None
The translator in this song catches the poetic touch, which so many miss, by repeating the word "red" in the first line; but strangely, in this and in other songs, he avoids the words "my love," "lover," etc, and uses that of "friend." So here we have "O my luve is like a red, red rose" rendered "Min van ar lik en rdd, r6d ros,"1 and "And fare thee weel, my only hive* rendered "Och far nu val, min enda van,"1 lMy friend is like a red, red rose. •And fere now well, my only friend. N 194 BURNS IN SWEDISH which considerably changes the spirit and character of the song. en r'6d% rod ros. Min van ar lik en rttd, rod ros, Som vackts af juni-dag; Lik ljufva visors melodi I innerligt behag. Sa huld som du min fagra m9, Ar varm den tro jag gaf ; Och jag skall alska dig, till dess Ej droppe fins i ha£ Till dess ej droppe fins i haf, Tills sol smalt klippans hall ; Och jag skall alska dig, min van, Alit in i lifvets qvali. Och far nu val, min enda van, Farval, farval en tid ! Jag kommer ater snart, om an Oss skiljde verlden vid. ©f *' the Jiiri0 the SBinb nm JUato. Our author has taken a little more liberty with this song than with those we have hitherto considered. " Fast langt jag ar fran henne skiljd, Min tanke Ayr dock han, UtSfver skog och berg och flod, Bestandigt till min Jane."1 1Tho' long from her I am separated, My thoughts still fly away, O'er wood, and mountain, and river, Always to my Jane. OF A* THE AIRTS THE WIND CAN B LAW 195 This is a wide latitude from "There wild-woods grow and rivers row, And mony a hill between ; But day and night my fancy's flight Is ever wi* my Jean." But even with a few departures from his usual fidelity to the original, he gives a very touching song. AF ALLA VINDAR. Af alia vindar vestanvind Ar den jag mest har kar ; I vester bor den fagra mon, Hon, som min alskling ar. Fast langt jag ar tran henne skiljd, Min tanke Ayr dock nan UtoTver skog och berg och Hod Bestandigt till min Jane. Jag henne ser i daggstankt ros, Ser hennes skona bild ; Jag henne hor i fogelns sang, H6r henne, ljuf och mild. Vid kalians rand, pa ang, i dal Hvarenda blomma van, Hvar fogel, som i lunden slar, Erinrar om min Jane. O flagta, vestan, flagta blid Igenom lofrik lund, De tragna bin fran hojd och dald For hem i qvallens stund ! Och for till mig den hulda mon, Som ar sa fin och van ! Vid hennes loje sorgen Ayr, Sa alsklig ar min Jane. 196 BURNS IN SWEDISH John JLttbewum. Like so many translators this one also misses the mean- ing of the words "my jo," and renders it, like them, "my friend " (min van), which sadly mars the homely loveliness of the song, but with this regrettable defect, it is rendered with fidelity, and possesses much of the pathos of the original. JOHN ANDERSON. John Anderson, min van John, Den gang jag fbrst dig sag, Ditt har i svarta lockar Kring vackra pannan lag. Nu ar din panna kal, John, Din lock, som snd ar den, Men signe Gud din hjessas sn6, John Anderson, min van. John Anderson, min van John, Vi uppfbr kullen gatt, Och mangen frojdfull dag, John, Vi med hvarandra fatt. Nu ma vi stappla ned, John, Men hand i hand dock an Till kullens fot att slumra fa, John Anderson, min van. Without knowing anything about this writer one would almost believe he were an old disappointed bachelor who had forsworn the very use of such words, not only as "my love," "my jo," "my dearie/' but even "wife," since he persists in putting all such under the list of friends, and so "Jag har en van, och hon ar min"1 1I have a friend, and she is mine. NAEBODY 197 is made to do duty for " I hae a wife o* my am." This spoils the meaning of the first part of the song, which otherwise is rendered with the felicity and charm which this writer displays in so many of his efforts. INGEN. Jag har en van, och hon ar min — Dela vill jag med ingen ; I ingens alskog jag tranger in, Slikt jag tal ock af ingen. Jag har en fyrk, som sjelf jag vann — DerftJr tackar jag ingen ; Val jag at ingen lana kan, Lanar heller af ingen. Jag ingens herre vara vill — Tral jag blifvjer at ingen ; Ett svard jag har, som kan sla till, Vill ta stryk utaf ingen. Jag vill ga fri och glad min stig, Grama mig ofver ingen — Och bryr sa ingen sig om mig, Bryr ock jag mig om ingen. As my collection is necessarily limited I cannot extend this portion of my task, and part with pleasant memories from our unknown friend, as he evidently has the poetic and musical gift indispensable to a translator of poetry, especially of lyrical poetry; and I much regret that he has given us no example of his power in the poems, and especially in some of the humorous pieces of Burns. DUTCH. FLEMISH. I treat the Dutch and Flemish languages as one, the base and construction being the same, and any differences in certain words and idioms not being of sufficient importance to justify a foreigner in treating them separately. There is no complete translation of Burns in this language, nor indeed any great number of pieces translated by one writer, but different writers have published render- ings of certain pieces. The first with which I deal are those by the Flemish poet, Frans de Cort.1 His collec- tion contains undoubtedly the best translations into the Dutch language, though it is to be regretted their number is. so limited, there being only fifty pieces in all. One has no right to complain of this, as by the title the translator only professes to give the most beautiful songs, though we might differ as to the fifty given being the most beautiful. I take the representative pieces already dealt with in other languages, so far as contained in this collection, and xDe Schoonste Liederen van Robert Burns, uit het Schotsch vertaald, door Frans de Cort. Brussel, Drukkerij, Van L. Truyts. 1862. 198 A MAN'S A MAN FOR A* THAT 199 fortunately there is in it an example of nearly every class, the first being JL JBan'0 * Jttan tot *' thai F. de Con's song can hardly be called a translation, and is rather a poor copy. Take a few examples ; the first verse is a fair specimen. wWie eerlijk is, al is hij arm, Mag elk in de oogen kijken. Wij heffen 't hoofd, al zijn wij arm, Zoo hoog op als de rijken. In vorstenhuis en tempel Te schittren zij ons niet vergund... De rang is maar de stempel, De mensch, het goud der munt ! " * The last two lines are quite right; indeed, they could hardly lend themselves to incorrect rendering, but the rest are poor for "Is there, for honest poverty, That hangs his head, and a' that; The coward slave, we pass him by, We dare be poor for a* that For a* that, and a* that, Our toils obscure and a' that, The rank is but the guinea stamp, The man's the gowd for a' that." lWho honest is, though he be poor, May look anyone in the face; We lift our head, though we are poor, As high as do the rich. In princely house and temple To shine may not be granted us ; The rank is but the stamp, Man the gold of the mint. 200 BURNS IN DUTCH AND FLEMISH Similar liberties are taken with the other verses. The characteristic and suggestive "For a' that and a' that," which gives such force and swing to this stirring song, he ignores, and so is led into dimiseness both of matter and expression. " For a* that, and a* that, Their tinsel show, and a' that; The honest man, though e'er sae poor, Is king o' men for a' that,1' he renders "Al spoke in zijne woning De naakte ellende te alien kant, Een eerlijk man is koning, Is de eerste van zijn land ! " * This escapes, though it barely escapes, being doggerel as compared with the noble original song. The last two lines are about the best rendered in this version, " Dat alle menschen vrinden En broeders zullen zijn,Bf and, though weak, at all events convey the meaning, "That man to man, the warld o'er, Shall brothers be for a* that"; but the beginning of the verse has little attempt at translation. "Then let us pray that come it may, As come it will for a* that," 1 Though naked poverty on all sides Haunts his dwelling, The honest man is king — Is the first in all his land. 2 That all mankind friends And brothers may become. A MAN'S A MAN FOR A' THAT 201 is replaced by a philosophical reflection that a day of happiness and peace will come, "Het denkbeeld trobste ons bij net wee, Dat wij gelaten dragen.wl The above may be powerful enough to rouse the Flemish spirit. It would fall flat on the Scottish — the light beer of Flanders compared with the more exciting national beverage of the Scot WIE ERRLIJK IS, AL IS HIJ ARM. Frans db Cort. Wie eerlijk is, al is hij arm, Mag elk in de oogen kijken. Wij heffen 't hoofd, al zijn wij arm, Zoo hoog op als de rijken. In vorstenhuis en tempel Te schittren zij ons niet vergund... De rang is maar de stempel, De mensch, het goud der muntl Zijn onze spijzen niet zoo fijn, Zijn 't lompen, die ons dekken, Ei ! laat den dommerikken wijn En zij' tot vreugde strekken 1 Al spoke in zijne woning De naakte ellende te alien kant, Een eerlijk man is koning, Is de eerste van zijn land ! Hoe statig stapt, van knechts omringd, Daar ginds die fiere jonker... 't Is slechts zijn goud, dat helder blinkt, Want in zijn hoofd is 't donker. Als op zijne eermetalen Des denkers oog onwillig stuit, 'May the thought comfort us in our sorrow, That we resignedly endure. 202 BURNS IN DUTCH AND FLEMISH Ziet hij den pronker pralen En lacht hem hartlijk uit! De vorst kan ridders maken, ja, Dat ligt in zijn vermogen ; Maar eerelijke lieden...ha 1 Hij zou het vruchtloos pogen 1 Het schoonst blazoen der aarde, Al schittre 't niet het allermeest, Is innerlijke waarde, Een eedle, wakkre geest ! Het denkbeeld trooste ons bij het wee, Dat wij gelaten dragen, Dat eens een dag van heil en vre£ Voor alien op zal dagen ; Dat rijken loon zal vinden De ware deugd en niet haar schijn ; Dat alle menschen vrinden En breeders zullen zijn I Jxrhtt jjarlegrorn is the only drinking song in this collection. The render- ing of this popular ballad is as perfect as " A Man's a Man for a* that" is faulty. It is not only given with rare verbal fidelity, but the lightsome trot of the verse and the rollicking humour are faithfully reproduced. Any slight departures from strict verbal accuracy are rather of the nature of improvements than otherwise, — such as "Like a rogue for forgerie," which Mr. de Cort gives "Gelijk eenen moordenaar";1 "They filled up a darksome pit With water to the brim," xLike a murderer. JOHN BARLEYCORN 203 is given " Met water vulden zij 'nen put, Zoo duister als hun zin11;1 which I think rather an improvement, as the old ballads always had moral hints interwoven in their narrations ; but such departures are few, as the reader may see. JAN GERSTBKOORN. Frans de Cort. Drie koningen waren er in den oost, Drie koningen hoog en groot; En ze hebben gezworen bij plechtigen eed Jan Gerstekoorn den dood. Ze vatt'en 'nen ploeg en ploegden hem Diep in der aarde schoot ; En ze hebben gezworen bij plechtigen eed— Jan Gerstekoorn was dood. Maar vrolijk keerde de lente we6r, En regen drenkte *t veld ; Jan Gerstekoorn verrees uit zijn graf, En alien waren ontsteld. Des zomers stond hij, dik en sterk, Te pronken in de zon, Zoo wel voorzien van speer en punt, Dat niemand hem deren kon. Doch als de herfst gekomen was, Toen werd hij geel en bleek ; Zijn plooiend lijf en waggelend hoofd Bewezen, dat hij bezweek. En ach ! zijne frissche gezonde kleur Verschoot al meer en meer ; En nu ontvlamde de doodlijke haat Der booze vijanden we£r. 1With water filled they a pit As dark as their mind. 204 BURNS IN DUTCH AND FLEMISH Ze namen een wapen lang en scherp — Zoo weerloos stond hij daar!... En hieuwen hem ne6r, en bonden hem vast Gelijk eenen moordenaar. Ze legden hem nu op den rug En sloegen hem scheef en krom, En hingen hem op in wind en storm, En draaiden hem om en om. Met water vulden zij 'nen put, Zoo duister als hun zin, En wierpen, opdat hij zwoinme of zonk*, Jan Gerstekoorn er in. Dan smeten zij hem op den vloer Tot verdere marteling ne6r, En rukten, daar hij nog levend was, Hem rusteloos he&n en weer. Ze droogden over een vlammend vuur Zijner beendren merg en vet ; Wreedaardig heeft een mulder dan Hem tusschen twee steenen verplet En ze hebben genomen zijn hartebloed En gedronken in het rond ; En hoe meer ze dronken, hoe meer genot Er iedereen bij voncL Jan Gerstekoorn was een stoute held, Verrichtend edel werk, Want drinkt ge van zijn hartebloed, Zoo wordt ge moedig en sterk. Verdrijven kan het alle smart, Verhoogen alle geneugt, Het kan ja zelfs een wedu wen hart Doen poppelen van vreugd. Ter eere van Jan Gerstekoorn Neem ieder een glas in de hand, En bloeie steeds zijn nageslacht In 't lieve vaderland 1 A RED, RED ROSE 205 The love songs have naturally, and I would add, pro- perly, attracted the most of Mr. de Corfs attention. Jt Ueb, $*b »O0e is naturally and gracefully reproduced, though two of the lines are departed from, I think with disadvantage to the song. "As fair art thou, my bonnie lass, So deep in love am I," is given "Ik min u met mijn hart, schoon lief, Zoo te&r als met mijne oogen ; " 1 and he, like most of the other translators, as remarked elsewhere, does not observe the deep poetic touch in the " red, red rose," and merely renders it " red rose." MIJN LIEF IS ALS DE ROODS ROOS. Frans de Cort. Mijn lief is als de roode roos Den knoppe versch ontsprongen ; Mijn lief is als de melodie Bij snarenspel gezongen. Ik min u met mijn hart, schoon lief, Zoo te&r als met mijne oogen : Ge blijft mij duur tot dat de zon De zeegn zal verdroogen. Tot dat de rotsen smelten in Den gloed der zonnestralen Beminnen zal ik u zoo lang Als ik zal ademhalen. 1 1 love you with my heart, dear love, As tenderly as with my eyes. 206 BURNS IN DUTCH AND FLEMISH Vaarwel, zoet lief, mijn eenig lief 1 Nu moet ik henen ijlen — Ik keere we£r, al scheidden ons Tien duizend lange mijlen ! §onnit JBarg is fairly well rendered. The local names, Pier o' Leith and Berwick Law, compel him to alter the imagery somewhat, which he does very well. The first two lines of the second verse, rendered " De Wimpel waait, de trommel dreunt, Ten kampe rust zich ieder moedig,"1 are not quite so stirring as "The trumpet sounds, the banners fly, The glittering spears are ranked ready," but the others are well and tersely rendered, and the song as a whole is excellent O REIK Mil NU DEN ZILVREN KEUC. Frans de Cort. O reik mij nu den zilvren kelk, Waarin het sap der druive blinke, Opdat ik, v66r ik henen ga, Ter eere mijner liefste drinke. Het onweSr zweept de broze boot, Waarin de makkers mij verbeiden; Het oorlogschip ligt klaar ter reS — Ik moet, o Mary, van u scheiden 1 De wimpel waait, de trommel dreunt, Ten kampe rust zich ieder moedig ; 1The banner waves, the drum beats; For the fight all equip themselves courageously. BONNIE MARY 207 Men hoort van ver het krijgsgehuil, De strijd is hevig, heet en bloedig... Maar 't is het onweer noch *t gevecht, Wat ramp ze mij 00k voorbereiden — O Mary, wat mij aarzlen doet, Dat is, dat ik van u moet scheiden ! <Df a1 the Jlirt0 the SRittb tun blato. Mr. de Cort translates only the first two verses, which are said to be the only two actually composed by Burns. Here again the translation is almost perfect There is a graceful touch in one departure which he makes from the original He renders "There's not a bonnie flower that springs By fountain, shaw, or green/' by 14 In ieder bloempjen, dat er spruit, Wil ik haar hulde bien.wl JEAN. Frans de Cort. Van alle vier de streken, waar De wind uit suist of bruischt, Min ik vooral het westen, daar Mijn meisje in 't westen huist Ons scheiden bosschen, stroomen, ach I En bergen bovendien, Maar mijne ziel is nacht en dag Bij mijne lieve Jean ! In 't dauwbepereld bloemekijn Zie ik ze zoet en schoon ; In *t lustig kwelend vogellijn Hoor ik haars liedjens toon. 2In every flow'ret that blooms I wish to offer her homage. 208 BURNS IN DUTCH AND FLEMISH In ieder bloempjen, dat er spruit, Wil ik haar hulde bien, En ieder vooglijn, dat er fluit, Herinnert mij aan Jean ! Jfokn JLnbersom, mj J0. The muse seems to have left Mr. de Cort as he took this pathetic song in hand, the charm with which he renders the love songs just mentioned, as well as the tender touches of Burns, being to a great extent absent In such passages as the following — "Your bonnie brow was brent," he makes "Toen was uw aanzicht rozerood";1 and " But now your brow is beld," he gives "Uw voorhoofd niet meer glad" — f entirely spoiling the continuity of thought and feeling which Burns shows; and that finest touch of all, "And sleep thegither at the foot," he entirely misses, and gives "En rusten dra aan *s heuvels voeL"8 JOHN ANDERSON, MIJN SCHAT. Frans de Cort. John Anderson, mijn schat, John ! Als gij mijn vrijer waart, Toen was uw aanzicht rozerood En ravenzwart uw baard. 1 Your face was rosy-red." ■Your forehead no longer smooth. 8 And soon shall rest at the hill's foot. JOHN ANDERSON, MY JO 209 Sneeuwblank is thans uw haar, John ! Uw voorhoofd niet meer glad... God zegene uwen ouden dag, John Anderson, mijn schat ! John Anderson, mijn schat, John ! Wij klommen blij te moed' Des levens steilen heuvel op, Trouw deelend zuur en zoet. Nu gaan wij hand aan hand, John ! Al stromplend over *t pad, En rusten dra aan 's heuvels voet, John Anderson, mijn schat ! In the humorous love songs Mr. de Cort is evidently less at home than in the pathetic. IPmtcatt <5nrn. Making every allowance for the difficulty in translation of this song, such errors as the following might surely have been avoided. Thus Mr. de Cort omits entirely the line, "On blythe yule night when we were fou," and substitutes "Schuchter sprak hij Maggie aan."1 Perhaps being "fou" is so unknown in Belgium that he does not wish to hint at such a thing for fear of con- taminating his countrymen's morals, though his excellent translation of "John Barleycorn" makes this excuse more than doubtful. But there is no such excuse for the following. To see " Maggie coost her head fu' heigh, Look'd asklent and unco skeigb, Gait poor Duncan stand abeigh," 1 Timidly he spoke to Maggie. O 2 1 o BURNS IN DUTCH AND FLEMISH rendered " Maggie hief den trotschen kop, Net gelijk 'ne houten pop, Haalde fier de schouders op..."1 is to recognize that Mr. de Cort fails to catch this perfect picture of a country coquette; as unfortunate is he with Duncan — "Duncan sighed baith out and in, Grat his een baith bleert and blin', Spak* o' lowpin' o'er a linn." What a picture 1 — one of the most thrilling humorous love scenes ever written — hardly falling behind the "fair scene at Dalgarnock" — Maggie, with her head in the air look- ing asklent and skeigh at poor Duncan, whom she un- ceremoniously puts out of her way, and the poor luckless wight, sighing out and in, his eyes bleert and blind with weeping, or rather greeting (it is more violent than weeping), and in his desperation speaking of "lowpin1 o'er a linn" — the most heroic touch in humorous love song writing. To see this graphic description of poor Duncan rendered "Duncan sidderde als een net, Werd als zinloos van verdriet, Wilde springen in den vliet..."2 makes one feel it is beyond criticism. A friend of mine, who is a keen observer of the character and habits of animals and men, tells of a carter he knew who was the 1 Maggie tossed her haughty head, Just like a wooden doll: Proudly shrugged her shoulders. ■ Duncan trembled as a reed, Went almost mad with grief, Wished to jump into/ the stream, DUNCAN GRAY 211 most inveterate and powerful user of profane language he ever met The school-boys used to run to hear his outbursts when they saw anything go wrong with him. One day he was driving a cartload of sugar, when some of the bags got torn in turning past some wood, and the bulk of the sugar poured out amongst the mud. The boys rushed up to hear the explosion, but Jock looked at the results of the catastrophe with consterna- tion for a few minutes, scratched his shock-head, and muttering "It's nae use," commenced saving as much of the sugar as he could. He confessed to my friend after- wards that he could not find language equal to the great- ness of the occasion. Like this worthy carter I say as to any criticism of the above burlesque, " It's nae use." The only other line I refer to is the last " Now they're crouse and canty baith," he simply does not attempt, but substitutes "En— daarme£ is 't liedjen uit" j1 and "Ha! ha! die liefde!"* instead of " Ha, ha, the wooing o't," interferes sadly also with the flow of the translation. HA I HA i DIE L1EFDE I Frans de Cort. Duncan wilde uit vrijen gaan. Ha ! ha ! die liefde ! Schuchter sprak hij Maggie aan. Ha ! ha ! die liefde ! 1 With that my ditty is ended. * Ha, ha, that love. BURNS IN DUTCH AND FLEAflSH Maggie hief den trotschen kop Net gelijk 'ne houten pop, Haalde fier de schouders op... Ha ! ha ! die liefde ! Duncan bad en smeekte voort. Ha ! ha ! die liefde ! Maggie zei geen enkel woord. Ha ! ha ! die liefde ! Duncan sidderde als een riet, Werd als zinloos van verdriet, Wilde springen in den vliet... Ha ! ha I die liefde ! Snel verandren weer en wind. Ha 1 ha ! die liefde ! Minnesmart vergaat gezwind. Ha ! ha ! die liefde ! Duncan zei : te sterven waar' Al te dom en al te naar — Dat ze vrij naar... Frankrijk vaar' ! Ha ! ha ! die liefde ! Hoe het kwam, wie zegt het mij ? Ha ! ha ! die liefde ! Hij genas, maar ziek werd zij. Ha ! ha ! die liefde ! En ter stilling harer pijn Baatte er geene medecijn : Duncan moest haar doctor zijn... Ha ! ha ! die liefde ! Duncan was niet boos van aard. Ha ! ha 1 die liefde ! Maggie was me£lijdenswaard. Ha ! ha ! die liefde ! Spoedig nam hij zijn besluit, Noemde Maggie zijne bruid, En — daarm6e is *t liedjen uit. Ha ! ha ! die liefde ! THE BRA W WOOER 2 1 3 Here also F. de Cort to a great extent fails, as, apart altogether from his infidelity to the language and imagery of the original, he misses so many naive points in this great drama of humour. "He spak5 o1 the darts in my bonnie black een, And vowed for my love he was dying," is entirely lost when rendered, indeed transprosed, into " Hij zeide, dat hij, van me geerne te zien, Zou sterven eer *t jaar was vervlogen." ' Then 41 Guess ye how, the jad ! I could bear her," is even more absurdly changed into " Ei 1 nichtjen, dat zoudt ge bekoopen, bekoopen ! " * Indeed, F. de Cort's translation goes on the very reverse scale to the spirit of the piece which, like some great play, rises to the very hilltops of humour — that deftest stroke of humour which Burns draws with such a master- hand in the gently sarcastic and sweetly spiteful inquiry — " I spiered for my cousin, fir1 couthy and sweet, Gin she had recovered her hearin', And how her new shoon fit her auld shachl't feet," or, as some versions give it, " And how my auld shoon suited her shachl't feet, But, heavens ! how he fell a-swearm', a-swearinV and which he entirely spoils. 1 He said that he for love of me Would die ere the year was out. *0 cousin, I'll make you repent it, repent it. 2 1 4 BURNS IN DUTCH AND FLEMISH "Ik vroeg hem : ziet nichtjen nog immer zoo scheel r Hoe is }t met hare ooren en tanden? En lijdt zij, och heer ! aan de voeten nog veel ? Hij sloot mij den mond met de banden, de handen ! " l This is quite unworthy of Mr. de Cort ; it not only misses the naive points but borders on the commonplace, in- deed, on the vulgar. He misses the power Burns shows in his questions by making them such as the heroine could ask couthily and sweetly ; the deafness and the effect of the shoon on the feet might be temporary troubles, but squinting, false teeth, etc., are defects which this evidently talented young woman with all her proved tact could not possibly have inquired about couthily and sweetly. "He closed my mouth with his hand" is an action which others attribute to this fickle Lothario; Burns's view of the matter, though less polite, is more likely. These are the worst blots on this translation, some smaller blurs being counterbalanced by some very good lines. MIJN VRIJER. Frans de Cort. In meie verscheen er in 't dal een gezel, Die poogde mijn harte te rooven — De mannen! zoo zei ik, niets haat ik zoo felt... Verbeeld u, dat wou hij gelooven, gelooven ! Verbeeld u, dat wou hij gelooven ! Hij zeide, dat hij, van me geerne te zien, Zou sterven eer *t jaar was vervlogen — Ei t riep ik, zoo sterf dan uit liefde voor... Jean !... De hemel vergeev* mij de logen, de logen I De hemel vergeev* mij de logen ! 1 1 asked, does my cousin squint as much as ever? How are her ears and teeth? Do her feet trouble her as much as they did? He closed my mouth with his hand, with his hand. THE BRA W WOOER 215 Hij sprak van zijn goed, van het geld, dat hij won En zwoer, dat hij seffens zou trouwen — Ik hield mij, als of *t mij niet schelen en kon, Maar peinsde, het mochte mij rouwen, mij rouwen ! Maar peinsde, het mochte mij rouwen ! Hij trok er van door, maar wat doet me de boef ! Er was geene weke verloopen, Daar zag ik hem sluipen bij Bess, in de hoev'... Ei ! nichtjen, dat zoudt ge bekoopen, bekoopen ! Ei ! nichtjen, dat zoudt ge bekoopen ! Aldra was het kermis ; ik ging naar het feest, Daar moest hij zich stellig bevinden. Ik zag hem en keek, voor de grap, zoo bedeesd, Als wou me de duivel verslinden, verslinden ! Als wou me de duivel verslinden 1 Maar tederlijk zag ik hem aan — van ter zij', Uit vrees, dat de buren het zagen — Toen kwam hij, als dronken, gewaggeld naar mij, En smeekte : laat af me te plagen, te plagen ! En smeekte : laat af me te plagen ! Ik vroeg hem : ziet nichtjen nog immer zoo scheel ? Hoe is 't met hare ooren en tanden? En lijdt zij, och heer ! aan de voeten nog veel ?... Hij sloot mij den mond met de handen, de handen ! Hij sloot mij den mond met de handen 1 Hij bad me zoo vurig : och, wordt mijne vrouw ! *k Wil anders niet langer meer leven ! — Opdat hij van kommer niet sterven en zou, Heb ik hem mijn woord maar gegeven, gegeven ! Heb ik hem mijn woord maar gegeven ! 3E hae a Wife o* nry am (naebody) is better. Mr. de Cort seems "from home" in dealing with the humorous feats of Burns. Even here, where that 2i6 BURNS IN DUTCH AND FLEMISH humour is not so naive as in the last two pieces, he is very unequal. " I hae a wife o* my ain, HI partake wi* naebody," loses its simple power in " Mijn wijfje is kuisch en net, Mij mint ze, en anders niemand!"1 The other parts of the song are very well given, except that he evidently misunderstands " I hae a penny to spend, There — thanks to naebody"; when he renders it " Ofschoon mij de armoe kwelt, Daar, beedlaar,... dank het niemand I"2 NIEMAND. Frans de Cort. Mijn wijfje is kuisch en net, Mij mint ze, en anders niemand ! 'k Onteere niemands bed, Mijn bed bezoedelt niemand ! Ofschoon mij de armoe kwelt, Daar, beedlaar,... dank het niemand I 'k Ontleen van niemand geld, Maar leen er ook aan niemand ! En ben ik niemands heer, Ik ben de knecht van niemand ! Ik heb een zwaard tot weer, En laat me slaan door niemand ! 1 My wife is pretty and chaste, She loves me and nobody else. 9 Although I am troubled with poverty, There, beggar... thank nobody for it. / HAE A WIFE a MY A1N 217 'k Wil vrolijk zijn en vrij, Zal treurig zijn om niemand ! 'k Bekreun om niemand mij, Om mij bekreun' zich niemand ! ^ JRatj in 3)eaben. Here again, as we get back to the pathetic love song, F. de Cort is more fortunate in his efforts. Sometimes an unnecessary license is taken. "Seest thou thy lover lowly laid?" is not improved in "Ziet gij me v66r uw graf gebukt"1 Then the beautiful love-revelation of the third verse2 is only partially appreciated and partly depicted in this version. "Er steeg een lied uit ieder nest, Er bloeiden bloempjens v66r den voet,"8 given as a rendering of uThe flowers sprang wanton to be prest, The birds sang love on every spray," somewhat mar the unique beauty of this marvellous love scene. A AN MARY IN DEN HEMEL. Frans de Cort. Nog toeft ge, al is uw glans vergaan, O star, die geern den morgen groet, 1 Seest thou me kneeling at thy grave. 9 See page 126. * There rose a song out of every nest, And flowers bloomed at our feet. 2 1 8 BURNS IN DUTCH AND FLEMISH En kondigt Marys sterfdag aan, Die mijne wond weer bloeden doet. 0 Mary, mijner zieie ontrukt, Waar, lieve schim, verwijlt ge nu? Ziet gij me v66r uw graf gebukt ? Hoort gij mijn bang gezucht om u? Kan ik wel ooit den heilgen stond, 't Gewijde bosch vergeten, ach ! Waar, hart aan hart en mond aan mond, We elkander liefden &nen dag? O neen I de tijd moog* wondren doen, 't Herdenken bare nieuwe pijn, *k Vergeet toch nooit den laatsten zoen... Wie dacht, het zou de laatste zijn ! De Ayr kuste murmlend, keer op keer, De keien des beboschten zooms, Des dorens loof vennengde teer Zich met het groen des berkenbooms ; Er steeg een lied uit ieder nest, Er bloeiden bloempjens v66r den voet — Helaas ! daar glom de zon in 't west, De schoone dag was heengespoed. O niets vergat ik, niets en week Uit mijn geheugen, sinds dien stond... Gelijk de bedding eener beek Wordt dieper steeds mijns harten wond O Mary, mijner ziele ontrukt, Waar, lieve schim, verwijlt ge nu? Ziet gij me v66r uw graf gebukt ? Hoort gij mijn bang gezucht om u % There are other pieces in his collection which are also excellently translated, and I regret that the limits of my work will not admit of my inserting a few more examples of the work of this accomplished writer. I O PHILLY, HAPPY BE THAT DAY 219 cannot refrain, however, from adding his version of ® fhUlg, hftpps be that gag, as it is perhaps the very best translation in the whole collection. WILLY EN PH/LLY. Frans de Cort. Hij. Gezegend zij de schoone stond, Toen ik bij 't geurig hooi u vond, En, zoo als gij mijn harte wont, Het uwe won, o Philly ! Zij. Gezegend zij het plechtige uur, Toen ik beleed, ge waart mij duur, En gij mij zwoert, vol liefdevuur, Aan mij te zijn, o Willy ! Hij. Zoo als mijn oor het lentaccoord, Der vooglen daaglijks liever hoort, Wordt langs zoo meer mijn oog bekoord, Als 't u beschouwt, o Philly I Zij. Zoo als de roze heller gloeit En frisscher geurt hoe meer ze bloeit, Ook in mijn hart de liefde groeit, Die ik u wijdde, o Willy ! Hij. Verguldt de zon mijn rijpend graan, Dan ben ik blijde en aangedaan ; Maar u te zien, naast u te gaan, Verrukt me meer, o Philly ! 220 BURNS IN DUTCH AND FLEMISH Zij. De zwaluw voert van over zee Met zich de lieve lente mee ; Maar hartelust en zielevree* Brengt gij mij aan, o Willy ! Hij. De bij zuigt eedlen honing uit De bloem, die haar den kelk ontsluit ; Maar ambrozijn is wat ik buit Op uwen mond, o Philly ! Zij. Zoet geurt, als de avond lavend daalt, Het geitenblad van dauw bestraald ; Maar welke geur, wat zoetheid haalt Bij uwen kus, o Willy ! Hij. Fortunas wieltjen draaie vrij ! Wat geeft bet hoe mijn nummer zij 1 Ik min u, liefde schenkt ge mij : Ik wensch niets meer, o Philly 1 Zij. Wat vreugden ook het goud bescheer5, Gelukkig ben ik, wie is 't meer : Ik heb u lief, gij mint me wefir? Meer wensch ik niet, o Willy ! I now take ^Tlu &oitar,3 gaturbag Jlight, by Pol de Mont.1 Mr. Pol de Mont says it is " translated freely from Robert Burns " ; and this frank description of his work naturally 1 Zaterdagavond op het Land, door Pol de Mont. THE COTTAR'S SATURDAY NIGHT 221 not only disarms any criticism as to its fidelity, but would render any such criticism pedantic. The high tone and spirit, the deep pathos which characterize that noble poem in the original, are to a great extent preserved in its Netherland garb. What Burns in Holland might have done ! Pol de Mont all through the poem applies it to his own country, though oddly enough the faces of the cottar, his wife, and children, and the breed of the dog in the illustrations with which the work is beautifully adorned, are all distinctly Scottish. The following examples show the manner in which the original is departed from — " Na gansch een week van eerzaam veldwerk, treed t de landman huiswaarts met verhaaste schre£, en, staat hem nog op 't voorhoofd 't edel zweet, — *t is morgen Zondag, tijd van troost en vrefi ; — gereinigd hark en schop ! Hij is ter rust gereed ! " l "Quick" step is not happy, as the labourer is generally too tired to go otherwise than as Burns so aptly puts it — "weary, o'er the moor." The picture is, however, not an unworthy copy of " The toil-worn cottar frae his labour goes, This night his weekly moil is at an end, Collects his spades, his mattocks, and his hoes, Hoping the morn in ease and rest to spend, And weary, o'er the moor his course does homeward bend." In the father's advice to the children we have the same 1 After a whole week of honest field work, The labourer homeward goes with quick step ; And the honest sweat still lies on his forehead, To-morrow is Sunday, time of comfort and peace, Let rake and spade be cleaned. He is ready for rest. 2*2 BURNS IN DUTCH AND FLEMISH departure from the form, though the spirit is there — " Zoo gaarne geeft hij hun den wijsten raad ! ' Een heil'ge wet weze u des meesters woord ; zorgt, dat gij steeds uw' man bij d'arbeid staat; wien gij ook dagdief weet, doet gij stil voort... Vergeet het nooit: gij dient den eeuVgen Heer; blijft dag en nacht getrouw aan recht en plicht ; drukt steeds vol moed het enge pad der eer, en smeekt den Hemel om zijn' steun en licht... Wie Gode ootmoedig vraagt, vindt altijd hulp en weer !'Bl The translator does not attempt to reproduce in the sense of the original — "An* mind your duty duly, morn and night* This advice from a Scottish parent to his child needs no explanation, as referring to their evening and morning devotions; but here again the whole picture is no mean copy of the original — "Their masters' and their mistresses' command, The younkers a' are warned to obey ; An* mind their labours wi' an eydent hand, An' ne'er, though out o' sight, to jauk or play : An' O ! be sure to fear the Lord alway ! An' mind your duty duly, morn and night! Lest in temptation's path ye gang astray, Implore His counsel and assisting might : They never sought in vain that sought the Lord aright-" 1So gladly he gives them his wisest counsel — * Let your master's word be a sacred law to you ; Take care you be behind no one at your work... Whom you know to be an idler, do you persevere quietly, Never forget, you serve the eternal Lord. Continue day and night faithful to your duty. Tread always full of courage the narrow path of honour, And pray to Heaven for help and light; Who humbly asks of God finds always help and protection.' THE COTTAR'S SATURDA Y NIGHT 223 These are fair examples of this excellent translation or rather copy, and so I refrain from reviewing the other verses. Some expressions which give point and power to the original, for instance, " A strappan youth, he talc's the mother's eye," rendered "Een' flinken knaap, — z6o had zij hem gedroomd, de moeder, voor hare oudste ! " i lack the vigorous touch of Burns, but they are not numerous. The family worship scene is reproduced with great beauty and simplicity, though one important verse is unhappily omitted. It is, however, much to be regretted that Mr. Pol de Mont does not attempt even the adaptation of another of the finest verses in the poem, viz., « " Then homeward all take off their several way ; The youngling cottagers retire to rest : The parent pair their secret homage pay, And proffer up to Heaven the warm request, That He who stills the raven's clam'rous nest, And decks the lily fair in flow'ry pride, Would, in the way His wisdom sees the best, For them and for their little ones provide ; , But chiefly, in their hearts with grace divine preside." Instead of this he introduces what is a completely new verse, u Snel vliedt de tijd . . . Het uur der ruste slaat— Het 'blakertje' in de linker, brengt de vrouw naar 't net vertrekje, waar hun leger staat, de beide kleinsten, dekt en kust ze trouw. 1A smart lad, such she had dreamt him — The mother, for her eldest. 224 BURNS IN DUTCH AND FLEMISH Dan, 'wiji de vader, bij de deur op wacht, den hond terugroept, die naar buiten springt, verzelt blond Antje, fluistVend, o zoo zacht, —zacht, als het vinkje, dat in *t haagje zingt, — den liev'ling tot de baan, blank kronk'lend door den nacht..."* The scene is a pretty one, but it is a poor substitute for the sublime picture of Burns. The verse with which Burns concludes this poem, " O Thou ! who poured the patriotic tide, That streamed through Wallace's undaunted heart," Mr. Pol de Mont entirely omits, perhaps owing to its strong Scottish flavour, but the preceding two verses with which he closes his version of the poem are, allowing for their transplanting to Dutch soil and associations, very creditably copied. uZoet Nederland, — mijn land, *t zij Zuid of Noord, aan 't need'rig lot des landmans hangt uw lot. Baronnen, prinsen schept — een koningswoord, een eerlijk man is 't edelst werk — van God ! In stille dorpen, onder 't strooien 'dak des veldlings, wonen zede en eenvoud nog. In hellekunsten sterk, in deugden zwak, hult menig in fluweel schande en bedrog! Doch hecht en recht is *t hert, dat klopt in 't werkmanspak ! 1 The time flies rapidly . . . now sounds the hour of rest ; The brass candlestick in her left, the wife brings The two youngest to the neat little room, where stand their beds, Covers them up and kisses them fondly ; Then whilst the father, on guard at the door, Calls back the dog, which bounds outside, Fair Annie whispering — oh, so softly, Softly as the finch that sings on the hedge, Accompanies her sweetheart on to the road, winding white through the night. THE COTTAR'S S A TURD A Y NIGHT 225 " Mijn Vaderland, van alien dierbaarst pand, voor u zend ik tot God myn* vuur'ge beS, dat lang nog, in des bouwmans kloeke hand, de spade blink7 bij 't eenzaam werk der vree* ! ' van vreemde smetten 'blijf zijn volksaard rein, van wulpschheid en bederf zijn kuische haerd ! Wat kroon of schepter 00k in rook verdwijn* ! vrees niets, zoo lang, fier op uV grens geschaard, uw kloeke boerenstand uw schild, en zwaard mag zijn ! " l To see " From scenes like these old Scotia's grandeur springs, That makes her loved at home, revered abroad," so completely changed into "Zoet Nederland,— mijn land, *t zij Zuid of Noord, aan 't need'rig lot des landmans hangt uw lot," is another departure which grates upon one's sensibilities on reading the poem. Pope's well-known line is ren- dered with literal fidelity, and one regrets that some of 1 Sweet Nether land, my- country, whether south or north, Upon the husbandman's humble fate depends your destiny. Barons and princes are created by a king's word, An honest man is the noblest work of God. In quiet villages under the thatched roof Of the peasant, still modesty and simplicity dwell ; Strong in hellish tricks, feeble in virtues, Many envelop in velvet shame and deceit ; But strong and right is the heart that beats under the workman's coat. My Fatherland, dearest treasure of all, For you I send to God my fervent prayer, That long in the peasant's ready hand May the spade still shine at the lonely work of peace. From foreign taints may the national character continue pure, From voluptuousness and corruption his chaste hearth. Whatever crowns or sceptres may vanish in smoke, Fear nothing, so long as proudly ranged on your frontier, Your brave peasantry may be your shield and sword. P 226 BURNS IN DUTCH AND FLEMISH the strong lines of Burns, such as "Luxury's contagion, weak and vile," and "stand a wall of fire around their much-loved Isle," are not similarly dealt with, still, even with these and other drawbacks, the picture will compare favourably with others whose authors do not so frankly confess to a " free translation," though it also is naturally weaker than Burns's powerful drawing — "From scenes like these old Scotia's grandeur springs, That makes her loved at home, revered abroad ; Princes and lords are but the breath of kings, 'An honest man's the noblest work of God' : And certes, in fair virtue's heavenly road, The cottage leaves the palace far behind ; What is the lordling's pomp ! a cumbrous load. Disguising oft the wretch of human kind, Studied in arts of hell, in wickedness refined ! *' O Scotia, my dear, my native soil ! For whom my warmest wish to Heaven is sent! Long may thy hardy sons of rustic toil Be blest with health, and peace, and sweet content! And, O ! may Heaven their simple lives prevent From Luxury's contagion, weak and vile ! Then, howe'er crowns and coronets be rent, A virtuous populace may rise the while, And stand a wall of fire around their much-loved Isle." I now give the poem as rendered by this sympathetic translator. ZA TERDAGA VOND OP HET LAND. Pol de Mont. Hoe koud en snerpend toch de herfstwind loeit 1 Hoe snel verzwonden een Novemberdag 1 Van de akkers keeren guil en os, vermoeid, de kraai scheert nestwaarts, traag, met loomen slag. 