Bijdragen tot de taal-, land- en volkenkunde
Ngala goenda sakelekan, Sawah darat rantja bae, Oelah noenda kalemekan , Tamoen hewa waktja bae. 79. Djengkol kolot sépi djadi, Kongkoak kalapa hedjo, Omong kolot eukeur masti, Tabeat noe boedak djomblo. 80 Tali toetoes tali hateup, Tali kotok djago hideung, Tinjaho toeloes tinjaho hanteu, Koela mah ngadago nineung. 81 Poetjoek kawoeng poetjoek pinang, Poetjoek kapala rarombeng , Hajang mangkoe hajang nineung, Hajang boga ewe ronggeng. 82 Hajang njatoe dina batoe Hajang ngawadang djeung bawang, Koemaha sarina kintja, Hajang mangkoe anoe itoe, Hajang di bawa ka randjang, Koemaha sarina eta. 83 Bagoes teuing oelar oelar, Bagoes ka kawat kawatna, Bagoes teuing noe ngalalar, Bagoes ka keupat keupatna. & Valge. V. SOESORWALAN. 84 Ngala majang teu ngaregreg, Ngagoela teu ngabatokan , Koela hajang teu ngadegdeg, Andika teu ngarontokan. 85 Naek seureuh di tanggeuhan, Nack pinang dipantengan, Beubeureuh kapianggeuhan, Bebene papangantenan. 86 Poetjock tjaoe di roedjian, Ngaleugeut simeut di hateup, Ari djaoch di poedjian, Ari deukeat hanteu neuteup. 87 Hoedjan isoek halodo sore, Naheun képtr dins hoenjoer. Hanteu isoek hanteu sore, Nyalëleptr hoeloe toc-oer. 84 Isoek ngaroedjak sore ngaroedjak , Ngarocdjak kalapa pocan , Isock ngadjak sore ngadjak , Ngadjak ge tatjan karoehan. So. Kirim koering limas majang , Eusina tjarcme leuweung, lain Koering koe teu hajang, Andika bebene deungen. 90. Kibo koeroe njikal, Tamper bobo geura golongan, Roedak koeroe mikar, Rabogoh geurm omongan 491 492 SORSOEWALAN. 91. Hajang ngoedoed daoen kawoeng, Hajang tampang teu kabeuli, Lain maboer koe ditoendoeng, Ari datang di padoeli. 92. Waliwis doewa ngarendeng , Hidji mah hibér ka djami, Noe geulis doewa ngarendeng, Hidji mah babajan kami. 93. Peuris angsana , Saranyka golok dikeu-eum , Geulis pangrasana , Tjeda borok teu kadjeu-eung. 94. Koneng tinggang kilalajoe, Amis mata di soesoekan , Mantas midang hanteu pajoe, Ari poelang tjimata disoesoekan. 95. Koletjer kami katoempang , Hidji pondok hidji lodjor, Hidji mah ngabapang bae, Bebene kami katoekang, Hidji borok hidji parang. Hidji mah ngadapang bae. 96. Stmpoer poegoer peuris moerag , Ngaranna kajoe tjarogol, loeloe goendoel énggeus moerag, Ngaranna bibit tarondal. SOESORWALAN. 493 97. Ekek naek kana sereh, Eunteup kana bagowang, Tamoen daek masing tereh, Oelah ngatik didagoan. 98. Saboek boeroek tali datoc, Sampajan loba polengna, Lain koeroe hanteu njatoe, Boga ewe panggorengns. 99. Tjai leutik leutik teuing, Noe leutik pake tampijan, Oelah nampik nampik teuing, Noe nampik angel lakian. 100. Anak tjijoeng lilimboengeun, Ditjo-6 koe Raden Moestaps , Boedak leutik ditjijoem loendang loendangan , Ditjabak sorsana haps. (iantjar pandjang tjuewan reuntas, Koering boga kilaki, Dek ngandjang oelah reuwas, Dja koela boga salaki. 1g. Milak seureuh dina batoe, Koemaha akaranana, Akama tjikoer djeang djahe, Beubereuh koering diala batoer, Koemaha akalanana, Bakalna tjidoch deung djampe 494 SOESOEWALAN. 103. Ngala lege dina waroe, Diala soekoena opat, Boga ewe doewa taloe, Ari njatoe meuli koepat. 104. Sapoetangan djoeroe lima, Tjaretjet djoeroe salawe, Kadatangan teu tarima, Kasep oge boga ewe. 105. Kémbang katjang kémbang gintoeng, Ngala tjongtjorang dikandoeng, Koematjatjang koemalintoeng , Hajang kasorang ditjandoeng. 106. Kémbang katjang aja seureuh, Soepaja aja gambiran, Dek ngandjang aja beubeureuh , Soepaja aja dakdiran. 107. Ka tjaï ka pantjaregang , Diawoeran koe kalotok , Nini nini oegang egang, Diawoeran ka tjalang kotok. 108. Tali kintjir tampar oetjing, Papatong djeung kini kini, Njéri ati njéri pikir, Ditongton koe nini nini. 109, Sora kétoek sora kémong, Sora gambang di tandjakan, Sora noe batoek sora noe ngomong, Sora pendang noe ngadjakan. SUESUEWALAN. 495 110. Hajang ngoedoed hajang njeupah , Hajang disoesoeran gambir, Hajang waboer hajang leumpeng , Hajang di soescelan kawin. 111. Nyasakan téri djeung bitik, Anak mejong gogowekan , Madjar maneh santri apik, Ari ngomong popoëkan. 112. Koemaha tjarita kanteh, Sapoeloeh lawan bee, Koemaha tjarita teteh, Sapoeloeh lawanan bee. 113. Anak koeja tjoelam tjelam, Ditjangtjangkeun dina leutak, Lain koering koerelam, Néda tambako satjoepak. 114. Géredoeg goeroeh di lacet, Goerilap di panendjoan, Boedak koeroe njatoe laock, Ngadilak teu dikedjoan. 115. Kolejang kalakaj pandau, Di djalan ka panggilingan, Njoreang lain koe hajang, Busi djadi kavelinan. 116. Ngala soepa di djoemaah, Diwadshan dina tenong, Néda soeka neda msép, Pangawak sok goreng omong. 496 SOESOEWALAN. 117. Peuteu) leubeut djengkol djwawa, Kalapa doewa satali, Meungpeung deukeut koela bawa Djaga mah djoeah sakali. 118. Lain djantoeng kémbang tjaoe, Lain ower geger sore, Lain lantoeng tamboeh lakoe, Tamba he-és sore sore. 119. Pileuleujan bébéd oepih, Diboeka di téngah imah, Ki semah geura mar Oelih, Pamadjik rek toemaninah, 120. Koemaha poetih gagak hideung, Koemaha peutjang rek naek, Hoentoena poetih awakna hideung, Koemaha boedjang rek daek. 121. Badjoe bodas kémbang kapas, Kalapa tjijoeng tjengkiran, Waos bodas mantak waäs, Mantak bingoeng pipikiran. 122. Kiraj leutik dibobokan, Boewahna katjongo tjongo, Boedak leutik bobogohan, Kolotna teu njaho njaho. 128. Andjing leutik ditalian, Dipake ngandjingan banteng, Boedak leutik hajang lakian, Hajang dipadjar panganten. SOESOEW ALAN. 124. Ajoenan tali ajoenan, Tali kintjir pégat taloe, Rajoengan koering rajoengan, Boga pikir doewa taloc. 125. Nangka pendek leubeut boewah, Diëunteupan tjangkoerileung, Boedak pendek hade roewa, Pigeusaneun neundeun tineung. 126. Samping batik samping ginggang, Anak sapi lima lima, Oelah nampik oelah njikang, Oelah pati kabina bins. 127. Pileulian tjangkang beas, Hoe-oet sadjeroning kedjo, Pileulian toengtoeng wélas, Imoet sadjéroning nendjo. 128. Hajam saha rengge koneng, Matjokan kadoe sahoeloe, Landjang saha pendek koneng, Mantak landjoeng rijeut hoeloe. 129. Peateuj leubeut loba sireum, Toba kakadekanana, Beuki deukeut beuki sijcun, Loba tjatjarchanana, 130. Ngala peuteuj ti Maroenggi, Lala) ngaliwat ti beurang, Halaj teu bogs wiwirang. 498 SOESOEWALAN, 181. Mareme djaman kiwari, Tjaoe geulis digemperean; Awewe djaman kiwan, Ari hajang geulis sok dipoepoeran. 132. Bale soensoemg bale agoeng, Bale pandjang Singapoera, Néda agoengna paraloen, Néda agoengna paraloen, Néda pandjang panghampoera. 183. Ngala soeloeh ka noe djaoeh, Anoe deukeut di padatikeun, Hajang toeloes ka noe djaoeh, Anoe deukeut piparantijeun. 134. Tjace ambon toeroen djantoeng, Djadikeun sahoja bae, Euweuh djodo teu aja oentoeng, Djadikeun baraja bae. 185. Poetjoek tawoe poetjoek pinang, Badjing njeuseupan langgari, Geura pangkoe geura timang, Meungpeung indoengna ka tjaï. 136. Nangka bongkok di tampijan, Kamarang djeung indoeng-odeng, Datang ka bongkok moal lakian, Kasarang koe indoengro goreng. 137. Ngaroedjak hoeni djeung goela, Diteundeun dina padati, Oelah sok seuri djeung koela, Geulis geh boga salaki. BOESOEWALAN. AN. 138. Peujeum dana gombong, Hajam rintik katjsikeun, Ari panas oerang ngomong, Pasini verang djadikeun. 189. Kopo tjondong randji goela, Daoen poeloes diloeloenan, Sadacen kadoewa dahan, Oelah puho djangdji koela, Soegan toeloes lalacenan, Satahoen kadsewa datang. 140. Euleuh euleah manock tjingkreung, Toempak koeda mipir gawir, Ach ach boedak hideung, Bisa imoet ngegel biwir. 141. Areu) geureuug tali géntang, Géntang tali angit deui, Nja leumpang ross didjomplang, Téngah djalan balik deui. 142. Gieara asak asak ngedjo, Bisi toetoeng tambagana, Masing asak asak nendjo, Bisi kadoehoeng djagans 143. Gioenoeng Poetri diragad)i, Kébon bonteng bala bac, Ninoen poctih teu ngadjali, Ninoen poleng salah bac. 144. Pamadjikan ngadjoel djéroek, Koering mah manzpengan bee, Pamadjikan oclah girvek, Koering mah ngagandengan bee. 499 OEWALAN. 145. Kotok ngejok di golodog. Beunang diteukteuk soekoena, Awewe gelo njagoblog, Beunang direunteut soesoena. 146. Pamadjikan meuli apoe, Diwadahan soemboel dangkoeng, Pamadjikan oelah kakoe, Sakitoe témbang pangangkloeng. Poleng ogeh dasar batik, Kabaja loba di waroeng, Goreng geh koering apik, Baraja hanteu dilaroeng. 148. Pamadjikan namboet soeling, Soeling koering teu boekoean, Pamadjikan néda oelin. Lamoen oelin di boeroean. 149. Bareto koering ka Bogor, Ka goedang meuli pakejan, Bareto koering kabongroj, Kahoedang dipamakejan. 150. Anak peusing mapaj tjatang, Nalian anak boehaja, Poék peuting kami datang, Nejangkeun djangdji soebaja. 151. Ngala hiris ka pabaris, Ngasakan béloet djeung loebang, Sija geulis moal raris, Kasampak géloet djeung boedjang. SOESOEWALAN. 152. Ngala soeloeh ka boervean. Kajoena kililin bee, Oelah waka timboeroean, Kami ge pioelin bee. 158. Hampélas raraga djati, Palataran babalean, Marélas raga djeung pati, Lantaran ti kahadean. 155. Oesik bari nganjam samak; Didengdengan dipotongan, Oesik bari nejang anak, Ngarendengan popotongan. Poejoe ngoengkoeng dina koeroeng. Titiran reudjeung waliwis, Isoek moejoeng sore moejoeng, Mikiran rangda noe geulis. Kembany téléng di galindéng, Kembang bingloe reuntjeum bee, Oela ngadeuleu ngabandéng, Moen dack miloe reudjeung bee. Toerijang «i pahpal bedsk, Di beutina hacer toelis, Mocrijang asa ngadadak, Oeroet panggih djeung noe gealis. SOESOEWALAN. Didolang di Tjihaleang, Di moehara Tjihaleang koneng, Ngalalar teu disorejang, Koe noe geulis denok koneng. Pandjang parakan Tjimoentjang ditoewa, Teu dipoeloengan laoekna bogo harideung, Hajoe bakal kéna roentjang koe koela, Moal ditoeloengan malés ming doewakeun tineung. Ngala hoemboet ngala djantoeng, Ngala ow er dikodjaän, Hajang imoet djeung noe djangkoeng, Hajang noél ngabogaän. 162. Poejoeh gonggong dina sodong, Manoek hoerang kahilirkeun, Hajang mandi djeung noe tadi, Silih roeroe karembong, Ari balik kairingkeun. 1638. Pandjang tandjakan ka Sadjra, Boengboelang paroengpoeng peusing, Kémbang sereh handjaroan, Nja ngandjang dihadja hadja, Lamoen poelang meungpeung peuting, Bisi tereh kanjahoan. Ngandar ngandar pantjar paeh, Kareung reuman reu-euk hideung, Saboelan koela teu paler, Ka noe samping poleng hideung. SORSORWALAN. Kamana koeja nja naek, Kana sémpoer sajang boe-oct, Kamana koela nja daek, Ka noe hapoer pandjang boe-oek 166. Hajoe batoer njatjar sague, Dilelet koe daoen kole, Hajoe batoer adjar Jagoe, Tamba he-és sore sore. 167. Moeloeng pitjoeng meunang minjak, Koela teu ngampa deui, Mocloeng indoeng meunang anak, Koela teu nanja deut. 168. Hajoe batoer njatjar reundeu, Dilelet koe kadjar kadjar, Hajoe batoer oerang salagoe, Sarocwa pada di adjar. 169. Pare rojor pare mohong, Pare toengkoel ka boerocan, Oelah tjoroj grde omong, 167. Pare rojor pare mohong, Pare toengkoel ka boerocan, Oelah tjoroj grde omong, 168. Pare rojor pare mohong, Pare toengkoel ka boerocan, Oelah tjoroj grde omong, 168. Pare rojor pare mohong, Pare toengkoel ka boerocan, Oelah tjoroj grde omong, 168. Pare rojor pare mohong, Pare toengkoel ka boerocan, Oelah tjoroj grde omong, 168. Pare rojor pare mohong, Pare toengkoel ka boerocan, Oelah t Pangawak kémbang boernean. 170. Ka tjai koering teu mandi, Teu sibeungeut beungeat atjan, Pasini koering teu djadi, Héntea deukeat deukeat deukeat atjan. OPMERKINGEN NAAR AANLEIDING VAN DE » ATJINEESCHE SPRAAKUNST” VAN K. F. H. VAN DISSEL. De verschijning van bovengemeld werk, door het Instituut uit- gegeven, is van groot belang voor de Atjineesche taalstudie. Bij het doorwerken van de #Spraakkuustr vielen mij enkele onjuistheden in het oog, waarop ik hieronder wijzen zal en, naar ik hoop, bijdragen mogen tot beter verstaan van het nuttige werk van den heer van Langen. Wat de Schrijver alzoo over de uitspraak schrijft, schijnt zeer volledig te zijn; toch moet ik een enkele opmerking maken en wel naar aanleiding van § 20 al. 2 waarin beweerd wordt, dat: „De einduitgang ah wordt als âh uitgesproken, wanneer de voorafgaande medeklinker een der nasalen ng of m is, bijv. singah uitspr. singah, enz.” — Zoeken wij nu dat woord in het Woor-denboek op, dan vinden wij als uitspraak singoh; dat dit geene vergissing is, blijkt uit het volgende singoh béngoh; zoeken wij nu eens & op, dan vinden wij als uitspraak lémah. Deze voorbeelden zijn met vele anderen te verrijken; de boven aangegevene regel gaat dus niet altijd op. Zoo vinden wij in § 20 al. 8 dat: »de uitgang ih wordt als éh uitgesproken bijv. lëbih uitspr. lébéh»; Catenius geeft echter steeds lëbéh met lange e. Nu ik hier over de e spreek, moet ik den lezer waarschuwen, dat de correctie zeer slordig is, wat aangaat de lange en k. orte e; om zich verdrietelijkheden te besparen, diene men wel Spraakkunst en Woordenboek goed te vergelijken. Wij slaan nu verder maar alles over en komen op de »werkwoor- delijke vormen; ik zal nu blz. voor blz. nagaan en wat aan zinnen fout mag zijn vertaald, of waar minder juiste grammaticale regels worden gegeven, die trachten te wederleggen. Op bl. 20 reg. 1 staat. »oeloen mékalon pét droi pén- tjoeri, ik zag vier dieven,” verwacht had men...... péntjoeri pét droi. Mékalon van grodw. kalon staat niet in ’t W. (Woor- denboek). Blz. 20 reg. 9 oh télés metEmMEe gébri hormat, enz., nadat (hij hem) ontmoette, werd door hem de eerbetuig en. gegeven. Ik kom hier tegen op, dat de passieven zoo onnauwkeurig vertaald worden, want gé-bri beteekent niet: door hem wordt gegevens, dit is in tegenspraak met $ 45, al. 2; dit geval komt herhaaldelijk voor, bijv. 21 12; 22 19; 28 9; enz. Blz. 21 1: »padoem sipail jang mubédil, eenige sipayers waren er, die van een gewer voorzien waren. daar padum een vraagwoord van hoeveelheid is, ligt voor de hand dat er staat: „hoeveel sipajers waren er, die, enz.7 Evengoed als bébérapa in het Maleisch, komt padum wel voor in den zin van eenige n. 1. als onbepaald telwoord, maar dan toch meestal in afhankelijke zinnen en herhaald, vrg. blz. 21, 7. Blz. 21 reg. 8. ~Pakat Brahman gé-kéméng moeprang, de Brahmaan overlegde willende oorlog voeren.rs De Atjineesche zin deugt niet, er is geen reden voor een gé-këmëng, we zullen maar denken aan een drukfout voor mékéméng en de zin liever laten luiden: „dji moepakat Brahman mékéméng moeprang.  en dan als voorbeeld te gven: ztëmar marit R. S. déngon médéhoet dj i-méchabar, daarna sprak R. S, op ruwe wijze antwoordde hij. Zoeken wij narit op in W., dan vinden wij „verhaal, woords, en verder niets, terwijl nergens marit te vinden is. Dat er tusschen na-rit en marit verband bestaat, is zeker; doch het een afgeleide vorm van het andere te noemen, is nog al sterk. Verder is de vertaling van het zinnetje niet juist, want 1°. beteekent méchabar niet antwoorden, doch eenvoudig ~berichten, mede-deelen, vertellens en 2o. déngon médéhoet beantwoordt meer an een tegenwoordig deelwoord: vafsnauwender. Marit met spreken-te vertalen is het goed, de zin is alzoo te veranderen in: „daarna sprak R. S. en zeide afsnauwende.r Men moet vooral in een leerboek de voorbeelden en de vertalingen ervan zoo juist mogelijk opgeven. daar dit anders bij den beobachteten tegenstrijdige gedachten opwekt en maakt, dat hij niet weet, waaraan zich te moeten houden. De § 38 en 39 (blz. 21) zijn onjuist; wel heeft v. LL. wat voor den geest gezweefd, doch er niet verder over nagedacht. Er staat nl. in § 38 dat shet voorvoegsel pé in het algemeen de beteekenis het objekt. geschiedt, hetgeen door het stamwoord wordt uitgedruckt. Deze stelling klinkt niet onardig, maar we hebben slechts de voorbeelden door te loopen om te zien, dat de voorbeelden niets met de stelling te maken hebben. Wat is er gebeurd n.l.? Het act. voorvoegsel mé is in het pass. pé geworden; wij hebben hier alzoo met een vorm te maken, waarvan men de wedergade in het Bataksch aantreft nl. shet verbreedde passief. Ik verwijs naar de spraakkanst voor het Bataksch van Dr. N. v. d. Tuuk, waar men onder het hoofdstuk der passieven kort en bondig vermeld vindt, waar en wanneer het /verbreedde passiefs gebruikt wordt, en dat hoofdstuk zouden wij letterlijk voor het Atjineesch kunnen overnemen. Wij zullen enkele der opge gevene voorbeelden bekijken: wtoewankoe djadëh bérangkat, putroi pë-entat oeming koewala, de vorst gereed zijnde om te vertrekken, geleidde de prinses Aem (ik cursifeer) naar de riviermonding,r alzoo is put roi péentat een pass. constructie overeenkomende met het Jav. subj. Passief, want het act. werkw. is méntat begeleiden (deze of gene), doch het verbreedde passief geeft te kennen, dat deze of gene bepaalde persoon begeleid wordt (zie v. d. T. Bataksche Grammatica § 116 blz. 117). wih télés bédawi pé-ik sémbah, daarna maakte de vage- bond zijne eerbiedsbetuigingy, hoort hier niet te huis, doch wel onder § 40, waar wij ook pé ontmoeten, doch in eene andere be- teekenis. HATJINEESCHE SPRAAKUNST. 507 voréng binoi njoi, sah djoedoe di hamba, doe péka- win, deze vrouw is inderdaad mijne echtgenoote, haar vader huwde haar aan mij uit.” Dit zinnetje hoort ook bij § 40. In de volgende zinnen zijn bijv.: »koe-pétjére door mij gescheiden worden (op welke wijze ook)”, en vkoe-pédjoek door mij in handen gesteld (op welke manier ook)» alle verbreedde passieven. Wie zich de moeite getroosten wil de andere opgegevene voorbeelden na te gaan, zal het bovenvermelde er op kunnen toepassen; alleen nog de volgende opmerking; op blz. 22 reg. 6 vinden wij ”...... „dj i- joeër përasar, dit is dezelfde constructie, zooals wij die vinden in het maleisch met soeroeh, waar, afhangende van voorafgaand object, de infinitief achter soeroeh in act. of passief optreedt. § 40. Zeer juist is de omschrijving, dat pé als voorvoegsel causatieve kracht heeft; onnoodig hier op andere talen te wijzen, Die hetzeelfde hebben; alleen is de vertaling minder juist in: »péhoen né-pédong kédé saboh» door rin den aanvang richtte hij een winkeltje ops, want dan had er gestaan djipédong. De ver- warring, die er bestaat tusschen de omschrijving van né en gé in $ 45 in de vertaling der voorbeelden, die wij hier en daar vinden, is nog al in ‘toog vallend, — den beoefenaar zij dus voorzigtig-heid aanbevolen. $ 41. De voorbeelden en zinnen hier aangehaald behoore bijna allen te huis onder het besprokene in § 39, alzoo »verbreedde passieven”; alleen, »dji-pérupa droi sang oréng binoi, hij gaf zich het voorkomen van eene vrouw~ (in W. vinden wij het zelfde zinnetje minder juist teruggeven met: hij ziet er uit als eene vrouw) hoort eigenlijk onder § 40; zoo kan alzoo § 41 vervallen. Het actief van péngon blz. 22 reg. 11 v. o. vindt men op blz. 21 reg. 17 méngon. Blz. 28 reg. 6: vdji-pétépat bak anékanda, hij deed het door zijn kind in orde maken, dat zal voor zijn kind moeten zijn. Blz. 23 reg. 18. Tusschen dji-joeér en bak-sjédara moet pé-téroes uitgevallen zijn, het moet nl. luiden dji-joeér pé-téroes bak sjédara. § 48. Het invoegsel ém als toestandswoord gekwalificeerd, is zeer juist; ik verwijs ter vergelijking naar Kern’s Kawi-Studién blz. 51. In de voorbeelden vinden wij: »M. né-témanjong oebak inong, zijn, door M. werd gevraagd aan de vrouwen enz.» De schrijver heeft zich hier door het voorvoegsel né laten verleiden, om den zin passief 5e Volgr. V. 83 508 OPMERKINGEN NAAR AANLEIDING VAN DE te vertalen. Reeds in de aankondiging van dit werk in de Ind. Gids werd er op gewezen, dat né niet alleen een geleden maar ook e 5e Volgr. V. 83 508 OPMERKINGEN NAAR AANLEIDING VAN DE te vertalen. Reeds in de aankondiging van dit werk in de Ind. Gids werd er op gewezen, dat né niet alleen een geleden maar ook e 5e Volgr. V. 83 508 OPMERKINGEN NAAR AANLEIDING VAN DE te vertalen. Reeds in de aankondiging van dit werk in de Ind. Gids werd er op gewezen, dat né niet alleen een geleden maar ook e 5e Volgr. V. 83 508 OPMERKINGEN NAAR AANLEIDING VAN DE te vertalen. Reeds in de aankondiging van dit en verleden augeführt, en dit is hier het geval, want er kan geen sprake zijn van een passief, zoo ook vindt men het zelfde in: whabis mékalon oréng binoi né-tjémétjop, daarna zag hij eene vrouw, die reeds bezig was met naaiens. Verdere voorbeelden in de Grammatica vinden wij op blz. 33 10 v. o., 40. 18 v. o., 44. 15, 45. 18, 55. 17, 59. 8 v. o. Blz. 24, reg. 2, hier valt te wijzen op gé-sémimpan doem sekalian, habis lokal. ik vind dat gé-sémimpan doem sekalian, habis lokal. ik vind dat gé-sémimpan doem sekalian, enng. ik vind dat gé-sémimpan, enng. ik $ 45. Hierin worden de passieven kort behandld; aan ons zij het niet om daar meer in bizonderheden over uit te wijden. Op het minder gelukkige #„Djohan bérdéaulat némésabda (blz. 25. 5) is reeds in de Ind. Gids gewezen; vrg. ook het volgend zinnetje, waar né-iém geen passief kan zijn. De voorbeelden né-päsiblah agam ngon dara (blz. 25. 10), né-pédjamée rajatdoemnanë-brisëdëkah hanterchimat blz. 25. 11, behooren onder het w»verbreedde passief. Han tér chimat = Mal. tiada tér bilang -niet te tellen, ontelbaar ‚v is in bovenstaanden zin foutief met „zonder ophoudens vertaald. Blz. 25 al. 1 „Zouden, enng.” had Weggelaten kunnen worden. $46. Wat in deze paragraaf over ta worde gezegd, is wel waar, doch de voorbeelden heben er niets mede te maken. Er staat n.l. dat „ta als voorvoegsel ter uitdrukking van het accidenteel passief wordt gebruikty; dit kan heel goed, als wij de verwante talen nagaan, doch in de vier voorbeelden, die gegeven worden, blijkt duidelijk, dat ta niets anders is dan de gewone verkorting van gata pers. vrnmw. 2e persoon enkelv., en zoo wordt het in de vertaling opgevat; le zin vindt men sta-pégah door U worde gezegd, Ze zin: ta-kalon door U worde gezieny; 8e zin: »péroemah oeloen ho ta-ba péloeng waarheen wordt mijne vrouw door U weggevoerd. Men oordeele verder zelf. § 47. De zelfde verwarring die wij gevonden hebben tüsschen praemis en voorbeelden, vinden wij ook hier, waar wij te doen heben met rsvormelementen ter samenstelling van het Gerundiefr. Wij zullen hier niet gaan strijden of het verstandiger ware om in een inlandsche taal al of niet van gerundief te praten, maar wij komen slechts op de voorbeelden. Reeds in de Indische Gids werd op deze § gewezen. Het is wel eenvoudiger, ligt meer voorde hand en komt ook meer met het indonesisch taaleigen overeen, om al de vormen, waarin ta voorkomt, die ta op te vatten als verkorting van gata, dan zijn toevlucht te nemen tot de onmogelijke verringing van eene hollandsche gerundief vertaling. Van de acht voorbeelden nemen wij de le nl. „Géd Médéhak ta-panggil kénoi kétéaulan gétanjoi, het is goed Médéhak hier te roepen om ons tot medgezel te dienen, terwijl er eigenlijk staat: whet is goed, dat gij (de aangeprokene persoon) Medehak hier roept, enz.7; In de 7e zin bijv.: wahb boedjang djinoi ta-djak mé (staat er niet, doch moet uitgevallen zijn) njoi tangkoerah doewa, hé, page, thans is door U (ik cursiveer) op weg te gaan om deze beide schedels over te brengen. Wat een hollandsche zin! de vertaling zegt genoeg, ik behoef er niets bij te voegen.. Men kan § 47 gerust weg laten en de voorbeelden brengen onder § 48, waar betrekkelijk juist gezegd wordt: » ta wordt (ook) gebezigd om den 2en persoon van den imperatief uit te drukken,» ofschoon in „ta-ngordjinoi loen pé-chabar, hoor thans naar hetgeen ik zeg”, ta-ngor eigenlijk minder een Imperatief, dan wel een Jussief is. § 50. Dat én als infix dient, om Substantiva te vormen, laat zich wel denken; andere talen verklezen meer het analoge vorme element achter den af te leiden vorme te plaatsen, Bat. on en an, Jav. en an, enz. Het woord vsoeroeng» blz. 27 reg. 5 v. o. in den zin van nomkoopens vindt men niet in W. Blu. 28. 6 v. o. Sërëtoes honderd, staat niet in W. $ 52. Over ba zij hier alleen opgemerkt, dat het gebruik ons doet denken aan het mal. bér in sommige gevallen, bijv. bér sigéra == déngan sigéra; zoo ook vinden wij het gebruikt, waar wij in het Javaansch eene qualit. voluntatief toepassen. Vergelijk hierbij ook het Bataksche ba als uitroep. Bijv. blz. 29. 9: »méng han dji-péri, ingat ba-téhat, als hij het niet beslist, denk er toch ten zeerste om, enz. In dit zinnetje vinden wij ook het naakte stamwoord als Imperatief op-tredend, waarop v. L. niet gewezen heeft. $ 53. Si in dit geval doet On denken aan het Madureesche sé, Jav. sing, vooral in het voorbeeld: ta-këhëu djinoi ngon si-bénar = Mad. satéyah dibiknah ngotjak sé béndér, § 54. De voornaamwoorden zijn voldoende behandel, wij hebben slechts op een paar zinnen te wijzen; op blz. 80, 18 is het woord voorhalen, mé bijv.r, tusschen djak en anék uitgevallen in den zin: voeloen toewan kéméng djak anék adoeën oeloen toewan, want de vertaling luidt „Ik wil het kind mijns broeders gaan halen. Over den vorm: ~Kée koedjak kèënans blz. 30 reg. 10 v. o. is al in de Ind. Gids gesproken en gewezen op het analoge Jav. akoe dak-loenga. In vgétanjoi singah tadjak oe-pékan vertaald met: w morgen gaan wij (incl.) naar de markt» vergelijke men ta-djak, met § 55>, 30. blz. 31, 16. Blz. 81, r. 3 v. o.: „Voor het werkw. voorkomende, loost kah de 4 en wordt dan als een voorvoegsel daaraan vastgehecht » staat er: ik verwijs naar het analoge djih en dji. $ 57 al. 2 is al heel zonderling, wanneer beweerd wordt, dat né en gé beschaafd het Subjectief Passief 3° persoon vormen en dan als voorbeeld wordt gegeven: »Tékoe ka nétéka, de Tékoe, hij is gekomen. Het is niet juist, als men né-téka, voor een passief en wel Subject. Passief 3e persoon moet houden. Het zelfde fraais over het Subjectiet Passief, maar nu in het meervoud, vinden wij op blz. 32, laatste al. $ 59. Het noemen van personen bij den rang of titel of bloed- verwantschapsgraad is echt indonesisch en niet direct specifiek atjeesch. Op blz. 35, 8 vinden wij oeloenta; is dit soms een samenstel- ling van oeloen- Kita? De zin ludt: vdéaulat toewankoe sjahi-alam déaulat oeloenta jang téhat hina dinar en is vertaald met: #Zijne hoogheid de toewankoe de vorst der wereld is de gebieder van mij, die zeer arm en gering is; — is het eigenlijk niet: 7..... de gebieder van ons~!! Het is slechts eene opmerking, die ik voor beter geef. Blz. 34, 2 v.o. Kétjihik kamponghoofd', W. geeft, Kétjéhik, zoo ook blz. 35, 1 waar tjihik staat en W. tjéhik opgeeft. § 60. Het herhalen van het persönijk vrnw. in zinnen, hangt met propositief en intensief samen; vrg. wat er al vroeger over gezegd is. Blz. 36. Het woordje po voor de vorming der zelfst. bezitt. vrnm. doet ons denken aan de Mal. poe in bijv. ampoenja. $ 65. Over de vragende voornaamwoorden wordt gezegd dat ‘soi en toh dienen-om naar personen te vragen in den zin van HATJINEESCHE SPRAKKUNST. 511 wie en welke en als voorbeeld vinden wij dan: ybak tém pat toh, op welke plaatss. Dat is das in tegenspraak met de stelling. De kwestie is anders heel eenvoudig; toh is nl. in gebruik, waar wij naar éen uit een aantal vragen, te vergelijken met Mal. mana, Jav. €ndi, Mad. kammah, enz. — Soi is als vraagwoord naar personen in gebruik. De tweeklank in soi schijnt toch niet sterk geprononceerd te zijn daar wij bijv. söh in andere handschriften vinden. Siri, dat „welks bij plaatsen zou aangeven (blz. 37, 4 v.o.) komt zoo goed als niet voor, zoowel in de Chrest. als in de hand- schriften, die ik doorgelezen heb’; in de Chrest. vind ik het bijv. alleen op blz. 184, 21, waar sprake is van vechtenden, er volgt dan. #Siri jang ménang nibak doewa welke ######################################################################################################################################################################################################## Vien de twee heft gewonnen.” Hier slaat het dus op geen plaats. $66. Het reflexif droi, doet ons denken aan droiné gij, analoog aan het Mad. dibiknah en baknah (voor abaknah). Wij vinden op blz. 38, 4 v. o. tégétit, en het geheele woord vinden wij in W. nl: vtégétit of térgétity, wij hebben dus hier met eene affeiding van gétit of eigenlijk van tit te maken. Bl. 41, 18 péloepoek mata vindt men in W. op péloepoek. Het wegvallen en verschijnen van nasalen op het een al te gewoon verschijnsel in talen; zelfs in onze europesche talen vinden wij voorbeelden er van, de burgerman spreekt toch ook bij ons van ~planziery en „kombaalx voor „pleizier en kabaals, enz. Blz. 48, 15 mérégöh W.*geeft op mérégoeh. Blz. 48, 16 v.o. palées W. geeft op palis terwijl Christ. 103, 18 palih spelt, dat tot de uitspraak anders niets afdoet. Blz. 48, 4 v. o. télés. In W. vindt men vlés of télés; in andere Atj. stukken vond ik steeds léhés of lëlës. Blz. 44, 15, néer, het woordje ér „ziens staat niet in W. Blz. 45, 16 v. o., oebak pëkädjaän jang han hasil goerée kira, is niet puist vertaald met: „wat het moeielijke werk betrof, dat niet door de leermeesters kon worden beéindigd, er staat: „wat het moeielijke werk betrof, dat niet slagen kon, volgens de meening van den leermeester. Blz. 45, 14 v. o. mömboeni voor „zich verbergen“ staat niet in W. Is het soms een drukfout voor njémboeni en dan zoo direct uit het maleisch overgenomen? Blz. 45, al. 2. Over Sam in Samlakoi, enz. is reeds in de Ind. Gids gehandeld. Blz. 45, al. 2. Over Sam in Samlakoi, enz. is reeds in de Ind. Gids gehandeld. Blz. 45, al. z. 45, 4 v. o., shanataray zonder wedergade, van grndw. tara, niet in W. Blz. 48, 5. Sprekende over de plaats der Adjectiva, die, zoals in hetAustralisch, steeds achter de Substantia, komen, wordt er gezogen: # Voorbeelden zijn het betreffende woord geplaatst duiden zij een Comparatieren. De voorbeelden zijn het aardig met comparatieren vertaald, maar de geachtte schrijver heeft over het hoofd gezien, dat daarin wat te compareren viel, want stel dat er alleen stond: „de Atjeër is bedreven, doch rniet bedrevenerw of „smeer „bedrevens. Hier hebben wij met een gewoon indonesisch verschijnsel te doen, nl. dat adjectiva vooropgaan wanneer ze zelf-standig optreden; in de gegevene voorbeelden zit de comparatief in nibak, ons dan, Mal. dari pada, Jav. lan, karo, enz. Men ga maar de voorbeelden na in de Grammatica. Blz. 52, 7, dji-tinidjak zal wel dji-tim-djak moeten zijn. Blz. 58, 8°. nbék of ook wel béq, toch niet, opdat niet. Het is het eenvoudig he Worden om de rvetatifr uit te drukken, en staat als negatie tegenover sopaja vrg. § 118, 4°., zooals in 't Jav. âdjâ tegenover soepäjà. Blz. 58, 10, pitan bestaat uit nadrukswijzer pi + tan als negatie. Blz. 53, 5 v. o., vrajut, grootstaat niet in W. Blz. 58, 5 v. o., rgrndw. njoem, voelen, smaak hebben # staat niet in W. Het eigenlijke grndw. zal wel tjoem zijn. Bla. 54, 16. In wta-oesaha bak géd» hebben wij met een Qual. Vol. te doen, door bak; „ta-pédoek bak gédj oelée dji, Leg zijn hoofd goed~ is een analoog voorbeeld. § 102, 20. rpané dh nédjak, wanneer is hij gegaanr, èn Atj. zin én vertaling zijn apocrief, vrg. wat over pané gezegd wordt $ 100, 1e. Blz. 55, 2 v. o. tusschen Sh 1és en boer moet #padjoeh, eten» staan. $105, le en 2°. Het verschil tusschen oe en oebak is gelijk an het Mal. ka en kapada. Zie Klinkert's uitmuntende Mal. Spraakkunst. Blz. 58, 18 v. o. météméng moet zijn nétémeng. Blz. 60, 10°. térék vrg. § 108, 80. HATJINEESCHE SPRAAKUNST./ 518 § 116. Vrg. wat 1k reeds over het Comparatief zeide op blz. 48, 5. Ondanks de aanmerkingen, die ik maakte, is de Grammatica zeer goed te gebruiken, en vooral de schat van voorbeelden zal menig Atjeh-ganger, ‘tzij officier of ‘ambtenaar, er toe verlokken het boekje in handen te nemen. Ik laat nu enkele opmerkingen over het eerste gedeelte van de Chrestomathie volgen: eene volledige lijst van aanmerkingen hierop, heb ik op verzoek van het bestuur ter beschikking van den auteur gesteld. Met den schrijver in de Indische Gids ben ik het volkomen eens, dat de interpunctie in de transscriptie ongelukkig is, doch met geduld is daar wel door te komen. Op blz. 66, 6 v. o. staat #( Engländer, de corrector schlütt hier getwijfte, hebben. Zu kärter, das heben. Zu karakter möglich, karakter möglich, bespeuren; het is das een uitgemaakte zaak, dat de text fout is en er yngiéng, zien, gadeslaan, bezichtigen 7 moet staan, een woord, dat goed in de vertaling past en wij bijv. nog vinden op blz. 107, 21 rtëngiëng toelang éngkoet mé-timoen en de opgestapelde vischgraten waren zichtbaar. In dit voorbeeld is té-ngiéng een zoogenaamd <Accid. passief, terwijl mé-timoen van grndw. timoen == mal. timboen niet in W. staat, zie nog bl. 106, 28. Blz. 67, 3 v. o. „Hé jongere broeder, enz.” moet zijn „hé oudere broeder,# in den text staat vwahé polimy en niet zwahé adoeën.” Blz. 69, 8 rzonder ophouden» moet zijn „zonder weerga.7 Blz. 70, 15 en 17 vindt men déh ta, een vreemden voor déh, en de zin waarin het staat n.l. „mi-djinoi djak oe déhta, kom laat ons daarheen gaan (70, 16)* is ook al vreemd, want wij zouden in alle gevallen verwachten „djinoi mi-djak oe dëh tar (vrg. de text op blz. 97, 10) en niet mi vór djinoi. In W. vinden wij ook geen déhta, en ta als nadrukstoegsel herinner ik mij niet ooit ontmoet te hebben; schuilt hier soms een fout in? Blz. 70, 8 v. o. roi vertaald met „jaars zal wel „dag # moeten zijn van oro}. Blz. 70, 7 en 3 v. o. Ân niet in W. Vrg. Pijnappel Mal. Woor-denboek. Vergelijken wij den text, dan vinden wij op blz. 97 reg. 15 Erst an en later reg. 19 ngon, beide in bijna gelijken zin; is hier an dräkfout te denken? Blz. 72, 18 möchte moet zijn néhoi, WATJINEESCHE SPRAKKUNST./ 518 § 116. Vrg. wat ik reeds over het Comparatief zeide op blz. 48, 5 Ondanks de aanmerkingen, die ik maakte, is de Grammatica zeer goed te gebruiken, en vooral de schat van voorbeelden zal menig Atjeh-ganger, ‘tzij officier of ‘ambtenaar, er toe verlokken het boekje in handen te nemen. Ik laat nu enkele opmerkingen over het eerste gedeelte van de Christophie volgen: eene volledige lijst van aanmerkingen hierop, heb ik op verzoek van het bestuur ter beschikking van den auteur gesteld. Met den schrijver in de Indische Gids ben ik het volkomen eens, dat de interpunctie in de transscriptie ongelukkig is, doch met geduld is daar wel door te komen. Op blz. 66, 6 v. o. staat »(ngiéng?)», de corrector schijnt hier getwijfeld te hebben. Zoeken wij den text op, dan vinden wij vaar dat woord in mal. karakter méng (blz. 95, 13) en de vertahne geeft rzien, bespeuren”; het is dus een uitgemaakte zaak, dat dt: text fout is en er »ngiéng, zien, gadeslaan, bezichtigen > mor staan, een woord, dat goed in de vertaling past en wi hj: ra: vinden op blz. 107, 21 vténgiéng toelang éngio:” r - timoen en de opgestapelde vischgraten waren zichthaar - In dit voorbeeld is té-ngiéng een zoogenaamd Ann: wee terwijl métimoen van grndw. timoen = ma T In dit voorbeeld is té-ngiéng een zoogenaamd Ann: wee terwijl métimoen van grndw. timoen = ma T In dit voorbeeld is té-ngiéng een zoogenaamd Ann: wee terwijl métimoen van grndw. timoen = ma T In dit voorbeeld is té-ngiéng een zoogenaamd Ann: wee terwijl métimoen van grndw. timoen = ma T In dit voorbeeld is té-ngiéng een zoogenaamd Ann: wee terwijl métimoen van grndw. timoen = ma T In dit voorbeeld is té-ngiéng een zoogena In W. Staat, zie nog bl. 106, 23. Blz. 67, 8 v. o. #Hé jongere broeder, en enmermer - breeder, in den text staat vwahé polims er me =e- Blz. 69, 8 rzonder ophoudeny moet zijn «amar e~~ Blz. 70, 15 en 17 vindt men déh ta. em Tr déh, en de zin waarin het staat nl «m~ - kom laat ons daarheen gaan (70, ler ran zouden in alle gevallen verwachten -: ~~ (vrg. de text op blz. 97, If a rm 15. W. vinden wij ook geen dit herinner ik mij niet ooit ammer * ~ em fout in? Iz. 70, 8 v.o. roi verma =. . ‚ zin. n oroi. 70,7 Sr. "ergelijker © hae x= slg, ze gelijken allen op- vels, die wij hier en daar ge- | | | | 514 OPMERKINGEN NAAR AANLEIDING VAN DE Blz. 73, 1 staat, vopdat geen straf over U komer moet zijn. wfop mij niet." Blz. 77, 6 v. o. «Er zit bedrog onder, enz.r moet zijn: 7 Zij gelijken op elkaar, (doch), enz.r Blz. 79, 3 v. o. „Wilt noch hier, noch daar naar luisteren, enz.#, moet zijn. „men kan U in deze of gene klacht niet vertrouwen, enz.r Blz. 84 2 v. o, „Komt thans dichter bijv, moet vervallen, staat niet in den text. Blz. 90, 3 Tusschen »Klapperboomy en rvermaardr ts in de ver- taling een zin uitgevallen. Vrg. de text. De texten, waarvan vertaling en transscriptie bestaan, zullen wij nu behandelen, en hier en daar onze opmerkingen meédeelen. Blz. 95, 10 sara moet zijn sira. „rn 18 méng » ow ngiëng. »  nw 97, 5 Aje nw Be „ nn 17 Wem nn kom „ 99, 14 USES „ ” BREN a n 22 as) „ & Bi „ 100, 3 djingadoe, die ng in ngadoe is wel vreemd. » 100, 6 ak& moet zijn ai » mw 21 lom had men hier beter weggelaten. » 101, 1 acd W. geeft ai nw 5 BKawe ” w humo „nm 21 Caw ” ” alle » 102, 1 ee nm Exel nm 8 XA} moet zijn iN n__n 21 (jw pes moet één woord zijn nl. ta-mérépas. „ 108, 4 %0 transcr. geeft drah niet in W., doch kan wel | „ndarah bloedr, bedoeld zijn. nn 6 ace vkraanvogely niet in W. 19 \yg55 moet éen woord zijn nl. ta-tjoba. 2 „ 104, 2 & niet in W., of moet „5 zijn, dat zeer goed kan, » ww 5) be niet in W. | WATJINEESCHE SPRAAKUNST/. 515 Biz. 104, 8 geo vrg. blz. 97, 15. » 4 20 „3 W. geeft s nn 22 PloS niet in W. » 105, 5 el W. geeft wr} » 106, 38 Jy zie in W. op „sy nm 8 yee niet in W. vy 4 10,5 zal wel 5 of 5 moeten zijn. n__n 20 lais vrg. W. en de beteekenis in den text!P pp 28 Wee timoen niet in W. = mal, timboen. nn 28 eN W. geeft wss „ 106, 24 Grego W. geeft „donzig en Vert.: glanzend er uitzien.» n 107, 6 WSS moet zijn UL n__» 20 verg. dit met de vertaling. pn 21 ssl moet zijn 8449 van pioeh wachten. „ 108, 12 en 17 Xb) niet in W. nn 21 A4 in plaats van sira. „ 109, 7 ‚yal W. geeft jad vn 9 Kw niet in W. » m» 10 &,)(\S) n. i. W. vrg. voor beteekenis de vertaling. „ 18 vêye top van een boom» ni. W. „mn wb voor jr „ 110, 14 BARS n. i. W. n__n 14 Op deze hoogte moet wat uitgevallen, vrg. de vertaling. „ Ill, 8 4.6 W. geeft sb nr 5 és W. ab „ 112, 6 fm moet zijn g>,S w # w» bak staat hier al zeer vreemd in den zin. wo „ 14 boss n. i. W. „ mn 22 nnn De raadsels op blz. 118 zijn niet onaardig, ze gelijken allen op de Maleische, Javaansche, enz. raadsels, die wij hier en daar ge- publiceerd vinden. 516 WATJINEESCHE SPRUCE. De 2e (blz. 118, 7) is lief: „Twee menschen kunnen niet twisten in dood en leven (‚so n. i. W., ik vat het op „vl op), zij worden niet kwaad, al wordt de (een) op het gezicht gescheuden, zij houden hoe langer hoe meer van elkaar, meer dan ooit is geweest,” het antwoord daarvan luidt: „Moeder en kind.” Zoo iets geeft een hoog denkbeeld van de beschaving van de Atjørs. De laatste op blz. 114 zegt: „Dat vingers heeft, heeft geen voeten, en dat voeten heeft, heeft geen vingers„, antwoord „een ja en een broek. # Het verhaal van #Banta Baransah, de gelukkige zonder gelijken, is zeer aardig en doet ons wel denken aan de verhalen uit de 1001 nacht. Ik hoop later in een afzonderlijk stuk dit verhalte behandelen. Hiermede eindig ik, in de hoop dat deze enkele opmerkingen dienen mogen tot bevordering van de Atjineesche taalstudie. LIJST van ERRATA VO ORKOMENDE IN DE /BIJDRAGEN OVER DE AFDEE-LING Körer (Zie Bijdragen, 5e R. IV, blz. 515.) Ww 519, 521, 521, 522, 524,  negri Ratoe en Wei-Bétanding (marga Soekau) onderafdeeling Ranoudistricten in het Ranaumeer ontlast; moet zijn: Bahwei (marga Liwa) negri Ratoe en wei Bétanding (marga (Soekou) loopt en zich nabij de dooen Kotta batoe (onderafdeeling Ranoudistricten) in het Ranoumeer ontlast. 9e regel van beneden staat: Tjoeroep Oelok Ketoeboeng; moet zijn: Tjoeroep Ollok Ketoeboeng. 12e regel van boven efaat: Wei Pintin; moet zijn: Wei Pintou. 10e regel van boven staat: Wei-Magrei; moet zijn: Wei Pintou. 12e regel van boven staat: Wei-Menangga; moet zijn: Wei ménanga. 1818. LUST VAN ERRATA Blz. 527, I. Staatkundige Indeeling. 4 528,  staande Pasar Poelou Pisang en wel: Poegoeng-malaja; Poegoeng Bandar; Poegoeng Tampak; Wei Sindi; Panggawa-Lima-Oloe; Panggawa-Lima-Oloe; Panggawa-Limarllir; Pasar Kroé; Wei napal; Tenoembang; Nagamok; Ngamboer; Ngaras; Bengkoenat; Blimbing; Oeloe Kroé; Liwa; Kembahang, Boewei Kanjangan (Batoe Berak); Boewei Béloengoe; Soekou en Soewo. 5e regel van boven staat: Pedaka; moet zijn: Pedada. ge regel van beneden staat: Soewo; moet zijn: Soewo. ge regel van beneden staat: negeri Batoe; moet zijn: negeri Ratoe. Staatsblad 1872 no. 905; moet zijn: Stbl. 1872 no. 205. 15e regel van boven staat: 11 februari 1858; moet zijn: 11 februari 1878. 12e regel van boven staat: eene soort boeboer (keboe); moet zijn: bimbang. 20e regel van boven staat: harta benas oh; moet zijn: harta binatok. noot 1: en semendo sjambat soembei; moet zijn: tjambor soembei. 12e regel van boven staat: tjambar soembei; moet zijn: tjambor soembei. 3e regel van boven staat: batoe sengei; moet zijn: batoe singel. 13e regel van beneden staat: tjelor mais, tjelor malikas; moet zijn: tjelor malikat. 18° regel van boven staat: tjelor malikas; moet zijn: tjelor malikat. 18° regel van boven staat: tjelor malikas; moet zijn: tjelor malikat. 15° regel van boven staat: pat en woloe; moet zijn: tjelor malikat. 15° regel van boven staat: pat en woloe; moet zijn: pak en waloe. 15° regel van boven staat: pat en woloe; moet zijn: pak en waloe. 15° regel van boven staat: pat en woloe; moet zijn: bélahan. 16° regel van boven staat: 60 is sawi, 120 sewidak; moet zijn: bélahan. 16° regel van onder staat: bélahan. 16° regel van boven idem. 16° regel van boven staat: brok; moet zijn: bélahan. 16° regel van boven idem. 16° regel van boven staat: brok; moet zijn: bélahan. 16° regel van boven idem. 16° regel van boven staat: brok; moet zijn: bélahan. 16° regel van boven idem. 16° regel van boven staat: brok; moet zijn: bélahan. 16° regel van boven idem. 16° regel van boven staat: brok; moet zijn: bélahan. 16° regel van boven idem. 16° regel van boven staat: brok; moet zijn: bélahan. 16° regel van boven idem. 16°  anak majoh; moet zijn: anak majou. 18e regel van boven staat: sanga penjilokan: moet zijn: sanga panjeloekan. 4e en 5e regel van beneden staat: kéték; moet zijn: ketik. le, 2e en 3e regel van beneden staat: anakoeteloek, anakoetelak, singa soeka; moet zijn: anakoetelak en sanga soeka. , lle regel van beneden staat: wajah; moet zijn: wajak. ‚ Je regel van beneden staat: sesembei; moet zijn: tatimbei. les in plaats van wolo en hari: waloe en rani. , le regel van boven staat: sedjero; moet zijn: sedjeroe. ‚ 28° regel van boven staat: sedjero; moet zijn: boearoh. ‚ 28° regel van boven staat: hoeasoh; moet zijn: boearoh. ‚ 28° regel van beneden staat: sedjero; moet zijn: retak. ridip. 12e regel van beneden staat: singkiran; moet zijn: ting- kiran. , 8° regel van beneden staal: antak; moet zijn: antok. 16° regel van beneden staat: bibik; moet zijn: bebik. ‚ le regel van beneden staat: djantoen djangan; moet zijn: djan toendjangan. 14° regel van beneden staat: taloem soerak; moet zijn: taloem soerok. lle regel van boven staat: njempa oerak; moet zijn: njampak oerak. 18e regel van “boven staat: tambakau moet zijn: tambakoe; 10e regel van beneden staat: tetikar; moet zijn: tetigkan. , le regel van boven staat: poepou; moet zijn: poekon. ‚ n°. 9 Sarang oeloe Wei Tijas of korrak gedang ; moet zijn : Sarangoeloe wei Tijas of korrok gedang. 520 Biz. uv 4” 600, 604, 605, 605, 605, 607, 607, 607, 607, 610, 611, 618 624, 624, 624, 524, 625, 625, 625, LIJST VAN ERRATA. Rechtspraak : In de afdeeling wordt nog recht gesproken volgens de adat, waarbij als leiddraad gebezigd wordt de Oendang oendang Simboer tjaja, waarin alle voorvaderlijke instel- lingen beschreven zijn; moet zijn: In de afdeeling wordt nog recht gesproken volgens de adat, waarbij als leid- draad gebezigd wordt de oendang-oendang Simboer Tjaja en eenige niet beschreven voorvaderlijke instellingen. regel 19 van beneden staat: in civiele zaken; moet zijn: en civiele zaken. regel 21 van beneden staat: Titi sebasang; moet zijn: Parpati sebatang ; regel 8 en 4 van beneden, idem. regel 4 van beneden staaf: Siamboeran Tjahja; moet zijn : Simboer Tjaja. 17e regel van boven staat: belis, moet zijn: belit. 17e regel van beneden staat: merom limas; moet zijn : hamëérom limas. 7e regel van beneden staat: sengkala; moet zijn: sekelah. 2e regel van beneden staaf: panggan; moet zijn: panggar. 2e regel van beneden staat: sija lalap ;  en Van der Pant. De notulen van het verhandelde in de vorige Bestuursvergadering worden gelezen en goedgekeard, terwijl daarna de aanteekeningen van het verhandelde in de laatste Algemeene Vergadering worden ter tafel gebracht en voorloopig vastgesteld ter opneming in de eerst- volgende April-aflevering der Bijdragen. De Voorzitter deelt mede, dat zijn ingekomen missives van de heeren mr. P. A. van der Lith en D. F. van der Pant, beide te Leiden, houdende kennisgeving van de aanvaarding hunner benoe- ming tot leden van het Bestuur van het Instituut, terwijl zij wegens ongesteldheid tot hun leedwezen de vergadering niet kunnen bijwonen. Voor kennisgeving aangenomen. Widers bericht de Voorzitter, dat van den heer mr. W. Baron van Goltstein een schriven de. 25 Februar. Jl. is ingekommen, waarin hij verklaart, zich wel vereerd te achten met de keuze door de leden der Algemeene Vergadering van het lidmaatschap van het lidmaatschap van het lidmaatschap van het idmaatschap niet volden kan. Zoowel door hem, Voorzitter, als door den Secretaris zijn daarop bij den heer van Goltstein pogingen aangewend om op zijn besluit terug te komen, doch te vergeefs. Hij stelt mitsdien voor het schrijven des heeren van Goltstein voor kennisgeving aan te nemen en voor de vervulling der bestaande vacature geene Algemeene Vergadering uit te schrijven, doch ze tot de eerstvolgende uit te stellen. Dienovereenkomstig wordt besloten. Nadat de Voorzitter het nieuw benoemde lid, Prof. dr. Sch. Legel, had verwelkommd, order aanbeveling der belangen van het Instituut an zijn herhaaldelijk betoonde welwillendheid, verzögte hij de vergadering om, overreenkomstig de bepaling van art. 9, al. 1 van het Reglement, over te gaan tot de benoeming van een Voorzitter, Ondervoorzitter, Penningmeester en Secretaris. Uit de gehouden stemming blijkt dat, met groote meerderheid, tot de vervulling dier verschillende functiën opnieuw worden aangewezen de heeren Kern, Kielstra, de Groot en Wijnmalen, die allen zich vervolgens bereid verklaren het hun opgedragen mandaat te aanvaarden. 