Corporate financial management
uss IJibinoBg Ooai, BoUang en Janlappa in Bui* tenzorg, te Soebang in Krawang, te Djatipa- mor, distrikt Madja Lengka, in Cheribon, op drie peroeelen Terhanrden woesten groud*in Buitenzorgy Banjoemaas en Bezoeki, en op drie huorlanden in Soerakaria, waaronder bet landje Kopen» waar in 1860 eene eerste geregelde aanplanting van vanielje aanvankelijk over eene nitgeatrektheid van £es bonwe, werd aangelegd. Omtrent de prodnktie Vindt men alleen opge- geven dat zij op de genoemde landen in Soera- karta in 1865 1,585 Amst. ponden beliep. In datzelfde jaar was de waarde der van Java uitgevoerde vanielje omstreeks / 16,000. £r zijn verscheidene fioorten van vaDielje-plan- ten. Die, welke op Java wordt aangekweekt^ is de vanilla plani/olia. Zij beef t laugwerpige, vlee- sige bladen, ran 4 i^ 5 dnimen lengte, en lange, rolronde, aan beide einden verdande vruchten. Dese zijn groenaobtig geel ran klear, van de dikte van een pink of kleinen vinger, en van 6 --10 duimen lengte. Wanneer de vruohien eene lichtgele tint bebben, zijn zij rijp om ingezameld te worden. De geplnkte vrucbten laat men eenige dagen liggen om te venlappen, totdat de steel opbondt geel te worden. Dan worden zij op wollen dekens in de zon gelegd en daarna in wol gewikkeld en in kisteu geplaatst om uit te zweeten, wan- neer zij eene koffijbroine klear aannemen. Na goed gezweet te hebben moeten zij, gedurende bijna twee maanden, dagelijks sterk in de zon droogen, of bij gebrek aan zonnesckijn door kunsthitte. Yervolgens wordt de vanielje uit- gezocbt naar bare lengte en in pakjes van 50 staks gebonden. Zestig zulke pakjes worden in een blikken kistje gelegd, betwelk wordt toegesoldeerd, en drie zulke kistjes worden in eene cederhonten kist gesloten, die geembal- leerd en akoo in den bandel gebragt wordt. Nederlandsch tarief : Invoer /I. nitvoer 20 cents, doorvoer 10 cents bet pond. Van*ill-dan, noord-westelijkste der St. Da* vid*eilandeii, ten Noorden van Nieuw*Guinea, op nagenoeg 1« 3' N. Br, en 144« 18' O. L. Van Sittarts-bank, zie: Sittarts- bank. - Varella, zie: Brahalla. Varkeiukeilandy zie: Babi, Passi en Rabas. . Varkenfl-eilanden, zie: Zntpbensobe eilanden. Varkena-hoek, zie: Gemoek en Toe- wah (Tandjong-). Varkiekon, een der Kei-eilanden, rest- dentie Banda, beboorende onder Klein Kei, distrikt Danner. Vastenbnrg, groot fort op Java, residen- tie, Soerakarta, ter boofdplaats. Veo^iland, zie: Colombo. Vega's-bank, droogte in de straat Caspar, bij bet eiland Banka. Zij werd in September 1826 ontdekt door Josi Ahtorio db Yjma, Bevel- hebber van bet Spaanscbe fregat Belloo, bet- welk hierop stootte. De Vega's-bankbeeft niet meer dan Hue scbeepalengte met diepten daarop van 22 — 18 voeten water en in de nabijbeid van 9, 11, 17 en 22 vademen. Db Yxga be- paalde deze gevaarlijke bank op P lO' Z, Br. en 106'» 34^ O. L. Veilig Kanaaly zie: Safe Gbannel. Veilige Passage, zeestraat tasscben de eilanden Bali en Faudita, ten Zoid-Oosten van Klongkong. VekissoHf dorp in Borneo's Zaid- en Oos- terafdeeling, landscbap Koesan. Aan bet zee- strand ald^ar wordt ijzer gevonden. Veldkoen, soms Kokos- eiland gebee* ten, het zuid-ooetelijkate der Toekaug Besi- eilanden, in de zee van Celebes, volgens Hobs- BUBeH op e'' 8' Z. Br. en 12^ 48' 0. L. Het is laag en met boomen bedekt. De Noord- en Oostzijde zijn veilig te naderen, maar bet rif, dat dit eiland omringt, steekt '/^ jnijl ver en om de Zaid- West nog verder in zee ait .en daartegen staat hevige branding. Veldman's^klip, benaming van eene on- diepte ten Oosten van Gilolo en ten Noorden van de Weda- eilanden gelegen,. die in 1839 door den Gezagvoerder van dien naam ontdekt is. Zij ligt op 0<» 28' Z. Br. en 128° SO' O. L. en heeft 2 vademen bovenop en 34 va- demen diepte in de nabijbeid. Velleket, eilanden tnsscben den Zuid* Oosthoek van Misool en de Valsohe Pisang- eilanden. Het zuidelijkste ligt op nagenoeg 2* lO' Z. Br. en 180» 46' 0. L. Veltman (Fort-), aarden redonte op Su- matra, residentie Fadangscbe Bovenlanden, aan den noord-oostelgken uithoek der L Ko- ta's, distrikt Sirih Lama, aan den oostemken oever der Aran, ten Noorden van Loeboe Djantan en ten Znid-Westen van Limpata. Dit fort is aldns genoemd naar den Kapitein Tbtte B^uKxa Yblticav, die in deze streken het vaderland belangryke diensten heeft bewe- zen. Het ligt, volgens MAlleb, 1,529 Rijn- landsobe voeten boven de oppervlakte der zee. Verbrande Hoek, zie Batoe Angoes. Verburgsgraoht, wijk n®. 8 te Batavia, op Java, onder eenen Europescben wijkmeester, Verdata, eigeul^ke naam voor Yordate. Zie dat woord. 1184 VJB-VI. Vdrdoolde-eila&den, ste Kei Tenim- ber. Verlaten^eiland, beoaming Tin een ei- landje in de straat Soeoda, bq Kxakatao's NoGfrd-WeBtz^a en daarvan door versohei- dene klippen getcheiden. Van de Zuid-West* sijde liggen ook tot op b\jna V4 mq^ eenige klippen boven water. Verlat^n-eiland is gelegen ten Noord- Westen van Kieuw-Quinea, op 0« 30" ^V N. Br. en .130^ 41' 31^' O. L. Verraderl^ke baai, benaming van eenen inham, aan de Noord- Westkost van BiUiton. Zij is aeer gevaarlijk wegens de menigte rot- aoD, die er in gelegen zijn. Verraders-eilanden. Deze sijn gelegen bij de Noordknst van Nieuw-Guinea, namelijk bet oostelijkste op V^ W Z. Br. en 136* ZT 4i^ 0. L. Zij zijn alien laag en sommigen worden bewoond. Eenigen zijn door een rif omringd. Vertrouwen (HoQ^tabakaonderneming op Java, residentie Bczoeki, afdeeling Bondo- wosso. toebehoorende aan den Heer Doemasr te Soerabaja. Aan dece onderueming zijn 100 bonws voeste gronden verbonden, met vergnn- ning tot koffijaanplant, en reeds ten deele met kakao-boomen b^et (Maart 1865). Verwaditing (De), fortjeopdenNoord- Oostknst Van het eiland Soela Besi, residentie Ternate, aan de Sanana^baaiy op %"" S^' Z. Br. en 1260 3/ q. L. Verwaohting (De), perk op Ay, een der Baudascbe eilanden. In 1854 bestond de aan- plant nit 6,751 mnskaatnotenboomen. Vestello, zie: Westello. VesaviaB, baai aan de Znid-Weetzijde Tan Mangoeli, een der Soela-eilanden, in den Mo- lukschen Archipel. VesuviuB-eiland, koraal*eilandje aan Ce- lebei!^ Oostknst, niet rer Tan den ingaug der Tomori-baai, volgcns Ottdemaks, op 2® O' 37" Z. Br. en 121* 28' 27" O. L. Tijdens de expeditie naar Tomori, in 1852, werden hier de loodsen en magazijnen tot verbiijf der mansohaj^ pen en tot berging van leeftogt en ammunitie opgeslagen. Vialo, kampong op den Noord-Oosthoek Tan het eiland Timor, op Portugeesoh gebied. Victoria, partikulier land op Java, resi- dentie Batavia, Wester Kwartier. Victoria, of Nieuw Victoria, fort op het eiland Amboina, volgens Msltill tak CAENBlfeB, op 3* 41' 40^' Z. Br. en 128** W O. L. Victory, eiland in de Cbinesohe zee, op V> 34' N. Br. en 106* 22' O. L. Het is mid- delmatig hoog en met boaoh bedeki^ vsuom het ook wel flont-eiland wordt genoemd. Jk diepten in de nahgheid zijn 34 en 36 vids. men. Oost-Znid-Ooat van Victory Hgt ee&e rota op 1» 32' N. Br. Vierde distnkt, tie: Znid^Wester distrikt. Vierde punti of Pali ma Bangko, Noord-Westpnot van de afdeeling Kommeriog llir, op Samatra, residentie Pidembaog. k straat Banka ateekt tot op ongeveer '/| mijl afstands eene modderbauk af. Vierde punt, zie: Tjikoening. Vier en eene lialye Vadem's bank, Deze ligt in de straat Banka, op 3^ 46' ^' Z. Br. en 106° 17' 14" 0. L. Qp dese bank staan 47i tot 6 vademen water. Vier Gtobroeders, zie: Karang Takai Vier Kota's, laudscbap op Sumatra, resi- dentie Padangsche Bovenlanden, tenZniden van het meer Maniudjoe^ en ingesloten tenNoord- Oosten door Matoea, ten Ooaten en Zoiden door Agam en ten Westen door de Padaogacbe Benedenlanden. De hoofdplaats ia Pandaa, Vier Kota*B, landschap op Sumatra, resi- dentie Padangsche Bovenlanden, gelegen tea Noorden Tan Batipoe, ten Westen TanTasali Datar, ten Zuiden Tan de YI Kota's en ta Oosten Tan de residentie Padang, op den voet Tan den Merapi, ongOToer 3,000 Bijnlandacbe Toeten boTen de opperTlakte der jsee. flet bestaat uit de Tier dorpen Tambangan, Bjan, Panin^jawan en Goenong, welk laatate de hoofdplaats is. In het noordelyk gedeelte vaa dit landschap bestaat de bodem uit kalL De grond is rijk beplant met rijat en kofi^ e& eenig snikerriet, dat Toor de aiakstokeig te Tandjong Alam geteeld vordU Vier Marga'a, onderafdeeiing op Snmatn, in de Lampongsohedistrikten,afdedingTelokli Batong, bestaande uit de marga'a BadjaBssBi, Wai Orang, Dantaran en Nagaia Batoe, en ge- steld onder een Controleur der 1« kinase. In deze afdeeling komen twee waime bronneii toot, L w. eene te Ba4)a Bassa, niet ver Tan Me> rak Matt, aan den aoidelgkaten Toet Tan bet Badja Bassa-gebeq^ en drie nabij Kali Anda, in de marga Wai Ocang. Deie lutste is be- schreTen in het GeMeeMiuttdig T^dt^ttifl uer NederL IndHy Jaarg. IV, afl. 5. Vljfde distrikt, zie: Weater-distrikt. Viijf Kota's, landsoh^ op Sumatra resi- dentie Padang, grensende ten Weatea aan Si- gloebang en Narras, ten Zuiden aan de TU Kota's en ten Oosten aan Agam. Het reflor- teert onder de afdeeling Priaman. De hoofii' plaata beet Kota Dalam. VI. 1196 VJfJf B!ota% ook Kampar di IHr ge- heeten, laodacbap op Sumatra, rijk Siak, laugs de rivier Kampar, bestaande uit de dorpen Koewo, Salo, Pankienang, Ajer Tirie en Roem- bioe. Dit landscbap sohijnt in lang verleden tijden tot de Siakaobe confederatie beboord te hebben, docb daarvan sedert te ujn loageraakt. Aan den Sultan van Stak wordt ateeds de goed- keoring der keoze van de FangkoeM* van dit iandsobap gevraagd. De bevolking wordt op 10,000 zielen gesobat (1864) en vindt baar bestaan in den landbouw en de buffelteelt. V^f Kota'89 distrikt op Sumatra, adsistent- residentie Benkoelen, afdeeling Moko Moko. Vyffcig Kota*8, Lima-poeloeb Kota of Bana Lima-poeloeb, landscbap op Su- matra, residentie Padangscbe fiovenlanden, dat met de onderafdeeling Pocar Datar en Mabi en bet landscbap Alaban eene afdeeling yormt, die ook Afdeeling Linufpoeloeb of L Kota's genoemd wordt. Het distrikt L Xota's grenst ten Noorden aan Kota Lawas en Pangkalan di Baroe, ten Westen aan Agam, ten Zuiden aan Alaban, Lintouw en Tanab Datar, en ten Ooeten aan Pangkalan Kapas, welk landscbap tot bet r^k Kampar wordt gerekend. Het dis- trikt Lima-poeloeb wordt dus geheeten naar de ▼ijftig dorpen, waaruit bet bestaat. Het land ▼ormt eene langwerpige kom, die 1,550 Rijn- landsobe Toeten boven de oppervlakte der zee verbeven is. Dit soboone boogdal is rondom bgna gebeel door bergen en beuvels ingesloten, van welke de Sago in bet Zuiden, en de Boe- kit Boqgso in bet Noorden de roornaamsten zijn. De aanzienlijke rivier Sinamoe of Sinamang doorstroomt dit Iandsobap ran bet Noord- Westen naar bet Zuid-Oosten en ontvangt de wateren van de Lampase], Agam en andere rivieren. De Vijftig Kota's bebooren tot bet vmcbt- baarstd godeelte ran de Padangscbe fioven- landen en de nijvere bevolking weet vele voor- deelen nit den landbouw te trekken. De boven den waterstand gelegen r^stvelden worden door middel van sobepmolens van water voorzien. Eijst en maSs agn de voornaamste voort- brengselen van den grond; buitendien beeft men er rijke boomgaarden en aanplant van kokosboomen voor eigen gebruik. In de soba- duw der vrucbtboomen wordt koffij aangeplant en waar deze kultuur minder slaagt, teeit men gaiMir^ Vooral wordt in bet distrikt Sirib Lama reel werk van de gambirkultuur ge- maakt. Dit produkt vindt, bebalve ^oor bet binnenlandsob verbruik, gedeeltelijk zijn weg naar de Ooatkast en gedeeltelijk naar de West- kust, zoo mede naar de Aobinescbe markt. Naar de Wettknst alleen ward in 1854 eene boeveelbeid van 6,000 pikols gambit afgezonden ter waarde van / 66,000. De tabak Tan da Vijftig Kota's wordt voor de beste van Suma- tra's Westkust gehouden, maar is van miifdera kwaliteit dan de Javascbe. In October 1833 zijn deze streken door oua in bezlt genomen: v66r dien tijd stonden Z9 onder bet bebeer der Padaries die een:^ooten aaubaug hadden. Tbana worden de . V^fti^ Kota's door hnnne geslaobisboofden bestuurd« die, na door bet volk verkoaen te zijn, door ons bestuur worden aangesteld. De boofdplaata is Paja Kom bo. Het distrikt is in de vol- gende landschappeu verdeeld: Lawi, Siliki,Mon- kar, Simelongan, Sirib Lama, Paja Kombo, Taram, Ajer Tarie en Ganting. De bevolking bedraagt ongeveer 45,000 zielen. Het klimaat is er seer gezond en de afwisseling van tem- peratuur gering. De afdeeling L Kota's staat onder bet be* stuur van een Adsistent-Resident, die zijn zetel heeft te Paja Kombo. Onder bem staan een Gontroleur der 3e klasse te Poear Datar en een Opziener der 1^ klasse belaat met het civiel gezag te Alaban. Vtjf Vadem's bank. D«e is in de straat Banka, op ongeveer 7Vfl n^Ql Zuid-Zuid- Oost van Lucipara. gelegen, volgens Z. M. korvet Boreoi, op Z^ 46^ Z. Br. en 106* 28' O. L., met 47i vademen daarop, en volgena bet stoomscbip Merapi^ op 3< 40^ Z. Br. en 106'' 28' 0. L., met 5 en 6 vademen. Vinkevaarty benambg van een kanaal op Java, residentien Batavia en Krawang. Deze vaart was in de laatste tijden digtg^roeid en onbruikbaar geworden. zoodat bet goederen- vervoer van Tjikao, de oevers der Ijitaroem en andere plaatsen in bet Ooster-distrikt over zee moest plaats bebben. In 1862 bestond b^ de Eegering bet voornemen om deze oude vaarty die van Batavia naar Krawang loopt, weder bruikbaar te maken. Viper, kliprif ten Noorden van Borneo, in de Chinescbe lee, volgena GasooaT* op 8* N. Br. en 115^ 25' O. L. Hier beeft mea booge brokers en kleine rotsen. Virily eiland aan de Weatkust van Nieuw- Guinea, in de straat Dampier. Viropeiif dorp op Nieuw-Guinea, landscbap Dorei, bewoond door den volksstam Swandl- woer. ViBOh*eiland» zie: £n en Liffa Ma- toela. Vissohera bankon, drie kleine banken aan de Zuidkust van het Papoescbe eiland Gagy. Er staan 20 vademen water op. 113G VI-VO. ViMohera-eilandy klein maar hoog eiland, gelegen ten Westea van het Papoesohe eilaud Batanta, op (f 63' Z. Br. en 130* 83' O. L. Het bepaalt den ingang van straat Dampier aan He Zuidsijde. ViB80her8*eiland, eilandje in den Mo« lukseben Arohipel, op korten afstand ran den wal van Motir. ViasoherB-eilaod, of Poeloe Boen- der, benaming van een eilandje aan de Noord- kuat van Java, ten Westen van de residentie Japara, op Q" 35' 3(K' Z. Br. Het ligt in 6 vademen diepte. Vusohen-eilandon, kleine groep eiland- jes in den Molukschen Archipel, ten Zoid- Westen van het eiland Mondoli. Vi0BOlL0ni*pimt (bij de Eogelschen Fish- erman-point), kaap aan de Westknst van NieuTV-Guinea, op nagenoeg 1^ 3(/ Z. Br. en 131' II' O. L. Hier ligt eene groote bank, met i vademen water, welke tot IV* niijl van de kust afsteekt. Onder de Yisschers-pnnt heeft mon ten Westen van deze bank in 4 en 6 vademen diepte goeden ankergrond. VlsardixLgen, wijk in de stad Makassar, op Celebes, onder eenen Europeschen Wijk- meester. Zie verder Makassar. Vlak»eiland, een der Natoena-eilanden in de Chinesohe zee, residentie Riouw, met het midden op 3' N. Br. en 108* 53' O.L. Dit eiland is het eeuig bewoonde en vooruaamste der Znid-Natoena- of Soebi-groep en wordt door de bevolklDg Soebi geheeten. Op I'/s mijl afstands ligt ten Oosten eene klip Vlak-eiland, zie: Madang en Tapak. Vlakke-eilanden, twee eiland jes aan de Noord-Westzijde van Pantar, residentie Timor, op 8' ICK Z. Br., Va ^ Va m^ ^n Ooaten van het Groene eiland. Vlakke Hoek, zie: Mamorie. Vlakke Hoek, ook Tandjong Blim- bing, -Rata en -Pamantjasa geheeten, benaming van de Zuid-Westpunt van Suma- tra, adsistent-reeidentie Benkoelen, afdeeling Kroe, volgeits Mblvill van Cabkbze, op 5"* 5^ Z. Br. en 104* 86' 30" O. L. Deze hoek bepaalt de Znidaijde van de BUmbing*baai en is met een smal rif beset, en op V4 ^vi^ af- stands loodt men 7 en 18 vademen. Op '/, mijl afstands, ongeveer ten Z. W. van den Vlakken Hoek lig^ eene zandbank, met 8, 9, 13 en 15 vademen diepte er op, waar buiten 80, 40 en 50 vademen en tnsscheii die bank en de knst een doortogt van ongeveer '/g mijl wijd en met 14 en 15 vademen diepte. Vlakke Hoek, kaap aan Borneo's Zuid- knst, volgens bepaling van Z. M. brik Wind^ iond, in 1849, op 3« 30' 80" Z. Br. th UV 60' 30" O. L. Zij woidt ook Tandjong Poe- tih genoemd. Vlakke Hoek« kaap aan Borneo's Oost- kust, volgens het gemiddelde van veraeheideae waarnemingen op 2^ 35' Z. Br. en 116'' 43' O. L. Om de Znid steekt een rif a£ Vlakke Hoek, kaap aan de Noocdknsk van het eiland Ceram, bij Ond-Lamatta, Hier kan men op korten afstand van den wal in 16—27 vademen ankeren. Vlakke Punt, zie: Slijk-hoek. Viaming, eilandje ten Westen van Nienw- Guinea, tot de Bo-groep behoorende^ nage- noeg 4 mijlen ten Noorden van Poppa, op 0' 1' 55" Z. Bn en 129« 81' O. L. Vledrmuiaeii-baai of Mistaka, baai aan de Zaidkust van Java^ op 113® 56' O.L. Zij biedt geeno veilige ligplaats aan, daar de oever rotsachtig, het water te diep en de baai te open en met eilanden beset is. Vliegklip. Deze is gelegen ten Noordea van het eiland Lingga. VHaaingen, oude steenen versterking, ge- legen ten Westen van het eiland Amboina, op een der Drie Gebroeders-eilandeu, 1 unr van de kust van Hitoe. Zij is aangelegd om de visschers tegen de Papoea*s te beveiligen, alsmede om van de opzcdiende scbepen ain het bestnur te Larike kennis te geven. Vogel-eiland, zeer klein en laag eilandje, ten Zuid- Westen van Nienw-Guinea^ in den Oranje Nassau- Archipel, ten Zuid-Oosten van Adi, met de Noordpuut op 4** 24' Z. Br. en 133» 38' 20" O. L. en de Znidpant op 4* 26' 10" Z. Br. en 133o 37' 30" 0. L. Vogel-elland of Poeloe Boerong, is gelegeu aan de Westknst van Timor, in de baai van Koepang. Het biedt in den West* moeson eene veilige ligplaata voor scbepen aan, die alsdan op de reede van Koepang niet veilig zijn. Vogel-eiland, eilandje in den Moluk- schen Archipe), 7s ^^fl ^^ >^ ^^^ Manipa, alwaar zich eene menigte vogela- ophoadeiL De Noordzijde is lai^ en met boomen b^rocii Aan de andere zijde is het door een rif om- geven, waarop ttiptuig gevischt wordt. Vogel-eiland, eibndje aan de Westknst van Sumatra, tusschen Singkei en Baros^ Vogel-eiland, zie: Krakab Beaar, Kuiper en Manoek. Vogelnest-eiland, ten Westen van Bor- neo en ten Zuid-Oosten van het eiland Kan- mata. Voitera, dorp op het Zuid-Wester-eilaad Letti, residentie Banda. VO— VY. 1137 Vollaket, ue: Yell eke t. Vollonlioven, overblijfsel van een fortje op de Westzijde van het Zuid-Weater-eiland Kisser, reaidentie Banda, Vs ^^ ^^^ ^® hoofd- plaats Marna. Het wcrd in 1665 door de Oost-Indisehe Kompagnie gebouwd. VonOy dorp op het Aroe-eiland Kobroor, met 69 huizen en 557 inwoners (1850). Voorbnrgsgraoht, eene der 25 wijken van de atad Batavia, op Java. Voorwal, distrikt op het elland Groot Bauda, dat acht perken bevat> welke sich van het Westen naar het Oosten langs de Banda- baai nitstrekken, t. w. Klein Waling, Groot Waling, Spantjebij, Keizerstoren, Komber, Ra« niug, Zoete Inval en Boerong. Op het einde van 1854 bestond de aanplant dezer perken uit 67,806 mnskaatuotenboomen. Voorwals-eilanden, benaming van de wcstelijke Aroe-eilanden, in onderscheiding van de oostelijke of Achterwals-eilanden. Eerst- genoemde heeten Wassir, Oedjir, Kolla, Wo- kam, Wammer, Meikor en Babi. Voorzigtigheid, fort op de Oostzijde van het Bandascbe eiland Neira, aan het strand. Vordate, eigeniijk Yerdata, een der Te- nimber-ellanden, ten Noorden van Larat, resi- deotie Bauda. Het is, volgens Melvill van Cajlnbeb, 1 vierkante geographische miji groot. In het midden is het vrij hoog en bergachtig en naar de knsten laag afloopende en met bosschen bedekt. De grond is ongemeen vrachtbaar, daar zelfs de henvelen met tuinen bedekt zijn, afgewisseld door bosschen van klapperboomen en ander zwaar geboomte. Aan de Noord- Westzijde van Vordate zijn de dorpen Sebiauo en Adodo en aan de Zuidkust de dorpen Aweer, Eroeiiaar en Romian gele- gen. leder dorp staat ouder een afzonderlijk hoofd. De Noord-Oostzijde is onbewoond. De bevolking wordt op 2,500 zielen geschat, die op hoogeren trap van ontwikkeling dan de andere bewoners der Tenimber-eilanden staan, doch meest alien heidenen zgn. Yan den Noord- Oosthoek, gelegen op 6*^ 58' Z. Br. en 132' W O. L., steekt een rif ruim V4 roijl in see uit, eindigende in eene klip boven water, en aan de Zuid- Westzijde steekt een rif nage- no^S Vi °^Q^ ^^f &f* ^e eenige ankerplaats van het eiland in den Oostmoeson is beneden den Westhoek, even ten Zuiden van de bogt waarin het dorp Sebiano gelegen is. Deze ankerplaats wordt bcpaald op 7* 1^ 7'' Z. Br* en 182" 2' 20" 0. L. Het vaarwater tosschen Larat en Yordate IB veilig en heeft eene diepte van 17 en 18 vademen, doch de stroomen zijn er zwaar. Bij de Znid-Oostzyde van Yordate is het Schild- pad-eiland gelegen. Vosmaers-basi, zie: KendarL Vredenburg, fort op Celebes' Westknst, ten Oosten van Makassar. ' Yredenburg, fort op Sumatra, resideniie Fadangsche Bovenlanden, te Priainan, alwaar de Resident zijn verblijf houdt. Het is in 1712 gebouwd. Vredea-eiland of Glean, een der Eari- mon Djawa-eilanden, ten Noorden van Java, residentie Japara. Vree, dorp op het Achterwals-Aroe-eiland Workai. De inwoners zijn parelduikers en staan onder eenen Oran^ Kaja. Vriendflohaps Kliprif is gelegen ten Noorden van Borneo's Noord- Westkust, met het Noordeinde op 6** N. Br. en 112'* 49' 0. L. Vriendsohaps Bif, dit ligt aan Borneo's Oostkust, bij den Ruigen Hoek. Vrouwen-eilandy een der Bandascbe eilanden, tusschen Neira en Goenong Api, aan het noordelijke uiteinde van het Zonnegat. Het is onbewooud. Viiile Eiland (Het), in den Wageoe- Misool-Archipel, bepaalt de eigeDlijke passage der Dampier-straat aan de Zuidzijdc, en is ten Noorden van Batanta en op 2 mijlen om de Oost-Zuid-Oost van Duiven-eiland gelegen. Dit eiland is door riffen omgeven en om de Noord van Batanta steken 00k riffen af, zoodat men het Yuile eiland niet binnen de '/f mijl kan naderen* Vuile Hoek, kaap op het eiland Batjan, op nagenoeg 0** 2' Z. B. en 127** S^ 0. L. Digt onder den wal liggen by dezen hoek twee kleine eilandjes. Vuil BolombOy zie: Solombo (Klein). Viilkaans- of Brandend-eiland is ge- legen bij het eiland Soembawa, v66t de straat Sapi. Dit eiland levert uitmuntende paarden op, die zeer gezocht zijn. ViilkaanB-eilandy een der Zuid-Wester- eilanden, ten Noord- Westen van Nik, residentie Banda, volgens Melvill vak Cabkbze, met de piek op 6» 38' Z. Br. en 126» 38' O. L. Vtilkaans-boly kloof in den berg van het eiland Makjan, residentie Ternate. Zij is ontstaan uit eene hevige aardbeving, die in 1646 plaats had. Vyassa, dorp op het eiland Samao, resi- dentie Timor. Men vindt er eene bron wier water een soherpen, ijzer- en vitrioolachtigen smaak en de eigenschap van te schuimen heeft. Bij deze bron staat een waringin<boom, die wegens z^ue grootte vermaard is. w. Waaby dorp op het eiland Klein Kei« resideniie fianda, distrikt Danuer. Waaiy dorp op het eiland Amboina, op de Oostkust van het schiereiland Hitoe, afdeeling Amboinay in de baai van Amboina. Het heeft eene bevolking van ongeveer 700 zielen, die het Christendom belijden eu onder het bestnur Tan een Badja staan, terwijl er een zendeling gevestigd is. Ook heeft men er eene kerk en twee scholen. In de nabijbeid van de woning van den Radja ligt een uitmuntend en ruim bad, waarvan het water helder uit de kalkrots opwelt. Er groeijeu in de nabijbeid van Waai vele sago- en harsboomen; ook is er bij deze plaats eene kakaoaanplanting. Waai Apoe^ zie: Wai Apoe. JEveneens Moeke men elder* met Waai zameugestelde na^ men op Wai, of toel, zoo het rivieren eijn, op het icoord van ondersckeiding, wijl Wai rivier beteeient. Waajjery voormalig klein dorp diep in de baai Waaijer, die aan de Noordkust van het eiland Groot £ei ten Westen van kaap Bo- rang ligt. Het was een onderdeel van Moena en weid sedert 1852, toen een gedeelte der be- volking aan de pokken stierf, verlaten. Vol- gens den heer H. C. yah Etbeegzn, die in de maaud Junij 1863 deze streken bezocht,moet het distrikt Waaijer, waarvan in vroegere versla- gen melding is gemaakt, uinimer bestaan hebben. Waaijer, baai aan de Oostknst van het eiland Groot Banda, op 4* ^1' 30'' Z. Br. en 130" 7' 24" 0. L. Aan deze ligt eene bat- terij van gelyken naam. Waaljer, kampoug op het Fapoesche eiland Khun. Wa-aka, volksstam op het eiland Ceram, afdeeling Saparoea. Wa-ane, mstplaats voor reizigers op de Zoidkust van het eiland Ceram, ten Noorden van de^ vlakte van Makariki, aan den r^ter oever der Nari, een der bekngrijkste zijtakken der Pia-rivier. Wa-arak, ravijn op Java, resideniie Kadoe, ten Zuid-Zuid-Oosten van den berg Merapi. WaardenburgB-groep* zie: Warden- burg's-groep. Waaskikiy berg en gehucht op het eiland Boero, regcntschap Massareteh, stam of /enmi Dimpoon. Waaslaleht gehucht op het eiland Boero, regentschap Massareteh, stam Me&, met een 20tal inwoners. Het ligt op eenen gemkaa- migen berg. WaauWy dorp op het eiland Groot Kd, residentie Banda, distrikt Jamtillo. Wabaneh, rivier in het noordelijk g^ deelte van het eiland Batjan. Wabeheh, berg en gehucht op het eiland Boero, regentschap Massareteh, stam of fam Moel. Wabin, riviertje op het Papoesche eiland Salawatie, dat ten Oosten van de Waljam in de straat Sakaboe valt. Wabo, berg op het eiland Soembawa, rijk Bima, die den overgang tosschen Bima en Sapi vormt. Hij is, volgens Zouxkgeb, 1,200 Bijii* landsche voeten hoog. Waboho, gehucht op het eiland Boero, regentschap Foggi, stam ot/enna Ilkakoe. WacheliOy Westhoek van het Papoesche eiland Wageoe, op 0* 9' Z. Br. en 130' 17' O. L. Wachter (IN'oord-), zie : N o o r d Wach- ter. Wachter (Zuid-),zie: Zuld Wachter. Waohter*eiland, zie: Parang. Wadal, dorp op Java, residentie en dis- trikt Kediri. Wadaltoeti, Westhoek van het Aroe- eiland Wassir, residentie Banda. Wadanari, dorp op het eiland Soembava, rijk Bima, alwaar potten en paanen worden vervaardigd. Wadangkohoe, dorp op het Tenimber* eiland Moenoefroean, residentie Banda. Wadas, dorp op Java, residentie Soen- baja, afdeeling Grissee, distrikt Petambakan. WadaSy berg op Java, residentie en re- gentschap Pekalougan, distrikt Sawangan, op de grens van Banjoemaas. Wadas y dorp op Java, residentie Tagal, afdeeling Pamalang, distrikt Bongas. Wadas, dorp en poststation op Java, re- sidentie en regentschap Cheribon, distrikt Ploembon. Wadas, dorp op Java, residentie Kadoe, r^eutschap Magelang, distrikt Minoreh. Wadas, dorp op Java, resideotie Kadoe, regentscluip Temanggong, distrikt Soemowonoi WA. 1139 WttdaSf dorp op Jaya^ residentie Djokdjo- karta, afdeeiing Mataram Koelon» distrikt Na- ngoeUui. Wsdas, dorp op Java, residentie Banjoe* inaaa^ regentachap Poerwokerto, op de ooste- lijke grens van het distrikt Djam1>oe. Wadas, dorp op Java, adsistent-residentie Krawang, diatrikt 8o^na(Lftngan. Wadas, dorp op Java, residentie Bantam, afdeeiing Serang. Wadas Batoe, dorp op Sumatra, resi- dentie Padaagsohe Borenlanden, landschap Bondjol. Wadas Malam, dorp op Java, residentie Tagal, regentschap Brebes, distrikt Balem. Wadas Malang, dorp op Java, residentie Bagelen, regentsohap Keboemen, aan den oever der Lo Oeloe. Op 3 palen hemelsbreedte ten Oosten van de bron te Sembodo borreit hier uit de rotsen eene bron op, die alleen in den droogen moeson te genaken is. Het water is holder van kleur en smakeloos. Het soorte- lijk gewigt is 1,00041 bij 88' C. Wadeng, dorp op Java, residentie Soera- baja, r^ntschap 8idajoe, distrikt Tambangan, met een poststation, bij zee. Wadigan, dorp op Java, residentie Rem* bang, afdeeiing Toeban, in het Znid-Oosten ▼an het distrikt Djati Rogo. Wadina, berg en gehucht op het eiland Boero, regentschap Massareteh, stam o( fenna Hangwasi. Wadjak, distrikt op Java, residentie Ke« diri, afdeeiing Ngrowo, met eene bevolking ▼an 11,800 Javanen. Hier liggen marmer- groeven. Het hoofddorp heet Tjampoer, ter* wijl er in dit distrikt ook een dorp Wadjak is. Dit distrikt werd den 29«n Julij 1861 erg geteisterd door de algemeene overstrooming ; 40 dorpen stonden tot boven aan de daken onder water. WadjaJc, dorp op Java, residentie Fasoe- roewan, afdeeiing Malang, distrikt GondanglegL Wadje, dorp op Celebes, in het Westen ▼an bet rijk Boni. Wadji, dorp op Java, residentie Soerabaja, regentschs^p Lamongan, distrikt Tengahan. Wadjier, zie: Oedjier* Wadjo» rijk op Celebes' zuidwestd^k sohier- eiland, grenzende ten Zoiden aan Boni, tenOosten aan de bogt van dien naam, ten Noorden aan Loewoe en ten Westen aan Adja Tamparang Labija. Het wordt, behalve door den Yorst, door veertig B^enten bestnurd, onder welke ook vrottwen worden toegelaten. De Wa4jo* resen zijn geboren handelaren en laten hunue vdden, die niet tot -de vruehtbaarste behoo* ren, onbebonwd liggen, om elders een bestaan te vinden. Daartoe worden de havens Tan Boni en de omliggende eilanden veel door hen bezooht. De hoofdplaats is Wadjo of Tossora. Wadoek, dorp op Java, residentie Ma- dioen, regentschap Magettan, distrikt Gorang Gareng. Wadoe Iiomboe, dorp op Java, residen- tie Banjoemaas, aan ^en voet van den berg Dieng. Wadoapa, stam of fmna op het eiland Boero, regentschap LiceUa. Wadohy dorp op Java, residentie Freanger Regentschappen, op den weg van Soemadang naar Soekapoera, ter hoogte van 986 R\jn- landsebe voeten boven de oppervlakte der zee, Wadongy berg op Java, adsistent-resi* dentie Patjitan, distrikt Fangool, Wadongy twee dorpen op Java, residentie Rembang, afdeeiing Toeban, een in het distrikt Rengel, eu een in Djenoe. Wadong, dorp op Java, residentie Soera- baja, afdeeiing Sidho Ardjo, distrikt Djeng* gollo I. Waene Waenea, rivier op de Oostkust van Celebes, rijk Laiwoei. Zij ontlast zioh in de Kendari-baai. Wafari, kampong op het Papoeaohe eiland Aropiu. Wafefoe, stam of feiwa op het eiland Boero, regentschap Kajeli. Waffy onbewoond eilandje ten Westen van Nieuw-Guinea, aan de Zaidzijde van het Pa« poesche eiland Misool, op 2*^ 8^ Z. Br. Waffer, dorp op het zuidel^ke schiereiland van Gilolo, onder den Sultan van Ternate. Waflta, gehucht op het eiland Boero, re- gentschap Massareteh, op eenen gelijknamigeD berg, stam Waloesoe, met 22 inwoners (1865). Wagapa, gehucht op het eiland Boero, in het biunenland van het regentschap Ka- jeli, ruim 1 mijl ten Westen van Wasoehan, stam of fenna Baman, met 5 huisgezinnen (1855). De woningen zijn ellendig en de menscben zeer schuw en onzindelijk. Wage, dorp op Java, residentie Soerabaja, afdeeiing Sidho Ardjo, distrikt Djenggollo IV. Wagelen, dorp op de Noordkust van het eiland Boero, in de vlakte van* Baman, Wageli, zie: Krakab Ketjil Wagen, dorp op Java, residentie en re* gentschap Banjoemaas, distrikt Soekara4ja. Wageoe (volgens yoh RoaurBEAo Wai- geoe, van 1901 water en ^eoe eiland), op sommige kaarteu Waigamma en Ooarido en 1140 WA. d<^r de bewonen Koearido genoemd, eiland te^ Noord-Westen van Nieuw-Gainea, waar- ▼an het door de straat Dampier gescheideo is. Het behoort tot de Papoesche eilanden en er- kent als Opperheer den Sultan van Tidore, die bier Hoofden aanatelt. Het ia aan de koaten moerasstg en in bet midden bergacbtig. De bergen zyn hoog en met bosscben bedekt. De Ofikk-, de Arago- en Piapia-baaijeu, aan de Noordkaaty sijn voor scbepen van grooten diepgang toegankelijk en veilig. Verder aijn er ankerplaataen op de reede van Boui, onder Havaky in de Kabarei-, Roasel- en fieaupr^ bavens. De Noordkust, die steil en door eenige rifFen beset is, kau over bet algemeen tocb digt genaderd worden. De zoogenaamde Cba- brol-baai is, volgens yoh RosbvbebOi die dit eiiand in 1860 beaocbt, geene baai, maar wel een binnenmeer. Hij zegt daaromtrent: rOp alle tot beden bestaande k^rten is de diepe insnijding, welke het eiland als bet ware in tweeea splits t, gebeel verkeerd voorgesteld. In stede eener nagenoeg overal gelijkmatig breede baai, bestaat er in de werkelijlcheid een binnenmeer, Telaga Waigeoe, van 3 tot 5 mijlen breedte en omtrent 11 mijlen lengte, met eene noord-westelijke en vervolgens noordelijke rigting. Door de hoogstens 15^' breede, de beide helften van Waigeoe verbindende landengte van Fak-Eak, het Offak van den Franscbeu wereldreiziger Fbetoinet, is dit meer van de gelijknamige baai gescbeiden; met de zee staat het in verband door middel eener straat, die tusschen de 200 en 400 el breed is, zicb in zoid^oostwaartsche rigting tusschen steil gebergte heenkronkelt en bij den inboorling bekend en beioicht is onder den naam van straat Kabiai." Verder kron- kelt een tveede kanaal uren lang door de westelijke helft van Wageoe en staat ook met de Telaga in verbinding. Daar Wageoe vlak onder de evennaohtslijn ligt, is de hitte er bijua onverdragelijk, hoewel zij, bijna dage- lijks, eenigzins gematigd wordt door zware regens. Het grootste gedeelte der bevolking woont aan de Noordkust, niet ver van Ra- wak. Zij wordt op 100,000 zielen begroot. Aan de kasten wonen Maleijers en in bet bin- uenland Papoea's, die in verwiiderden staat leven. De woniugen rnsten op palen, sqn van bamboe en met palmbladen gedekt. De bevolking vindt haar bestaan in de visohvangst en jagt, en voedt zieh hoofdzakeliijk met sago. Een groot gedeelte van de Westerhelft is aan den te Samate verblijf houdenden Badja yan tialawatie in leen afgestaan, Onder het gezag van den Badja van Wageoe briK>ore& de stranddorpen Sam Sam, Kweef, Nok en Kawaleei, en de Papoesche bergdorpen Fiaei, Kaaandon, Wakaf en Waita, met eene bevol- king van nagenoeg 3000 zielen; Oemka en Makereei staan onder Hoofden, die ook eenige bergdorpen onder ziob bebben. Verder z^n er vijf Senffodfit^ die van den Ba^ onafhia- kelijk zijn tin de kamponga Wateri, Ambi, Waidjoe, Oesta en Bisser of Bessir onder hvo bestuur bebben. De sohatting die de bevolkbg op moot brengen, is zeer drukkend. De tit' voer bestaat in sago, tripang^ scbildpad, pare!- moer, koelii'lawan en timmerhont, tervgl Bisser- nog handel drijft in fauiden van den paradijsvogel. De inroilartikelen z^n lijowaden, jzerwerk, kmid, geweren, koralen en koper- draad. Het eiland is rijk van riviertjes toot- zien, waarin zicb vele krokodillenopbondenen bevat veel schoon gevogelte en eene menigte insekten. Wageoe heeft volgens Micvnx ta5 Cashbeb eene grootte van 60 vierkante ge- ograpbische mijlen. Volgens denzeliden ligt de heuvel Rawak op 0"" 1' 15'' Z. Br. en 130" 56' 0. L. en de punt Pigot op 0* %V Z. Br. en 1310 18' O. L. Op de Znidkust vodt men een dorp Wageoe. £erst meeode men dat dit eiland een deel van Nieuw-Guinea's Westkust aitmaakte, tot- dat Dahpixe ontdekte dat bet een abonderiijk eiland was. Dit eiland word bezocht, in 1768 door BouoAiKViLLE, in 1774 door Fobsvi, in 1793 door d*£ntbbcasteaux, in 1818 door Fbstcinet, in 1823 en 1824 door Ddf^rrh en in 1827 door Dumokt d'Ubtillb, die alien getuigden van de goede inborst der bewo> ners, welke ban zeer genegen waren. Zie verder H. VON RossNBBKO, verhaal eener reis naar de eilanden Misool, Salawatie, Bataota en Waigeoe, NeUmtrk. Tijdtckriftvoor Ne^erL In^^ Dl. XXIV, vijfde Serie, DL IV, bl. 368 en t. Wageoe, dorp op bet eiiand Wageoe, in de diepe bogt van het meer van Wageoe. De ligging op de kaart van Mblvhl vab Cabsixs opgegeven is onjuist; daar ligt Waju, tenrijl Wageoe veel oostelijker is gelegen. Wageoe-Mi80ol*ArohipeL Aldnsvotdt de menigte eilanden genoemd, welke toBschen Gilolo en den Noord-Westhoek van Nieav- Guinea in den Molukschen Archipel gelegen zijn, naar de twee voomaamste eihuiden VVa* geoe en Misool. De overige eilanden van eenig belaug zijn: Batampele, Gemien, Gebeh met de daaronder beboorende eilanden, de Faam-groep, de Poppa-groep en Salawatie met de daaronder bebooreuda eiiandeOf WA. 1141 Wager, dorp op Java, residentie Pasoe- roewaoj afdeeling Malang, distrikt PenangoeDgan. Waghol, eilandje iu den SoUok-Arcbipel, btj den Noord-Weathoek Tan bet oosielijkate der Batang Palei-eilanden. Wagi, dorp op bet eiiand Boero^ regent- scbap VVaisama, atom of fenma Tawar. Wagi, dorp op Celebes' Weatkuat, rijkje 8op^ng. Wagi Kelepoe, berg op Java, reaidentie Bagelen, r^entacbap en distrikt Keboemen. Wagir Soeroef steile berg op Java, resi- dentie Bagelen, aan den Toet van den Mer- baboe. Wagloel, eiiand in den Wageoe-Misool- Arcbipely ouder den Sultan van Tidore. Wagoera, gehucbt op de Noordkust ?an bet eiiand Boero, in de vliakte van Baman, met 3 buizen (18 5 5). Wagorang, zie: Wai Orang. Wagrahi, dorp op bet eiiand Boero, re- gen tscbap Licella, stam o( /enna Walpanga. Waha, riviertje en gebocbt op bet eiiand JEk>erOy regentscbap Licella. Het riviertje valt in de Wai 11a. Het gebucbt beboort tot den stam Nalbessi. Wahaaif afdeeling op bet eiiand Ceram, omvattende bet grootste gedeelte van de Noordkust van het dorp Lissabatta in bet Westen af» tot aan de baai van Waroe in bet Oosten, met welke bet Bandascbe gedeelte ran Ceram aan de Noordkust begint. Zij ressor- teert onder de residentie Amboina. Over haar is eeu officier gesteldj die den titel voert van militair en civiel Gezaghebber en te Wabaai woont. Hij is Yoorzitter van den aldaar ge- vestigden Landraad en verder Ambteuaar ran den borgerlijken stand en belast met de strandvonderij op de Noordkust van Ceram. Deze afdeeling is verdeeld in de negen re- gen tschappen Lissabatta, Passanea, Sleman, Bissi, Hatiling, ieder onder eenen Orangkaja; Sawaai, Hatoew^, Hotti, ieder onder eenen Sadja; Gaa of Goa» onmiddellijk^ onder den Gezagbebber. De Mobammedaansche bevolking staat in beschaving en nijverbeid beneden de Mobammedanen van Cerams Znidkust. Zij leeft ran de viscb- en tripang-Tangst en van den haudel met de Alfoeren. De Wabaaijers ma- ken self bun zout aan. De post Wabaai ]igt aan bet Noorderstrand van Ceram, aan een kleinen inham, even ten Westen van de kaap Scola. Aldaar is een fort op 2' 45' 3(K' Z. Br. en 129» 30' O. L., met eene besetting vap 44 man, onder drie offi- cieren. Het oord is gezond en er is eene ge- lU. scbikte baven, oro er water en bout in te nemeu. In de omstreken van Wabaai is goede gelcgenbeid tot de wilde varkens- en berten- jagt. De post werd in 1829 van bet meer westwaarts gelegene Sawaai bierbeen verlegd. Wahi^a, rivier op Sumatra, in de Lam- poDgsche distrikten, iu bet Zuid-Westen-van de afdeeling Sepoetib. Zij neemt de Gloegai op en valt in de Sepoetib-rivier. Wahaka, berg en gebucbt op bet eiiand Boero, regentschap Massareteb, fenna Watoeren. Wahala, eilandje bij Celebes' Gostkust, in de golf van Tomiui, op 0^ 25' Z. Br. Het beboort onder de residentie Manado. Wahalet, dorp op bet eiUud Ceram, ondei: Wabaai, regentscbap Hotti, met 100 Heidenen. Wahali, zie: Waibali. Wahamoa, fenna of stam op bet eiiand Boero, regentscbap Waisama. Wahangy rivier op Borneo, in bet Noord- Oosten van het rijk Koetei, welke zicb met de Meleb of Mer^b vereenigt. Wahangan, stam of fenna op bet eiiand Boero, r^en tscbap Tagalisa. Wahaoe, stam onder de Dijaks op Bor- neo's Noord-Oostkust, rijk Koetei. Walxaoe, rivier op Borneo's Noord-Oost- kust, landstreek Berou, die in de Tel^, een noordoostelijke arm der Koetei-rivier, stroomt. Wahapulian, onl)ewoond en door een rif omgeven eilandje op de Oostkust van Gilolo, in de baai van Bitjoli, op 0° 50' N. Br., on- geveer 1 mijl Noord ten Oosten van Worra. Wahata, dorp op bet eiiand Boero, re- gentscbap Kajeli, stam of fama Watemoen, met 14 inwoners (1855). Waheoe* zie: Wahaoe. Wahie, zie: Ay. Wahi Menakoe, distrikt op Sumatra, adsistent-residentie Benkoelen, afdeeling Kroe. Wahio, rots in zee bij bet eiUnd Boero, door eene smalle landstrook aan den wai van Boero verbonden, regentscbap Waisama. Wahi Bama, zie: Wai Rama. Wahiri, stam oi fenna en gebucbt op bet eiiand Boero, regentscbap Kajeli. Het gebucbt bevat 12 inwoners (1855). Wahisa, dorp op het eiiand Boero, regent- schap Loemaeteb, stam oi fenna Klamitin. Wahoeng, dorp op Java, residentie Soera- baja, afdeeling Sidbo Ardjo, distrikt Rawa Poeloe 1. Wahoeng, twee dorpen op Java, residen- tie Kediri, afdeeling Ngrowo, een in bet dis- trikt Toelang Agong, en een in Wadjak. Wai boieekent rivier^ loodai namen elders 73 1U3 WA. daarmede voorafgaai%de en todke hier niei voor- komen, op Met woord van onderseheiding moeien gesochi warden, Wai, rivier in Borneo's Zuid- en Ooster- | afdeeling. Zij valt in die van Femboeang. Waiy een der Tambilan-eilanden in den Molnkschen Archipel. Wai, zie: Waai. Wai-am, boomrijk eilandje ten Zniden van den ZuidOosthoek of Pigolrpnnt van Wageoe. Wai-ap, dorp op Nieuw -Guinea, in bet Oosten der afdeeling Wonim-di-Atas. Wai Apoe, marktplaats op bet eiland Boero, re^^entschap Kajeli. Wai Babiy kaap op bet Sandelbout-eiland. Wai Balaky gebucbt op Sumatra, in de LamponfTB, distrikt Telokh Betong, aan de ri- vier Kategoeban. Wai Baloe, onbewoond eikndje bij de Westkttst van bet eiland FloreSi ten Zuiden van Larantoeka. Wai Bandan, dorp in Borneo's Wester- afdeeling, rijk Sangouw, aan de Kapoeas, be- woond door 160 Dajaks. Wai Bara, rivier op bet eiland Boero, in den omtrek van Kajeli. Wai Bling, marga op Sumatra, in de Lampongsche distrikten, distrikt Telokb Be- toug, met eenige versterkte kampongs. Waiidjoey dorp op bet Papoescbe eilaud Wageoe, onder eenen Sengadji, die van den Radja des eilands onafhankelijk is. WaidobOy kampong op bet Papoescbe eiland Aropin. Wai Doewar, dorp op bet eiland Oroot Kei, residence Banda, distrikt Febr. Wai-eely vrij groot eiland aan de Oost- kust van bet Papoescbe eiland Misool. Wai-eli, dorp op de Zuid-Oostkost van bet Sandelbout-eiland. Wai-eno, stam of /enna op bet eiland Boero, regentscbap Lioella. Waigamma, dorp op de westelijke belft der Noordkust van bet Papoescbe eiland Mi- sool, bij de uitwatering der rivier Pegeoe. Het is bet grootste dorp en tevens de voor- naamste bandelsplaats van bet eiland, met 14 buisen en 100 inwoners (1860), onder eenen Eadja en Tjaijau, Er bestaat uitvocr van ifipang, scbildpad, parelmoer, koelii laican, timmerbout en buiden van paradijsvogels, in ruil tegen lijnwaden, koralen, kruid, geweren, qserwerk en koperdraad. Dese plaats komt op de kaart van Deryeldek vah HurDBBSxsnr onder den naam Noord-Waigamma voor, ter- wyl bet dorp Zuid-Waigamma betwelk vol- gens zijne kaait on die van MxLvnx tax CAiuniZB op de Znidkaat van bet ^land son moeten liggen, volgens voir RonoiBBBfi, die Misool in 1860 beeocbt, niet bekead is. Waigeo of Oarido, lie: Wageoe. Wai Qira, stam of /emia op bet cOand Boero, regentscbap Waisama. Wai Goenongy stam of kahoewai op Su- matra, in de Lampongscbe distrikteo, distrikt Telokb BetoDg. Waihali, regentscbap op bet eiland Timor, grenzende ten W eaten aan Sonnebait, ten Noorden aan bet Portugeesch grondgebied en ten Oosten en Zuiden aan zee. Een dorp van gelijken naam is gelegen op nagenoeg 9* 37' Z. Br. en ISS'^ 18' O. L. Onder Waihali be- boort de staat Lakekoen. Waihaloe, eilandje in de straat van Plo- res. Wai Horoe, dorp op bet «land Araboina, op de Zuid-Oostzijde van bet sobiereiland Hi- toe, aan de binnenbaai van Amboina, met eene bevolking van ongeveer 100 Cbristesen, die onder de leiding van den Zeiideling van Roematiga staan. Men beeft er eene school met 60 leerlingen. Wai Hoeki, naam, diende kaap Noesa- niva ook wel draagt. Wai Hoko, dorp aan de Oostlnut van bet eiland Haroekoe, residentie Amboina. Wai Ila, rivier op bet eiland Boero^ re- gentscbap Licella. Wai Ira, kaap en rivier aan de Zuid- kust van bet eiland Ceram, op 1S8* W SO" O, L. Wai Ittei'ta, naam door de inlanders ge- geven aan eenige minerale bronnen, op de Zuidkust van het eiland Ceram, een paar hon- derd ellen ten Noord- Oosten van bet d(»p Sanaboo, op bet strand der Mpapoetih-baai ge- legen. Watjs, ae: Waja. Waqer, zie: Wajer. Wai Jewang, dorp op bet Sanddboot- eiland. Wai-joe, dorp op Java, rendeatie Soera- karta, distrikt Sn^en, met eene loute fanw, die tevens aardoiie oplevert. Wai Kabajan, dorp op Sumatra, adaistent- residentie Benkoelen, aldeeliiig Kioe, distrikt Tenoembang. Wai Kadlngie, dorp op het Sanddhoiit- eiland. Waikala, dorp op het Papoesdie efland Aidoema. WaiKaloe, dorp op het Sanddhoat-eOuid. WA. lliS Wai Kasoeloer» dorp op het Sandelhout- eilaod. Wai Eenali, gebucht op Sumatra, in de Lampongsohe distrikten, op den berg Hadja Ba&aa. Wai Kibo* naam van twee fenna^i of stammen op het eiland Boero, regentschappen Tagaliaa eu Masaareteh. Wai Koema, kaap eu marklplaats op de Zttidkuat van het eiland Boero, regentschap lldassareieh. Wai KoexLingi atam of kaboetoai op Su- matra, in de Lampongsche distrikten, diathkt Telokh Betong. Wai Eoi, rivier op Sumatra, adsistent- resideutie Benkoelen, in het Noord-Oosteu van de afdeeling Kroe. Wai Kolo, dorp op het eiland Ceraro, landsohap Sapaleweh. Het Hoofd heeft zicb den 15dcn November 1860 aan ous Gouferne- inent onderworpen. Wai Kombongy dorp op de Noord-West- kust Tan het Sandelhout-eiland, ten Oosten van de Mombarang-rivier. Wai Erap, dorp op Snmaira, in de Lam- pougache distrikten, aan de Semangka-baai. Wai liaba, dorp op het Sandelhout-eiland. Wai Lahoe, gehucht en beek op het cilaod Boero, regentschap Waisama, stam of fenna Watemoen, met 4 woningen en 45 in- wonera (1855). Wailiy Btam of fernia op het eiland Boero, regentacbap Licella. Wailoe, dorp op het Aroe-eihind Kobroor, residentie Banda, met 40 huizen, bewoond door 289 Alfoeren (1850). Wai Iioea, atam o( fenna en gehucht op het eiland Boero, regentficbap Waisama. Wailoeroenoe, tuiogrond of doesoen en rivier op de Zuidkust van het eiland Ceram, aan de Oostzijde der Elpapoetih-baai. De grond ia beplant met sagopalmen en vrucht- boomen. Wailoesiy dorp op de Oostkujst van het Tenimber-eiland Timor Laut, residentie Banda* Wai LoBsa, rivier op de Noordkust van hot eihiud C^eram, afdeeling Wahaai. Zg valt in de Oeta. Wai Mala, marktplaats op het eiland Boero, regentschap Massareteh. Wai Malaman, riviertje op de Zuidkust Tan het Papoesche eiland Wageoe. Wai Maloe, dorp in het binnenland van het eiland Pangasane, onder Boeton. Wai Maniy marktplaats op het eiland Boeroi regentschap Licella. Wai Hani, atam of kaboetoai op Sumatray in de Lampongs, distrikt Telokh Betong. Wai Manoe, dorp op het Sandelhout* eihind. Wai Masai, dorp op het eiland Timor, bij kaap Lameh, ten Oosten van de kaap Mana- toetoe. Wai Menil, Papoesch gehucht op het noordelijk gedeelte van het eiland Misool. Het behoort onder de negorij Waigamma en telt 1 huis en 5 inwoners (1860). Wai Mereh, groot meer op het eiland Boero, regentschap Leliali. Wai Meta, dorp op de Westkust van Nieuw-Guinea, distrikt Koiwai. Wai Metten, dorp op het eiland Am- boiua, bij den hoek Laha. Wainaam, dorp op Nienw-Quinea, afdee* ling Wonim>di-Atas, distrikt Wandammen. Wainaa^xxiy kampong op het Papoesche eilaod Aropin. Wai Nama, doesoen of tuingrond en on- beduidende rivier op de Zuidkust Tan het eiland Ceram, aan de Noordz^jde der Elpa- poetih-baai. £r bestaat aanplant van sago- palmen en Truchtboomen. Wai Nangoei, gehucht op Sumatra, in de Lampongsche distrikten, ten Westen Tan Telokh Betong. Waindidikit en Waindira, twee eiland- jes in den Molukschen Archipel^ uabg het eiland Batjan» residentie Ternate. Waininga, Tolgens de opgaTe der inboor- lingen Oerobie geheeten, een der Warden* burgs-groep, ten Zuid-Westen Tan Nieuw- Guinea, op 4'*r30'' Z. Bt. en 123' 24' 30" 0. L, Wai Nipa, dorp op Sumatra, in de Lam- pongsche distrikten, afdeeling Semangka, Het wordt bestuurd door ecnen Fakti. Wai IVipi, kaap aan de Noordkust Tan het eiland Boero, op 8** 2' Z. ^t. en 126® 41' O. L. Wai Oeta, inham in het Westen Tan de bogt van Sleman, aan de Noordkust van het eiland Ceram. Aan dezen ligt het ALfoersche dorp Wai Oeta. Wai Olo, marktplaats op het eiland Boero, r^entscbap Waisama. Wai Oraiigy marga op Sumatra, in de Lampongs, behoorende tot de afdeeling Yier Marga's, aan de baai van Telokh Betong, op ultimo 1853 met 2,485 inwoners. Er is een fort met eene kleiue besetting, onder bevel van een Militair Kommandant, die tevens be- last ia met het ciTiel gezag in de afdeeling. 73« 1144 WA. Wsi Paps, osbeduidende rivier op de Zuidkust van bet eiland Ceram. Zij valt aan de Noordzijde in do Elpapoetih-baai met de twee monden Oemoelima en Wai Papa. Eene kaap van gelijken naam ligt bij de uitwate- ring. Wai Papoe, Fapoesch gebacbt op bet noordelijk gedeelte van bet eiland Misool, met 2 buizen en 8 inwoners (1860). Het be- boort onder de ncgorij Waigamma. Wai Petanding, dorp op Sumatra, ad- sistent-residentie Benkoelen, in bet Noord- Oosten van de afdeeling Kroe. Wai POy doesoen of tningrond op de Zuid- kust van bet eiland Ceram, aan de Oostsijde der £lpopoetib-baai, beplant met sagopalmen en vrucbtboomen. De gel^knamige rivier levert sleobt drinkwater. Wai Poetih, stam of kaboetoai op Suma- tra, in de Lampongs, distrikt Telokb Betong. Wai Poetih, zijtak der rivier Epe, op de Zuidkust van bet eiland Ceram. Wai Poetoet, minerale bron op bet eiland Amboina, afdeeling Amboina. Wai Poetoet Katoe, minerale bron op het eiland Amboina, afdeeling Amboina, dis- trikt Toeleboe. Wai Poti, benaming van twee marktplaat- sen op het eiland ^ Boero, regentscbappen Ta- galisa en Kajeli. Wai Bama, dorp op de Noordku&t van het eiland Ceram. £r wordt tabak aangeplant. Wai Bassa, dorp op bet Sandelbout- eiland. Wai BaxLW, gcbucbt op de Westkust van Nieuw-Guinea, distrikt Lokabia. Wai Hibang, dorp op bet Aroe- eiland Workai, bewoond door S15 Alfoeren (1850). Wai Bidjo, riviertje aan de Oostkust van Wageoe. Het valt in zee. Wai Bika, dorp op bet eiland Flores, landscbap Larantoeka. Wai Binrauw, gebucht op de Westkust van Nieuw-Guinea, tegenover bet eiland Sagil. Wai Bahoe, kampong op bet Fapoescbe eiland Aropin. Waisama, regentscbap op bet eiland Boero, dat zicb over cene leugte van ongeveer 6 mij- len langs de Zuid- Oostkust uitstrekt, tnsscben kaap Watata en den linker oever der rivier Wamala. Het bevat de stammen o(/enna's Wa- temoen, Toeaai, Wai Gira, Wabamoba, Wanbe- ran, Wai Loea, Kakanba, Reboe, Kaklamitin en Tawar. De bevolking bedraagt 1,875 inwoncrs (1855). Er bestaat uitvoer van damas en sago, en somtijds van eenig meubelboat. De invoer beataat in messen, Sottmanapsohe aaroBg'fl, sa- lempori's, Europesche lijnwaden en gzeren pannen. Door Waisama vloeit eea riviertje van gelijken naam. Walsama, wijk van de hoofdplaats Kajeli, op bet eiland Bowo, bewoond door 96 Mo- bammedanen (1856). Waisama, dorp op bet eiland Ceram, on- der Wabaai, regentscbap Hatiling, bewoond door 437 Heidenen. £r wordt zeer goede tabak bereid. 