Rules of golf
a) Eigenlgk, van personen. || Hoe goed, hoe eenparig beredeneerd braaf kan ik worden, onder het oog eener Moeder als de myne, Leev. 1, 10. Welke aantrekkenskragt kan er bestaan tusschen braave menschen, en achandvlekken onzer edele. Digitized by Google 941 BRAAF (n),i.B, i,«). BRAAF (H), I, B. 1. .). 942 oDzer hemelBche nataar, 4, 98. Het bewyst des.dat de Mensch in staat is om goede wetten te geeven, en zelf op te yolgeo; dat er des goede Yonten eo braa?e Onderdaanen zyn kannen, 8» 336. Ood sterke U, brave grqzaart, en behoade U aan de Letteren en 't Vaderland, bild., Br, 8. 20. Gq rgt braaf en werkzaam. Ik dank God dat H\j, tot belooning voor al mgn swoegen , u good en dengd- saam laat zgn, coNSC. 1, 64^. Ik beb scbrikkelqk geleden , in mgn hawelgk. Het zou mq stuiten onedel te spreken van een man die braaf was, maar wq paaten niets bg elkander, vosmaxe. Amaz. 171. Een belang dat bq bem met reden bgzonder boog stond aangeechreyen: de opleiding van een bra?e en be- kwame geestelqkheid , fkuin in Oids 1894, 1, 268. .Gq weet bet, ik ben een gebanvloekte , een mis- dadigerl'' riep bg met bet koortsvnnr in bet oog en op de wangen. ,Neen, gq zqt de braafste menscb der wereldl" kreet Sopbie, lotkling, Sophie, 827. Het kan my weinig TenehiUeii; want het is een geselMhap [dat ik niet soek, Schoon het mogelyk twaare lieden syn. Ik ken se geen ran [aUen. LANOKlfDUK 4, 252. — Een braaf man, eene brave vrouw. || Hoor, Zosje, jj bent een braave Vrouw, die God vreest, Leev, 6 , 249. De goedkeuring van een braaf ver- standig Man voldoet alleen onze trotscbbeid; maar de minzaame glimlacb eener lieve Vrouw vindt onmiddelyk den weg tot ons bart , 8 , 6. Hq zal u geen kwaad doen; bet is een brave kerel, con8C. 2, 278 a. De kroon van Utreobts Hoogesobool is afgevallen, Holland telt een smaakvol geleerde minder, bet beeft een braaf man, bet beeft een groot burger verloren, kneppklh. 7, 89. Hg is een brave kerel;... en ondanks zgu lot, geen zweem van bitterheid of ontevredenbeid, tosmasb, Jmat. 55. Ren morgan gronds, een kleine wonliig, YerheerlOkt door de Uefde en tronw, Was mD en m^e brave Yronw De Insthof ran den rQkgten koning. BORGKK, Dieht. NaL 74. — Brave oudere euz. || Wat zou uwe brave moe- der zeggen, als zg dat boordel — Gy bebt zulke brave ouders in *t graf. Burg, 1 , 8. Wy vreezen, dat by zyn braaven Vader veel te vroeg verlooren beeft, Leev. 1 , 29. Groet ook . . . uwe brave en lieve Moe* der, BILD., Br. 5 , 11. Zooveel kan het reeds . . .baten, brave en regtscbapen Ouders gebad te hebben , v. d. PALM, Sal. 6, 264. — Dikwgls verbonden met sommige bnw., inzon- derbeid met eerlyk (zie ook beneden). || Braaf en cbristelgk, braaf en deftig, braaf en eerlgk, Joos, Sehatien nil de Volktt. 54 vlg. — Was b j niet geleerd en soberpzinnig? Was bg niet braaf en opregtP OUL 260. Is de luitenant geen eerlgke en brave jongenP Gedraagt bj zicb niet zooals een welopgevo^ man betaamt? consc. 8, 290 a. — In toepassing op jongelieden beteekent braaf veelal bepaaldeljk: zedig, ingetogen, eerbaar enz. ; verg. beneden, 8). || Het zou goed zyn, als maar alle mooge jongens ook braave naarstige jongens waren; dan zouden er zo veel ligtmisseryen niet bedreeven worden, Leev. 1, 864. Hy beeft ... Vrienden te Leiden, en dat zyn juist de braafste, gescbiktste Studenten; iets dat zeer sterk in zyn voordeel getuigt, 5, 258. Een braaf zeedig Jonge- ling, 6, 268. De brave en veel belovende, om z\jn beminneljke inborst en zeden van elk geachtejonge- ling, T. D. PALM, Bed. 5, 216. Z\i is een beste, brave meid, met een bart als goud, K, Zev. 1, 827. Zeker bebben z^ voor bun kind gebeden, maar voor hare deugd badden ze niet te vreezen, want Jenneke was braaf en goed, en bad God lief met een rein en schuldelooe hart, cremxb 1, 12. Ik kom u enkel verzoeken uwe docbter met een braven jonkman te laten trouwen, die baar zal gelukkig maken, 8LB1CKX 16, 88. Zyt gy die brave Bortt, die volger van de wetten. Die van lyn Jengd af aen volbragt wat Ood gebied ? r. DC BAis, SHeKt. 04d. &8 (De r^Tce Jongeling). Koltfn, een brave boerenzoon, Het poikje Tan de dorpelingen en*. Bekend volktlie^ie (in: Zingende Naektegaal, 50). Een brave gesel, eene lieve maagd Behooren natanr)0k te samen; En de onders, wordt hnn woord s^vraagd, Ze moeten maar seggen: amen I DE CORT, LUd. 145. — Verbonden met qualitatieve persoonsnamen , beteekent braaf dat een persoon die goede eigen- schappen bezit, welke de genoemde betrekking van hem eischt; onberispelqk , reohtscbapen , goed. Zeer weinig verschillende van de oudere bet. C, 1); alleen kan braaf thans alleen bg woorden van eene gunstige beteekenis staan. || Hy is rgk, staat voor een braaf Koopman en een zeer ordentelyk man bekend, Leev. 1, 89. Mannen, die ... op de Beurs als eerlyke Kooplieden , in den Raad als braave Regenten . . . beroemd zyn, 5, 817. Ik twyfel geen oogenblik , of gy zult zo een braaf Ecbtgenoot worden, als gy altoos een goed Zoon, een vriendelyk Broeder waart, 8, 178. Ik twqfel niet of onze brave Secre- taris zal UHEGG. van 't geen ... by ons voorge- vallen is wel verstendigd bebben , bild., Br. 8 , 24. Z^n vader was . . . Kapitein onder de Jagers en een braaf offioier; hg beeft ooms, die goede land- bouwers zjn, consc. 3, 298 a. Ja zelfs voorKatr^n, hoe braaf een huishoudster ze was, kon de ver- zoeking om van zoo'n wgntje eens te proeven, alligt te sterk z^u, tsb qouw, Volktverm. 250. — Braaf en eerlyk , bg qualitatieve persoons- namen, in eedsformules. || Ik zweer (belove) . .. dat ik mg in de uitoefening m^ner bediening ge- dragen zal, zoo als het aan brave en eerl jke ambte- naren van den waarborg der goud en en zilveren werken betaamt, Kon. Best. v. 10 April 1858 (S. 19), a. 2. Dat ik mg in alles zal gedragen zoo als een braaf en eerlgk Gouvemeur-Generaal betaamt, Wet v. 2 Sept. 1854 (S. 129), a. 5. — Zelfstandig gebezigd. || Het geluk, door den braven verworven, (daalt) van hem af . . . op zgne nakomelingen , v. d. palm, Sal. 8, 49. Slaan wg liever het oog op den braven en regtvaardigen , 4, 140. Toen heethoofdige drivers een stelsel van ver- volging en verwarring . . . met geweld poogden in te voeren, was Kemper terstond onder de vele braven, die zicb met woord en daad tegen hen ver- zetteden, v. D. palm, Bed. 4, 128. Leert ons eene, misscbien ook wat oudbakken, ondervinding niet, dat de booze dikwgls, ongestoord, de rgkste zegeningen geniet, terwgl de brave in armoede en ellende zucht en met allerlei tegenspoeden te kam- peu beeft? v. lbnnkp. Bom. 3, i. Dat Dwaas- en Boosheld voor hem beve! Hem Juicht de brave te geraoetl DA conk 1, 861 (xie ook 1, 887). WQ danken en Jolchen: de Hemel is goed! W0 seegnen in *t harte die braven, Die *t Meed, dat ons warmt, en het brood, dat ons voedt, De kreb, waar wf) tlaimren, ons garen. TCR BAAR, Oed. 2, 115 (DanktooH der LMsehe Weetm). — Spreekw. zegsw. Men u nooii eleekter dan wanneer men vrj^t, en nooii braver dan wanneer Digitized by Google 943 BRAAF (II),i,B, i, a). BRAAF (U),!, B, 2). 9a men gettorven is (harebb. 1, 86 a). — Van den vrome en brave wordt men meest bedrogen {Aid.). b) Overdrachteljik , van daden, nitingen, gezind- heden: blqk gevende Tan braafheid, OTereenJcomende met de eiBohen van den plicht. || Dat is braaf van je I — Wj binne allemaal zondige minschen en ik heb'er niet tengen , dat de Dominees ongs ongze pligt leggen , al hiel niet ; dat is braaf en deagdnam ; maar enM., Gryeaardy 1 , 318. Indien nw Christelyk oogmerk ij , eens een wettelyk hnwlyk aan te gaan . . . wensch (ik) n f ter bereiking van dit braave ▼oomeemen enx.t Leev. 2 , 20. Het vertroawen dat ik op het braaf en redenlqk karakter ?an uwen zoo achtenswaardigen Heer Oom vestigde, heeft mj niet bedrogen, bild., Br. 5, 8. Wat zon je in dien tain by maneschyn met Blarie uitvoeren» Stern? Is dat zisdelyk, is dat braaf, is dat fatsoenlykP multatuli 1, 111. Braaf is braaf en al«cht is alechtt or hti WTiad of rDand do«t. BRUB, Kimderl. 98 (Onpart^ig). — In ironische opvatting. Papa, ik kryg na al wak sin in deesen heer! Want rechten, zaipen, dat is braaf, wak wil men meer? LAMGKMDIJK 2, 296. — In de jongere taal ook met het bgdenkbeeld van sch^nheiligheid. || «Noa dan boer*', begon Berend, terwjl hg een verbazend braaf gezicbt zette: ,ik bin achter 'en ding gekommen, woar 'k niet van heb kunne sloapeu", crkmie 1, 13. 2) In eene verzwakte opvatting, waarbg het edele van het woord op den achtergrond treedt, en meer de afwezigheid van slechte dan de aanwe- zigheid van hoogere zedel^ke eigenschappen wordt nitgedrnkt. Eerzaam, niets verkeerds doende, de zoogenaamde .bnrgerl^jke braafheid" betraohtende. Yeelal met zekere geringschatting of meewarigheid gebezigd. Verg. fr. brave homme, braves gene ^loovetii als hannSte. Inzonderheid in toepassing op lieden nit den kleinen burgerstand. || De &milie z\)ner vrouw, ... die, schoon geene rgke, echter fat- soenl^ke, eerlgke, brave lai waren geweeet, pot- GiBTKR 2, 52. Ik hoop geen smet op des braven mans karakter te werpen , als ik het vermoeden uit- spreek dat een vaderlgke kns op die frissche, malsche lippen den goeden Slop als iets zeer begeerljjks voor oogen zweeft, hooijxr, Mynh. Daniel ent. 152. Vol vrengde nemen de brave Initjes hem {t. to. een vondeling) op, niet tw^felende, of het is de hemel die hunne vnrige wcDsohen verhoord . .. heeft, 8LBBCKX 3, 261. Daar 0. L. Heer hem alle jaren minstens een kind geschonken had, en eenen keer of zes twee tegeljk, zag de brave man z^n huis zoo vol kinderen , dat de grootste koeketel veel te klein was, om er voor alien eten in te koken, DB MONT en DB COCK, VI. Wonderspr. 279. In vroegere jaren , toen ik een klein baasken was .. kwam er thnis een brave ziel van een vronwmensch het l^nwaad wasschen, *t Laghet in den Oosten^ 9 (1895), 75. Een voorstad waar brave barger- menschen met kleine benrzen wonen, Alg. Handelbl. 26 Mei 1896, Oehtendbl. 1 e. Schoon braaf van hark en vroom van leden En Itfdxaam skeeds in te^nheden, Hem was die ridderI0ke moed, Die heldenUoekhdd niek geschonken enz. V. LUfirtp, Po9t. 4, 18 (xie ook 7. 268). — In de jongere taal veelal in ironische toepas- sing. II Brave kmideniers en eerzame koekbakkers. — Waar bleef zyn verdienste, als hy na op zynonden dag een gemakkelyk leven leiden konP Dan zouden alle pakhuisknechts wel dengdzaam worden, en iedereen, hetgeen Gods bedoeliDg niet wezen kan, omdat er dan geen byzondere belooning voor de braven overbleef hier-namaals, multatuli 1, 6. De allerschoonste schoone van 't stnk werd door ieder bemind, en de afgewezenen stierven van wan- hoop. . . . De dengdzamen bleven braaf, trots dnivel en hel, en zelfo in-weerwil van de verveling, 8, 87. — Vooral van onde of kinderl^ke personen, die goedgeloovig, eenvondig, niet slim of schrander zjn. || Echter zyn er . . . znlke vrome zielen onder {onder de ^Fjjnen")t die, waren de hoofden deezer brave menschen zo goed georganiseert als hnnne harten , wel zuiver en godsdienstig zyn. Burg. 88. Het is tocK een kalf van een vent; en braaf en eerlyk, jen leeven niet beter , Leev. 1 , 207. Keesje was een een- vondig, braaf, goedaardig mannetje, bkbtb, C. 0. 49. Hj wist hoe de brave, doch zwakke en kort- ziohtige man niet altoos tegen de opstokingen som- miger makkers bestand was, blbickx 16*, 29. Wat wilt g^, als het er niet in gewassen is, zal men het er niet in basseni Braaf genoeg, maar het hoofd ontbreekt, v. lovbliho, Hoofd v. *t kuis, 18. Dik braaf menschken beminde eens vorig *nen koeker, Die verlaak haar. Sinds dien koos xQ den pakernoeker Tok confldenk. HIEL. Ged. 1874, 288 (Devoot NelUken). — Bj) het aanspreken van personen wordt braaj in dezelfde verzwakte opvatting als goed^ best en waard gebezigd. Verg. Goed (I), I, I, 10). i| Myn braave Heer. Wie kan H verhaalen zonder beven , LANOKNDUK 2, 348. Ik bid n, braave heeren, Dat gy bezadigd my den grond van uwe zaak Eens voor- legt, 2, 361. .Gq zgt altemaal brave jongens", zei baas Draefhaeok, „ik geef eene ton bier ten beste in De Spoel*', r. lovblino, Nov. 92. .Maar brave meid", antwoordde hj kalmer en haar scherp in de oogen ziende, .men gaat niet op reis, als het geidt eenen vriend te verdedigen", lovblimo , Sophie, 262. Waarde toaave Landgenooken, Leenk my een aandagkig oor. Earn. L. 2, 168 (xie ook 2, 176). — Ook zelfiBtandig gebruikt ; verg. fr. mon brave. || H\i deed wat hq kon, de brave; maar alles liep hem ook tegen! Zoo, brave! ben-je daar! laten we dan maar beginnen. — Overdrachtel^k. || Een nette, degelgke vronw ...met van die brave, goedhartige vleeschrimpels in het gezioht , nbtschbb , in : Holl. Revue , 1 , 421 b. 3) In toepassing op kinderen: zioh goed gedra- gende, oppassend (verg. boven, bg 1, a); dikwgls, daar goed gedrag bg een kind zich voomamelgk bepaalt tot gehoorzaamheid, netheid en derg., in beteekenis nog meer verzwakt tot: zoet en gehoor- zaam, net en ordelgk enz. || Nooit zonden wy een oneffe woord hebben, want de meisjes zyn wesentlyk brave kinders, maar dat lezenl dat lezenl Grijzaard^ 2, 261. Een braaf, een vlgtig en Godlievend krooat, V. D. PALM, Sal. 6, 264. Oisker heb Ik self gehoord .... Dak aan toaave soeke kind*ren, De armoA niek in *k minsk kan hind'ren, Om in 'k hemelryk ke gaan. Ecw^, L. 1 , 127 {Het danhbaar kind). nDc sal *k a wel eens geven, Toekomende Jaar missehien, Als gt) wel leerk en braaf iS^tT, Zei de onde, .w|| sullen sien**. a. LOVBLUfo, Qed. 48. — Ook ironisoh, van een kind dat niet gehoor- zaam is; ook van een onder penoon die zich mis- draagt. || Wel, brave jongen, ben-je daar eindelgk ; wg zgn al bgna klaar met eten I — Dat brave loontje h^it zgn vader heel wat geld gekostl Digitized by Google 945 BRAAF (II), I. B, 8). BRAAF (n),i. B, 4). 946 — Ook aan kinderen in den mond gelegd, in ioepassing op volwassenen. Zoa ik Toor den klei^>er Tre«xen, 01 Die lleYe brave man llaakt, dat fk gerast kan weien, En ook yeiUg dapen kan. T. ALPHBif 1, 401 (zie ook 1, 442). c — De brave Hendrik, tltel van een in bet begin dezer eenw in de scholen veelgelezen leeaboekje door N. ANSLIJN , waarin aan de jeugd de gedragingen van een zeer zoeten jougen ten voorbeeld werden gesteld. Als vervolg verscbeen later De brave Maria, dat eveneens opgang maakte. || Kent gq Hendrik niet, die altgd zoo beleefd zqnen boed afneemt als hq voorbg gaat? Vele meoBcben noemen bem de brave Hendnk, otndat bg zoo geboorzaam is, en omdat bg zicb zoo vriendelgk jegens ieder gedraa^t, AN8LIJN, De brave Hendrik, 5. Een kind, dat zoo braaf is aU Hendrik, zal ook gaarne scbool gaan. Twgfel niet daaraan. Ieder braaf kind weet wel, dat er in de scbool veel nuttigs te leeren is, 19. Brave kinderen zqn altgd gaame bg brave kinderen, omdat zg van elkander veel goeds leeren, anslun, De brave Maria, 5. Zoo zeer strekt bet onders tot blgdscbap, als bunne kinderen braaf zgn en wel oppassen, 40. — Op dit leesboek doelen ook de volgende aan- balingen. || Daarna bebt gg een unr gelezen van bet model van een braven jongen, zoo braaf, zoo zoet , zoo geboorzaam , zoo knap en zoo goedleerscb , dat gg bem met pleizier een paar blanwe oogeo zoudt slaan, bekts, C. 0. 7. Zekerlgk: .Vader Jacob en zgne kinderen", is een mooi boekje; „de brave Hendrik" is allerbraafst ; maar ik bad toen een afkeer van al die gesobriften, op wier titel prgkt ,voor kinderen", ,voor de jeugd", 273. — De brave Hendrik is de verperaoonlgking ge- worden van die bnitengewone loetbeid, welke later, bg veranderde denkwgze, niet langer betideaal was; vandaar dat een brave if^iu/rtir thandgelgkstaatmet: een jongen die niets dnrft , een sufferd. Het is opmer- kelgk dat braaf bier zoodoende jnist bet omge- keerde gaat beteekenen van betgeen bet oorspron- kelgk nitdrnkte, t. w.: flink, wakker. || H Is een ecbte jongen, vol guitenstnkken , volstrekt geen brave Hendrik. Ik bond niet van die bi^ve Hen- driken. — Sedert eenigen tyd namelyk voelde by zicb gescbokt in z'n eerbied voor brave Hendrikken, en by walgde van de papieren perzikken der naarstig- beid, MULTATULi 3, 218. — Zoo wordt braaf das ten slotte in bepaald oogonstigen zin gebezigd, in toepassing op snffe, .onjongensacbtige", soms ook op scbgnbeilige jon- gens, die ,bet acbter de monw bebben, de kat in donker kngpen"; verg. boven, bg 1, ^). || Zoo*n brave jongen moest eens wat meer met die bengels omgaan: dan zon hg missobien wat loskomen. 4) In de zuidelgke gewesten is braaf ook be- kend in den zin van: Vriendelgk, voorkomend, wclwiUend, lief, betzelfde als Ooed (I), I, I, 9); ook met cene bepaling met voor : genegen tot dienst- betoon. In dergelgke opvatting in bet Hd. en bet Fr., welke laatste taal misscbien niet zonder invloed op dit gebmik is geweest. || Het is al te braaf, bet is al te beleefd, hoeupft. Bred. T. 82. — Docbter, gg zgt eene brave maagd, dat gg een arm soldaat zulke liefde betoont, CONSC. 3 , 88 ^. Ziet ge wel , dat ik woord beb gebonden en n eenen engelbewaarder beb medegebracbt, ben ik nn niet braaf? lotklino, Sophie, 183. O, ik dank n, ge zgt braaf, dat ge gekomen zgt, 388. Ook binnensbnis was ze gelnkkig: de drie znsters waren braaf voor baar,LoTKLiNO,/<^. 158. Idonia, mgnbeer de borgemeester en ik bebben a lief, omdat gg zoo braaf zgt en Riebord zoo good bebt verzorgd, 229. — In dergelgke toepassing op kinderen, die in een bepaald geval doen wat van ben verlangd wordt : lief, zoet; in opvatting verscblllende van de bet. E, 8), waarbg meer aan bet doorgaande gedrag wordt gedacbt. || Kom , wees nn eens braaf en geef mgnbeer een bandje! — Braaf als een lammeken, een muizeken, joos, Schaiten uii de Volket. 13 (zie ook TUIBLINCKX 95). — »Doe dat {het dwang- buis) nit", bad zg bare znster ,6e zoudt weder ongerost worden, nog wat geduld", suste Sopbie »1k zal braaf zgn", beloofde de jonge vronw, gedwee als een kind, loveling, Sophie, 118. — Zegsw. H^ is braaf aU h^ slaapt (JOOS, Sehatien uit de Volkti. 77), scberUend gezegd van stonte, lastige kinderen. II) Byw. — A) Van wgzc. 1) Op eene wgze die blgk geeft van dapperbeid, van moed. Verg. I, A). Tbans alleen in dicbter- Igken of bistoriscben stgl. || Braaf ... sig quyten teegens den Vyand, dibbbtz, Milit. Wdb. 92^. Braaf sig bouden in de gemeene defensie van bet platte Land, Aid. Hy beeft zicb braaf gedraagen in dien slag, marin. Hg beeft zicb braaf verdedigd, WKILAND. — Betrou op Godt en bon u braef, TONDKL 9, 97. Schoon Moot en koefel hayltTanonder 'tbrieuohendpaerd, Of snort hem over *t hoofd : hy dar de bnyen doorataen. De kry^hilie Tolgen braefst, daer brave rortten Toorgacn. YONDiL 2, 618 ( Vtrwtring ran Grol). Een ander (ptomic), als de mans nn voor den Spaengjaert [Tlnohten , Sprongrh moedjgh in de boffht, en maeckte straet-geruohten, Spraok braef als een heldin , en dwongh de mans te slaen. V. BEVBBW., Wtnem. 2, 106. Een moedelooze kan geen ongeluk verdraagen, Het geen een moedige braaf onder de oogen siet. LAHGUfDIJK 2f 107. Naast hem weert Namens vrome Oraaf Met wakk*ren Hoy sich even braaf: Wie hen te keer gaan doen s0 sneuTelen. V. LKififCP, Fo9t. 4, 240. 2) Op weidscbe, Inisterrgke, pracbtige wgze. Inzonderheid met betrekking tot kleeding en licbaams- tooi. Verg. I, B). Tbans veroaderd. || Het scboonste innecomen van de vrybeden bebben gebadt die van Tnmboat, boewel dat die van Herentals verre fraeyerende braver geacooustreert {getooid) waeren, Di WBBRT, Chron. v. Nederl., in : Chron. d. Brab. et Fl. (ed. piot) 139. O boe braef wil ick my nu kledenP Na sullen die Gontsmeden, Sgde lakenwinckels, Cruydeniers, Cocx ende Pasteybackers wat te doen krggen , coornhbbt 1 , 392* d. De triomf booghen , stellaadjen, opscbriften, vertoqningen ... blaakten van konstigb sieraadt zonder eenigbe spaarzaambeit ; boewel de kortbeit van zes daagben toerustens bet nocb braaver uitsteeken der werken belet bad , Hoorr , N. H. 808. Hy selver, . . . beel braf (/.: braaf) ge- kleedt in 't pnrper, wbstbrbaxn , Oed. 3 , 431 (viro., Aen, XI, 772: elarus). Ook zgn baar ooren, en bet tipjen van baar nens met gaten doorboort, waar aan sy eenige Juweelen en gouden Ringen bangen, mee- nende daar mede wonder braaf verciert te zgn, STRUTS, Beys. 12. Myn hayr {Aaron tpreeht) met salve is, en in fyne sy* [ghehnyft, 'Waer op de myter blaeuwt, daer braef vergnlde spitsen Om iaychen van een Kroon, wiens goud als scherpe flitsen Zyn itrael^ens drilt en spuyt. VOIIDBL 2, 47. Digitized by Google 947 BRAAF (n),ii, A.2). BRAAF (n),n, A, 4). 948 hy (Pharao) . . . eert 80ii' {Jozefa) duym met dlAnutnt , En kieed hem braef in wiMe aye. 8, 2S9. 3) Op eene wgze die blgk geeft van kloekheid, flinkheid, kraoht, knapheid ens. a) Eigenlgk. Verg. I, C, 1). Zie ook molkma 508 a. II Braaf gesproken, heer Slatius! ... dat is de taal, die den onrechtvaardig verdrnkte voegt, MULDBB, /. F. 1, 180. d' Een geea tyt-verdr^f bo^eert Voor (boven) het draren van s0n peert; Voor het sprin^n, keeren, rennen, En den breydel braef te mennen. VONDBL 2, 206. Soo Treedsaem wensch iok dat met fluyt en oyter Mgn R^ckstMl (K0uleH) a onthael', ... Dat sy niet sw^m* voor uwen rooden stander; Maer boa haer verwe braef, En groete a, o Oostaet 8, 149 {Ol^ftack aen Gustaef Adolf ). Zy {Deianira) ga, en roele dat haer 't selfde wedervaert Het geenae Tsder {H0ircuU8) braef gespeelt heeft en ge- [klaert. 11 , 216 {er is sprake van Hefculee* dood). Onae Ckni, Heer der heirsohaaren , Wou das braaf syn stad bewaaren: Ood bevestlgt haare munren, Om ran eenw, tot oeuw, te duoren. SIX V. CHAND., Pa. 48, 8. De dyken schndden, schoon de landzaat, t'saamgeklept, Tot zyn beschermin^ swoegt, en braaf de handen rept. V. wiiiTia, Jaarff. 148 (6(/ ten najaaraatorm). — Braaf {too)! elliptiBohe uiiroep om iemand zgne goedkearing te kennen te geven, ook wel om aan te moedigen: Goed zoo I flink zoo! zoo behoort het I Verg. Bravo (IT). || Braaf zoo! dat heb-je knap gedaan. — „Braaf, Paaw, ah, dit isgoed, jongen!" riep h\j, coNsc. 2, 200 a. Braaf, man I dat wag je reis weer doen, bbcts, C, 0. 77. ^Braaf I" roept de Drost hem TrolUk toe „Dat beet zQn knnst verstaanl" STARiifo 1, 54 (ffa 0«M mw»t0rl*fk aehot). — In eene nitdmkking als gicA braaf toeren is de bet. verzwakt tot die Tan: drnk, hard in de weer z\jn, zqn best doen; verg. II, B, 1). ^)0p voortreffelgke w^ze, naar den eisch,z66dat er geene redeljjke aanmerking op te maken is. Verg. '. C, 2). II Haer snigeling van beyde' (/. w. godetaen) om strgdt braef opgequeeckt , hooft , (?6r(/. 1, 63. Dit harnas past zoo braaf, al {alt) waer 't n aengeschapen , vondkl 6, 267. Men zlet dit EUeftal, als met eon halve maen Van ellef Maeghdekens, van achter braef gesloten. VONDEL 8, 600. Lastifh Lantsert, 'JvUt niot schocken, Slaet de paerden braeQes voort; Rend, en mend Juyst as het hoort V. D. TBififK, Sitrnfmalf 60. SiiJ® ^®1 myn makker, Is *t nlet braaf en reyn beschlkt? Ktfk eens. dat is wakker Tot het boompje schoon gesUkt. BruyloftS'Koat, 80 {iemand die tijn glas ledigt). Psalmsin^ den Heer, met harp, en keelen,... Paart braaf, op maaten, klank, met klank. SIX V. CHAND., Ps. 98, 8 (sie ook 148, 1). — Op *t hraaftiy op het schoonst, zoo schoon mogeljjk. U wesen, dat altoos op 't braefit is gremanierd, U wangen als een roos , met doppe^ens vercierd , U tan^Jens wit en kleyn, en a gekloofde kin. Had hem, lutd hem, had hem, gedwongen tot de Min. STARTER 46. 4) Op eene wqze die blgk geeft van recht- schapenheid, deugdzaamheid , zedel\jke kraoht. Verg. I, E). Thans de gewone beteekenis. || Hy heeft braaf by a gedaan. 11 en a agi konnStememt ou galamment avec vous, halma. — £n gy, om nw Vriend eens te vemcderen, kunt n zelf toestaan, om minder braaf te handelen, dan iemand, op wien gy a thans verbeeld neder te zien! Leev. 6, 115. Wat het is haar Vriend te zyn, dat weet ik. Zy heeft my zo edelmoedig behandeld, zo braaf eng., 6, 800. Gy dnrft altoos de stem van nw ge- weeten velgen . . . , en doet in deezen braaf, ja als een opreoht Christen mensch. Slant. 2, 827. Zoo g\j weinig aan titels hecht, doet g^ braaf; maar laten wg aan niemand een welverdiende onderschei- ding bengden, okkl x. Met braaf op te paasen. .. kon ik het tot twee en een halven frank, ja tot drie frank brengen, slibckx 12, 15. Zgn zoon, een knaapje, dat in Holland niet veel dengde, Gedraagt zich braaf in de Oost, di eiNSSTST 2, 158. — In voorbeelden nit den jongsten tgd, zooab het volgende, schgnt eene beteekenis, overeen- komende met de bg I, £, 2) omschrevene, bedoeld te zgn ; wellicht is echter nog de oudere , beneden bg B, 1) vermeld, gemeend. jj In de kamer,die blonk van braaf gepoetst mahoniehout, spraken zg alien over graven en baronnen , krins , JDans. en Hhytm. 48. — Met betrekking tot het gedrag van kinderen; verg. I, E, 8). || Een hoogvlieger is die jongen niet: hg doet heel braaf zgn school werk en leert zgne lessen , maar er zit geen fut in hem ! — 's Jaar- Igks doen eenige heeren . . . onderzoek . . . wie ( der kinderen) zioh het braafst gedragen heeft, en het vlgtigst geweest is , en die krggt eenen moogen prgs , AN8LIJN, Be Brave Hendrik , 29. Wel, mannetje, nn moet je maar braaf oppassen, dan kan er iets degelyks van je groeien, multatuli 9, 6. Na, (ik ga naar 't Fransohe school toe ,) Smyt ik myn A, B, bord weg. 'k Zal nu braaf en naerstig leeren. Econ. L. 1,7. Als BOO m||n vader huiswaarts keert, Dan geeft hQ mtf een lekkren soen En Traagt: n^el, heb-Je braaf geleerd?" HKUK, Kittderlied. 106. B) Van graad. — Uit de bet. II, A, 3) is, bg toepassing op handelingen, waarbg van kloek- heid eigenlgk geen sprake meer is, eene verzwakte opvatting ontstaan , waarbg braaf alleen nog maar te kennen geeft dat eene handeling in sterke, hevige mate plaats heeft, zoodat het ten slotte een bloot versterkingswoord geworden is dat bg alle ww., bnw. en bgw. kan staan; geweldig, danig, duchtig, ten zeerste, hard, zeer, erg enz. Dit gebmik was vooral in de gemeenzame spreektaal der vorige eenw zeer gewoon en is nu nog in vele gewesten bekend, doch begint sedert korten tgd in de algemeene taal door het overwegen der bet. II, A , 4) te verouderen. 1 ) Bg WW. II Wy hebben ons braaf verlustigt, None none eommes bravement divertie. Hy heeft ons braaf geholpen. // nous a beaneoup aidet^ halma. Hg heeft braaf geerfd. Het heeft gisteren braaf ge- regend, schuxrm. — Tot Bantera speelde hy ook braaf de Haagneveld, v. spaan, Opk. d. Ooetind. Comp. 76. Seker jong Baron , . . . over wiens komst myn Meester niet weinig verblyd was, dewyl hy braaf betaalde, en niet slimmer teerde, hbinsius, Ferm. Avant. 1 , 49. Nou . . . braaf in de bogt gesprongen 1 Rotje, daar's de Borlesoes, TtscKSt ^ Loon n. ^.88. K. Ik mien eens braef te smnllen. P. Zeg dat men dan de tafel dekk', langkndijk 2, 267. Je hoort je daar braaf pryzen ( ironiech, van iemand van wien een boel^e wordt opengedaan), 2, 846. Het is my lief, dat Ryzig my in dit stnkje echter braaf de Digitized by Google 949 BRAAF (H), n. B. i). BRAAF (11), II. B. 8). 950 hand geleend heeft, Leev. 4, 34. Daar lag sinjeur met een por in zyn hnid ... en braaf bebloed , 5 , 111. Men moet geene Kinderen met vuar laaten speelen, en als de schaapen hunne handjes gebrand hebben, nog braaf beknorren, 5, 144. Dan {in den her fit ) valt er braaf te knappen , v. alphen 1 , 890. Bathyllos . . . nam nn deze gelegenheid waar om hem over die armhartige yinding eens braaf te denken, FORKS, B. R, 1, 142. {De Denen) gaven Engeland ook een en ander bezoek, plunderden en moordden er braaf em,^ 1, 163. Nadat ze malkander met al die besturen braaf in de war bestuurd hadden, be- grepen ze eindelyk, dat enz., 2, 199. Met braaf te werken zullen wq vooruitkomen , consc. 4,124a. Straks wordt er biniaf gestrooid, gegrabbeld en ver- ra8t, DB G^NESTBT 1, 208 {op Sinter klaas). De professors (werden) braaf door de goot gesleurd {i.w. door de leerlingen eener school betpoi) , bkrg- MAMN, Nov, 50. Toen gj de gatten, door aw poUeryen, bnuif Aan 't laoohen hielpt SCBBRMER 886. Hier hebt gt) inQn historie dus: *kHoop, dat se n braaf mag stiohten. GOKYERNKUB, O. en R. 375. Marten Uet niet Truchtlooe aopen (om de eieren teproeven)^ Met een fflans op 't blf) gezicht Liet hy, braaf met straif bedropen, Van de drie geen ei^en dicht. BRKTS 2, 874. — Verder b. v. bg wir. als efen (v. zbggblen 3, 140), drinken (kist, Eikenh. 8, 6), betchen- ken {Teg, Siaat d, Ver, Ned. 1, 101), naar ieU ruiken (lanobnduk 2, 77), den baas tpelen {Teg. Stoat d, Ver. Ned, 4, 50), den kaneeUtok roeren {Leev. 4, 838), het roeren {Leev. 1, 315; fokkb, B. R. 8, 222), zi^'n best doen (fokke, B. R. 1, 270), den rug smeren (Aanh. op Leev. 162), sollen (Leev. 1, 86), dokken {Leev. 6, 12), laehen {Leev. 1, 31; V. ZBQOELSN 1, 102), uitlachen (fokke, Verz. W. 7, 182), plagen {Leev. 2, 159), roepen {Schoolm. 20Z), knorren (fokke, Verz. W. 7,191), iemand de waarheid zeggen (kinker, B. m 0. 189), tegenpruttelen (Ned. Sped. 1857, 80a), te k^ken staan (Leev. 1,4), stoken (Leev. 8, 35), opstoken (fokke, B. R. \, 47) enz. — Niet zelden in eenigszins gewijzigde opvatting : aanhondend, hetzg: Toortdnrend, lang, aldoor, of: onophoudelgk , dikw^U. || Wei Nigt, ik heb detyd niet om eens een onnozel paar koussen voor my te brejen; dat is goed voor die, die braaf nit loopen op Saletjes, en Thee-visites, Leev. 3, 191. Weet gj wat Bram? Ik ga naar Xante Martha, en zal myn kleinen Knol, baiten op de toegevrozen sloot .... braaf in een Yssleetje ryden, 6, 844. Iksohonk maar braaf Thee: een droevig hart, zeit VaderKats, is dorstig, 8, 60. De regen kletterde nog alt^d braaf door, knbfpblh. 7, 67. 2) Ook bg bnw. en bgw. || De kinderen zgn weer braaf ondengend. Het doet braaf zcer. — *t Is ... gebenrd, dat men . . . de overige Lading braaf vogtig maakte, Teg. Staat d. Ver. Ned. (ed. 1788) 1, 469. En wat zegt gy nu? ik wil u beklaagen; toe, word nn eens braaf boos, Leev. 2, 273. Ik werd het straatgeraas van Londen . . . braaf moe , knbppelh. 8, 65. Braaf spits en ngdig stond zgn knif {van een haan), de o^nestet 1, 330. 3) Braaf vat, eene behoorlgke hoeyeelheid, vrg ?eel. Hetzg alleenstaande , hetzg met een van wat afhangend znw. in het mv. Evenzoo goed toaty fink waty heel wat enz. || Hy ... vegt met de Stads Soldaten, krygt alle daag braaf wat op zyn kop emt., Leev, 1, 218. Braaf wat presentjes. FORKE, Verz. W. 4, 182. Het Jaarboekje Holland komt nit , tot groote blgdschap van den . . . Uit- gever, die braaf wat koopers waeht, v. lennep, Rom. 21 , 268. — Ook zonder wat staat braaf in denzelfden zin wel vo6r een znw.; meestal echter kan men dan dit znw. met het ww. als eene nitdrukking be- schouwen en breiaf das in de bet. B, 1) op vat ten. || Wel, heb-je braaf pleizier gehad? — Hg heeft braaf slagen gekregen , schubem. — Hg ( zal ) . . . braaf geld verteren om te toonen, dat hg geld heeft, KIST, Eikenh. 1 , 207. Mgn kapper deed zgne zaak- jes voortreffelgk. Hg . . . werkte met verscheidene jongens en won braaf geld, slerckx 12, 165. — Soms echter staat braaf (evenals trouwens Jlink) alleen, zonder ww., bg een znw. in den zin van: veel. || Geef my een fles ouwe rinsche wyn, met braaf sniker, Leev. 4, 238. Aadiii. In sommige dialecten, b. v. in het Lim- bnrgsch , beteekent braaf: in vrg hooge mate , tame- Igk, {Onze Folkst. 2, 214). An. Braaf fes, als bgw., maar ook als bnw. ge- brnikt (zie een paar voorbeelden boven, bg I, B, 2 en TI, A, 3), aUmede six v. chand. 260); braaf- lijky ^Bravely, handsomly" (hexham), .Mannelgk, Bravement, Courageus" (v. D. ende); braverd^ bg VONDEL 1 1 , 385 als naam van een jachthond. Verg. ook Braaf (I), Bravade en Bravbbren. — Aanin. Bravery ^ bg starter 45, waarschgn- Igk voor: tool, luistcr, pracht (verg. boven, I, B) is zeker eigenlgk eene rechtstreeksche navolging van eng. bravery of fr. braverie (,Overschoone vrou, cie- raed van onse tgd! ... ghy alleenigh zgt De roem van onse stad , . . . vercierd , met alle bravery** ). Koppel. In de bet. I). Braaf gezind (zie Dl. IV, kol. 2227). Samenst. 4iri. In de bet. I.. A). Braaf dadig ^ dapper in bedrgf (zie hooft, N. H. 900). 9«BieDst. In de bet. I, E). In verschillende verdichte persoonsnamen , naar het vooral in de 17<i« en 18^« eenw geliefkoosde gebrnik om de per- sonen in herderszangen , Arcadia's, tooneelstukken en andere geschriften, van namen te voorzien die overeenkomen met het hun toegekende karakter. Braaf hart (,Wat ben ik in mgn hart verblgd! ... Nn Jaantje ... Zal treden in den echt, Met Braaf- harts oudsten knegt", Volksl. v. h. Nut 1, 62); Braaf moed (zie beets, CO. 8) enz. — Als tweede lid. Allerbraafst (zie Dl. II, 179, en nog enkele voorbeelden boven bg I, A, 1 en B , 1 ) ; inbraaf, overbraaf. Aanin. Het bg bg slbeckx herhaaldelgk ( 1 , 85 ; 5, 8; 9, 31) voorkoroende kruisbraaf w een kras Germaoisme (nhd. kreuzbrav) voor: door en door braaf. BRAAFHEID, znw. vr. ; zonder mv. Van Braaf ( II ) met -heid. 1 ) Braaf in de bet. I , A ). Dapperheid , fierheid, moed. Thans veronderd. Een geest Tan eedle flertte, Straelt tot uw' ooghen i^t, rersma^nde dat gedierte, En met zQn' braefhelts gear, den blooden, moedbyzet. BOorr, Qed. 1, 810 (tot Frederik Hendrik). 2) Braaf in de bet. I, B). Orootsche pracht, laisterrgke schoonheid. Thans veronderd. Wanneer dat Jan' is in haer' tr66n gezeeten, Qeloof Ik niet, dat hy ({.: sy) haer achtbaorheidt Zoo staeteiyk on prachtigh uyt kan meeten, All dit gelaet, dat gloort van majesteyt. W0k, w0k Oodes, en eert met lof van daedel, Dees' braefheidt, waer' Id^e Tan den adeL HOorr, (Ted. (ed. 1686) 288 (ed. lekndcrtz 1, 269: [Dit braef gelaet). Digitized by Google 951 BRAAFHEID. BRAJlFHEH). 952 3) Braaf in de bet. T, £). — a) Reohtsobapen- held, deogd, bewufltzjn teq zgne zedelgke ver- plichtingen, gepaard met den wil en de kracht om die na te komen. || Door Braaf held verstaan wy . . . de aankleeTing aan eene volbrenging yan alle Burgerlyke Dengden, chomkl, Verv, 6QT b. — De Jaffrouwen zonden wat beter doen, iudien zy meer acbt gaven op de braaf beid van een jong kerel; dan op zyn Bchoon postnor en mooi bakkea, Leev. I, 364. Ging waare braaf beid, oprecbtc wel- meenendbeid, en geoefend yerstand wat meer ver- zeld door vrolykbeid, en gemeenzaame zoetaartig- beid, . . . men zon meer gelakkige Hawlyken zien , maar men vergenoegt zicb, van weerskanten, daar mede, dat men een braaf Man, eene deugdzame Vrouw is; bet overige komt er niet op aan, 8, 219. Dewgl er een groote roem van braafbeid en regt- ▼aardigbeid van bem nitging, was bem een scbat toebetrouwd, oiSL 180. Alle vier rosten zg in bet graf, wier braafbeid en talenten ben reeds in ge- wigtige werkzaambeden geplaatst badden, en voor boogere bestemden, 243. Hoel een yader bewgst genoeg vertronwen te stellen in awe braafbeid, om ign eenigen scbat op aarde, zjn brave, engel- reine docbter onder nw bescberming te stellen, en g^ aobt, dat ent., v. lbnnip. Bom, 1, 122. Braafbeid, aw waardQ te kennen, Ii de hoogsle weetensohap; Uw beTelen op te volgren, 't Spoor naar d'eersten glorie-trap. Volktl. V. h. Nut 9,29 (De Lof der Braafhtid). Dat ^raf (can ToUens) zal Ne^-land heUig wezen,... Zoo lang er konstzin wordt geprezen. En 't braaf heid aan z0n kindren leert. V. sBGaiLBif 8, 84. — Vaak in verbinding met deugd. || De wel- leevendbeid zet deugd en braafbeid veel Inister by , Leev. 1 . 302. Dat ... zoo {om geluk) ... op dengd en braafbeid is gegrond, ... wg ... onbe- zorgd deszelfs genot kannen smaken; maar ... zoo wg door ondengd en snoodbeid tot deszelfs bezit geraakt zgn ens., y. D. palm, Sai. 2, 119. Neenl bet is niet te berekenen, boe naauw bet gelak der Oaders met de deugd en braafbeid banner kinderen verbonden is, 5, 50. Hein Knap ... ait beboeftige Ouders geboren, wier deugd en braafbeid allezins onbesproken waren, docb wier middelen . . . al te beperkt waren om enz., obel 133. — Bg persoonsverbeelding: De braaf heid zelve , — in persoon, voor: een zeer braaf persoon. || Dat een man van voUe vier en dertig jaren, en opgevoed door brave ouders en zelf de braafbeid in persoon; ... in een oogwenk tgds . . . bezweken is voor eene verleiding ens,, buskin hubt, Fant. 1, 70. Dat die De Winter, welke tbans de oppassendbeid , de braafbeid zelve was ...» zicb niet altoos zoo goed bad gedragen, slbbc&x 16, 39. b) Dengdzaamheid , in de meer beperkte op vat- ting van: niets doen dat in strgd is met de be- staande zeden en wetten, t66 leven en bandelen dan niemand er iets op kan aanmerken ; docb zonder dat deze dengdzaambeid uit booge zedelgke begin- selen beboeft voort te komen. Dikwgls aangeduid door de benaming burgerlyke braafheid. Meestal met geringscbatting, medelgden of ironie gebezigd; verg. Bbaap (II), I, E, 2). II Want dit beboort bun eens-voor-goed gezegd te worden , aan al die braven , dat bun braafheid veel-al voort vloeit uit gebrek aan bart, in velerlei beteekenis, ait te weinig liefde en te weinig moed, multatuli 4, 8. Het nietige, bet nabg-zgnde en voor ieder zicbtbare past den lieden, voor wie de liefde de weg naar liet buis- gezin, en de dood de weg naar den bemel, en bet gebeele leven eene oefensobool in braafbeid is, KL008, Veert. Jar. 1, 6. Met een oetensief vertoon van bnrgerlgke braafbeid beeft men berbaaldelgk in de HoUandscbe pers acb en wee geroepen over A'\ verdorvenbeid der buitenlandscbe bladen, p. nbt- soHBR tfi Holl. Revue 1 , 352 a. — Een model van braafheid, iemand diegelden kan als een toonbeeld van een braaf menscb. || De vaders en moeders zyn de boofdpersonen by den poeet {i. w. Fan Alphen). Hy roemt ze, verbeft ze, vleit ze, maakt ze tot modellen yan braafbeid, wysbeid, enz., multatult 7, 259. Aaaoi. Naast braafheid wordt in de jongere taal wel eens Bravigheid gebezigd, en wel in de minder gunstige opvatting, welke aan die woorden met -ig tbans eigen is (verg. Gbzondiohbid en verder-io). || De vreeselyke bravigbedens van onze romanbelden stryden met de afzicbtelyke scboon beid der beldinnen om voorrang van smakeloosbeid, multatuli 7 * 263. BRAAI (I). Zie Bbadb (I). BBAAI (II). Zie Bradb (II). BBAAK (I), znw. m.(?); zonder mv. Destam van Braken (IV), als znw. gebezigd. Het braken van bet vlas. || De braak is af, het braken van den voorraad viae is geeindigd. De braak is nog al mee- gevallen: bet vlas liet zicb gemakkelgk bewerken. BBAAK (II) — , voorbeen, en gewestelgk nog steeds brakb — , raw. vr., mv. braken. Eene oude afleiding van Breken: ubd. brdhha, mbd. brdehe, nbd. braehe, nud. brake, nnd. brdk, brake, eng. brake; daarnaast scbgnt ook een woord brake, met gerekte 3, te bebben bestaan (westf. brake, naast brak, braken), dat ecbter in vorm en beteekenis reeds lang niet meer van brdke te onderscbeiden is. I) Abstract, zonder mv. Het breken. broking; in verscbillende opvattingen. Tbans in de algemeene taal vorouderd, bebalve in de bet. A, %,b en B). A) Breken in den zin van: stukgaan of van: stnk- maken, verbreken. 1) Breken als onz. ww. Gewestelgk (in Zeeawsob- Vlaanderen?) nog bekend. || Ik beb braak aan mgne scbaatsen {er is iets gebroken). Waarom rgdt die wagen niet voort? lou er brake zgn? v. dale. een Jongh Soldaet (tussehen twee echepen in zee gerallen) . .. Wiert van de steTens bey, soom borten te Munen, Int midden door gheknoost, soo dat die groote braeck Van zyne benen iterok niet kon letten 'tgbekraeck Der boogen teghens een. 8T0HM, Lueanue, 48a. Dete bombe neemt geen wrake Bonder ejrghen schad' en brake. GHESCHiKR, Proeftt. XX. 2) Breken als bedr. ww. — a) In 't algemeen. Het breken, betzg bet stukmaken, af breken van een gebeel, betzg bet verbreken van eene afsluiting* Zie vooral ook de Samenst. || Braecke. Fraciura, effractura. Braecke doen. Fineula carceris rum- pere, effringere carcerem, KIL. — De braken van de keroken ende cloosters dat sy {de beeldttormers) gbedaen bebben, v. malb. Lament, 17. Onse soldaeten ... die bebben in sommige quartiren meer braecke , scbade ende dyfte gedaen dan de vyandt gbedaen beeft, 138. Ick {iemand die een land heefi laten irekken) ben verblgt om dese braeck , cats 2, 399 b. b) In de bedendaagscbe recbtstaal. Het verbreken eener afsluiting, met bet doel zicb wederreobtelgk toegang te verscbaffen , t. w. bet verbreken van mu- ren, wanden, vensters, deuren enz., waardoor een buis betzg van buiten, betzg van binnen wordt geecbonden ; ook gezegd van groote meubels die denren of gesloten laden bebben, als kasten, lessenaars enz. In tegenstelling met verbrekitig, waaronder men tbans in bet W. v. Slrafr, yerstaat: bet openbreken Digitized by Google 953 BRAAE (II). BBAAK (U). 954 ▼an trommels, doozen, kistjes enz. Meestal aU Ter- zwarende omstandigheid b\j misdrgven, inzonderheid bj) diefstal. Als rechtsterm eerst in onze eeuw in ge- brnik ficekomen; hoewel het woord in dergel^ke opyatting in de 16<^ eeuw niet geheel onbekend geweest moet zjn (zie boven» 2, a), mag men tooh nit het ontbreken van voorbeelden en het zwggen der woordenboeken nit de l?*** en 18*« eenw wel opmaken dat het woord toen in dezen zin niet be- kend was (mabin vermeldt braai alleen als tweede lid van Huis-braai). Ook de vertaling van den Code pSnal van 1810 kent braak nog niet (zie echter de Wet V, 29 Juni 1864 (S. 102), a, U. 4fi). Het woord sch^nt derhalve in den loop dezer eenw door de reohtsgeleerden te zgn afgeleid nit het meer bepaalde kuithraak, dat sinds de middeleenwen de gewone benaming was voor hetgeen nu inbraak beet. Zie ook 8MIDT, Qeteh. v. h. W, v. Strafr.^ 2, 504. II Z\j zouden zoo leelijk gestolen hebben? Met braak en in den nacht? OONSC. 2, 192^. Uw vader . . . beticht van diefstal met braak ! 8 , 58 d. Dief- stal b^ nacht . . . door middel van nitwendige braak , in eene bewoonde hnizing gepleegd, Arreti v. d. H. Band, Sirafr. 10 Jan. 1848, n^ 493 ( zie ook Jrr. 22 Jan. 1856, no. 1179). Diefstal waarb^j de schnldige zich den toegang tot de plaats des misdrjfs heeft verschaft of het weg te nemen goed onder z\jn be- reik heeft gebraoht door middel van braak, ver- breking of inklimming, van valsche sleutels em., W, V. Strafr., a. 811 (verg. ook a. 138 en 189). In bewaring is gesteld een persoon als verdaoht van diefstal met braak gepleegd in de Kalverstraat. £r bestaat vermoeden dat de verdaohte . . . ook betrok- ken 18 in een gbtemacht gepleegde braak in de cartonnagefabriek enz., Nieuwt v, d. Bag, 1 Juni 1896, bL 18, \d. B ) Breken in den zin van : ( den grond ) losmaken , schenren. Oorspronkeljk alleen: het omwerken van den akker na den oogst; maar vanouds bg nitbrei- ding: Het (omwerken en) gednrende zekeren tgd onbezaaid laten van den grond ( meestal gepaard met bemeeting), hetgeen, telkens na zeker aantal jaren herhaald , aan het nitgepntte bouwland weder nieawe kracht en vruchtbaarheid geeft. Thans gewoonlgk in passieve opvatting: Het onbebonwd blgven liggen van den grond. Verg. beneden, II, B) en Braak (III). II De braak is minder in zwang dan vroeger en wordt thans dikwijls vervaugen door klaverbouw. — Eenigen beweren dat de brake zeer nnttig is in den landbonw, db bo. — Korenbouwerq met braak vindt men . . . op de klei in Groningerland , als l*te jaar zwaar gemeste braak , 2**« koolzaad , enz., Med. d. Qeld. M^, V. Landb. 1849, 125. Men (vernietigt) door een veelvnldig ploegen , zooals bjj de braak , het onkmid , STARING in Jib. d. Nat. 1853, 148. Dit stelsel ( waarbg twee rogge-oogsten telkens door een braak- jaar werden afgewisseld) heeft . . . geheerscht . .. zoolang de bodem nog voldoende vruchtbaarheid bezat om, alleen met behulp van de braak, oogsten op te leveren, staring, Huisb. v. d. Landm. 624. — Qroene braak, waarbg men den akker laat begroeien met allerlei opslag en onkmid, welke ge- wassen daarna tot bemesting van den grond dienen. — Zwarte braak, in West-Vlaanderen blinde brake ( db bo ) , bestaande in het omploegen en zwart houden van den akker, meest zonder bemesten. — Halve braak, in Groningen ( molbma 144 a) en West-Vlaanderen {Onte Volktt. 3,6), waarbg het land slechts een half jaar rust, nadat het in den voorzomer nog bebouwd is geweest. — Te braak liggen , braak liggen ; zie Braak ( III ). Aldus leggen deze Eilanden, zo vruohtbaar als be- koorlyk, by na gantsch en al te braak, db brutn, Beixen 1, 70 3. — De brake betalen, bg overdracht voor: de schade van de braak Igden, t. w. bg het overdoen van bouwgrond aan een ander, nog voordat de pacht- tgd verstreken is. Gewestelgk. C) Breken in den zin van: opbreken, uitbreken; zie Brakbn (III). Eigenlgk: het overgeven; maar meest bg nitbreiding: misselgkheid, walg, ^Nausea, vomitut, ditiolutio ttamachi" (ril.). Inzonderheid in de uitdrukking: Le braak steken van iett, ergens misselgk van worden, er van waJgen; b\j nitbrei- ding, ook figuurlgk: genoeg van iets of iemand hebben , er niet meer van willen weten. Oorspronke- Igk zeker met de braak als onderwerp; later is de persoon, het logisch onderwerp, ook grammatisch als zoodLanig opgevat, en de constmctie derhalve om- gekeerd, evenals dit is geschied bg de moord steken en de walg steken (zie die woorden). || Naer dat sgn herte alle de wellusteu ende pleysieren {der wereld ) . . . hadde ghenolen , . . . ten langhen laetsten al walghende, ende ghelgck de brake stekende van de selve ens., v. d. lbpe, D. Weir. Ydelk.^ 17. 