None
Arius corpore elongato, antice aeque lato circiter ac alto, postice compresso, altitudine 42 ad 5 fere in ejus longitudine absque, 51 ad 61 in ejus longitudine cum pinna caudali; capite depressiusculo convexo acuto 32 ad 3! in longitudine corporis absque, 4 et paulo ad 4? in longitudine corporis cum pinna caudali; altitudine capitis 12 ad 12, latitudine 11 ad 1! in ejus longitudine; linea rostro-dorsali rostro et fronte convexa; oculis superis liberis totis fere in capitis dimidio anteriore sitis, diametro 4 ad 5 et paulo in longitudine capitis, diametris 1! ad 2} distantibus; scuto capitis sulco longitudinali mediano basin cris- tae interparietalis attingente vel subattingente toto diviso, usque inter oculos granoso, granulis mediocribus sat numerosis vulgo subradiatim dispositis; crista interparietali subtri- gona vix vel non longiore quam basi, duplo circiter longiore quam apicem versus lata, granulosa, apice obtuso emarginato os interspinosum 2" breve granosum attingente; rostro convexo oculo longiore, vix ante rictum prominente, linea anteriore obtuse rotundata; den- tibus maxillis pluriseriatis acutis parvis, maxilla superiore in vittam parum curvatam graci- lem oculo multo longiorem sextuplo vel plus sextuplo longiorem quam latam angulis ro- tundatam, maxilla inferiore in vittam semilunarem vitta intermaxillari longiorem sed graciliorem angulis acutam dispositis; dentibus palatinis graniformibus in thurmas 2. semiovales rectiusculas oculo vulgo longiores non contiguas in medio palato collocatis; rictu subinfero latitudine 3 fere in longitudine capitis; cirris supramaxillaribus os humerale, cirris inframaxillaribus externis internis longioribus aperturam branchialem attingentibus vel subattingentibus ; nari- bus anterioribus et posterioribus subcontiguis rostri apici magis quam oculo approximatis, anterioribus rotundis, posterioribus oblongis valvula lata aperturam totam fere cingente an- tice elevata claudendis; operculo glabro venoso; osse humerali mediocri acuto reticulatim rugoso vel granuloso; linea laterali ramosa antice declivi postice recta basi pinnae caudalis bifurcata; axilla poris 2 vel 1 mucosis conspicuis; dorso lateribusque poris parum conspicuis in series simplices transversas distantes parallelas 15 p. m. 73 Bee DAT P10... Vi. 1/5, AG 7/18xad 7/16) C5 1/13/1 et) lat.) brey: Synon. Pimelodus arius Buch. Gang. Fish, p. 170, 376. Arius gagoroides Blkr, Verh. Bat. Gen. XXI, I Silur. batav. consp. p. 42. Arius chondropterygioides Blkr, ibid. p. 44. Arius angulatus Blkr, ibid. p. 44. Arius Heckeli Blkr, ibid. Arius borneënsis Blkr, Derde Bijdr. ichth. Borneo, Nat. Tijdschr. Ned. Ind. II p. 67. Ari gagora Bengalens. Ikan Saludu vel Surdu du Mal. Fret. Malacc. Ikan Manjong pidada Mal. Batav. Tab. Java (Batavia, Bantam, Surabaja, Pasuruan), in mari et ostiis fluviorum. Sumatra (Padang, Palembang), in mari et fluviis. Borneo (Banjermasin, Prabukarta), in fluviis. Longitudo 27 speciminum 140'" ad 590". Aanm. De hier beschrevene soort breng ik tot Arius arius CV. alhoewel de beschrijvingen van Buchanan zoowel als van den heer Valenciennes niet genoegzaam in bijzonderheden treden om er on- derwerpelijke soort met voldoende zekerheid in terug te vinden, zijnde daarin geen sprake van de verhoudingen der afmetingen van den kop, door welke zij van de hieronder beschrevene soort verschilt. Met meer zekerheid is te bepalen, dat de soort, door den heer Can- tor onder den naam van Arius arius beschreven, dezelfde is als de onderwerpelijke, vermits de heer Cantor er van zegt dat de kop er een vierde gedeelte van het geheele ligchaam uitmaakt. Door de betrekkelijk groote lengte van den kop is Arius arius CV. zeer gemakkelijk te onderkennen van Arius gagora CV., van welke ik twee bengaalsche voorwerpen bezit van 190" en 204" lengte, bij welke de kop ongeveer 84/5 malen gaat in de lengte des ligchaams zonder de staartvin, terwijl er bovendien het profiel aanmerkelijk boller is en de oogen aanmerkelijk kleiner zijn. Mijne voorwerpen van Borneo zijn alle kleiner dan die van Java en hebben den rugvindoorn slechts zeer weinig verlengd. Ik be- schouwde ze vroeger ten onregte als tot eene eigene soort te be- hooren. De verlenging van het rugdoornaanhangsel schijnt bij deze soort met toenemenden leeftijd toe te nemen, wat bij Arius pidada 10 74 Blkr niet het geval is, zijnde daar reeds bij mijne kleinste voorwer- pen de rugdoorndraad betrekkelijk even lang als bij de oude. Arius ocellatus CV., de Silurus ocellatus van Schneider of Thun- berg’s Silurus maculatus, afgebeeld in de Acta der Zweedsche Aka- demie van Wetenschappen van het jaar 1792, welk werk ik niet kan raadplegen, schijnt den heer Valenciennes toe slechts van Arius arius te verschillen door afwezigheid van den rugdoorndraad. Daar even- wel die afbeelding gezegd wordt geene schildkorrels te vertoonen zou het gewaagd zijn Arius ocellatus CV. onder de synonymen van Arius arius te plaatsen. Arius arius CV. leeft, behalve in de riviermondingen en de kust- wateren der drie groote Soenda-eilanden, ook bij Pinang, Singapore en Malakka en tot zelfs bij Pondichery en in de monden der Ganges. Ofschoon zij grooter wordt dan de grootste voorwerpen mijner ver- zameling heb ik nooit exemplaren gezien van langer dan een’ hal- ven meter. De wijfjes behouden de eijeren lang bij zich, en daar deze eijeren den omvang van duiveneijeren bereiken, zwelt de buik daardoor soms buitengewoon op. Wanneer de eijeren het ligchaam verlaten zijn de jongen reeds zeer ontwikkeld en meermalen heb ik de jonge vischjes levende uit het ligchaam der moeder gesneden en zich nog lang daarna levendig bewegende gezien op den grooten dojerzak. Ik heb zelfs beproefd deze vischjes in het leven te bewaren doch ben daarin niet geslaagd. Bij Arius pidada heb ik hetzelfde waar- genomen. Arius pidada Blkr. Verh. Bat. Gen. XXI, I, Silur. Bat. consp. p. 43. Atl. Silur. tab. II. — Levendbarende Arius. Ar. corpore elongato, antice aeque lato vel aeque lato fere ac longo, postice compresso, al- titudine 42 ad 4! in ejus longitudine absque, 61 ad 5 et paulo in ejus longitudine cum pinna caudali; capite depresso convexiusculo acuto 4 ad 3? in longitudine corporis absque, 5t ad 43 in longitudine corporis cum pinna caudali; altitudine capitis 1! ad 11, latitudine 15 ad 1j in ejus longitudine; linea rostro-dorsali fronte et vertice declivi rectiuscula ; oculis 15 superis, liberis, totis vel totis fere in dimidio capitis anteriore sitis, diametro 4 ad 5 circiter in longitudine capitis, diametro 13 ad 2} distantibus; scuto capitis sulco longitudinali mediano basin cristae interparietalis attingente vel subattingente toto diviso, usque inter oculos granoso , granulis mediocribus numerosis subradiatim dispositis; crista interparietali subtrigona vix vel non longiore quam basi lata, granulosa, apice obtuso emarginato os interspinosum 2m breve gra- nulosum attingente; rostro convexo oculo longiore, vix ante rictum prominente, linea an- teriore obtuse rotundata; dentibus maxillis pluriseriatis acutis parvis, maxilla superiore in vittam parum eurvatam gracilem oculo multo longiorem sextuplo circiter longiorem quam latam angulis rotundatam, maxilla inferiore in vittam semilunarem vitta intermaxillari lon- giorem sed graciliorem angulis acutam dispositis; dentibus palatinis graniformibus in thur- mas 2 semiovales rectas oculo vulgo longiores non contiguas in medio palato collocatis; rictu subinfero, latitudine 21 ad 2% in longitudine capitis; cirris supramaxillaribus os humerale, cirris inframaxillaribus externis inframaxillaribus internis longioribus aperturam branchialem attingentibus vel subattingentibus; naribus anterioribus et posterioribus subcontiguis rostri apici magis quam oculo approximatis, anterioribus rotundis, posterioribus oblongis valvula lata aperturam totam fere cingente antice elevata claudendis; operculo glabro venoso; osse hume- rali mediocri acuto reticulatim rugoso; linea laterali ramosa antice declivi postice recta basi pinnae caudalis bifurcata; axilla poro mucoso conspicuo; dorso lateribusque poris parum conspicuis in seriés simplices transversas distantes parallelas 15 p. m. B, on 1/70. Pell vel HAN. VE 1/5. AS 7/15 yelo 7/16: €2 3038/1 et lat brem Synon. Artus viviparus Blkr, Verh. Bat. Gen. XXI, I Silur. bat. consp. p. 45. Ikan Manjong pidada Mal. Batav. Hab. Java (Batavia, Surabaja), in mari et ostiis fluviorum. Sumatra (Palembang), in ostiis luminis Mussi. Longitudo 20 speciminum 150'^ ad 880”. Aanm. Nadat ik een groot aantal voorwerpen van Arius arius CV. en van de onderwerpelijke soort had waargenomen en tot de 76 overtuiging was gekomen, dat de in 1846 en 1847 door mij opgestel- de soorten daartoe terug te brengen waren, aarzelde ik nog, de onderwerpelijke als eene eigene soort te beschouwen. Evenwel zijn mij eenige standvastige verschillen gebleken, welke mij voorkomen aan te duiden dat zij inderdaad eigene soorten vormen. Wanneer men voorwerpen van dezelfde grootte van beide soorten met elkander ver- gelijkt, vallen die verschillen, onverschillig in welken leeftijdstoestand de voorwerpen zich bevinden, duidelijk in het oog, hoezeer zij zich in de beschrijving niet zoo scherp laten teruggeven. Bij onderwerpelijke soort namelijk is de kop standvastig vrij aanmerkelijk korter en smaller terwijl er de oogen kleiner zijnen de bekspleet en de vindoornen een grooter gedeelte van de lengte van den kop beslaan. Maar tot deze bijzonderheden bepalen zich ook de standvastige verschillen, zijnde beide in alle andere opzigten gelijk. Kuhl en Van Hasselt hebben deze soort gekend, blijkens eene in mijn bezit zijnde door hen nagelatene vrij goede afbeelding. Daar deze afbeelding dezelfde lengte heeft als de in de groote Histoire naturelle des poissons beschrevene Arius argyropleuron, de eenige soort van Arius (mihi) welke tot op mijne onderzoekingen van Java vermeld was, rees het vermoeden in mij op, dat welligt Arius argy- ropleuron geene andere soort was als de onderwerpelijke. Op de be- doelde afbeelding is insgelijks de rugdoorn niet verlengd, zooals van Arius argyropleuron is aangegeven, doch dit verlengsel laat zich lig- telijk van den doorn los en schijnt dan door inkrimping van het vlies dat het met den eersten rugvinstraal verbindt, met dezen straal een geheel uit te maken, zoodat het schijnt alsof deze straal zelf draadvormig verlengd is. Zoodanige onjuiste voorstelling der zaak vind ik op de bedoelde afbeelding terug, waar de eerste rugvinstraal de dubbele lengte heeft van den doorn. Daar ik echter op die af- beelding niets zie wat zou kunnen duiden op de uitsteeksels van het kopschild tusschen crista interparietalis en processus suprascapularis, van Arius argyropleuron beschreven, acht ik mij niet geregtigd beide soorten met elkander te vereenigen. mm 4 Arius microcephalus Blkr, Negende Bydr. Ichthyol. Borneo, Nat. Tydschr. Ned. Ind. IX p. 423. Atl. Silur. tab. II fig. 1.- Kleinkoppige Artus. Ar. 78 B..5. D. 1/7. P. 1/10. V. 1/7. A. 6/18 vel 7/13. C. 1/13/1 et lat. brev. Hab. Borneo (Bandjermasin), in fluviis. or Longitudo 2 speciminum NAS Gr ZIE Aanm. Arius microcephalus is zeer na verwant aan Arius gagora CV. zoo zelfs, dat ik geaarzeld heb haar als eene daarvan verschil- lende soort te beschouwen. Een nader onderzoek van voorwerpen van beide soorten van nagenoeg gelijke grootte doet echter ontwaren dat bij Artus gagora CV. de kop betrekkelijk langer en lager is, de oogen kleiner zijn, de banden tanden in beide kaken aanmerke- lijk langer en die der bovenkaak veel slanker en veel langer dan het oog. Bovendien zijn rugvin- en borstvindoornen er aanmerkelijk minder ontwikkeld en gaan 11/3 tot 11/2 maal in de lengte van den kop, terwijl er de tusschenwandbeenskam aanmerkelijk slanker is (gaande hare breedte bij den top er meer dan tweemaal in hare lengte) en de afronding der snuitlijn van voren stomper. Arius argyropleuron K. v. H. CV. Poiss. XV. p. 78 — Zilverzydige Arius. Ar. Ario gagorae vel Ario ario sat similis sed linea rostro-dorsali minus convexa; scuto capitis cristam interparietalem inter et processum suprascapularem processu distincto, usque praeopercula inter tantum granoso; media fronte sulco longitudinali; osse interspinoso 2? semilunari, brevi, subglabro; oculis diametro 5 in longitudine capitis; spinis granosis, dorsali non producta; colore dorso plumbeo, lateribus ventreque argenteo; pinnis dorsali radiosa et adiposa nigricantibus, caudali grisea, ceteris albidis; cirris fuscis. DIS ONDE DASS PED ORANG: CASTO ALT: Synon. Arius aux flancs argentés CV. Poiss. XV p. 78. Hab. Java. Longitudo speciminis descripti pollic. paris. 6. Aanm. Bovenstaande diagnose is vertaald uit het groote vischwerk. Ik bezit deze soort niet en het is mij tot nog toe niet mogen geluk- ken haar waar te nemen. Zij schijnt voornamelijk gekenmerkt te zijn door een uitsteeksel van het kopschild tusschen de tusschen- wandbeenskam en het bovenschouderbladsuitsteeksel, waardoor het schild van achteren 5 uitsteeksels vertoont, iets wat ik bij geen mij- ner soorten van Arius waarneem. Zij dient echter nog nader en uit- Zes) voeriger beschreven te worden om haar met de overige soorten van het geslacht behoorlijk te kunnen vergelijken. AnIODES Dlkr. Pinnae dorsales duae, anterior radiosa, posterior adiposa. Dentes maxillis pluriseriati acuti parvi. Dentes vomerini utroque latere in thurmam parvam antice, dentes palatini utroque latere in thurmam oblongam medio vel postice in palato collocati. Linea palati media edentula. Cirri 6 earnosi. Membrana branchiostega radiis 6. Mem- brana interbranchialis non vel parum emarginata. Nares non tubula- toe, posteriores valvatae. Aanm. De afdeeling Ariodes van het geslacht Bagrus van de heeren J. Müller en Troschel omvat mijne geslachten Cephalocassis en Ariodes. Cephalocassis omvat slechts die soorten, bij welke het ploegbeen aan beide hoeken voor in het gehemelte van elkander verwijderde tand- groepjes draagt, terwijl ik het geslacht Ariodes wensch beperkt te zien tot die soorten, bij welke 4 vaneenstaande groepen tanden zich in het gehemelte bevinden, van welke de twee voorste groepen tot het ploegbeen behooren en de twee achterste tot de gehemeltebeen- deren. De drie soorten, door de heeren Müller en Troschel in hun- ne Horae ichthyologicae beschreven, behooren bepaaldelijk tot mijn geslacht Ariodes. Voor zoover ik uit de bestaande beschrijvingen heb kunnen na- gaan zijn tot het geslacht Ariodes te brengen, behalve de bedoelde soorten van de heeren Müller en Troschel (Ariodes clarias, Arius al- bicans CV., Ariodes arenarius en Ariodes Meyenii), Arius Dussumie- ri CV. van Malabar en misschien ook Arius nigricans Valence. van Zuid-Amerika. In mijne » Siluroideorum bataviensium conspectus diagnosticus” de eersteling mijne vischkundige bijdragen, beschreef ik kortelijk eenige soorten, welke tot dit geslacht behooren. Twee daarvan, Arius macro- cephalus Blkr en Arius acutus Blkr, zijn daar gebragt tot eene groep 80 van Arius bij welke slechts twee groepen korrelachtige tanden zich aan elke zijde midden in het gehemelte bevinden. Die beide soorten bezitten echter ook aan elke zijde bovendien een klein groepje ploeg- beenstanden welke echter zeer afvallig zijn, en bij oude voorwerpen dikwijls ontbreken, zooals het geval was met de toen door mij be- schrevene voorwerpen. Zij behooren alzoo wezenlijk tot de andere groep, in dezelfde bijdrage door mij opgesteld en welke ik thans voor- stel tot een eigen geslacht te verheffen. Ik bezit 6 goed gekenmerkte soorten van Ariodes van den Indischen Archipel. Bij drie dezer soorten, Ariodes tonggol Blkr, Ariodes acutus Blkr en Ariodes macrocephalus Blkr zijn de gehemeltetanden in groote langwerpige ovale groepen geplaatst, welke achterwaarts tot elkander naderen. Deze groepen beginnen eerst op grooten afstand van de ploegbeenstanden. Bij de drie andere soorten, Ariodes Leiocephalus Blkr, Ariodes polystaphylodon Blkr en Ariodes goniaspis Blkr, zijn de gehemeltetanden in zeer verlengde min of meer driehoekige groe- pen geplaatst welke achterwaarts van elkander afwijken. Deze groe- pen reiken aanmerkelijk verder voorwaarts in het gehemelte en begin - nen daardoor veel nader bij de groepen ploegbeenstanden. Van de drie eerstgenoemde soorten is Ariodes tonggol herkenbaar aan de nog matig ontwikkelde groepen ploegbeenstanden en het ge- mis van zwarte vetvinvlek, behalve door nog andere verschillen in de lengte-evenredigheden van den kop en de tusschenwandbeenskam. Bij Ariodes macrocephalus en Ariodes acutus zijn de ploegbeenstanden zeer afvallig en indien zij bestaan steeds weinig talrijk en in zeer kleine smalle groepjes geplaatst. Ariodes macrocephalus verschilt ech- ter nog zeer duidelijk van Ariodes acutus door grooteren en bolleren kop, welke er slechts 3 malen of nog geene 3 malen gaat in de lengte des ligchaams zonder de staartvin, alsmede door smallere slankere tusschen- wandbeenskam welker breedte ongeveer 2 malen gaat in hare lengte. De drie overige soorten zijn gemakkelijk van elkander te onder- kennen door de gedaante van de crista interparietalis en de korreling van het kopschild. 81 Bij Ariodes leiocephalus is het kopschild nagenoeg geheel glad en de tusschenwandbeenskam vormt er een ovaal schild, dat, in het mid- den breeder dan aan de basis, toch nog aanmerkelijk langer is dan breed. Ariodes polystaphylodon en Ariodes goniaspis hebben (zelfs in jeug- digen leeftijd, want mijne voorwerpen stellen zeker den nog jeugdigen leeftijdstoestand voor) het kopschild met vrij talrijke beenige korrels bedekt even als de tusschenwandbeenskam. Zij verschillen onderling voornamelijk door de gedaante dezer kam. Bij Ariodes polystaphylo- don is deze kam aanmerkelijk langer dan breed en aan de zijden bol zoodat hare breedte in het midden harer lengte niet of naauwelijks ver- schilt van de breedte aan hare basis, terwijl daarentegen bij Ariodes goniaspis de breedte van de kam hare lengte overtreft en zij zelve meer zuiver driehoekig is zonder bolle of gekromde randen. Mijne 6 bovengenoemde soorten toetsende aan de beschrijvingen der overige tot nog toe bekend gewordene soorten, laat geene der- zelve zich eenige daarvan bepaald terug brengen. Arius Dussumierii CV. van Malabar, komt mij voor zeer na ver- want te zijn aan Ariodes polystaphylodon , vooral wegens hare kegel- vormige gehemeltetanden en de gedaante en bekorreling van tus- schenwandbeenskam en kopschild, doch de bovenkaaksvoeldraden zouden er slechts tot aan den rand van het interoperkel reiken, en de getallen der vinstralen, indien zij juist opgegeven zijn, gerin oer BU t. w. p. 10. A. 13 (De buikvinstralen zijn aangegeven te zijn 9, wat wel zal moeten wezen 6 of 1/5). Ariodes elarias Müll. Trosch. van Zuid-Amerika onderscheidt zich van alle mijne soorten door hare lange voeldraden en groote vetvin, welke gezegd wordt een zesde gedeelte der lengte van het geheele ligehaam in te nemen, enz. Indien het aantal van 9 kieuwstralen, van deze soort vermeld, niet moet gelezen worden 6, zou de geslachts- diagnose hierboven gegeven, daarnaar gewijzigd behooren te worden, zoo al niet te denken is aan een van Ariodes verschillend geslacht. Van Arius nigricans CV. van Zuid-Amerika is het nog geheel on- zeker of zij wel tot Ariodes behoort. Ik vermoed zulks slechts wegens de „verwantschap welke zij gezegd wordt met Ariodes clarias te hebben. 11 82 Ariodes arenarius Müll. Frosch. van China schijnt mij toe het naaste verwant te zijn aan mijne Ariodes acutus en ik acht het zelfs niet onwaarschijnlijk dat zij daartoe behoort, in welk geval de door mij reeds in 1846 gegevene naam dient behouden te blijven. Bij Ariodes Meyenii Müll. Frosch. staan de kleine oogen, welke 8 tot 9 diameters van elkander en 5 van de snuitspits zijn verwijderd, vóór het midden der lengte van den kop, terwijl er de tusschen- wandbeenskam eene ruitvormige gedaante heeft, de groepen gehe- meltetanden rondachtig zijn, enz. zoodat deze soort zeer scherp van de overige bekende verschilt. De soorten mijner verzameling laten zich naar volgend schema zoo- wel van elkander als van de overige bekende soorten onderkennen. A. Pinna adiposa pinna anali multo brevior. Cirri supramaxillares pinnas ventrales non attingentes. I. Thurmae dentales palatinae oblongo-ovales postice convergentes. Scutum gra- nosum, P. 1/11. a. Thurmae dentales vomerinae bene evolutae dentibus non deciduis. + Caput 34 ad 34 in longitudine corporis absque pinna caudali. Crista interparietalis trigono-ovalis minus duplo longior quam medio lata. Ariodes tonggo! Blkr. b. fhurmae dentales vomerinae rudimentariae dentibus deciduis. 1 Caput 9 ad 3 fere in longitudine corporis absque pinna caudali. Cris- ta interparietalis trigona duplo circiter longior quam basi lata. Ariodes macrocephalus Blkr. 1 Caput 32 ad 34 in longitudine corporis absque pinna caudali. Crista interparietalis trigona paulo longior quam basi lata. Ariodes acutus Blkr. IT. Thurmae dentales palatinae trigonae valde elongatae postice divergentes. a. Scutum capitis glabrum vel subglabrum. Crista interparietalis scutum ovale efficiens. f Caput 34 ad 32 in longitudine corporis absque pinna caudali. P, 1/12 vel 1/18. Ariodes leiocephalus Blkr. b. Scutum capitis granosum. Crista interparietalis trigona. 1 Caput 32 ad 8% in longitudine corporis abspue pinna caudali. $ Crista interparietalis lateribus convexa, multo longior quam lata. P. 1/12. Ariodes polystaphylodon Blkr. § Crista interparietalis lateribus non convexa, latior quam longa. P. 1/11. Ariodes goniaspis Bkr. Ariodes tonggol Blkr Atl. Silur. tab. IX. Ruwkoppige Ariodes. Ariod. corpore elongato, antice aeque alto circiter ac lato, postice compresso, altitudine 5 circiter in ejus longitudine absque, 6 ad 61 in ejus longitudine cum pinna caudali; ca- pite depresso non convexo acuto 3} ad 84 in longitudine corporis absque, 4! ad 4! in longitudine corporis cum pinna caudali; altitudine capitis 1} ad 2 fere, latitudine 1? ad 1i in ejus longitudine; linea rostro-dorsali declivi rectiuscula; oculis subposteris, liberis, in media longitudine capitis vel majore parte in capitis dimidio anteriore sitis, diametro 32 ad 6 in longitudine capitis, diametris 24 ad 3 distantibus; scuto capitis suleo longitudinali mediano basin cristae interparietalis attingente vel subattingente toto vel toto fere diviso, usque inter oculos granoso, granis minoribus sat numerosis subradiatim dispositis; crista interparletali trigona ovali lateribus convexa, paulo longiore quam basi, minus duplo lon- giore quam medio lata, radiatim rugoso-granosa, granulis vulgo numerosis, apice obtuso rotundato medio interdum emarginato os interspinosum 2" breve granosum attingente; ros- tro acuto convexiusculo junioribus veulo minus duplo aetate provectis oculo plus duplo longiore, vix ante rietum prominente, linea anteriore obtuse rotundata; dentibus maxillis pluriseriatis acutis parvis, in vittam subsemilunarem dispositis, vitta intermaxillari vitta in- framaxillari multo latiore eaque non vel vix breviore; dentibus vomerinis graniformibus vel conico-graniformibus utroque latere in thurmam ovalem mediocrem oculo minorem an- gulo ossis vomeris antice in palato collocatis; dentibus palatinis conico-graniformibus utroque latere in thurmam trigono-ovalem, longe a thurma vomerina distantem , oculo majorem, rectiusculam , postice lineam palati mediam versus convergentem in medio palato collocatis ; rictu infero latitudine 2% ad 3 in longitudine capitis; poris conspicuis agglomeratis angulum oris inter et oculum seriatis; cirris supramaxillaribus basi osseis os humerale vel opercula attingentibus, inframaxillaribus externis inframaxillaribus internis longioribus aperturam branchialem paulo superantibus vel fere attingentibus; naribus anterioribus et posterioribus subcontiguis, rostri apici multo magis quam oculo approximatis, anterioribus rotundis, pos- terioribus oblongis valvula elevata aperturam magna parte cingente munitis; operculo glabro venoso; osse humerali mediocri acuto laevi vel leviter rugoso; axilla poro mucoso conspicuo; bl 84 linea laterali ramosa, antice declivi, postice recta, basi pinnae caudalis bifurcata; dorso la- teribusque poris parum conspicuis in series simplices transversas distantes parallelas 20 p. m. dispositis; pinna dorsali acuta corpore paulo altiore, plus duplo altiore quam basi longa, spina mediocri 1i ad 12 in longitudine capitis, antice inferne granosa superne leviter ser- rata postice dentibus bene conspicuis armata, appendice molli radium 1" non vel vix supe- rante; pinna adiposa quintuplo ad plus sextuplo ejus longitudinis a dorsali radiosa remota eaque breviore, aeque alta circiter ae longa, oblique convexa; pinnis pectoralibus acutis 12 ad 14 in longitudine capitis spina spina dorsali crassiore et vix vel non longiore atque eodem modo armata; ventralibus acutis vel obtusis rotundatis capite duplo vel plus duplo brevioribus; anali acuta emarginata longiore quam alta adiposa minus triplo longiore; cau- dali profunde incisa lobis acutis 9 circiter in longitudine totius corporis; colore corpore su- perne coerulescente-olivaceo vel olivaceo, inferne margaritaceo vel argenteo; pinna adiposa olivascente maeula magna nigra nulla; pinnis ceteris albido-roseis vel flavescentibus plus minusve fusco arenatis; iride flava. BAG D 0 71: PALIN AS :6//1995yel ABC IS Meta EP Abrere Synon. Arius tonggol Blkr, Verh. Bat. Gen. XXI, I Silur. bat. consp. p. 45. Arius crossocheilos Blkr, ibid. p. 46. Ikan Manjong utik Mal. Batav. Habit. Java (Batavia), in mari. Sumatra (Padang, Trussan), in mari. Bintang (Rio), in mari. Banka, in mari. Longitudo 6 speciminum 190" ad 375". Aanm. Hiervoren heb ik reeds kortelijk aangeduid door welke kenmerken zich Arius tonggol onderscheidt van de aan haar ver- wante soorten Ariodes macrocephalus tn Arius acutus. De ploeg- beenstanden zijn er korrelig en vrij talrijk, zoodat zij eene langwer- pig-ovale groep vormen, welke ik standvastig aantref bij de oudere zoowel als bij de jongere voorwerpen. Uitwendig komt Ariodes ton- gol het meeste overeen met Ariodes acutus, doch het is voldoende slechts een blik te slaan op de tusschenwandbeenskam van beide soorten om ze niet met elkander te verwarren. Imderdaadis deze kam bij Ariodes acutus veel smaller, mist volstrekt de eivormige gedaante en is veel scherper gekield dan bij onderwerpelijke soort, welke ten dezen opzigte een’ overgang vormt tot Ariodes leiocephalus, waar de tusschenwandbeenskam een meer zuiver eirond schild daarstelt, doch welke soort door haar glad kopschild en naar achteren divergerende 85 groepen gehemeltetanden meer van Ariodes tonggol verschilt dan Ariodes acutus. Te Batavia wordt Ariodes tonggol minder dikwerf ter markt ge- bragt dan Ariodes acutus en zelfs dau Ariodes leiocephalus. De in- landers noemen alle drie soorten en ook nog andere met denzelfden naam. Haar vleesch is weinig smakelijk en wordt slechts door de min gegoede klasse der inlandsche bevolking gegeten, even als dat van alle in de zee gevangen wordende soorten van Ariodonten Ariodes macrocephalus Blkr, Atl. Silur. tab. X. Grootkoppige Ariodes. Ariod. corpore elongato, antice aeque lato circiter ac alto, postice compresso, altitudine 5 fere ad 4L in ejus longitudine absque, 6 ad 53 in ejus longitudine-cum pinna caudali; capite depresso, convexiusculo, acuto 3 ad 3 fere in longitudine corporis absque, 8% ad 34 in longitudine corporis cum pinna caudali; altitudine eapitis 2 circiter, latitudine 1? ad 12 in ejus longitudine; linea rostro-dorsali rostro, fronte et vertice convexiuscula, nucha conca- viuscula; oculis superis liberis, totis fere in capitis dimidio anteriore sitis, diametro 61 ad 7 in longitudine capitis, diametris 3 ad 3} distantibus; scuto capitis sulco longitudinali mediano basin eristae interparietalis attingente toto diviso, usque inter oculos fere granoso, granis me- dioeribus parcis sparsis vol subradiatim dispositis; crista interparietali trigona, duplo circiter longiore quam basi lata, granosa granis parcis, apice truncato emarginato os interspinosum 2? breve granosum attingente; rostro convexo oculo plus duplo longiore, paulo ante rictum prominente, linea anteriore obtusiuscule rotundata; dentibus maxillis pluriseriatis acutis parvis, maxilla superiore in vittam parum curvatam, maxilla inferiore in vittam semilunarem vitta intermaxillari longiorem sed graciliorem dispositis; dentibus vomerinis aetate provectis deciduis utroque latere in thurmam parvam angulo ossis vomeris antice in palato, dentibus palatinis graniformibus vel conico-graniformibus utroque latere in thurmam ovalem vel oblongo-ovalem longe a thurma vomerina distantem oculo non vel vix majorem rectiusculam postice lineam palati mediam versus convergentem in medio palato collocatis; rictu infero latitudine 8 circiter in longitudine capitis; poris conspicuis agglomeratis angulum oris inter et oculum seriatis; cirris supramaxillaribus opercula attingentibus vel subattingentibus , inframaxillaribus externis inframaxillaribus internis paulo longioribus aperturam branchialem fere attingentibus; naribus an- terioribus et posterioribus subcontiguis rostri apici multo magis quam oculo approximatis, anterio- ribus rotundis, posterioribus oblongis valvula aperturam magna parte cingente antice elevata clau- dendis; operculo glabro venoso ; osse humerali mediocri acuto laevi vel leviter rugoso; axilla poro mucoso conspicuo; linea laterali ramosa antice declivi postice recta basi pinnae caudalis bifur- cata; dorso lateribusque poris parum conspicuis in series simplices transversas parallelas dis- tantes 20 p. m. B.-6. D. 1/7. P. 1/11. V. 1/8. A. 6/14 vel 7/14. C. 1/18/ et lat. brev. Synom. Arius macrocephalus Blkr, Verh. Bat. Gen. XXI. I Silur. bat. consp. p. 40. Ikan Manjong utik. Mal. Bat. Habit. Java (Batavia), in mari. Longitudo 2 speciminum 870” et 401,” Aanm. Reeds bij den eersten oogopslag onderscheidt zich onder- werpelijke soort van de 6 mij naar de natuur bekende van Ariodes, door haren buitengewoon grooten kop, welke slechts 3 malen of nog geene 3 malen gaat in de lengte des ligchaams zonder de staartvin, en boven- dien zich van dien der overige soorten onderscheidt door een zacht bol profiel van snuit en voorhoofd. Zij bezit overigens nog meerdere andere teekenen, door welke zij zich van de overige soorten laat on- derkennen. Het naaste is zij verwant aan Ariodes acutus, vooral wegens den rudimentairen toestand en afvalligheid der ploegbeens- tandgroepjes, maar zij verschilt van deze soort zelfs nog in het tandenstelsel, vermits er de tusschenkaaksbeenstanden in een’ breederen en meer gebogen’ band zijn geplaatst, de tusschenwandbeenskam aan- merkelijk slanker is en de korrels van kopschild en tusschenwand- beenskam kleiner zijn. Ariodes macrocephalus is zeer zeldzaam. De beide door mij be- schrevene voorwerpen bezit ik reeds 12 jaren lang en sedert dien tijd heb ik geene andere waargenomen, hetzij te Batavia, hetzij elders in den Indischen archipel. Ariodes acutus Blkr, Atl. Silur. tab. XI. Spitskoppige Ariodes. Ariod. B. 6. D. 1/7. P. 1/11. V. 1/5. A. 6/13 vel 6/14 vel 7/13 vel 7/14. C. 1/13/1. et lat. brev. Synon. Arius acutus Blkr, Verh. Bat. Gen. XXI, I Silur. bat. consp. p. 41. 88 Arius Hamiltonis Blkr, ibid. p. 47. Bayrus (driodes) arenarius Müll. Frosch. Hor. ichth. III 1819 p. 9? Ikan Manjong Mal. Batav. Habit. Java (Batavia), in mari et ostiis fluviorum. Sumatra (Moarakompeh), in fluviis. Longitudo 12 speciminum 180" ad 460’. Aanm. De beschrijving van Ariodes arenarius Müll. Trosch. komt bijna volkomen met de mijne overeen, doch gaat niet genoeg in bij- zonderheden, dan dat ik met zekerheid zou kunnen bepalen of die « soort inderdaad dezelfde is als Ariodes acutus. Zekerder is het, dat Ariodes acutus soortelijk verschilt van Ariodes macrocephalus en Arius tonggol, de beide soorten mijner verzame- ling welke het naaste aan haar verwant zijn. Zij heeft de afvallige ploegbeenstanden van Ariodes macrocephalus en den habitus van den kop van Ariodes tonggol, met welke soort een oppervlakkig onder- zoek haar lietelijk zou kunnen doen verwarren indien men geen acht sloeg op de ploegbeenstanden en de gedaante van de tusschenwand- beenskam. Ariodes acutus iste Batavia niet zeldzaam en wordt enkele keeren zelfs in vrij talrijke voorwerpen ter markt gebragt. Zij wordt ge- woonlijk slechts gevangen in de met rivierwater bedeelde kustwa- teren der baai of in of geheel nabij de mondingen der rivieren. Ariodes leiocephalus Blkr. Atl. Silur. tab. XII fig. 2. Gladkoppige Ariodes. Ariod. corpore elongato, antice aeque alto circiter ac lato, postice compresso, altitudine 51 ad 42 in ejus longitudine absque, 61 ad 5$ in ejus longitudine cum pinna caudali; capite depresso non convexo acuto 3! ad 82 in lengitudine corporis absque, 4! ad 4?in longitu- dine corporis cum pinna caudali; altitudine capitis 1? ad 15, latitudine 12 ad 14 in ejus longitudine; linea rostro-dorsali fronte et vertice antice declivi rectiuscula; oculis subposteris liberis majore parte in capitis dimidio anteriore sitis, diametro 41 ad 61 in longitudine capitis, diametris 21 ad 31 distantibus; scuto capitis sulco longitudinali mediano basin cristae interpa- rietalis subattingente toto fere diviso, toto fere laevi, cristam interparietalem versus et aetate valde provectis et etiam latera versus leviter rugoso-granoso, granis parcissimis; crista interpa- rietali scutum ovale efficiente, basi valde coarctata, multo sed minus duplo longiore quam lata, junioribus tota glabra adultis granoso-rugosula apice rotudato medio leviter emarginato os 89 interspinosun 2" valde breve vulgo rugosum attingente; rostro acuto convexiusculo, juniori- bus oculo minus duplo, aetate provectis oculo plus duplo longiore, vix ante rictum prominente, linea anteriore obtusiuscule rotundata; dentibus maxillis pluriseriatis acutis parvis, maxilla superiore in vittam parum curvatam quadruplo circiter longiorem quam latam angulis acutam, maxilla inferiore in vittam subsemilunaren vitta intermaxillari paulo longiorem sed gracilio- rem dispositis; dentibus vomerinis graniformibus utroque latere in thurmam ovalem mediocrem oculo multo minorem angulo ossis vomeris antice in palato collocatis; dentibus palatinis gra- niformibus utroque latere in thurmam trigonam elongatam oculo duplo vel plus duplo longiorem linea mediana carinatam vel elevatam a thurma vomerina distantem atque usque in palati partem posticam sese extendentem postice a linea palati media divergentem collocatis; rictu subinfero latitudine 22 ad 21 in longitudine capitis; poris conspicuis agglome- ratis angulum oris inter et oculum seriatis; cirris supramaxillaribus basi osseis os humerale vel operculum attingentibus; cirris inframaxillaribus externis internis longioribus aperturam bran- chialem paulo superantibus vel non attingentibus; naribus anterioribus et posterioribus subcon- tiguis rostri apici multo magis quam oculo approximatis, anterioribus rotundis, posterioribus oblongis valvula elevata aperturam antice cingentem claudendis; operculo glabro venoso; osse humerali mediocri acuto laevi; axilla poro mucoso conspicuo; linea laterali ramosa, antice declivi, postice recta, basi pinnae caudalis bifurcata; dorso lateribusque paris parum con- spicuis in series simplices transversas distantes parallelas 16 p. m. B. 6. D. 1/7. P. 1/12 vel 1/13. V. 1/5. A. 5/10 ad 5/12 vel 4/13. C. 1/13/1 et lat. brev. Syn. Arius leiotetocephalus Blkr Verh. Dat. Gen. XXI, I Silur. bat. consp. p. 48. Ikan Manjong tonggol Mal. Bat. Habit. Java (Batavia, Surabaja), in mari et aquis fluvio-marinis, Singapore, in mari, Celebes (Macassar), in mari. Longitudo 12 speciminum 220” ad 470" Aanm. Ariodes leiocephalus staat aan het hoofd van eene groep soorten 12 aad 90 van het geslacht Ariodes, welke gekenmerkt is door eigenaardige rangschikking der gehemeltetanden in twee langwerpige aan het ach- tereinde vaneenwijkende groepen. Zij heeft dit kenmerk gemeen met Ariodes polystaphylodon en Ariodes goniaspis en misschien met nog andere mij ten dezen opzigte niet bekende soorten, maar zij is uiterst gemakkelijk bij den eersten oogopslag kenbaar aan haar glad of na- genoeg glad kopschild en tusschenwandbeenskam, alsmede aan de min of meer eivormige gekielde scherp begrensde gedaante dier kam. Ariodes leiocephalus is te Batavia niet bijzonder zeldzaam. Meermalen heb ik voorwerpen dezer soort ter markt zien brengen, doeh nooit in groot aantal, en meestal ter lengte van 1 tot 2 voeten. Als voe- dingsmiddel is zij evenmin gezocht als de overige verwante soorten. Ariodes polystaphylodon Blkr Atl. Silur. tab. XII fig. 3. Veeltandige Ariodes. Ariod. corpore elongato, antice aeque lato circiter ac alto, postice compresso, altitudine 5 et paulo in ejus longitudine absque, 64 circiter in ejus longitudine cum pinna caudali; capite depresso non convexo acuto 3? circiter in longitudine corporis absque, 4j circiter in longi- tudine corporis cum pinna caudali; altitudine capitis 12 circiter, latitudine 1? circiter in ejus longitudine; linea rostro-dorsali fronte et vertice antice concaviuscula, vertice postice con- vexa; oculis subposteris, liberis, majore parte in capitis dimidio anteriore sitis, diametro 4} cir- citer in longitudine capitis, diametris 2 circiter distantibus; scuto capitis sulco longitudinali mediano basin cristae interparietalis fere attingente toto fere diviso, usque inter oculos fere rugoso-granoso, granis mediocribus latere scuti et suleum medianum versus sat confertis; crista interparietali scutum trigono-oblongum efficiente, lateribus convexa, medio quam basi non vel vix graciliore, multo longiore quam lata, basiradiatim granosa, apice gracilescente obtuso emar- ginato os interspinosum 2m breve rugosum attingente; rostro acuto convexo, oculo minus duplo longiore, vix ante rictum prominente, linea anteriore obtusiuscule rotundata; denti- bus maxillis pluriseriatis parvis acutis, maxilla superiore in vittam parum curvatam quadruplo circiter longiorem quam latam angulis acutam, maxilla inferiore in vittam subsemilunarem vitta intermaxillari paulo longiorem sed graciliorem dispositis; dentibus vomerinis conicis obtusis utroque latere in thurmam obliquam ovalem mediocrem oculo multo minorem angulo ossis vomeris antice in palato collocatis; dentibus palatinis conicis obtusis utroque latere in thurmam trigonam elongatam basi rotundatam oculo multo sed minus duplo longiorem linea mediana carinatam vel elevatam a thurma vomerina distantem atque usque in palati partem posteriorem sese extendentem postice a linea palati media divergentem collocatis ; rictu subinfero latitudine 3 fere in longitudine capitis; poris conspicuis angulum oris inter et oculum seriatis ; cirris supramaxillaribus os humerale attingentibus; cirris inframaxillaribus externis inframaxil- S luribus internis longioribus aperturam branchialam superantibus; naribus anterioribus et poste- rioribus subcontiguis, rostriapici multo magis quam oculo approximatis, anterioribus rotundis, posterioribus oblongis valvula elevata claudendis; operculo radiatim rugosulo-venoso; osse humerali mediocri acuto rugosulo; axilla poro mucoso conspicuo; linea laterali ramosa , antice declivi postice recta, basi pinnae caudalis bifurcata; dorso lateribusque poris parum conspicuis in series simplices transversas distantes parallelas 16 p. m. B. 6. D. 1/1. P. 1/12. V. 1/5. A. 4/11 vel 4/12 vel 5/11 vel 5/12. C. 1/13 1 et lat. brev. Syn. Arius polystaphylodon Blkr, Verh. Dat. Gen. XXI, I, Silur. bat. consp. p. 40. Ikan Manjong pidada Mal. Batav. Hab. Java (Datavia), in mari. Sumatra(Priaman), in mari. Longitudo 2 speciminum 150’" et 160”. Aanm. Ik bezit van deze Ariodes slechts de twee beschrevene kleine voorwerpen. De soort wordt vermoedelijk echter veel grooter. Zij kan niet met de hierboven beschrevene soorten worden verward, deels wegens de lange naar achteren vaneenwijkende groepen gehemel- tetanden, deels wegens haar gekorreld kopschild en driehoekig tus- schenwandbeensuitsteeksel hetwelk, hoezeer de zijranden eenigzins bol zijn, aan de basis veel breeder is dan in het midden. Zij schijnt zeer zeldzaam te zijn, vermits mij geene andere voorwerpen van haar onder de oogen zijn gekomen dan de beschrevene van Batavia en Priaman. Ariodes goniaspis Blkr, Atl. Silur. tab. XII fig. 1. Hoekkoppige Ariodes. B.26. D. 147. Po M/s We, 1/5. A525 Bevel 5/12; Ci //19/1*etilat. Drev. Synon Arius goniaspis Blkr, Act. Soc. Scient. Ind. Neerl. III Zesde Bijdr. Vischfaun. van Sumatra p. 44. Hab. Sumatra (Priaman), in mari. Longitudo 2 speciminum 100" et 113". Aanm. Ariodes goniaspis is zeer na verwant aan Ariodes polysta- 93 phylodon maar stellig als eene eigene soort te beschouwen. Zij is voornamelijk onderkenbaar van laatstgenoemde soort aan de ge- daante van de tusschenwandbeenskam, welke breeder is dan lang en de zijranden niet bol heeft. Zij heeft overigens een overeenkomstig tandenstelsel, hetwelk ook in het wezen met dat van Ariodes leiceo- phalus overeenkomt. Ik geloof dat mijne beide voorwerpen ook tot den jeugdigen leeftijdstoestand behooren. Ken onderzoek van nog meerdere voorwerpen van deze en de voorgaande soort zal moe- ten leeren of aan het voorkomen van één straal minder in de borst- vin dan bij Ariodes polystaphylodon eene soortelijke beteekenis te hechten is. Netuma Blkr. Pinnae dorsales duae, anterior radiosa, posterior adiposa. Dentes maxillis pluriseriati acuti parvi. Dentes vomero-palatini acuti utroque latere in thurmam trigonam tripartitam antice in palato collocati , linea palati media edentula. Cirri 6 carnosi basi rigidi. . Membrana branchi- ostega radis 5 vel 6. Membrana interbranchialis parum emarginata. Nares non tubulatae, posteriores valvatae. Aanm. In de groote Histoire naturelle des poissons zijn onder de geslachten Bagrus eenige vischsoorten beschreven, welke gezegd wor- den groote verwantschap met elkander te hebben en ook met elkander overeenkomen wat de geaardheid van het tandenstelsel betreft, zijnde er de ploegbeensgehemeltetanden in twee driehoekige groepen aan elke zijde vóór in het gehemelte geplaatst en elke groep in drie dui- delijk afgescheidene groepen verdeeld. Deze soorten zijn Bagrus bili- neatus CV., Bagrus laevigatus CV., Bagrus netuma CV., Bagrus proöps CV., Bagrus passany CV., Bagrus couma CV.en Arius nasu- tus CV. Deze verwante soorten, onder twee verschillende geslachten geplaatst, leveren een voorbeeld te meer van de noodzakelijkheid der herziening van de verdeeling der Ariodonten van den heer Valenciennes. Inderdaad stellen de genoemde soorten eene eigene rei daar, welke men wegens hare eigenaardige dentitie tot een eigen geslacht kan 94 verheffen, en mogt het al zijn dat men aan die dentitie alleen geene genoegzame waarde mogt willen hechten om die soorten generisch te scheiden van Arius dan zal men toch in dat geslacht aan deze den- titie een scherp kenmerk hebben ter bepaling eener groep, onder welke men de nog te weinig bekende hierboven genoemde soorten eene plaats zal kunnen aanwijzen. Het is moeielijk volgens de bestaande beschrijvingen de soorten van Netuma van elkander te onderkennen. Aan verschillen, afhanke- lijk van leeftijdstoestanden der voorwerpen, is blijkbaar in die beschrij- vingen te groot gewigt gehecht, vooral wat betreft de soorten van den Indischen oeeaan, en het zou mij niet bevreemden indien Bagrus bilineatus CV., Bagrus netuma CV., Bagrus laevigatus CV. en Arius nasutus CV. bleken slechts verschillende namen eener zelfde soort te zijn. De amerikaansche soorten zijn met meer zekerheid als eigene soorten te beschouwen, zooals Bagrus proöps CV., Bagrus passany CV. en Bagrus couma CV. Misschien ook behoort Bagrus albicans CV. van Cayenne nog tot hetzelfde geslacht. Kuhl en Van Hasselt hadden voor de soort, welke zij van dit geslacht kenden den geslachtsnaam Catastoma voorgesteld, doch deze naam reeds in 1818 door Lesueur aan een geslacht der cyprinoiden en in 1830 door Wagler aan een geslacht der reptiliën gegeven zijnde, kan niet behouden worden, waarom ik den geslachtsnaam aan een der soorten, Bagrus netuma CV., heb ontleend. Uit eene manuskriptlijst van door Van Hasselt van Java naar Nederland verzondene visch- soorten ontwaar ik ook dat die soort voorkomt onder den naam van Sarcogenys rostratus, zonder dat ik kan nagaan door wien die ge- slachtsnaam gegeven is. De eenige soort mijner verzameling laat zich van de amerikaansche soorten onderkennen als volgt. I. Oculi limbo praeopereuli multo magis quam rostri apici approximati. Crista interparietalis longior quam lata. Os aetate provectis inferum. B.5. Netuma nasuta Blkr. Lo) Qt Netuma nasuta Blkr, Atl. Silur. tab. XIII. Langneuzige Netuma. . . *. Netum. corpore elongato, antice aeque lato ac alto vel paulo altiore quam lato, postice compresso, altitudine 42 ad 52 in ejus longitudine absque, 65 ad 6% in ejus longitudine cum. pinna caudali; capite depressiusculo acuto 4 ad 3? in longitudine corporis absque, 51 ad 4! in longitudine corporis cum pinna caudali; altitudine capitis 14 ad 12, latitudine i ad 12 in ejus longitudine; oculis liberis lateraliter spectantibus, totis vel maxima parte in anteriore capitis parte sitis diametro 3 ad 6 fere in longitudine capitis, diametris 14 ad 21 distantibus; scuto capitis granoso, granis lateribus scuti sat numerosis sparsis medio scuti parcis, suleo longitudinali basin eristae interparietalis non attingente maxima parte diviso; crista interparietali trigona lata -paulo longiore quam basi lata, cranosa , lineamediana carinata, apice truncato os interspinosum 2" breve granulosum attingente; rostro depresso, convexiusculo, oculo juvenilibus non aetate provectis plus duplo longiore, junioribus vix vel non aetate provectis sat longe ante rictum prominente, linea anteriore junioribus semi- lunariter aetate provectis acute rotundato; dentibus maxillis pluriseriatis acutis parvis, maxil- la superiore in vittam semilunarem’, maxilla inferiore in vittam formam ferri equini subrefe- rentem dispositis; dentibus vomero-palatinis parvis acutis in thurmas 2 tripartitas trigonas antice in palato collocatis, thurma utroque latere parte anteriore minorein thurmulas 2. divisa thurmula externa interna multo breviore, parte posteriore trigona basi lata parti anteriori contigua, longiore quam lata apice rotundato postrorsum spectante; rictu junioribus subinfero, aetate provectis infero; cirris supramaxillaribus opercula vel os humerale attingentibus vel superantibus, inframaxillari- bus externisinframaxillaribus internis longioribus junioribus aperturam branchialem superantibus aetate provectis aperturam branchialem subattingentibus; naribus anterioribus et posterioribus sub- contiguis rostri apici magis quam oculo approximatis, anterioribus rotundis, posterioribus oblongis valvula triplice anteriore quam superioreet inferiore multo majore aperturam totam vel totam fere tegente; operculo junioribus venosulo aetate provectis radiatim rugosulo; osse humerali acuto rugoso; axilla poro mucoso conspicuo; dorso lateribusque poris parvis vulgo non conspicuis in series simplices transversas distantes paralellas dispositis; linea laterali antice declivi ramosa postice recta basi caudalis bifurcata; pinna "dorsali radiosa acuta, corpore non vel paulo altiore, plus duplo altiore quam basi longa; spina medioeri 11 ad 11 in longitudine capitis antice inferne granulosa apicem versus antice et. B. 5, D. 1/7. P. 1/11 ad 1/18. V. 1/5. A. 6/9 ad 6/12. C.-1/ T2/1- et: lat. br ev. 96 Syn. Sarcogenys rostratus K. v. H. Mss. Catastoma nasutum K. v. H. Mss. Bagrus thalassinus Rüpp. N. Wirb. Faun. Abyss. F. R. M. p. 75. tab. 20 fig. 2. Arius nasutus CV. Poiss. XV p. 45, Blkr Verh. Bat. Gen. XXI, I Silur. batav. consp. p. dl. Arius à nez CV. Poiss. XV p. 45. Bagrus rhodonotus Blkr, Verh. Bat. Gen. XXI, I Silur. bat. consp. p. Bagrus carchariorhynchos Blkr, ibid. p. 30. Bayad Arab. Ikan Manjong utik, Manjong karbo et Manjong tonggol Mal. et Sundan. Habit. Java (Batavia, Bantam, Tjiringin, Pasuruan, Besuki), in mari. Sumatra (Telokbetong, Benkulen, Padang, Tiku, Sibogha), in mari. Nias, in mari. Bintang (Rio) in mari. Celebes (Macassar), in mari. Longitudo 23 speciminum 120" ad 590". Aanm. Netuma nasuta is merkwaardig door de verandering welke er de kop ondergaat, naarmate de visch in leeftijd toeneemt. Bij voorwerpen van zeer jeugdigen leeftijd is de snuit er in niets ver- schillende van dien bij zoo vele andere verwante soorten en zelfs bij voorwerpen van ruim 3 decimeters lengte heeft die snuit nog niets buitengewoons en den omtrek van voren stomp afgerond. Bereikt echter de visch eene grootere lengte, dan begint de snuit allengs meer en meer voor de bekspleet uit te puilen en wordt zijne omtrek van voren hoekig en spits afgerond, zoodat de kop, van onderen gezien, een haaiachtig voorkomen erlangt. Deze verschillende ont- wikkelingstoestanden kunnen ligtelijk aanleiding geven, wanneer men voorwerpen van zeer verschillenden leeftijd vergelijkt, zonder de tusschen- of overgangs-vormen te raadplegen, ze te beschouwen als tot afzonderlijke soorten te behooren. Dit gebeurde mij in den aanvang mijner nasporingen en daaraan zijn de nominale soorten Bagrus rhodonotus en Bagrus carchariorhynchos te wijten. 