None
Oengang, gehucht op Sumatra's WesUiist, residentie Padangsche Bovenlanden. Oengaran, zie: Gebang. Oengaran, verkeerdelijk Gen a ran, db* trikt op Java, residentie Saroaiang, aMediag Salatiga, dat de noord-oostelijke bdliugen en voorheuvels van den berg Oeoganoi bedaat q 19,723 inwoners bevat. De grond leTert vsj^ en voor de Europesche markt koffij. De hoofdplaats, die denzelfden naam dns^w ligt aan den postweg van Samarang naar Soe- rakarta, 13 palen van Samarang, 18 van Sala- tiga en 53 van Poerwodadi, aan den noord- oostelijken voet van den Oengaran, net bet fort, volgens Uhlbnbbck, 997 RijnlaiMische voeten boven de (^pervlakte der zee. Er vo- nen 1,800 Javanen, eenige Europcanen en Clii- nezen. Zij is de verblijfplaats van den On^«- regent, heeft eene paaanggrahan, een klcln 1^ gement voor reizigers en eene suikerfcbriei. Het fort is in 1849 ingerigt tot convalcsoenta- huis, waarbij een Officier van Gczondlieid e^ plaatet is. Dit fortje dagteekent van IZS/; m 1811 ging het zonder stoot of skg aan « Engelschen over. De thermometer tedent ei OE. 593 'smoigens,'72*, 's middags, 77°, en 'a avonds, 76* Fahbbkhbit. Het gebergte Oengaron strekt zich door dit distrikt en dat van Bodja, in het regentschap Kendal, nit. De berg Oengaran is een uitge- brande Tulkaan, gclegen op 7** 8' Z. Br. en 110" 24' 30" 0. L. De voet is met velden van Tarksche tarwe bedekt. De geheele berg, die een Tru( htbaren bodem heeft, is tot op eene hoogte Tan 2,500 Rijnlandsche voeten met gras en struiken begroeid. De kruin des bergs, waar- Tao de top Kopeng of Gadjah Moengkoer 6,796 Rijnlandsche voeten, de top Soemowono onge- Tcer 5,690 Rijnlandsche voeten, en de top Soe- rolojo 6,552 Rijnlandsche voeten hoogte be- reikf, is met hoog en dik wond bedekt. Men vindt op den Oengaran eenige oudheden en eene warme bron bij het dorp Gandaria. De oudheden b(^taan nit negen kleine tempels op terrassen boven elkander aan de helling van den zuid-oostelijken top Soemowono, ter hoogte Tan 3,000 Rijnlandsche voeten gelegen. Ook iiggen er beelden verstrooid, aan welke ge- offerd wordt. Niet vcr van de tempels liggen de zwavelbronnen Telogo Nipo, Soember Ka- men en Soember Qedong. Oengaran, zie: Gebang. Oengehy eilandjc aan Sumatra's Westkust, in de baai van Tapanoeli. Oengen, dorp op Sumatra, residentie Pa- daagsche Bovenlanden, distrikt Soempoer. Oengkaly bank aan Java's Noordkust, in de baai van Rembang. Oengkoesa, dorp op Sumatra, residentie P&Iembang, in het Ranoe-gebied. Oengoe, eilandje aan Sumatra's Westknst, iu de baai van Ajer^Bangies. OengoepOengoep, zie: Ongop Ongop. Oengramo en OengprauWy twee kampongs op Nieuw- Guinea, de eerste in de binnenbaai van de Hiimboldt-baai, en Oengrauw aan de Noord-Westeijde van de Humboldt- baai, op [jalen in het water gebouwd. Oeni, dorp op Java, residentie Djokdjo- i^arta, afdeeling Goenong Kidool, distrikt Se- tnanoe. Oeniari, eilandje tot de Tenimber-eilanden )ehoorende, residentie Banda, ten Westen van Fimor Laut. Oeniaaaa, strand op de Zuidkust van het 'iland Haroekoe, een der Uliassers. Oeniot, eiland in de Ghinesche zee, tot de ilidden-Ananabas-eilanden behoorende, residentie lionw. Oenji, rivier in Borneo's Westerafdeeling, ijk Landak. Oeoji, dorp op Celebes' Westknst, rijk Boni, onderhoorig aan Sop^ng. ' Oenjoen, dorp in Borneo's Westerafdeeling, aan de rivier van Sekadouw. Oenroes, verbastering van hetN^derduitsche woord Onrust. Zie dat artikel. Oensang of Noord-Oostkaap, op Bor- neo, op 5'' 20' N. Br. eu 119*» 23' 0. L. Bij deze kaap verheft zich in het distrikt Mange- dora het gebergte van gelijken naam. Oentara, hoek aan de Noordkust van het eiland Laboehan, dat in de Semangka-baai ligt. Oentawa, eilandje in de Molnksche zee, bij Celebes* Oostkust. Het behoort onder Tom- boekoe, is onbewoond en levert veel tripang, Oentepan, dorp op Celebes, residentie Ma- nado, in de Minahassa, afdeeling Kema, distrikt Klabat di Bawa, met eene bevolking van ruim 100 zielen (1852). Oenljaly een der Lagoendi-eilanden, in de Lampong-baai, aan Sumatra's Ziiidkust. Oentoewoelang, rdwa op Java, residentie Japara, afdeeling Djawana, distrikt Mergo- toeho. Oentong, kaap aan de Noordkust van het eiland Billiton. Oentong, dorp op Sumatra, residentie Pa- dang, aan de rivier van Kambang. Oepak, rivier op Java, residentie Djokdjo- karta. Zij ontspringt ten Zniden van den Merapi,'* doorloopt de vlakte van Mataram, be- spoelt den heuvel Megiri en valt aan de Zuid- kust in zee. In haren loop neerat zij vijf ri- viertjes op, die van den Merapi ontspringen, waaronder de Tjode. De langs de oevers dezer rivier niet ver van zee gelegen plaatsen hebben bij den jongsten watersnood veel geleden ; vele bruggen zijn weggeslagen en waterleidingen beschadigd. Oepak, rivier in Borneo's Zuid- en Ooster- afdeeling, distrikt Kapoeas Oeloe. Zij valt in de Kapoeas Moeroeng. Oepang, dorp op Sumatra, residentie Pa- dangsche Bovenlanden, afdeeling Agam. Oepang, rivier en dorp op Sumatra, resi- dentie Palembang, afdeeling Banjoe Asin. De Oepang is eene der zuidelijke mondingen van de rivier Moesi. Zij is breed en diep; v66r den mond ligt eene zware bank. Te Oepang kan men rijst, obi^s^ kippen en eijeren verkrijgen, Oepas (Kawa-), krater van den Tangkoe- ban Prahoe, op Java, residentie Preanger Re- gentschappen, afdeeling Bandoug, distrikt Ban- djaran, vlak achter den Kawa Ratoe. Oepeet, dorp op Java, residentie Soerakarta, WU P^ ^^^ ^® hoofdplaats. 38 594 OE. Oepersooi, onbewoond dland der Sermatia- groep, tot de Zuid-Wester-eilanden befaoorende, residentie Banda. Oepil, dorp op Java, residentie Soerakarta, afdeeling Fadjang, distrikt Klatten. Oeraba, militaire post op Sumatra, resi- dentie Tapanoeli, afdeeling Angkolah, gelegen ter hoogte van 605 Bijnlandsche voeten boven de oppervlakte der zee. Oeram Bata, dorp op Nieuw-Guinea, in het Westen der afdeeling Wonim di Bawa, be- hoorende onder Misool. Oeramoeka, dorp op de Westkust van Nieuw-Guinea, distrikt Koiwai. Oerampang, heuvel in Borneo's Zuid- en Oosterafdeeling, aan den regter-oever der Ka- poeas Moeroeng, distrikt Kapoeas Tengah. Oerang, zie: Orang. Oerang Agong, dorp op Java, residentie Soerabaja, afdeeling Sidho Ardjo, distrikt Djeng- gollo II. Oerang Qantoeng, dorp op Java, resi- dentie Probolinggo, distrikt Lamadjang. Oeraor, dorp op het eiland Ceram, onder Haroekoe. Oerata Barat en -Timor, twee dorpen (^ het Zuid-Wester-eiland Kisser, residentie Banda, het eerste met een 700tal en het laatste met 1,100 inwoners. Oerato, dorp op het eiland Groot Kei, re- sidentie Banda, distrikt Waaijer, waar reel handel gedreven wordt. Oerato, dorp op het eiland Amboina, schier- eilaiid Hitoe, landschap Sawani. Oerei, zie: Srangei. Oeremiflsing, dorp op het eiland Amboina, schiereiland Leitimor, afileeling Amboina. In 1854 telde het 94 Christen-in woners. Oerfa, rivier op de Noordkust van het eiland Boero, welke zich in zee ontlast. Oerieky zie: Oerip. Oering, dorp op het eiland Amboina, op de Noordkust van het schiereiland Hitoe, af- deeling Hila, aan het strand. Het telde in 1854 430 Mohammedaansche inwoners. Yroeger was hier eene houten vesting, die sedert lang vervallen is. Oerip, rivier op Java, residentie Bagelen, afdeeling Ledok, die in het distrikt Sapoeran ontspringt. Oeris, dorp in Borneo's Westerafdeeling, rijk Simpang. Oernoesoe, dorp op de Westkust van Nieuw-Guinea, tegenover het eiland Adi. Oerobie, onbdinidend eilandje tussehen Adi en de Zuid- Westkust van Nieuw-Guinea, zynde een der Waardenbnrgsgroep, op 3* 59^ Z. Br. en 133'24'O.L. Dit eiland beet, volgensdeinboor- lingen, Oenag^, t«iwijl zij aan het zuid-oos- telijke Waininga den naam van OeroVie gereo. Oeroe, rivier in Borneo's Zuid- en OosUr- afdeeling, die zioh bij het eilandje Tatas in de rivier van Bandjermasin ontlast. Oeroek, dorp op Java, residentie Chmbon, afdeeling Galoe, distrikt Kawali. Oeroe Lango^oe, hoek aan de Noord- kust van Nieuw-Guinea. Oeroeng, landschap op SuinatTa, in de Batta-landen, met een gelijknamig, 3,620 Bijn- landsche voeten hoog gebergte, op welks st«ibte meest ontoegankelijke jukken en toppen de Batta's hunne woningen bebben opgeslagen, m voor vijandelijken aanval beveUigd te nin. Het dorp Oeroeng ligt 3,000 Kijnlandache Todea hoog boven de zee. Oeroeng, rivier in Borneo's Zuid- en OosUr- afdeeling, welke in de Lahei valt, tiMiu Doeson en Bekoropai. Oeroet Gading, rivior op Java, reddedir Bagelen, afdeeling Poerworedjo, distrikt Loco. Oeroet Bewoe, land8trookopJava,die^ Zuidkust van de residentie Bagelen beslvt a 3 of 4 palen breed en ongeveer 40 palen \»: is. Zij begint bij Kaiang BoUong en caH^ aan de grenzen van l>jokdjokarta. Dit Iiod- schap is geheel bewoond en bebouwd, en beni vele kokospalmen en andere vruchtbooiDe:, ie^al' en savoA-velAen. Langs het stnod ^ Oeroet Sewoe is geen enkele baai of inhui :e vinden; alleen kan de monding der TjiBijn Goeling door kleine praauwen worden t^^* gevaren. Oerong, landschap met gelqkaamig dorp op de Oostkust van Oeram, residentie Biodi, grenzende t«n Zuiden aan see, t«n Westes ur Kilmoeri, ten Noorden aan Kwaos en ten Oos- ten aan de riffen, die Keffing aan Geiam rer- binden. Het wordt bestuurd door eenen (hn Kaja, en is bewoond door een 400iai inwo- ners, Heidenen en Mohammedanen. Oerong, baai aan Sumatra's Zuidkust, b de Laropong-baai. Oerong, gehucht op Sumatra, in de Itf- pongs, aan de Westzijde der bogt van Tdofcti Betong. Oesa, dorp op Oelebes, in het Noordea n: het rijk Boni. Oeaadda, eiland in het Noord- WesUs tib den Sollok-Archipel. Oesang, zie: O en sang. Oesappen, wijk op Java, befaoorende tct de hoofdplaats Soerakarta. OE. 596 Oeflar Tolang, gebncht op Sumatra, reai- dentie Tapanoeli, afdeeling Mandaheltng, aan de rivier Gadis, met eeu 25tal huizen. Oesendif landscbap op Sumatra^ adsistent- residentie Benkoeleiii afdeeling Kroe. Oesiy staatje op de Zuidkust van bet eiland Timor, rijk Amanoebang. Oesilea, dorp op bet Zuid-Wester-eiland Soeroeaki. Oesoe, eilandje ten Noorden ran de Noord- Oostpunt van Rotti, resideutie Timor. Oesoe, difitrikt op Celebes' Zuidkust, in bet Westen van bet rijk Loewoe, op 3° Z. Br., met eeu gelijknamig dorp. Oesoekan, pid^-eilandje bij de kaap Sam- pangmangio, aau Borneo's Noordkust. Oesololi^ eiland in den Molukscben Ar- chipel, aan de Westkust van bet noordelijk sehiereiland van Gilolo. Het beboort tot bet gel)ied van den Sultan van Temate. Oesta^ kampong op het Fapoescbe eiland Wageoe, onder eenen Sengadji, die den Badja des eilands niet ondergeschikt is. Oesterbergen, sie: Kern a as. Oety zie: Oed. Oeta, eUandje in den Molukscben Arcbipel, bij de Noordsijde van bet eiland Gebeb, waar- onder het beboort, op 0' 3' Z. Br. en 129** ^2' 0. L. De bevolking van Qebeh beeft bier bare tninai aangel^d en woont er gedeeltelijk. Oeta^ dorp op de Westkust van Nieuw- Garaea, distrikt Koiwai, aan den liuker-oever der Oetauata. Oeta Danlca, dorp op Sumatra, residentie Tapanoeli, afdeeling Mandabeling, met een 50tal nette huizen, waarouder vele van planken. Oeta Foekie^ dorp op bet eiland Timor, rijk Sonnebait. Oeta Ckklong, dorp op Sumatra, in de Batta-landen, rijkje BattaSalindong, 3,052 Bijn- landflche voeten boven de oppervlakte der zee. Oeta Heity dorp op bet eiland Klein £ei, residentie Banda, distrikt Doelab. Oetama, dorp op Java, residentie Cheribon, afdeeling Galoe, distrikt Tjiamies. Oetanama^ dorp op Sumatra, residentie Tapanoeli^ distrikt Groot Mandabeling. Oetanats, rivier op Nieuw-Guinea, land- streek Wonim di Atas. Zij stort zicb met drie armen, de Toega, de Wakia en de Baai, in zee. In den omtrek dezer rivier ziet men geheele bosschen van kasuarinen. De kaap Oetanata ligt op 4* 43' Z. Br. en 136^ 24' 0. L. Oetang it Maleisch en beteeketU boscb, wil- dernis. Hiermede zamengesielde woorden zoeke men op het leoord van onder tekeiding» Oetang, dorp op de Westkust van het eiland Soembawa. Oetar, eilandje aan Somatra's Westkust, aan de kust van de residentie Padang, distrikt Troesan. Oetaran, zie: Oeteran. Oetarim Baroe, dorp op Sumatra, resi- dentie Padangscbe Bovenlanden. Het beeft zamen met Padang Sidempoeang eene school. Oet Danom's, zie: Ot Danom's. Oeter, dorp op Java, op den weg van Pa- tjitan naar Soerakarta, 63 palen van Patjitan en 22 van Soerakarta, iu de afdeeling Padjang, distrikt Haribojo. Oeteran, distrikt op Java, residentie en re- gentscbap Madioen. Het bevat eene bevolking van 6 Europeanen, 49 Chinezen en 10,177 Ja- vanen. Het hoofddorp Oeteran ligt op den weg naar Soerakarta, over Ponorogo, 6 palen van Madioen, 28 van Ponorogo en 30 van Ngawi, en bevat eene indigo fabriek. Bij het dorp Pra- jan in dit distrikt is eene bron met vrij warm water, dat den smaak van seltzerwater beeft, en gezegd wordt eene versterkende kracht te bezitten. Oeteran, dorp op Sumatra, in de Lampong- sche distrikten) op 21 palen van Telokh Betoug naar Manggala, aan de rivier Sekampong. Oetoe, zie: Oeta. Oetoewawa, dorp op het Zuid-Wester- etland Babber, distrikt Blawas, residentie Banda. Oetomo, berg op Java, residentie en re- gentschap Pekalongan, op de westelijke grens van het distrikt Sawangan. Oetong, dorp op het Moluksche eiland Go- ram, distrikt Loemadang, residentie Banda. Oetwatmar, dorp op bet Moluksche eiland Groot Kei, distrikt Nirong, residentie Banda. Oewa, rivier in Borneo's Zuid- en Ooster- afdeeling, distrikt Katingan, boven de men- ding der Senamang, op den linker-oeyer der Katingan. Oewa, eilandje in den Molukscben Arcbi- pel, tot de Batjan-eilanden behoorende. Oewa, rivier en baai op de Zuidkust van het eiland Bat Jan. Oewa, eilandje in den Molukscben Archi- pel, tusschen Nieuw- Guinea en Misool, op 1** 60' Z. Br. en ISO'* 35' 0. L. Oewaebabae, warme bronnen op Celebes, in het rijkje Mario Riawa, ook wel Dionge of De Badplaats geheeten. Het zijn vier, slechts weinige schredcn van elkander gele- gen bronnen, waarvan twee warme, de eene zout, de andere zoet, en twee koude, insge- l^ks eene zout en eene zoet, Zij zijn heilzaam 88* 596 OE— OG. voor huidziektea, weshalve zij menigmaal door inlanders bezocht worden. Oewajagoe, dland ten Westen van Nieuw- Quinea, in den Wageoe-Misool-Arohipel, be- hooreude tot hot gebied van den Sultan van Tidore. Oewane, kaap aan de Zuidkust van bet eiland Mauipa. Oewang, eiland in den MoluksQhen Archi- pel, tot de Obi-eilanden beboorende, residentie Temate. Odwang, rivier in Borneo's Zuid- en Oos- terafdeeling, die nabij bet meer Petak Poetih in de Kapoeas Moeroeng vloeit. Oewanga, dorp op Celebes' Noordkust, rijk Bolang Mogondo. Oewatmar, zie: Oetwatmar. Oeweha, tak der Aroet-rivier, in Borneo's Zuid- en Oosterafdeeling, rijkje Kota Waringin. Oeweii dorp in Borneo's Zuid- en Ooster- afdeeling, distrikt Kahajan Ilir, aan de rivier Menobing. Oeweloi, rivier op Celebes' zuid-westelijke landtong, landschap Bontbain, die op den berg Lompo Batang ontspringt. Oewindolie, dorp op bet Sandelbout-eiland, onder den Radja van Palmedo. Oewis, meer op Borneo's Oostkust, bij de rivier van Koetci, op 0** 18' N. Br. Oewoe, rivier op Sumatra, in de Lampong- sche distrikten. OewofEby eiland aan de Westkust tan Nieuw-Guinea, in den Wageoe-Misool-Arcbipel, onder den Sultan van Tidore. Oeytil, dorp op bet eiland Klein Kei, re- sidentie Banda, distrikt Doelab. Offak of Tobafak, baai aan de Noord- kust van bet Papoescbe eiland Wageoe, op 0" i' 8" Z. Br. en ISC'* 48' O. L., ongeveer 8 Engelscbe mijlen beoost^n de Piapis-baven. Aan de Oostzijde van den ingang is een beu- vel van ongeveer 500 Rijulandsche voeten boogte. De ingang van de haven is ruim 74 roijl wijd met 20 en 30 vademen water. De binnenhaven strekt zich ver ten Zuid- Westen en Oosten uit, en twee eilandjes, verbonden door eeu rif, liggen aan den ingang, waarvan bet uiterste eene kreek met verscb water be- vat. Van bare Westzijde strekt zicb een rif uit, aan welks Zuidkant 12 tot 6 vademen modder staan, en 20 tot 26 vademen tussohen dat rif en de Oostpont van den ingang der baai. De Offak-baai is voor scbepen van groo- ten diepgang toegankelijk en veilig. De rivier OfTak loopt in deze baai uit. OgaiLy rivier op Borneo's Oostkusti welke in bet Noord-Westen van bet tsjl Koetei in de rivier van Koetei vloeit. Ogan, landschap op Sumatra, residentie Palembang. Het ligt binnen de rivier Ogai en breidt zicb ten Zuid- Westen tot de gren- zen van bet landschap Semiodo nit, tec Noord-Westen tot de rivier 'Lamatang en ten Zuid- Oosten tot de Kommenng. Het is in vele distrikten verdeeld, die den naam van mofgdi dragen, en elk een Hoofd hebben. Deze dibtrikten tellen 185 dorpen {doetodt), met eene bevolking van ongeveer 60,000 zie- len. Koffij en peper tieren er niet welig, en de gronden schijnen &t ook niet zeer gesdiikt voor den rijstbouw te zijn, dock de indigo- kultuur draagt er goede vruchten. £r zijn rele tijgers, waarvau de bevolking veel overlast heeft. Deze landstreek is verdeeld in : Ogan lUr, oo- der eenen Controleur der derde khsse en een inlandscb Distriktsboofd, en Ogan Oeloe, ob- der eenen Controleur der eerste klasse en eeo Ambtenaar, ter beschikking aan dezen Contro- leur to^evoegd, terwijl er voor het inlandsk bestuur een Distriktsboofd is. Onder den Ga- troleur van Ogan Oeloe behoort ook Enii. Uij houdt verbUjf ter hoofdpkais Batoe Ba(ij&> gelegen op 99 palen van Palembang. Ogc Oeloe grenst ten Noorden aan Ogan Hir cl Moesi Ilir, ten Westen aan Lamatang Ilir, Enim en Semindo Darat, (en Zoiden aaa Boeai Pematja en ten Oosten aan Kommeiing Oeloe en Kommering Ilir. Ogan Ilir grost ten Westen aan Moesi Ilir en ten Zuidenaia Ogan Oeloe. Terwijl er in October 1861 eoie belangrijke overstrooming plaata had gehad in Ogan Oeloe, beeft op 19 Maart 1863deriTier Langkajap, die zicb in de Ogan uitstort, 5 dorpen overstroomd, onder welke Batoe Kadja, van betwelk 41 fauizen werden vomieid. In de andere plaatsen werden 16 buizen en 6 g^ vulde padischuren door den stroom medc^ sleept. De rivier Ogan is, na de Moesi, de belangrijkste van de residentie, soowd wat hare breedte, diepte en uitgestrektheid, ab de bevolking langs liare oevers betreft. Zj ontspringt nabij de grenzen der Lampongs, loopt eerst in eene oostelijke, en vervolgcsis in noordelijke rigting, tot zij, op Vs ^ ^^ de boofdplaats met de Moesi zamenvloeit^ m zich alvorens, door het kanaal Djawa, geieei* telijk in de Kommoing outlast te hebben. Z:j is tot aan het dorp Batoe Radja voor groote vaartuigen bevaarbaar. Hare oevers njn lioog opwaarts zeer vrucbtbaar. Er houden aeh in de Ogan vele krokodillen op, die de bewonen van hare oevers menigmaal verontmsteo. OH^OL 597 OhaSy dorp in Borneo's Znid- en Ooster- afdeeliiig, distrikt Kahajui Oeloe, aan de ri- vier Mill Ohiiiy rlvier in Borneo's Znid- en Ooster- afdeeling, wdke in de Barito yalt, afdecling Doeson en Bdicompai. Ohjoh, zie: Ojoh. Oho, meer in Borneo's Zuid- en Oosteraf- deeling, aan den linker-oever der Kapoeas Moe- roeag, distrikt Kapoeas Oeloe. In den omtrek wordt roUiM, damofy ijzer- en liHiatNjf-hoMt ge- Tondeu. Het meer zelf levert visch en stof- goud. Ohoelooni, dorp op het eiland Saparoea, residentie Amboina. Ohong, rivier op Borneo's Oostkost, rijk KoeteL Ohonponom, grooie vlakte op Java's Oost- hoek, adsistent-residentie Banjoewangi, 6 uren gaaus van Banijar, tusschen de bergen Idjeu eo Rant^. Men vindt er eene rustplaats voor reizigcrs uaar den berg Idjen. Oiassa, kampong op het eiland Samao. Aan de Westzijde komt een mineraal water voor, dat in 1860 door den Heer P. J. Maieb is ooderzocht geworden. Dit onderzoek met zijne resultaten is vermeld in het NtUuurk, Tfjdsckr. V. Ned. Indie, Dl. XXII, bl. 55—58 (oTergenomen nit Dl. Vill van het GmeesL Tijdsckr. V. Ned, Indie), Midden in de kam- poDg en aan hare Znidzijde komt eveneens mineiaalwater voor. Deze beide wellen vindt meu in bovenvermeld XXII^-' Deel beschreven op bL 58-^1 door den Heer J. G. Be&kelot MOENS. Oibeloe en Oiboefoe, tree dorpen op het eiland Timor, rijk Koepang. Oifetto, landachap op het eiland Timor, op de oostelijke grens van het rijk Amabay. £r wonen een 400tal Timorezen, die zich bezig houden met het inzaroelen van was en houig, CQ het beplauten van mais- en katoentuinen. De vronwen houden zich bezig met het wo- ven van kleedjes. OifettOy rivier en dorp op het eiland Timor, rijk Amarassi. Oi-jaky dorp op de Noordkust van Borneo, aan het Noorderstrand van Broeuai. Oi-jon, dorp op Nieuw- Guinea, afdeeling Wonim di Atas, landsohap Aropin. Oikabitoe, dorp op het eiland Timor, in het midden van het rijk Koepang. Oikahiliy doi-p op het eiland Timor, rijk Amarassi. OikaklLS, rivier op het eiland Timor, rijk Amabay. Oikoesiy Portugesche enclave op de Noord* kust van het eiland Timor, grenzende ten Wes- ton aan Amfoang, ten Oosten aan Insaua en Beboki en ten Zuiden aan Sonnebait. Zij be- vat het rijk van Ambenoe, voor zoo ver het de Portujresche vlag voert, dat van Oikoesi en dat van Noi Moeti. Oikoesi is de zetel der magt van de zoogenaamde #zwarte Portuge- zen." Het biedt eene haven aan de Noordkust van het eiland aan, ten Westen van het dorp Oekoesi, met 50 vademeii op 2 mijleu van de kust, verminderende tot 25 vademen op 1 mijl afstands. Deze staat, te midden onzer bezit- tingen op Timor, heeft ons Gouvernement te vergeefs getracht in bezit te krijgen, in mil voor eenen anderen staat, ten einde de grenzen zuiver af te bakenen, doch het Portugesche Gouvernement was niet te bewegen Oikoesi af te staan, waarop het overoude aanspraken had. Niet ver van Oikoesi wijzen twee groote boO' men het graf aan van het Nederlandsch Opper- hoofd VON Pluskow, die in 1762 te Oikoesi vermoord werd. Oilawang, dorp op Celebes, in het Westen van het rijk Boni. Oiliom, dorp op het eiland Timor, in het Oosten van het rijk Sonnebait. Oimatan, zoo wordt het dorp Molo op Ti- mor wel genoemd. Zie dat woord. OimeBak, dorp op het eiland Timor, rijk Amarassi. Oimollo, beek op het eiland Timor, rijk Amabay. Oinale, distrikt en dorp op de Westkust van het eiland Rotti, alwaar goed zeildoek ge- maakt wordt. Oinoenoe, dorp op het eiland Timor, rijk Ambenoe. Oinoma, landschap op het eiland Timor, in het Zuid-Oosten van het rijk Sonnebait. Oipaha, riviertje op het eiland Timor, in het Westen van Amarassi. Oipauw ofBatoe Issi, Noord-Oosthoek van het eiland Rotti. Oipauw is tevens de naam van een dorp ten Oosten van Rengauw, met eenen Badja. Oisah, riviertje op het eiland Timor, rijk Amabay. OiBain, rivier op het eiland Timor, rijk Amarassi. Oisappa, dorp op de Zuid- Westkust van het eiland Timor, rijk Koepang, aan de gelijk- namige rivier, door welke het in tweeen ver- deeld is, op 17s ^^^ afstand van de hoofdplaats Koepang. Het is grootcndeels bewoouji door Rottinezen. Onder de bevolking telt men 310 598 01— OL. Christenen. Yoor de Christenkindereu is er 1 eene school. Langs hot strand bij dit dorp groeijeu veel kokosboomen. Oisauw, dorp op de Zuid-Westkust van het eiland Timor, rijk Koepang, Vj ^^^ ^*^ Babauw gelegen. Het is door 800 Rottinezen bewoond, onder welke eenige Cbristenen, die er eene school hebben. Oisins, Zuid-Westpunt van bet eiland Ti- mor, op lO** 26' Z. Br. OiteSy rivier op het eiland Timor, rijk Amanoebang, welker oevers meest met hoog geboomte begroeid zijn. Oitoeke, rivier en dorp op het eiland Ti- mor, rijk Amanoebang. Oitofo, dorp op het eiland Samao, resi- dentie Timor. Er ligt eene miuerale bron, die 6^nmaal 's jaars, tegeu het einde der r^en- moesson, aarde en daarna modder, ongeveer 10 Bijnlandsche voeten hoog opwerpt. Oitouw, rivier op het eiland Timor, in het Westeu van Amabay. Ojoh, rivier op Java, residentie Djokdjo- karta, afdeeling Goenong Kidool, die eerst met westelijke, daarna met zuid-westelijke en ver- volgens met noord-westelijke rigting in de ri- vier Opak vloeit. Aan haren oever ligt een gelijknamig dorp. Okeh, berg in Borneo's Zuid- en Ooster- afdeeling, distrikt Doeson Oeloe. Okka Tanahy dorp op het Sandelhout- eiland. Okki, rivier en marktplaats op het eiland Boero, regentschap Waisama. De rivier, die zich met eene znidwaartsche rigting in zee ontlast, is tot op 2*/] paal van hare monding bevaarbaar voor kleine praauven en kleine vlotten. Olah, dorp op Sumatra, residentie Padang, distrikt Nangalo. Olah, gehucht op de Westkust van Nieuw- Guinea, distrikt Lokahia. Olamatjan, dorp in Borneo's Westerafdee- ling, rijk Matan, aan de rivier Tajap. Olan, hoek op Celebes, aan de Westzijde der golf van Boni. Olean, dorp op Java, residentie Bezoeki, afdeeling Fanaroekan, op de oostelijke grens van het distrikt Sitobondo. Er is eene suiker- fabriek van gelijken naam, met eenen aanplant yan 300 bouws, toebehoorende aan de Heeren J. DU Put en J. C. van dee Zweep. Oleer, ladan^ op Sumatra, in de Batta- landen, aan den linker-oever der Simpang Soe- lambi. Oleh Tandjong, twee dorpen op Sumatra, adsistent-resideniie Benkoelen, afdeeling Om- melanden van Benkoelen, een aan de Andalas Ketjil, en een aan de Laga-rivier. Olemai'a, volksstam op het eiland Elores, in het Noorden van Endeh. Olerie, dorp op de Westkost van Nieuw- Guinea, distrikt Timakowa. Oleur, berg op Java^ residentie Bantanij Zuider Regentschap, distrikt Sadjira. Olie Ajer, zie: Oeloe Ajer. Olie Batoe, dorpje op het Baioe-eiluid Simo, bewoond door een lOtal Niassers. Olifantsriyier, zie: Batoe Gadjah. Olili, dorp op de Oostkust van het Te- nimber-eiland Timor Laut, residentie Banda. Olim, afdeeling, rivier en dorp op het eUand Banka, distrikt ToboaH. De afdeelinf bevat 5 dorpen, bewoond door ruim 700 Bao- kanezen. Oliiiama, stad op de Zuid-Westkust nu het eiland Timor, rijk Koepang, aan de baai van Koepang. Zij bevat 200 a 300 huizen. Olinga, rivier op het eiland Nias, bsd- schap Moedjeid. Olio, rivier en dorp op het eiland Timor, rijk Koepang. Olio Olian, dorp op Java, adsistent-resi- dentie en distrikt Baujoewangi. Olla, kampong op de Zuid-Westkust vn Nieuw- Guinea, landschap Lakahia, alwaar het Hoofd van dat landschap wel eens verblijf houdt. OUah Fauw, dorp in Borneo's Wester- afdeeling, landschap Malo. OUok, dorp op Sumatra, in de Lampoog- sche distrikten, aan de Saka-rivier. OUok Boengngoor, dorp op SumatiE, residentie Palembang, distrikt Pagagan OcdiL Ollok Kamiling, gehucht op Sumatra, residentie Palembang, aan de Blitang-rivier. Ollok Karbo, dorp op Sumatra, residentie Palembang, distrikt Pagagan Ilir. Ollok Iiiengies en -Saloewa, twee ge- huchten op Sumatra, residentie Palembang, aan de Blitang-rivier. Olo, rivier op de Zuidkust van het eihni Boero, regentschap Waisama. Zij ontsprisgt uit den berg Koembang Poon en ontlast cicb, met de Abbo vereenigd, in zee. Voorderaar: is zij ongeschikt, wegens de massa's steener. die er in liggen. Na de Abbo is sij de groot- ste rivier van het eiland. Olo, dorp op Celebes, rijk Wadjo, ub ie rivier Keura. Olo Oef By ruwe en woeste volkastani, dk OL-OM. 599 in de boasclien Tan Midden-Boraeo rondzverft, aan de bronnen der Xapoeas-rivier. Olon, mier op het eiland Amboina, schier- eiland Hitoe, landschap Helawan. Olong Langoer en -Sertroeng, twee dorpea in Borneo's Zuid- en Oosterafdeeling, rijk Pasir, aan de rivier Koman. Oma, zie: Haroekoe. Oma, dorp op de Zuid-Westkust Tan het eiland Haroekoe, een der Uliassers. Hier was reeds m 1627 eene Testing, die echter in 1656 is geslecht, omdat zij door de omliggende beigen te zeer beheerseht was, om er partij van te trekkexu In 1854 telde dit dorp 650 Christen- ittwoners, die eene Christensohool be- zaten. £r waren in genoemd jaar 7,552 nagel- boomen en 5,000 kokospalmen aanwezig. Op P/, uur Tan dit dorp en Vs ^^^^ ^^^ ^^^ strand is in het bosch Sira eene warme bron, Ajer Pan- nas Besar, gelegeu. Zij is rond Tan gedaante, ODge?eer 6 Rijnlandsche Toeten in doorsnede en 6 Toeten diep. Het water is zwaTelachtig en geel Tan kleur. De grond geeft eene hoog- roode Terwstof. Een ei kan in deze broa in 10 minuten gaar gekookt worden. Er leeft nog eene soort Tan Tisch in. Het water wordt gebruikt om in te baden. Oma, dorp op het eiland Timor, aan de i Tan Koepang. Omangy eilandje en kaap aan de Oostkust van het eiland Seboekoe, in de Lampong- Omang Omang, eiland in de straat Soenda, i de Oostziide Tan de Lampongs, Td<5r de Laboehan-baai. Omar, dorp op de Noordkust Tan Nieuw- Gainea, aan den westelijken oeTer der Groote Geehink-baai. Ombaaiy Ombo, Alor (Tolgens den Spaan- scheo reiziger Antonio Fiqapetta, die Tan 1519—1522 de wereld rondzeilde, ook M al- loc wa geheet«n), eiland, tot de Kleine Soenda- eilandea behoorende, ten Noorden Tan Timor eu daarTan gescheiden door de straat Ombaai of Malloewa, die eene breedte Tan 15 mijlen op zijn naauwst heeft en Teilig is, en ten Oosten Tan Pantar, insschen 8° 8' 30" en 8" 28' 8^' Z. Br. (Tolgens Duperbey) en tusschen M' 17' en 126** 7' 17'' 0. L. De opperTlakte be&laat, Tolgens Meltill tan Caanbee, 45.8 vierkante geographiscbe mijlen. Vroeger be- hoorde dit eiland gedeeltelijk aan de Portnge- zeu, doch sedert 6 Augustus 1851 is het ge- heel aan het Nederlandsch GouTemement ge- komen. De kusten zijn zeer steil en moeijelijk te naderai. Het land is hoog en Tulkauischj alhoewd het, zoo ver men weet, geen Tulkaan beTat. De beTolking bedroeg op ultimo 1853 193,750 zielen. Zij schijnen neger-Maleijers te zijn, en hebben eene donkerbruine kleur, dikke lippen, platten neus en kroezig haar. Eenige strandbewoners zijn Mobammedanen, terwijl zij, die in het binnenland wonen, zeer barbaarsch zijn en menscheuTleesch eten. Wanneer zij op roof uitgaan, dekken zij zich met stukken Tan buffelhuiden en tooijen zich met zwijnstanden, schelpen en geitenstaarten. Hunne wapenen zijn pijlen, bogen, speren en krissen; wanneer zij ter jagt gaan, nemen zij hunne spijs met zich, in Tan boombladeren gcTlochteu zakjes. Hun Toedsel bestaat uit Tisch, kokosnoten, rijst, honig en geTogelte. Verder worden op Ombaai ossen, Tarkens, geiten, honden, Togel- nestjes, Turksche tarwe, katoen, peper, larei en amber goTonden. Op Alor, alwaar ecu Posthouder is, wordt handel gedreTen door de Timorezen, die er was, Togelnestjes en le- Tensmiddelen afhalen en ijzerwerk, lijnwaden en Chinesche goederen in ruil geTen. Ook be- staat er handel met de Boeginezen, die hier Europesche en Indische prod uk ten aanToeren en tegen Toortbrengselen des lands, welke zij naar Singapoera uitToeren, Terruilen. De Ba(lja Tan Ombaai woont te Koewi. De literatuur OTer Ombaai wordt Termeld bij de Literatuur over Timor, Ombei, riTier op Sumatra, in de Lam- pougsche distrikten, die in de Semangka-baai Tloeit. Omben, dorp op het eiland Madura, dis* trikt Sampang. Ombilin, zie: Ambilan en Indragiri. Ombirah, zie: Obi (Groot-). Ombor, dorp op Java, residentie Soera- karta, afdeeling Padjang, bij de westelijke grens Tan het distrikt Klatten. Omfab^, dorp op de Noordkust Tan Nieuw- Guinea, aan de Dorey-haTcn. De merkpaal van ons gezag is er in 1850 gezet. Do grond is landwaarts in Trij Truchtbaar; met uitzonderiug Tan enkele plekken is alles met digte wilder- nissen bedekt. Omimlabeh, gehucht op het eiland Boero, r^entscliap Waisama, stam of fenna Wan- heran. Ommelanden van Benikoelen, bena- ming eener afdeeling in de adsistent-residentie Beukoelen, op Sumatra, die op \dtimo 1853 22,800 zielen telde. Zij staat onder eenen Gc- zaghebber. Deze afdeeling is door de rivier Eerkap Tan de afdeeling Lais gescheiden. De Ommda&den zgn Terdeeld in de distrikten 600 Oli-ON. Soengei Lemou, Oeloe Benkoelen, Soeugei Itam, Andalas Soengei Kroe, Lima Boea Badak en Sillebar. Soengei Itam is weder in vier onder- distrikten verdeeld, terwijl de overige uit mar- ga'B bestaan. In Soengei Lemou en Oeloe Ben- koelen wordt Redjangsch gesproken, in Soengei Itam het Lembasch, uitgezonderd door de be- volking van het onderdistrikt Froatin doewa- blas di darat, welke eene afwijking vormt; in Andalas Soengei Kroe en Lima Boea Badak wordt Seraweisch en op de markten en strand- plaatsen Maleisck gesproken. Omoi, dorp in Borneo's Zuid- en Ooster- afdeeling^ aan de Barito» afdeeling Doeson eu Bekompai. Ompa, dorp op Java, resideutie Samarang, r^entschap Deroak, dbtrikt Singen KidooL Ompa, eilandje iu den Biouw-Archipel, ten Noord-Wefiten van Setjawa. Ozapang, dorp in Borneo's Zaid- en Ooster- afdeeling, rijkje Kota Waringin, op den weg naar Kinah, met 40 Dajaks (1853). OmpeZLg, dorp op het eiland Madura, in het binnenland van de afdeeliug Soemanap. On, riviertje op Borneo's Oostkust, dat in de rivier van Koetei valt. Onam, bosch op Java, residentie Bantam, op de greus. Onbotaily dorp op het eiland Groot Kei, residentie Banda, waar veel handel wordt ge- dreven. Ondea, dorp op het Batoe-eiland Simo, be- woond door een 85tal INiassers. OnderandiTy eigenlijk Ondar Ondir, onderdistrikt op Java, residentie Bantam, af- deeling Serang, partikulier land Tjikandi Ilir, met eene gelijknamige schoone rivier, over Welke men, zoo wegens hare breedte, als om den geweldigen stroom, geene bruggen heeft kun- nen leggen, zoodat men haof door middel eener pont oversteekt. Nabij de overvaart te Pama- rajan wordt zij Tjiberang, en in de beneden- landen Ponthang genaamd. Het dorp Onder- andir aan den postweg gelegen, is 12 palen yerwijderd van Serang, 33^/, van Tjiringin, 45 van Lebak en 60 van Anjer. Ondernemiug (I>e), suikerfabriek op Java, residentie en regentschap Pasoeroewan, distrikt Ngempit, toebehoorende aan de Heeren A. y^s HoBOKEM & ZoN£N eu met eenen aanplant van 425 bomws. Ondiep Water, rif in de Java-zee. Op 5 Duitsche mijlen Zuid-Zuid-West vandaar ligt eene branding, en het rif heeft eene diepte van niet meer dan 1 vadem. Ondo of Meroetoe, rivier op Java, resi- dentie en regentschap Soeraboja^ die de grens- Bcheiding vormt van de distrikten Kota en Djaba Kota. Ondo, riviertje op Java, residentie Madioen, afdeeling Ngawi, op de oostelijke grens van hei distrikt Djogorogo. Ondong, hoofdplaaia van het Sangii-eilasd Sjiauw, op de Westsijde. Het is de verfaiijf- plaats van den Madja. Er is eene kerk, wut men het graf vindt van den, in Maart 1S22, aldaar overleden Predikant tan pse Dvaso. Ook vindt men er eene schooL Ondoor, doq> op de Westzijde van het Zuid- Ooster-eiland Goram, residentie Banda. Ondot, berg op Java, reaideatie Btatais, Zuider Regentschap. Oneh, eiland ten Westen van Nieaw-GuineL, in den Wageoe-Misool-Arohipel, staaude osda den Sultan van Temate. Ongaran, zie: Oengaran. Ongei, eilandje ten Westen van Sunfttia, aan de Noord-Oostkust van het eiiand Nias. Ongen, berg op Sumatra, resideatie Pi- dangsche Bovenlanden, op de oost^ke sis van het distrikt Soempoer. Ongko, bevaarbare rivier op Java, m- dentie Kediri. Ongkouw, rivier op Celd>es, reside&ik Manado, in de Minahassa, afdeeiing Amoenuz. Ongobajan, distrikt op Java, residea'.it Soerakarta, afdeeling Soekawati Wetan, va\ het hoofddorp Karang Pandan. Ongobojo, dorp op Java, residentie Djcl- djokarta, afdeeling Mataram W^tan, distnit Sleman. Ongodjojo, dorp op Java,, adsisteot-refi- dentie en distrikt Banjoewangi. Ongoleh, naam dien de rivier Loemoet^ op Sumatra's Westkust, residentie Tapanoeli, b j het dorp Ongoleh draagt. Ongolo TOflsi, dorp op het Sandelbom eiland. Ongop Ongop, rug die den berg lUnte aan den Idjen verbindt, op Java, adsistesv residentie Banjoewangi, voigens Jukghijh}!, 5,818 Rijniandsche voeten boven de opper- vlakte der zee. Onin, landschap op Nieuw-Quinea's We^ kust, ten NoordenvandeBijklof*van-GoeDs-t»:, palende ten Noorden aan het landschap SergH De Yorst van Onin is sdiatpligtig aan den ^- tan van Tidore. De bewoners van de Westkest voeren ouderling veel oorlog, biJBonder omg^ vangenen te maken, die zij aan de handelires van de Aroe- en andere omliggende eiiaiuiea verkoopen. De hoofdplaats is fioemah £stoe. ON. 601 Onkona, kaap aan de Wesiknst van Ce- lebes, op 3' 3' Z. Br-^en 118* SC 0. L. Onno Djihoesa, landschap op het eiland Nias. Het bevat eene bevolking yan 10,000 zielen. Onno Djona, landschap op het eiland Nias. Het telt 9,000 inwoners. Onno Hadan, berg in het binuenland van het dknd Nias. Onno Hoena, landschap op het eiland Nias. De bevolking, die 10,000 zi^en bedraagt, is, om hare roo&u^t, een schrik des eilands. Onno Laasiy landschap op het eiland Nias, met 42,500 xieien. Onno XTamoliio, landschap op de Znid- Westknst van het eiland Nias. Onny, zie*. Sabelo. Onohy eiland in den Molakschen Archipel, tot de Batjan-eilanden behoorende. Onom, dorp op Java, residentie Batavia, Wester Kwartier, aan de Mentjereh-rivier, 3 paien benoorden den 30^ paal op den 'weg naar Bantam. OnzxLst, Poeloe Kapal of Scheeps- eiland, het voomaamste der eilandjes, die voor de reede van Batavia liggen, ten Noorden Tan Java, m de Java-zee, op 6* 2' Z. Br. en 106' 48' 6" O. L., mim twee uren Noord- West van Batavia. Het beslaat eene opper- vlakte van nagenoeg 250 roeden. Het werd in 1800 door de Engelschen verwoest. In de jaren 1823 — 1835 heeft de Baron van dee Gapellen het doen herstcllen en er op nieuw magaziJDen, timmerwerven en woonhuizen voor de vereischte Ambtenarendoen aanleggen,zoodat het in zijnen vorigen luister herstdd werd, daar het vro^er het algemeen arsenaal voor de Oost Indische Kompagnie was, alwaar alle scbeepsbehoeften veel gemakkelijker vervaar- digd en geleverd konden worden, dan op an- dere phiatsen, die meer van de hoofdplaats verwijderd lagen. Het eiland bestaat gebeel en al nit koraal- steen en is zeer ougezond, daar bij eb altijd onreine dampen uit de koraalsteenen opstijgen. Merkwaardig zijn hier eenige grafsteenen en eene bron, die steeds toegedekt is, daar het bijgeloof wil, dat ieder die er in ziet, sterven ffloet. De hnizen zijn op Onrust van steen. £r is een marine-^blissement, waarop onder- scheidene oorlogschepen en koopvaarders g&- fepareerd worden. lu dadelijke dienst van dit ^tablissement zijn een 35 a 40tal personen, on- der wdke 10 Officieren, beambten en opzieners. Be totaie bevolking van het eiland vermin- derde in 1851 van 915 tot 413 zielen, meer- endeels inlmders. Er zijn een hospitaal, eene smederij, verblijfplaatsen voor de hier tot dwangarbeid verodrdeeldeu, die in 1854 een getal van 235 uitmaakten, gevangenhuizen, ruime loodsen, pakhuizen en eene voorname markt, waar visch, vruchten en eetwaren met praauwen van Tangerang en Angk6 aange- voerd worden. In het jaar 1856 is er een dr^vend droog dok daargesteld, hetwelk, te Dassoon, door de firma H. Browve & C^., partikuliere Scheeps- bouwmeesters, is afgeleverd. Op Onmst is eene artesische put geboord. Het water daaruit heeft een warmtegraad van 92* tot 93' Fahrenheit. Het rif van Onrust, door de inlanders Ka- rang Poeloe Kapal genoemd, ligt aan de West- zijde van het eiland. Op de Westknst staat een baken, op 9 Rijnlandsche voeten diepte, bij den laagsten waterstand. Op den Steen van Onrust, eene bank uabij de Noord-Oostzijde van dit eiland gdegen, op 6** 1' 30" Z. Br. en lOO** 49' O. L., en door de inlanders Poeloe Koloe of Kelor geheeten, staat een kegelbakeu. De Steen van Onrust wordt ook wel Eiigelsch Onrust en Kerkhof genoemd. Ons Gtonoegen, buitenplaats op Java, ad- sistent-residentie Buitenzorg, bij Tandjong Oost. Onsoewila (Baai yan-), zie: Palos. Ontario's klip is gelegen ten Westen van Borneo, tusschen Soeroetoe en Billiton, op 2* 1' 15" Z. Br. en lOS** 39' 15" O. L. Deze klip, op welke het Amerikaansche schip On- iario den 4^ Januarij 1799 verongelukte, is zeer gevaarlijk. Onto, rivier op Java, residentie en regent- schap Rembang, distrikt Waroe. Onto, landschap onder eenen Begent, be- hoorende tot de afdeeling Saleijer van Celebes. Onto, dorp op Celebes' zuid-westelijke land- tong, landschap Bonthain, in het gebergte, met een 150tal inwoners. Ontong, baai op het eiland Billiton. Ontong, dorp met kofiijpakhuis op Java, residentie Preanger Begentsohappen, aifdeeling Bandong, distrikt Timbanganten. Ontong Djawa (Java's Heil), kaap aan Java's Noordkust, residentie Batavia, zijnde de westelijke grens der baai van Batavia, aan de mending der Tjidanie, op 6^ 0' 30" Z. Br. en 106' 43' 50" 0. L. Br staat een bol- baken. Ontong Djawa (Poeloe-), ^ zie: Am- sterdam. Ontoro, dorp in Borneo's Westerafdeeling, 602 00— OP. rijk Landak. Er is een rivtertje, dtX zeer reel goad afvoert. Oober, eilandje bij de Noord-Wesikust fan het eiland Klein Kei, residentie Banda. Coster Bistrikt of Tweede Distrikt, benaming yan dat gedeelte Tan Batayia's Noor- der Kwartier, dat het Noord-Oostersttand yan Batavia, met de zuideiijk yandaar gelegene moerassen beyat, beneyens de oostelijke yoor- stad en Djakatra, een gedeelte der Cbinesche grayeu, de daaraan grenzende kampongs en de, in het zuideiijk gedeelte liggende wijken Goe- nong Sari, Welieyreden en Kampong Lama. Het Ooster-distrikt ligt gedeeitelijk onmiddel- lijk aan zee en gedeeitelijk dieper landwaarta in. Het strand is geheel zaudachtig; de moe- rassen liggeii meer binncu 's lands. Een ge- deelte yau dit distrikt is zeer oDgezond, na- melijk Ooenoug Sari en Djakatra, terwijl een ander gedeelte zeer gunstig gelegeu is, en ?oor naaawelijks eenige wijk der Nieuwe Stad be- hoeft onder te doen. In eveuredigheid tot zijne uitgestrektheid telt iiet Ooster-distrikt eene geringe bevolking, te weten rnim 10,000 zielen, waaronder begrepen zijn een 2,000t<al militaireu van Weltevreden. Coster Ewartier, eene der yier afdeelin- gen, waarin de residentie Batayia, op Java, verdeeld is. Het is ten Oosten b^rensd door de Tjitaroem, en ten Westen door de Toegoe- eu Sonthar-riyieren. Het telt 30 partikuliere Ian- den, vaarvau alechts yier, als: Tauah Serani, Blintjong, Babalaug of Moewara Bekassi eu Tjabang in handen yan Chinezen zijn; terwijl de Toomaamsten aan Europeanen, en de ande- ren aan inlanders toebehooren. Het Ooster Kwartier staat met het Zuider Kwartier on- der eenen Adsistent-Eesident, en heeft twee Luitenant-Chiuezen, die te Meester Cornelis gevestigd zijn. Coflt-gat, zie: Slaman's gat. Cost-hoek, zie: Flo res. Cost Indisohe Arohipel, grootste yer- zameling van eilauden op den aardbol, die zich langs den eyenaar, ?an Nieuw-Uolland's Noord- Westkust tot Azie's Zuid-Oostkust uitstrekt. Onder deze benaming kan men niet alleen de Nederlandsche bezittingen verstaan, niaar daar- onder ook de SoUok-eilanden, welke geen yreemd gezag erkennen, en de aan Spanje behooreude Philippijnsche eilanden rekenea. Oyer de Ne- • derlandsche bezittingen in dezen Archipel, zie men: Indie (Nederlandsch). Cost-punt, zie: Moar. Cpa, een der Saleijer-eilaudeu, Zuid van Celebes. Cpak, riyier in Borneo's Zuid- ea Ooster- afdeeling, welke in de Barito valt, afdediDg Doeson en BekompaL Opak, dorp op Jaya, residentie Tagal, re- gentscbap Pamalaog, distrikt Tjiomal Lor. Cpa-Opa, laudschap onder eenen Eegeat, beboorende tot de afdeeUng Saleijer van Celebei Open, dorp op het eiland Ceram, oniier Wahaai, regentschap BissL £r woneo een %ul Heidenen. Cpen Batoe, berg en dorp in Borneo's Zuid- en OosteraSdeeling, distrikt Kaiuju Oeloe. De bewoners van Open Batoe wooeL op de yelden yerstrooid, eu moeten 300 uth. sterk zijn (1869) ; een gedeelte van hea bouii zich bezig met don rijstbouw en de overigen met het zoeken van goud. JNiet ver rau dizc pkats is er in de rivier Kahajan eeu zeer g^ vaarhjke waterval, Kiham Open Batoe geDSioi CpermoOHingal, dorp op Sumatra's Oo:t kust, rijk Asahan, aau dea linker-oever k Asahan-rivier. Cplijr^ door de Maleijers Goenong Pa saman genaamd, berg op Sumatra's Ve^'- kust, residentie Padaugsche Boveulandeo, Ist schap Pasaman, op O** 4' 58'' N. Br. en 09* ;V O. L. Het is een vulkaan, wiens oostelijke b hoogste top, Telaiuau geheeten, volgens Mii viLL VAN Cajutbee, 9,655 Hijnlandscbe Toettu boven de oppervlakte der zee verheven is. I^t westelijke top draagt den naam van PasaiiuL die door de inlanders op den gebeeleu ^ wordt to^epast. Tusscheu de toppen van d^ Opbir zijn uitgestrekte vlakteu en kloFes, v^- van de bodem, door de talrijke bevoUcing, ^s> wildernissen eu woudeu gezuiverd is. Op ^ Ophir stort zich eene aanzieulijke beek, o>ff eene rotsbank, loodregt in een diep in kei gt steente uitgehold bekken ueder. Dit beUe: is op de schilderachtigste wijs door schoons boomte omgeven en outlast het overtollige n ter met vier stralen over eene rots in eea bd, waaruit het zich weder plotsding uedei^to*., met eenen val van SO' tot 100'. Vcrder t? wordt weder een val aaugetroffen, die zich >i- eene hoogte van 400' tot 500' en daarbij oo: over den 80^—100 Rijnlandsche voeten boog» rotswand van den vermelden waterval ne^er- stort. Tegen bet Noord-Oosten van den to is eea kleiue, bijna SO' diepe krater, die dcor twee onbeduideude toppen van een rood ^ gescheiden is, dat b^ua 20' diameter beeft ^ vroeger een bijkrater schijnt geweest le xtb- Ten Oosten van dit gat is weder eene ^ toppeu omringde diepte, welke vroeger ook eta krater schijut geweest te zijn. Z^ is bijoa l^^ OP. 608 diep. De roet ran den berg is met ladan^B bedekt. De Ophir-disirikten ressorteren onder de adsisteot-reeidentie Ajer Bangles en w^mlea bestuurd door eenen Controleur der tweede kbuse. Opitun. Hoeseer het algemeen er Toor ge- hoadea wordt, dat de papaver, waarvan opium wordt rerkregen^ in Nederlandach Indie zeer pcd zou alagen, wohit evenwel, ten gevolge van het bestaande verbod teg^i de teelt, in geene onzer Indische bezitttngen opiiun gepro- duceerd en in de behoefte daaraan voonden door ontbiedmgen Yoor een gedeelte uit de Le- vant, Toor een gedeelte nit Britech Indie. Het bedodd verbod strekt hoofilBakelijk ter verze- kering van het mooopolie van het Gouvarne- ment, hetwelk het debiet in het klein jaarlijks Terpacht en aan de pachters de benoodigde boereelheden tegen Tooraf bepaalde prijsen doet rerstrekken. Onder de verschillende inkomsten, die de regering in onze Oost Indische besittingen iieeft, zal er bezwaarlijk eene kunnen gevon- den worden, wdke zoo te regt als ongede- lijk verdient gebrandmerkt te woiden als de opiumpacht. Wei zou daartegeu aangemerkt hnncn worden, dat, nu het rerbruik en het misbmik, — en een vreesselijk kwaad mag het met regt heeten, — eenmaal bestaat, de re- vering niets meer doet, dan eene belasting te he/Ten, die door haar aanzienlijk bedrag geacbt mag worden het kwaad veeleer tegen te gaan dan te bevorderen, eu men heeft dan ook, ter verdedi^ng van de opinmpacht, wel ecns gewezen op de heffing hier te lande der beUstiog op de sterke dranken; doch het is er Terre af, dat die beide gevallen op eene en iezelfde lijn zouden kunnen geplaatst worden. ^ij willen niet gewagen van de bijzonder- leid, dat, tijdens onze eerste komst in Indie, m raim twee en eene halve eeuw geleden, het erbmik van opium d^ zoo goed als onbe- :end was, zoodat, indien wij ^ niet de oor- pronkelijke bewerkers van het bestaande kwaad ijn geweest ^), de groote winsten, die op den *) In hoe ver de Nederlanders beschuldigd zoa- CQ koooea wordeo van het verbruik t&d opium 1 Indie en meer bepaaldelijk op Java te hebben ebragt, is een niet met zelcerheid op te losaen raagstak. Ter vermgdiog veu al te groote oit* Derigheid moeten wg den lexer, met betrekkiag )t dat pant, verwgsen tot eene iu het !« Deel sr Bifdra^^ tot de ttutl', laud- m vo^teukunde handel in opium te behalen waren, er ons al< ihans toe gebragt hebben, om de meer alge* meene consumtie van dat verderfelijk heulsap Biet alle kiacht te helpen bevorderen ^) ; maar van NederL Indie geplaat«te Verhandeling omtreni den ofiumhandel in Nederlandsch Indii, door wglen den Heer J. C. Baud, die, na al het voor en tegen te hebbun aaugevocrd, komt tot de volgende con- clusien: 1^. dat de reden, waarom in reisbescbrijvingen of aadere dergelijke werken van die tydeo, b\j de vermeldtBg van door ons buitgemaakte achepen en hunne ladingen geen gewag wordt gemaakt van opium, vermoedeigk daarin is te zoeken, dat het vervoeren van opinm destijds in zolke onbedoi- dende hoeveelheden plaats vond, dat de vermelding er van niet waardig werd gekeurd; of wel dat opiom, als een artikel van kleinen omvang en groote waarde, werd verheimelijkt door alien, die bg den handel daarin ecnig belang konden hebben ; 2f^, dat men hoogstena met eenige zekerheid kan aannemen, dat het verbruik van opium was doorgedrongen tot d€ Specerij-eilanden, als ook tot Achin en de overigc peperhavens in den Arcbipel ; 3^. dat hetzelfde, echter met mindep zekerheid, kan gezegd worden ten aanzien van Bantam en eenige andere zeehavens van Java; — en eindelijk 4^. dat iij, die zioh aan het eten of rooken van opium hadden overgegeven, alleen te vinden waren onder de iu de zeehavens gevestigde vreemde Oosterlingen en bij de inheemsche bevolkiog ouder de rijken en voornamen. *) Men kan dit zeer uitvoerig aangetoond vinden in de zoo even aangehaalde verhandeling van wijieu dcu Heer J. C. Baud, die ook melding maakt van knoeijerijen, waaraan de dienaren der Oost Indische CompQgnie, zelfs zeer aanzienlgke, zich ten koste van hunne principalen schuldig maakten. Ofschoon dergelgke handelingen zeer goed te verklaren en zelfs eenigzins te verontschnldigen z\jn nit de wyzo en den voet, waarop destgds de bezoldigingen dier dienaren waren geregcld, en daarait derhalve be- zwaarlijk andere dan min of meer gewaagde ge- volgtrekkingen omtrent de zedelijke gehalte dier menscheu kunnen gemaakt worden, te meer nog, omdat strikt genomen de maatstaf voor het meer of minder zedelijke van deze of gene handeling niet wel te bepalen is dan door 'tevens te letten op de heersohende denkbeelden van den tgd, waarin ag plaats viudt, zoo pleit het toch niet woiaig voor de tegenwoordige landsdienaren in Indie, dat, hoe- zeer 's Gouvornemeots monopolie van opinm zoo winfitgevend is als immer te voren, zelden, zoo ooit, gevallen worden vernomen van oneerlijke praktgken onder hen, ten nadeele van dat monopolie. Wat 604 OP. met des te meer regt mag vorden g«wecen op het groot verschil in zedelijke en verstaudeli}ke ontwikkeling tusschen eene beschaafde, Chris- telijke, Europesche bevolking en die, welke op Java en in andere, onder onze heerschappij staande, gedeelten van deu ludischen Archipel wordt aangetroffen. 