None
coriacea Waterh. Cist. Ent. II. 1877. p. 225. Ceylon. cribrata Lansb. Ann. Soc. Ent. Belge. XXII. 1879. Java. C. R. p. 149. eribricollis Burm. Handb. Ent. IV, 2. 1855. p. 256. Hongkong. cupreicollis Blanch. Cat. Coll. Ent. 1850. p. 229. Gabon. cupreoviridis Kolbe. Arch. f. Naturgesch. LIT, 1. Korea. 1886. p. 193. var. fusana Kolbe. |. c. ?) n cuprescens Blanch. Cat. Coll. Ent. 1850. p. 228. Manilla. destructor Bos. Tijdschr. v. Entom. XXXIII. 1890. Java. p 336. I. 14. f. 16. dux Sharp. Col Hefte. XV. 1876. p. 68. Batjan. farinosa Sharp. /. c. p. 69. Celebes. ferruginea Fabr. Spec. Ins. I. 1781. p. 41. (Melo- Coromandel. lontha). — Oliv. Entom. I. 5. 1789. p. 44. t. 7. f.82. (Melolontha). — Burm. Handb. Entom. IV, 2. 1855. p. 258. fiavipes Gestro. Ann. Mus. Civ. Genova. XVIII. Borneo. 1883. p. 314. falgida Sharp. Notes Leyd. Mus. III 1881. p. Sumatra. 221. — id. Midden-Sumatra. Coleopt. p. 30. gemellata Kirby. Trans. Linn. Soc. Lond. XII. Incert. sedis. 1818. p. 404. f 21. f. 9. 3) 1) Boisduval twijfelt aan de juistheid dezer vindplaats-opgave, en ik geloof met recht. Vermoedelijk zal het Noord-Celebes moeten wezen. In de beschrijving wordt geen melding gemaakt van de grootte der soort, dat te meer te betreuren ig daar Noord-Celebes meer dan eene beschubde Apoyonia-soort , van verschillende grootte, herbergt. 2) Te oordeelen naar de kenmerken waardoor deze varieteit zich, volgens Kolbe, van den typischen vorm onderscheidt, geloof ik dat wij hier met eene afzonderlijke soort te doen hebben. 8) Hoogst waarschijnlijk is dit de soort die later door Burmeister onder den naam van moesta beschreven is. Zij behoort dan in Voor-Indie (Bengalen en Nepal) te huis, HET GENUS APOGONIA KIRBY. XCV granum Burm. Handb. Entom. IV, 2. 1855. India or. p. 258. heptagona Lansb. Ann. Soc. Ent. Belge. XXII. Borneo. 1879. C. R. p. 149. indica Bos. Tijdschr. v. Entom. XXXIII. 1890. India or. p. 336. 1) insulana Karsch. Berl. Ent. Zeilschr. XXVI. Ile de Prince. 1882. p. 122. laevicollis Lansb. Ann. Soc. Ent. Belge. XXII. Java. 1879. C. R. p. 149. ‘ splendida Sharp (nec Bohem.). Midden- Sumatra. Sumatra. Coleopt. p. 32. larida Karsch. Berl. Ent. Zeitschr. XXVI. 1882. Ceylon. p. 123. major Waterh. Trans. Ent. Soc. Land. 1875. Nagasaki. p. 103. metalliea Blanch. Caf. Coll. Ent. 1850. p. 228. India or. moesta Burm. Handb. Ent. IV, 2.1855. p.257.*) „ , manda Karsch. Berl. Ent. Zeilschr. XXVI. Siam. 1882. p. 123. nana Walk. Ann. and Mag. Nat. Mist. III 1859. Ceylon. p. 55. (Trigonostoma). — Waterh. Cist. Ent. II. 1877. p. 226. nasalis Karsch. Berl. Ent. Zeitschr. XXVI. Hedebat, Dar Sen- 1882. p. 123. naar. nigrescens Hope. Gray. Zool. Misc. 1831. p. Nepal. 23. — Waterh. Gist. Ent. II. 1877. p. 223. nigro-olivacea v. Heyd. Deuts. Ent. Zeitschr. Pekin. XXX. 1886. p. 292. nitidula Thoms. Arch. Ent II. 1858. p. 59. Gabon. obscura Blanch. Cal. Coll. Ent. 1350. p. 229. India sept. 1) De schrijver heeft verzuimd bij de kenmerken dezer soort den matzwarten zoom langs den achterrand der dekschilden te vermelden, die ook bij de naver- wante 4. vicina Burm. voorkomt. 2) Deze soort, die waarschijnlijk met gsme/lata Kirby samenvalt, is mij be- kend van Voor-Indie (Bengalen en Nepal), doch niet, zooals Burmeister opgeeft , van Malakka en Sumatra. XCVI BESCHREVEN SOORTEN VAN opaca Gestro. Ann „Mus. Civ. Genova. XVIII. 1883. p. 315. ovata Fähr. Bohem. Ins. Caffr. II. 1857. p. 94. pallescens Waterh. Cist. Ent. II. 1877. p. 227. papua Lansb. Ann. Soc. Ent. Belge. XXIII. 1880. C. R. p. 119. piluloides Thoms. Arch. Ent. II. 1858. p. 59. planifrous Karsch. Berl. Ent. Zeitschr. XXVI. 1882. p. 122. polita Waterh. Cist. Ent. IL. 1877. p. 225. proxima Waterh. I. c. p. 223. punetata Bos. Tijdschr. v. Entom. XXXIII, 1890. p. 336. pusilla Casteln. Hist. Nat. Ins. Col. II. 1851. p. 141. rauca Fabr. Spec. Ins. 1. 1781. p. 41. (Melo- lontha). — Oliv. Entom. 1.5.1789. p. 41. t. 6. f. 62. (Melolontha). — Waterh. Cist. Ent. II. 1877. p. 224. punctattssima Walk. Ann. and Mag. Nat. Hist. III. 1859. p. 56. (Anomala). — Waterh. Cist. Ent. II. 1877. p. 225. Ritsemae Sharp. Notes Leyd. Mus. IV. 1882. p. 159. rugosa Lansb. Ann. Soc. Ent. Belge. XXII. 1879. C. R. p. 149. sanghira Oberth. Ann. Mus. Civ. Genova. XIV. 1876. p. 568. 1. 1. f. 1. scutellaris Sharp. Notes Leyd. Mus. III. 1881. p. 222. — id. Midden-Sumatra. Coleopt. p. 31. sericea Gestro. Ann. Mus. Civ. Genova. XVIII. 1883. p. 315. setalosa Sharp. Votes Leyd. Mus. III. 1881. p. 223. — id. Midden- Sumatra. Coleopt. p. 31. simplex Sharp. Notes Leyd. Mus. III. 1881. p. 221. — id. Midden- Sumatra. Coleopt. p. 30. Borneo. Port Natal. Penang. Nov. Guinea. Gabon. Borneo. Siam. Andaman. India or. Senegal. Coromandel. Borneo. Samatra. a: HET GENUS APUGONIA KIRBY. xovIi * aerica Barm. Handb. Ent. IV, 2. 1855. Ins. Petac (Borneo). p. 257. endida Bohem. Res. Eugen. Coleopt. 1858. Hongkong. p. 55. — Waterh. Trans. Ent. Soc. Lond. - 1875. p. 102. [uamipennis Karsch. Berl. Ent. Zeitschr. XXVI. ? Persia. "> 1882. p. 123. | ‘.quamulosa Gestro, Ann. Mus. Civ. Genova. Celebes. XVIII. 1883. p. 314. .aniformis Blanch, Cat. Coll, Ent. 1850. Pondichery. p. 229. 1). — vestita Sharp. Harold. Col. Hefte. XV. 1876. Celebes. p. 69. vicina Burm. Handb, Ent, IV, 2. 1855. p. 256. Pondichery. villosella Blanch. Cat. Coll. Ent. 1850. p. 229. 1). Bombay. viridipennis Gestro. Ann. Mus. Civ. Genova. Borneo. XVIII. 1883. p. 315. 1) Volgens Lacordaire (Genera des Coldoptères. III. p. 277, note 1) behoort dese soort niet tot het geslacht Apogonia. Wydechr. v. Entomol, XXXIV (1891). ? TWEEDE SUPPLEMENT ') OP DE NIEUWE NAAMLUST VAN NEDERLANDSCHE SCHILDVLEUGELIGE INSECTEN, OPGEMAAKT DOOR Jhr Br. Ed. EVERTS. I. ADDENDA. (SOORTEN EN VARIETEITEN, NIEUW VOOR DE NEDERLANDSCHE FAUNA). Cicindela campestris L. var. conjuncta Dall. Torr. — Met den type. » sylvatica L. var. similis Westh. — Met den type. » germanica L. var. obscura F. — St. Anna bij Nijmegen, 5 (Nierstrasz). Dyschirius semistriatus Dej. — Warnsveld, 7 (Groll). Leistus rufomargmatus Dfts. — Apeldoorn, 6 (Leesberg); Arn- hem, 6 (Fokker). Carabus nitens L. var. cupreus Westh. -— Harskamp (v. Borselen). » arvensis Hrbst, var. virescens Dall. Torr. — Op ver- scheidene plaatsen met den type aangetroffen. » cancellatus Illig. var. rufofemoratus Letzn. (= rufipes Kraatz). — Even verbreid als de type. 1) Aangezien in de laatste jaren verscheidene der moeielijkste familien geheel nieuw monographisch bewerkt zijn, zoo hoopt Schrijver dezes geregeld voort te gaan met Supplementen op zijne Naamlijst te geven. Het eerste Supplement is gevoegd geweest achter het Verslag der Zomervergadering te Apeldoorn van 23 Juni 1888 (Tijdschr. v. Entom, XXXII, ble. xxxIII). NEDERLANDSCHE SCHILDVLEUGELIGE INSECTEN. XCIX Bembidion humerale St. — Valkeveen, langs het strand der Zuiderzee, 8 (Swierstra); aan den Hoek van Holland, 5 (Leesberg). Amara spreta De). var. viridis Schilsky. — Met den type. Pterostichus cristatus Duf. (parumpunctatus Germ.) — Een exemplaar door een’ leerling der Rotterdamsche Hoogere Burger- school opgegeven, vermoedelijk hij Maastricht gevangen. Poecilus lepidus Leske. — Van deze soort komen de volgende varie- teiten voor: ferreus Letzn.; virens Müll. (viridis Letzn. , viridescens Prell.); nigrocupreus Letzn.; niger Letzn.; cyaneus Letzn. (azurescens Dall. Torr.); en violaceus Letzn, » cupreus L. var. viridis Prell. — Met den type. » coerulescens L. — De varieteiten sridicolor Westh. (tricolor Letzn.); viridicolor Westh.; en cupreoides Heer. — Met den type. Metablelus pallipes Dej. — Nootdorp, 6, in dood riet (Leesberg). Chaenins nigricornis F. var. cupreomicans Letzn. — Met den type. Axisodactylus pseudoaeneus Dej. var. coeruleus Schilsky. — Vlis- singen, 5 (Veth). Harpalus honesius Dfts. — Deze soort, welke steeds ten onrechte als synoniem met H. rufitarsis Dfts. beschouwd werd, is door Bedel als goede soort onderscheiden en werd bij Utrecht (Oudemans) en Ede, 6 (Jaspers) aange- troffen. (Deze vindplaatsen vervallen nu voor H. rufi- tarsıs Dfts; zie de Naamlijst). | » distinguendus Dfts. — Vooral de var. virens Schilsky. » aeneus F. — Vooral de var. viridis Schilsky; cok de var. coerulescens Schilsky. > rubripes Dfts. var.’ sobrinus Dej. — Goor (Seipgens). Hydroporus granularis I.. var. funestus Schilsky. — Baexem, 5 (v. d. Poll). >» planus F. var. pallescens Seidl. — Zandvoort (Jaspers). Hydrobius fuscipes L. var. subrotundatus Kuw. — Door Kuwert (Bestimmungstabellen der europaïschen Coleoptera, XIX) uit Holland opgegeven. Ik bezit een exemplaar uit Breda, 4 (Leesberg). © SUPPLEMENT OP DE NIEUWE NAAMLIJST VAN Philkydrus testaceus F. var. lineatus Kuw. — Met den type. Laccobius sinuatus Motsch. var. maculiceps Gerh. — Amby, 4 (Maurissen). Limnebius barbipes Kuw. — Door Kuwert uit Holland opgegeven. Mij onbekend. » truncatulus Ths. — Blijenbeek, 3 en Exaeten , 9 (Was- mann); Arnhem, 6 (de Rooij); den Haag, 4 (Everts) ; Zierikzee (Fokker); Kralingen, 5 (Dixon). » crassipes Kuw. — Door Kuwert uit Holland opgegeven. Mij onbekend, Helophorus affinis Mrsh. (Erichsoni Bach, dorsalis Er.). — Blijenbeek (Wasmann). » nanus St. var. pallidulus St. — Gorinchem, 5 (Everts). Ochthebius nanus Steph. — Rotterdam, 6 (Veth). Sphaeridium bipustulatum F. var. semistriatum Cast. — Den Haag, 5 (Everts); Katwijk (Perrin). Cercyon littoralis Gylh. var. ruficollis Schilsky. — Even gemeen als de type. Riolus Mulsanti Kuw. (subviolaceus Muls). — Volgens Kuwert (Bestimmungstab. der eur. Coleopt. XXI) in Holland. Euryusa sinuata Er. — Aalbeek, 7, bij Lasius brunneus (Wasmann). Myrmedonia similis Märk. — Exaeten, 12, bij Lasius fuliginosus (Wasmann). Ilyobates Bonnairei Fauv. — Aalbeek, 7, bij Lasins brunneus (Wasmann). Aleuonota gracilenta Er. — Apeldoorn, 6 (Veth). Thectura inhabilis Kr. — Arnhem en Breda (v. d. Hoop). Oxypoda brachyptera Steph. — Nootdorp, 5, Scheveningen, 5, Hoek van Holland, 5 (Everts); Arnhem, 4 (Veth); Kralingen, 6 (Dixon). Megacronus (Bryoporus) cernuus Grav. — Exaeten, 5, onder afge- vallen bladeren (Wasmann). Mycetoporus angularıs Reiche. — Bunde, 5 (Maurissen). p forticornis Fauv. — Exaeten, 3, 9 (Wasmann). Gueius erventve Ol, var. virens Rottb. — Kolhorn, 6 (Dixon). NEDERLANDSCHE SCHILDVLETGELIGE INSECTEN. CI lenus providus L. met de var. Rogeri Kr. — Blijenbeek, 9 en Exaeten, 3 (Wasmann) ; Breda (Heylaerts) ; Groesbeek , 7 (Everts). » gallicus Fauv. — Een 2 bij Exaeten, 3 (Wasmann). Bledius erraticus Er. — Aalbeek, 7 (Wasmann). Ancyropkorus homalinus Er. — Exaeten, 5 (Wasmann). Pselaphus dresdensis Hrhst. — Exaeten, 2 (Wasmann). Choleva spadicea St. — Doorn, 8, bij Zasius fuliginosus (v. d. Poll). Plomaphagus marginicollis Luc. (meridionalis Aubé). — Deze soort werd door Kraatz als varieteit van Pf. nigricans Spence beschouwd. Den Haag en omstreken, 5 (Everts); St. Pieter, 4 (Maurissen). » alpinus Gylh. — Valkenburg, 7 (Everts). Hydnobius Perrisi Fairm. (ciliaris Ths.). — Eenmaal bij den Haag (Everts). (Deze soort staat ten onrechte onder den naam van H. punctatissimus Steph. in de Naamlijst; laatst- genoemde soort werd intusschen door den heer Mau- rissen bij St Pieter, 5, gevangen). Anisotoma obesa Schmidt. — Putten (Gelderl.), 8 (v. d. Hoop). » punctulata Gylh. — St. Pieter, 12 (Maurissen). Agathidium atrum Payk. — Onder dorre bladeren, Loosduinen, 3 (Everts); Doorn, 6 (v. d. Poll); Gilze Rijen, 5 (Veth en Everts). Ptenidium Brisouti Matth. (nitidum Bris.). — Nootdorp, 9, langs eene sloot gezeefd (Everts). Mierus filicornis Fairm. — Kralingen, 6 (Dixon). Yrickopterye Montandoni Allib. — Den Haag, 3, bij Formica rufa (Everts). Heterhelus rubiginosus Er. — Arnhem, 7 (Veth). Tritoma quadriguttata Müll. — Nootdorp, 6, uit dood riet (Leesberg). Sifranus similis Er. — Exaeten, 10, bij Jasius fuliginosus (Wasmann). Extcmus testaceus Steph. — St. Pieter, 6 (Maurissen). Cartodere filum Aubé. — Amsterdam, 8 (v. d. Poll). Corticaria impressa Ol. var. badia Mrsh. — Nijmegen, 8 (Veth). CII SUPPLEMENT OP DB NIEUWE NAAMLIJST VAN Corticaria linearis Payk. — Mantgum, 3 (Swierstra). Melanophthalma transversalis Gylh. var. hortensts Mannh. — Ossen- drecht, 7 (Everts). Cryptophagus ruficornis Steph. (umbratus Er.). — St. Pieter, 3 (Maurissen). Atomaria pilosella Reitt. — Arnhem, 4 (Veth). » subfasciata Reitt. — Den Haag, 10 (Everts). » tumulorum Villa (berolinensis Kr.). — Overal gemeen. » ornata Heer (versicolor Er.). — Op wijnvaten , Rotterdam, 1 (Snellen); Maastricht, 7 (Maurissen). Attagenus piceus Ol. (megatoma F.), de var. sordidus Heer. — Bij Maastricht, 7 (Schols). Nosodendron fasciculare Ol. — St. Pieter, 2 (Maurissen). Artharia manca F.— Bemelen bij Maastricht, 7, op Ulmus (Maurissen). Corymbites quercus Gylh. var. testaceus Schilsky. — Met den type. » aeneus L. var. coeruleus Schilsky. — Met den type. » bipustulatus L. var. flavescens Schilsky. — Met den type. Agriotes ustulatus Schall. var. ¢ristis Schilsky. — Met den type. Ernobius nigrinus St. — Uit harsgallen van Pinus sylvestris, Exaeten , 3 (Wasmann). Corticeus linearis F. — Arnhem, 10 (v. d. Hoop); Ede, 7 (Leesberg). Salpingus ater Payk. — Ede, 7, van eene den geklopt (Everts)- Magdalis nitidipennis Boh. — Maastricht, 5 (Maurissen). Hylesinus oleiperda F. — Rotterdam, 8 (Veth). Tetromum luridum L. var. fulcratum F. — Groningen (Peters). Donacia simplex F. var. sanguinea Westh. — Met den type. Plateumaris sericea L. — Ook nog de var. /uctuosa Westh. verbreid. » consimilis Schrnk., var. variabilis Kunze. — Met den type bij Apeldoorn, 6 (Roelofs en Everts). Gynandrophthalma flavicollis Charp. — Bunde, 7 (Schols). Chalcoides smaragdina Foudr. var. fulvicornie Weise. — Zeldzamer dan de type. » chlorisFoudr. var. Foudrasi Weise. — Zeldzamer dan de type. » helaines L. — Alleen de varieteiten laeta Weise en splendens Weise, Bk. 12. 14. WEDERLANDSCHE SCHILDVLEUGELIGE INSECTEN. cui IL. DELENDA ET CORRIGENDA. De in het eerste Supplement opgegeven bruine varieteit van Cicindela campestris L. is beschreven onder den naam van var. /uncbris Sturm. Het exemplaar van Cicindela maritima, door den heer Jaspers bij Zeist gevangen , is beschreven onder den naam van var. obscura Schilsky. Notiophilus substriatus Waterh. (punctulatus Wesm.) moet zijn: punctulatus Fairm. et Laboulb. De varieteit van Carabus auratus L. met donkere sprieten en pooten is beschreven onder den naam van var. picipes Letzn. (nigripes Dall. Torr.). Carabus monilis F. var. Kroni Hoppe is synoniem met var. interpositus Rey (Géhin). De door den heer Seipgens bij Goor gevangen varieteit van Panagaeus bipustulatus F. noem ik var. conjunctus. De beide roode vlekken op elk der dekschilden vloeien volkomen ineen. regel 2, staat achter apricaria Payk. als synoniem ferrugsnea Payk.; dit laatste moest staan achter fulva de Geer (regel 1). De zwarte varieteit van Poecilus coerulescens L. is beschreven als var. tenebricosus Westh. Bij Dolichus hallensis moet gevoegd worden: alleen de var. triangulatus Schilsky. Haliplus ruficollis de Geer, var. smmaculatus Gerh. is, vol- gens Fauvel, H. fluviatilis Aubé. Hydroporus fuscipennis Schaum vervalt; moet zijn: H. pw bescens Gylh. Anacaena globula Payk. vervalt; moet zijn: A, ovata Reiche (minuta Ol., globula Lap., nitida Heer, limbata Rey). Zeer gemeen in stilstaande wateren. Phithydrus bicolor F. (maritime Ths.) zou, volgens Kuwert, CIV SUPPL. OP DEN. NAAML. VAN NEDERL SCHILDVL. INSECTEN. 39. 74. 85. 109. 118. 133. 215. moeten zijn PA. * grisescens Gylh. (bicolor Bedel) !), welke soort zeer gemeen is op zeeklei bij Kolhorn in N. Holl. (Dixon). — De echte P. maritimus Ths. (grisescens pars Gylh.) komt in Scandinavie voor. Limnobius furcatus Baudi zou, volgens Kuwert’s Bestim- mungstabelle zijn: Z. nitidus Seidl. (Mrsh.). Cercyon obsoletus Gylh. vervalt; is alles lateralis Mrsh. De in het eerste Supplement vermelde Quedius ochripennis Ménétr., var. concolor Epplsh., is synoniem met de var. nigrocoeruleus Fauvel. Sunius neglectus Märk. is, volgens Fauvel, slechts een bra- chyptere vorm van 8. angustatus Payk. Anthobsum limbatum Er. vervalt; moet zijn A. * abdominale Grav. De in het eerste Supplement vermelde Zuplectus Aubeanus Reitt. vervalt; is volgens Reitter £. * brunneus Grimm. De in het eerste Supplement op blz. xxxv bijgevoegde zin « Terzelfde plaatse» doelt op Bythinus puncticollis Denny, niet op de voorafgaande Zuplectus Aubeanus Reitt. Phalacrus grossus Er. vervalt; is alles PA. corruscus Payk. De in het eerste Supplement vermelde Corticaria bella Redt. vervalt; is volgens Reitter C. umbilicata Beck. n°. 14, de var. rhenana Kr. behoort bij Atomaria gutta Steph., niet bij A. nifidula Heer. Trichtus fasciatus L. moet vervallen, daar alles wat onder dien naam vermeld staat, bij nader onderzoek, blijkt tot Tr. abdominalis Ménétr. te behooren. Wellicht echter zou in Zuid-Limburg de ware Tr. fasciatus kunnen worden ontdekt. Chalcordes metallica Dfts. vervalt; is alles CA. aurata Mrsh. var. pulchella Weise. 1) De met een * aangeduide verbeterde soortnamen waren nog niet als inlandsch bekend. e VERSLAG VAN DE VIER-EN-TWINTIGSTE WINTERVERGADERING DER NEDERLANDSCHE ENTOMOLOGISCHE VEREENIGING, - GEHOUDEN TE LEIDEN op Zondag 25 Januari 1891, des morgens ten 11 ure. Voorzitter de heer P. C. T. Snellen. Tegenwoordig de heeren Mr. A. Brants, J. Biittikofer, Jhr. Dr. Ed. J. G. Everts, H. W. Groll, Dr. A. W. M. van Hasselt, J. Jaspers jr., Dr. F. A. Jentink, Dr. F. W. O. Kallenbach, Mr. A. F. A. Leesberg, Dr. Th. W. van Lidth de Jeude, J. C. H. de Meijere, Dr. J. T. Oudemans, J. R. H. Neervoort van de Poll, C. Ritsema Cz., W. Roelofs, Dr. H. J. Veth, J. de Vries en F. M. van der Wulp. Van de heeren M. E. d'Ailly, Mr. W. Albarda, Mr. A. J. F. Fokker, D. ter Haar, D. van der Hoop, J. Kinker, J. W. Lo- deesen en M. Merens is bericht ingekomen, dat zij verhinderd zijn. De Voorzitter opent de vergadering en heet de aanwezigen welkom; hij verheugt zich in de voortdurende belangstelling der Leden, blijkbaar uit de opkomst van zoo velen, niettegenstaande de Siberische koude waardoor deze winter zich kenmerkt, en wenscht dat deze bijeenkomst, niet minder dan hare voorgangsters, moge strekken tot bevordering der entomologische wetenschap en Tijdschr. v. Entom. XXXIV (1891). 7e CVI VERSLAG. tot het onderhouden der vriendschapsbanden tusschen hare be- oefenaars. Overeenkomstig den wensch der vergadering worden de weten- schappelijke mededeelingen door den Voorzitter zelven geopend. De heer Snellen vertoont in de eerste plaats eene voor de Nederlandsche fauna nieuwe Geometrine, Boarmia glabraria Hbn. Van deze soort ontving hij ter determinatie een beschadigd, doch nog zeer goed kenbaar mannetje van ons medelid H. A. de Vos tot Nederveen Cappel, die het in Juli in het Soerensche bosch bij Apeldoorn had gevangen. De ontdekking dezer soort hier te lande kon wel verwacht worden, want glabraria is in Duitsch- land en Engeland waargenomen. De rups leeft op Usnea barbata en is in Juni volwassen. Naar de beschrijving door Buckler, in het Ent. Monthly Mag. XII (1875-76) p. 84, moet zij nog al op de eveneens op boommos levende rups van de, als vlinder zeer verschillende Boarmia lichenaria Hbn. gelijken. Men zij dus op deze gelijkenis bedacht en verlieze ook niet uit het oog, dat de rups van lichenaria vrij veranderlijk is. Hare kleur richt zich namelijk naar die van de verschillende boommossen waarop zij leeft. Zoo is zij op het mos van beuken en eiken blauwgroen, met zwart geteekend, maar op dat van populieren tevens sterk met geel gemengd. Vele rupsen schijnen het vermogen te hebben om, natuurlijk geheel onbewust, hare kleur in overeenstemming te brengen met die der planten waarop zij leven. Zoo gelijken de rupsen van Urapterya sambucaria L., wanneer zij op vlier worden gevonden, naar vliertakjes. Dr. Kallenbach bevond, dat zij, op populieren levende, naar de dunne takjes van dien boom zweem- den, maar dat zij, wanneer zij van de populieren op klimop worden overgebracht, ook de kleur der klimoptakjes aannamen en dan overeenkwamen met sambucaria-rupsen, die van hare jeugd af het klimop niet hadden verlaten. De bovenvermelde eigenaardigheid der /ichenaria-rupsen werd reeds medegedeeld door Borkhausen (Schmett. von Europa, V, p. 171, 1794). VERSLAG. CVII Wordt nu de lijst onzer Lepidoptera door de opneming daarin van Boarmia glabraria met eene goed gekarakteriseerde soort ver- meerderd, eene andere vlindersoort, die lang als wel gevestigd werd beschouwd, dreigt er af te vallen. Spreker bedoelt Melitaca Dictynna Esp. Niet dat omtrent de indigeniteit eenige twijfel kan bestaan, integendeel, Werd zij in de Vlinders van Nederland, Macrolepidoptera, blz. 26, alleen uit Limburg vermeld, spoedig daarna, in het Tijdschr. voor Entom. XIII, blz. 145, vermeldde de heer Heylaerts haar in zijne Macrolépidoptères des environs de Breda, uit de omstreken dier stad. Later is zij bij Rijen meer- malen door Dr. Kallenbach en Spreker gevangen. Maar men is aan haar specifiek verschil van de trouwens naverwante Melitaca Athalia Esp. gaan twijfelen, Een beroemd Lepidopteroloog, wijlen Prof. Frey uit Zürich, zegt in zijne Lepidoptera der Schweiz (1880) p. 29, dat hij ook uit Zwitserland «intermediaire» exemplaren van beiden zag. Spreker meende hierop in zijne Aanteekeningen over Nederlandsche Lepidoptera (Zijdschr. v. Entom. XXX, blz. 202) te moeten wijzen, hoewel hem toen zulke tusschenvormen nog niet waren voorgekomen. Kort daarna ving hij echter een voorwerp bij Rijen, op de bekende vliegplaats, onder vele typische Dicéyuna, dat alleen door de donkere, fijn licht bestippelde bovenzijde der achtervleugels van AtAalia kan worden onderscheiden, want het hoofdkenmerk, de zwarte stippen in de zwarte, roestkleurig ge- vulde halve manen op de onderzijde der achtervleugels, ontbreekt. De soortsrechten van Dictyuna beginnen dus inderdaad op losse voeten te staan, en zij is waarschijnlijk slechts eene, vooral op moerassige plaatsen vliegende varieteit van Melitaca Athalia. Vervolgens vestigt Spreker de aandacht op eene belangrijke ver- handeling van ons medelid Mr. Piepers, getiteld: Observations sur des vols de Lépidoptères aux Indes orientales Néerlandaises et considérations sur la nature probable de ce phénomène. Zij is ge- publiceerd in het Natuurkundig Tijdschrift voor Nederlandsch-Indie , deel L, afd. 2 (1890). In deze verhandeling, die weder van het waarnemers-talent van den Schrijver getuigt, wordt het verschijnsel zeer uitvoerig behandeld, en het blijkt daaruit , dat de meeste in Indie CVIII VERSLAG. waargenomen zwermen van zoogenaamd trekkende vlinders be- stonden uit Callidryas Crocale Cr., soms uitsluitend, doch ook wel enkele exemplaren van andere dagvlinders bevattende; dat die zwermen ontstaan door in de eerste weken van den regentijd on- gewoon talrijk uitkomende exemplaren; en dat men hen meestal de richting van den heerschenden wind ziet volgen. Dit alles is echter reeds meer opgeteekend, maar nieuw en belangrijk acht Spreker de waarneming, dat de zwermen onophoudelijk worden verlaten door voorwerpen van beide sexen, met het doel om te paren. Deze voegen zich dan niet meer bij de voorttrekkende broeders en zusters, wier gelederen echter ook weder gedurig wor- den versterkt door op de doorreisde plaatsen nieuw uitkomende exemplaren. Na eenigen tijd zijn dus de bestanddeelen der kolonne geheel vernieuwd, en hoewel schijnbaar uit een onophoudelijk haastig voorttrekkenden zwerm van dezelfde voorwerpen bestaande, is zij slechts eene, den wind volgende, gedurig vernieuwde bijeen- voeging van individuen, die geene gemeenschappelijke handeling volbrengen. Tal van andere wetenswaardige opmerkingen deelt de heer Piepers nog mede, en het zou te veel-tijd kosten, om die allen aan te halen, waarom Spreker de lezing der verhandeling zeer aanbeveelt ; maar toch kan hij niet nalaten, om te wijzen op de volgende woorden, welke vooral zij, die zich op natuuronder- zoek toeleggen, wel mogen behartigen. Sprekende van waarnemers van trekkende insecten en andere natuurverschijnselen, zegt Mr. Piepers: «Il faut se souvenir ici que bien peu de gens sont chabitués à retenir les élans de leur imagination, surtout quand «ils veulent vous donner la conviction qu'ils ont vu quelque chose «de très remarquable dont l'éclat et l'intérêt rejaillissent aussi, «selon leur opinion, au moins un peu sur l'individu assez favorisé «du sort, pour avoir eu cette aventure mémorable,» Hoewel de Schrijver het zoogenaamde trekken niet bij alle in- secten uit dezelfde oorzaak wil verklaren, is het zeker, dat het verschijnsel, wat de vlinders aangaat, op bovenvermelde wijze uitgelegd, veel van zijne wonderbaarlijkheid verliest. Niet alleen door het doen van belangrijke waarnemingen gaat de VERSLAG. orx heer Piepers voort met zijne werkzaamheid te toonen. Voor een paur dagen ontving Spreker opnieuw eene aanzienlijke verzameling Indische vlinders voor de gemeenschappelijke collectie. Behalve tal van voorwerpen, die Mr. Piepers van correspondenten op Noord- Borneo, Sumatra, Noord-Celebes, Batjan, de Sangir- en Key- eilanden verkreeg, moet eene verzameling vlinders van den omtrek der Zandbaai en Wijnkoopsbaai (Zuidwest-Java) worden vermeld. Zij bevat stellig wel een zestiental soorten van Rhopalocera, die door ons medelid nog niet in andere streken van het eiland waren gevonden, o. a. de in het geheel niet als Javaansch bekende Pa- pilio Nephelus Boisd., verder een voorwerp van Pap. Amphrysus Cram. Uit de Preanger-gebergten is er ook een fraai exemplaar van Pap. Lampsacus Boisd in de bezending. In verband met de mededeeling van den vorigen Spreker om- trent de kleurwijzigingen der rupsen van Boarmia lichenaria en Urapteryz sambucaria, herinnert de heer Oudemans aan hot feit, dat vele platvisschen het vermogen hebben van kleur te ver- anderen, wanneer zij op eenen bodem liggen van eene andere kleur dan die hunner rugvlakte. Zij streven er als ’t ware naar, zooveel mogelijk op de omgeving te gelijken, hetgeen hun, bij hunne wijze van rusten op den zeebodem, eene zeer groote be- scherming verleent. Dit vermogen gaat echter bij verlies van het gezicht verloren: de waarneming met het oog van de kleur der omgeving is dus het punt van uitgang bij deze kleurverandering !). De heer van Hasselt begint met verschooning te vragen voor het feit, dat hij na zijne mededeeling omtrent Pelecodon (Calommata) sundaicus Dol. op de jongste zomervergadering, nu reeds op het- zelfde onderwerp terugkomt. Daartoe vond hij zich genoopt door twee, uiterst toevallig, sedert nagenoeg gelijktijdig verkregen, nadere opgaven over deze spinsoort, ~ 1) Men vergelijke hierover o. a. G. Pouchet, Journ. de U’ Anat. et Physiol. VIII (1872) en P. Mayer, Miftheil. Zool, Stat. Neapel, 1879. Cx VERSLAG. de eerste afkomstig van den heer Neervoort van de Poll, naar aanleiding eener rijke verzameling daarvan, met een begeleidend schrijven van zijn’ adsistent den heer Kannegieter, gedagteekend 2 October 1890 uit Buitenzorg (Java); de andere hem welwil- lend verstrekt door een’ derden onzer geachte medeleden , den heer Loman, in diens brieven dd. 3 en 7 Januari ll., betrekking heb- bende op zijne eigen nasporingen , bereids in 1882 gedaan , nagenoeg terzelfder plaatse. Vóór de alleszins helangrijke latere toelichtingen dezer heeren, meende Spreker het recht te hebben, de bedoelde Theraphosoïde met de qualificatie van «rarissima et preciosa» te mogen bestem- pelen '), doch haast hy zich thans, — gelijk zulks aan vele andere natuuronderzoekers in hunne speciaal-studien is overkomen, — op deze oordeelvelling terug te komen. Stond aan de weinige Araneologen die er over schreven, even als aan Spreker, slechts een enkel individu ter beschikking, zoo is van de Poll nu reeds in het bezit geraakt van niet minder dan 26 exemplaren! En wat Loman betreft, ook deze schrijft: «stellig ongeveer een twintigtal ervan te hebben medegebracht, en dat hij er zon velen had kunnen verzamelen als hij zelf maar wilde, maar het niet te hebben gedaan, omdat hy, door dit veelvuldig voor- komen op een dwaalspoor gebracht, de soort zóó gewoon achtte, dat hij het zelfs niet der moeite waard had geoordeeld, ze mij, ten vorigen jare, nevens eenige andere Javaansche Araneiden, ten geschenke aan te bieden.» Hadden alle onze enkele vorige specimina, — die van Dole- schall, Thorell, Weber, H. Bos, — uitsluitend Buitenzorg tot vindplaats, zoo ook waren die van van de Poll-Kannegieter op nieuw aldaar aangetroffen. Alleen Loman vond de zijnen iets verder landwaarts in, in de aangrenzende. Zuid-Preanger. ZEd. meldt, zijne vangsten te hebben gedaan «in de bosschen, die de bergen 1) Zie ’Sprekers lijst der Araneae ex Archipelago Malayano in de Zoologische Ergebnisse einer Reise in Niederländisch Ostindien, von Professor Dr. Max Weber, Leiden, Brill, 1891, 2tes Heft, S. 200. Aan de lezing van dit opstel heeft Spreker de thans verkregen toelichtingen van den heer Loman te danken. VEESLAG. CXI Gedeh en Salak aan de zuidzijde bedekken’, en op het zadel tusschen deze bergen, ter hoogte van 800 tot 2800 voet ongeveer. Veel lager dan Buitenzorg (800 voet) schijnt deze spin niet voor te komen. Mogelijk is dit wel een der redenen, dat men haar nog weinig of niet had opgemerkt.» Haar meest gewoon domicilium is, volgens Loman, «in de om thee- of kinavelden gelegen boschranden», terwijl Kannegieter hierover verder aanteekent, « dat ze leven in lossen grond, liefst rijk aan plantenwortels, meest aan den voet van zware boomen, of ook langs de tuinpaden, even boven de steenenrei , die de goten of greppels vormt langs het pad.» Nagenoeg gelijkluidend namen beide heeren waar, dat deze spin onderaardsche nesten maakt, buis- of cylindervormig, doch aan de basis eenigszins verbreed, van eene groote lengte, zelfs tot 25 centimeter (Loman) ad 30 (Kannegieter) verticale diepte, van een bijzonder stevig, dik, viltig, witachtig weefsel, zonder deksel, doch met eene iets of wat verborgen buitenopening, eenigszins boven den beganen grond verheven. De wijdte of breedte dezer buizen is groot genoeg, dat de bewoonster er zich gemakkelijk in kan op en neêrbewegen. Kannegieter voegt nog daarbij, dat de in- en uitgangsopening van deze nesten, «zoo van buiten als inwendig, met grassprietjes en verdorde halmpjes is bedeeld, en dat deze daardoor, even als de geheele buis door de dichtheid van het spinweefsel, tegen het in- en doordringen van regenwater wordt beveiligd. Zelfs bij indompeling van een uitgegraven nest in sterken spiritus had de daarin zittende spin ongeveer 15 minuten noodig, voor en aleer zij door het vocht bereikt en geduod was !). Volgens denzelfden waarnemer bestaat het voedsel dezer Mygalide uit insecten die, door de bovenopening ingedrongen, 1) Het onderaardsche nest van de gewone Javaansche boschspin wordt door den heer Kannegieter als veel eenvoudiger beschreven. „Het bestaat slechts uit eene holte in den grond, waarvan de opening 4—6 centim. in diameter heeft, terwijl het in eene eenigszins schuine, verticale richting benedenwaarts verloopt, aan de wanden der holte niet dan sen spoor van spinweefsel, sonder veel samen- hang, vertoonende.” OXII VERSLAG. weldra in de grassprietjes en het “omgevende spinrag verward geraken, als wanneer zij door de bewoonster naar beneden worden gesleept. Hunne overblijfselen , zooals pooten van kleine Orthoptera , kaken en larvenhulsels van Formicina, en andere chitine-deelen , worden door de spin uit de buis verwijderd door opzettelijk ge- maakte gaten in het nest, dat daarna door nieuwe spinsellagen wordt hersteld. Onze beide berichtgevers vervolgen nog met enkele opmerkingen aangaande de levenswijze dezer Calommata. Zooals hare geheele bouw en dikke korte pooten reeds doen vermoeden, beschreven zij haar als «log en traag, als het ware slaperig» !). Als men de spinselbuis open heeft gemaakt, dan trekt de spin zich al meer en meer terug, doch verlaat het nest niet; zelfs daaruit getrok- ken, worden zelden of niet pogingen in het werk gesteld om te ontvluchten. Voor aanraking daarentegen blijkt zij zeer gevoelig te zijn en zelfs kwaadaardig te worden. Zij steekt dan, met wijd uitgestrekte pooten, hare opmerkelijk machtige en lange kaak- haken eensklaps naar voren uit, of slaat daarmede woest in het rond, om zich te verdedigen. Volgens Loman keert zij echter weldra tot hare gewone lethargie terug. Ten slotte treden beide onze heeren, opmerkelijk genoeg, in eene vergelijking, ten laatstgenoemden opzichte, tusschen deze Mygalide en de algemeen bekende Javaansche bosch- of vogelspin, Selenoscomia javanensis Walck. (Dol). Zij merkten voor deze eene groote tegenstelling op in hare uiterst vlugge bewegingen, volgens Loman zoodanig, dat «wanneer zij in schemerdonker uit hare verstekken te voorschijn komt’, haar gang veel gelijkenis heeft met dien van eene snel voorbijschietende muis», — doch, van de andere zijde, eene in het oog vallende overeenkomst in de wijze, waarop beide soorten zich pogen te verdedigen ?). Kannegieter zag 1) De heer Loman vraagt: „of zij wellicht de beschreven traagheid alleen over dag vertoont"? 2) Bij het bespieden daarvan bij eene groote boschspin werd Loman eens door haar wel een voet hoog besprongen en, gelukkig zonder gevolgen, in den vinger gebeten.. VERSLAG. CXITI de genoemde Mygalide daarbij insgelijks «eene bepaalde vecht houding aannemen, zich op de drie paar achterpooten steunende en de voorpooten als tot grijpen oprichtende». Eene nagenoeg gelijkluidende beschrijving hiervan vond Spreker, reeds voor vele jaren gegeven in eene verhandeling van Prof. James Wood Mason '), op grond van waarnemingen door den heer Peal. Daarbij was eene teekening van deze strijdvaardige houding ge- voegd, waarvan Spreker destijds eene vluchtige schets heeft genomen , die hij aan de aanwezigen vertoont. Nog met een woord terugkomende op onze Calommata, zegt Spreker, dat Ausserer met volkomen recht haar, zij het onder de benaming van Pelecodon (?) sundaicus, tot Thorell’s Territelariën- afdeeling der Atypinae heeft gebracht. Hare habitus en nestbouw komen in vele opzichten overeen met hetgeen voor onze inland- sche representanten van het typisch geslacht Atypus Latr. ook persoonlijk aan Spreker is gebleken. Van dit genus nu worden de mannelijke voorwerpen zelden of nooit in de nestbuizen aangetroffen. « Die Männchen irren herum» (Ausserer). Zulks is ook bij onze soorten het geval. Zoo deswegens als door den van den vrouwelijken lichaamsbouw afwijkenden vorm, worden zij wellicht meermalen door de insectenjagers niet herkend als tot de beschreven species te behooren. Tot dusver althans zijn van deze Calommata alleen de wijtjes bekend, en is het wel jam- mer, dat onder de ruim 40 medegebrachte voorwerpen van onze geachte Collegae ook weder geen enkel mas aanwezig is! Dit is, mijns wetens, nog niet beschreven. Tot besluit brengt Spreker zijn ‘hartelijken dank aan de heerén Kannegieter, Loman en van de Poll voor hunne belangrijke bij- dragen tot de kennis der tot hiertoe grootendeels duistere biologie van de heden nogmaals besproken Theraphosoide. 1) Transactions o. ¢. Entomological Soc. o. London, 1877, Part IV, p. 281. Het stuk handelt echter niet alleen däärover, maar inzonderheid over de wrij- viegs- of stridulatie-geluiden, gelijktijdig voortgebracht door de beschreven Mygale-soort, deswegens M. stridulans genaamd; doch ten onrechte, daar de stridulatie-organen aan de maxillae en mandibulae niet uitsluitend aan de waar- genomen species, maar ook aan andere groote Mygaliden eigen zijn. Tijdschr. v. Entom. XXXIV (1891). 8 oxtv VERSLAG. De heer Ritsema deelt in de eerste plaats mede, als aanvult: ling van wat hij vroeger over de levensgeschiedenis van Aphanis- ticus Kriigeri Rits. vermeldde (zie Verslag der 44ste Zomervergade- ring, Züdschr. v. Entom. XXXIII, blz. xxii), dat hetgeen door Mr. Th. F. Lucassen voor het eitje van het insect gehouden werd, volgens een bij hem ontvangen bericht van Dr. Krüger, werkelijk het kapje is, bestemd om het eitje te beschutten; zoo- dat de Javaansche soort deze eigenaardigheid met den Europeeschen (ook inlandschen) A. emarginatus F. gemeen heeft. De daartoe betrekkelijke zinsnede in den brief van den heer Krüger luidt als volgt: « Betreffs der genannten Aphanisticus-Art (Kregeri Rits.) « bemerke ich, dass die Vermuthung in dem « Verslag» über das «vom Herrn Lucassen «eitje» genannte Käppchen, vollständig a begründet ist. Dort wo die junge dem Ei entschlüpfte Larve ihr « Werk beginnt findet man gewöhnlich einen kleinen ovalen, elwa «1 mm. langen, glänzenden schwarzen Fleck, wie es scheint eine «Substanz darstellend, die die Oeffnung nach aussen abschliesst «und die zum Schutze des Eies vom weiblichen Käfer abgelegt «wird. Dasselbe ist jedoch eine platte, nicht kugelförmige (bolle) « Haut. » In de tweede plaats deelt de heer Ritsema mede, dat het den heer J. D. Pasteur te Padang Sidempoean (West-Sumatra) gelukt is, uit de groote Lampyride-larve, waarvan in de Wintervergade- ring van 17 Januari 1886 een exemplaar vertoond werd (zie Tijdschr. v. Entom. XXIX, blz. xciv), de imago op te kweeken, en dat deze, zooals destijds door Spreker vermoed werd , inderdaad tot Lamprophorus nepalensis Gray bleek te behooren. Authentieke voorwerpen en fraaie afbeeldingen van larve en imago worden ter bezichtiging gesteld. Met de kweeking van de door Perty beschreven en afgebeelde insectenlarve (zie Verslag der 18de Wintervergadering, Tydschr. v. Entom. XXVIII, blz. ci) slaagde de heer Pasteur nog niet, zeer waarschijnlijk tengevolge eener langdurige afwezigheid tot het doen eener inspectie-reis. Terugkomende van de reis, waren de larven gestorven zonder eene gedaanteverwisseling te hebben ondergaan: VERSLAG. CXV De heer Pasteur laat zich echter niet ontmoedigen en hoopt zijne pogingen om tot eene oplossing te geraken (nu te Batavia) voort te zetten. Volgens zijne waarnemingen leven deze larven in de bosschen onder vermolmd hout en afgevallen bladeren; zij werden door hem gehouden in zinken bakken, die met vermolmd hout, aarde en bladeren voorzien en met fijn kopergaas overdekt waren. Geregeld werd de aarde met een fijnen gieter even begoten. Het dier is bijzonder onbeholpen, en statig in zijne bewegingen; het beweegt zich op de wijze der spanrupsen, doch zeer langzaam, bijna onmerkbaar; zijn gang gelijkt geheel op dien eener slak, te meer daar men door de sterke verbreeding der borststukgeledingen de pooten niet kan zien. Bij fijnen motregen of begieting kwamen de dieren dadelijk uit hunne schuilhoeken te voorschijn en bleven dan, het voorste gedeelte van het lichaam hoog op de pooten op- richtende, rustig van de verfrissching genieten. De kop met de zich daaraan bevindende aanhangsels wordt, evenals bij de slak de voelhorens, in den koker van het borststuk teruggetrokken zoodra zij tegen iets aanloopen of aangeraakt worden. De bovengenoemde groote Lampyride-larf gedraagt zich geheel op dezelfde wijze, doch zij is veel onrustiger, en snel in hare be- wegingen , zooals eene zich vlug verplaatsende rups. Ten slotte komt de heer Ritsema nog eens terug op de mede- deeling van den heer Heylaerts in de jongste Zomervergadering (zie blz. xxvii), aangaande het bestaan van mannelijke individuen van Papilio Memnon L., die den gestaarten vrouwelijken vorm (Ackates Cram.) hebben. Hij heeft het materiaal van ’s Rijks Museum op dit punt aan een onderzoek onderworpen. De uit- komst was, dat onder de exemplaren (40), die tot dusver als wijfjes beschouwd werden en waarvan er 11 tot den gestaarten (Achates-)vorm behooren, geen enkel mannetje aanwezig is. Ofschoon derhalve hierdoor de bewering van den heer Heylaerts geenszins bevestigd is geworden, vraagt een der Leden, of er ook voorbeelden bestaan, dat bij andere vlindersoorten met uit- wendige sexueele verschillen wel eens mannetjes zijn aangetroffen, die het gewaad der wijfjes droegen. cXvi VERSLAG. In antwoord daarop brengt de heer Brants in herinnering, dat een aantal jaren geleden in Holland, in de buurt van Rot- terdam, eenige mannelijke exemplaren van //epia/us Humuli L. zijn gevangen, die in plaats van de eigenaardige zuiverwitte en glanzige voorvleugels van die sexe, de bleek leemgele, dof steen- rood geteekende voorvleugels van het wijfje vertoonden !). De heer Snellen deelt ten aanzien van dit onderwerp nog mede, dat een onderzoek der zeven, in de gemeenschappelijke collectie exotische Lepidoptera van Mr. Piepers en Spreker aanwezige voor- werpen der varieteit Achates heeft doen zien, dat ook deze on- twijfelbaar allen vrouwelijk zijn, en zegt verder nog dat de, door den heer Brants besproken mannelijke exemplaren van Mepialus Tumuli L. alleen wat de bovenzijde der voorvleugels betreft aan wijfjes deden denken. Hij heeft overigens over de Achates-questie aan Mr. Piepers geschreven en hoopt diens antwoord later mede te deelen. Ook de heer Neervoort van de Poll kan bevestigen dat alle Achates-exemplaren der collectie van Natura Artis Magistra ondub- belzinnig vrouwelijk zijn. Op eene vraag van den heer Veth, of een dergelijk verschijnsel ook wel bij hooger georganiseerde dieren voorkomt, wijst de heer Jentink op een hoogst interessant feit te dezen aanzien. Bij een Buideldier (Cuscus maculatus) namelijk, algemeen voorkomende in. de Molukken, op Nieuw Guinea en in Noord-Australie, zijn overal de mannetjes gevlekt en de wijfjes eenkleurig, behalve alleen op het eiland Waigeou, waar alle wijfjes volkomen als de mannetjes zijn geteekend, Deze merkwaardige bijzonderheid werd door hem voor ’teerst bekend gemaakt in de Notes from the Leyden Museum over 1885. De heer Everts laat een aantal exemplaren zien van Melophagus 1) Eene afbeelding van een dezer voorwerpen werd destijds door Mr. Snellen van Vollenhoven gepubliceerd in het Tijdschr. v. Entom., dl. IX, pl. 2, fig. 3 en 4. VERSLAG. CXVII ovtuns L.; zij waren levend tusschen de wol op schapen aangetroffen , en het is hem gelukt de sexe dezer dieren te onderscheiden, ken- baar aan den penis van het mannetje. Voorts deelt hij eenige bijzonderheden mede omtrent een paar Ckrysomela-soorten, waarvan merkwaardige varieteiten bekend zijn. Chrysomela Menthastri Suffr. is bij ons vooral in Limburg, en door geheel Midden- en Zuid-Europa, uiterst gemeen op Mentha aquatica: men ziet soms de planten vol zitten met deze fraai- groene kevers. Te zamen met deze soort is altijd te vinden CAryso- mela coerulans Scriba (= violacea Panz.), dadelijk te herkennen aan de fraaie blauwe kleur; deze is in Limburg even gemeen. Men onderscheidt beide soorten, behalve aan de kleur, o. a. ook daaraan, dat by Mentkastri het halsschild veel sterker bestippeld is dan by cocrulans. Van Chr. Menthastri bestaat, vooral in Hongarije, Servie en Turkije, eene blauwe of gedeeltelijk blauwe varieteit, var. rugicollis Weidenbach; Spreker ontving deze varieteit van Dr. J. Bosscha, die haar op eene reis door Servie had gevangen. Opmerkelijk is het, dat Weise in de Naturgeschichte der Insecten Deutschlands ook melding maakt van een zeldzaam voorkomenden vorm van Chr. coerulans, welke bijna geheel groen is, doch niet zoo helder als Menthastri, en waarvan slechts een spoor der blauwe kleur overblijft aan de tasters, de bovenste sprietleedjes, de middel- Ion en den achterrand van het halsschild, den naad en den indruk achter de schouderbuil, en hier en daar aan de onderzijde. Deze varieteit komt in den hoogen Caucasus voor. Eindelijk vermeldt Redtenbacher, bij Menthastri in eene noot, dat kleine individuen dezer soort eene varieteit vormen, bij welke de schijf van het halsschild zeer zwak en onduidelijk bestippeld is, en de stippels op de dekschilden iets duidelijker rijen vormen; welke varieteit door Duftschmidt als eene goede soort beschouwd en Chr. Aerbacea genoemd wordt. Weise zegt, dat deze varieteit (van welke een typisch exemplaar in het Weener Museum berust) moeielijk van eene andere soort, viridana Küst., is te onderscheiden ; zij is echter langer en smaller, de verheven zijrand van het niet geleidelijk naar voren versmalde halsschild minder duidelijk, de CXVIII VERSLAG. dekschilden zwakker bestippeld. Van viridana Küst. bezit Spreker geen typische exemplaren; daarentegen wel een voorwerp, uit Göttin- gen, dat met de beschrijving der var. herbacea Dfts. overeenstemt. Nog is er eene voorzeker goede soort, Chr. graminis L., die op Tanacetum vulgare voorkomt en gemakkelijk te herkennen is aan de veelkleurige dekschilden. Van deze soort is soms de kop, het halsschild , de naad en het grootste gedeelte van de schijf der dekschil- den blauwachtig tot blauw-violet. Eene zoodanige varieteit is echter niet in ‘Sprekers collectie. De penis, waaraan thans zooveel gewicht wordt gehecht ter onder- scheiding der soorten, komt bij Wenthastri met dien van coerulans en graminis overeen; de verschillen zijn althans onbeduidend. Wat blijkt nu? De drie genoemde soorten, die typisch òf groen òf blauw violet zijn, hebben allen neiging om de tegengestelde kleur aan te nemen. Het samenleven van Menthasiri en coerulans op dezelfde Mentha kan allicht aanleiding geven tot het ontstaan van hybride vormen. Vermoedelijk valt hier te denken aan hetzelfde verschijnsel als zich voordoet bij de talrijke varieteiten bij Orina- soorten, een Chrysomeliden-genus uit de hooge bergstreken. Spreker herinnert zich zeer goed, de beide Chrysomela-soorten in copulatie gezien te hebben, en het zou hem geenszins verwonderen, dat bij een nader grondig onderzoek nog wel wat aan het licht zou komen omtrent de oorzaak der veelvuldige kleur- en sculptuur-verscheiden- heden. Het vorenstaande moge opnieuw aantoonen, hoe moeielijk het is om grenzen te trekken tusschen varieteiten, rassen en soor- ten, en hoe de traditie, dat hier goede soorten vaststaan, wel wat aan het wankelen wordt gebracht. De heer Leesberg voegt aan hetgeen de vorige Spreker om- trent de Orina-soorten heeft gezegd, nog dit toe, dat deze, volgens zijne waarnemingen, op de hooge bergen steeds zwart ol bijna zwart, in de lager gelegen terreinen daarentegen meer groen voor- komen. De heer Veth laat eene fraaie reeks zien van het Carabicinen- geslacht Ceroglossus Solier, bestaande uit 10 soorten en 14 ver- VERSLAG. . CXIX scheidenheden , afkomstig uit de Andes van Chili en Bolivia. Hij is deze verzameling verschuldigd aan de welwillendheid van ons medelid Neervoort van de Poll. Het genoemde geslacht wordt uit- sluitend in Chili en omliggende streken aangetroffen, terwijl daarentegen Zuid-Amerika geene enkele echte Carabus-soort op- levert. De heer van de Poll stelt eenige belangwekkende Oost-Indische Lucaniden ter bezichtiging. In de eerste plaats, van het eiland Laboean (tegenover de noordkust van Borneo gelegen) een tweetal exemplaren van de nog niet beschreven var. max. van Aegotypus trilobatus Parry, eene nog zeer onvoldoend bekende en uiterst zeldzame Lucanide, die in hare kenmerken het midden houdt tusschen de geslachten degus en Guaphaloryr; van deze zelfde localiteit ook nog de var. minor van eene Aegus-soort, die zich voorloopig niet met zekerheid laat bestemmen, maar vermoedelijk tot degus parallelus Hope zal moeten worden gebracht. Vervolgens eenige rariteiten van de zeer aanzienlijke massa hertekevers, door den heer Kannegieter op Sumatra verzameld: 1°. Prosopocoelus zebra Oliv., eene soort reeds door Olivier in 1789 heschreven en wel uit het Amsterdamsche kabinet van Raye van Breukelerwaard; dit stuk bevindt zich in het Leidsch Museum. Olivier vermeldt geen vindplaats, maar toen de type op het Rijks Museum kwam, was deze geëtiquetteerd «Rijk der Birmannen». In 1865 beschreef Majoor Parry uit de collectie Mniszech het wijfje van dit dier, waarvan eveneens geen vindplaats bekend was. De beide hier vermelde exemplaren waren nog steeds de eenigste bekende, totdat de heer Kannegieter, nu ruim eene eeuw later, bet geluk heeft gehad een d van dezen fraaien kever op Sumatra terug te vinden. 2°. Prosopocoelus forceps Voll., in 1861 naar een drietal sterk ontwikkelde exemplaren beschreven en sedert, zooveel is na te gaan, niet weer teruggevonden, Het hier vertoonde stuk behoort lot de var. minor en wijkt belangrijk af van den door Snellen van Vollenhoven beschreven vorm. Cxx VERSLAG. 3”. Eene nieuwe Welopodontus-soort, zeer na verwant aan de Assamsche M. suturalis Oliv. 4°, Een degus-achtig wijfje, dat echter zoozeer van alle echte degus-wijfjes afwijkt, dat Spreker zeer geneigd is het te houden voor het nog niet beschreven 9 van den allereerst vertoonden Aegotypus trilobatus Parry. 5°. Aegus impressicollis Parry, nieuw voor de Sumatra-fauna, daar de vroeger (in het werk van de Sumatra-expeditie) als zoo- danig vermelde exemplaren, bij nader nauwkeurig onderzoek, ge bleken zijn tot degus ogivus Deyr. te behooren. De vier eerstgenoemde soorten werden alle gevangen in het hooggebergte, dat de residentien Palembang en Benkoelen scheidt; de laatstgenoemde werd in het Delische buit gemaakt. Nadere bijzonderheden hoopt Spreker later te geven in een reeds in bewerking zijnd overzicht van al de door den heer Kanne- gieter op zijne reizen verzamelde Lucaniden. De heer de Meijere doet vooreerst eene mededeeling betref- fende het voorkomen van Pollensa atramentaria Meig. te Putten op de Veluwe. Deze soort was aldaar, volgens den heer J. T. Oudemans, van wien hij eenige exemplaren ontving, in den afge- loopen zomer in zoo grooten getale opgetreden, dat op het eind van den zomer de doode dieren in de huizen eene honigachtige lucht verspreidden en bij massa's konden worden weggeveegd. Het feit is te meer opvallend, omdat deze soort overigens in ons land vrij zeldzaam is, althans veel zeldzamer dan de gewone P. rudis F. Voorts vertoont hij elf exemplaren van ddalia bipunctata L., var. 6-pustulata, zijnde het resultaat eener copulatie van den type (¢) dezer soort met hare varieteit 4-pustulata (2). Voor zoover uit deze enkele proefneming blijkt, zou A. 6-pustulata dus een hybride zijn. Spreker hoopt later gelegenheid te hebben, om het onderlinge verband dezer verschillende vormen nader te onderzoeken. De heer Oudemans deelt eenige opmerkingen en ervaringen mede, door hem in den laatsten tijd op entomologisch gebied gemaakt. 