Schetsen uit myne Javaansche portefeuille
Op omtrent 8 palen a6tands van Tanhilf bet verblgf Tan den Resident van Cheribon , gekomen^ ontmoetten wg eenen wagen, dien deze vriende- l^e Heer, zoodra hq van onze aankomst onder- rigt was, ons te gemoet had gezonden* Met reel genoegen namen wg plaats in denzelven, en lieten onze vermoeide rossen onder bet opzigt der be- dienden, in een boerenhais achter. Wg werden te Tankii door den Heere Resident Baumhaeur met eene gnlle gastvrgheid ontvangen , en in de voor ons bestemde vertrekken geleid ^ om eenig6 rust te konnen genieten. 5 34 Wi^ hevondea ons in een bekooriigk btiitenvinv Mqf; bet gebouw, mim en laebtig, was voor wd- nige jaren opgerigt , en maakte eene fraaije yeiv tooning in de verte, terw^I bet ook van nabij met regt elks bewondering tot zicb. trok. — Scfaoone tuinen en wandddreyen omringden betzdire. Eene brctede, door booge boomen orerscbadawde lill^e voerde naar CAeriborir de boofdplaats der Residence 9 a palen T^tn Tanlil .vervf^derd. ' Uete oade morsrge stad ^ welke ik nu geIegen-> heid had, op mgn gemak te bezigtrgen, ligt vlak aan zee , en is eene vrg aanzienl^ke faandelplaats , tenv^ er dageli^ vaartuigen van Batm/ia^ Sa^ marangt Souraba^ay enz. aankomen* ' K^ alle de inwoners zign Cbinezen, en de stad bestaat tdt winkel op wmkel. Het Is een angezond nest; de naauwe straten Tfoiden door stinkendd grachfen doorsneden, die de Incbt verpesten. In de omstreken van de stad bespetirt men alom bligken van voormalige welvaart, en de duidelqkste bewigzen, dat Cheribon eertijds eene aanzienlgke stad geweest is* Er lagen gecnc Trocpen: — Eene compagnie Djaijang SeharB (Inlandscbe Grendarmes) was te Taniil gestationeerd, en deed bg het Residentte buis dienst. Daar de Heer Blxtme besloten had, den vaar- spuWenden berg Tjerimai een bezoek te geven , begaven w§ ons den 8« Octbr, derwaarts ^ en kwa- 55 men den zelfden dag aan den Toet van dien berg , in bet fraage dorp lAnga Jatie^ aan, waar "wg in eenen Passangraban onzea intrek uamen. Linga Jatie is eene der gezondste en aange- /iiaamste plaatsen van bet Cberibonscbe. — De oude Sultans van dat land bx«lden bier vaakbunbo£ — Wq zagen er de overblg&elen van ee^ oud lustbais , benevens een scboonen ruimen vgver, in 't mid- den van eene prachtige warande gelegen^ en in welks belder en doorscbgnend water wg duizenden visscben zagen dartelen, Het scboone en roma* nesque van die oord moet elken Eoropeaan aan* genaam verrassen* De ingezefenen onderbouden dezen vgver met den omiiggenden lostbof in de beste orde » waartoe ben de eerbied voor de nage- dachtenis banner onde vorsten aanspoort. Ook de b^raafplaatsen der oude Vorstelgke ge- slacbten boeiden ODze aandaebu Een beuvel met Mapga's, Eugenia's enz/ omperktbevat bun stoffelgk overblg&eL Eenvoudig zijn deze begraafplaatsen ; -raw opgeworpene steeuboopen maken de eenigste gedenkteekenen van vervlogeneraagt en lois^er uit. ('^) linga Jatie is een fraai dorp 9 van de vrucbt- baaiste bmdsdouwen, en scboonste rgstvelden om- ringd, overal ontwaart de reiziger eene milde nataar, die de ngvere eerlgke bewoners met bare beste gaveil bescbenkt. (*) Men weet, dat bef den Mahomedanen verboden is eenige beelden te maien. 36 Bekorelijke velden, Wie schetst u naar waardij ? — Ik wilde uw lof yermelden Doch leg 't penseel ter zij ; — Dat Phoebus lieyelingen Bezield door edel yuur^ IJw grootscli tQoneel bezingen, O pronkstuk der natuur ! — - Dat zq den indruk malen^ Dien g'op den wand'laar maakt, Als big door yruchtb're dalen Den Tjerimai genaakt, En 't oog om boog gebeven, Des Hemels blaauw azuiir^ ' Den bergkruin ziet omgeyen En 's afgronds sombren muur. En dan de dorpelingen Op 'tlagchend yeldtapijt^ Een yrolijk lied boort zingen^ Van slaafsche zorg beyrijd* — - Dan wenscbt zijn hart^ te leyen^ In dit bemin'lijk oord^ Door stille liefde omgeyen Door geenen nijd gestoord. — « 57 De i3* October- was tot bet beklimmen van den Tjerimai bestem^. — In den namiddag verlieten wg bet scboone Linga Jatie. Naaawelijks een nor geredei^ hebbende , moesten yn^ van bet paard stijgen, daar de weg boe langer boe steiler werd , en met een yoet diep stof be* dekt was* W9 zonden das de paarden naar bet dorp terng, en Uommen, al bijgende, yerder, terw^l bet stof ons oogen en mond inyloog. -* Hq , die in de voorboede was, leed bet minste^ docb djB stofwolken, die eike zqner scbredendeed opr^zen, persten' de acbterboede menigen yloek af« Zoo kwameQ w^ eindel^k te Tjigerobahy eene Jayaanscbe suikerfabriek , bestaande in eene bam* boezen loots, waar. de sageweer, of bet sap yan den Arenghoom tot sniker gekookt werd. — Hier wairen batten yoor ons opgeslagen, en daar wg niet weinig yermoeid waren, begayen w^ ons spoe- dig ter rost* — 'Naar gissing waren wi) reeds 2000 yoet boog geklommen ; de geheele boogte yan den berg werd op rainr 8000 yoet berekend. Wq bleven drie dagen te Tjigerobalj die ge- beel aan dienstzaken werden toegewgd , en klom« men den 16* October verder. ^ , Verwensebt klimmenl de weg werd boe Unger boe steiler ; bet diepe stof en de scherpe wortels yan boonien , die wij gesftadig onder onzen voet aantroffen, matten ons zoodanig af, dat deellen- dige Pondoky waar wij eindelijk bait hielden, ons een betooyerd paleis scbeen te z^d. 38 9 I • Op eene in haast gefkbriceerde brits spreiddea ^^'q oDze matrassen en deketis nit en bragten zoo den nacht in dat pondokje door, waar bet vrg koi)d was* Onze bedienden stobkten groote vnren en la- gerden zich om dezelve. Den 17*" deden wij bq bet kricken wn den dag onze tenten opslaan, benevebs twee andere die wq in resenre hadden; — datr de Heer Bau«- HAUER gemdd had , dat big 9 met eexrige andere Europescbe Ambienaren ons een beaoek wilde. geven, en gemeenschappclijk met ons den Jcrater bezigtigen. Te 4 ure na den middag kwamen de Heeren Baumhauer, Buyskbs en Scharf met eenigs Inl^ndsche Regenten, em een aanzienlqk gevolg, met stof en zweet be*dekt , al hggeade bij ons aan. De pakhuismeester BuYSKES was meer dood dan levend; aan zqn bleek en onthutst gelaat toxk men bem voor eene schim hebben aangezien, die eene visite op de bovenwereld kwam maken. De onlvanger Scharf Terwenscbte zijne nieuws- gierigbeid, ^n zwoer plegtig, voortaan bq znlke expedilies te buis te zullen bigven. Men begaf zich vroeg ter nftt , na afgesprokeu te hebben , om , bij bet opkomen der maan , den togt naar den krater te ondememen. De noodige ma^nsehappen waren reeds Yoomit gezoAden, om nabg den krater een pond<4; op te slaan, en eenige ververschingen over te brengen. Te 5 ore des nachu siecg d^ maan iu voUbn loister op,; saauwJigks begon hi^ zilverglans door het geboomte ona kampement te ve^rlielneiiy of een algemeen geschreeuw der InUnders kondigde den togt aaii* Allen waren ^yen yerUngend als iivq^ om den ynufspawenden afgiTond te zien* Onder een luidTuchtig EJhA der Javaaen be* goh de marschy waarbij een priester luidegebeden aan dien Frofeet voor de gelukkige rda uilatprtte. — • Eene dikke atofwolk inees b^ elkisn (red 4>p\ — op sommige plaatsen, waur de maan iiiet door bet digte lopf der reusachtige faoomen kon drin* gen, beerschte . eene akelige duiatemifi^ en men moest op handen en yoe(en voorlkraipen^ obi het, souJle met boomwortels dortrokkene pad met te missen en in eeaen afgrond te stoiten* Zoo kwamen w^ ten 7 of 8 ore op dea top des bergs en b^ den krater* Uit eenen diepen afgroad, rondsoa, door wan- staltige muren yan laya ingesloten, ste^ea' op aominige plaatsen kleine rookznilen in d® hoogte ^ en leyerdea eene flaanwe berinDering op van de, yerwoestingen, die zich eenmaal uit dezen achrik- barejaden kolk baddea versprdd, en waaryan de laatste in i8o5 plaats had. — Eene geruifne poos bescbonwden w^ dit ontzagyerwekkend tooneel; ik waag het niet^ er eene beschcijying yan te ge- yen; die taak zoa m^ne krachten te boyen gaan* Dew^l echter deze berg een der nierkwaardiigste 4o van J(wa is^ zal ik de beschrjjying daarvan nit het dagverhaal van den Heer Blume ondeenen. » Ik bevond mig — zoo laid dit verhaal — naan het hoofd van den optogC, om met »het krieken van den dag de vegetatie te » konnen bespieden j het geen mq in de ach- ttterhoede, door het stof onmogeljjk zonde ngeweest zign* » Slechta weinig vreemds deed zidi voor mq J) op; nqne Quercua induta en q. glaber^ » rima , eenige soorten van Fagua , benevens ^ Engelhardtia Spicaia^ Eupatoriumarbo^ i»reum^ en hooger de met opzigt tot het vgeslacht nog niet naauwkeorlg bekende £x- npoetrie^ maakten de hoofdmassa der bos- »8chen uit; zonderlingt dat ik daaronder ngeene eenige Poeapa^^ (^) {Schima Rwdt.) » konde ontdekken , terwgl andere gewassen »der hoogere streken van den Ged^^ SaJah^ » en Boerangrang ook hier gevonden wor- » den y zoo als mqn Polyoama aerraium en » integrifolium (een twigfelachtig big de Stij^ » raceen gevoegd geslacht ,) eenige Leucan^ » ihua soorten (nit de natuurl^ke famiiie der » Roaaceen) en meerdere planten, wier ge* » slachten eerder tot de Noordsche Flora be-- »hooreny zoo als Crataegus ^ H^pericumf C^) Zeer nabij de Gordonia komende. 4i je- )> Ranuncubia , Lonicera y Valeriana^ Viola 9 ^Plantago^ enz.' » Als geheel onbekend ontdekte ik eene Zizi^ nphoray Anemofia^ en eene struik onder de » HeapeHdeen , veel overeenkomst hebbende »met de Toddalia van Jitsaieuj pag. 371. » Doch 00k hier deed bet gebrek aan regen »z^nen nadeeligen itivloed op bet plantenr^k ttkennen, voomameliyk op de dikke /bekleed- ]iseis der Orchideen^ die de boomstammen »omgeyen, en waaronder ik menige nieuwe vgedaJEOiten vanbladeren, docb Tolstrekt geeoe i>bloemen waamanpu ]> Wq moeten omtrent boven z^n 9 zeide ik tot eenigen mqner reigenooten, toen tegen 8 lire in den moi^en bet ^oud aanmerkelqk begon te verminderen, en m^ne jicacia purpurascensj welke ik ook boven aan den krater yan den Ged^^ hoewel slecbts scbaars bad aangetroffen^ zicb als eene opene bos* scbaadje om ons uitbreidde. Zoo gebeel en al bad ik mij hierin niet bedrogen , want weldra lag, bij bet eindigen dezer bos- scbaadje, de tdtgestrekte top, schijnbaar naakt ^ ecbter bedekt met struiken van Gna~ phaUum Jaifanicum^ Vaccinium Varingi^ de folium enz., voor ons* Slecbts nog een balf nor te klimmen, was er noodig om bpyen te zijn; doch dit half uur vielvooral hun^ die bet klouieren uiet gewoon wa- 4a n ren , buiteogemeen xwiar , coodat beirhaalde » opwekkingen ea zelfs bet gezigt vau den » zoo nab^ zqodeu top naauwel^Iu toereikt^en » om hea daartoe te bewegen^ Ook ik ge- » Yoelde mi) 9 na dat wg eindeli)k bet doel » badden bereikt, aoo ai^emat, dat ik eenige j> rost moest'nemea, alvorens xoq aan de be- « scbouwizig des krateirs ^ ma, .welka zaud wg » ons bevonden , te konnea over gevent Na » eeiifi merp ik eenen blik op de onoverzien* * »bare vlakte, die als eene landkaart onder }> OD9 uitgebreid lag , docfa als met een wit^en nsluger^ door nevelen bedekt, zicb alecbts in » haren omtrek vertooode, dan weder op de » afgronden , boven weike w^ ons bevonden , » en die eeoe onwillekeorige haivering yer- » wekxen, terwijl de nabig zgnde afbellingen » in de verte met dookere bosschen pmgeveny » nog een zeker kenmerk van de verwoesting » aantoonden 9 door de uitbarsting in den i> jare i8o5 aaogerigt. Werpt men daarente- » gen ecnen blik op den krater , die als een » 5oo voet diepe ketel den ^efaceleo top be- » slaat, dan gevoelt men zich van yerbaasd- » heid en ontzetting getroffen. 9 Af heliiDgen van basakznilen gevormd zqn • hior oa^eu zigtW, ook geene regefanatige n lageft der Basaltieke massa'i , fian binnen 9 »doch ileclitf mive, onregelmatige vaanden' » die aan de ooitzgde beneden in eene ylakte » oidoopen , bedekt met een mtaditig meng- 9 8el van fijn verdedde aluinaarde en swavel* »> Eene gelgke vlakte van minderen omtrek ligt n beneden in den ketd tnsscfaen klo^en aan » de N« W. zqde , en faier worden ook uit » diepe qrieten nog zwavd danpen aitgedreven* 9 De grootate Terscheideobeid beerscbt in » de door een gemengde kleoren , weike deze • boivering barende dieptea aan bet oog ver* « toonea, docb waardoor tevena bet oog be- i> koord wordt; want boewel, in bet alge- » meen , de swart bkauvve kleor in Terscbil- » lende overgangen de beeradiende is f z^n » er tocb plaatsen , die plotseling in bet rood- » bruine overgaan , andere weder vbu een geel- » achtig mengsel , waarbij eindelijk de .sneeuw* » witte glans bgzonder bij de donkere steenmas- » sa's afsteekt* (*) Even zoo verscheiden is I ■ !■ I I I ■ I ■ » - — —■■II ' < ■ !■ - I I I ■ (*) De oorzaak van dit verschijnsel ligt in de meerdere of mindere oplossing of ontbiuding; welkd 44 » ook de afhelling en hoogte van den boven- » stea rand dezer wanden* want terw^l de:^e » zoo als , b. V. 9 aan de N. O. zqde ta- )) melijk ylak afdalen ^ zoo dat men bier , i> waar ook de plantengroel reeds eenige vor- )> deringen gemaakt heeft, in den krater "kan nafklimmen, zoo is dit, op andere plaatsen^ nwegens de steile wai^dei^ volstrekt ondoenlijk^ » Ik bield m^ nu nog bezig met bet on- n derzoek en de meting van den bovensten » omtrek des kraters. Van buiten vertoonen » zgne bovenste randen bier en daar duidelijke » sporen van opeenbiedding van basatieke la- » va^s 9 welke met lagen van nitgebrande steen- » acbtige uitwerpselen afwisselen. Aan den » zaidkant vindt [men in den buitensten kra- » termnur eene bolte, en men bespeurt bier » duidelijk , dat een uitvloeisel van de boven- » gemelde fijne deeien aluinaarde^ met zwavel ' » gemengd , eerstijds beefd plaats gebad. » Aan gewassen merkte ik bier boegenaamd » niets nieuws op# f^accinium T^aringiae^ Hi folium^ Andromeda leucocafpaj Gna^ yiphalium Jcwanicwn en eindeligk jicacia verschillende omstandigheden in deze massa's te weeg gebragt bebben. Waar zwaveldampen op de wan- den werken, vertoonen zij zich wit of geelachtig, terwijl de Werking van bet water, door oxijdering' ker voortbreiigt. 45 f> Purpurascefis j groeqen ook hier in over- » vloed aan den omtrdiL des kraters. » Nadat ik nog eenmaal den stand des Ther- » mometers had waai^nomen , die thans^ op B bet middag aur in de schadnw 65 1 en in » de zon jS graden Fabrenheit vertoonde, wiep ik eenen afscheids blik ^Op den afgrond » des kraters 9 en ^Ide bet overige gezdscbap u na , dat reeds een unr vroeger de terogreis » bad aangenomen* 0ns afldinunen ging vrq wat vln^er, dan bet opklimmen; echter moesten wig een derRegenten, die van vermoeidbeid in ommagt Tiel, onder de banden z^ner bediend^i aebterlaten. — Deze maakten eenen draagstoel, en droegen bunnen Heer die slecbts langzamerband b^ zigne zinnen kwam, naar bet kampement. Ons gezelscbap verliet ods den volgenden dag, onder duizend eeden^ van zicb in bet vervolg met bet gezigt van den Tjerimai^ op eenen af- standy te znllen vergeno^en. De Javanen badden zicb tot een aandenken aan dozen togt met steenen, boomtakken, droge ex- crementenvan Rhinocerossen enz^beladen, omde- zelve aan bun bnisgezin in triumph te vertoonen. De Rhinocerossen zijn op dezen bei^ in groot aantal aanwezig ; ontelbare slingerpaadjes doorkruis- sen bet woad« en zgn bet werk van deze dieren, die op bunnen weg de zwaarste boomen nit den grond scbenren. Het gekraak van de Soomen 46 wclke ai| omvene rtikken om uA een pad le ba- nen, kondigt hniuie amkonst reeds op een goe- den a&UQd aaii» — Men liceft. overigens geen ovedast vaa hen le doebien^ zq ont?Iugten de menschen, eji laleu zich zeer zeldeu zien. — Han yoedsel bestaat eakel wt graa en kruiden* W4 bleven nog een paar dagen in ona kampe- ment^ hetwelL een onvevwacht toeval ons nood- zaaktc^ qliogs U verlaten. De Heer Baumhauer lond nametqk eenen bode met de tqdin§ dat bet gfeheele wond rondom Tfigerobah in lichtelaa^ vlam stond , dat de Tlam steeds toenam^ en ous weldra konde bereiken. Reeds hadden virq in die rigtiqg nn en dan eene zware dreuniog door bet vallen van boomen g^ boord, welke wg ecbtev niet aaa de inrezenl^ke oorzaak toescbreven. Waarscb^nlijk was deze brand door Idnga Ja^^ ienaara gesticht, om ons tot da retraise te nood* zaken^ tei^ einde.niet dagel^ks, net groote moeitet water enz. naar ons kampemiiint te dragea* *-*• De nitvinding zou nog al zoo dou niet z^ geweesU Hoe bet Z9» w§ pakten onze. biezen zoo spoe^ dig^ als of de DuivdL ons op de bielen zaty en moesten na onzen terag|tQgt te midden van bran* dende en smeulende boomen en stnuken bewerk- stolUgen ^ zoodat wi) b^ elke icbrede gevaair liepen f door de krakende boomen terplet^evd te worden* -^ W9 kwamen ocbter heelshoids te Linga /aim in onze oiide woning mm. 47 Hier aan Aea voet des bergs le?ercle bet hrm^ dcnde woad en de tot de wolken sti^eiide rock** kolommen een prachtig docfa ontzettend schoow- spel op 9 waarb^ wg CfDS gelakkig acbtten, den dans ontsprongen te zqn. Een honderdtal inwoners was intnsschen op last van den Resident onafgebroken bezig, om den Toortgang van bee vemielende vnar te stnicen , hetgeen ook einddUjk gebikte. Den 3« .November namen wq de reis aan naar bet eiland Nousa Kambangmi^ niet verre van JopcH^ Znidknst gelegen. Wq kwamen dien avond ti^ Koeningan eene firaage kampong 8 palen van lAnga Jatie* Hier ontving ons de bear de Neijtzel ontvanger der landel^ke inkomsten, op de galste wigze, en deed cms den volgenden morgen nitgeleide tot Derma eene groote negerg , alwaar b^ in eene koepe! « nabi^ een nitmoniend scboonen vigver getegen^ te midden eener onde Instwarande der saltans van Cherihon^ aen gocd Oostindisdi ontbif i van kfrvi, rqsty boenderen, vinken en noeer sndere artikelen bad doen overbreogen* -— Honderden visseben kwamen al dartelende toesebieten op de rqst en vmcbten, dk wi^ bnn foewierpen. Hier genoten wiy gedaiende een paar nren bet bevalligst nitz^ dat men zicb kan verbeelden^ en moesfen den smaak der vorsten bewonderen die eert^ds dat mt- ■mntend kistverblqf badden doen aanlegg;en« — Na ons aldaar ^rkwikt c» vermaakt te bdiben namen « ■ «■• 48 wij d&chein van den heer de Negtzel^ en stf^en weder te paard* ' Te Kwaliy eene slecht ^eboawde kampong , 20 palen van Koeningan namen w^ onzen intrek bq het Inlandsch hoofd. Den 5* November zetteden wq onzen togtvoort tot TjamiSj (12 palen.) Deze kampong ligt in eene schoone vmchtbare vlakte, de weg derwaarts is uitmuntend, ofschoon men vele hoogten te bekiimmen heeft, waartegen onze Javaansche paardjes opvlogen. Dezoogenaam- de Koeda Goenong of bergpaarden zgn aan het op en afklinmien der bergen zoo gewoon dat zq daar- van geen de minste binder noch ongemak onder* vinden en hunnen loop 00k niet merkelqk vertragen. Overal ontdekt men wel bewaterde rijstvelden , 'en ontwaart eene milde natuur. Het isinderdaad, eene gezegende landstreek ! Wq logeerden te Tja^ nds bg den ontvanger , den braven beer fVouters Tnens gal onthaal 9 zoo nu als op de terugreis^ steeds in een aangenaam aandenken bij ons blgven zaL Den 6^ trokken yH^ door eene bosch- en berg- achtige landstreek, naar Madura^ een ellendigen arm dorpje, 20 palen van Tjamis aan de rivier Tjitandoei/ gelegen^ waar wg ons den volgenden morgen op Sassaks of bamboesen vlotjes inscheep^ ten 9 en naar Nousa Kambangan onzen coars rigtten* Deze vaart duurde twee dagen en eene nachten was joist niet zeer vermakelgL W9 waren das <9 bljcley toeh wf den 8*«des aYonds ^fOel aab land zettedeDy en bij den plaatsdijken Kotninamdatit ^ den i"*^ Lnitenant Beudeher aankwunen, die iranonze komst Terwitligd was , en ons Triendd^k .omyiog. Nouaa Kambang of Kaaibangan : (*) ligt aan den mond der iiYieren Tjitandoe^ en Banfoe^ maoBj waar ^eze zich in zee storten , en wordt door die rivieren aim de Preanger regentsdiappen en VbisUinlanden gescheiden ^ terwql het grootste gedeelte van het eOand door, de zee wordt bespoeld. Het is een woest land ^ geheel met o&genaaLbar^ bosschen bedekt^ doch Tmchtbaar en zeer geschikt te makcin too^ Telerhande knltnnry die door de ingezetenen geheel verwaarloosd wordt. Eeoige kleine kampOngs , op het noordelqke strand gel^ien, generen zibh met de Tischvangst, terwgl de noodwendigste levensbeho^en van de Vorsten* landen te Madura gehaald worden* Het geheele eiland beslaat nagenoeg 38 {>alen in de lengte en 4 in dd breedte ; het binnenste gedeelte is al- leen door gevaailigk gedierte bewoond ; overal wordt de lacht yerpest dodr sehiidel^ke dampen , die op den £nfopeaail Tooral eene noodlottige nitwerking heb* {^) NouBa Komtfonjf^ bliteekent hloemeneilamL — iiousa Kambcuigan dr^Tend Eiland* — De eerste naam is allezins gepast; de jaatste ontleent welligt zqn oorsprong Tan eenige visschers hutjes^ op bam- boezen ylolten of eassdhs rostende, wclke meit laogfl de noord-knst ontwiiart. 5o l>ed; ^-^ zooclat het verbl^f alhicr even ongezond alj vervelend is. •. Wq bezigtigden twee belaDgrqke grotten , waar Yr% y b^ het fiJikellicht, de wonderl^ke gesfalten der van het gewelf afhangende kegels yan koolznre kalkaarde (droipsteen) met verbaasdheid bescfaouw-r deny doch onze nieuwsgierigheid spoedig moesten staken^ daar de fakkels door den bedompten en Yochtigen Inchtkiing uitgingen^ en nvq in den moerassigen grond bqna bleyen ateken, — Op dit Eiland vond de Heer Blumb de Patma y waarvan zqn Ed* eene omstandige bescbr^Ting heeft in Jbet lidit gegeyen* Over bet algemeen is Nousa Kambangan r^k aan Vegetalische producten , voQr4 Bchoone bloemen. Sommige klippen leveren vo-^ gelneitjea op^ doch in kleine hoeveelbeid. Eena Aaborige groote klip » ala een eilandje in zee gele* gen en Nousa JjcuU genaaamd^ is rigker aan di| kostbare product y de meest geliefkoosde lekkern^ der Chinezen^ die zg met goad betalen. — Oak brengt de paarlenvisscfaeri; , hoe weio^ b^angrqk ook| den inlanders eenige vinst aan« . . W9 vonden in den Heer Bbudeker en deszelfs beminnelijke Echtgenoote ^ benevensr den Ghiruj^n van het gamizoen Brughans ^ een zeer ooderhou- dend gezelschap« Het gamizoen bestond ait 4o k So man , waar-^ onder de Commandant en twee onderofBcieren de ^enigste Europeanen waren* Si ' Ilet Commandaiits hais, de'Caseme, faetKroid-' inagazqn endeverdereltfilitaifegebdaweti war&n van l^amboes^ en dreigden dikw^ls door den fellen mud omyer te vallen. — Eenige Yeldstnkjes be- streken de rivier^ om de strooper^en derzcaoYeTi af te weren. Eene hevige koorts ^ waardoor de Heer-BLnMB hier ^erd aaogetast, noopte ons, om zoo spoedig mo"^ « geiqk aan dit ongezond oord vaarwel te zeggen. Op den !• Decembet begayen W9 ons weder op ^assaks, en siapten^ na eenige oren yateiis , leTon^ gUiA in de Piekuger regentschappen adn land* ' Den 4* December kwameti vvq over Kttfattefi enz. te Tjamis aan. — De Heer Bluhb was vx een paknki^n derwaarts ovei^ebragt 9 en kreeg laiig- zamerband , door de meer gez<mde lucbtstreek , z^n<l torige Lra(5htetL tcnig. Te Tjamia gekomen, werd aan OQzen Chef een l)rief van den (jonvemenr Generaal ter band gesield^ boadende last, om naar Batiwia terag te keeren* Den 9' December verlieten wg Tjdmis en be<^ gaven ons over Tji'^auwer naar Pengaloe^ wer« waarCs de Heer Woui^BUs ons bc^eleidd^^ Op dezen weg zagen wg^ op eenen geringen afitand^ den vnnrspnwenden bei^ Galoengoen , vnens- laat- ste nitbarstlng in 182.1 ongeveer lopoo Javanen deed omkomen) en de aiai cleszelfs voet gdegene dorpen gebeel vemielde. — Wg zagen doizenden gteote vleermnizen (kalongs) om den kntin deH 5» bergs zwmen ^ in wtens rigdng zwarte wolken den horizon Verdauterden — * Pengdhe^ waar het In-' landathe faoofil ons b^ dtstek wel onthaalde en aller- bande vennaak aandeed, Tonden wg eene fiaaqe kampong^ -^ Heerl^ke txiinen, nitgestrekte vgvers, met kleine eilandfcs 9 maakten dit oord tot een aardscb Paradgs* — • b twee fraaqe sassaka maakten wg eene apeelvaart ; — de eene bevatte een gezelschap zeer goede Mazqkanten ; in de andere zaten wg rondom eene wel yoorziene fafeL LiisUge roegers , in de bootjes ^ waarop de sassak^ rustten^ gezetea^ voerden ons langs de lageheode oeversy die met netle woningen en wei aangelegde tninen pronklen* Venrdgens vertrokken wg naar Telaga waar w^ ona insgdgka £^nen -nacht ophielden. — Deze nit- gestrekte kampong achgnt Van hare lig^Dg in eena^ diepe valet haren iiaam (pnt^ of Meer) ondeend te hebben* Te Sindcmg Kassie ontving ons de Rq;ent ojl eene vriendelgke en gastvrge wq<e , ei^ maakie er zicb een genoegen van, ons zgnen reiswage ten leenen^ om ons over Bangerarig naar Tan'^ ill te brengen , zgnde een a&tand van 37 palen. De Heer BAUMHAtTER ontidng ons met zqne g^one gastviqheid ^ en wg bleyen ten zijnen huize tot den 26^ December 9 opdat de Heer Bluxb door ongesteldheid bnilenstaatwerdgesteld| vroe* ger te vertrekLen* 53 r LangB den grooten postwq; keeiden w^ na, In om mswagen, naar Buiienzorg temg^ enbesagen op onien w^ naar Karang Sambong faet fraaije fort te Palimctnang J \oor wdnige jaren geboawd , en waar omtrent honderd man in beaetting 1^. — Hier namen wq b^ den Triendel^ken Lnkenant* kolond Delatoitr bet ontb^t. Karang'Sambong y 3i palen van TanlU^ ligt aan eene groote rivier , die de Residentie Cheribon en de Preanger r^entscbappen Tin een scbetdt. W9 logeerden er in de GoaTemements b^berg. Den 37* kwamen v?g te Soemadang 26 palen tan Karang^Sambongf een groot en zeer fraai* dorp 9 in eene bekoorlqke en gezonde landstrodc gelegen. •=— Hier logeerden wg twee nachten b^ den Heer KsasilfGBR en vierden den 38" met dien waard^en A^l>^naar en deszdfs beminnelqke gade bet 63* yerjaringsfeest Tan den Heere Erhatin- GBR, den vrolqksten oadgast op Jcuntf die een groot gezelscfaap dien dag bq zicb badgenoodigd, en door een spreekend yoorbedd toonde, dat men in Oost^Indie tiv^n — yeel wgn kan drinken en tocb gezond en vlog wezen. ^^ Delaatsteboe^ danigbeld beweea big , door Instig met de rongings te iandahien. — De yrengd bezielde bet blozende gdaat des grqsaards y en de gasten ^ bet geed voor- beeld van den eerwaardigen gastbeer volgende^ warep luidrugtig geno^. Den 39* leiden wg 3o palen af en kwamen te 54 Bandofig, in^gelgks eene groote kampong, waav wg in de Grouvernements herberg oDzen intrd( nameo. — Zoowei thans ala op latere msen heb ik steeds reden gel^ad van ten uiterste Toldaan te zgn over de goede bediening en bet innemend onthaal, welke de reiziger in deze faerberg, eene der beste op Jaifa^ genieu Dit moet ik tot lof Tan den Heere Darmstadt , opziener der posterq en herbergier, bekenneir. . Eene dikke mist ligt alle morgens over dit Bandong uitgespreid, en bedekt den gebeeien omstreek met eenen nevdL, die eerst om lo of \x uren opklaart. — Dit maakt bet -verblijf aldaar, inzonderheld voor vreemdelingen 9 min of meer ongezond* Den 3o* k^amen wg te TJanjorj de Residen-v tieplaats der Preanger regentsphappen , 48 palen van Bandong. In deze Tolkrgkp n^org bragten wij eenen nacht in de berberg door 9 waar de be*i diening, en passant gezegd, meer dnnr dan goed was, .en vertrokken , op den laatsten dag van bet jaar , naar Buitenzorg^ onze woonplaats j docb war- den door een' zwaren regent genoodzaakt, te 7)7« pannaa (*) bait te bouden. Op deze plaats , bekend door de warme baden , van W¥^ ^g baren naam ontleent, logeerden wg bg den opziener over de r^ (*) De afstand van Tjanjor naar Tyipannaa is la palen; v^n daar jiaar Buifens^org, 28. I I 65 boiienplaats van Z. Bxc den Gouverneor Gene^ raaL Langzaam rolden wq in den vroegen morgen- stond van den i* January 1825 oyer dens teenach- tigen en omwolkten Meggamedong} doch naau- welqks waren de Baffels/ die ons op den berg eetrokken haddeui uitgespannen , of vier vlugge paarden yoerden ons in galop naar bet bekoorlqko Buitenzorg (*) waar wg y na cene afwezigheid van (*) Buitenzorg, door de Inlanders i^o^^genaamd, is een vlek^ meestal door Ghinezen bewoond, en in eene lange dubbele rei Tan planLen — - en bamboezen huizen bestaande. Hetgeen deze plaats, die i3uren Tan BcUatna, aan den grooten postT^eg ligt, merk- waardig maakt, is bare uitstekend scboone ligging nabij den Toet der booge bergen Gede en Salak. Voor ongeTeer 80 jaren deed de GouTemeur Gene« raal^ Biaov Ihhoff, aldaar een landhuis bouTren, betgeen door zgne opToIgers allengskens vergroot en Terfraaid, thans een wezenlijk paleis is, van eenen uitgestrekten en bekoorlijken plantentuin omgeren, die met de schoonste T^Ters en aangenaamste wan- deldreTen prijkt* De gezonde berglucht lokt steeds vele Europeanen Tan Batatna naar Buitenzorg , en daar deze plaats thans de Taste Residentie Tan Z. Exo. den Gommis- saris Generaal is, zijn er de Europeaansche inwoners talrijker dan ooit, ofschoon ik niet geloof, dat bun getal 5o •te boven gaat , bet garnizoen er buiten gerekeud, dat uit eene kompagnie of detachement tien maanden, jaist van pas aank^^fsamen ^ Qm bef niei^wjaarfeest te helpen Tieren. hazaren en eenige artilleristen bestaal, yopr dei^ dienst bq h^t paleis bestemd. De caserne I een paal Ta|i de plaats yerwijderd en aan den grooten weg naar Baiavia gelegen, i^ een ruini en fraai steenen ^bdi^w, weinige jarei\ ^eleden, opgerigt. *!-* POSTREIS^ TASr BUITENZ0R6 haak RERIBANGt 19 1825, JLloe wAe geooegeif$ een togt door J<W(C9 bio^ nenlanden dea EaropeMn ook moge aanbieden^ de bezwaren, naaniiede faif op denzdven te kion* pen. heefty de ootbeeringen , aan wdke hq lach Taak moet ondcrwerpen , yenoTakea menig on- aangenaaiii oogeDbfik; en maar a^ te dilLW^Ii nut- sen de ac b o o ney de majeataeiiie natonitooneclea daardoor, bij de bcscfaonwing zdlT^^ dien indmk ^ wcAen bonne berinnering, na bet afloopen der reisy en bet einde der nitgestane yermocqeniifen en ongemakken ^ in bet bart des reizigeis yerleiren- digt en onmtfrisbaar terog^t. Niminer zai ik o ▼ergeten^ booge bergen, digte, onmetel^ke won-- den, mischeDde waterraUen, wedder^e pbnten- groeiy atadge boomen, wier lommer den reiziger aaogename yerkodipg en zacfate mst doet smaken. — Bekoori^ke, Tmchtbare TaDe^en, waar gnDe gaat- beencbt, waar eeDemOdenatnor bare beste 58 I I scliatten biedi,' waar men geene i^^re schatteu kent f uaargeene andere haakt^ nimmer zal ik u vergeten ! Welk eene yerandering van tooneelen, wanneer mea laogs den grooten postweg reisl^ die geheel Jat^a in de lengte doorsnqdt, en wiens schoone aanleg en uitmunt^nd onderboud het Goaveme-' ment zoo veel e^re maaku — De^ eenzame wou- den, filechu door tggers en rhinocerossen bewoond, de siille dorpjes, liit nederige bamboezen batten zamengesteld , de e^nyoudigheid yan zeden, de zorglooze ^yredenh^id , die men in de binpenlan- den aantreft, maken plaats yoor pracbtige ruime laanen, bevolkte steden en dorpen, kostbare land-* goederen , al omvattende nqverheid en — wiozucbt* Geene yermoeide koeli's dragen bier al bqgende den reiziger zgne benoodigdbeden na , terwgl bg zelfy door een togt yan weintge uren afgemat, reik- balzend naar eene rostplaats uitziet, en nu eens gevaar loopt met zgn paard -in een afgrond te stor- ten y dan weder atroon^en yan eene onbekende diepte met betzelve moet doorwaden 5 — neen ! ■ — yrg yan geyaren en ongemakken rolt men, door ylogge postpaarden getrokken, den scboonsten rg-* Tireg oyer, en legt, tenvql men gerast sluimeren kan , in korten tqd , en met eene yerbazende snel- beid, de yerste reis af. (*) — Overal treft de rei- (*) Slechts zelden wordt de reis door rotsachtige strekcn en hoogtcn eenigzins yertraagd , en bijna allcen op den weg door het west^lijk gedeelte yarn 5d kiger lerensiniddelen en gemak aan^ eQ kan fa) in het noodige Toomen. Z66 reisde ik in Jantiaiq iS^S met den Heere Chef van. den geneesknndigen dienst^ D'.-Blumb ▼an Buitensorg naar Remhang^ waar eene hevigt ziekte faeerschte ^ die veel naar de schrikkel^ke Cholera^morbuM zweemde , en binnen twee inaan- den^ in de koofdplaats allien derResidentie, meer dan duisend Iqders had wpggemkt. Den i3f Januai^ vertrokken wig, in een gemak- ketqk r^tnigy van Buitenzorg^ bereikten gelakkig, na te Toegoe onze postpaarden met bofibla ver- wiaseld te hebben, den kmtn van den rotsachtigen Meggamedong^ (*) waar wq weder yan veische paarden werden voorzien^ en kwamen z66 te Tjanjor {Tjandjoer) aan , waar wg , tot den tqI« genden iporgen onzen iotrek in de Goavemements herberg namen* r— * r • Javiu Alsdan zijn de po^tstatio^s ^ in plaaU yande gewone 6 pajlen^ slechts 4 of 5 palen Tan elkander Terw^derd. (*) De brecde rijweg, die onder het bestuur van Daehdels^ over dezen rotsachtigen berg: (ter hoogte van meer dan 4o<>o voet:) is aangetegd, wordt door eene menigte steenen , bij het op en af rijden , nu en dan moeqel^k en gevaarl^k.— > Ikraad elken reiziger, die in den morgenstotid dat togtje maakt, zich ran eenen gpeden mantel te Yoorzien , want op den top des bergs gevoelt men eene ongewone koude. De belec]Lenis van .het woord Meggamedong is om$»oltU 6o D^n 14** rertrokken w^ naar, Bandong. — de weg derWaarts is meest laag, en was doco" aanhou-* dende r^nvlageii zoo alecht en morsig gewordea^ dat mea er^ tea gemakke der rgtaigen, op vele plaatsen bamboezea matten over gesprdd bad* — Wat biervoren gezegd is omtrent bet snelle rei* zea LiDgy den grootenj.weg, is eerst in voUenna- druk waar, zoodra men Karang Sambong achtcr den mg beeft, want tot aan de katste poststation der Preanger regentachappen ziet men maar al te dikwgis den vluggen draf der paarden (*) met den statigen tred der steviger docb loomer buf- fets Terwisseld, — Somtqds warden de katsten ook voor de eerste gespannen, om bun bet trekken te yerligten. — lies avonds te Bandong aangeko«t men zignde, namen wg onzen intrek bi^ den eer- Iqken Darmstadt f en besloten , den volgenden morgen^ reeds T66r bet opgaqn der zon, de reis voorttezetten. Reeds ten 4 nre werden das de paarden voor den wagen gespannen, en wq verlieten de Kam^ pongy over welke een dikke nevel uitgespreid lag, {^) De paarden in de posterijen; die, zoo als ge« zegd is, gewoonlijL 6 palen (2 uren.) yan elkander zijn verwijderd , zljn van bet beste Javasche of Ma- kassarscbe ras. — Groote zorg word door de opzie- ners der posterijen (meestal Europeanen) Toor deze i^attige dieren gedragen, en bet is een zeer zeldzaam geval , dat de reiziger op Java reden bceft^ over d^ bcm versirekta postpaiurden te klagen^ 61 • * geenszins denkende f dat \i?q het pas Irerlatdo nacbt'^ fcwartier zoo spoedig weder atoudea te betreden* Wg waren op den oneffenen en modderachtigea weg naaawel^ks lier palen gevorderd, en wilden de al te spoedig afgebrokene nachtrast juist door eene zoete moj^enslaimeruig vervaDgen^ toea plotseligk een yiid van het rqtaig brak, en wg tamdjgk onzacht met hetzelve nederstortten. Daar stonden wq en wreven ons de ribben^ die eene onaangename herinncring van den val teroglieten* — Geen buis was in den omtrek te bespeoren ^ en vooral geen smid bg de band , door wien de geledene schade van het wiel kon her* stdd worden* — Ddistemis beerschte rondom ons^ want het was nog geen 5 aren^ en de obor's^ waarmede onze loopers (*) zich voorzien hadden, waren uitgegaan. Goede raad was dunr ; — er zat niets anden op 9 dan een jobgen met het rgtaig daar te laten^ de paarden naar de Bandongache berberg te doen terugleideu ^ en zelven derwaarts te kogeren ^ om da noodige manscbap te zenden tot bet af balen Tan {*) Aan elke {>aardenpo8terij worden delx reiziger twee jongens als Ibopers medegegeyen, die Toor eenci geringe belooning de 8dms al te yurigd of achter- uitslaande paarden aan jyeersikanten in bedwang en op het spoot bouden, terwijl ^j met eene verwon- derlijke tlugheid derive draf of galop bijhouden , en eerst^ nadat de orde onder de Yiervoeters hersteld \Sf hitnne plaats achter op den wageu nemcQ* Si hdt i^ttiig, Welks reparatie eene ondangetiaihe vei^^' tragiDg in onze reis stond te Teroorzaken. Deze wandeling, v66r sonopgang, op eenen^ voor Toetgaogers bovenal, niet aanlokkel^ken weg' leverde geen gering cdntt^ast op met de gemakke- l^ke rust) die; wy ndg too even in de zacht ge«> voerde kocken der koets smaakteti. «-< Zoo gaaC tet in de wereld! * Gelukkig behoefden Ivij ons te Bandong niet lang optehoaden« dewigl de Heer Kdlonel VAN D£R- Capellen, Resident der Preanger Regentschap^ pen , zich , op eene toarnee door de Reaidentie , juist aldaar bevond, en vriendelgk genoeg was, ona door z^nen wagehmaker van een nieuw rad ie\ doen voorzien. — Zoo kwamenwq, nogdicnzelP den middag^ in de schoone en roinanesk gelegencr kampoDg Sumadang aan^ v^aar vtrq b^ den Re-^ gent afstapten, en bet middagmaal nameti. Daarna tervolgden ^^ oogenblikkeligk onze reis, en kwa- tnen dienzelfden avond nog te Karang Stambong^ in de Goavemements herbei|; aan. Den 1 6** t^erd de reis voortgezet* T^e Pali-' manan hie! den wq ons een oogenblik b^ den Vriendelqken kolonel DELATOUR op ; deden bet- 2elfde te Clieribon big dei^ Hecr Baxjmhauer^ en reden door tot Tagal^ zijnde 4/ palen van de voorgemelde stad verwijderd. — Wq kwamen reeds vroeg in den avond aldaar aan^ bebbendei dien dag 8o palen (27 uren) afgelegd. De ^eg van Cheribon naar Tagaln gebecl vlali 65 jen*ftfiii weettk&nien door digte iiosseben beperkt'^ waarin vde tggers, en een rerbazend groot aanud livilde yarkensy hoisve^iu — Deze laatsten rigten groote Terwoestiogen aan, door gestadig nab^hni* men en heiningen^ de aaide te doorwxoeten, om naar worteU te zoeken« «- Op onderscheidene plaatsen, netens den rijw^y zagexi w^ den grond gebeel door deze dieren opgedol?en« — - 2^ z^n daarbq zoo« onbeschaamd , dat een troep van 5 of 6 banner bedaard aan den w^ bleef zitten f toen ona ligtoig yoorb^rolde^ en niet eena nit el- Lander ging^ toen de Loetner met de zweep Uaptei De volgende ontmoeting heeft een Engelsch koop* man Tan Dagal^ op dezen weg* met een t^ger gebad^ Hi} reed op een* atond, in z^'nekapcbais, met twee paarden voor elkander bespannen , naar C/ie^ riboru Bgna te lialver w^e gekomen, ziet bi) plotselgk ^een tijger nit bet kreapelboscb te voor* achjjn springen en met eene ongeloofelijke snel-^ beid een der paarden van Toor bet rgtnig w^* mkken en medesleepen. Het andere paard , daor-' door losgeraakty gaat op den loop. — - Doodelgk ontsteld kroipt de koopman den wagen nit en op handen en voeten naar de naaste poster^ , diq slecbts eene paal terw^derd was* De opziener der posler^ (een onde liplap) die onzen reiziger TOor een r^k man kende en wist 9 dat b^ dikw^ls koopmansgoederen en geld bi^ feich bad, vroeg bem, of er ook Keden naar de u tliais diendeb gi^otiden te wordeh/om toctftekdJ^ bien, dat men iets nit ddzelve ontvreemde ? — Ete Engelschnian echter, wien de schrik niet gehed ek al van z^n gezond verstand had beroofd,ant^ woordde zeer scfarander, dat er niets in de chaid was en men die gerust kon laten staan* — Er wa- iren echter in het bankkistje So^ooo ropqen, zoo aan coupons en i*cbepissen ^ als aan contanten , weike de mziger, in den vroegen morgen ^ onaa^geroerd teriigvond. Wig reden de schoone laan in^ die naar de oude atad Tagal geleidL — Bg het fakkellicht der loopersj en dat der lampen ait de langs den vfeg gel^ene hoizen^ vonden wij de woning van den braven Regent RADiN adipatti ARIA REKSO NEGORO^ dien wg reeds hi) eene vroegere gele- genheid hadden leeren' kennen. — Wig troflea hem te hois en werden met die gastvrge beleefd- heid ontvangen, weIke een der trekken van het beminnelgk karakter diens braven mans uitmaaku Na ons hartelgk verwelkomd te hebben , geleidde REK80 NEGORO ons naar de gallerg of (^iraadd van 2^ne woning ^ een groot steenen gebonw , door een ruim bemuurd plein omringd. — Onder deze gflilerij stonden een aanta^bedienden ^ die door hem gelast werden, op onze wenken te letten. — - Verver schingen van allerlei aard werden ons aangeboden. De goede gastheer was, integendeel vanhetgeen dooi^;aans bg z^ne landgenooten plaats heeft, r^- kel^k Tobrzieh van wgnen en likeoren. •— ' Zgn< 65 Atader^ inzonderfaei J ^maakte oTerli^eiiqL — Ta« fisk met inlandsche lekkem^en' {h»ee Iwee) be* laden lonkten ods wddxa mendelgk aan. — N|i eenige honneura aan dezelve te hebben bewezen werd elk onzer naar eene aizonderlyke kamer in de zqgeboowen, tot ons nachtverblqf bestemd^ gdeid* (^} — Aan de dear' van dke kamer stond een bediende van den ftegent, om op onze be- Telen acht te geven. — Na een poosje te bebben nitgemst, b^avcn w^ oikS weder naar de gallerg^ en yonden aldaar de meeste Eoropeaanschen Amb-* tenaren van Tdgal , beneyens den konunanderenden Officier der Djagang Sehara met derzel?er echt« genooten, welke door den Rc^nt tot een sonper genobdigd waren. — De tafel was ovei^loedig be- set met alle de ingredienten van eenen kostel^ken aTondmaaltqd. Desj^zen warenop de Eoropeaan- scbew^zeengeorigtoebereidy en naastelktafelbord prigkte eene fleacb Bordeaux , enordre debatqUle^ De gastbeer, op wiens gelaat eene ongeveinsde bl^dschap geteekend was, scbeen niet alle dewet-* ten van Mahomet even stiptelijk optevolgen.. Al^ tbans bq deed ons niet alleen gtdhartig bescbeid ^ snaar stelde ook bg berbaling, de eene toast nd de andere in. — Na bet wegnemen der schoteb ~ v) Overeeiikomstig met Ae adat of aloude gebrui- ken der voomamen Javanen^ die de.Yreemdelingeii liimmer in bet boofdgebouw, waar zich bunne vrouwen en kinderen onthouden^ ontyaDgen. 66 werd het smakelr|k maal door eeti mcndschap-« pelijk gesprek vervangen. — Wg bewonderden zijn^ zoivcr Ilollandsch accent ^ toea hg een geruimen tijd iu deze taal aan onze gesprekken deel nam, om ons hierdoor te toonen , met welk eene zorgvul- digheid hij zich onze taal, zoowel als onze ge- bruiken had eigen gemaakt* De tafel was met een vijfen* twintigtal vrolijke gasten ea liere Dames omringd, die, alien met uitzondering van den Adifatti C^) en een ande- ren Javaanschen Rijksgroote, Nederlanders wareh. -* Deze Javaansche gast was vrij wat meer nkauw- geze^ in het stuk van Mahomed's terbodnopensde gaven van den vroUjken wijngod* -^ Terwgl de schuimende bokalen in onzen kring eene guile vrolijkheid verspreiden, bleef deze deftige Heer even zoo koad, als de antediluviaansche drank, Waarvan hij na en dan een^ inzwolg. Na den maalojd vermaakten ons de koddige dansen en gezangen van een aantal rongings die ons tot laat in den nachtstof tot lagchen gaven. — Neemt men hierbij in aanmerking dat de heldere matieschijn, en het lieflijkste weder aan dezen nacht dubbele bekoorlijkheid ' bijzette , zoo zal men ^ niet twigfelen , of de uren , welke wij ten huize van den Regent Adifatti Arie Jekso {^) Men zie over de beteekenis der onderscheiden6 Javaansche titek, J. Olivier ^ Land- en Zeetogien in Nederlandsch IndiM f Peell|bl» 285, bij C* G^Sidphe 1827 uHgegeven, 67 N£<k)ii6 doorbragten y waren even aangeDaam als fenel vervlbgen. • Dea i7* des morgens verlieten wy den achtings- Waardigen Regent, onzen gullen gastheer , enreden .den fraagen, geheel vlakken wegop^ dienaarPe* halongan Toert, en aan weerskanten mqjtdeheer- l^kste tiit^igtea op fraa^e dorpj^s, trticlitbare vel- den , en met lagchend groen bedekte bergen pr^kt. V66r men der residentie 2'agal vaarwel zegt^ ontmoet men eene groote en wel gebouwde kam« pong, 'Pamalang genaamd, hoofdplaats van een regentschap. ^— Hier vertoefden wg eenige oogen- blikken bg den Regent radintohmogon&soemo ITEGORO die zoowel om zijne beschaafdhdd en kunde als om zijne gehecbtbeid aan bet Neder- landscb Restaur alle acbting verdienc«^ Hg is een broeder van den Regent van Tagdl van wien^ig 200 even bebben gesproken. Eene groote rivier sebeidt de residenti^n Tagal en Pelahngan van een. Wg reden over'eend nienwe en zeer scboone brug, wier middelpunt^ gelgk op palen te lezen stond^ de grensscbeiding der beide provinciSn was. Staan wg een oogenblik bg die van Tagal stil* Haar naam (vlakte , i^ak land) geeft eenigzins bare ligging te kennen*. De boofdplaals, die aan de gebeele streek den naam beeft gegeven , Ugt in eene nitgestrekte vlakte aan zee. — ^ Nietiegen- staande deze onde stad zeer veel van baren vori* gen luister verloren beeft ^ hetgeen aan eene toe- 6i nemende ongezondhcid der lacbt hoofdzakelijk is toe te schr^ven , vcrtoont z'jj echt^r overaL de on-* miskcnbare sporen van dien loister, en is nog eene der fraaiste plaaUen van /a^o. De schoonste $teenen gebouwen yersieren haar, onder welke bet oude residentiehuis vooral opmerkiug verdient. In den smaakvolsten Oosterschen stql geboawd, van heerlgke toinen, stallen voor 200 paarden enz. 