans doet wel fien, dat het de Jefuiten fyn , die hier in dtfe Vrage gemeent worden , die in China fulke vreemde Maxijmen publyk gemaakc hcbben 5 dog dewyl men defe Buytenfpoo- righeden der Jefuiten veel klaarder uytge- drukt fiet in defe Vragen, als in den bo- ven gemelden Brief 5 en omdat het eene dientom het andere beter te verftaan , fo heeft men goed gevonden, dat het niet buyten reden was , defe dingen te famen gemeen ^e maken. ^ ■. '''^■.c--:/--h:a^. r ■'"■ • — ; : ,. • m ■ I.. "'■■': L REQUEST .OF SMEEKBRIEF Van Pater Moral. e z Predikheer , Mif- Jmaris in V Kaninkrjk van Chin A, uyt name van de Ordres van S. Domini- -' c us 5 en van S. 