Bijdragen tot de taal-, land- en volkenkunde
Ke ot 7 nur Siam met geschenken en een brief. En de vorst vio Nien, eee ontvangende, wae verheugd dat hij zoovele schat- er ares De Nrumeesen nu noemen: teder geschenk, dat van veen actsiendijke vorsten komt, eene schatting aan hunnen vert ern ade geschenken, die door den vorst van Siam aan aan- aren creete vorsten gezonden worden, noemen zij een er hes een genie sift van zijne Majesteit; en zulke trotech- ed ebben de Saameezen in veel andere opzichten. En de Hees Me. Krept hon zijn tovrn uiet bedwingen en liet ruis re ne woorden bhhens en toen hi att Sram zoude 2 4.6 KORT BEGRIP DER GESCHIEDENIS VAN DE vertrekken en naar Bengalen terugkeeren, verzocht hij aan den koning van Siam een brief in antwoord op dien van den Grooten heer van Bengalen; en de Vorst beval zijnen staatsdienaar een brief aan den (Grooten heer van Bengalen te schrijven. Toen werd de heer Mr. Kropt nog boozer; en hij ging naar een van de oudste staatsdienaren en eischte een bewijs dat de geschen- ken van den Grooten heer van Bengalen bij den koning van Siam aangekomen en door dezen met vreugde ontvangen waren. Daarna keerde de heer Mr. Kropt naar Bengalen terug. En nadat de heer Mr. Kropt uit Siam vertrokken was, was daar de kapitein Smith; en omdat hij ongeduldig werd over de draaierijen en de streken en de trotschheid van den koning van Siam, doodde hij zijn paard, dat hij uit Bengalen had medegebracht. En dat muisje had een staart; en de kapitein Smith ondervond wat hij nog in geen ander land had ondervonden. En hem volgde nog een Engelsch koopman, genaamd Stoeam (?) en nog drie of vier anderen, om het dooden van dat eene paard, dat zijn eigendom was. (') En de Siameesche priesters zeiden dat, volgens hetgeen in de sterrenwichelaarsboeken der Siameezen stond, de ondergang van het rijk Siam nabij was, wanneer de koning zeven witte olifanten had; en nu waren er in de stad vijf stuks, en nog twee witte olifanten had men gezien in het woud aan de bronnen van de rivier van Siam. En de kapitein Sinith vertrok van Siam, en de kanonven van zijne brik bleven achter en konden niet medegevoerd worden; en de opbrengst ran zijne koopwaren was overal verstrooid en bleef in Siam; en de kapitein Smith keerde naar Bengalen terug. Toen nu de kapitein Smith uit Siam vertrokken was, hielden de Siameezen niet op met werken aan de vesting en de schansen om zich te versterken. De sterkte, die door hen gemaakt werd, was aan de rechterzijde als men de Paknam, den mond van de rivier, opvaart: de breedte van die sterkte was honderd ea vijftig vadem, met hoeken om kanonnen te plaatsen; en aan de linkersijde bij het opvaren, recht tegenover de sterkte aan den rechterkant, werd eene schans in het water gebouwd. Ea de kosten voor dat werk moesten opgebracht worden door de geringe klasse der bevolking: men had reeds tachtigduizend koba’s bekomen. En de vorst beval dat op het fort aan de rechterzijde van den riviermond vierhonderd kanonnen moesten ty) De beteekenis van dezen zin is mij niet duidelijk. ‘ VORSTEN VAN STAM. 947 eat werden. en op de schans in het water aan de linker- zhe remde ks veerhonderd. En dat werk was nog in geen jaar gereed, er waren wel veel Siameesen, maar zij voerden met veel mt Pet teert over het werk was opgedragen aan Pua Panghing, wees reen verlenwd was tot Pron Pia Panglang. Veeart. oe fi de vorst van Stam aan Pia Layvoers last om Lwee- Mee ns eier ceertnneen gereed te maken om Selangoer ens aan teven Ba Pea Boeevers zende dat alle vorsten bevreesd voor gern Aaen en dat de reden, waarom hij die plaatsen tot dus verre tet) lad pareert, was dat zijn vorst hem zulks nog niet be enen aud Moar de Siameezen Zijn zeer grootsprakig eh vol Eeen troteed en zeer begeeriy naar de bezitting van anderen, Ee flare seh voor grooter dan vorsten, die veel grooter zijn ter zin En voordat de keer Mr. Kropt naar Siam kwam. zond de vorst van Sram een schij naar Bengalen met een bref en ee erken am den Csrooten heer Gouverneur van Bengalen , bot vande in een prkel oltfantstanden, vijftig katt. alee-hout te dee pekols tm. En toen dat Srameeseche schip naar Siam tenrbeerde, werden die veschenken op allerler wijzer rijkelijk Versorden door den Crrooten heer van Benwalen: en de vorst van N vn was dear zeer verheugd mede En toen de heer Mr Kront rear Nen bwam, bracht bop weder geschenken van den Groaten ve Des ceiten inedte. hester de in allerlr bogen acher en hon. re en Ae per) et) de vreugde en de trotse tend van den vorst voc Soren ten meer en meer foe, en be verkiaande zich \ Doge yercevensten en grootsten Van alle vorsten. Nar ars ten de vader van den vorst van Siam. op bast van ener “Pix ode stad) Law agntestte, nam hup eene doehzer van eer verst van Paw tot bijwijf en Kreew hij die prinses van be erts ode ter, dte zeer schoon was; en deze werd deor den ret ven Nan. Karen halfbroeder, tot vrouw wervomen., die rare | kar heer. cen seenaanud Rabo Laneit Besar en : a ud NN RN wit Reto. bon zee Ku arn ole stad Low Nat teder Let bestuur van den verst van Siam. Ein zet Poe as ver. troeter dan Ket qand Stam: en er Zijn vere stehen, dre Paw yvenoemed warden, met verscarlende Soy Gt ee Werners somite beschitderen Lng liehaam . some ersfenderken wete de Con hineChineecen, en some rare ern breton niet E‚n rn het rijn Law zeen OE ken er zeereter afendern ent * Wee zoProerse Vapetetl, teen kestr eier cebben neet versenendene verhiey sgn De 248 KORT BEGRIP DER GESCHIEDENIS VAN SIAM. eene stad is Wijang Tjan; de ingezetenen van deze stad be- schilderen zich het lichaam niet; en het was de dochter van den vorst van deze stad, die door den koning van Siam tot vrouw geuomen werd; die stad is grooter dan Siam. De andere stad heet Law Tjang Maj; hare inwoners beschilderen zich het lichaam: zij is ook grooter dan Siam. Voorts zijn er nog een aantal steden, die onder Tjang Maj, en een aantal, die onder Wijang Tjan behooren. En toen de kapitein Smith van Siam vertrok, werden die beide Tuawsche vorsten door den koning van Siam begiftigd; alwat niet naar zijn smaak was schonk hij aan hen. Over de troonsopvolging heerschen verschillende meeningen bij de Siameezen. Sommige Prijaji’s en Mantri's zeggen, dat, bij den dood van den tegenwoordigen koning van Siam, Radja Langit, de zoon van de prinses van J.aw, hem in de regeering moet opvolgen. Andere Mantri’s beweren dat Tjoep Soeloeng Isra Ratja Koeman hem moet vervangen, omdat diens moeder een eigen nicht van den vorst is; en andere Mantri’s zeggen dat Karoema Tjit, hoewel uit een bijwijf gebaren, Vorst moet worden, omdat hij de oudste is. Kn de Chineezen zeggen: wie het rijk maar goed bestuurt, zoodat de geringe lieden fortuin kunnen maken met deu handel, laat dien koning worden. En zoo ziet er nu de geschiedenis van het rijk Siak uit, „voor zooverre ik haar heb kunnen te weten komen. En wegens mijn sterk verlangen om voor den Grooten heer te verschijnen heb ik deze geschiedenis opgeschreven om haar aan Zijne Excel- lentie aan te bieden; want ik heb niets anders aan te bieden dan deze Geschiedenis van Stam; wellicht kan ik door middel van deze (Geschiedenis het gelaat van den zeer verheven Grooten heer te zien krijgen. Geschreven in de stad Batavia in de maand Djoemadi’l achir des jaars der Hedjrah 1238. CANKARA ACARYA'S COMMENTAAR oP vt APHORISMEN VAN DEN VEDANTA. VERTAALD DOOR Dr. A. BRUINING: MET BINK INLEIDING VAN PROF. MH. REKN. De soovenaamde wijsgerige stelsels der Indiers, die veeleer den naam verdienen van Theorieen ter bereiking van 't summum (cua hebben op de ontwikkeling van ’t Hinduisme een veel gieotegen Invloed uitgeoefend dan de Europeesche schrijvers over bte en de Tndiers zieh voorstellen. Wanneer men de mter- be acrden van 't Hindnisme kent, ale daar zijn: afgodsbeelden, daarmet samenhangende verhalen. plechtigheden enz., dan weet men van de godsdienstige en zedelijke denkbeelden evenveel on ohevene , die alleen de standbeelden van vaderlandsche be rbe Jen en de nationale verjanrdagen kent, van vaderland- seh oases sedens zou weten. Daarentegen 1e de khennis der [te theaneen ter zalvend, der darcana es, de sleutel tot reet omzieht an de denkwijzen en gevoelens der Hhindu's, onl en ongeleerd, aanzienlijk of gering. De beginselen in Ee stense.s verhorsdraed zijn doorgedrongen tot de laagste hlassen der be verhing, en overal waar ‘t Hindursime bestaat vindt men de fhibesinselen terug. En niet alleen daar, waar ’t Hin- Beste ner Jeeft, zelfs an landen waar ‘t eenmaal gebloeid oe Memel dee Favanen sedert eeuwen den [slam ombhelsd tet get de sporen der Endreche stetseis in hun denkbeelden ee vensorvattrner zahthaars “tt zeloof aan zieleverhu:zing, uit- sten | een; wewpoeht der Emdische bespiegeiing, leeft im ge. wots. vorm bay verscheiden voiken san den Arehipel voort, Obee de Endashe theaneen ter zals send neemt de Vedanta ! te vetste peuste pr Men Kan haar de pretentie doginatieke to var, Pde noemen. De berate Ved teken en een "de ein Enda he woorden altoos als oute se uit te sp hen 250 CANKARA ÂCÄRYA'S COMMENTAAR der bekendste namen in de Indische scholastiek is Cankan Ac&rya, d. i. Professor Cankara, geb. 788 na Chr., in Kerala Het hoofdwerk van Cankara is zijn groote commentaar op de Vedânta-sûtra's of Aphorismen der dogmatieke theologie. Eene vertaling van dit werk is door Dr. A. Bruining ondernomen, welke hier den lezer wordt aangeboden. De lectuur van Cankara’s boek is alles behalve aangenaam; zijn redeneertrant eentoonig, vormelijk en vaak spitsvindig. Maar wie bekend wil raken met de Indische scholastiek , kan geen beter bron verlangen, tenzij hij in staat is de Indische stelsels in ‘t oorspronkelijke te bestudeeren. Er zijn over den Vedânta verschillende monographieën verschenen; in de eerste plaats de uitmuntende verhandeling van Colebrooke; ‘voorts de dissertatie van wijlen Windischmann, Suntara stve de tkeolo- gumenis Vedanticorum; dan Nève's werkje over den Atmabodka; opstellen van onzen te vroeg overleden van Limburg Brouwer; alsook de Bijdrage tot de kennis van den Vedanta, door Dr. A. Bruining. Al deze werken zijn aangenamer te lezen dan de commentaar van Cankara, waaruit ze alle grootere of kleinere uittreksels bevatten. Ze zijn aan te bevelen als overzichten en inleidingen, maar om ‘’t stelsel in al zijne zwakheid en kracht te leeren kennen, is er geen ander middel dan de tekst in zijn geheel. H. Kern, EERSTE BOEK. Eerste Hoofdstuk. HULDE AAN ONZEN HEER VASUDEVA. Daar het eene uitgemaakte waarheid is, dat object en subject triet-ck en ih), die tegenover elkander staan als duisternis en bent, met om elkander kunnen overgaan , kunnen ook hunne egenscaanoen dit met. Overbrenging van het object (niet-ik) en zijne ervenschapjen op het subject, den denkenden geest aki. en omgekeerd van het subject en zijne eigenschappen op het abject, ax dus valsch. Toch heeft overbrenging van het wezen cade engenschappen van het een op het ander, ten gevolge van cnderhinge verwarnng Van twee geheel verschillende begnppen , bi. van erzenschapen drager der eigenschap, plaats in de gewone, ber: mensch aangeboren voorstelling: =lk ben dit; dit is mijne, weac voorstelling op dwaling berust eu bestaat in vermenging Vals Weer en ONnWaar. \ raagt men nu, wat die overbrenging eigenlijk is, dan is ons antwoord: #lfet ie eene handeling van het geheugen, waardoor de indruk eener vroegere waarneming toegrpast wordt bh eene Latere Nommigen noemen het: = Overbrenging van de esvenm happen Van iets op tets anderse. Auderen zeggen : Overbrereing van lets op iets anders is eene dwalinw, ver- vorsaaht door het niet opmerken van het onderscheid tusschen be twee dingen@#. Nog anderen verklaren: 2 Overbrenging is ens tapjen aan Jets toeschrijven, tegenstrijdige met die, welke ot owerkensh beate. In allen gevalle Komt het hierop neer, et sets cigenschappen van iets anders schynt te hebben. Zoo hv de algemeene indruk: Parelmoer schijnt zilver; de vere vaan schijnt eene tweede naast zich te hebben (wanueer er ern couvenaamde bijmaau ie). 252 CANKARA ÂCÂRYA'S COMMENTAAR — Maar hoe kan er overbrenging zijn van eigenschappen vaa een object op de ziel !, die niet object is? Men brengt toch altijd op een object, dat voor oogen staat, een ander object over. En gij neemt toch ook aan dat de ziel, die niet behoort tot het niet-ik, niet is object. — Op deze tegenwerping antwoorden wij aldus: Vooreerst gaat het niet volkomen op, dat de ziel niet object is; want zij is object van het begrip van het ik en haar bestaan staat vast op grond van innerlijke ervaring. Verder is het geen vaste regel, dat alleen op een object, dat voor oogen staat, een ander object kan worden overgebracht. Kinderen toch bren- gen ook op den ether (de ruimte), ofschoon hij on waarneembaar is, de eigenschap van uitgebreidheid, kleur enz. over (door zich nl. dex hemel voor te stellen als eene blauwe vlakte). Loo is ook overbrenging van dat, wat niet geest is, op de ziel niet onmogelijk. Deze overbrenging noemen de geleerden valsche kennis, in tegenoverstelling van ware kennis, d. i. juist inzicht in het wezen der dingen. Daar dit nu zoo is, neemt iets door overbrenging volstrekt geene goede of slechte eigenschappen van iets anders aan. Op deze valsche kennis, overbrenging van geest en niet- geest op elkander, berusten alle praktikale kenmiddelen en voorwerpen van kennis in het dagelijksch leven en ook im de gewijde wetenschap. Alle gewijde leerstelsels nu hebben òf het geven van voorschrift en verbod òf de verlossing ten doel. — Maar hoe kunnen kenmiddelen, waarneming enz. en‘gewijde leerstelsels, bestaan bij een in valsche kennis verkeerend sub- ject? — Hierop antwoorden wij: Omdat kennen onmogelijk is zonder op het lichaam, de organen enz. de begrippen ik en mijn over te brengen, daar er zonder dat geen kennend subject kan zijn. Want zonder organen is waarneming enz. onmogelijk. De organen nu kunnen niet werken zonder basis (het lichaam) en niemand kan werken met zijn lichaam zonder daarop het begrip van het ik over te brengen. Zonder dit alles kan de geest dus niet zijn kennend subject. En zonder kennend subject is kennen onmogelijk. Daarom kunnen kenmiddelen , waarneming enz. en gewijde leerstelsels alleen bestaan bij een in. valsche kennis verkeerend subject. | En dit blijkt ook hieruit, dat de dieren op dezelfde wijn te werk gaan. Want evenals een dier, wanneer het een: om ' De ziel, pratyagátma d. i. de geïndividualiseerde geest, OF Dt APMORISMEN VAN DEN VEDUNTA. 2 vunstig geluid hoort, wijkt, wanneer het daarentegen een sunstig geluid hoort , nadert; evenals het op het zien van iemand, dre een opzelieven stok in de hand heeft, vlucht denkende: «Pre wal muy dooden #, maar komt toeloopen op iemand, die ven handsol gras heeft; zoo vlucht ook de mensch, wanneer bit vemarad met saandige gebaren en woorden eu met een uitge- tranen zwaard an de hard ziet naderen en komt daarentegen op euderen toe. Aan dieren en menschen zijn dus de praktikale hetimtddeden en voorwerpen van Kennis gemeen. Daar het nu uit- vemookte oi, dat bij de dieren waarneming enz niet berust op rede, besluiten wij wit die aualome, dat dit ook bij den redel tke to mensch het geval is met waarneming enz, die bestaat ter vesbdler tyd als de valsche kennis. Wor nu de gewijde wetenschap aangaat. ofschoon daarvoor we, een redelijk wezen wordt vereischt, miet geheel orbekend met den samenhang van den geest wet de bovenzinnelijke wereld, wordt voor de toelating tot die studie toch niet vere ensett, dat gren de Vedante’s volkomen kent, met meer ondere werren ts aan hehamelyke behoeften, het onderscheid tusschen de versentiiende Kasten als onwezenlijk erkent en de ware keunis var den geest als een wezen, dat met behoort tot de eindige weed, Verkreven heeft, want dit 1e voor de toelating ter studie oet veedie en geste an strpl daarmede. Fon de gewijde wetenschap, Ven cater sande aan de kent van het wezen van den geest, vant met Durten den krimg ven Voorstelinnsgen van het im valsche beer oe vermeerend subjeet. Zoo berusten bo v. voorschnften als dr ben Braimain meet otleren e , hierop, dat men op den eet et verse cl van haste ens. overbrengt. Clverinenging wu hebben wij gederimwerd als toepassing van her terp van een bepaad tete op iets anders, Zoo brengt men Er, Maare vrouw of hinderen ziek of gezond zijn , te zeegen: Da dens ve. tk boen seezond =, op zijn wezen eigensehappen Nr ven eer over; zoo ook eigenschappen van bet dieiaam, coer dev. te zeggen oe dk ben bleek, ik star; ergenscuappen der eosiet door te zeggen. oe Tk ben doof, th ben blind = ; engen- roe van den inwendigzen zin, als begeerte, fantasie, twijfel, bet Notas tet subjectieve ak op de ziel, die niets dan Were os ene ze der handelingen van dut th, overbrengende , En mt omen ook omgekeerd de ziel, de werkelooze getauge van ore ene den rawenedgen zin enz. over. Dat is die onbegonnen ener ceidigende, deu meusch aangeboren overbrengiuy. 25} CANKARA ÄCÂRYA’S COMMENTAAR die in dwaling bestaat, die ten gevolge heeft, dat men zieh de ziel als handelende en de vruchten dier handelingen genie tende voorstelt en die bij alle menschen wordt aangetroffen. Die oorzaak’ van ouzaligheid weg te nemen, door de eenheid van den geest in het licht te stellen, is het doel van alle Vedânta's (Upanishads). Dit zullen wij aantoonen in dit Onderzoek van het wezen der ziel, waarvan het eerste aphorisme luidt: 1. Nu dus ! Brahma-onderzoek. Het woord nu dient om aan te wijzen, dat iets onmiddellijk volgt op iets anders. Hier moet dus gezegd worden, wat het is, dat noodzakelijk moet voorafgaan aan het Brahma-onderzoek, evenals de studie van den Veda aan het onderzoek der plichten. Dat zij op de studie van den Veda moeten volgen, hebben beide gemeen. Is dan niet de bijzondere eigenaardigheid van het Brahma-onderzoek dit, dat het moet volgen op de stndie der plichtenleer? Neen. Want wanneer men de Vedanta’s gelezen heeft, is Brahma-onderzoek mogelijk, ook vóórdat men de plichtenleer kent. En het is hiermede niet als met de deelen van een offer, die in eene vaste orde op elkander moeten vol- gen; want er is geen grond om het Brahma-onderzoek te beschouwen als een aanhangsel van het onderzoek der plichten of aan te nemen, dat de kennis van het laatste de noodzakelijke voorwaarde is voor de: studie van het eerste. Ook verschillen zij, wat hare vrucht en wat het wezen van het te onderzoeken object aangaat. De kennis der plichten heeft tot vrucht het hemelsche geluk en dat is afhankelijk van volbrengen; de ken-. nis van het Brahma heeft tot vrucht het hoogste goed en dit is niet afhankelijk van volbrengen. Het object der eerste, de plichtmatige handeling, is iets tockomstigs: zij bestaat niet op het oogenblik, dat men ze leert kennen, daar zij afhangt van eene daad van den mensch; het object der laatste, het Brahma, is iets, wat er reeds is, daar het van eeuwigheid af voleindigd is, en hangt dus niet van eene daad van dem mensch af. 1 De woorden nu dus (athéto), door Cankara ten onrechte als rede gevend verklaard, zijn eenvoudig de gewone aanhef, de titel van Indische geschriften. De argumenten, waarmede Cankara deze opvatting bestrijdt, zijn van allen grond ontbloot. In de vertaling zijn deze weggelaten omsat zij berusten op eene dubbelzinnigheid in de beteekenis der woorden ou derzoek en nu, die in onze taal vervalt. | Or DE APHORISMEN VAN DEN VEDANTA. Lay ev net Karakter der lessen ie bij beide ook verschillend. De bessen der plsentenieer deelen den mensch kenmis mede, alleen OU) Newb eerie hepaalde handeling op te legen, de lessen der Besa. tia-leer danrentegen deelen hem alleen kennis mede, en daar de kennis ontstaat door de les, is het Kennen miet iets, dat den mensen wordt opgelegd; het is daarmede als met het zien Man ee: Voorwerp, Waurop het oog gevestigd wordt. Wat ais het dan, waarop onmiddellijk het Brahma-onderzoek moet vozen? Het is dit: Onderscheiding tusschen het eeuwige er Bet vergankelijke, onverschilligheid voor het genot van de vrueuten der goede werken hier en hiernamaals, bezit van de midbdecen tot bespiegeling, zelfbeheersching enz., en begeerte tat veriossimg. Wanneer deze vereischten aanwezig zijn, kan dee mensen het Brahma onderzoeken en tot kennis daarvan homed. onverseniiiig of hyp vooraf de plichtenleer heeft bestu- deert of neet; maar anders nooit. Het woord nu beteekent dus: vore edere Ok onadat men de genoemde vereischten bezit. Hee woord dus as redegevend. De bedoehug is: Omdat de Nast om woorden als: # Zooals hier de wereld der werken cen einde heed rea neemnt daar de wereld der verdienste een einde 1e ett vet de vrucht van goede werken, Agni-offers enz., niet vet ree evernZoo an woorden als: * Die het Brahma kent, verar tt cet Leawste Be Jeert, dat kenms van het Brahina nr et hotste deme) aders menschen, daarom moet nen vereer het verkrijgen van de bovengenoemde vereischten Eee een eren seeden, Br aa-eonderscoek is onderzoek van het Brahma. De eet galg vat dat Brahina wordt later gegeven in het 7 eel ot netwerk de oorsprong eng is van het heelal.e rb. Ar, eat dhe naam iner in zijne hoofdbeteekenis mort won worden en miet an eene bybeteckents, bo ov. als aan- ter Bra „mmarnennaste. In de samenstel eig staat het in Pots sit ee errntvus oljectivas, zoo als hieruit blijkt, dat enter eet vet van het onderzoek wordt genoemd, 3 en te . act oteasten asst rat, waaruit deze schepseien zijn Ja Us er rehad VEE, 8, ©. .| Ig etttiakte en weerlegde oly che is on de vertaling wege ‘ohare tranitte duastechend, tere. zij tot de behandelde zaak 256 CANKARA ÂCÂRYA'S COMMENTAAR voortgekomen, dat moet men onderzoeken , dat is het Brahmar !, waarin het Brahma uitdrukkelijk als dat object wordt aangewezen. Onderzoek beteekent: zoeken te kennen. Het leeren kennen tot begrijpens toe, is het object van het zoeken, daar zoeken gericht is op eene vrucht. Want door het leeren kennen als middel zoekt men het Brahma te begrijpen. Immers begrijpen van het Brahma is het hoogste doel des menschen, want daardoor worden valsche kennis, die de kiem is der gebondenheid aan de eindige wereld , en andere ellenden alle verdreven. Daarom moet men het Brahma onderzoeken. — Is nu dit Brahina bekend of is het onbekend? Is het bekend, dan behoeft het niet onderzocht te worden; is het onbekend, dan, kan het niet onderzocht worden. — Het antwoord daarop is: Er is een van nature eeuwig, rein, wijs, zalig 2, alwe- tend, almachtig Brahma. Want de etymologie leert, dat het woord Brahma de beteekenis van eeuwig, rein enz. heeft daar deze van zelve volgen uit de heteekenis van den wortel brah *. En het bestaan van het Brahma is uitgemaakt, want het is de geest (het eigenlijke wezen) van alles. Van het bestaan van dien' geest toch is ieder overtuigd, daar hij weet: „[k ben niet niet”. Want indien het bestaan er van niet uitgemaakt was, zou men moeten zeggen: „Ik ben niet.” Die geest nu is het Brahma. — Maar indien het bestaan van het Brahma als de geest van alles uitgemaakt is, dan is het bekend en behoeft dus niet onderzocht te worden. — Deze tegenwerping gaat niet op, want er bestaat verschil van meening omtrent de nadere bepaling. De wereldlingen en de Lokdyatika’s * zeggen: De geest is het met bewustzijn begaafde lichaam. Anderen 5; De met bewustzijn begaafde organen alleen maken den geest uit. Wederom anderen zeggen: De inwendige zin (het denk- en kenvermogen) ie de geest. Anderen: Hij is slechte een momentaan begrip. Anderen: Hij is niets. Anderen 6: Hij is een van het lichaam ondere scheiden eindig wezen, dat handelt en de vruchten der hande- lingen geniet. Anderen 7: [lij handelt niet, maar geniet alleen ' Taitt. Up. HI, 2. ad. w. z. niet gebonden aan de stof; de verlossing deelachtig. 3 Dit is geheel oujnist. 4 Eene materialistische sekte, die veel overeenkomst heeft met de Epica- risten. 5 De vier volgende definities zijn die van de vier sekten der Buddhistes.. 6 De Nyaya,. T De atheïstische Sankhya. ie d OF DE APMORISMEN VAN DENS VRDANTA. 957 de vruchten der handelingen. Auderen ©: Hij is het daarvan oodereheden, almachtig en alwetend Opperwezen. Nog anderen ? eindelijk De geest is het centrum der zielen. Zoo zijn er vele uitecnloopende meeningen, wier voorstanders zich allen beroepen op werkelijke of schijnbare bewijzen aan rede en schrift ont- leerd, en vemand, die zonder nadenken het cerste het beste wit, zou het hoogste goed niet deelachtig worden, maar Iote zemdeel tot onzalizheid vervallen. Daarom wordt, onder den tite) van Reraiima onderzoek , eene het hoogste goed ten doel heboende verhianng der Vedanta’s, met behulp van redeneering voor zoo ver deze met de schrift miet strijdt, ondernomen. brows gese), dat het Brahma moet wonden onderzocht. Hoe- dau as nu cet Brshma? Op deze vraag antwoordt de auteur der apuorismen : 2. Lit hetwelk de oorsprong enz. is van het hee tal Older de woorden oorsprong enz. wordt verstaan : Oor- spre, bestaan en ondergang. Dat oorsprong het eerst wordt gere nel, geschiedt op voorbeeld der schrift, die in den tekst: De wanttet deze schepselen zijn voortgekomen enz.e deze Vequerde aangeeft en ligt bovendien in den aard der zaak, thea ets verst moet ontstaan om te bestaan en ouder te gaan. Het woord heelal omvat alles, wat wij door waarneming of rats otderen wee kennen. Met de werden uit hetwelk wordt de oorzaak aangewe- De sedge zin 1e: De almachtige, alwetende oorzaak van at cottetaany bestaan eu ondergaan van het heelal, dat door hoen er Norm te afzescherden uit de chaotische wereld, dat vete met versciteiende wezens, die handelen en de vruchten er oatdenigen geneten , waarnn teder de gevolgen zijner daden, verse end naar ogeang van plaatse, tijd en omstandigheden, rout, en welks innenting zelfs door de gedachte niet omvat weer eet, dee almachtige, alwetende oorzaak is het Brahma. ole, we beesten bestaan et ondergaan worden hier genoemd, omdat ee dite ae de OVET Le bestaanawiyzigingen opgrsloten zijn 3, am — eaeteed ope er treten Sabha « Voyas Boje v- fente Hoseen mersp in den anrspronkelyken tekst volgt ter bestrijding on re, stedete opvattang der woorden oorsprong ens. ie in de ver- 253 CANKARA ÎCÂRYAS COMMENTAAR Zulk een heelal toch.kan alleen uit zulk eene oorzaak ontstaan zijn, geenszins uit de onbewuste materie, noch uit atomen, noch uit niets, noch uit een eindig wezen; ook niet van zelf, want hier beneden worden voor het ontstaan van iets bepaalde tijden, plaatsen en voorwaarden vereischt. Nu meenen sommigen, die een Opperwezen aannemen als oorzaak der wereld, dat dit redebesluit het eenige bewijs is voor het. bestaan van zulk een van de eindige wereld onderscheiden Opperwezen. Is dat alleen dan ook niet in dit aphorisme be- doeld? Neen; want het doel der aphorismen is een krans van teksten te vlechten. In de aphorismen toch worden uitspraken der Vedânta's aangehaald en behandeld. Want begrijpen van het Brahma wordt verkregen door het volkomen verstaan der schrift, niet door andere kenmiddelen, redebesluiten enz. Maar terwijl de schnft uitspraak doet omtrent de oorzaak van het outstaan enz. der wereld, worden tot meerdere beves- tiging harer leer ook redebesluiten, voor zoo ver ze met de schrift miet in strijd zijn, niet verworpen. De schrift zelve toch treedt in verbinding met de rede en leert, dat het menschelijk verstand met haar samen moet werken, door te zeggen : „Men moet hooren (leeren) en overdenken 'x. Bij het Brahma-onderzoek zijn miet, evenals bij het onderzoek der plichten, schriftwoor- den enz. het eenige kenmiddel; maar schriftwoorden enz. aanschouwing enz. zijn hier ieder voor hun deel kenmiddelen, want Brahmakennis heeft aanschouwing tot einddoel en haar object is iets, dat bestaat. Waar het iets geldt, dat gedaan moet worden, zijn schriftwoorden enz. het eenige kenmiddel, want hierbij wordt aanschouwing niet vereischt, en de verwe- zenlijking van hetgeen gedaan moet worden hangt van den mensch af. ene wereldsche en ook eene gewijde handeling kan al of niet, zoo of anders verricht worden. Evenals men te paard of te voet gaan of ook niet gaan kan, zoo kan men ook op deze of op gene wijze offeren. Hier 1s het dus de plaats voor voorschriften verbodsbepalingen, voor dilemma's en algemeene en bijzoudere regels. Maar of iets zoo of anders, al of niet is, dat kan geen dilemma zijn. Want bij een dilemma hangt de zaak van persoonlijke keus af, maar de juiste voorstelling van iets, taling weggelaten, daar het zonder uitvoerige verklaring onverstaanbaar zou zijn en vp den gang der redeneering volstrekt geen invloed heeft. 1 Brhad-Aranyaka-Up. II, 4, 9. OF DE AFHORISMEN VAN DEN VEDANTA. 25n dat bestaat, Langt niet van persoonlijke keus af, maar alleen van het wezen van het object. Wanneer men een paal voor zich beeft. dan as de gedachte Dat is een paal of een mensch of iets atelerss. geene Juiste voorstelling; maar de gedachte: # Dat is een mensch of iets anders «, is dwaling, alleen de gedachte: „Dat is een paal #, is eene juiste voorstelling. Zoo wordt bij be- staande dingen de voorstelling door het object bepaald. Daar dit nu zoo te, Hangt ook de Kennis van het Brahma alleen van deszetfs wezen af, daar het hier iets geldt, dat bestaat. Maar moet dan ook miet de Kennis van het Brahma door wlalere henmiddelen verkregen worden en is niet het onderzoek der searift daarbij nutteloos ? — Neen. Want daar het Brahina niet is obeet der zinnen, neemt men de betrekking tusschen de wereld en bet Brama niet waar. Uit hun aard toch hebben de zinnen witwendige dingen, miet het Brahma, tot object. Wanneer het Brana ohjeet der zinnen was, zou men waarnemen, dat het beer en tet Brahma tot elkander in betrekking staan als gevolg enooertiin Maar men neemt alleen het gevolg waar, zonder te br ven besiesen, of het het Brahina of wel iets anders tot beer an eeft. Derom as chit aphorisme niet de mededeeling van een rede bes nt, waar aanw ying van eene uitspraak der Veddnta’s en we var eee, weike voorkomt in bet verhaal, dat Bhrgu, de van Varna, tot zijn vader kwam met de vraag: =leer en eert het Brama Kernen,” Waar het antwoord van Ns vera rust Dat, waarmt deze schepselen zijn voortuekomen, Weerter Zij bestaan. waarinede zij terugkeerende zich her- eer ersderzoen dat, dat 1e zet Brikinae 8, Ku zijne con- cosets Lat het volmaakte geluk zijn deze schepselen voort- wore, door tet volmaakte geluk voortgebracht leven zij, tot et eerste zeeuk heeren zij terug en hereenigen er zich mede.e OD er dere soortaeicke teksten, die over de ceuwige, reine, rr Ze awetetide oorzaak der wereld handelen, zouden vien Worden acre ud Dr er bewees, dat Ket Brahma de oorzaak is der wereld, assed, dat het alwetend is. Om dit nu nader te De oe! Di Eau de auteur voort: Wont nets de bron der heilige <chrift. Of: Hes ee ft de heilige sehrift tot kenbron. poo | Wr 2. Nr th NET 15 260 CANKARA ACARYA’S COMMENTAAR Brahma is de bron, de oorzaak van de groote schrift, den Rgveda enz., met inbegrip van verschillende halpwetenschappen, die als een lamp alles verlicht en waarin alwetendheid door straalt. Zulk eene schrift toch, als de Rgveda enz. is, die de eigenschap van alwetendheid heeft, kan alleen zijn voortgekomen uit een alwetend wezen. Immers, wanneer iemand een boek schrijft over een bijzonder vak van wetenschap, zooals Pâsini en anderen over grammatika, dan is het eene uitgemaakte waarheid, dat hij meer kennis bezit dan hij in dat boek uit- spreekt. Hoe zou dan dat groote wezen, dat die mijn van alle kennis heeft voortgebracht, die men den Veda noemt, die in verschillende scholen (tradities) gescheiden, de grond is van de classificatie der schepselen als hoogere wezens, dieren en men schen, van de verdeeling in verschillende kasten en rangen; en dit niet alleen, maar dat ook heeft gedaan zonder inspanning, als het ware spelender wijs, zooals blijkt uit de woorden der schrift: » Van dat groote wezen is de Rgveda eene uitademing ! », hoe zou dat wezen niet absoluut alwetend en almachtig zijn? De bedoeling van dit aphorisme kan ook zijn: De schrift, de Rgveda enz., wier eigenschappen boven genoemd zijn, is tle kenbron van het Brahma, het middel om tot kennis van deszelfs wezen te komen. Uit de schrift alleen leert men het Brahma kennen als de oorzaak van het ontstaan enz. van het heelal. Het schriftwoord, waarop hier gedoeld wordt, is bij het vorige aphorisme aangehaald; het is nl. het woord van Varuna: » Dat, waaruit deze schepselen zijn voortgekomen enz.n — Maar waartoe dient dan dit aphorisme, daar toch reeds bij het vorige door het aanhalen van dien tekst geleerd is, dat de schrift de kenbron is van het Brahma? — Het ant- woord hierop is: Daar in dat aphorisme zelf de schrift niet uitdrukkelijk genoemd wordt, zou men kunnen meenen, dat de uitspraak, dat het Brahma de oorzaak is van het ontstaan enz. van het heelal, enkel op een redebesluit berust, en om dit te voorkomen zegt dit aphorisme: Het heeft de schrift tot kenbron. — Maar hoe kan men zeggen, dat de schrift kenbron is van het Brahma? Immers het mtmfnsf-aphorisme, dat zegt: „Daar de schrift plichtmatige handelingen ten doel heeft, is al, wat dit doel niet heeft, nutteloos, leert, dat plichtinatige 1 Erh. Ar. Up. IV, 4, 10. © Pw, OT De AFMOKISMEN VAN DEN VEDÄNTA. 261 haudedingen het doel zijn dee schrift. Wanneer dus de Vedânta's geene betrekking hadden op pliehtmatige handelingen, dan zou- den zee onutteaos zin, ze moeten derhalve òf een aanhangsel zen van de voorschriften voor handelingen, door den hande- lenden persoon, den deva, aan wien de handeling gericht is, ens. te doen kennen. of voorschriften vaar een ander «oort van handesmerny b.v. devotie enz, Hun doel toch kan niet zijn het wezen Van tels, chat bestaat, te doen kennen, want dat ts oboet Van Waarneming enz. en het Kennen daarvan, buiten veroor met tetveen men moet afwenden of verwerven, is niet bet Cangete doel van den mensch. Dat nu woorden als: « Hij Weense, neet butteloos zijn. blijkt wt het aphorisine : -Omdat get een voorschnft een geheel uitinaken, moeten zij dieneu es caoipebij TEL diaarvan e, waarin geleerd wordt, dat zij als watjes nut doen. Fn van de liederen wordt gezegd, dat oy ohet fotdednnugen samenhangen, door deze en de hulpmid- deon er voor te neemen. Maar nergens blijkt, dat schrftwoorden haven verband wet voorschriften eenig doel hebben en dit is Choa Ortler sti h. hey een voorschrift kan niet handelen over het wezen van ets. dat bestaat, want voorschriften hebben altijd eene hande- br 2 tat ebret. Ditaram onogten de Veddnta’s een aanhangsel ver ade voors orften voor handelinvgen, door het wezen van “ aden persoon of van deu deva, san wien de han- Oo fo beat te, te doen hennen. Fn al weeft wij dit uit vrees Meer oa gesaiviieakitven tiet tue, toch volt uit de teksten bat en Napdeluagen, devotie enz., tat doel hebben Daarom bode se Tt tet penborosn van hef Beuh, — Op deze tegen- Verg bet shfwoordt uu de auteur: 4 Moear dit blijkens de woorden zelve. biet wer, maar dunit de verwerping aun van het gevoelen beer act Dat alwetend, almacitiyy Brahma, de oorzaak 7 toes tet am, bestoan en Onderaan der wereld wordt uit Vote aed Dat blokes ait de woorden zelve. j Nen as texte Komen teksten Voor, die vecht streeks ten het et te eben Kennen. Zoo lezen Wi b. v.: -Ens Aur vet Ceetal an den bewinne; het was één en had geen bekeert ge fet den beginne was het heelal éen geest 2662 CANKARA ÂCÄRYA’S COMMENTAAR alleen» !. „Dat is het Brahma, vóór of na, binnen of buiten hetwelk niets is, dat is de geest, het. alziende Brahmar ?. „Onsterfelijk Brahma alleen is alles, wat wij voor\ons zien» 3 enz. Aan deze teksten nu, die, zooals uit de woorden zelve - blijkt, over het wezen van het Brahma handelen, mag men geene andere beteekenis toekennen, daar men dan den zin der schrift geweld zou aandoen. kn de eigenlijke strekking dier teksten kan ook niet zijn het wezen van den handelenden persoon. den deva, aan wien de handeling gericht is, enz. te doeri kennen, want door de woorden: »Wien zou het zien, en waarmedes 4, heft de schrift de geheele voorstelling van han- deling, handelend subject en vrucht der handeling op. En of- schoon hier gehandeld wordt over het wezen van iets, dat bestaat, is dit toch geenszins object van waarneming; want dat de geest Brahma is, hetgeen uitgedrukt wordt in de woorden: „Dit zijt gijn 5, kan men alleen uit de schrift leeren. Dat verder dit onderricht nutteloos zou zijn, omdat het geene betrekking heeft op iets, dat men moet afwenden of verwerven, dit gaat niet op: waut door de bloote keunis, dat de geest Brahma is, zonder iets, dat men moet afwenden of verwerven, wordt alle lijden weggenomen en wordt dus het hoogste doel des menschen bereikt. Dat nu, zoo als uit de teksteu zelve blijkt, de mededeeling der devaleer enz. devotie ten doel heeft, daarin is niets ongerijmds gelegen. Maar de leer van het Brahma kan niet eveneens een aanhangsel zijn van de voorschriften voor devotie, want bij de volstrekte eenheid vs er niets af te wenden of te ver- werven en worden dus de dualistische begrippen van handeling, handelend subject enz. opgeheven. En nadat het dualisme eens vernietigd is door de kennis van de eenheid van het Brahma, js eene herleving er van, ten gevolge waarvan de leer van het Brahma als aanhangsel van voorschriften voor devotie zou kunnen gegeven worden, onmogelijk. Ofschoon nu elders niet blijkt, dat schriftwoorden , behalve tn verband met voorschriften, waarde hebben, kan men dit toch, wegens het heilzame der kennis van den geest, niet loochenen van die schriften, die over den geest handelen. Bovendien, dat schriftwoorden waarde hebben , behoeft 1 Aitareva-Up, 1, 4. 2 Brh. Ar. Up. IV. 5, 18. 3 Mundaka-Up. IL, 2, 41. 4 Brh. Ar. Up. IV, 4. 14. > Chand, Up. VI, 8, 7. Db DF APHORISMEN VAN DEN VEDANTA. 96533 rot qdoor pedereermg te worden aangetoond en daarvoor worden eee mere bewijzen aan de analogie ontleend, vereischt. Daarom stoet eet vast, dit dee sehraft khetbron is van het Brohina. Mover ora staan er andere bestrijders op, die aldus redenceren: Pe schr deert wel ket Braben hennen, maar alleen als object view verse erften omm te bezerijpen Het is er mede als met sam ee mn tet dagelakseh Teven onbekende dingen bs. de ok itt. Let olfervuur eu7., Waarvan eene beschrijving in de ret voorkeent als sanhaugsel van de voorschriften om te offeren. Dn secr tt teh hemedt zieh bezi met het doen en laten van de mens Want zij, die de bedoeiing der schrift kennen, forth Haar doel blikt te zijn het doen Kennen der plichten =; bere Ges ds een woord, dan eene handeitng voorschruft =; (Oscerrmout re mededecling vat kenne daarvan ==; ee vermele dere van bestaande daingen gesebredt ter walle van iets toe- tetes Daar de schurft huadestngen ten doel heeft is alles, vat Er deet uret beeft, nutteteens © Pb, In het voorschrijven en verbe ier, van bepaadde himdeanrigen bestaat dus het enmenipke cee der oseneff en wat er verder in voorkomt ie sanhanusel ever ber wegens de overeenkomst der Vedanta’s met de coe seorsften meet dit ook daarvan veldes. Men moet het 11» Venet Sim Doene Var, Aen . dat . evens de surft AI hens « he Dre gar het pete sche seeluk, Acer: oth rs ens voor. « 7 ee ys ad deel EE fit dere pet tree te wordt, 7) Awe UI debe mesterfel rr ol bee veert , Beasina heise voorst ur: ft. Nes erte ten inaebracst, dat het obeet van berte weheel Ven bots, daar on de aftier onw ever de phehten de picht- ott nett die rete toekometizs 1e, fier daarenitewen ‘et ere ta ede vaar verweren aff voletndicde Rrabena het Ooo eva bet odervoek 1e, en dat dissarem ook de vrucht der Ite, Cnet te ge ee Cerseaitlend amoet vn van die der pitch- " sate Nats Cecbrencen af atnkel,n te. Maar deze tewen- 7 vrat set op, Want Het Bratons wordt ableen geleerd eere dent Voorschriften voor eene ihaodeling, - Den weest vetes ortie, © Den geent. bes dd sam Lo eben , moet Ber moet men trachten te weren hennen. ; - Den ee veterpe nee. oe Ae geest alleen bese souwe men de are De Ket Beatie ment. wordt Becamee, deze en Voorm ae ften worden er geseeven. Bia dhaumede staan zere ce Der Ker vaat ene of Phe htembar 264 CANKARA ÂCÂRYAS COMMENTAAR alle Vedânta's in verband, daar zij op de hierbij oprijzende vraag: » Wie is die geest, dat Brahma?» het antwoord geven door deszelfs wezen in dezer voege te beschrijven : # Eeuwig; alwetend , alomtegenwoordig , eeuwig volmaakt, van nature eeuwig rein, wijs, zalig, volmaakte kennis, volmaakt geluk is het Brahma». De vereering nu van dat wezen heeft de verlossing, die iets bovenzinnelijks is en uit de schrift wordt gekend, tot vrucht. Maar wanneer de Vedänta's, zonder met voorschriften voor handelingen in verband te staan, bloot eene beschrijving gaven van iets, dat bestaat, dan zou het niet mogelijk zijn daardoor iets af te wenden of te verwerven en zouden ze dus even nutteloos zijn als b. v. de mededecling: » Er zijn zeven werelddeelen », of: # Daar gaat de Koning 7. Zegt men nu, dat b. v. de bloote mededeeling: # Dat is geen slang, maar een touw~ wel nut blijkt te hebben, daar zij de uit dwaling voortkomende vrees doet ophouden , en dat zoo ook de hloote mededeeling, dat de geest niet tot de eindige wereld behoort, wel nut heeft, daar zij de dwaling, dat hij een eindig wezen is, wegneemt, dan antwoorden wij: Dat zou zoo zijn, wanneer, evenals in het bovengenoemde geval op het enkele hooren : 7 Dat is een touw s de dwaling, dat het een slang is, dadelijk ophoudt, zoo ook de dwaling, dat de geest een eindig wezen is, door het eukele hooren der waarheid, dat hij Brahms is, vernietigd werd, maar dit is zoo niet. Want ook nadat men geleerd heeft, dat hij Brahma is, duren de verschijnselen der gebondenheid aan de eindige wereld, nl. lief en leed enz, voort. En door te zeggen: # Men moet leeren, nadenken. en over- peinzen” leert de schrift zelve, dat op het leeren. nog nadenken en overpeinzen moet volgen. Onze conclusie is dus, dat de schrift wel het Brahma doet kennen, maar alleen als object van voorschriften om te begrijpen. — Hierop antwoorden wij: Dat is zoo niet, want de vrachten van de kennis der plichten en van die van het Brahma zijn geheel verschillend. Plichten zijn bepaalde, uit schrift en over- levering hekende handelingen van het lichaam, de spraak of den inwendigen zin, die behandeld worden in de avhorisien , welke aanvangen: “Nu dus onderzoek der plichten». Zoo gijn er ook zonden, als moord enz., die men moet onderzoeken om ze te vermijden, daar zij gekenmerkt worden door verbods- bepalingen. De vruchten uu van deze beide, van plicht en zonde, die lessen (voorschriften en verbodsbepalingen) tot kene OP DF APMORISMEN VAN DEN VEDÁNTA. 265 mesh oh bhen en de bron zijn van verdienste en schuld, zijn gseneen bekend, het zijn de zinnelijk waarneembare aandoe- hugen van ief en leed ‘genot en smart), die door bet hehaam , deosprokoen den mwendigen zin ondervonden, door de werking der obiecten op de organen voortgebracht en bij alle belichaamde Wevers Var Brohinad af tot de planten toe aangetroffen worden. 