None
JACOB STRUYS / Albonus// en// Rosimond// Treur-Spel.// Op de Reghel:// Sachtmoedigheydt in als betoont|| Stet hoe de wraeck zijn meester loont)/{ (Titelpl, z. n. of monogr.: A. enR. an tafel; op den achtergrond A. door Peredus aangevallen) ‘t Amsterdam, voor CORN, WILLEMSZ. BLAEUW-LAECKEN, (enz.) 1631. kl. 80, Opdracht aan „de eersame Jonghman Sr. ANTHONI VAN DER HORST’ door VAN VELDE, waarschijnlijk de voltooier van „het daghet uyten Oosten’ en de samensteller van „de Roemster van den Amstel.” 1) Met eenige wijziging geput uit de Tragedische Histori, dl. IV, 192). VONDEL is met dezelfde stof niet verder gekommen dan de openings-alleenspraak; waar schijnlijk was ze hem bij nadere overweging toch te gruwelijk. ZEVECOTE heeft er een Latijnsch Treurspel van gemaakt. J. VAN ARP een lied (Hollantsch Nachte-gaeltien, 1633, blz. 122); een ander staat in het Antwerpener Cluchtboeck v. 1576. STRUYS’ w erk nu bestaat uit 5 „deelen” zonder splits in, uitkomsten. R. opent met alleenspraak: O Ongestadich beeldt/ gheblinthockt/ die niet lijden Kont sellif-standicheyt der staten, die de tijden Niet onverandert laet, maer smyt het hooch ter neer/ En doet het leech-veracht ter Wolcken stijghen weer. Verkeergraghe Fortuijn/ u vleugels ommewennen Heeft mij u lichtheyt/ tot mijn leet/ wel doen bekennen. Eens was Gephsden 1 Rijck mijns Vaders: dan (o Rat In’t drayen soo geswindt!) ’k heb moeten sien hoe dat Het aen Albonus quam/ met levenscha der genen Die hare spieren taeij en harde knaecke-benen Tot schutten stelden; en ick (die als Aerts-Goddin Bij 't laaghe volcken wiert ghe-eert) heb moeten in De handen vallen/ en in vancknis zijn geslagen. Der geen/ noch van ’t  der 7 ragedische histori. JACOB STRUYS. 189 Die hier in 't purper blinckt/ ghedient en aenghebeen Heeft morgen nauw een kleet/ zijn half verstijfde leen Te decken: en die nu de schoonste spijs verachtet Leyt dan van hongher graech/ en heete dorst versmachtet!) (enz., als voorbeeld o.a. BAJAZET; zij ziet dus 830 jaren vooruay). ALBONUS komt met zijn schenker HELMICHUS, PEREDUS e.a, edelen om een prachtigen maaltijd te houden. Eet hartich, drinck eens om/ opdat Semele-Soon. 't Tweemaal ghebooren Kint zijn groote krachten toon. (Een geleerde barbarenkoning!). Er wordt muziek gemaakt; daarna zingt CLIMENE (Maeght van Rosimond) een lied op de wijze O schoonste Personagie*) tot lot der rechtvaardige en vreedzame vorsten (hier niet al te wel geplaatst, zou men zeggen). ALBONUS prijst den wijn (in de teekening zijner dronkenschap komt de Nederlandsche dichter met zijn scherp oog voor „lager leven’’ uit) en laat „de Groote Kop” halen en omgaan. Lustich Heeren! Wilt u als Helden teghens d’ Indisch winner weren. [a, v.!] Dus stil mijn suivre Helft? De kop com schenkter in ’k Moet met u drincken/ eerst een kus mijn Koningingh |sic.] Mijn hoffelijcke vrouw/ nu comt u Lief wat nader/ Daer een vroolijcken dronck wilt drincken met u vader. Hij valt in slaap en wordt te bed gebracht. ROSIMONDDA denkt na over dat „drincken met u vader”, beziet den beker, ontdekt dat de bodem uit een hersenpan bestaat en leest het opschrift : Begeerich'soeckend’ rick En leven van en ander Moet ick nu missen "1 rijck en leven met malkander Help Vesta! So ick van geen kennis ben berooft/ Soo is dit been van wijlen mijn Heer Vaders hooft Dit is mijn Vaders pan/ O aerde wilt versincken/ Daer mijn vervloeckte man/ noch tot mijn uijt dorst drincken. ’k Merckte wel doen elck een soo starrent op mij sach Datter wat wonders in dees Cop gelegen lagh/ Mijn vader/ ach wat is u onluck overcomen/ En mij/ die’ tot een man ALBONUS heb genomen. Dat ick de vrou moet sijn/ en gesellin in ‘t rijck Van die/ die ‘t uwe nam en dooden te gelijck. Dat ik moet boeten lust en vleyseliick vereenen/ Met die/ die onbeschaemt u naeckt verstroyde beenen. Tot zijn drinckvaeten bruyckt/ bruyckt u ontvleesde Cop Tot hulp en reycker in sijn vuyle dronckenschop. 1) Zijn deze buigingsvormen in 1630 niet opmerkelijk? ‘t Is waar, er moest een slepend rijm wezen 3) = „Zichbaare Godt, te praalen” in Hoofts zangen. 190 JACOB STRUYS. O Cop als u wel eer de maegsche dampen natten/ Als u ’t behaerde vel wel eer plach te bevatten/ Heeft u een goude Croon omhelst/ niet dat het gout U stut sou wesen/ maer ghy ‘t sijne wesen sout: En nu moet ick u sien/ in d’harde aert gebonden, Nu sie ick u gevaen/ als geel aerds-gierge honden/ Die ’t gout soo seer beknelt, soo seer spant en bedroeft, Dat zy vergeten dat tot eerens-trap behoeft. Dien Hopt, dien Helschen beul sal syn vervloekte leden By my meer strecke niet ; 'k wou ik hem afgesneden Had het onschamel lit/ doe hy de eerste rys In gayle hitticheyt ontreynichde myn vleys. En wist ick datter in mijn inghewant aenvaten Zou waesem van syn zaet/ ‘k sou haest door kruyden laten Het ongheboren Kint versticken in myn lijf Tot wrake van sijn Helsche Vaders snoot bedryf. Wel op dan Raserny! o nacht waer zijn de Meeren U Dochters 7esiphoon’ [sic], Alecto en Megeere? Waer is 't slang-hayrich goet? dat sy my nu wat raet In blasen/ tot volbrengingh van ’t voornomen quaet. Ick hoor de droeve schim mijns doode Vaders kryten/ Die my myn stofficheyt in traecheyt wil verwyten/ O Geesje [sic] Geesje toeft/ ’k heb al een Man bedocht, Waar door ich schynlyck sie mijn wraeck alree volbrocht. ‘K Heb langh ghemerkt Helmich’ dat gy my innich minden. Dan’t deckten door ontsach; bij u sal ’k hulpe vinden Om blycken doen hoe dat een torenighe vrou Meer doen kan als een Man zijn dagenfdencken sou. Binnen (ze Deel) Climene en Peredus vrijen (gedeeltelijk in drievoeters); hij beweegt haar hem in haar kamer toe te laten. Helmichus in alleenspraak: hij heeft in Rosimonda gezworen iemand te vinden om den koning te dooden, of het zelf te doen (welk begrip van Aandeling heeft toch de schrijver, die ons niet laat zien, hoe zij hem daarfoe brengt!) Hij ziet met verwondering, dat CLIMENES deur zoo vroeg ('tmoet dus intusschen morgen geworden zijn) openstaat; gaat „terzij” om hier meer van te weten, en beluistert der gelieven afscheid tot den volgenden nacht; vertelt P. dat er iets op zijn hart ligt, doet hem geheimhouding zweren, en tracht hem over te halen om ALBONUS te dooden — opmerkelijk genoeg spreekt hij daarbij, zooals men in de 17° eeuw zeide, als „Epicurist” D.i ontkent met volstrektheid het bestaan van goden of van een zedelijke wereldorde. — P. neemt zich voor te weigeren maar ingevolge zijn eed te zwijgen. R. besluit hem door list te dwingen. (Kan zij dan niet zelf ALBONUS vergiftigen of in slaap doorsteken?) Uit een alleenspraak van CLIMENE!) vernemen wij, dat R. haar bevolen 1) Met zeer bijzonder rijmstelsel: cada dbch cede jjkj Ak, Vór Struys Ontschakingk van Proserpina, staat een gedicht van hemzelf, ook in dezen vorm, groot 26 regels en getiteld: „Sonnet (1) JACOB STRUYS. 19) heft te gaan, nae hare Lusthoffs-Toorn en daar den ganschen nacht naar’t „gefluyt van PHILOMELL” teluisteren. R. begeeft zich in C.’s bed, waar PEREDUS volgens afspraak bij haar komt. Hy gaet by Rosimonda legghen, meenend syn boel, de Gordyn van't Bed wat toe. Rosmonda treckt de Cordón schielyck open, Peredus springht uyt het Bedt, sy vat hem, vervolghende en dwingt hem door bedreiging, hem aan te klagen omdat hij haar „ghewelt en kracht” heeft gedaan, ALBONUS te vermoorden. (Der deel). Alb. uit in een alleenspraak bange voorgevoelens: hij heeft in den droom zijn eerste vrouw GLOSWINDA gezien in de onderwereld, vervolgd door Rosimonda’s vader; en om ze te verdrijven „gaet sitten slapen.” R. vindt hem zoo, bindt zijn deven vasten en roept PEREDUS. Terwijl Peredus met 't bloodt gheweer nae Albonus toe breedt ontwaeckt hij: igheweer vastvindende, weerdt hem met een Voetianck. Peredus willende binnen gaen, kyckt Rosemonds uyt hem te keeren en spreekt R. Waar heen? 'tis niet gedaen, ghy hoort zyn mont noch spreken, Gaet wilt hem beter door syn herte henen steken. Alb. Och me! haach! 'tis ghenoech. Ros’mond, Ros'monda. R. Man! Drinkt nu weer sulje uyt mijn Vaders R. Komt zal nu soo wel zijn. Binnen. A. roept ’s Hemels wraak over haar in, en sterft. De edelen vinden hem dood. R, komt en veinst te bezwijmen. Sy draghen den Coninck bint [sic] De Priester met twee knechijes draghende cen Outaer om de dooden te Offren, vervolght (sic) van al’! Hofghesin,'t Cyck van Albonus deydt pompeuselychk verselschapt met Rosimonda end haer maeghden daer by sittende. De Priester houdt een lijkrede, R. alleen, zegeviert, maar zou gaarne het lichaam verscheuren om den geest „hier omleech” nog te hoonen — waarop deze haar verschijnt en voorspelt dat zij haast in zijn zelschap zal wezen, (Vierde Deel). Nadat Helmichus in alleenspraak zijn wroeging geuit heeft, gaan zij samen vluchten — en nu zijn we op eens te Ravenna, waar Longinus de Gouverneur, hun gastvrijheid biedt en bescherming toezegt. Pausa, L. alleen vurig op R. verlief; zij komt bij hem, en sprengig zijn het een Helmichus te vermoorden. L. zal hem meenen op de jacht en R. hem dan een gifdrank aanbieden. (Vijtde deel). Felix, een jager, zingt een niet onaardig jachtliedje > waarin o.a. zinspeling op ’s dichters naam: Beef nou Leeuwen en Luypaert/ Wolven/ Borssen 2)/ Beeren/ Ghy Struysen wilt wesen vervaert/ Hier laetje al jou veeren/ Vreest Hart/ Hint/ Das en wilt Swyn/ Bock/ Geyt/ Vos/ oock Haes en Conyn/ Voort al de Beesten die daer zyn/ Want al die wy konnen kryghen Sellewe aen het Spit ryghen. Zijn makker Bierhaen prijst daarentegen in BREDEROOS taal en versvorm, en niet zonder een zweem van BREDEROOS geest, dat edel nat mijn vaertje/ Dat men drinckt by ’t vaentje/ pyntjen en paertje Ick vroegh nae geen eten van de werelt/ bier maeckt me gesont/ O Bier zoo vet als Speck/ en soo Dick als Stront/ Wegh! weght eten/ Bier is gesonder. Men gaat ter jacht, Rosimonda alleen: Als u Heimicho slechte/ Ick u wel haestich raem Te doen van mijn dees blaem Dat ick gebruyck mijn Knechte. Hier heb ick starck Fenijn Dat sal u koeldranck zijn Wanneer ghy sweet van hette/ Dat ick en Longinus Dan onze liefde blus en kont ghy niet beletten. Verdwaelden Heimicho ghy meentick u beminne Dan haestich ghy het zult contrarie bevinne Al hebt ghy my tot nou Ghebruyckt ghelijck u Vrou Dat is geweest alleene Niet uyt liefd’ maer om dat Door u mijn Vorst het padt Ter Hellewaert is heene. Mijn liefd’ is nu gheleyt Op meerder Edelheyt Hij komt, drinkt, voelt zich vergiftig, en dwingt haar ’t overschot te drinken. R. Nu als het zijn sal/ ach laet ik vry tranen storten/ Mijn jonghe leven laes dat moet ick doch verkorten, Nu Goden u vermaeckt [nu?| Chavon maeckt u ree Sy drinckt. Dat ick mach in u Schuyt verkrijghen goede stee/t) Sie daer! ‘t Is al gedaen/ nu ben ik al gewroocken/ Maar niet de Goon die mijn dit quaet komen bestooken/ Ryst nu op uyt de Hel ghy swart beroockt ghespuys/ Barst uyt der Aarde op met vlam/ roock en ghebruys/ ens. HELMICHUS bezwijmt, zij sterft; hij ontwaakt en sterft ook, almede Charon aanroepend. LONGINUS vindt beiden dood en maakt de zedelijke toepassing. (Wordt vervolgd.) 1) In vorm = de ,Chooren” aan 't slot van het 1e Bedr. in den Stommen Ridder, 3) „Mannetjes-beer” (ursus). Volgens 't Woordenboek buiten N. Holl. verouderd. 8) Nagevolgd in J. CLAERBOUTS „Oresto (sic) verdrukte onnoselheyt en de ramp-salige Sibyna,” 1662. 4) Zij is een goede Helleensche! DE SCHILDERS CAMPHUYSEN “ DOOR Dr..A, BREDIUS EN E. W. MOES. ET de schilders CAMPHUYSEN heeft zich een zonderling geval in de BR kunstgeschieden is voorgedan. Tot voor een kleine halve een w ? geleden zijn alle schilderijen die den naam CAMPHUYSEN droegen of volgens overlevering door een CAMPHUYSEN geschilderd waren, ws b toegeschreven aan een lid van die familie, die er part nog deel aan had, terwijl de werkelijke schilders onbekend bleven. Toch is deze fout, waarvan HOUBRAKEN zich het eerst de tolk gemaakt heeft, en die sedert in alle handboeken en catalogi verspreid is, wel te verklaren. Men kende algemeen den begaafden en gevoelvollen dichter DIRCK RAFELSZ. CAMPHUYSEN en van zijn avontuurlijk leven waren allerlei juiste en onjuiste verhalen in omlop. Daarbij wist men, dat hij voor schilder was opgeleid, En zoo was de weg gebaand waar- langs de verkeerde opvatting zich voortplantte. Om kritiek bekommerden de oude kunsthistorici zich weinig, HOUBRAKEN het allerminst. Hij was de laatste om te bemerken, dat hij een groote dwaasheid neerschreef, toen hij be Weerde, dat zijn held POTTER met geluk had nagevolgd; het kwam niet bij hem op, hoe bedenkelijk het was, dat een man die in 1627 was gestorven, iemand nabootste, die nog geen twee jaar te voren geboren was. Oud- Holland, 1903. 25 194 DE SCHILDERS CAMPHUYSEN. Oud- Holland, 1903. Eerst toen de verdienstelijke Amsterdamsche archivaris SCHELTEMA in 1858 an het licht bracht, dat er nog eenige andere CAMPHUYSENS geweest waren, die met het beroep,schilder achter hun naam, in de Amsterdamsche huwelijks- registers geboekt waren, begon men na te denken. BURGER was ook hier weer de eerste, die in zijn onwaardeerbaar boekje over de Hollandsche musea?), den stier bij de hoorns vatte, en in 1860 de zaak trachtte te ontwarren. Hierin werd hij in 1867 gevolgd door T. VAN WESTHREENE WZ., die in zijn uitnemende biographie van PAULUS POTTER ook een hoofdstuk aan de CAMPHUYSENS wijdde, en in 1877 door EDOUARD FÉTIS, die toen in het tijdschrift L'Art?) een verdienstelijk artikel over de CAMPHUYSENS geschreven heeft, waarvan een uittreksel te vinden is in de Kunstkroniek *). Sedert zijn nog hier en daar, vooral door de nasporingen van A. D. DE VRIES AZ. eenige nadere bijzonderheden bekend geworden, totdat in 1898 L. A. RADEMAKER in zijn voortreffelijke dissertatie over den dichter CAMPHUYSEN nogmaals het resultat van aller ordrekelen te boek stelde. Wel was men ordrekel vrij algemeinen bij het toedeelen van de schilderijen van den dichter afgestapt, maar toch bevatten nog alle korte biographieën in catalogi min of meer foutieve opgaven. Daarom achten wij het meer dan tijd, thans voor goed den staat van zaken aan de hand van archiefstukken en kunst-werken bloot te leggen, en zullen daarom achtereenvolgens de verschillende leden der familie behandelen, die het penseel gehanteerd hebben. De eerste die ons van deze naar het schijnt aanziellijk familie bekend geworden is, woonde te Gorinchem en was „een chyrurgyn, genaemt mr. RAFEL, en man van meer als gemeene konst en seer redelijk van oordeel, als oock van leven, hij was om sijn hulpsaemheyt en minlijkheit van het gemeen seer be-mind”. Deze was gehuwd met MARIA VAN MASEIK „van een sonderlinge godvrugtigheit onder de Doopsgesinten, aerdende na haar vader HANS VAN MASEIK, een coopman, die hem om de belijdenis des gelöds te Gorkum liet onthalsen” *), Uit dit echtpaar zijn ons de namen van twee zoons bewaard, GOVERT en DIER, waarvan de eerste veel ouder geweest moet zijn dan de laatste, want 1) Navorscher VIII, p. 16. 3) W. BURGER, Musées de la Hollande, IL Bruxelles 1860, p. 238—244. 3) Kunstkroniek, Nieuwe Serie, I (1878), p. 28, 29. 5) Ms. CAMPHUYSEN, RADEMAKER p. 256. DE SCHILDERS CAMPHUYSEN. 195 ten in 1594 toen in 1594 toen in 1594 toen in 1594 toen in 1595 toen  daarna, en DIRCK misschien den leer gedanken van ongeveer tien jaar bereikt had, was GOVERT, die hetzelfde vak als zijn vader beoefende, reeds. gehuwd, Deze, den gunstigen aanleg van zijn jongeren broeder kennende, had hem in de leer gedaan bij den schilder. DIRCK GOVERTSZ. Het komt ons niet onwaarschijnlijk voor, dat deze DIRCK GOVERTSZ., die de beide namen der broeders in zijn naam vereenigde, tot dezelfde familie behoorde, maar zekerheid hieromtrent konden wij niet verkrijgen. DIRCK GOVERTSZ. is trouvens ook als schilder nog vrijwel een onbekende, De eenige keer dat hij in eenig archiefstuk genoemd is, was toen in 1627 te Gorinchem de kohieren van de haardsteden werden opgemaakt. Daarin komt „DIRCK GOVERTSZ, schilder’ voor met vier schoorsteenen „op het Westendt in het quartier van den Langen Dijck”. HOUBRAKEN noemt hem den meester van HENDRICK VERSCHURING. Dat verplaatst zijn werkzaamheid heel wat later, want diens’ leerjaren bij hem vielen van zijn achtste tot zijn dertiende jaar, m. a. w. van omstreeks 1635 tot omstreeks 1640. En HOUBRAKEN noemt hem daarbij portretschilder. Maar hierbij dient opgemerkt, dat HOUBRAKEN zijn biographie van VERSCHURING geheel ontleend heeft aan ROGER DE PILES’ Abrégé de la vie des feintres, en deze spreekt slechts van „un peintre de Gorcum qui ne faisoit que des portraits”. Dat die schilder DIRCK GOVERTSZ. heette, maakte eerst HOUBRAKEN er bij, en dat deze alleen portretten schilderde is beslist Onjuist. Immers 27 Juni 1636 verbond de Kerkschilder JOHANNES VAN VUCHT zich, aan DAVID VAN HOOGENHUYSEN te Amsterdam te leveren „een schilderij sijnde een keucken, gemaect naer een schilderij van Mr. DIRCK GOVERTSZ.’’ 2). En in den inventaris van den inboedel van MARIA ROCHATIUS, weduwe van CORNELIS VAN BORCHAREN, Raad en Vroedschap van Gorinchem, opgemaakt in 1698, vinden wij „In ’t zalet. Een dito (d. i. schilderij) grooter, boven de kast, van DIRCK GOVERTSZ.”, boven op de voorkamer „Twee stucken van DIRCK GOVERTSZ.”, en op de achterkamer „Een dito met eenig wilt van DIRCK GOVERTSZ.” 3). Tot op zijn achtiende jaar, dus tot omstreeks 1604, bleef de jonge DIRCK RAFELSZ. CAMPHUYSEN bij dezen DIRCK GOVERTSZ. „daar hij inde kunst seer avanceerde en scheen een uitsteeck in de selve te sullen worden; hij kon OBREEN's Archief VII, p. 309. Oud-Holland IX, p. 45. 8) ORREEN's Archiv VII, p. 309, 310, 311. 25) 196 DE SCHILDERS CAMPHUYSEN. Soo aardig met de pen arceeren, dat hy meenig mensch met sijn teykeningen abuseerde, die het voor eeri prent aansaagen, gelijk ik selfs nog soo een in mijn hand heb gehad”, enz, | Van nu af heeft de verdere  noch van zijn werkzaamheid in zijn vaderstad iets, en wij vinden hem eerst terug wonende’ te Amsterdam in 1626, toen 24 Oct. van dat jaar daar de ondertrouw werd aangeteekend van: „RAPHEL CAMPHUYSEN, van Gorkem, schilder, oud 28 jaer, won op de Coninxgracht, voort 2° gebodt, sal des vaeders consent moeten bleibende, en MACHTELT CROSÉ VAN HERSBERGHE out 32 jaer, geen ouders hebbende, geass. met haer nicht SOPHIA RANNIX, won als voreen. — GOVERNRAKRAKEL. CAMPHUYSEN, de vader, verclaert te consenteeren in ’t huwelyck voorz, — Nota dat dese personen getrouwt sijn tot Sloterdyck den 15 Nov. 1626 door MATTHYAS MEURSIUS predicant te Sloterdyck”?). Het eenige kind uit dezen echt, waarvan wij melding gemacht vonden, werde spoedig na de geboorte ten grave gedragen: „RAFEL CAMPHUYSEN [ schrijfout] achterburgwal, kind onder.den arm, begraven in de Nieuwe Kerk 6 Oct, 1627”. 28 Dec, 1642 was RAFEL CAMPHUYSEN te Amsterdam getuige bij den doop van CORNELIA, een dochtertje van AERT VAN DER NEER®, Nog eenmaal vinden wij hem in een acte vermeld: 12 Aug. 1657 verklaart RAPHAEL CAMPHUYSEN, schilder, oud 58 jaren, dat JOHANNES VAN VRATUM »Plaetsnijder en mutsedrucker’’ een eerlijk en braaf man is. ®). 1) Ms. CAMPHUYSEN, RADEMAKER, pP. 256, 257. 3) Oud-Holland, III p. 73. 8) Oud-Holland, III p. 234. DE SCHILDERS CAMPHUYSEN. 197 23 Oct. 1657 werd in de Nieuwe Kerk begraven : „RAEPHEL CAMPHUYSEN, op de Keisersgraft..... f 10.13 *). Met deze weinige archivalische gegevens moet En wij ons tevreden stellen, Er is echter een belangrijke mededeeling bij. Hij hiel in 1642 een kind van AERT VAN DER NEER ten doop, en was dus klaarblijkelijk bevriend met dien beroemden schilder van ijsgezichten, maneschijnen en branden. En nu is het wel opmerkelijk, dat RAFEL CAMPHUYSEN juist in diezelfde genres zijn beste producten heeft geleverd. Maar hij was een jaar of vijf ouder dan VAN DER NEER. En HOBBRAKEN vermeldt, dat deze aanvankelijk „Major geweest is by de Heeren VAN ARKEL), das te Gorinchem. Is de gevolgtrekking te gewaagd, dat CAMPHUYSEN de kiem gelegd heeft van het talent, dat zich in VAN DER NEER zoo schitterend heeft ontwikkeld? Gaan wij nu na, wat er van de werken van RAFEL GOVERTSZ, CAMPHUYSEN overgebreven is. Helaas draagt geen enkel een jaarmerk. Maar tot zijn oudste werken behoort een viertal, dat stellig nog door hem te Gorinchem is geschilderd, want het werd aangetroffen in den boedel van den ouden HERMAN SAFTLEVEN, den vader der bekende schilders CORNELIS en HERMAN SAFTLEVEN, die deze stukken zonder twijfel had door zijn Gorkumsche relaties. De inventaris van dezen boedel was opgemaakt in 1627 en de vier bedoelde schilderijen staan er in beschreven als „een Maanschijn van CAMPHUYSEN.... f 6 gld., Een maneschyn van KAMPHUYSEN, en Een brandeke van KAMPHUYSEN’ 8) | Van zulke maneschijnen zijn twee zeer goede exemplaren in Het Museum Die Dresden, beide den dorp aan een rivier te zien gevend met de man schijnend door de wolken, Ofschoon het een duidelijk gemerkt is: R. CAMPHILLSEN, en op het andere ook nog te onderscheiden is......PHUYSEN, werden ze sedert 1754 gecatalogiseerd als producten van ADRIAEN VAN DER CABEL, die NB eerst in 1631 is geboren. Na den gebruikelijken overgang DIRCK RAFELSZ. CAMP- HUYSEN gaf eerst KARL WOERMANN ze aan den waren meester terug. Op het eerste staan rechts huizen door boomen omgeven aan den over en links een kerk en een molen, waarvoor onder de boomen eenige personen om een vuurtje staan. Op het andere staan rechts en links aan beide oevers huizen onder de In een catalogus van de firma MART. NijHOrr te s Gravenhage kwam voor een „Request van THEOD. Jorusses aan de Magistrat van Harlingen om te mogen verloten eenige deftige schilderijen van zijn stijfzoon RAPHAEL VAN CAMPHUYSEN, 1640 fol”. Met dezen stiefvader werden wij geen weg. 3) OBREEN's Archief V, p. 125, 239.. 198 DE SCHILDERS CAMPHUYSEN. boomen; hier staan kerk en molen rechts, terwijl in het midden een scheepje zeilt en links op den voorgrond onder hooge boomen een groepje personen om een vuurtje staat. Beide stukjes zijn 47 cm. hoog en 63½/, cm. breed, en op paneel geschilderd. | Daarentegen hete een rivierlandschap in het Museum te Brunswijk, dat slechts met de initialen R.C. gemerkt is, toen het nog in het slot te Saltzdahlum hing en ook later REYNIER COVYN. Op den voorgrond staat aan den rechter oever een visschershut waarbij visschers bezig zijn een bootje op het land te trekken en op den linkeroever iets meer op den achtergrond een groep huizen tusschen boomen; verschillende bootjes verlevendigen de rivier; op een weg sprechen weg sprechen vrouw met een man die een mand op het hoofd draagt, terwijl anderen tonnen op het hoofd draagt; op den achtergrond steekt boven de boomen een toren uit (h. 35% br. 55%, P.). Evenzoo (R.C.) gemerkt is een winterlandschap in de Universit te Stockholm, gelegentet door de Wed. HELENA BERG—BLIGH. Rechts op den voorgrond strekt zich een groot dorp uit; vooran een boerenhut tusschen de boomen, waarnaast een slede met twee figuren en een man die zijn schaatsen anbindt, Op het ijs bewegen zich tal van figuurtjes. Op den achtergrond in het midden een met riet bedekte schuur en verder een toren en een windmolen (h. 53 br. 84, P.). En ook een landschap met badenden in het Museum Kunstliefde te Utrecht, waaraan het geschonken is door den heer G. A. G. F. MOLLINGER. Aan den voet van twee hooge boomen op den voorgrond links staan zeven personen greed zich in het water te begeven; rechts een weide met koeien en boeren-woningen; op den tweeden grond een weg waarop een reiswagen en een chais en in het verschiet een stad (h. 51/, br. 82, P.). Voluit gemerkt en fraaier is een klein landschapje in het Rijksmuseum te Amsterdam, afkomstig van de verk. coll. GIJSBERT DE CLERCQ, Amsterdam 1 Juni 1897. Een weg voert naar een bruggetje dat toegang geeft tot een links gelegen boerderij; rechts strekken zich tot aan den horizon weiden uit, met in het verschiet een dorp; de ondergaande zon kleurt de lucht rood (h. 46 br. 63%, P.). Evenzoo een landschap met een slapenden herder in het bezit van den schilder LENBACH te München. die het kocht uit de coll. RUPRECHT aldaar (h. 49 br. 63, P.), een landschap met een maneschijn in de Galerie Te Schleisheim (h. 49 br. 63, P.), een winterlandschep met schaatsenrijders in de coll. 1) Het monogram is afgebeeld bij H. RIEGEL, Beiträge zur niederländischen Kunstgeschichte, IL, p. 354. DE SCHILDERS CAMPHUYSEN. 199 LIECHTENSTEIN te Weenen, voor 2850 Mark aangekocht op de verk. coll. PEIN Uerlijn te Keulen 1888, en afgebeeld in den veilingscatalogus, „Schön componirt, leuchtend und warm im: Ton, fett und breit behandelt” noemde BODE het stuk, betuigende dat de meester ALBERT CUYP soms nabij komt. En een winterlandschap dat Consul THIEME te Leipzig in 1887 van denkunstkooper MARTIN COLNAGHI te Londen gekocht heeft, en dat zeer de aandacht getrokken heeft op de tentoonstelling van oude kunst, in 1889 te Leipzig gehouden (h. 48 br. 63, P.). Daar wij van dit prachtstukje een afbeelding geven kan een beschrijving achterwege blijven. BODE die in het galerijwerk, dat de heer THIEME over zijn verzameling heeft uitgegeven een overzicht van de Hollandsche schilders-school geschreven heeft, laat zich naar aanleiding van dit breed en vet gedaan werk, waarin vooral de lucht aan VAN DER NEER doet denken, aldus over den meester uit. „Ein Künstler, der unter den ersten in dieser Weise in Amsterdam die Landschaft behandelte, bald Waldeingänge, flache buschige Landschaften bei Abendlicht und gelegentlich auch Winterlandschaften malt, ist der in neuester Zeit wieder beachtete RAPHEL CAMPHUYSEN” *), Hoogstwaarschijnlijk, zoo niet zeker, is deze schilderijde die 21 Juni 1819 met het kabinet DE BURTIN te Brussel verkocht w Er er den FRANÇOIS XAVIER DE BURTIN in 1805 beschrijft als in zijn bezit. Hij noemt er het kasteel achter deboomen Crayenburg tusschen den Haag en Delft. Ook hij was getroffen door de bijzondere qualitaten van dit stukje, en ging zelfs z66°ver, te beweeren, dat hem maar éen winter- landschap bekend was, waarin het den kunstenaar volkomen gelukt is, de monotonkleur van den sneeuw te verlevendigen door den gloed van de zon, en die ééne schilderij was deze CAMPHUYSEN 8), Ook op veilingen kwamen in den laatsten tijd eenige gemerkte stukken van RAFEL CAMPHUYSEN voor, die aan den juisten meester toegeschreven waren, bv. op die van de coll. HOUCK uit Deventer, Amsterdam 7 Mei 1895. Bij een riviertje, waarvoor een steenen bruggetje, staat een zeer vervallen boerenhuis; op den voorgrond rechts vraagt een bedelaar iets aan een heer; op den achter- grond links aan den overkant van het water steekt boven de boomen een kerk- torentje uit en ziet men nog eenige woningen en een molen, Het stuk is gerepro-duceerd in den catalogus en werd voor f825 gekocht door den kunsthandelaar KOEKKOEK te Londen (h. 47 br. 62, P.). En op de verk. coll. HöcH te Munchen, 19 Sept 1892. Links op den voorgrond kijken bij een zwaren boom een oud man en een oud vrouwtje naar de schaatsenrijders op de ijsvlakte; aan den overkant - 9) Galerie ALFRED THIEME in Leipzig, mit Einleitg von WILHELM BODE herausgegeben von ULRICH THIEME, Leipzig 1900. 3) Fr. X. BURTIN, Traité historique pratique etc., Bruxelles 1805, I, p. 24, Il p. 164, 165. 20. u DE SCHILDERS CAMPHUYSEN. staat rechts aan den over een boerenhofstede en ziet men in het verschiet de huizen en de kerk van een stad (h. 38% br. 43, D.). Nach aanleiding van deze gemerkte stukken was het niet moeielijk den schilder nog eenige andere toe te schrijven, Zoo draagt thans een landschap in het Museum te Aschaffenburg, dat vroeger onder de anonymen gerangschikt was, zijn naam, Het geeft een steenen sluis te zien waarover een herder drie runderen drijft; vooraan is een bootje met een fuik en een vrouw met tweeden g.ond ligt aan het water een dorp met een koets vór een herberg (h. 96 br. 139, D.). Ook de verzameling GLITZA te Hamburg bezit een winter- landschap, dat thans aan hem is toegeschreven. Kleine figuurtjes van schaatsen- rijders, sleden en kolfspelers verlevendigen het tafereeltje (h. 39 br. 65, P.), en in de verzamelingen DAHL te Düsseldorf en PELTZER te Keulen bevinden zich eveneens dergelijke stukken, het laatste een maneschijn. Gelijk van zelf spreekt was RAFEL CAMPHUYSEN tijdens zijn leven en kort daarna niet zulk een onbekende, als hij later geworden is, zoodat zijn naam nog al eens in o Gelijk van zelf spreekt was RAFEL CAMPHUYSEN tijdens zijn leven en kort daarna niet zulk een onbekende, als hij later geworden is, zoodat zijn naam nog al een in o Gelijk van zelf spreekt was RAFEL CAMPHUYSEN tijdens zijn leven en kort daarna niet zulk een onbekende, als hij later geworden is, zoodat zijn naam nog al een in o Gelijk van zelf spreekt was RAFEL CAMPHUYSEN tijdens zijn leven en kort daarna niet zulk een onbekende, als hij later geworden is, zoodat zijn naam nog al een in o Gelijk van ude inventarissen aangetroffen wordt, meestal als de schilder van maneschijntjes. In 1646 was bij FREDERICK SCHOONSTEEN te Amsterdam „een stuck van RAPHAEL CAMPHUYSEN”, in 1666 worden in den boedel van JANCLAESZ. VAN GORCUM, wonende te Amsterdam „een grootachtigh lantschap schildery van RAPHAEL CAMPHUYSEN”, op f 8.— getaxeerd, in 1688 liet JACOB VALCKMAN „een lantschapje door R. CAMPHUYSEN”, en de keucken een maneschyntje van R. CAMPHUYSEN” en „in de binnecamer agter ‘t voorhuys” een dergelijk schilderijtje, de 25 Nov. 1671 overleden Amsterdammer NICOLAES VAN BAMBEECK had „twee mane-schyntjes van CAMPHUYSEN”, en om nog één voorbeeld te noemen, in 1674 was in den boedel van AGATHA DOLFYNS, weduwe van HENDRICK BEETS, te Amsterdam, „een maneschyn door R. CAMPHUYSEN”, Vermoedelijk was hij de schilder van „een ouwerwets dogh fray lantschap van CAMPHUYSEN”, Vermoedelijk was hij de schilder van „een ouwerwets dogh fray lantschap van CAMPHUYSEN”, Minder gelukkig waren wij met onze nasporingen naar het leven en de werken van RAFEL’s jongeren broeder JOCHEM GOVERTSZ. CAMPHUYSEN. Wat diens levensbijzonderheden betreft, zijn de gegevens nagenoeg gelijk an die van RAFEL. Hij was te Gorinchem geboren in 1601 of 1602, vestigde zich omstreeks 1621 to Amsterdam en huwde daar in 1627. Zijn ondertrouw ne aE Re © ES CN "Oene DE SCHILDERS CAMPHUYSEN. 201 op 20 Februari van dat jaar is als volgt geboekt: „JOCHEM CAMPHUYSEN, van Gorkum, out 25 jaer, SCHEDULE Gegen oder hebbende, schilder, geassisteert met RAPHEL CAMPHUYSEN, zijn broeder, woonende (6 annis) over de Gasthuysmeulenbrugh, en HEYNDRICKJE JACOBS, out 20 jaar, geen vaeder hebbende, geassisteert met haer moeder HARMTJE HENDRIX, woonende aen de Heiligewechpoort. — Dese persönen zijn getrouwdt den 7 Meert 1627 tot Sloterdyck, door M. MEURSIUS, Predt, aldaer. Hoe met deze verklaring, dat HEYNDRICKJE JACOBS geen vader meer had, de acte in overeenstemming te brengen is, dat „JOCHEM CAMPHUYSEN, schilder’s 15 Februari 1639 als man en voogd van HENDRICKJE JACOBS f 500.— erft van JACOB JANSZ., lijnslager, zijn schoonvader, begrijpen wij niet?). Nog weten wij wanneer hij stierf, want 21 Jan, 1659 werd in de Nieuwe Zijds Kapel begraven: „Een man, JOCHEM CAMPHUYSEN, schilder, comt van het water, by die vrouwensteegh, int witte klaverblat; 2 kinder” ®). 11 Juni 1664 attesteert „HENDRICK JEAN GELDER, wed. van sal, JOCHUM CAMPHUYSEN, in sijn leven schilder, out 58 jaren” over turf. Getuige was zur. De weduwe overleed in het begin van Juli 1665. 15 Sept. 1665 verklaart „ANNETJE BERENTSdr., out 17 jaer, ten verzoeke van MARGARETHA CAMPHUYSEN, huijsvrouw van JACOB TIN, dat by deposante, op het Water, gewoont heeft HENRICK JACOBS, wed. van JOCHEM CAMPHUYSEN, des requirants moeder, welcke in ’t begin van de maent Julij is overleden 5), Op de tentoonstelling van oude schilderijen, in 1886 te Düsseldort gehouden, waren twee landschappen, beide gemerkt © C, ingedeeld bij de onbekende Hollanders (n°. 162 en 163). Het een was ingezonden door den heer CARL PAGNOSTECH te Elberfeld en vertoonde een rivier met rechts een met boomen beplanten oever, waartusschen eenige daken van huizen zichtbaar waren, en verder op den achtergrond -de torens van een kasteel; op de weilanden links ex 1) Oud-Holland, Ill p. 73. 3) Protocol not. F. VAN BANCHEM te Amsterdam. 8) Oud-Holland, III p. 73. ) Prot. notaris H. WESTFRISIUS te Amsterdam. 6) Prot. notaris J. H. LEEUWEN te Amsterdam. 202 DE SGHILDERS CAMPHUYSEN. graast vee, op den voorgrond zijn twee wandelaars met elkaar in gesprek (h. 40 br. 60, P.). Thans maakt het deel uit van de collectie DAHL te Düssel-dorf. Wijlen de heer WERNER DAHL heeft ons in de gelegenheid gesteld er bij-gaande afbeelding van te publiceeren. Het andere behoorde den heer NELLES te Keulen. Vór een boerenhofstede in een bosch staan een man en een vrouw samen te praten, terwijl een jongen een haan onder den arm houdt ; rechts over een rivier uitzicht naar een dorp, gedeeltelijk tusschen de boomen verscholen (h. 59 br. 82, p.). Toen een onzer in de Kunstchronik een landschapje met een geheel gelijk monogram besprak, dat in 1890 op de veiling coll. Dr. WEINHAGEN te Keulen voor 125 Mark toegewezen werd, sprak hij reeds het vermoeden uit, dat onder die initalen de naam van JOCHEM CAMPHUYSEN verscholen was, en die meening wordt nog door ons voorgestaan, Ook in de verzameling van wijlen den heer Huco TOMAN te Praag waren in 1888 twee ovale landschappen met hetzelfde monogram gemerkt, Op het een vertoonde zich rechts een kronkelende rivier, en links zware boomen en kreupelhout, waaronder in kleine figuurtjes de boden van Joseph in Benjamin’s zak den gouden beker vinden (h. 40% br. 30, P.). Ook de tegenhanger had vermoedelijk een bijbelsche stoffage, waarvan de beteekenis ons evenwel niet duidelijk is; over een brug gaan twee mannen en een vrouw en drijft een herder drie koeien, gevolgd door een ouderen herder met een kudde schapen; op den voorgrond zwemmen eenige eenden, terwijl achter de brug links een groote boom en kreupelhout aangebracht is Wärme eenige huizen en een kerktoren uitsteken, Op naam van JAN LOOTEN bevindt zich in het museum te Bordeaux een landschap dat eveneens met dit monogram gemerkt is. Ook hier een brug over een riviertje met aan beide oevers huizen; rechts wordt een landweg door hooge boomen beschaduwd; aardige figuurtjes verlevendigen het fijn gevoelde landschap. Het werd in 1829 verworven uit de coll. LACAZE (h. 50 br. 70, P.). Ook bij den heer BRANTS te M. Gladbach en in de collectie GLITZTE Hamburg bevinden zich twee landschapjes, voorzien van hetzelfde monogram. Het laatste vertoont een weg tusschen huizen en boomen, waarop een in het rood gekleede ruiter (h. 39 br. 49 P.), terwijl op de tentoonstelliug van oude kunst, in 1883 te Berlijn gehouden, door den heer R. STUVE te dier stede een landschap met rotsen ingezonden was met een monogram dat J. G. C. gelezen werd, en an JACOB GERRITSZ. CUYP was toegeschreven. Ons wil het evenwel voorkomen. Dit stukje was niet op de veiling der collectie NELLES, Keulen 16 Dec. 1895. Kunstchronik, N.F., II p. 129. Dit stukje was niet op de veiling der collectie NELLES, Keulen 16 Dec. 1895. Kunstchronik, N.F., II p. 129. Dit stukje was niet op de veiling der collectie NELLES, Keulen 16 Dec. 1895. Kunstchronik, N.F., II p. 129. Dit stukje was niet op de veiling der collectie NELLES, Keulen 16 Dec. 1895. Kunstchronik, N.F., II p. 129. Dit stukje was niet op de veiling der collectie NELLES, Keulen 16 Dec. 1895. Kunstchronik, N.F., II p. 129. Dit stukje was niet op de veiling der collectie NELLES, Keulen 16 Dec. 1895. Kunstchronik, N.F., II p. 129. Dit stukje was niet op de veiling der collectie NELLES, Keulen 16 Dec. 1895. Kunstchronik, N.F., II p. 129. Dit stukje was niet op de veiling der collectie NELLES, Keulen 16 Dec. 1895. Kunstchronik, N.F., II p. 129. Dit stukje was niet op de veiling der collectie NELLES, Keulen 16 Dec. HOLLANDT te Brunswijk was (h. 1’ 6” br. 2’, D.) wordt door PARTHEY 3) voluit gemerkt gemerkt gemerkt gemerkt, waar toch naturwerkend bij DIRCK opgeborgen. Wij heben het stuk niet terug kunnen vinden, maar de korte beschrijving doet meer aan de weinige stukken van JOCHEM dan aan die van RAFEL denken. Geheel geendet kunnen wij hebben over mededeelingen uit oude inventarissen, want slechts zeer zelden werd hierbij de voornaam genoemd. Alleen werden op de verkocht van de verzameling van BOUDEWYN DE MAN te Delft in 1644 „twee lantschappen van JOACHIM CAMPHUYSEN” voor f7.— verkocht, en bezat in 1674 Dr. Piso te Amsterdam „een Boereschuyr van JOACHIM CAMPHUYSEN”. De landschappen van dezen meester dragen meest een nog wat ouderwetscher karakter, dan die van zijn broeder RAFEL. Sommige hebben overeenkomst met de vroegste werken van AERT VAN DER NEER. Zijn bosschen en geboomten neigen naar het zwarte; het gebladerte is zeer fijn uitgevoerd en zijne stoffage ook minutieus gepenseeld, Toch spreekt er een ernstig gevoel voor het schoone van het landschap, meestal bij avondschermering, uit zijn schilderijen. Laten wij hopen, dat één werk van dezen schaarschen meester nog eens het eigendom worde van een onzer publieke verzamelingen ! GOVERT DIRCKSZ. CAMPHUYSEN. Boven hebben wij gezien dat ook DIRCK RAFELZ. CAMPHUYSEN, de oom van de beide pas behandelde landschapschilders aanvankelijk voor schilder was opgeleid, maar dat hij omstreeks 1604 de beeldende kunst vaarwel zei, om zich aan de studie te wijden. Voor zijn veelbewogen leven verwijzen wij naar de het onderwerp geheel uitputtende monographie van L. A. RADEMAKER ’) en brengen slechts in herinnering, dat hij 11 April 1613 te Dordrecht in het huwelijk trad met ANNA VAN ALENDORP GOVERTSDR. Zijn schoonbroeder JOHANES VAN ALEN- DORP bezorgde hem spoedig daarna een bestaan te Gorinchem, waar zijn oudste zoon geboren werd, WERNER, genoemd naar den vader van Mevrouw VAN BOETSE- 1) Jahrbuch der Kgl. preussischen Kunstsammlungen, IV p. 203, 204. 9) G. PARTHEY, Deutscher Bildersaal, I, Berlin 1863 p. 240. 3) L. A. RADEMAKER, DIDERICUS CAMPHUYSEN, Gouda 1808. 26* 204 DE SCHILDERS CAMPHUYSEN. LAER, die het kindten den hohen Kindten doob hieß. Kort daarna kreeg hij een betrekking aan de Hieronymus school te Utrecht. Hier werden geboren zijn dochter ELISABETH, genoemd naar de freule VAN BOETSELAER en zijn zoon RAFEL, genoemd naar zijn vader. Het gebruik bracht mede, dat een volgende zoon naar moeders vader genoemd werd, en daarom was GOVERT vermoedelijk de daarna geboren zoon, GOVERT zelf gaf in 1647 op, dat hij toen 23 jaar oud en te Gorinchem geboren was, Toch is dit laatste denkelijk niet juist, want de ouders woonden daar toen niet. 17 Mei 1617 was de vader benoemd tot predikant te Vleuten, welke plaats hij echter reeds in 1619 door de bekende beroeringen in de kerk moest verlaten, Sedert begon voor hem een zwervend leven, Verbannen uit de Vereenigde Provintiën begaf hij zich aanvankelijk naar Waalwijk. Hier schonk omstreeks November 1619 zijn vrouw hem weer een kind, maar wij weten niet, of dit in het leven bleef, Bedektelijk vertoefden CAMPHUYSEN en zijn vrouw daarna eenigen tijd te Amsterdam, om in het v Oorjaar van 1620 een veilige schuilplaats te Norden in Oost-Friesland te vinden. Maar reeds in Oct. 1622 begon het reizen en trekken opnieuw. Eerst bood Harlingen en na een jaar Ameland een veilig verblijf, tot hij in het einde van 1623 of in het begin van 1624 te Dokkum en nu voor goed een schuilplaats vond. Is de leeftijdsopgave, door GOVERT in 1646 gegeven, juist, dan zal hij vermoedelijk te Harlingen, op Ameland of te Dokkum geboren zijn, en bedoelde hij met Gorinchem als geboorteplaats slechts, dat zijn familie daar eigenlijk thuis behoorde. 9 Juli 1627 brak voor DIRCK RAFELSZ, CAMPHUYSEN eindelijk het uur der verlossing aan en stierf hij. Op de ontwikkeling van zijn zoon GOVERT heeft hij dus geen invloed meer kunnen uitoefenen. Zijn aanleg voor de beeldende kunsten had trouwens niet belet, dat zijn sympathie ervoor geheel was verdwenen, zoodat hij zelfs een philippica schreef „Tegen 't Geestig-Dom der Schilderkonst, straf-rymen of anders Idolenchus, uyt het Latyn vertaald”, ') waarin hij hevig uitvoer tegen de schilderkunst. De weduwe bleef aanvankelijk te Dokkum. Later trok zij naar Amsterdam, wanneer is niet bekend, maar stellig vór 1643, en wij hebben dus geen gegevens, waar GOVERT zijn kinder- en jongelingsjaren heeft doorgebracht. 11 Sept. 1643 verklaren te Amsterdam eenige personen, waarig de vrouw van Telegens Dinghändig, den 4. September, wurde U. E. ter Begraffen, met ANNA VAN ALLENDORP, wurde wylen DIDERICK CAMPHUYSEN, in zijn leven Remonstrants Predicant, moeder van RAPHAEL CAMPHUYSEN, en GODEFRIDUS CAMPHUYSEN. Voor-aen op de Linde-graft in ‘t Wapen van Vlaerdingen, aen de Noortzy. Ten een uur als Vriendt in Huys te komen ‘om voor twee uuren precijs te sijnin de Noorder Kerck”. DE SCHILDERS CAMPHUYSEN. 205 JOHANNES VAN VRATUM, hoe waar is dat ANNETJE CAMPHUYSEN, moeder van GOVERT CAMPHUYSEN, Schilder, tot diversche en verscheyde malen heeft geseijt, dat de gemelte GOVERT CAMPHUYSEN, haer soon, de dochter van de requirant [TRIJNTGE BITTERS, hujusvrouw van JAN BITTER, cleermaker], hadde geschildert, welck conterfeijtsel sij ende van gelycken haer soon, de requirant geschoncken ende vereert hadden; ende dat de gemelde GOVERT CAMPHUYSEN tot diversche reijse tegens haer getuyge heeft gesegt, dat hy des requirants dochter, genaemt GRIETJE BITTERS hadde geconterfeijt, en dat hij haer hetselve conterfeijtsel hadde geschoncken voor groote dienst en vrientschap die hy ende sijne moeder ten huijse van de requirant genoten hadde?’ s), 9 Feb. 1647 is de ondertrouw aangeteekend van „GOVERNOR CAMPHUYSEN, van Gorkum, schilder, out 23 jaer, wonende op de Lindengracht, noch een moeder hebbende, geassisteert met syn broeder RAPHEL CAMPHUYSEN. En NELLETTE FRANCKEN, van Amsterdam, out 20 järz, wonend op de Roosegracht, geasset met ANTHON FRANCKEN, haer väder. Een eerste kind uit dit huwelijk, dat 24 Februar. Voltrokken werd, is zer Long ten grave gedragen: „22 Juni 1648, in de Nieuwe Kerk. Een kind van GOVERNOR CAMPHUYSEN in de Roosestraet”. 24 April 1650 werd zijn dochter LYSBETH gedoopt. Toen hij nog bij zijn moeder op de Lindegracht woonde, dus achter de Noorderkerk, schreef JOHANNES MOLINAEUS hem een brief, waarin deze den voornaam N. invulde Dit bracht RADEMAKER in den waan, dat er nog een zoon van den dichter geweest is, ‘wiens voornaam met een N. begon, doch dit Dezelfde „plaetsnijder en mutsedrucker”, omtrent wien een jaar te voren RAFEL GOVERTSZ. CAMP- HUYSEN een gunstig getuigenis had afgelegd. 9) Prot. not. J. DE GRAEFF te Amsterdam. 8) Deze RAPHEL CAMPHUYSEN zou volgens een notitie op het begrafenisbriefje van zijn moeder, in het Friesch Genootschap te Leenwarden, waarop al de kinderen geschreven waren, ook schilder geweest zijn. Dit is niet geheel juist, want er is slechts een afschrift van zulk een opgave, en deze copie gaat blijkens het schrift niet verder terug dan tot het midden der achtiende eeuw. Maar wat erger is, het medegedelde verdient geenszins vertrouwen; ook het sterfjaar van den vader is 1626, dus een jaar te vroeg opgeven. Er staat overigens over dezen RAPHEL: „RAPHEL KAMPHUYSEN. Volgens begravenis Briefje Op 't kathuysers Kerkhof 1691 den 6 Juni, geweest schilder. 4) Haar moeder ANNA VAN GLABBEECK was verwant aan JOHANNA VAN GLABBEECK, de vrouw van den schilder WiLLEM ORMEA te Utrecht. 5) Oud-Holland III, p. 73. 206 DE SCHILDERS CAMPHUYSEN. is niet juist. De brief bevindt zich in het archief der Remonstrantsche gemeente te Rotterdam en luidt: Aan N. KAMPHUYSEN. Schilder woonende achter de Noorder Kerk. . Tot Amsterdam. Waarde Vriend en Broeder in Christo. Hier neven gan de printen, tekeningen en schetzen, daar ik UEe in de voorlede week van gesproken hebbe. UEe kuntze eens doorzien, en dan overwegen wat UEe raadzaam oordeelt om der mede te doen. Mijn advijs zoude zijn, dat UEe eens zien zoude, of ze op de verkopinge van Schilderijen van EVERDING aan de man konden raken, te weten als de schilderyen opgeveilt en verkogt zijn. Dat zoude de vrienden of erfgenamen van de voorn, EVERDING kunnen verzogt worden, die er mogelijk niet tegens zouden hebben; ten ware mogelijk dat ze zelve na de schilderijen zulk goed wilden verkopen, en dan zoude hebben dikwils gezien, toen ik tot Leiden studeerde, dat er een deel boeken op aucties verkopige van schilderijen zoude kunnen aan de man helpen: Want mogelijk zijn ze van zulken waardij niet, dat men der een verkopinge apart om aanstellen zoude. Dog ik beve el alles Uw oordeel en voorzichticheit, als dewelke hier veel beter kennis af heeft als ik, en zal mij zelve ook genoegen en volkomen te vreden stellen, in 't geen UEe daar mede zal doen, Immers dit verzoek ik, dat UEe dit goed aan de man gelieft te helpen, 't zij dan wat er af komen mag; ten ware alleen dat UEe bedenken had dat er niet bijzonders af komen zoude, en dat het geen moeijte nog eenige onkosten waardig was. Ik zal dan eerst daags door een briefje UEe advijs en oordeel afwagten, en van de somer ook UE: zelve eens, verzekerende UEs dat gij mij van herten welkom en aangenaam zult zijn, ja dat ik mij gelukkig zal agten bezogt te worden van een soon, die ik beminne om sijn eerwaardige en godzalige vader, wiens schriften bij mij in zeer groote waarde'zijn. Zijt voorts met Uwe Suster ‘) Gode en zijne genadige bescherminge van herten bevolen, van UE® zeer genege Vriend en Broeder J. MOLINAEUS, Deze zuster, MARIA, is eerst in 1700 te Amsterdam gestorven, Ha Vriend en Broeder J. MOLINAEUS, 1) Deze zuster, MARIA, is eerst in 1700 te Amsterdam gestorven, Ha Vriend en Broeder J. MOLINAEUS, 1) Deze zuster, MARIA, is eerst in 1700 te Amsterdam gestorven, Ha Vriend en Broeder J. MOLINAEUS, 1) Deze zuster, MARIA, is eerst in 1700 te Amsterdam gestorven, Ha Vriend en Broeder J. MOLINAEUS, 1) Deze zuster, MARIA, is eerst in 1700 te Amsterdam gestorven, Ha Vriend en Broeder J. MOLINAEUS, 1) Deze zuster, MARIA, is eerst in 1700 te Amsterdam gestorven, Ha Vriend ar begrafenisbriefje, ook in de bibliothek van het Friesch Genootschap te Leeuwarden luidt: „Anno 1700. Tegens Saturdag den 3de April, werd UE. ter Begraavenis verzocht, met MARIA CAMPHUYSEN, bejaarde dochter van wylen Dixck RAPHAELSZ. CAMPHUYSEN. 