None
Het is bekend, dat de opinrnprodoktie in £rit8cb Indie aan de Britscb-Isdisobe rege- ring een enorm gddelijk voordeel geeft Yerre bet grootste gedeelte dier produktie wordt in Cbina gesleten. Mogten nu de Chinezen bet in bet boofd krijgen, den papaver in bun eigen land te telen en akoo zelven te voorzien in bunne beboefte aan dat beulsap, — ieta dat, volgens bet gevoelen van beyoegden, niet alleen met sncoes zou kunnen gesobieden, maar ook niet veinig zou strekken om de wegvloeijing tegen te gaan yan het voor den inkoop van opium be- noc^igd zilvergeld, waaraan in Cbina groote be- boefte bestaat, — dan zou de Britscb-Indiacbe regering, die voor de bestriding van bare uit- gaven reeds met zoo vele moeijeUjkbeden te kampen beeft, zicb eeue der aanzienlijkste bron- uen barer inkomsten zien ontrallen. Zou nu die regering, welke y66t 1842 in hare verwikkelingen met Cbina ter zake der opiumkwestie getoond beeft voor niets terug te deinzen, in de zoo even veronderstelde even- tualiteit wel eenig middei onbeproefd willeu laten, om te tracbten bet in China Terloren de- biet elders te vergoeden, en is bet te denken, dat wij bij afscbaffing der gebeele consumtie buiten moeijelijkbeden met baar zouden kunnen blijren? Dit is bet kardinale punt, waarop de mee- ning des Heeren Baud omtrent bet onraadzame der afscbaffing draait; want, — gelijk men van een man als bij niet anders kon verwacbten, — uit een zedelijk oogpunt achtte bij die afscbaf- fing boogst wenscbelijk. Wij willen de mogelijkbeid der door den Heer Battd Terondcrstelde eventuaiiteit niet ontkennen en CTenmin in de bres springen ▼oor de kiescbheid der Engelscben in zaken, waarbij bun financieel en commercieel belang betrokken kan zijn, maar moeten tocb beginnen met de opmerking, dat in de bebandeling Tan booge staatsaangelegenbeden zoowel als van individuele belangen vrees meesial, wij zouden haast zeggen aliijd, eene slecbte en ongeluk- kige raadgeefster is. Waar zou bet been, indien minder magtige natien in de regeling barer meest gewigtige belangen zicb telkens met ze- keren angst moesten afyragen, hoe een lugtige nabunr er over denkt; wat meer is, in welke moeijelijkbeden zij met hem zouden kunnen ? er- yallen bg eene eventualiteit, die, let wd, vel niet onmogelijk is, maar tocb ook nog niet be- staat? Zoo ergena, dan gewis is hier de om- zigtigbeid wat ver gedreven. De geschiedenis kan, het is niet te ontkeo- nen, op menige bladzijde het bewijs geren, dat magtige natien maar al te dikwijls mishnik maken van bunne magt en hunnen iorloed, om bij minder magtige bun bdaog op ce&t soma onvcrantwoordeiijke wijze door 1c dri- ven; maar zou in de meeste diei gevallenook niet kunnen aangetoond worden, hoe de m- der mM^tige dikwerf juist door eeoe rds van handelingen, getuigende van bekrompenbdi en van vrees, tot iumenging van den meer magtige aanleiding bad gegeven? Nog eeu, vrees is gewoonlgk eene slecbte raadgeefster en wordt meestal dii^r gevonden, waar eg niet de overtuigmg beeft van naar wurHjk zedelijke beginselen te hebben gefaandeld of •te willen bandelen. De overtuiging daara- tegen, dat men een waarlijk zedelijk doelTocr oogen beeft en de bereiking er van ook vj] langs wettige wegen en door met de zedeliji- heid bestaanbare middelen, is eene des te grro^ tere kracbt, die zicb niet gemakkdijk uit ket veld laat slaan. Gewis, wanneer wij de ons jaarl^s zoo rdf millioenen afwerpende opiumconsumtie en pad;: in Indie, waarvan het zedelooae en het h^ioost wel door uiemand zal worden ontkesd, dir niet alle gevoel van zedelijkheid beeft 1lit|^ schud, wanneer wij die willen tegeugaan, bk mogeUjk geheel te niet doen gaan, zander ai- dere vergoeding, dan die het gevolg kac C3 van de meerdere welvaart der zoo ongduk- kiglijk daaraan verslaafde bevoUdng, dan doe& wij eene daad, voor wier zedeiipiheid vij w niet behoeven te schamen, en voor de gerokei waarvan wij ook niet bevreeed behoeven it qt Wat overigens de door den Heer Bin) veronderstelde eventualiteit betreft, most d^^ zicb eenmaal voordoen, dan zal, dunkt m. Engeland spoedig inzien, dat het verKes d? markt van China met zijne SOO.millioeninv^ ners met geene mogelijkbeid, zelfs maareeDii: zins, is te vergoeden in den aichipd met roe bevolking van nog geen 20 millioen zielen, vr. gegoedheid buitendien zoo verre achtersfaat ^C die der Chinezen, en die daarbij reeds eene be langrijke boeveelbeid opium oonsumeren, zooda: eene vermeerdering, die iets te beteekenen coQ hebben, bezwaarlijk te wachten is aodas dan OP. 616 tegeo prijzeD, welke de produktie veel minder ToordeelgeTend souden maken. Engeland zou derhadre noch alleen, noch voorDamelijk iiaar den archipel Toor eene vergoediiig van zijn rerlies moeten omzien, en het is dus meer dan waarscbijnlijky dat wij niet alleen zouden staan in onzen t^enstand, om ons het heulsap niet te laten opdringen. Ook sou het voor het mlnst te bezien staan, of, bijaldieu de opium- consQmtie in Indie, altbans op Java, geheel mogt hebben opgehouden, en wij, bij een ove- rigens al meer en meer vrijgevig tarief, ten aanzieD slechts van opium een peremtoir verbod un invoer zouden hebben uitgesprokeu, of, zeggen vij, Engeland, dat dan geene reden tot klagen zou hebben, gelijk het maar al te veel gehad heeft door onze interpretatie van het traktaat van 1824, voor het oog der gansche wereld ons wegens dat verbod moeijelijkheden ton durven aandoen. Yeeleer hebben wij dit te vreezen, zoo lang de consumtie blijft bestaan en zij voor ons eene ofschoon onzedelijke, des* niettemin zeer winstgerende bron van inkom- stea is. Zoo lang wij 'sjaars 10 millioen en meer ons weten te verschaffen van een ziel- en ligcbaammoordend heulsap, gelijk de opium, — en dit doen, niet door middel van eene be- lasting, die in werkelijkheid zou kunnen ge- acbt worden tot t^engang van het kwaad te strekken, maar door zelven het gif aan de be- volking toe te dieneu, — hebben wij geen regt, om een beroep te doen op zedeUjkheid en regtvaardigheid, wanneer men ons dwiu- gen wil, daarin nog een stap verder te gaan en misschien nog eenige millioenen meer te Tcrdienen. Neen, naar ons inzien rust op Nederland en zijne regering een heilige pligt, om niets on- beproefd te laten, wat de onder onze heer- schappij staaude Indische bevolkingen eenmaal, en, kon het zijn, spoedig zou kunnen verlossen van een kwaad, dat, zoo al niet door ons onder die bevolkingen gebragt, althans aan ons zijne groote uitbreiding te danken heeft. Alles pleit er voor, en moge ons gezag in de buitenbezittingen al niet zoo ver reiken of zoo gevestigd zijn, om daar kraehtdadig de handen aan het werk te kunnen slaan, op Java daarentegeu hebben wij het geheel in onze magt. Da4r werd eens een Regent van een der aan de opiumconsumtie het meest overgegeven rcgentschappen gevraagd, of hij geen kans zag om het opiumverbruik onder de bevolking tegen te gaan en te weren. Zijn antwoord was toe- stemmend, maar dadelijk liet hij er de vraag op volgen, hoe dan het Gouvernement aan de duiten zou komen. Helaas ! dat een Javaansch ^X*" boofd inziet, dat het opiumverbruik een kwaad is, dat tot steuu van onze financien moet be- houden worden, en dat wij de exploitatie der hulpbronnen van Indie z66 hebben aangelegd en daaraan onze financien z6d hebben vastge« maakt, dat iedere terugtred op den eenmaal bgeslagen weg ons verlegen doet staan om* trent onze eigen toekomst. In verband tot onze wenschen aangaande de gcheele wering der opiumconsumtie kan even- wel ten besluite nog op eene bemoedigende omstandigheid worden gewezen. Aan de zoo onverantwoordelijke, geweldige opvoering der opiumconsumtie, ten gevolge dier ongelimiteerde verstrekking van siram, is bij de ordonnantie van 12 October 1S61 ^) eindelijk paal en perk gesteld, door de bepaling bij dat stuk van eene hoeveelheid van 87,528 katti's, of 12,277.75 katti's minder dan in 1859, als maximum van hetgeen in 1862 aan de pach- ters aan Hban en siram zou verstrekt mogen worden. Zoo wij in het bezit waren geweest van den bevolkingsstaat van 1862, dan zouden vnj door de bij die ordonnantie gegeven ver- deeling dier hoeveelheid voor de verschillende residentien in staat z|jn geweest eene aanwij- zing te doen van de verhouding der voor elke residentie bepaalde hoeveelheid tot het cijfer barer bevolking. Naar ons inzien evenwel had het bepaalde maximum veel lager kunnen gesteld worden. Dat maximum staat wel beneden de consumtie zelfs van 1868 ; maar de zoo onverantwoorde- lijke opvoering dier consumtie ni 1854 kan hier volstrckt tot geen maatstaf dienen. Om dien te vinden, zou men waarschijnlijk beter gedaan hebben, met de consumtie van 1854 te nemen, vermeerderd in evenredigheid tot de toeneming sedert dien tijd der opium con- sumerende bevolking. Maar wat de veranderde inzigten der rege- ring in een aangenamer licht plaatst, is de ordonnantie van denzelfdcn dag '), waarbij de kring, binnen welken het opiumverbruik ver- boden is, zich niet langer bepaalt tot de Preauger Regentschappen, maar verder wordt getrokken om de regentschappen Pandeglang, Lebak en Tjiringin in de residentie Bantam; om de bergdistrikten der residentie Tagal, met name Gantoengan, Boengas, Mandiradja, Boemi Ajoe, Lebaksioe en Salem; om de dlstrikten ') Zie StaaUbhdvan Nederlandseh IfuUi,'^^ . V»8. >) SiaaUbiad van Nederlaudsch indie, voor 1861, N». 97. 516 OP-^R. DaJA'loehoer, Madjenang en Fegadingan in de residentie Banjoemaas, en eindelijk om de ge- heele adsistent-residentie Banjoewangi.' Wanneer op dien voet met de mkrimping der consumtie wordt Toortg^aan, dau sal de daartoe gebezigde wijze ongetwijfeld blijken de doelmatigste te zijn geweest; en de meerdere welvaart der akoo van het kwaad bevrijde be- volkingen, — het meerder verbroik van an- dere handelsartikelen, en het nit een en ander Toortvloeijende meerder rendemrait der belas- tingen, zullen, wij twijfelen er niet aan, de regeriug Toor de aanvaiikelijke opoffering, indien men hier van opoffering spreken mag, schade- loos stellen en haar aanmoedigen^ om verder Yoort te gaan. Opoh, rivier op Java, residentie Djokdjo- karta, afdeeling Qoenong Kidool. Opoh Besaar, eiland beuoorden Batavia, in de Java-zee, op 5" 4(y 80'' Z. Br. eu 106' 38' 20" 0. L. Opoh Ketjily eiland benoorden Batavia, in de Java-zee, op S'* 41' 25" Z. Br. en 106" 38' 21" 0. L: Opolari, rivier op het eiland Amboina, schiereiland Hitoe, die met eeneznidwaartsche rigting in de baai van Amboina valt. Orahili, staat op de Zuidkust van het eiland Nias, welks Radja in het begin van 1857 gehoorzaamheid aan het Gouvernement beloofd heeft. "Van Lagoendi loopt een vrij goede weg naar deze plaats. Orakarik, berg op Java, residentie Kediri, regentschap Trengalek, op de grens van de dis- trikten Kiunpak en Ngasinan. Orami, dorp op de Westkust van Nieuw- Guinea, tegenover het eiland Adi. Qrang, rivier op Java, residentie Feka- longan, r^entschap Batang, distrikt Soeba, en residentie Kadoe, regentschap Temanggong. Zij ontspriugt op den berg Boetak; op 20 palcn afstands van zee verdeelt zij zich aanvankelijk in twee takken, die de namen van Banjoe Poe- tih en Ketiran aaanemen, doch later zich we- der onder hun ouden naam tot aan zee vereeni- gen. Tot in het bosch Roban, ecnen afstand van 22 palen, is zij bevaarbaar. Orang Batang, berg en perk op het eiland Groot Banda, distrikt Lonthoir. Het perk telde in 1854 12,070 mnskaatnotenboomen. Orang Orang, dorp op Java, residentie Soerabaja, afdeeling Modjo Kerto, distrikt Mo- djo Sari Kidool. Orang Sebar, kaap aan de Oostkust van het noord-westelijk schiereiland van I<}ieuw- Guinea, op 1" 20' Z. Br. en 134" 22' 0. L. Oranie Besar en -Eeljil, riviertje in Borneo's Westerafdeeling, landachap Silat Oranje, fort op het eiland Temate, in bet midden der stad, op 0" 47' 12" N, Br. cl 127* 25' 37" O. L. Het werd in 1607 door den Zeevoogd Co&hslis Matelief gebouvd, en door hem Malajoe gdieeten, naar beta!- daar bestaan hebbende gebrdckige inlaDdscis fort; doch in 1609 door den Zeevoogd F&o- gois WiTTSBT Oranje genoemd. Het is tu steen gemetseld en heeft vierbolwokea: Onaje, de punt Reaal, Gilolo en het zeebolwerL Eese moerassige gracht, die sohadelijke dampen uitva- semt, omringt het. Yoorheen woonden \hm deze sterkte al de ambtenaren in mime buiies, waaronder het residentiehuis, dat in 18S5 is ge- sleoht, terwijl de andere woningen, die in eoa vervailen staat waren, voor kazemen gebnikt werden. Bij de hevige uitbarsting van da vuurberg, op 14 Februarij 1840, waarhij geheci Temate verwoest werd, stortte het fort in de gracht, die het omgeeft, ter neder. In 1S41 is het weder opgebouwd, terwigl & in ISW aanmerkelijke verbeteringen aan gemaakt ajn. Oranje, eertijds Lodewijk, en sederilS-lV fort Erfprins genaamd. Zie dat voord. Oranje (Frins van-), dtadel op Java, ter hoofdplaats Samaraug, bewesten de rivier, n laag rijstland, uabij het straudmoeras. Priss HfiKBKiK, de derde zoou van Koning Wl- LBic U, heeft er in 1837 den eersten sleei aan gelegd. Deze sterkte is opgehaald van suti, met 4 bastions, en heeft ruimte voor SQO ma^. Het meet een sterk fort zijn, dat modjeliji door den vijand genomen kan worden. Oranje-eiland, zie: Fenneu. Oranje Nassau, kolenmijn in Borneo's Zuid* en Oosterafdc^ing, rijk Bandjensasii; aan den berg Pengaron gelegen. Daar de eoAt poging om kolen te ontginnen, op Borneo, u Riam, niet naar wensch ging, besloot het Gou- vernement die plaats te verlaten en op di: meer benedenwaarts gelegen punt de proef te nemeu. In Augustus 1848 be^on men zich trn dien einde aan den Pengaron te vestigen, &1- waar vele kolen aan den dag kwamen. In ^ tember van het daarop wolgend jaar werd dea plaats, waar men sedert met de exploitatie ee^ aanvang had gemaakt, door den GonTimeur Geiieraal Bochussen bezocht, die aan de ciip den naam van Oranje Nassau gaf. Deze niip wordt sedert 1852 bestuurd door eenenAdmi* nistrateur, onder oppertoezigt van den Resi- dent der Zuid- en Oosterafdeeling, en l^^'' staan door een Opziener, een Onderopziiiier der mijnen, een Magaz^jnmeester en venlerb^ OR. 617 noodigd personeei. Het toesigt van Goaver- nementswcge over de ontginning is opgedragen aan de Ingenieurs voor de mijneii, die tevens belast zijn met het oiitwerpen en tot stand breogen van al wat tot de ontginning van noode is. £r is te Oranje Nassau een deta- chement militairen geplaatst onder een eersten of tweeden Lttitenant, waaiaan is toegevo^ een Officier van Gesondbeid, die tevens de ci- Tieie geneeskundige dienst bij de mijn waar- oeemt. 2iOO althans was de organisatie dezer mijn ?6dr den opstand, die in 1859 in het rijk van Bandjermasin uitbrak en ook den mijn- arbeid tijdeiijk schier gebeel te groade hielp. Wat dese v<5<5r den opstaud reeds opleverde en Toor de toekomst beloofde, blijkt uit on- derstaande statistiek getrokken nit het qpstel: Over de mynoniginning in de Znid- e» Ooeter- a/deelinff van Borneo, door CoKS, de Groot, Toorkomende in het Naiuurknndig TijdseAri/i vcor Nederlandseh Indie, Dl. XIV, bl. 30 en vlg. Opbrengst. in 184Sxovergebragt teBan- # 1S49 rdjermasin. . •. , 1850 *.. f 1851 f 1852 f 1853 r 1854 # 1855 f 1855 den ^ 31b December lagen op de mijn ge- reed ter verzending. af voor verlies 1 % Tonnen van 1,000 Nederl. ponden. 1,280.80 2,113.25 6,774.— 7,340.76 9,768.25 14,794.40 14,523.60 4,323.09 48.23 4,279.86 In het geheel zijn tot 31 December 1S55 gewonnen 59,874.91 Sedert 1854 voorzag de mijn Oranje Nassau rulm in 's Gouvemements behoefte aan steen- kolen in Indie, hetwelk er dan ook geene meer uit Europa ontving. Uilgaaf. Tot ultimo December 1849. . . . / 50,775 in 1850 ^ 82,083 # 1851 , 122,874 M 1852 , 135,002 r 1853 , 101,847 r 1854 r 157,128 0 1855 , 101,801 Te transporteren. . . / 751,510 Transport. . . / 751,610 Nog te betalen kosten van vervoer naar Bandjermasin van 4,279.86 ton kolen, welke, op 31 December 1855, nog op de mijn lagen, ik /5 de ton , 21,399 zoodat de gezamenlijke onkosten voor de ontginning tot ultimo De- cember 1855 bedragen hebben. . . / 772,909 In 1863 werd de prijs per ton voor het ver- strekken aan partikulieren bepaald op / 15.89 ; in 1854 vas hij reeds verminderd tot / 14.45 en in 1855 tot / 12.25. Volgens den Heer CoBH. PE GiLOOT zou de prijs, zoo er namelijk geene groote onheilen plaats hadden, jaarlijks vermindereu. Maar de gi'oote onheilen zijn niet achterge- bleven, en hoe noodlottigen invloed zij op den arbeid in de kolenmijnen geoefend hebben, moge de volgende opgave leeren. De produktie van Oranje Nassau was ua het uitbrekcu van den opstand als volgt: Tonnen van 1,000 Nederl. ponden. tweede halfjaar 1859 . . 6,755 eerste , 1860 . , 110 tweede # 1860 . . 448 eerste # 1861 . . 1,191 tweede , 1861 . . 648 Oranje Nassau-Arohipel, benaming van de gezamenlijke eilandeu aan de Znid-Westkust van Nieuw-Guinea, waaronder de RuloflTs-eilan- den, Adi of Wessels, Vogel-eiland, enz. Oransouari, punt aan de Noordkust van Kieuw-Guinea, op 1* 14' 40'' Z. Br. en 134* 14' 4" O. L. Ora Ora, een der Batjan-eilanden, in den Molukscben Archipel. Ordel, eilandje aan Gilolo's Zuidpunt, vlak tegen de Kokosnootpunt. Oreh Oreh (Faifloe-), rivier in het bin- nenland van het eiland Batjan. Orestes, eilandje aan Celebes' Zuidkust, in de golf van Boni, bij de kust van Loewoe, op 2* 55' Z. Br. en 120^ 11' 0. L. Oribanda, dorp op Sumatra, residcntie Pa- dangsche Bovenlanden, afdeeling Kau. Orie," dorp op Java, residentie Bagelen, re- gentschap en distrikt Karang Anjar. Ori Oriy berg op de Zuid-Westkust van Nieuw-Guinea, aan de Triton -baai. Oristak, dorp op Sumatra, in de Batia- landen, afdeeling Pertibie, landschap Padang Lawas. 618 OR-OT. Ormabee'B klip is gelegen in den Mo- lukschen Archipel, op 0° W N. Br. en 130* 4' O. L. en ontdekt door het Amerikaansche Bohip Jsia, Kapitein J. H. O&usbbb, op den 6a Augustus 1818. Oroe, eiland in den Molukschen Archipel, bij de Oostkust van Gilolo, onder den Sultan van Tidore. Oroe Malang, dorp op Java, resident ie Cheribon, afdeeling Madja Leugka, distrikt Falimanang. Orohi, gehncbt op het eiland Boero, re- gentscbap Waisama, stam of fenna Wailoepa. Orojoeng Karang, dorp op Sumatra's Westkust, resideutie i'adaug, benoorden de hoofdplaats. Orok Orok, dorp op Java, rcsidentie Sa- marang, afdeeling en distrikt Salatiga, in het Oosten. Orokwati, dorp op Java, residentie Pa- soeroewan, regentschap Bangil, distrikt Kota Bangil. - Qro Matjan, dorp op Java, residentie Pa- soeroewan, regentschap Bangil, ik het Westen ▼an het distrikt Gempeng. Oro Ombo, dorp op Java, residentie Kediri, regentschap Trengalek, distrikt Goenong Lor. Oro Ombo, dorp op Java, residentie Pasoe- roewao, regentschap Bangil, distrikt Gempeng. Oro Ombo, dorp op Java, resideutie en regentschap Madioen, distrikt Bagi, aan den postweg. Oro Oro, kraterbodem van den vulkaan Kawi, op Java, residentie Pasoeroewan. Hij is van alle geboomte ontbloot en geheel met gras bcdekt, uitgenomen een klein midden- plckje. Deze vlakte is 2,000 Bijnlandsche voeten lang, 1,000 voeten breed en ligt ter hoogte van 8,280 voeten boven de oppervlakte der zee. OrphetLfl-bank, zandbank in de Banda- zee, bij de Oostpunt van Groot Bauda. Z^ moet vermeden worden, daar zij bij laag water slechts 15 Rijnlandsche voeten water heeft. Orr, eilandje bij de Oostkust van het eiland Gilolo, in de Ossa-baai, Noord-Noord-Oost van het dorp Ossa. Ten Noorden en ten Noord- Westen van Orr liggen vele eilandjes en ban- ken. Orr is zeer rijk aan bout. Orra Orra, zie: Or a Or a. - Osie, dorp op het zuidelijk schiereiland van Gilolo, behoorende tot het gebied van den Sul- tan van Temate. Osien, stadje op de Zuidknst van het eiland Timor, rijk Amauoebang. Osi Hari, hoek aan de Westkust van Su- matra, adsistent^residentie Benkoelen, afdeeling Kroe, bij den mond der rivier Han. Osoboni, zie: Wowoni. Osokan, eiland bij de Westkust van fiot- ueo, bij de Abai-haven, 1 mijl bewesteo kiap Tampassok. 088a« baai en dorp aan de Oostkust van k eiland Gilolo, onder den Sultan van Tidorr, volgens HofiSBUKGB, op 0"* 45' N. Br. en W 22' O. L. De ankerplaata beelt in 13 » 11 vademen goeden vasten grond. Ossa is ee&e der voornaamste plaatsen van het eiland. Me vindt er versch water, de noodige levensmid- delen ter ververschiug en timmerhout tot re- paratie van schepen. Doze plaats levert over- vloed van muskaatuoten op. Ossah, zijri?ier der Lauoeng, in Boniro*« Zuid- en Oosterafdeeling. Zij ontsprisgt ai> moerassen, heeft watervallen en is slechU o^ korten afstand bevaarbaar. Ossenbruggen's eiland, zie: Boeron^. Osson, dorp op den Oosthoek van het eiUcc Ceram, residentie Banda, regentschap Tobo. Osterly'B Noord-bank, koraaibank \a Oosten van het eiland Billiton, op r 19' Z B:. en 108^ 40' 30" 0. L. Zij is IV, of 2 kabti lengten lang en zecr smal. Ot (Orang-), wilde Dajaksstam op fionrr, die zich aan de boven Melahoei- en gn.D.e Kahajan-rivieren en verder in het landsckf Mendawei, aan den voet van de bcrgen KaiD i- ting en Raja, in zwervenden staat ophouit. Ota, eilandje bij de Oostkust van Gilolo, ui den Molukschen Archipel, op 0' 43' N. Br. Aan beide zijden heeft het een 2 of 3 n:i:k: wijd kanaal; het westelijkste heefb eene diep'.e van 20 tot 30 vademen, terwijl het oostdijie 17 tot 20 vademen diep is. Ota staat onder den Sultan van Tidore. Ot Danoms, volksstam in Borneo's Zuid- en Oosterafdeeling, in eenige dorpen aan ^ Kahajan-rivier en aau de brou'Oorden der Ka- tingau en Kapoeas Moeroeng. Dit folk ber^ gedurige twisten onder elkander. OtifettOy rivier op de Zuidkust van bft eiland Timor, rijk Amanoebang. Otipoeloe, rivier op Celebes' Oostkust, ri^ Laiwoei, die zich in de Kendari- of Vosmaerv baai outlast. Ot Sdoi, berg in Borneo's WesterafdeelirCi distrikt Melawi. Ot Senamang, berg in Borneo's Zuid- en Oosterafdeeling, distrikt Katingan, op 0^ 4o Z. Br. en 112** 21' O. L. Uit dczcn bcrc ontspringt de rivier Senamang. Otto, zie: Ota. OU--OY. 619 Onarbefbr, hoek aan de Noord-Westsijde van bet noord-westelijk schiereiland van Nieuw- Guinea, op IBS'* 55' O. L. Oaarido, zie: Waigamme. Oude yaarwater (Hot), benaming van den noordelijken doortogt in den zoogenaamden Trechter vau de straat Madura. Hy leidt van Madura naar Soerabaja. Ouri, dorp op Borneo, aan het Noorder- strand ran het r^k Broenai. Outanke, rivier op de Zuidkust van Timor, hjk Amanoebang. Zij ontspringt uit het ge- bergte van Niki Niki en ontlast zich in zee. OuWi dorp op de Oostkust van het eiland Saparoea, een der Uliassers. In 1854 teldehet 859 inwoners, alien Christenen, welke zich met de uagelkoltuur bezighielden. Men telde er in genoemd jaar 8,006 nagelboomen en 9,881 kokospalmeu. Er is eene goede kerk en eene Ghristenschool. De inwoners vervaardigen van zekere witte kleiaarde: potten, smeltkroezeu en ander grof aardewerk, dat zeer gezocht is van wege het verglaassel. Ouw, rotseilandje bij het eiknd Rotti, te- genover het distrikt Oi Nal6, alwaar men eenige gond- en zilversmeden heeft. OuWf rivier in Borneo's Westerafdeeling, welke in de Sekajam valt. Ouwer Ouwer, zie: Tandjong Awer Awer. Owa, dorp op de Zuid-Westkust van het eiland Timor, V4 ^^^ ^^^ d® hoofdplaats ver- wijderd. De huizen zijn door fraaije tuinen om- geven. Er is eene minerale bron, waarvan het water heilzaam is voor huidziekten. Owa, rivier op het eiland Batjan. Owa Boewa, dorp op het Batoe-eiland Tanah Massa. Het is bewoond door 33 Niassers. OwahAiiy dorp op het eiland Amboina, op de Oostzijde van de kust van Leitimor. Oyo, zie: Ohjoh. p. Faa, dorp op het eilaud Ceram, aan de Noordkust van Groot Ceram. Falls, onderdistrikt op Java, resldentie Pre- anger Regentscbappen, regentschap Soekapoera, distrikt Nagara. Fabala, onbewoond eilandje, tot de Banjak- groep behoorende, ten Westen van Sumatra, groot V;o vierkante Sumatra-paal. Fabatin, dorp op Sumatra, residentie Ta- panoeli, afdeeling Natal. Fabeh, dorp op het eiland Bali, rijk Bo- leling. Fab^jaiif rivier op Java, residentie en re- gentschap Pekalpngan. Zij ontspringt op den berg Godek, stroomt Noord ten Oosten op en ontvangt het water eener beek, en daarna, bij het dorp Kranjeh, een zijtak der Oeloedjami. Zi] heeft eene lengte van 20 palen, met lage -oevers, en is IS palen landwaarts in voor kleine, en 6 palen landwaarts in voor gropte vaartui- gen bevaarbaar. Het dorp Pab^jan, aan den mond dezer rivier gelegen, heeft eene haven, die door de sterke aanspoeling van zand in de Oostmoesson voor groote schepen gealoten is. Fab^jan, dorp op Java, residentie en dis- trikt Pekalongan, bij de grens van Wiiadessa, bewesten de stad. Fab^jaxLy onderdistrikt op Java, residentie Preanger Kegentschappeu, afdeeling Bandong, distrikt Madjalaja. Fab4is^» ^^^9 op J&va, residentie Rom- bang, afdeeling Toeban, distrikt Bautjar. Fabejan, dorp op Java, residentie en af- deeling Proboliuggo, distrikt Driugo. Fab^jan, dorp op Java, residentie Probo- liuggo, afdeeling Kraksan, distrikt Gending. Fab^jan, zie: Sangsit. Fab^jan ILir en -Oedik, twee dorpen op Java, residentie Cheribon, regentschap en dis- trikt Indramajoe, aan de rivier Deniang. Fabellan, rivier en dorp op Java, resi- dentie Kadoe, regentschap Magelang, distrikt Probolinggo. De rivier ontspringt op het zui- dt'lijk voorgebergte van den Merbaboe en out- last zich in de Progo. Fabellan, dorp op Java, resideutie Kadoe, regentschap Magelang, distrikt Kgasiuau, bij de srrens van Ballak. Fabellan, dorp op Java, residentie en dis- trikt Soerakarta, aan den postweg. FaboUan^ twee dorpen op Java,reudc!Blie Djokdjokarta, afdeeling Matuam Wetan, & trikt Bautoel Karang, bij de Oostergrens. Fablingan, dorp op Java, raaideDtie Soe- rakarta, afdeeling Padjang, distrikt Kkttes, aan den west-zuid-wesieli)ken voet van dia berg Lawoe, 3 palen van Karang^ Pandu ea 17s P^l ^^^ Djoerang JDjerro. £r vordei! eenige steenen oudheden gevonden. Ook lisse: er bronueu, ter hoogte van 1,200 k 1,500 JUis- landsche voeten, waarin verschillende nla- soorten opwellen. Onder dcze zijn vier sste bronnen. Fabling an» dorp op Java, residentie Ss- marang, afdeeling Solatiga, Zuid-Oost vsa de berg Oenfl;aran, 20 palen van Samarang a i palen van den gronten weg, nabij het doip Kiii Oeloe, oostwaarts van RandoenoentoeDgofl^^ rak Mati. £r komt eene minerale bcon toc:, waarvan het water, volgens acheiJauidige asi- lyse van den Heer H. W. Kovsas (vooib- mende in het Naimtr- en Qtnee9kumdig Artix^t voor Nederl. Ittdie^ Jaarg. Ill, bL 576--53i3, bevat op 1,000 deelen : grunmei- diooge koolzure soda. 3,05^ gekristalUseerde koolzure soda. . 8,276 chloorsodium. 11,403 kiezelaarde 0,021 dubbele koolzure kalkaarde. . . . 0,036 w 0 magnesium. . . 0,166 joodsodium spores organische stof. onbepask Totaal der bestauddeden. . . 15,03S Het water heefi een vrij sterkea zoirer w> ten smaak en specifiek gewigt 1,0095 bij 'I*' Reaumub. Het wordt door de ixdanders retl gebruikt tot bereiding van spijzen en voor.a- melijk tot eene soort van snoepecij, gea^:'*^ genaamd. Fablingan, dorp op Java, adsistest-itsi- dentie Patjitan, 10 palen van de hoofdplaatA. Fablingan, minerale bron op Java, ts&- dentie Madioen, distrikt Seprdi, met nler van ziltig bitterachtigeu smaak. Faboearan, dorp op Java, residentie £a^- tam, afdeeling Pand^laug. Faboearan, dorp op Java, adsistent-res- dentie en distrikt Buiteuzorg. PA. 621 Paboearaa, dorp op Java, adnstent-resi- detitie Buitenzorg, in het Oosten van het dis- trikt Farong. Faboearan, dorp op Java, adsistent-resi- dentie Buitenzorg, in het Oosten van het dis- triit Tjibaroesa. Paboearan, dorp op Java, adsistent-resi- dcntie Buitenzorg, in het Noorden Tan het dis- trikt Tjibinong, aan de Tjikias. Faboearan, dorp op Java, residentie Fre- asger Regentschappen, afdeeling Tjiandjor, dis- trikt DjaiDpang Koelon. Faboearan, twee dorpen op Java, resi- dentie en regentschap Cheribou, distrikt Losari. Faboearan, dorp op Java, residentie Che- ribon, regentschap Koeningan, distrikt Loerah Agong. Faboearan, dorp op Java, residentie Ta- gal, distrikt Brebes. Faboearan, dorp op Jara, residentie Ta- ga), regentschap Brebes, distrikt Salem. Faboearan, dorp op Java, residentie Ba- njoemaas, regentschap Tjilatjap, distrikt Ma- djenaDg, aan de Tjikawong. Faboearan Bjengkol, dorp op Java, ad- sistent-resideutie Buitenzorg, in het Noorden van het distrikt Tjibaroesa. Faboearan Iiongkong) dorp op Java, re- sidentie Batavia, Wester Kwartier, bij de Angk^, benoord'Oosten den 24b paal op den weg van Batavia naar Bnitenzorg. Faboearan Mangka, dorp op Java, re- sidentie Batavia, Wester Kwartier, B'/^ paal ten Zuid-Oost^ van Tandjoug Kaik^ 2 palen bezniden de zee. Faboearan Tjilongok, dorp op Java, residentie Batavia, Wester Kwartier, 2*/) paal beoosten den 25n paal op den weg naar Tan* djong Kaik. Faboeran, zie: Pabocaran.. Faboloen, berg op Celebes, residentie Ma- nado, afdeeling Tondano, distrikt Langowan. Aan den voet ligt eene zeer heete bron. Pabondajan, dorp op Celebes' Noordkust, residentie Manado, rijkje Bolang Mogondo. Pabongan, dorp op Java, residentie Kadoe, regentschap Magelang, distrikt Ballak. Faborong Fanambian, rivier in het Boorddijk gedeelte van het eiland Batjan. Pacem, zie: Pasei. PadaHn, dorp op Java, residentie Rembang, afdeeling Blora, distrikt Ngawen. Pada Baboe, dorp op Celebes* Oostknst, rijk Tomboekoe, distrikt Toe £pp6, met een 40tal fauizen en ruim 200 zielen (1852). Pada Benager, dorp op Java, residentie en regentschap Cheribon, regentachap Mandi Bantja. Pada ]^a, twee eilandjes in de Molnksche zee, ten Oosten van Celebes, bij deNoordzijde van het eiland Manoei, op 3** 30' Z. Br., be- hoorende tot het gebied van Ternate. Pada Gtonting, zie: Padang Goenting. Fadah, rivier in Borneo's Westerafdeeling, rijk Landak, welke in de Djamboe of Batang Oeloe valt. Padahan, zie: Pandakan. Padahanten, dorp op Java, residentie Che- ribon, afdeeling Madja Loigka, distrikt Madja. Pada Herang, onderdistrikt en dorp op Java, residentie Preanger Regentschappen, af- deeling Soekapoera, distrikt Kawasan. Het dorp ligt 105 palen van Soemadaug, 1067, ^^n Tji* andjor en 1207. van Bandong. Padigongon, dor}) op Java, residentie Pre- anger Regeutschappen, afdeeling Bandong. Padak, dorp op Java, residentie Soerabaja, afdeeling Grisseo, op de noordelijke grens van het distrikt Goenong Kendeng. Padakan, dorp op Java, residentie Sanaa- rang, distrikt Salatiga, op Soerakarta's grond- gebied. Padakan, dorp op Java, residentie Kadoe, regentschap Magelang, distrikt Bandongan, aan de Tjikpar. Padakasi, berg op Java, residentie Prea- nger Regeutschappen, afdeeling Bandong, dis- trikt Tjilokotot. Padakati, voormalig distrikt op Java, re- sidentie Preanger Regentschappen, dat bij an- dere distrikten ingedeeld is. Het gelijknamigo dorp ligt op de zuid-oosteUjke helling van den berg Ged^, 3,S19 Rijnlandsohe voeten boven de oppervlakte der zee. Padalangan, dorp op Java, residentie Samarang, regentschap Kendal, distrikt Kali Woengoe. Padalaran, rivier, dorp en poststation op Java, residentie Preanger Regentschappen, af- deeling Bandong, distrikt Tjilokotot, 12 palen West van Bandong, 2,246 Rijnlandsohe voeten boven de oppervlakte der zee. Padalaran, voomaam dorp op Sumatra, residentie Palembang, afdeeling Moesi Hir, aan de rivier Blidang. Padalem, dorp op Java, residentie Soera- karta, afdeeling Soekawati W^tan, distrikt Ou- gobajan. Padalengsar, onderdistrikt op Java, resi- dentie Preanger Regentschappen, afdeeling Tji- andjor, distrikt Pesser. Padaloewa, dorp en berg op Sumatra's 622 PA. Westknst, residentie Padangsche Bovenlanden, landschap VII Kota's. De berg levert veel ijzererts op. Fadamalang, dorp op Java, residentie en regentschap Cheribon, distrikt Mandi Rantja. Fadaman, koek aan de Noordsijde van het Batoe-eiland Tanah Massa. Padamangek, dorp op Java, residentie en regentscbap Cheribou, op de Zuidei^rens van bet distrikt Beber. Fadaman Tinggi, zie: Padang Men- tinggi. Fadamxnaran, sie: Pedamaran. Fadandangan, zie: Padang Dangan. Fadang (Vlakte) of Padangsehe Be- nedenlanden» residentie op Samatra's West* kust. Zij bestaat nit eene lange smalle kust- streek, die zich uitstrekt van Oedjong Toewah tot aan de rivier Mandjoeta, en bevati bebalve de hoofdplaats Padang, van bet Noorden af, de volgende distrikten: Ran, Mapat Toenggoel, Loender, Tjoebada, Sioeroet, Taloe, Loeboe Si- kaping, III Kota's, Ajer Bangies, Tiga Loerab, Pasaman, Kinali, Soengei Kasekan, Loeboe Boe- soeng, Tikoe, Xll Kota's, Sigloeban, V Kota's, YIl Kota's, Naras, Priaman, Kajoe Tanam, Kiambang, Oelakan, Loeboe Alang, Sintot Ka- san, Kota Tengab, Naugalo, Pan, Padang, Limo Manies, Loeboe Kilangan, Boengoes, Tjindaki, Soengei Pisang, Taloe Kaboen, Troesan, Bajan, Poeloet Poeloet, Loempau, Salida, Tambang, Painan, Batang Kapas, Taloe, Tarata, Sebanti, Amping Para, Kambang, Lakitapv Palangai, Soengei Toenoe, Poengkasan, Ajer Adji, In- drapoera, Tapan, Loenang en Silaoet. Yoorts behooren nog tot deze residentie de Batoe*, Mentawei- en Pagei-eilanden. De bevolking bedroeg op ultimo 1854 210,568 zielen, als : 765 Europeaneu, 1,598 Chinezen en 208,205 inlanders. in het jaar 1850 is in deze afdeeling de peperknltuur ingevoerd, doch daar de grond daartoe niet geschikt scheen, is zij later weder ingetrokken. Men onderhondt hier regtstreeksche scheep- vaart met Nederland. De bandel, die er gedreven wordt, bestaat in: stofgoud, benzoin, damar, gom-elastiek, ge- tah pertja, schildpad, roian, huiden, kleeding- stoffen, katoenen, sitzen, touwwerk, blik, ko- perdraad en zink. De voortbrengselen van het land zijn voor- namelijk: koffij, rijst, peper, kassia, sago, in- digo en was. De indigo van de afdeeling Pria* man wordt veelal lot verfstof bereid. Beeds in 1660 werd er te Padang door den Koopman Bobt, die van Batavia kwan, een Resident geplaatst. De Achinezen, tot het niterste gebragt, door de mishandelisgen bun aangedaan door ons volk en onze sehepelhageo, die hunne baldadigheden zoo ver niUtrekt^!, dat zij zelfs twee zonen van voomame Hoof- den vermoordden, deden door de bevolking vu Kota Tengah onze Ic^ afloopen. De Gommis- saris Gbuis kwam den 29*^ April te Padisg aan met eeuige manschai^n en wilde oog denzelfden dag de inlanders in hnnne verscbtn- sing aanvallen. Daar het juist Vrijdag was, hH hij slechts een gering gctal Padangers, die hm konden bijstaan. Voor zijne dwaze overhau- ting; om niet tot den volgenden dag te wad- ten, moest hij zwaar boeten, daar hij met d zijne officieren en 130 man werd teraggeslago:, omsingeld en afgemaakt. Het jaar daarop deed Abhauam YxBSFBErr een nieuwen aanfal, dreef de inlanders temg en verbrandde eenige g^ huchten. Na het verdrijven der Adiinezeii htr noemde de Oost Indische Kompagnie uit de acht inlandsche geslachtshoofden eenen Fasf- lima en breidde alzoo spoedig haar geng op die kust uit. Doch de verdreven Achinezai bleven niet lang met hunne wraak acbter* wege. Zij bragten in 1670 de geheele "West- kust in opstand, en verstontten zich zel£s, C3i met bijstand van Pan en Kota Tengah bet fori van Padang te verbranden en ons teverjagea Van Batavia werden 200 man gezonden, die hier weldra het gezag herstelden, en te &ros werd eene versterking opgeworpen en tuIi^ geschut voorzien. Gedurig werd echter ons hoofd-etablissement verontrust door de mis- noegde Achinezen, die zich genesteld hiddei in de ongenaakbare diskikten Pan en EoU Tengah; ouder anderen moet, volgens ti5 Bazel a750), het distrikt Pan, van 1665 l:t 1740, wel twintig malen tegen de Oost bdi- sch« Kompagnie losgetrokken zijn. De grond van al deze oneenigheden hg daarin, dat de Oost Indische Kompagnie ban handelskontrakten aan de bevolking opdrons en een verbod op het maken van zont bad nit- gevaardigd, daar zij haar zout van JaTS is£- bragt, eu ook den aanvoer nit andere laodea van Aide verbood. Het is dan ook niet te re:- wonderen, dat deze overdreven schraapzucht (k? Oost Indische Kompagnie ergemis vcnrekte- De inlandsche handeiaren konden de goedeiei tot veel matigcr prijs van de Engelschcn en Achinezen krijgen, en tcvens bij dczen meer voor hnn gond, kamfer en benzoin nukea. Ook ging de Oost Indische Kompagnie te rer, dm al de stookplaatsen te vemiden vow da PA. 633 aanmaak van het tout, hetwelk de inlanders Toor eigen behoefte veryaardigden. Zoodanige bandelwijs inoest bet yolk vel misnoegd en zd£s kwaadaardig maken. Tijdens deo oorlog tusschen de Republiek en Engeland werd Padang en de geheele West- kojst van Samaira den 19n Augustus 1781 door de Engelsdien in bezit genomen, dock na den rrede, in 1784, .weder aan de Kompagnie terug- gegeven. Den 7n December 1793 kwam er een Fransche kaper, Leji^mb^ met bet scbip La VUle de BordeoMx^ dat te Mauritius was uitgerost, en daar het fort, yroeger door de Eugelscben yernield, niet hersteld en er geene roldoende bezetting was, sag de Kommandeur Chasse zich genoodzaakt in al de yorderingeif Tan den kaper te bewilligeu, zoodat 20,000 piasters en de Kompagnie's magazijnra, waarin 800 thails en 27 staven goud yoorhanden wa- ren, een buit der Pranschen werden. Twee jaren later kwamen de Engclscben onze bezittingen opeischeu. Bij de teruggave der Westkust yan Sumatra door de Engelschen, in 1819, werd Padang met onze overige yoor- malige bezittingen weder bezet. £r waren toen ter hoofdplaats Padang aanwezig 150 Euro- peaDcn, onder welke een yiertal Engelsche fa- milien, waaryan de chefs handel dreven, en G,000 a 7,000 Maleijers, 200 Chinezen, 1,500 Niassers en 200 Bengalezen. De sporen van bet Europeesch yerblijf, die de Nederlanders daar aantrofien, bestonden uit de overblijfselen van het oude Kompagnie's fort en het oude Hollandsche kerkje, dat als pakhuis yertimmerd was. Er werden spoedig een gevangenhuis, douauenkantoor en kruidmagazijn van steen herbouwd en de kerk werd weder voor de dicnst in goeden staat gebragt. Eene crimi- nele regtbank werd opgerigt, die door een ge- gradueerd regter werd yoorgezeten, terwijl de Assessoren uit de inlandsche Hoofden werden gekozen. In het jaar 1824 werden, ten geyolge yan bet met Engeland gesloten traktraat, Benkoe- len ten Zuiden en Natal ten Noorden aan Ne- deriand afgestaan en aan Padang gehecht. De resideutie Sumatra's Westkust strekte zich toen uit van Kroe tot Tapanoeli oyer zeven gradcn breedte. Latere oorlogen leidden tot aanmerkelijke uitbreiding yan het grondgebied dezer resi- deutie, die, na yerschillende organisation, den naam van Gonyemement van Sumatra's West- kust on tying, en in drie residentien : Tapanoeli, Padang en Padangsche Boyenlanden, werd ge- splitst. Natal werd na bij Tapanoeli gevoegd. Benkoelen werd eene afzonderlijke adsistent* residentie, regtslreeks ondergeschikt aan het hoofdbestuur te Batayia. De residentie Padang is administratief yer* deeld in yier afdeelingen: oyer iedere yan welke een Adsistent-Besident is gesteld, die onmiddellijk ondei^eschikt is aan den te Padang gevestigden, tevens als Resident van Padang fungerenden, civielen en militairen Gouverneur van Sumatra's Westkust, en wordt bijgestaan door Gontroleurs en ciyiele Gezaghebbers, die op yerschillende plaatsen gevestigd zijn. Deze vier afdeelingen zijn : l^ Ajer Bangies en Ran, zich uitstrekkende van de noordelijke grens tot aan de Batang (rivier) Masang; 2**. Priaman, vandaar tot aan de Batang Ane^; 3"^. Padang, van de Batang Aueh tot aan het distrikt Troe- san ; 4**. de zuidelijke afdeeling, vandaar tot aan de grens van Benkoelen, verdeeld in de vier distrikten Poeloet Poeloet, Painan, Batang Ea^ pas en Ajer Adji. Bebalve de reeds genoemde zijn in de resi- dentie Padang nog de volgende beambten: de Secretaris der residentie, tevens belast met het toezigt der comptabiliteit, een eerste en tweede Kommies en een Kommies bij de comptabili* teit; en voor de afdeeling Padang in bet by* eonder zijn er aanwezig: een Adsistent^Kesi- dent en Magistraat, een eerste en tweede Kom- mies, een Ambtenaar ter beschikking, een Ha« venmeester, tevens belast met de strandvon- derij, een algemeen Pakhuismeester, een Post- kommies, een Opziener te Doekoe, een Op- ziener der eerste klasse bij de kultures ter hoofdplaats en een te Troesan. Yoorts zijn er ter hoofdplaats eene bout- stapelplaats, waarover een Opziener is gesteld, en een zoutverkoop met Pakhuismeester. De Chinesche bevolking in deze residentie staat onder eenen Kapitein en eenen Laitenant» en de overwalsche vreemdelingen onder eenen Kapitein en twee Luitenants, terwijl de "hS^ lexers een Hoofdregent, een Kapitein en een Lui tenant hebben en voorts een "RofMrDjaksa en een Hooidi'Fangkoeloe, Voor de beiangen van het onderwijs bestaat in dit gewest eene kommissie, terwijl te Padang eene eerste en tweede Gouvemementa lagere school gevestigd zijn, welke den onderwijzers veel stof tot tevredenheid geven, zoo door het gezonde oordeel der scbolieren als door hunue vlgt. Op den 3^ October 1859 iter een nieuw schoolgebouw ingewijd. Voor de Hervormde gemeente ia ter hoofd- plaats een Predikant, en voor de Boomsch- I Katholijke een geestelijke. 624 PA. Padang, stad op Sumatra's Westkust, in bovengenoemde residentie, aan de rivier van Padang, op 0* 69' 80" Z. Br. en 100" 20^ 30'' O. L. Zij is sedert 1666 de boofdstad van Samatra's Westkust^ en alzoo de zetel van het Nederlandsche bestuur langs die kost. De bevolking bedraagt ongeveer 12,000 zielen, onder welke 300 Chinezen, en 2,500 inboorlin- gen Tan Niaa en de Baioe-eilanden, die alien pandelingen zijn. De voorname gebouwen zijn: bet fort, dat de stad beschermt, de gevangenis, bet douanen-kantoor en entrepot, bet kruidhuis, de kazemen, bet groot militair bospitaal^ de Gouyemements smederij, een logement en Ter- scbeidene magazijnen en pakbuizen. De Her- Tormden bebben eeq,e kleine in 1 838 gebouwde kerk. De Eoomscb-Katbolijke kerk te Padang, in 1840 gesticbt, was de eenige van bet elland, zoodat men in 1853 eene nieuwe beeft ge- bonwd. Als instelling van liefdadigbeid vor- dient genoemd te wordeu een in 1838 opgerigt genootscbap, dat de verzorgiug van Cbristen- weezen ten doel beeft. De groote marktplaats, waarvan in 1825 een derde gedeelte verbrandde, strckt zicb langs de rivier uit. Alle verbrande huizen werden binnen een jaar uit steen berbouwd en met pannen gedekt, met bepaling, dat voortaan elk afgebrand buis door een steenen vervangen zou worden. Deze maatregd beeft veel bijge- dragen tot verfraaijing der stad Padang. Op den bazar vindt men altijd overvloed van pro- dukten en' goederen, als: goud, rijst, tabak, ffavibir, betel, vrucbten, reukwerk, l^jnwadeo, ijzer- en koperwaren. De stad ligt aan beide oevers der rivier. Aan den regter oever staan bouten en steenen gebouwen van bet Gouvernementj de £uro- peanen en Chinezen, terwijl langs den linker oever vele butten op palen gebouwd zijn, waarin Maleijers en Niassers wonen. De Ma* leijers, grootendeels uit de XILI Kota's af- komstig, generen zicb met den bandel en zijn zeer gegoed. In bet midden der stad vindt men nog eenige moerassen, die met wilde planten be- groeid zijn. Daar de wegen sleobts met zand bedekt zijn, worden zij bij aauboudeude regeus zeer modderacbtig en moeijelijk te begaan. Enkele lanen zijn beplant met kasuarina's en andere met tamarindus indica. De erveu zijn overal door levende beggen ombeind. Rondom de sta*! worden ook nog rijstvelden gevondeu. De meeste ludiscbe vrucbten komen bier ook voor, doch er wprdt door de inlanders weinig werk van gemaakt. De weinige groenten- soorten, die men er aantreft, worden meesbl van de bergen Singalang en Merapi aangebn^ vanwaar dan ook vele en goede aardappeJen komen, die zeer goedkoop zijn. De huizen der inlanders zijn meest op palen van 6 a 8 ]l^o- landscbe voeten boogte gebouwd, doch de sti;lf& zijn niet stevig geuoeg, zoodat de vlo^eo b:] bet gaan dreunen ; daarbij bevatten de voms- gen geene glazen ramen, maar enkel bimdes. zoodat de Padangsche buizen alles behalve m- fortahU zijn. De daken zgn gedekt met blacen van de rembio en loopen boog en spits tot De kamers, die al bed wdnig aanzien hebbes, worden door bebaugselpapier, dat bier sog ai in ^wang is, eenigzins oogelijk gemaakt Ik erven zijn ruim en meest beplaot met nesn nuci/era. Uier en daar zijn fraaije bloemtiUBt]t» aangdegd. De haven van Padang is voor den groote bandel opengesteld. De landingsplaats is ii de rivier. Het binnenkomen is bij zwarc Wesl^ of Noord-Weste-winden somtyds zeer geTiir- lijk, want dan staat er gewoonlijk boogebnu- ding. Aan de West^ijde van Padang piijkt ecs grafnaald ter gedacbtenis van den Luitecai:' Kolonel Raapp, die, den 17« April 1824, ix de gevolgen zijuer vele vermoeijenissen bij dr oorlog t^en de Padaries, in den ouderdcs van naauwdijks 29 jaren overleed. Van Padang loopen karrenwegen naar Poe loet Poeloet en Padang Pandjang. Tosscbei Padang en fienkoden vaart bet stooBbd? Padanff. Het klimaat van Padang, zoowd als van etc gededte der daarbij beboorende benedenlaudc:, wordt voor gezond gebouden, doch bij dag is bet er zeer warm, en des oacbta kod en vocbtk. Den landwind boudt men er, even als teBa- koelen, voor zeer ongezond, terwijl dezccwui gezonde lucbt aaubreugt. Nog verdient melding dat er te PadaagecE Nieuws- en Advertentieblad verscbijnt, Padang, rivier op Sumatra's Westkii5t, residentie Padang, die met eene westclij^e strekking bij de stad in zee valt Zij vordt ook wel Padang Goetji gebeeten, is ondiep en alleen voor kldne vaartuigen bevaarbaar. Grootere scbepen ziju verpligt 3 i 4 Engclscae mijlen van de mouding te ankeren. In ISsl is deze rivier uitgediept en daarin eene ste^ nen kade gdegd. Vddr den mond ligt cent zandbank. Padang, landscbap op Sumatra's Oostkar, onderboorig aan Siak en bestuurd door eti Hoofd, met den titel van Oran^ Ketja, Hc« bevat 200 inwoners (1855). De rivier van PA. 635 Padanc^ is aanzienlijk. De twee voornaatnstc dorpen zija BoeBdar Dalam en Boendar Ka- \\ssiij bewoond door Maleijers; in het binneii- laud houden zich Batta's op. Men kan liier zecr schoone paarden verkrijgen. De voort- brengselen zijn verder roian in soorten, padi, tabak, een veinig peper, ivoor en benzoin. Fadangy rivier op Sumatra, adsistent-resi- deutie Benkoelen, afdeeling Lais. Padang, dorp op Sumatra, in de afdeeling Ominelauden van Benkoelen, aan de rivier Laga. Padang, rivier op Sumatra, residentie Pa- lembang, afdeeling Kommering llir. Zij is met de ri?ieren Pladjoe en Kommering verboiiden ea outlast zich, bij hare zamenvloeijing met de Kombang, in de Saleih. Zij staat door de straat Kemoedi tevens in gemeenschap met de Moesi en is breed, diep en bevaarbaar. De bevol- kiug langs hare boorden is zeer welvarend, daar er verscheidene groote, vischrijke meren vordea aangetrOfTen, die, beneveus de aan- kveeking van vele vruchtboomen, een, ruim bestaan opleveren. Padang, dorp op Sumatra, residentie Pa- lembang, afdeeling Lamatang Oeloe. Het is in April 1859 in verzet geweest; eene koloune werd derwaarts gezonden, na welker aaukomst de Hoofden spoedig om vergiffeuis kwameu vra- gen en zich bereld verklaarden aan de eiscben Tail het bestuur te voldoeu. Padang, twee dorpen op Sumatra, resi- dentie PadangBche Bovenlanden, distrikten Loe- boe Sikaping en Kota Lawas. Padang, riviertje op Sumatra, residentie Palembang, afdeeliug Moesi llir, aan de Batang Hari Leko. * Padang, dorp op Sumatra, residentie Pa- lembang, aau de rivier Kikim. Padang, dorp op Sumatra, residentie Pa- lembang, distrikt Ampat Lawang, met 18 wo- Qingeu. Padang, dorp op Sumatra, adsistent-resi- ientic Benkoelen, afdeeling Ommelandeu, aan le Andalas Xetjil. Padang, benaming van drie dorpen op Sumatra, adsistent-resldentie Benkoelen, in het lihtrikt Talc, een in het Zuiden, een in het ^Vesten, en een in het Noordeu, aan de rivier voengkai. Padang, rivier op Sumatra, adsistent-resi- leutie Benkoelen, afdeeling Lais, distrikt Oeloe kntoeliau. Zij valt in zee. Padang, naam van een dorp en een ge- ucht op Sumatra, adsistent-residentie Ben« oelen, aan de rivier Manna. H Padang, gebergte op Sumatra, op de gren- zen van Padang en Benkoelen. Het is 5,000 Rijnlandsche voeten hoog en werd in 16 14: door den Engelschen Luitenant Dajle overge- trokken, toen hij eenen togt naar de vlakte Serampei deed. Padang, kaap aan de Noordkuat van het eiland Flores, op. 120° 64' 0. L. Fadang, rivier op de Noordkust van het eiland Billiton, distrikt Sidjoek. Zij bevat tinerts. Omstreeks half Junij 1860 is bij deze rivier op eene klip, 5 mijlen uit den wal en 15 mijlen van Sidjoek, op de Noordkust ge- strand het schip Joshua Waddingion van Li- verpool. Padang, rivier op Borneo's Noordkust, die op de Noord-Westzijde van Broenai in de Chinesche zee vloeit. Padang, dorp in Borneo's "Westerafdeeling, rijk Landak. Padang, rivier in Borneo's Zuid- en Ooster- afdeeling, landschap Sampit. Fadang, zijtak der Teweh-rivier, in Bor- neo's Zuid- en Oosterafdeeling, Fadang, kaap aan de Oostkust van het eiland Karimata. Fadang, voorname handelplaats in het zuiderdcel van de Westkust van Saleijer. Van hier varen twee malen 'sjaars, in Januarij en Junij, de Badjo's ter iripang* en schildpad- vangst uit. Fadang, dorp op Java, residentie Bembang, afdeeling Bodjo Negoro, distrikt Tinawoeu, aan de Solo-rivier. Fadang, dorp op Java, residentie Samarang^ regentschap Grobogan, distrikt Poerwodadi, op^ den berg Ambak. Fadang, dorp op Java, residentie en re- gentschap Samarang, distrikt Scrondol. 