Bijdragen tot de taal-, land- en volkenkunde
Hij wond het om den vinger en ging naar huis. Daar toonde hij het haar aan zijn ouders en zeide: „wie zou er toch aan den bovenloop der rivier wonen, dat er zulk een lang haar is komen afdrijven?” — Zijn ouders gaven hem niet veel antwoord op zijn vraag, daar het geval hun weinig belang inboezemde. Na twee dagen, nam hij weêr geraspte klapper met zich en ging zich andermaal in de rivier baden en zalven. Terwijl hij daarmede bezig was, zag hij, dat er uitgeperste klapper met het water kwam afstroomen, zoodat het duidelijk werd, dat zich daar landwaarts in menschen aan ‘t baden waren. Hij liep nu langs de rivier op en verraste een eind landwaarts twee wonderschoone meisjes, die aan ‘t baden waren. De eene was al op het droge en liep weg, maar de andere was nog in ‘t water en dook van schaamte onder. Hij maakte zich toen snel meester van haar kleêren die op den oever lagen. Zij smeekte hem haar die terug te geven, doch hij weigerde tenzij zij er in toestemde hem meê te nemen en zijne Vrouw te worden. Door den nood gedwongen stemde Uri-deri-lÀàko (zoo hete zij) toe, kon zich nu kleeden en begaf zich toen met hem op weg. Zij volgden een weg door het bosch, evenwel niet den weg naarhaar land. Toen zij zeer lang door het bosch geloopen hadden, keerden zij zich eindelijk zeewaarts en kwamen aan de stad van een zekeren Koning Talim: (waarschijnlijk van thalim == ongerechtigheid — hij was namelijk een groot leugenaar en afzetter van zijn’ vrouw ging Ng. dj. dj. Nach den eigenen van dat huis zuken, dien hij het huis te verkennen, en dien hij het huis te verkennen. Met deze tijding ging hij naar zijne vrouw terug en zeide: we kunnen het huis wel koopen, maar waar zullen we het geld vandaan halen? — Zijne vrouw maakte zich echter niets ongerust; zij haalde een schaal en ging daarover staan weenen, zoodat de tranen er in neêrdropelen (zie ook verhaal N° 21). Zij weende tot de schaal vol was en gebood Ng. dj. dj. er meê naar den eigenaar van het huis te gaan en er hem meê te betalen. Deze dacht eerst, dat Ng. dj. dj. den gek met hem stak, toen hij hem den schaal met vocht als koopprijs voor zijn huis aanbood. Maar-Ng. dj. dj. beduidde hem, dat dit geen gewoon vocht was, maar goud-water, of vloeibaar goud en dat hij er, wat hij maar wilde, slechts meê te bestrijken had, om het als gond te laten blinken. Toen nam de eigeuaar Er gelegen mede. Den volgenden dag zond Koning Lalimi een bediende, om, op het erf der nieuw sangekomenen, bloemen voor hem te plukken. Toen die man echter Urideri-làko zag, was hij zoo verbaasd over hare schoonheid, dat hij geheel vergat bloemen te plakken, doch met leêge handen tot den Koning terugkeerde en zeide : zo, Koning! die nieuw aangekomen man heeft eene vrouw, zoo schoon, dat al uw bdki’s (vrouwen) en prinsesses er niets bij zijn! — De Koning wilde nu die vrouw tot de zijne maken. Hij liet dus Ng. dj. dj. roepen en zeide tot het: „maak je maar niet ongerust, dat ik je laat roepen; het is slechts, omdat ik je wou verzoeken, voor mij, an den overkant der riviermonding eenige manuru-bloemen (mélàti) te plukken.” — Nu was er echter geen brag over die rivier en het wemelde daar ter plaatse van krokodillen. Ng. dj. dj. kwam dus weenende bij zijnne vrouw en zeide! ede Koning wil mij om heven brengen, want hij heeft mij geboden de rivier over te zwemmen en aan den overkant manuru-bloemen voor hem te plukken en de rivier zit daar vol krokodillen.r — „Nu, huil maar niet,” zei U.-d.-L. rhier hebt ge mijn ring, steek dien maar aan den wijs-vinger van je rechterhand en houd dien maar omhoog als ge door de rivier waadt, dan zal geen krokodil je kwaad doen. Maar, neem ook deze zakdoek meê en breng daarin voor mij een knop van die bloemen meê.” — Nu ging Ng. dj. dj. welgemoed op weg, waadde door de rivier, den wijs. vinger met den ring er aan steeds omhoog houdende, en zie! zoodra de krokodillen dezen ring zagen, weken ze uit den weg en lieten hem vrij overtrekken, Hij plukte nu een handvol bloemen voor den Koning en tevens een bloemknop voor zijne vrouw, dien hij in den zakdoek verborg. Ook op zijn terugweg ontzagen hem de krokodillen, zoodat hij weder veilig over kwam en de bloemen aan den Koning kon geven. Deze was inwendig wel woedend, dat zijn list, om hem van kant te maken, mislukt was, doch hij hield zich vriendelijk en liet hem gaan. Bij zijne vrouw gekomen, gaf hij haar den ring terug en ook den zakdoek met den bloemknop. Daarmede ging zij in haar slaapkamer, schudde den doek uiten, zie! daar viel hare jongere zuster er uit, op de slaapbank, wier naam Gàbi-ma-bòro (mëlàti-knop) was. 7 Vol. IL BL 478 VERDERE VERHALEN, ZONDER TEST. Den volgenden dag kwam er weet een knecht van den Koning, om bloemen te plukken, op het erf van Ng. dj. dj. Maar deze zag nu twee wonderschoone vrouwen in dat huis, vergat van verbazing over hare schoonheid bloemen te plukken en keerde met leêge handen naar den Koning terug. Hij gaf bericht van zijn wedervaren, uitroepende, dat de schoonheid van al’s Konings bòki's en prinsessen door deze vrouwen in de schaduw werd gesteld. Andermaal liet no de Koning Ng. dj. roepen en zeide: „maak je maar niet onge- rust, dat ik je heb laten roepen: ik wenschte alleen maar, dat ge voor mij de vruchten van gindschen klapperboom zoudt halen.” — Doch in den top van dien boom zat een geweldig groote slang. Weenend kwam Ng. dj. dj. weet bij zijnne vrouw en gaf haar te kennen, ‘dat de Koning het op zijn leven toelegde, daar hij hem bevolen had de klappers te brengen van een boom, waarin een geweldig groote slang zat, die hem zeker zou dood En. »~Maar je maar niet zenuwachtig, man! zei zij. „Hier is mijn ring, steek dien maar weêr aan je wijsvinger en als ge bij de slang gekomen zijt, houd haar dan den ring maar voor, dan zal zij je niets doen. Neem ook dezen zakdoek meê en wikkel daarin voor mij een bloem van de vruchten van dien boom. Zoo ging hij dan goedsmoeds en klom in den kokospalm. Boven gekomen kwam de slang te voorschijn en wilde op hem toeschieten, maar hij hield haar den ring voor en ijlings schuifelde zij achteruit en verborg zich in den bladerkroon. Nu wierp hij al de kokos vruchten, die rijp waren naar beneden, plukte toen een bloem van en vruchttros, wikkelde die in den zakdoek en daalde van den boom af. Aan den voet van den boom, verzamelde hij de afgeworpen vruchten, ontedeed ze van den bast en bracht ze aan den Koning. Deze was weêr inwendig woedend, dat Ng. dj. dj. aan ‘t gevaar ontsnapt was, doch hield zich vriendelijk en liet hem gaan. Thuis gekomen, gaf hij zijne vrouw den ring terug en ook den zakdoek met de kokosbloem. Met den doek ging zij weder in hare slaapkamer, schudde hem uit en daar stond hare jongste zuster, Igo-n-lako (uit het oog —- kiemgat — van de klapper) voor haar. Den volgenden dag kwam er weër een knecht des Konings, om bloemen te  daar mag je in twee dagen niet uitkomen. De drie zusters stampten toen in allerijl een groote massa rijst- meel, verzamelden dat op een tafel en vormden er het bewogen van een man van, die op Ng. dj. dj. geleek. Toen hieven zij haar stem op en weenden en lieten haar tranen op de rijstpop neërdroppelen, Toen ze op de beenen vielen, trokken zich de knieën op; toen ze daarna op ’t lijf vielen, begon hij te ademen; toen ze de armen raakten, bewogen die en toen ze op het gelaat vielen, deed hij de oogen open en leefde. Zij kleedden hem nu aan, als Ng. dj. dj. en onderrichten hem, dat hij moest zeggen, dat hij Ng. dj. dj. was en dat hij van zijne reis naar den hemel in 3 dagen zou terugkomen. Zoo ging deze Ng. dj. dj. naar den Koning en zeide, dat hij bereid was om de reis naar den hemel te ondernemen. „Hoe lang blijf je weg?» vroeg de Koning. „Over.3 dagen ben ik terug.» Toen omwikkelde men hem met pakken palmh aren en stärken hem in brand. Daar hij van rijstmeel was, bleef er geen spoor meer van heer, zoodat ze zeiden: vhij is al op reis gegaan lr Intusschen bleef de ware Ng. dj.  "haalt nu alles maar uit des Konings huis en verdeelt het onder elkander, want alles wat hij heeft, heeft hij jelui afgeperst." Dra was het volk bezig en had men den buit verdeel. Ng. dj. met zijne vrouw en schoonzusters leefden daar nu verder gelukkig. 28. O Ngòfa-Rikisa (De Kind-Reus). Kens waren er ven man en een vrouw en die kregen een kind, dat reeds zoodra het ter wereld was gekomen twee kannen banaan-vruchten achter elkander. Zij noemden hem Kind-Reus (Ngòfa-Rikisa). Zijn vraatzucht werd hoe langer hoe groterer en toen hij volwassen was kon men niet meer voorzien in betgeen de slokop naar binnen speelde. Vader spreekt dus met Moeder af, dat hij zal trachten den schrokhals van kant te helpen. Daartoe neemt zijn Vader hem eens meê, om met de lijn in zee te visschen. Terwijl zij aan het visschen zijn, breekt de lijn, daar zij heneden ergens aan haakt, en Vader beveelt hem het verloren stuk op te duiken. De zoou gehoorzaamt en niet zoodra is hij weggedoken of Vader roeit naar den wal. Daar gaat hij naar zijne vrouw eu zegt: “nu, hij zal wel met meer terugkomen, hij zal wel verdronken zijn.” Verloren stuk vischlijn om de hand gewonden. Beken hij zijn Vader aanbiedt. VERDERE VERHALEN, ZONDER TEST. 481 Op een anderen keer, neemt zijn Vader hem meê, om met het werpnet te visschen in de rivier. Daar, onder een overhangend stuk van den wal, diep door het water uitgekabbeld, werpt Vader het net, laat als bij toeval het touw waaraan hij het vast hield glippen en beveelt nu zijn zoon het net op te duiken. Niet zoodra is de zoon gedoken of Vader  vrouw. Doch na korten tijd treedt zijn zoon onverzeerd het huis binnen met het opgedoken net. (Volgens anderen: Vader ging met het net uitwerpen, in de monding der rivier, waar het wemelde van krokodillen en haaien, liet het net glippen en beval hem het op te duiken. Daarop ging hij naar huis in het vertrouwen dat de ondieren hem opgepeuzeld hadden; maar heel spoedig komt de zoon terug met het net, voor en achter behangen met een rist haaien en krokodillen, die hij stuk voor stuk geworgd en aangeregen had). Daarop neemt zijn Vader hem meê naar het sagobosch en zegt: „mijn zoon! ik zal dezen sagopalm omhakken, doch ga jij daar staan en vang hem op, anders barst hij door den dreun op den grond en kan ik den bast niet als goot (bij het sago-kloppen) ge- bruiken. — De zoon gehoorzaamt. Na lang hakken valt de sago- palm en, zie! de zoon vangt hem op, zonder te wankelen en legt hem zeer voorzichtig op den grond. Rindelijk neemt de Vader hem meê om hem behulpzaam te z In der vollsten van een grooten kapu-boom, waaruit hij een prauw wilde maken. Beurtelings hakken zij in den boom. Als hij bijna valt zegt zijn Vader: „ga nu ginds staan en vang den boom op, want als hij den grond raakt, splijt hij wellicht en kan ik er geen prauw van maken. De zoon gehoorzaamt. Na nog eenige hakken valt de boom en hij vangt dien in zijn armen en legt hem zonder ook maar gekwetst te worden, voorzichtig op den grond. (Volgens anderen: Als de zoon gereed staat den ka pu-boom op te vangen, wordt hij onder den vallenden boom bedolven, zoodat zijn Vader huiswaarts keert, in de meening, dat hij verpletterd is. Doch wehrte kommt hij met den geheelen boom op den schouder aandagen, den top vooruit, — zeewaarts — (zooals een boom hoort te liggen als hij geveld wordt om er een prauw van te maken) — en legt hem neér op ’s Vaders erf.) Deze herhaalte streken van den Vader vervelen echter den zoon. Hij ziet dat Vader het op zijn leven toelegt en vertrekt daarom liever. Op een goeden dag neemt hij zijn zwaard (sumarang) en pinangdoos en gaat op weg. Hij herinnert zich, dat hij niet ver weg een’ getrouwde zuster heeft en gaat eerst naar haar toe. Deze kent hem en zijn eetlust, doch ook zijne kracht en zendt hem naar heusch om daar een tuin voor haar uit te kappen. Hij gaat iverig aan den gang: de dikste boomen kapt hij in een slag door, neemt ze op zijn schouder en draagt ze tot buiten de grens der omgning. Alleen in ‘t midden staat nog een boom. „Dezen heb ik tot 't laatst bewaard, zegt hij; hakt hem in een houw af, doch stoot hem op nieuw, naast den ouden tronk, recht op in den grond en zegt tot zijne zuster: rnu moet ge maar op- passen: bij dezen boom zal tin uit den grond komen en dat kunt ge verzamelen en verkoopen. Zijne zuster had hem intusschen een maaltijd gereed gemaakt van 9 njstturens (tamo-òko's), waarbij zij 9 bamboes sagoweer had ge- plaatst. Ngofa Rikisa geniet dit alles zonder veel inspanning. Hij blijft echter niet bij zijne zuster, daar hij belust is op avonturen. Hij neemt dus afscheid en vervolgt zijne reis. Nach eenigen tijd ontmoet hij een man die als hoed een geheelen begleit het hoofd heeft en den naam draagt van Kaha-tolu de namen zijn allen in ‘t Ternat. dialect, maar volgens het taaleigen daarvan zou het moeten zijn Tolu-Kaha: hoed van land). Hij vraagt hem wat hij daar voor hoofddeksel heeft en krijgt ten antwoord: een berg-rib.” ~Laat ons eens met elkaâr worstelen, zegt Ng. R. — „Waartoe dat?” zegt K. T. — #Och, zoo maar, om te zien wie het sterkste 1s. Als gij mij op den grond krijgt, volg ik u als knecht; werp ik u op den grond, dan volgt gij mij. — Goed, het voorstel wonlt aangenumen en de worsteling begint. Na langen tijd smijt Ng. R. zijn tegenpartij K. T. tegen den grond, dat zijn hoed geheel uit elkaâr stuift. ~Gij hebt het gewonnen,” zegt K. T., ~dus volg ik u.r — rGoed” zegt Ng. R. rdan moet gij mijn pinangdoos dragen.” Nu gaan ze weer verder en ontmeeten een man, die een geheelen nam, als bloem, in ‘t haar heeft steken. Hij heeft dan ook: Saja-ngamé-bluem). ~Wat hebt ge daar voor een bloem in het haar- vraagt Ng. R. weer. ~Een ngamé-boom,r zegt de ander. „Zullen we niet eens worstelen?” vraagt Ng. R. weer. „Och, waar-toe? — »Zoo maar eens, om te zien wie het sterkste is. Als gij VERDERE VERHALEN, ZONDER TEST. 483 mij op den grond werpt, word ik uw knecht; werp ik u op den grond, dan wordt gij de mijnen — De voorslag wordt aangenomen en na een weinig worstelens smijt Ng. R. zijn tegenpartijder S. Ng. ter aarde, dat de geheele ngamé-boom door den dreun versplintert, „Gij hebt het gewonnen” zegt S. Ng. „dus volg ik U. — „Goed zegt Ng. R. „dan moet ge mijn sumarang dragen.” Daarop gaan zij verder en ontmoeten een man, die voor hoed een rots of steen op het hoofd heeft en daarom Tolu-Maré (hoed van steen) heet. „Zeg, vriend! wat gebruikt gij voor hoed?” vraagt Ng. R. — „Een rots.” — „Zullen we niet eens samen worstelen? — Ach, waarom? — „Wel, zoo maar, om te zien wie het sterkst is. Krijgt ge mij onder, dan wordt ik uw knecht; krijg ik u onder, dan wordt gij mijn knecht.” — Het voorstel wordt omen en weldra smijt Ng. R. zijn tegenpartij met zulk een ter aarde, dat de rots ver weggeslingerd wordt. „Gij hebt het gewonnen, zegt T. M. pdus volg ik ur — Nu draag dan om beurte mijn pinangdoos en sumarang.” Nu trekken zij gezamenlijk verder En komen aan zee. Heel ver over zee, in “t verschiet, zien zij een ander land men besluit daar heen te gaan, Ng. R. neemt K. T. op den rechter-, S. Ng. op den linkerarm en F, M. op den rug en wandelt zoo door de zee. Ongeveer in het midden gekomen, trapt hij ergens op en voelt, dat het een groote visch, een walvisch is. „Geef mij even mijn Sumarangy, zegt hij tot K. T. — Daarmeê steekt hij omlaag tot hij den walvisch aan de punt er van krijgt, heft hem uit zee op en slingert hem weg. Daarop gaan zij weêr voort. Hindelijk komen zij aan den overkant en vinden daar eene groote stad, waar veel lawaai gemaakt wordt, door het slaan op trommen en gongs, also er een groote feest is. Zij gaan de stad in en vragen wat er gaande is. „O, daar is hier een groote visch komen neêrvallen en de Koning heeft al zijn volk bij elkaâr laten roepen, opdat ze den visch wegwerpen en onze stad niet door zijn stank verpest worde. Maar we kunnen hem niet van zijn plaats krijgen.” — „Ga maar aan den Koning zeggen, dat ik hem zal wegwerpens zegt Ng. R. De Koning laat hem roepen en vraagt wat hij er voor hebben moet als hij den visch wegwerpt. vO,” zegt hij geld of schatten begeer ik niet; tot loon wil ik alleen dat gij de mooiste meisjes der stad bijeenverzamelt, opdat ik er ééne uitzoeke en haar aan mijn metgezel K, F. tot vrouw gve.r — De Koning stemt in de voorwaarde toe. Hij den walvisch op de Punt van zijn Sumarang en slingert hem weg. Nu wordt K. T. daar uitgehuwd. Na het trouwfeest plantte Ng. R. een bloem op K. T’s erf en zeide: rik ga; maar als eenmaal de bladeren of bloemen van deze plant flets gaan hangen, spoed u dan tot mijne hulp, want dan ben ik in nood. — Daarop vertrok hij met S. Ng. en T. M. Aan zee gekomen nam hij den een op zijn rechter-, den ander op zijn linkerschouder en liep weder door de zee, naar een land, dat aan den gezichteinder zichtbaar was. Daar gekomen vonden zij een stad, waarin weder een oorverdoovend geraas wordt gemaakt. Welden bemerkten zij, dat de groate visch hier was neuergevallen en dat de inwoners zich vergeefs inspanden dien te verwijderen. Ook hier biedt Ng. R. zich aan den visch weg te werpen. Hij wordt bij den Koning geroepen en verklaart, dat hij als loon, voor den dienst dienst dienst, slechts begeert, dat zijn metgezel S. Ng. an een meisje, dat hij zal uitkiezen, worde uitgekeerd. De Koning neemt de voorwaarde aan. Hij gat, steekt den walvisch op de punt van zijn zwaard en slingert hem weg. Nu volgt de bruiloft van S. Ng. Hij plant hem weêr een bloem op zijn erf, met de opdracht, dat wanneer hij ziet, dat de bladereu en bloemen van die plant flets worden, hij zich op moet maken tot zijnne hulp, daar hij dan in nood is. Daarop vertrok Ng. R. alleen met T. M., dien hij, aan zee gekomen, op zijn rug nam. Weêr liep hij door zee, naar een land an den gezichteinder. Daar aangekomen, vinden ze weêr een stad, waarin een groot alarm gemaakt wordt. Het is weêr om den visch Die daar is neuergevallen en dien men met geen mogelijkheid kan verwijderen. Wederom biedt hij zich aan hem weg te werpen. Bij den Koning geroepen, bedingt hij weeg te werpen. Bij den Koning geroepen, bedingt hij weeg te werpen, voor den te bewijzen dienst, eene vrouw voor T. M. Als hem deze wensch wordt ingewillig, steekt hij den visch weder op de punt van zijn zwaard en slingert hem weg. Dan volgt de bruiloft van T. M. Ook op zijn erf plant hij een bloem en bestelt hem die goed te verzorgen en als hij ziet, dat het blad en de bloem er van vertlensen, zich op te maken tot zijnne hulp, daar hij dan in nood zal zijn. Nu zet hij de reis verder alleen voort en komt in het land, waar de Garuda alle menschen als zijne prooi heeft weggevoerd. Hij vindt daar een stad met vele huizen, maar zonder meuschen. Eindelijk gat hij een der huizen binnen en begint daar op de trom, die hij er vindt, te kloppen. Weldra komt er een vrouw uit het huis te voorschijn, die zich daar nog verborgen hield en beveelt hem met Kloppen op te houden, daar anders de Garuda zal komen en hen wegvoeren. „Ik ben niet bang voor den Garuda” zegt hij „laat hem maar komen.” Daarna begint hij weêr uit alle macht op de trom te slaan. Het duurt dan ook niet lang of de zon wordt verduisterd, als door een dikke wolk, Dat is de Garuda, die komt aangevlogen. Als de Garuda vlak boven hem is, stelt hij zich in postuur en als hij op hem toeschiet, slaat hij hem éen kop af. De Garuda deinst af, schreeuwende: „éen kop hebt ge afgeslagen, maar ik heb er twaalf!y — „Ja, maar Nu hebt er maar elf meery, antwoordt Ng, R. — Weet schiet de Garuda toe en weet houwt hij hem een kop af. De Garuda deinst weet af, maar schiet daarop weder toe en verliest weet een kop en zoo gaat het voort, tot dat hem de twaalfde is afgehouwen. Daar valt de Garuda neêr, maar in zijne laatste stuiptrekking, slaat hij Ng. R., met de punt van zijn vlerk, dood. — Toen het gevecht was aangevangen, waren de bloemen op de erven van K. T., S. Ng., en T. M. gaan verwelken en hadden zij zich opgemaakt om Ng. R. te zoeken. Zij kwamen nu aan en vonden hem door den Garuda gedood. Zij hielpen zijne vrouw hem in huis te brengen en deze wist hem weder in het leven te brengen, door water, waarmede zij hem besprenkelde. Toen Ng. R. weêr bijkwam en zijne drie makkers zag, dankte hij hen voor hunne trouw en vergunde hen weder naar hunne woonplaatsen terug te keeren. Nu leeft hij gelukkig met zijne vrouw, Op zekeren dag echter gaat hij weêr op reis en in zijne afwezigheid, komt er een Njong (Chinees) met een vaartuig en ontrooft hem zijne vrouw. Van zijne reis teruggekomen, vindt hij zijne vrouw niet, maar ziet in de verte het zeil van het wegvarend schip. Vermoedende, dat zij daarop ontvoerd is, waadt hij weêr door zee, om het schip te achterhalen, doch het zeilt al verder en verder en eindelijk raken zijne krachten uitgeput en verdrinkt hij in de zee. 29. Hoe de Walrus en de Tadko-vogels in de wereld zijn gekomen. Er was eens een getrouwd paar aan de kust en de schoonmoeder der vrouw was nog in leven en woonde bij hen in huis. Op zekeren dag was de man uitgegaan en de vrouw was bezig 4 af 486 VERDERE VERHALEN, ZONDER TEKST. om haar pandaan-bladeren (waarvan allerlei matten en doozen ge- vlochten worden), die ze in de zon gedroogd had, op te rollen. Daarbij gebeurde het, dat haar vochtig geworden vinger aan één dier bladeren een piepend geluid ontlokte. De schoonmoeder hoorde dit geluid en meende dat de schoondochter een wind liet. Zij stoof daarover op en noemde hare schoondochter onbeschoft. Deze ver- dedigde zich en verklaarde onschuldig te zijn aan dat feit, maar de schoonmoeder hield vol dat het wel door haar gepleegd was. Nu werd de schoondochter zoo beschaamd, dat zij wanhopig naar het strand liep en daar door de zee waadde om zich te gaan ver- drinken. Zij had twee kinderen: een meisje en een jongen. Dezen , door het twistgesprek reeds onthutst, en moeder ziende wegloopen, wilden haar volgen. Moeder gebood ze op het droge te blijven, maar toen zij steeds verder waadde, riepen de kinderen: vina! ta dkols (moeder! ik kom in zee — naar u toe —). Zij antwoordde: »gij moogt niet tot mij komen, gij zult verdrinken!* — De kinderen hielden echter aan met hun geroep: ta òko — en de moeder met het antwoorden, dat zij niet mochten komen. Het strand liep daar zeer langzaam af, zoodat de moeder ver moest waden, eer zij aan de diepte kwam. De kinderen klommen nu in den top van een boom, om haar nog te kunnen zien en bleven daar maar aldoor roepen: ta Oko! Eindelijk kwam moeder aan de diepte en dook daar weg. Doch zij verdronk niet, maar werd een Walrus. Uit den boom klonk het nog steeds: ta òko! maar, zie! dat waren de kinderen niet meer die daar riepen: zij waren vogels ge- worden, die nu nog altijd ta òko roepen en daarnaar hun naam hebben (een soort steltloopers: grijs met roode borst, grondlijster, Pitta sp.) De man vond, toen hij t'huiskwam, zijne vrouw en kinderen niet en toen hij van ‘t gebeurde door zijne moeder op de hoogte gesteld werd, maakte hij zich zòò boos, dat hij ook in zee liep, daar onderdook en ook een walrus werd. Eens, jaren geleden, — zegt de overlevering — waren er eenige visschers, die bemerkten dat een groote walrus bij eb, op het droge geraakt was. Zij trokken het naar zich toe, maar, o schrik! toen zij bet op den kant der prauw geheschen hadden, zagen zij, dat het beest nog de overblijfselen van een broek aan had. Tot hunne verbazing verhief zich het beest op den rand der prauw, zag naar de kust en uitte, onder het storten van tranen de volgende woorden : vo! vaders en grootvaders! toen gij nog leefdet, had ik hier ook mijn akkers en braakgronden!” — De visschers waren zòò ontsteld, dat zij hun vangst lieten ontkomen; want, nadat de walrus deze woorden geuit had, dook hij weêr in zee en verdween. Later hebbenze hem niet weêr gezien. De vrouwen eten het vleesch van den walrus niet: het beest gelijkt haar te veel op een mensch. Zelfs de ingewanden, zegg En zijn precies die van een mensch. Dit verhaal druagt alle sporen van plaatselijk en oorsponkelijk te zijn. Toch is het eigenaardig, dat al vertelt men het in de lands-taal, men toch het roepen der kinderen en het antwoorden der moeder, alsook de merkwaardige woorden van den vader-walrus in het Ternataansch voordraagt). Doyou-Lèsu (Heer-(Koning)-Lésu). Djou-ngawa-ngawa (de Heer des luchtruins), heette Djou — (zeker voor Koning — Lèsu, weet ik niet te vertalen). Op een keer liet hij zijn maligé-sdro-sdro (vliegend- paleis; wolkenwagen?) voor-komen, om op reis te gaan. Zijn vrouw was in blijde verwachting en eer hij ging, beval hij haar het kind, dat gedurende zijn afwezen zou ter wereld komen te dooden, indien het een meisje was (zie ook: Ne 7). De lever van het kind moest men dan voor hem bewaren. Daarop vertrok hij. Na drie maanden beviel de moeder van een dochter. Zijn kon er echter niet toe besluiten om het kind te dooden, maar liet het op eene afgelegene plaats verbergen en opvoeden. Zeven maanden na zijn vertrek kwam Djou-Lèsu terug van zijn reis. Hij informeerde naar het kind, dat in zijn afwezen ter wereld moest zijn gekomen en daar hij vernam, dat het een meisje geweest was, dat men had gedood, eischte hij den lever, dien hij bevolen had voor hem te bewaren. Nu had men, om hem te misleiden, den lever van een geslach te geit bewaard en zette hem dien nu voor. Ongelukkig was een haar van de geit aan den lever blijven kleven en dat haar werd door Djou opgemerkt. „Dit is niet de lever van een mensch, maar van een geiten-haar komen aan den lever van een mensch? — Men beweerde dat 488 VERDERE VERHALEN, ZONDER TEST. hij zich vergiste. Maar hij liet zich niet van ‘tspoor brengen. Hij hiel vol, dat men hem met den lever van een geit misleiden wilde, om het kind dat niet gedood was te sparen. Hij drong er op aan, dat men hem dat kind brengen zou en stond zòò op zijn stuk, dat men eindelijk het bedrog erkende en het kind liet halen, dat intus- schen (natuurlijk) reeds een volwassen maagd was geworden. Toen de vader het kind zag, doodde hij haar zonder dralen, ver- woed over het hem gepleegd bedrog. Toen zij daar nu ontzield voor hem lag, zag hij, dat zij eene bamboekoker van ééne geleding in de hand hield. Vol verbazing bezag hij dien koker: zoo iets had hij op al zijn reizen nog niet aangetroffen. Dat was een koker als waarin de djin’s en widadari’s hun werktuigen (toovergereedschappen) bewaren; dus zijne dochter stond gewis met de wonderdoende djin’s en widadari’s in contact. Nu had hij berouw van zijne overijling. Doch hij wist raad. Fluks nam hij een stuk wit en een stuk zwart (blauw) katoen, bedek te daarme de gedöde en, zie! zij herleefde. Nu wilde zij gaan varen (op reis gaan). Weldra lag er een (toover) schip gereed, waarmeê zij vertrok (zie N° 21). Zeven jaren bleef zij weg en kwam toen terug met een volle lading en zulke heerlijke schatten, als de vader nog nooit van zijn reizen had meêgebracht. Djou Lésu was daarvan jaloers en besloot ook op reis te gaan, om nog grooter heerlijkheden t'huis te brengen. Bij zijn vertrek liet hij de opdracht achter, om ingeval zij waar namen dat het plotseling en vreeselijk noodweër werd, te hakken in zekeren bamboe. Na 9 dagen en nachten was het plotseling buitengewoon ruw weêr. Zijn schip was met man en muis vergaan. 31. TÀba (Uilenspiegel). Taba maakte eens eene prauw van louter ebbenhout. Toen het vaartuig klaar was, kwamen er handelaars en wilden het koopen. Na lang loven en bieden wordt men het eindelijk eens over den prijs. Taba ontvangt de koopsom en daar men het koopje dadelijk wil anvaarden en beproeven, zegt Taba: „welnu, gaat er allen maar inzitten, dan zal ik de prauw te water brengen.” — Hij had namelijk het vaartuig gemaakt op een hellende rots aan zee. Allen bestijgen VERDERE VERHALEN, ZONDER WEKST, 489 daarop de prauw en houden hun dajung’s (roeiriemen) in de positie. Taba neemt de klossen weg van voor het vaartuig, hakt daar op met een houw het touw door, dat het op de helling terughoudt en daar schiet het vaartuig te water, maar zinkt natuurlijk onmid- dellijk (omdat ebbenhout soortelijk zooveel zwaarder dan water is), terwijl al de opvarenden in zee rondzwemmen. Tàba maakt zich in allerijl uit de voeten. De drenkelingen kwamen allen zwemmende weêr behouden aan wal en besloten den bedrieger op te zoeken. Hindelijk vonden zij hem, bezig met sago-kloppen. „Ha! daar hebben weje eindelijk, ja, Taba?y zeggen zij. „Och, wate, zegt hij vik ben Taba niet. Taba is daar ginds aan “t sago kloppen. — Daarop gaan zij, naar zijne aanwijzing, verder op en vinden daar weder iemand aan "t sagokloppen, dien zij nu vermeenen dat Tàba is, zoodat zij hem te lijf willen. „Och, wat! zegt die man vik ben Taba niet; bij Taba ben je daar straks langs gekomen, dien moet je gezien hebben.” — Zij keeren dus terug vaar den man, die hen daar even op het daar poor heeft gebracht. Intusschen heeft deze zich in der haast de bloederige ingewanden van een wild zijn op het naakte lijf gebonden en daar zijn speer dwars doorheen gestoken eu lijf gehören. Zoo vinden zij hem daar, also hij door een speer getroffen en zijn ingewanden naar buiten getreden zijn. Zijn vervolgers houden hem voor dood en laten hem liggen, Als zij voorbij zijn, maakt hij zich uit de voeten. Na eenigen tijd echter krijgt men hem te pakken (hoe, is mij niet verteld). Hij wordt nu gedwongen (om den koopprijs van het vaartuig, dien hij he eft zuk gemacht, in werk weer te gven als roeier op een handelsvaartuig dienst te doen. Het is een groot vaar- tuig, waaraan, langs de zijden, ook roeibanken zijn aangebracht om te dajungen. Om wat opgewekteid in ’t werk te brengen, stelt Taba voor om te kabàta (een beurtzang voor “t roeien aan te heffen, waarbij eerst die op den voorplecht — daarna die op den achter steven zitten, een strofe zingen). Hij geeft de woorden op; hij zal zingen: „Tàba o firi mara! (Taba is al weggeloopen!). Nadat zij zoo eenigen tijd vroolijk en met volle kracht aan ‘t roeien zijn (t gaat altijd zooveel mogelijk langs “t walletje op) laat Taba zich van de prauw glijden en ontkomt naar den wal. (De beteekenis der laatste strofe van den beurtzang maakt, dat men er niet naar luistert, als er kennis van wordt gegeven liggen. — „Kere I ben je gek! Daar ropt de man, die murail! — tjuki murarily „Hoort de vrouw en hij dwingt haar binnen te haast zijn lust aan haar. Daarna maakt komt de man en vraagt waar tegen hem uit, dat hij veelt dat hij haar molesteeren moet. Dat eindelijk ontdekt de man, dat hij door genomen. Eindelijk loopt het späck met hem. Hij y deeld om tot straf voor verschillende ongerech ’s Konings huis te dienen. De Koning heeft hij moet die beiden in alles behulpzaam zijn, als zij met een hengel langs ’t strand gaan en met den haak door de golven trekken, om zoo te verschalken. Tàba slaat het aas aan den dochter, doch buigt daarbij ijlings den haak rec haken der Alfoeren gemaakt worden door hen koperdraad, gaat dat gemakkelijk). De Prinses vangt met haar raadpleegt Taba en deze zegt, dat hij e vangst gelukkig te maken. Als zij hem dan is, zegt hij: coîre. De onnoozele prinses wijderen zich even in den boschrand. krom, slaat het aas goed aan en, zie! zij hu VERDERE VERHALEN, ZONDER TEST. 491 Dat wordt zoo op eenige tochten, als hij met's Konings kinderen gaat hengelen, herhaald. Doch de gevolgen blijven niet uit en beiden zijn in angst over hetgeen hen wacht, als men het ondekt. Beiden willen wel met elkaär huwen, doch hoe zal men er den Koning toe krijgen tot dat huwelijk zijn toestemming te geven? Tàba zint op list. Hij ont-dekt, dat de algemeene weg met groote slingers en bochten loopt en op niet zeer verren afstand langs een waringinboom leidt. Hij maakt naar dien boom een recht pad. Daarna gaat hij naar huisen houdt zich vreeselijk krank. In de asch van den haard zit hij neêr en kreunt dat de harten er van bewogen worden. Zij vragen wat zoor hem doen kunnen. „Ach!y zegt hij, vals ge maar eens voor mij naar dien waringin-boom wildet gaan, die daar ginds aan den weg staat; daarin woont de geest (djin) dien ik vereer; als ge dien zoudt willen gaan vragen, zoude hij u wel zeggen, wat ge tegen mijne ziekte doen moet. — De lieden hebben medelijden met hem en gaan langs hun weg naar den waringin. Tàba is er veel sneller langs zijn eigen Weg, klimt in den bohemienen en als de lui vragen wat ze moeten doen, opdat Taba geneze, antwoordt hij: „ge moet hem met de dochter des Konings laten huwen.y Voordat de menschen thuis zijn, langs hun krommen weg, zit Taba al weêr in de asch te kreunen. Men zegt hem wat het orakel gesproken heeft en toont zich bereid om aan dien uitspraak gevolg te geven. Tàba wordt dus des Konings schoonzoon en is spoedig weêr gezond. De Koning will he toch nun verder ook gebruiken, om voor heeft, werken, maar daar heeft. TÀba niet veel zin in. Bens stuurde de Koning hem uit, om sago-palm-bladeren te halen, om daar atappen van te naaien. Hij blijft zddlang weg, dat de Koning gaat kijken waar hij uithangt. Daar ziet hij een pak sago-bladeren staan, maar Taba is er niet. De Koning draagt het dus zelf naar huis, maar vindt het erg zwaar. Tàba zat er in, slechts door een dunne laag sagoblären omhuld. De Koning was natuurlijk vreeselijk kwaad, dat Tàba hem gebruikt had, om zich naar huis te laten dragen, maar laat niets merken. Den volgenden dag wordt Taba weder door den Koning uitgezonden om sago-palm-bladeren te halen. Tàba blijft weeet lang weeet de Koning gaat weeet om naar hem te kijken. Hij neemt nu echter zijn jachtspeer mee. Daar staat weet een pak sagobladeren. O! — denkt de Koning, daar heeft hij zich weeet ingepakt. — Hij steekt daarop met zijn spe Er door het pak, haalt die er uit en, underdaad, het lemmet ziet rood, also er bloed aan kleeft. Wat had echter Taba gedaan’ Vermoedende, dat de Koning wraak zou willen nemen, had hij ditmaal het pak bladeren opgevuld met roode djamboe-vruchten en was langs een korteren weg naar huis gesneld, tven hij den Koning zag aankomen. De Koning neemt nu het pak vp den schouder, sjouwt het naar huis, zet het ner en zegt tegen zijne dochter: “nu, je man is dood! Ik heb hem door en door ge- stoken!” — rMijn man? — zegt zij — #die is al een poos lang thuis en ligt te slapen.» — De Koning onderzoekt nu het pak en vindt nu de djamboe-vruchten. Nu reeds herhaalijk door Tàba beetgenomen, zint de Koning op een list om Tàba om het leven te brengen. Eindelijk vindt hij lets, dat hem kans van slagen schijnt te bieden. Hij is gewoon fuiken in zee ueêr te laten, om er visch in te vangen. Gewoonlijk vergezelt hem zijn zoon daarbij. Hij maakt afspraak met zijn zoon en op zekeren keer nemen zij Tàba mede, om hen bij dezen arbeid de helpende hand te bieden. Tàba draagt den fuik (gewoonlijk ge- vlochten uit bamboe en meer dan een vadem lang). Aan zee ge- komen, overweldigen zij Tàba, binden hem en stoppen hem in den fuik met het voornemen om hem daarin in zee te verdrinken. Voor zij echter den fuik in het vaartuig laden en hem in zee neêrlaten, gaan de Koning eu zijn zoon neg even naar huis om een weinig te eter. Tàba in den fuik gebonden blijft op ‘t strand liggen. Niet lang ligt hy daar alleen of er komt cen man aan, die zeer krom gebugen loopt. Deze ziet Taba liggen en vraagt hem wat hij daar cu dien fuik doet! Hij antwoordt It was ok zoo krom als gij, maar men heeft mij hier ingestopt, vom my weêr recht te maken. Has: mij er maar uit en wij zult zien, dat ik reeds geheel en al recht geworden ben.” — De man voldvet aan Taba’s verzoek en ziet. dat Taba zoo recht is als een staak. Als dat zoo'n goed middel iser zegt de man, ~wees dan zoo goed en bind mij en stop it in den fuik!” — Zoo gezegd, zoo gedaan. Als de man er in zit, giat Taba langs een omweg naar huis. Intusschen zijn de Koning et, dieus zoon klaar met eten en komen zeewaarts. Het begint al duister te worden. zoodat ze niet zoo duidelijk kunnen zien wie erin den fuik zit. trouwens zij hebben geen achterdocht: zij nemen aus deu furs op, laden dien in de prauw. roeien er een tlink eind de Zee mee iu en laten hem daar zinken. Daarvp keeren zij naar huis terag eu Zeggen tegen Tàba's vrouw: ~Nu, zult ge dan toch je Wa Liet terug zien: bij ligt op den bodem der zee en de visschen VERDERE VERHALEN, ZONDER TEKST. 193 zullen hem wel oppeuzelen.s — Wat? — zegt zij — »mijn man! maar die ligt al lang te slapen. Even nadat ge waart weggegaan, kwam hij thuis!» — En werkelijk de Koning eu de Prins vonden Taba in zijn kamertje, in diepe rust en zagen zich andermaal door hem gefopt. (TAba heeft nog wet meer streken uitgehaald, maar meer wist men er mij niet te vertellen: ook niet òf en hòe hij aan zijn eind kwam. 7 Volgr. IL. 32 496 biz. 15. Het gouden haar.. 451 16. De jongste dochter, die eene verschoppelinge was. 452 17. Prinses-Gulungi-luni » 453 18. Prinses Urimi.. 455 19. De Halve 458 20. De Slangenmensch.. +60 21. Prinses Haté-dja 462 22. De Vader met zeven zonen. 465 23. De twee Stiefzoons 467 24. De rijstamper en zijn makkers als zeeroovers 470 25. Prinses Simi ma Sidaja 17] 26. Varkensplas. 472 27. Het zeer schoone Kind. 475 28. De Kind-Reus. 480 29. Hoe de Walrus en de Tadko-vogels in de wereld zijn gekommen 485 80. Heer (Koning) Lésu 487 31. Taba (Cilenspiegel) ASS INHOUD. Verdere Verhalen, zonder Tekst: EEN MINAHASSISCH VERHAAL MET AANTEEKENINGEN. DOOR JAN TEN HOVE. 498 EEN MINAHASSISCH VERHAAL MET AANTEEKENINGEN. Axsarën wia si Mamontororing. Apa kine si tua wéwene ésa. Taai maringat si koöko tina. Esa uman sia, taiin stla. Mange matéduai si koöko itu; un ésa uman taan sëla. Itu sia ipapatékurna, st koöko itn. Mange mapepeal un atédu itii wo Glékén ni tua wéwene itil, si sisi tanu an kasëla ne sangkawor. Uu katédu naëndo ni sisi itil pinepe, sia tontonénal ni tua wéwene itil. Tare tontonénai si sisi itii, sia weanna un tontonénal ni tua wéwene itil. Tare tontonénai si sisi itii, sia weanna un tontonénal ni tua wéwene itil. Un kadua naëndo sia timongkomo un sana popokal. Un kadua naëndo sia timongkomo u makadua un popokal. Kaüpat naëndo makaäpat; un kadima naëndo makawadu un popokal. Mastla maséla si koöko itii, takad sia matongkomo susud un woöndo sanawantang un tandeì tinipu. Ure ure daimo makarés en marinat si koöko itil si tua wéwene, makakoöko ni sia. [tu sia ipakatauna si aka un wanua ne Pudisan wo sl koöko iwèena si aka un wanua itii, kuanna: -daimo awés npatongkoën ni koöko tii un waja un tandei wo un wene, kaëlë-vkanku witun sanataun!” Maséla maséla si koöko itil, takad, sa sia kumelang aki dawa-nan, jo éwaéwannamokan u dawanan. Sa sta makelakelang aki dawanan wo néniian dondei, sope kaüpa padéwakan dumangkoi, itu tongkoënna karta ne tow wo un waja un with. St koökomo iit st minaidan se minaopo aki Pudisan, takad sera inakalantaka, makawéngkow wo makakowit wo andai si minaiisa paiwaiiwan ne mawole ména dondei, tongkoënna karta u donder wo tama aki Pudisan wo papurutén ne tow. Das rimae se Pudisan witun toro mitu, nu sa sera maseke, jo si kodkomokan itn si ipakipasarunera. Dai si ésa wo makaendo si koöko salangkéw itti (si koöko It is part of the pakuannera koöko salangkéw), takad se Pudisan ipaindeindemokan ne dimipud. Maupimo si kolano ne Sangi, nu masuaio ni koöko itn se towna mawolewole. Itu sera kumisi un wanut wo un waruk sanadondei: itu tutungannera wo isondeinera al mimange ilëlai ména Pudisan. Paendonnera itu tongkoën ni koöko ne Pudisan. Tumawiai tuiina un Pudisan u dondei itii, itu tongkoën ni koöko Salangkéw. Un kastakédu naëndo si koöko itii timongko u dondei, naiin un api, élékénnera st koöko itii matékutékurokan timontono un tételew. Un kasiow naëndo sia mate si koöko itii, Mateange si koöko itii, Mateange si koöko itii. Er was een oude vrouw. Deze onderhield een kip. ’t Was er maar éen, maar groot. De kip ging leggen; een een slechts, maar groot. Als het ei doorbrak, zag de oude vrouw, dat het kuiken de grootte van een korhoen had. Den derden dag, dat het kuiken door-gebroken was, liet de oude vrouw het neer. Als ze “t neerliet, gaf ze het kuiken  zij aan “t strand liep, dan nam ze ‘t heele strand in. Als zij aan %t strand heen en weêr liep en er gingen prauwtjes, schuiten of schoeners voorbij, dan vrat ze die op met het volk en alles wat er in was. Die kip is het, die de voorouders te Pudisan heeft rijk gemaakt, zoodut ze donder- bussen, spiesen en zwaarden erlangden, want allerlei dingen, door de roeiers in prauwen vertransporteerd, werden met de prauw opgevreten en uitgeworpen te Pudisan, opgeraapt wordende door de menschen. 