Astoria, or, Anecdotes of an enterprise beyond the Rocky Mountains
Let ook dat de oudste zoon, gelgk uu nog ia de Aziatische landen geschiedt, vaak een dubbele portie kreeg. — Zou niet de verklaring van bet ontstaan der iDstelliog m de Middeleenwen hierin zijn te vindea, dat het grondheerl^k gegen belangrgk stak soeTereiniteit bevatte? Wat ons in bet leenatalael geduiig treft, is die versineltiog van pohiiek- en privaatrecbteliike bevoegdbeden en plichten, die zoOTer gaat, dat de twee elementen nanwel^ks van elkaar te onderscheiden zgn. Belasting en grondjns, krggs- en beeredienst, voor den boer die ze scbnldig is en den beer, die ze te vorderen beeft, zijn z^ een. Wie eigenaar is van een grond, is er ook gebieder en wordt het schier Tiitslniteud, zoodra hij de immuniteit beeft gekregen. Ik oderstel, dat de regels van erfopvolging, die reeds lang^ voor de soevereiniteit hadden gegolden en die van lieverlede tot bet grondbeerl^k gezag z^n doorgedrongen, zich allengs tot de opvo^ng in het grondheerljik bezit he Bben aitge-strekt, hetgeen door de nanwe betrekking, waarin bezit en gezag tot elkander stouden, krachtig zal zijn bevorderd. In Frankreich is de verdeeting van bet goed onder al de kin-deren dan ook steeds de r^el gebleven voor alleuiet-adel-Igke bezittingen i). — Deze verklaring is niet geheel afwäkende van die van Maine; z^ bevestigt zelängerstecken, volgeas welke bet eersl^eboorterecht aa political institution" zou zijn ') ; maar z^ laat het Bomein-sche Recbt, welks invloed bier niet ondersteld behoeft to worden, geheel bunten spel. Docb welke de redenen me^n zijn, waarom bet grond-bezit op Java niet in handen ia gekommen van groote eigen-naars, dit felt bestaat en moet verbl^dend beeten. Vele rampen zgn Java overkomen. De zepen, die bet omriugen, Maize, Early Hist, of Inst., pag. 122. It is a political act that is not the only institution and comes to us not from the clan but from the chief. EEN PARALLEL, 285 Hebben de Treemde Teroveraara niet gewerd, uoch de ge- lukzeichte die op him beurt veroveraars zu geworden. On daaks dit alle auch echter is zu landbouwende bevolking in hebben gebleven van haar eigen groiid, De producten, die zu teelt, geen zemindars, als in Bengalen, geen landlords, als in England, komen hun deel er van eisctien of gunnen den arbeider, die ze met moeite heeft voortge- bracht, slechts een karig loon. Er is niemand die den Ja- vaanaclLen landbouwer belet, met zu akkers naar goedvin- den te handelen; niemand, behalve de gemeente, vraarvau b^ lid is en de regeering, aan wier bevelen bij is onderworpen. Ziedaar een groote licbtzijde in Java's economischen toe- etaad; oAdaaraan mdgeu \rjj het toescbr^ven, dat de na- deelen, die aanwas van bevolking ple^ te veroorzaken, op Java in mjedere mate dan elders worden gevoeld. Want klimmende bevolking bevordert in dnbbelen zin de armoede; zij vermindert niet alleen, door het getal der participanten te vei^rooten, het gemiddeld aaudeel van elk individu in het maatschappelyk inkomen, maar heeft ook de strekking om den maatstaf, waar naar dat inkomen tnsschen de grond- eigenaars en de overige ledeu der maatschappelyk wordt verdeeld, Toor laatstgenoemden ougunstiger te makeu; immera, itg aanwas van bevolkii^ st^gt de grondrente, het^een zich hier te lande nitdrukt in de razing der paehten. Dit tweede uadeel is te sterker, naar gelaog de grond aan een -kleiner getal personen behoort; hoe oit^ebreidei daarentegen deklaase der grond bezi tiers is, hoe minder het zich doet gevoelen. In eeu land als Java, waar een zeer belangrijk gedeelte  is aan bare overbeid, moet zjj de voile opbrengst barer velden blijven genie- ten. Dit punt mE^ geacbt worden vast to staan. Op Java een ^rariscben toestand to Bebeppen, gel^ksoortig aan ^en van lerland, wensebt niemaud; de regeerii^ beboort zicb zorg- vnldig van alles te ontbouden, wat dit tot gevolg moet bebben. De bier gestelde r^el kan ei^ter, in bet afgetrokkene gesproken, op tweederlei w^ze worden betracbt. Het een middel om bet aangedoide bwaad te voorkomen is gelegen in de besteudiging van bet gemeentelijk grondbezit en velen. acbten dit middel bet eenig bmikbare. Docb er is een ander: de verbreiding van den kleinen grondeigendom, bet dnsgenaamde peasant-proprfetorsbip; ook daardoor blyft de landbouwende bevolking in bet onverdefld genot van de opbrengst barer velden, ook daardoor wordt z^ van de nadeelen van bet lerscbe stelsel verschoond. De vraag, welke i^rariscbe politiek onze r^eering op Java  van 9 April 1870 tot aauyulling van het Indisck regeerings-reglement — bestaat mit vijf gedeeltea. Het eerste regelt de nitgifte van woeste gronden; de twee volgende hebben de strekking om de recbten der inlanders op bunne gronden i de doen eerbiedigen; het vierde geeft bun de bevoegdheid om voor gronden, die z in erfelk individueel gebmik hebben, bewogen van eigeudom te eriangen; bet voor zekere term^nea aan uiet-inlanders t& verbtirea. Elk dezer punten zal ik met een kort woord toelichten, om daama over te gaau tot bet onderwerp, dat ons in dit hoofdstuk bovenal moet bez^ bouden i). Tot uitvoerjng der wet van 9 April 1870 (Staatsbl. N*. 7) zijn de- volgende besluiten genomen: Koninklijk Besluit van 16 April 1872 (Ind. Stbl. N°. H8) ge- wuzigd den 16 April 1872 (Ind. Stbl. N°. H8) en den 3 December 1873 (lud. Stbl. 1874 N". 78). Koninklijk Besluit van 20 Juli 1870 (Ind. St. bl. N". 117) rage- lende de vervanging van erfelijk individueel beiit door eigendom. Dicized by Google 288 HEX GEOKDBEZIT. Een van de beste bepslingen der agrarische wet ia die, waarby de uitgifte van woeste gronden ie geregeld. Nieaw zu daariu twee diagen: de uitgifte mag geschieben in erfpacht en voor een tijdTak van vgf en zeveotig jaren. Reeds Trover beb ik vermeld, dat in den bloeitgd ran bet cultauratelsel de nitgiile ran woeate gronden geeu hooge vlucbt boeft kunnen nemen, daar Van den Bosch ze in K40^ byna geheel heeft verboden »). Later is menvrjjge- Tiger geworden, getaige bet Koninkiyk Besluit van 3 Juli 1856 i); maar zelfs b^ dat besluit is bet t^dperk van uitgifte, tenz^ onder b^zondere machtiging des konings, bepaald op twintig jareu en het oude begiosel gebandbaafd om den grond alleen te verburen, den ondememer dns geen zskelgk recht te verleenen, dank zij de agrambe wet, is de ui^^ifte Tan woeste gronden in onzen t^d toegenomea. In August 1869 wsrende uitg^even perceelen slecbts 71 in getal, een terrein be-slaande van luim 38000 boaws of 27000 bectaren: zes jaren later was bet tot 174 met een uitgest rektbeid van ruim 66000 bouwens of 46000 bectälen geklommen. Indisch Besluit van 80 Oclober 1876 (ind. Stbl. N°. 163), regels stellende omtrent de verhuringeti van Kronen door inlanders aau niet-iulanders. Indisch Besluit van 27 December 1872 (Ind. Stbl. N°. 237), aangevuld deu 25 December 1875 (Ind. Stbl. N°. 207), waarbij de rechten en verplichten der erpachlers worden bepaall. In discb Besluit van 31 December 1872 (Ind. Stbl. N°. 337b), admini strati een voorschrineu behelzeude omtrent de uitgifte van woeste gronden. — Voors zijii er nog d r i e Indisclie Beslaiten — een van 31 December 1872 (Ind. Stbl. N°. 237c), een van 26 Maart 1874 (Ind. Stbl. N°. 94f) en een van 14 September 1873 (Ind. Stbl. N°. 199) — betrekking hebbeude op de Buitenbeziltjungen. Zie bli. 102—106. Ind. Stbl, N". 64, Ziebier een opgave van hetgeeo in 1875 op de uitgegeven gi-onden ia geteeld : 39,500 picols koffie, 06,000 piols suiker, 323,000 kilo's labak en 1,395,000 kilo's Ibee. OpmerkJng verdient de bijzouderheid, idat rondom eenige (thee) ondernemingen, als: Waspada, Tjisolak, Ardjosari. By de toepassing der wet heeft zich de viaag Tooi^e- <laaii, of de bevolking, die zicli op de Ib erfp&cht uitgegebenen Ten gronden zoq vestigea, al of niet van cultuur- en heerea- dienst moest wordea vrggesteld. Wierd zg uiet vrggesteld, -dan zoaden de ondemers weinig knnaen rekenen op den gezetteu arbeid banner lieden; wierd zg bet wel, zou dan -geen Toorrecht worden verleend aan hen, die zich b^ erf- pacbters in dieost b^aveaP Het Koninklgk Bealoit "an 20 Jnli 1870 heeft deze zwsrigheid aldus opgelost: bet beeil de faevolking V van cultuor-, maar niet onTOorwatmleli)k Tan beerendienst bevgd; bet besluit van 16 April 1872 «chter (aangevnld den 25 December 1875) heeft ook — bgzondere omstandigheden daaigelaten — TT^stelling verleend van beerendienst, maar den erlpachter een belasting opge- l^d Tan /5'sjasrs voor tederen werkbaren man, dielai^er .dan zes msanden van het jaar op z^ne gronden heeft ge- woond. Of hiermede de zaak naar bill^kbeid is ger^eldP Dit hangt af van het geldel^k voordeel, dat vr^stelling van heeiendienst aan hem, die zich op er^acbtsgronden restigt, rerschaft ; een voordeel, dat in alle strekeit ran Java wel niet even groot zal zijn. Last mg hier nog bgToegea, dat de woeete gronden, die binnen een kriog ran vier nur gaans om de deasa's zgn gelegen, bewaard bl^ven voor de Gouvernements-koffiecul-tuur — indien zg namelyk voor dat doel gescbikt zgn — on voorts, dat de koffieteelt kan verboden worden op die perceelen, ^^welker ligging gebleken is aanleiding te geven lot het onttrekken ran koffie nit gonTemementsplantingen..aan de verplicbte leverii^^, zonder dat dit te beletten is door mantregelen, van overbeidswege te nemen of te be-^iQgen" I). Uit deze bepaUingen blgkt weder de oude strgd theeplantingen door inlanders zijn aangelegd, waarcan het product aati 4e ondernemers wordt verkoclit. Die aanplaiitiiigen bealaan reeds een vrij groote uitgfistrekteid.s Koloniaal Verslag van 1876, bli. 190. Zie Koloniaal Verslag van 1876. Wz. 178 en Koninklijk Beshiit van 16 April 1872, art. 12. 19 Dicized by Google H£T ORONDBEZIT. iusschen de belangen van den vorgen arbeid en die det gedwoi^en cnl Stir, een sträd die tekens eu in allerlei vorme. De Agrarische werden telegraphisch vodr-schriften, die ten doel hebbeo, de gebrücksrechten der inlander, op hunne gronden te doeu eerbiedigen. Die Gouverneur-General moet zu jen, dat geeaerlei nistand van groud op die rechten "ubreuk" make"; ook mag i^OTer grond, door inlanders voor eigen gebruik ontgounen, of als-gemeene weide of uit eenigen anderea hoofde tot dedorpen behoorende, niet beschikken #dan ten algemeene nntte, op den voet ran art. 77 (Ind^cb regeeringareglement) en ten behoeve van de op boog gezag ingeroerde cultures, rolgens de daarop betrekkel^ke verordeniiigeD, tegen beboorlgke schadelooaatelling. Hoe de schadeloosstelling is geregeld. By de suikercnltnnr hebben wij Meda gezien i). Bij de kof- fiecultonr komt bet zelden voor, dat over gronden der in- landers moet worden beschikt; in die gevallen, waarin dit- onvermydelk is, moet voortaau, ingevolge een beslmt van 30 Januari 1876, evenzeer een scbadeloosstelliug worden uitgekeerd, die echter voor ieder geval in bet byzonder zal worden bepaald «). Deze beide voorsehriften der wet komen mg voor aeer niittig te zyn, daar zg een hoogere waarde geven aan de^ gebruiksrecbten der inlanders op hunne gronden. Artikel 77 van bet regeeringar^lement van Nederlandsch Indig^ waamaar in de aangehaalde olinea wordt verwezen, Inidt- aldua: wNiemand kan van zijn eigendom worden ontzet- dan ten algemeene nutte, op de wijze by algemeene verordnii^ bepaald", enz. De Agrarisdie wet schrgft dus voor,- dat bij bescbikking ten a^emeenen nutte over gronden van inlanders, de gebmiksrechteu, die deze  Koloniaal Verein van 1876, bl. 80. HET GOLDBERG, 291 Gegenstöcken. Ein belangrücken bepaling; ook wären dea eerbied, dien bet koloniaal bestunr nu verplicht ist betonen en rau de inländischen hoofden te eiBchen voor de aanspraken der boTolking op bet ongestoord bezit haa- ner velden. Minder gewichtig schijat m^ eeit ander voorschriffc der wet, dat op de Tolgeude w^ze is uitg«drukt: ngiond, door inlanders in erfel^k indindueel gebruik bezeten, wordt, op anvraag Tan den rechtmatigeu besitter, nan dozen in eigendom afgestaan, onder de noodige beperkingen, bg algemeene verordning te stellen en in den eigendomsbrief nit te dmkken, ten tianzien<TandeTerplicbtit^enjegensden lande en de gemeente en van de bevo^dheid tot verkoop aau niet-inlanders". Het Koninkl^k Besluit van 16 April 1872 leert ons, waarin die beperkingen tbans bestaan. De inlander, die eigensar is geworden, blüht beerenden, plichtig, voor zu verde  18 en 19. DiclzedbyGoOglC 292 HET OSONDBEZIT. even als voorheen wordt hy aai^slagea ia de laadrente." Kortom, tasche den inlander, die schließlich gebruikarechten heeft en heeft, die een tatsen van eigenem heeft verworren, beataat, wat de Terplichten betreffend, wasan zij onder-Töpfen en de beroßen, die hnn verleend zal, nauwe-Ijikks eenig Terzuch. Eu ik gelöst niet, dat het verschil boit belangr^k zal worden, want alles, wat de regeeriug zal doen ter verbetering. der koloniale wet^ving in het algenieen, zal in gelyke mate ten goede komen aan de bezitters vangebraiksrechten ak aan die van eigendomsbew^zen ; deze laatste alleen te bevoordeelen, zal nooit in haat vril of vermogen li^en. Hervormt zy de landrente, door haar in te richten naar het model eener EuTopeesche grondbelastiug ; verscherpt zij het toezictt op de hoofden, om den- inlander van onderdnikking hunnerz^ds te vr^waren; Bchaft zij de cultunr- en heetendiensten af en geeft zg dus aan de bevolning de vrge beschikking over haar tyd en groad; verbetert zg het rechtswezen, zood At personen en gedereu beveiligt worden tegen aanraoding onder elken vorm; dan handelt zij de waarde der uieuwe grondei-geoaare, z^ verhoogt de waarde hunner titels. Maar tevens verhoogt zij de waarde der gehrniksrechten, die de inlanders individneel of gemeenschappel^k op hunne grondeii uit-oefeneu, en aan verwisseling dier rechten t^en rechten van eigendom zal bg hen geen grooter behoefte bestaan dan te voren. Waarom is het woord eigendom dan in de wet gebracht, betgeen ten gevo, heeft dat thans in Indie verschillende benamingen worden gevo, aan rechtstoestanden, die schier in ieder opzicht aan elkander gel^k zyn? Of wel, iudiea men er prya op stelde het woord eigendom te bezigeu, waarom is dan niet gehandeld naar het voorbeeld van den ontwerper der ciiltaorwet en alle grond tot eigendom gemeenten, de aodere tot eigendom der gemeenten', de aodere tot eigendom der individueele bezitters? Er heeracht byGoogIc HEX GBONDBEZIT. 293 al geuo^ begripaverwarring ten aanzien van het Indiseh groodbezit; waartoe ze nog venueerderd? Men hectte intiissclien aai deze opmerking geeu te groot gewicht, want schadelijk ia de hier bedoelde bepaling der Agrarische wet zeker niet. Meer is het te betreren, dat het Gouvemement de Terkrijguig der Bchriftel^ke be- wyzen, waarop de rechtea der indmdneele bezitters op hunne gronden zija uil^edrakt, heeft bemoeilgkt, door den aan Verschwörungsgefährt op te leen tot bekostigt der meetbrieven. Mij dunkt, dit is verkeerd; men had de bekosten mogelk behooreen aan te moedigen oni schrifbelke titels te verlaugen, door al de kösten Toor's lands rekening te nemen. Tot dusver heeft dan ook het getal der aauzeeken om dusdanige titels neiens een groote uit-gebreidheid Terkregen. Slechts in Tier residentien: Pekongan, Soerabaya, Kadoe en Madioen, waren zy van eenig belang; overal elders, zelfs in Bantam, Krawang en de Preanger-rent Schappen, zijn zij onbednidend gebleren. Dit schon mag das geschieden, oder de regerenz, naar het mögliche, niets mag nalaten, wat den individuellen bezitter kan versterken in de overtuiging: de grond is mögliche en het Gouverneement eerbietet mögliche aanspraken daarop. Ook is het ter besleehting van geschillen over grondbezit — byforbeeld, van de vrai of een veld an de gemeente of aan een barer leden behoort — van reel gewicht, dat de individueele bezitters van schriftelijke tels zijn voorzien. De laatste alinea der A^prarische wet Inidt aldus: "verhülltige of in gebruikgeving van grond door inlanders an niet-inl auders geschiedt volgens regels, b^ algemene verordning te bepalen. Den 30 October 1871 is omtrent dit onderwerp een algemeene verordning tot stand gekommen die het volgende bepalt. Individueele bezitters en deelgenooten in gemeentegronden mogen hun is echter verbodea, De overeeu-komsten moet echriftelgk, io dnplo, wordeu opgemaakt en, op straffe van nietigheid, geregistreerd. Verhuur van gronden, die bij de. Goavemements cultures z^d ingedeeld, is verboden. Van de bevoegdbeid, die deze rerordening geeft, is rerordning geeft, is rerordning. Het aanstal geregistreerde overreukomsten was in 1873 6436, in 1874 6593, in 1875 3897, loopende over 6825, 8016 en 6916 bouws, waarvan zich het grootste gedeelte in commnal bezit bevond. De meeste groaden zyn afgestaan voor den aanplant van suikerriet en voor den 'tgd van li/g of 2 jaren. Met de verhmirders is gewonlyk overeengekomen, dat z^ de gronden tegen genot van een deel der opbrenget zuUet bebonwen. De huurprijzen waren meestal vr^ boog, /35 a /40 per bouw; in Pasoeroean is zelfs /65 per bouw hetaald. Intnascben wordt er n(^ veel verbuurd zonder r^istratie, want — zoo leest men in het laatste Koloniaal Yersl^ i) ~ j^de handteekening van den verhunrder moet door twee leden van bet deaaabestuur wor- den bekraebtigd; een bepaling, die niet kan worden niet maeh- tig zijn". Men ziet uit dit een en ander. Dat de wet van 1870, hoewel geenszina volmaakt, veel beft befängen tot verbetering der agrarische toestanden op Java; maar tevens, dat zij over bet commnal bezit niets heeft besliat. De loop der zaken in ons parlement, ten aatizien van dit ge-wiebtig onderwerp, ia deze geweat. In 1865 heeft de minister Franse van de Putte zgn cultuurwet ingediend, waarbij bv vooratelde om bet recbt der gemeenten tot verdeeling bnnner gronden uitdmkkelijk te erkennen en. By Google HBT DECORATION. 295 Règels onterpont de wärz, waarop zu dit recht zonden uitoefenen. Na een debat ran zeTentien d^n heeft de Tweede £amer een amendement aangeoomen, dat den Minister ge- noopt heeft om zyn vet in te trekken. Vier jaren later is op nieaw, thans door den minister de Waal, een ontwerp tot reeling dex agrarische zaken in Indie Tooigesteld, masr iu ■dit ontwerp, dat na eenige w^zigingen is aangenomen, stond •over het vra^^stak, dat de Kamer in 1866 zoolang had bezig gehonden, geen woord; men waa na plotseling tot het inzicht gekommen, dat het reeht der gemeenteuaren om hnnne grooden te verdeelen geen erkenning vereischte en het uit- Toerend, niet het wetgerend gezi^, de r^els behoorde vast te stelleo — indien er tegels noodig bleken — die begeldige verdeeling der gemeenteuenden z^n in aeht tenemen. Merk- waardige ontdekking! Had men haar vier of v^f jaren vroe- ger gedaan, hoereel moeite en t^drerlies zoudeo de Kamer -«n de Kegeering zich toen he Bea bespaard! Maar ook een gelukkige ondekking? Zooreel is zeker, dat sedert de aan- neming der Agrarische wet iu de houdii^ van het Kolo- niaal Bestnur ten aanzien van het gemeentelgk grondbe^dt ^alle rastheid ontbreekt. In de Kamere komt het onderwerp -gedurig ter sprake, maar die heihaalde samensprekingen leiden nooit tot eenig' praktisch gevolg. Is er een Minister aan het bewind, die ganstig denkt over den individneelea eigen- ^om, dan worden er naar Indie Toorschriftea gezonden, waaruit die gezisdheid blykt ; ie er een minister, die anders ■daarover denkt, dan worden diezelfde Toorschrifteu iugetrokken. Om kort te gaan, nn de wetgevende macht geen beginselen heeft vastgesteld, waaraaar het nitroerend gezf^ zich ter -zake van het communaal bezit moet gedr^^n, bestaat ten ■aanzieii Tan dit punt op administratief terrein groote onze- kerheid. ' Of het nn wenechel^k zou z^n, dat de wetgeVende macht alscK^ tot het stellen ran zoodanige b^nselen ^erd ^Qgezocht, laat ik onbesiist. In ieder gersl is het Dicized by Google HET GEONDBBZIT, nnttig om de vraag, welke gedrogsl^n bet Indisch bestnnr met betrekking tot het gemeeiitelijk grondbezit behotfft te- vo)geii, tot een Toorwerp van nauwgezet onderzoek te'ma- ken en daartoe Trensch ik thans over te gaan. Git de bözonderheit die in het vorige hoofdstuk zgn mede- gedeld, is dnidelk gebleken, dat het gemeetitelk grondbezit- b^ alle beschaafdft volken heeft beataan, ja b^ rele nog bestaat^ Maar de hooge onderdom dezer instelling kan naturk geen reden Toor one zijn om hare bestend^ng onvoorwaardel^k: a&n te prijzen. Men^ sociale leveDavorm voldoet geheel aan de behoeften van een Tolk, zoolang het weiuig ontwik- keld of weinig talr^k is, maar niet langer, zoodrs bet een hoc^ere ontwikkelii^ heeft bereikt of numeriek zeer sterk is aangegroeid. Een reratandige politiek houdt rekening met de -wisselende beboeften en klemt zich niet uit misphtatste Toorzichtigbeid aan het veronderde vast. Wg moeten dns- nagaan of een agrarische gtaatknnde, die zich de bestendiging* van bet g'emeentel^k grondbezit t«n doel kiest, aan deze vereiachten beantwoordt. Yoor een primitieve en weioig tal- rgke bevolking — "dat me^en wy aannem Es ist communisant bezüglich zerbrückhaft. Die gelöst, dat de markterere— nog overal een offene school is geweckt voor acht, geweckt voor acht, immer er recht liegen heeil om den menschheid die dengden te doen anleeren, zonder welke zij geen ataten, geen maatschappijen kon vormen. Maar ist vrenscbelk, dat zu stand boude op den dunr? Beboort zij tot die inateligen, die na een zekeren tgd moeten verdanken, of tot dezulken, die de menschheid ala een kostelk erfroed moet trachten te bewaren? Ziedaar de quaestie, die während op te loaaen. Sommige beweren, dat het commença als bezüglich is, die stand moet bouden; ja, zg betrenren bet, dat het in Europa op zoo vole plaaten ia te loor gegen, want z^ meeneo in het behond dezer instellin^ eeit waarborg te vinden tegeii het ontataan van proletariaat, of pauperisme. Is deze meening jniat? Pauperisme, naar men weet, ontetaat uit drie oorzaken: ait onvoldoeade productie, orer-matigen aanwas van bevolking en oigel^ke rerdeeliug der inkomstea en fortuinea. Het ontstaat daardoor, dat er jnar-lijks te weinig wordt yoortgebracht, dat de deelhebbere in het maatscliappelk inkomeQ te talrijk z^n, ofdatsommigeneen overvloed genieten, die anderen het noodige doet missen. Door na te gaan, hoe het commnnaal bezit op elk dezer oorzaken werkt, zullen w^ het antwoord vinden op de ge-stelde Tiaag. Bevordert het de productie? Als de bevolking van een land tot een zeker cyfer is aangegroeid, openbaart er zich beboefte aan inteuaieve cultnur, want de overvloed van zeer vnichtbare gronden heeft dan opgehonden te bestaan en van de reeda bebouwde meet das meer partij worden getrokken, Geeft nn het commnaal bezit een spoorslag tot intensieven landbouw? Zal een stuk gronda beter worden bewerkt, wan-neer al de leden eencr gemeente erbeurtelingshun gebruiksrechten op uitoefenen, dan wauneer het in eigendom toebehoort aan bepaalde personen? Zal er meer kapital op wordeu aangewend? Zullen er cultures op gedreven worden, die veeljarigen arbeid vereischen, maar dan ook voordeelige nitkomsten beloven? Deze vragen moeten met grooten nadruk worden gesteld. leder, die over de oorzaken van pauperisme emstig het in eenzunderte van pauperisme emstig het, prälat men one, tot voor koming van pauperisme, een of andere inateling aan, dan mo eten wij bien met te onderzooken, hoe zy werkt ten aanzie van dit gewichtig punt, en zoo het van zelf aprecht, dat zy te dezen aanzie zeer slecht werkt, hebben wg reden om ona te verwouderen over hen, die haar aan- bevelen. Ik verwonder m^ vooral over hen, die het com- mnnaal bezit aanbevelen voor een land als Java, waar de bevolking is aangegroeid tot ruim 9000 zieleu per □ geogr. DiclzedbyGoOglC 298 HET OKOKOBEZIT. mijl en de behoefte aao iutenBiere caltnnr zich dus veldra «al openbaren, iadien zg er niet reeds laiig bestaat. Hoe kan een iustelli^, die de zotgvuldige bewerkii^ v&a den grond t^eiilioudt, er het pauperisme voorkomen? vGeBammt Oat, verdammt Gut/ zeggen de dnitsche boerea. In die spreuk 1^ de slotBom van bunne ervariiig ten aanzie van het gemeeuscbappel^k groudbezit. Meu beeft ist in den lateten tijd wel eens betoogd, dat deze Torm van bezicht niet uit den aard der zaak, niet noodwendig, «en scbadel^keu iavloed behoeft t« hebben op denlandbouw. Het kwaad zoii niet liggen bg de instelling zelve, maar bg de wgze, waarop zg wordt to^epast: iodien de'verdeeliug der velden niet gescbiedde bg korte tusecbenpoozen, maar om de dertig jaren, bg voorbeeld, zouden de gevresde oa- deelen uitblyven. Dat wil dus ze^en, dat het commuiual bezit minder schadelgk werkt, naar gelang het zga oor^ sproukelgk karakter verliest en meer op iudividueelen e^ea- dom gelgkt 1 Ik gelof echter, dat een Terdeelii^f der grond- den b^ langere tusscheopoozen het kwaad wel zou temperep, maar niet w^uemeu; telkeureize, als het verdeelin^aar naderde, zou de scbaduwkant van het communaal bezit zich op nieuw Tertoonen. De boer^i zouden den grond uit- pntteu, laat staan hem verbeteren, en de Intensièrement cinq centenar zou niet ai^moedig, maar belemmerd worden. Een tweede oorzaak van paupeiisme, niet minder belang- gk dan de vorige, is overmatige aanwas van bevolkiug. Zoolaug er nog veel onbebouwde gronden zyn, welker na- tuurlgke vmchtbaarbeid niets te wenschen overlaat, kao de bevolking sterk toeuemen, zonder dat hieiuit eenig nadeel -wordt geboreu. Maar is die toeetand niet meer aanwezig en heft het bevolkingsc^fer een aanzienlgke hot^te bereikt, zoo ontataat armoede, indien dit cgfer, alvorens nieuw kapitaal is gevormd, nog verder stggt, en iedete instelling, die den aanwas van bevolking prikkelt, werkt dan nadeelig. Hoe- daaig is Dti de iuvloed van bet gemeentel^k grondbezit te dezen opzichte? Een schrgver in de Berue des deux tnoudes i),diezich niet als eeu ourdbrwaardel^k t^enstander van bet eommaal bezit doet kenueu, laat zich aldae hierover uit. /fOu doit remarqtier, qu'en ptenant le mot deprol^taiie dans son sens etymologique, prodncteur d'enfants, rien u'encour^e plus le proletariat que le ayaterae commuDiate, qui dou HIST GRONDBEZn'. 299 une prime aux aombrens familles. Far la aussi, en enlèrent à sa parents une grande part du sonci que doncant naturellement les enseignements, le commissaire peut indirectement encourager le proletariat, dans le sens economique du mot, car, le sol étaient restreçent, ce rème risque d'amener à une multiplication des bommes plus rapide que la multiplication des moyens enseignements. Deze ombre schijant mij zeer juiat. Geef aan alleu, die in bet huwelijk tredeu, eeu stuk land; beloof bun. dat hnn kinderen, zoodra zij het voorbeeW der ouders T0%eu, evenzeer land sullen kr^geu; rerzwak dns de zorg roor de t^iekomst, het gevoel Tan verantwoordelgkbeid, dat de mensch zoo noodig beeft: wat hebt g^ -thans nc^ verzuimd om orerbevolkii^ &an te kweeken? Het komt rb^ voor, dat bet gemeentelgk erondbezit in dit opzicbt dezelfde werking moet hebbeu, als en slecbt stelsel van armrerzorging. Het beginstigt den aauwas van bevolkiog, zoolang, totdat er in de dorpagemee Une, door steeds toenemeude verkleining der aandelen, een Armoede is onUtaan, die verderen aanwae verbindert. Deze overwegingen zijn niet gescbikt om ons tot iogeuo- menbeid te stemmen met eeu agrarische politiek, die bet «ommanaal bdzit, als een kostel^k erfgoed, tot elken prijs zou tracbten te bestendigen. Het belemmert de iutensieve cul- '} Anatole Leroy-Beaulieau. lie het nommer van 15 November 1876, b\i. 270. Nool 2. byGoogle 300 I tiiur, b^uQstigt daai'eiit^eii den aanwas van bevolking: men is geneigd te rragen, of hei, wanneer een natie een zekere oittwikkeling heeft bereikt, io plaats van een voor- betoedmiddel tegen panperisme, niet ebn oorzaak van pauperisme moet worden genoemdP — Maar het gemeeutel^k groQdbezit wordt nog aangeprezen om een reden, die ik niet heb vermeld : het zou bevorderlflk zgn aan een gelgk- matige verdeeling van het maatBchappelijk inkomen. De hooge waardt>j die de Terdcdiger» van het commnnaal bezit aaa deze instelling toekennen, valt samen met de waarde, die zg hechten aan dit eene ai^mnent. Vele onder hen zgn zich volkomen bewiast van de nadeelen, die uit een oc^tmt van productie en bevolking aan het gemeentel^k groadbezit kleven; maar zij gelooven, dat die nadeelen worden vergoed,- en meer dan veigoed, door de gel^kmatige verspreiding van welvaart, die het veroorzaakt. De geschiedenen der Europäermarkt waren echter, dat zelfs dit eine aus dem ganzen, den ganzen het communaal bezüglich geendet. Alom, in weatlicher Einropa, war marken hehben bestätig, is het volgende gebessert. In den beginnen, zoolang et nog overvloed van vruchtbaren groad was, ton ieder. Die wilde, in der markvereeniging worden Ofenomen en aandeel kragen in de gemeintevelden; maar hoe talrijker de bevolking en hoe minder overvloedig de beschikbare iitgestrekteid gronda werd, hoe meer de opneming in het markverbaad werd bemoeilkt, tot dat eindelk, naar de bekende uitdrukking, de mark geheel en al wgealoten werd. Dit sluiten der mark heeft ten gevolge gehad, dat overal een klasse van Heden is ontstaan, die ik reeda in het vorige hoofdatuk heb vermeld, Keuters of Beisassen geheeten; zg haddea geen deel in het grondbezit — tenzij hun nit welwillendheid of andere beweegredenen eenige grond was a^estaan — en oorspronkelijk ook geen stemre cht in de markvei^aderingen. In de steden, die, zooale men un weet, grootenden uit HEX GILBERT. 301 Marken zijn voortkomen, oefenden deze lieden meestal ambachten uit; tot gilden rereenigd, zgn er tea slotte zoo machtig geworden, dat zij overal eenig aandeel, ja ditwijls bet voornaamste aaadeel, ia het gemeintebestunr hebben Terworven. Volgens Ton Maorer zondeu de talrijke opstanden Tan. haodwerksliedeu, die in de Teertiende eeuw in bijna alle stedeii van Dnitschland hebben plaats gegrepen, bescbouwd kunnen worden als opstanden Tan Beisaaaen tegen grond- bezitters, welke laatste, zooTrel bier ala in de dorpsmarken, het gezag tot dusrer ititslnitend in banden hadden. Of deze ziensw^ze jiiist is, mogen wy hier in bet midden laten; maar het sluiten der mark is eeu feit, dat zicb oreral, waar door aanwas van bevolking schaarschte van vruchtbaren en goed gel^eu grond is onitstaan, heeft Tertoond. De deel- bebbers in de gemeenteveldeu zijn al om een soort Tan gild gaan vormen, ook hierin aan de handwerkersgilden gelijk, dat zg, die er toe beboorden, de opneming ran uieiiwe leden, Toor zooTer deze niet bun eigen kinderen waren, zeer heb- ben bemoeilijkt. Er is geen enkele reden om te verwacbten, dat het op Java anders zal gaan dan het gegaau is la Wes- telijk Europa. Hoe geringer de lasten zullen worden, die er nu nog Taak op het grondbezit kleTen — ik bedoel de eul- tuur- en heerendiensten — hoe meer de JaTaanache mark- rereeniging een gesloten gild zal worden en de klasse der orang menoempang zal toenemen. De slotsom van dit onderzook is, dat bet gemeentelk grondbezit in geen enkel opzicht een voorbeboedmiddel tegen pauperisme kan heteten, ja het onstaan van panperisme ver- haast. Zoolang intensive ein noodig en aanwas Tan beTolking onsebadelijk is, sticht het economische geen nadeel en kan het zells, uit een algemeen aociaal oogpnnt bezien, geacht worden zeer unttig te werken. Maar zoodra er gebrek komt aan Trucbtbaar en goed gelegen land, be- boort bet plaats te maken voor een auderen Torm Tan grond- byGooglc HEX GOOflDBEZrr. bezit, die den bebouwer meer belang geeft b^ de cultuiur en den aanwas v&a. beTolking breidelt. Het onderwerp dat w^ na behandelen, is zoo gewi^tig, dat het m^ niet eayel geduid zal worden, wanneer ik er nog eenige oogenblikken i>g verwijl. Zooals men weet, besaat bet communtial bezit ook in Rosland en in de Franco-A£rika; orer z^ne weiking in die streken is in den Uat aten tgd reel belangr^ka medegedeeld en het kui misschien eenig nut hebben, zoo wij daarran. Kennen nennt spreken werden eerst over Bnsland: een römischen Commissie, die er korten sich gedacht, een oder zu den economischen invioled van bet gemeinte, is tot de sotom gekommen, dat die invioled zer nadeleg is. De toestand der Buaaiache boeren  de kleinste bi^itengewone rampen zichzelve niet weten to helpen en in geen eiikel opzicht Toomit^^aan, dan kunnen w^ niet loochenen, dat de oyei^oote meerderheid der Rus- aiscbe boeren uit proletariara ran de ergat^ soort bestaat. Yan znlk een proletariaat lereren Midden- en Westel^k Europa nei^ens, zelfe in de yerte, een voorbeeld op, dat ■) Bb. 75 en 76. Dicized by Google HET OBONDfiEZIT. 303 even trenrig zoq zga ols het^eea Groot^RuBland, hoofdza- kel^k teugerolge vait zya gemeentel^k grondbeut, oos te aanschouven gee ft. De DaitBche economische tgdschrifton bebelzen in deo laat- steu tyd gednrig artikelen over Raelaud, waarin deze verklariiig. Wordt bevettigd; de idylische Toorstellingen, die VoQ Hazt- hansea v66r dertig jaren yan den toestad der Rossisclie boerea onder bet commaaal bezit gegeven heeft, worden er geheel onjoist genoemd. Ook volgeos Mackenzie Wallace, wiens Russia i) misechien wel het meest betronw- bare boek over Roaland is, dat w^ bezitten, strooken z^ niet met de waarheid. Wallace veroordeelt ket commaaal bezit niet zoo sterk ale andere scbrgvers; toch noemt hg bet TTeemd, dat bet zoolang heeft stand gebouden en aog vreemder, dat bet door sommigen ols een panacee wordt beachonwd Toor alle luaatschappelyke en staatkondige kwa- len <). Hg dr^ft den spot met degenen, die er een waar- boig in zoeken t^en bet proletariaat ') en xagt dat geen Engelscbe beer een dag zou kimnen leven onder een * stelsel ala het Ruesiacbe, dat de bebouwers van den grond aan banden legt en verbindert cm bun bedrijt op zooda- nige wyze nit te oefenen, als ban het meest in overeeustem- ming sch^nt met ban belang. Yerlangt men n< "Verschenen in 1877, 2 vol. "Deel I, bU. 200." This fear of what is vaguely termed the Pi-oletamte is still frequently to be met with in Russia and I have often taken pains to discover precisely what is meant by the term. I cannot, however, say that my efforts were attended with much success. The monster seems to be as vague and shadowy as the awful forms which Milton placed at the gate of the infernal regions. At one moment he seems to be simply our old enemy Pauperism; but when we approach a little nearer we find that he expands to colossal dimensions, so as to include all, who do not possess inalienable landed property. In short, he turns out to be, on examination, as good and undefinable as a good bugbear, ought to be; and this vagueness contributed probably not a little to his success. Diclized by Google HEX GKOKDBEZIT. Getuigenissen, zoo leze men bet opatel van Anatole Leroy-Beaulieu iu de ReTue des deux Mondes van 15 November 1876. Ik heb reeds ojemerkt, dat deze schrg-ver geeB onvoorwaardelk tegenstsBder ia van het communnaal bezit, evenu als Wallace. Des te meer rettrouwen mogea yry scbeakeu aau z))iie niededeelingen. Voor hen, die deze instellent roortreffel kvideu, omdat zeg eeae gelkmatige verspreiding van welvaart zou bevor- deren, kan het nnttig zyii om voorBl te letten op between Wallace •) en Beaulieu *) ons bericbten omtreut den toe- stand, waarin de Russische boeren geraken, zoodra ^ rer- l^eu zijn om geld. De woeker, zegk laatstgenoemde scbr^- ver, ia een der kwalen, die den Knssiacben boer teisteren en het communaai bezit draagt daartoe bg. H^ kan zijn grond niet verpanden, zelfs zyn tuin niet, zoodat bij slecbts persoonl^ke waai>oi^en kan geven. Dientengevo^ at^gtde rente, die h^ betaalt, tot 100 percent in bet jaar. De woe- keraars in de Rusaische dorpen dragen er onder bet volk een eigenaardige aaam; men noemt ze miroiedj, datwil z^gen dorp-opters, en bet ia zeer opmerkelijk — want • daaruit bl^kt dat wq bier niet te. doen hebben met een toevallig verscbgnsel, maar met eea der aaogeboren kwalen van bet communaai bezit — dat ook in Noord-Afrika bet Zelfde euvelle wordt waargenomen. In bet verslag der Enquête Agricole betreffende Algerie, Oran en Constantinâtine, apreclaître zegede Sidi Mobamed ould Rabour in naam van den stam der Zmelas aldus: jylla demandent la constitution individuelle de la propriété. Cette mesure leur donnerait du credit, leur permettrait d'emprunter à un taiix moins elevé et les empeberait d'être ruines par les prêts aurais. Dit gebeele veral is zeer lezenawaard, dar het omtrent Russia, I, 143. Revue des deux Moiides van 15 Not. 187^. bl. 270. Ill 1870 veischen. Paris, Imprimerie Imperiale. T. a. p. bl. 254. Dicized by Google Set QUOKEBZt. 305 de werking van het gemeentieren grondbezit in Noord-AMks vele iQlicbtiugeu geeft. De president eener daax gerestigde landbonwamaatschappy noemt hnt ^Is premiere cause de la misere dans les tribaa" >), en men vindt er eeo verzo^k- schrift) TAD 737 inwoners van Ajgiere, die vr^en i,qne Von constitue la petite propriété indigene, par laqnelle la famine sera ecarte". ') oWaaraan", zoo schr^ft een der bericht- geyers, ^hgt de. trat^heid van den Arabier, die zoo groot is, dat men baar ongeneesl^k achtP Daaraan dat h^ nooit heeft gewerkt met bet gevoel ran eigeadom, nooit zeker was van between h^ bezat" ; bet geneesmiddel t^en die traagbeid zou te vinden zijn bg de afecbaffing van bet commnnaal bezii en de invoering van den individueelen grondeigendom. - Ik wil van 's lezers aaudacbt niet meer vei^en dan noodig is en veimeld nc^ das alleen, dat, ten gevolge van de nitkomsten der ge- houdeu enqnete, den26 Joli 1873,inFrankrgk een wet is tot stand gekomen In relative à l'étaté de la conservation de la propriété en Angleterre, wordt daarby gebeel aandéFransche werden. Wasser bet bezit eollectief is, znllen aan d^ recbthebenden undividueele bewijzen van fflgendom worden uitgereikt, terw^l bet onverdeeld bezit voortaan wordt bebeerscbt door art. 815 van bet Code Civil, overeenkomende met art. 1112 van ons Bürgerlyk Wetbock. Voor bet toekennen van individueele e^^ndomsrecbten z^n tevens de noodige regels gesteld. Aanvankelgk zal deze wet alecbts worden to^epast in den Algergnscben Tell, maar by afeonderlgke decreten zal zg vaai lieverlede ook elders van kracbt worden verklaard. (Zie artt. 1, 3, 20—24 en 31). De agraiisciie pobtiek, die onze reking in Indie beboort 