A concise grammar of the Dutch language, tr. and remodelled by H. van Laun
Aan schranderheid tot ingewikkelde ontwerpen outbrak het hem niet, veel min aan loosheid om ze tot een bekwHraen tijd in den boezem te smoren. Tn nijd en achterdocht, om op zgne staatsdienaars een wakend oog te houden, en ' . -. ■ ■ bijgehof superstition, toreedheid cruelty, rondheid ivzuktiei^ , geaard' held character, denkheeld idea, v&rsehU difference, op vbttb na by far, oogmerk parpoee, keur statute, handve^i privilege, intleliing institution, lafhartigheid cowardice, gewest province, stetmen to ciil- cnlate, kwcUijk badly, srJtrander heid Q\t\tiniii9& ^ ingewikkeld i^Wiekte , onfvjerp plan, /<M?fA^ cunning, smoren to conceal, achierdochi suspicion. Ill zelfs te^en hunne deugden op ziji^e hoede te %\jn, was hij Tiberiuf gelyk; maar alle de kqnatqparg^n, waavin hu '^^^ dasgdyka afsloofde , achaten te kprt , om aan z|jn oprdeel die juistheid bij te aetten, zonder welke de verbors:ene kracht van zoo vele te zamengestelde werktuigep Dimmer tot eon gelukkig einde te besturen i*. Het vial hovenal in zynen smaakt de gawigtigste z»ken in afgezonderde eenzaam- baid te ontwerpen^ te Qverleggan, en wet zijne verbeelding uit te voeren» waarna hij zioh in de verdere betrachting op zijne dienaar^ verliety iiiet uit vertrouwen, maar uit werkelQQsheid , of mi9achien uit huogmoed , welke bem belette te twyfelen aan.het goede gevolg van zype opgevatte be- grippeD. Een iegelijk ziet, dat op deze wijze, door de geringste vergissing van den ^ticl^ter , het gansche gebouw in een luchtkasteel verkeeren moest. Hij verschilde hierin bemelsbreed van zijnen vader, die zich altyd bevlijtigde om op de uitvoering der hagchelijke aanslagen meteigene oogen toe te zien , en door overal tegenwoordig te zijn , zich niet alleen geduchter maakte, maar ook eene ervarenis verkreeg, die hem nooit verlegen liet. Onze schryvers oor- deelen, dat Filips, indien hij met de krijgsmagt van Alva zelf in de Nederianden ware gekomen, zaer veel zou aitgewerkl hebben, om de beroertan te stillen; en dat aan den anderen kant zijne gedurige afwezigheid de onnoemelijke sohatten, welke hij tot den nederlandsohen oorlog vervolgens basteaddei nutteloos heeft gemaakt. Een enkel voorbeeld zij op doze plaats genoeg, om dit laatste te bevestigen. Reijd verhaalt dat den tyde van Parma, van tien dukaten welke de koning uit Spanje overmaakte, gemeenlyk zeven —^^--rr^^mr' II III II 11 I T .1 1 11. ^»^.^^i^— — I — ^— — p^— kunHenarij artifice, gieh afalooveH to exhaust, te hort tchieteu to fail, jtdstheid acMsuracy, verbeefding imaginatioD, betraeiiiup reflec- tion, werkelaosheid inactivity, beletien pot to allow, vergUting mis- take, ^iichter originator, vertckiilen to differ, hagokelijk difficult, zieh geduchi waken to make oneself feared, beroerte revolt, kant side, voorbeeld example, bevestigen to confirm. 112 oiidcr de handen van zyne dienaars versmolten , en omtrent drie tot betaling van het krijgsvolk kwamen , terwijl onder^ tusschen, wegens de slappe monstering welke mengewoon was te houden, voor ^^nen man, die de wapenen droeg, vier moesten betaald worden. Hy oordeelt dat men , zonder deze misbruiken, ligtelijk twee legers in het veld hadde kunnen brengen , om Frankri\jk en de Nederlanden te ge- lyk in vreeze te bouden. Ziedaar hoe weinig gebruik Filips de II. , met al zijn spitsvondig vernuft , van zgne vermogens wist te maken. Mogelijk zou men hem ten aanzien van zijn verstand, zoo hij geen koning geweest ware, vooreen groot man gehouden hebben. Stul. 6. Youth. Weet, mijne jongen vrienden, dat uw leeftijd in mijn oog eene onvergelijkelijke schoonheid en onberekenbare waarde heeft. Ik beschouw u als den bloesem der mensch- heid. Hoe bekoorlijk verschgnt gy met den frisschen dauw der gezondheid op uw gelaat! Hoe onbewolkt schittert de lust in het leven u uit de oogeni Wat menscheiyk oog en hart zoudt gij niet bekoren, met uwe fierheid, vlugheid en kracht ! In uwe bloem zie ik reeds de vaster , de gezette vrucht ten voorschijjn komen, die zich dra tot voile rijp- heid en grootte ontwikkelen zal. Maar welk eeneteerheid bij dien moed en die krachten! Ach, hoe ligt, hoe ras xan uw schoon bezoedeld, ja uwe vrucht zelve, in haar eerst ontkiemen, door een' giftigen worm doorboord en vernield worden! Jongelingen ! gij z\]t de hoop fkwer ouderen en aanver- slap lukewarm, inattentive, monstering review, leger army, ver- mogen power, waarde value, bloesem blossom, bekoorlijk charming, gelaat countenance, tckUteren to shine, bekoren to AtWf^Yii, fierheid pride, vaster firmer, dra soon, teerheid delicacy, ra« quickly, soon, ontkiemen budding, vernielen to destroy, voorwerp object. 113 wanteQ, bet voorwerp der bekommerendste wenschen en poging^n van ben, aau wie g^ uw leven en eerste op- voediQg verscbuldigd zyt ; of, hadt gy reeds bet ongeluk , fftp aire ouderen U*?erliezeD, van zorgdragende voogden , die u cm uwer ouderen wil beminnea, en hen in u sien berlavea. W\j ouderep van jaren , syn den ieeftgd , waarin men luebtkasteelen voor stiob selren pleegl te boawen, raeda te boven: al onse wenachen, uitzigten, en plannen Toor bet tegenwoordige leven bedoelen het welzyn en ge- luk van een nageslacht, van kinderen, die wg aU one selve beminnen, in wie wy ons zien berleven, in welke w^ ge?<9elen, dat onze beirekkjng tot de wereld, onze naam en ons bestaan zelf als voortduren. Voor hen z\jn onze zorgen en arbeid; voor hen» om hunnent wil dolen onze gedachten nu en dan nog in de onzekere , maar door de hoop in rozengewaad gekleede toekomst : de vorming van hun karakter, de ve0tiging van hunnen stand e» hup welz\jn, is het eenige, dat ops van aardscb geluk nog overblyft. • Mbssch/ibbt. 7. The human body. Waar is een kunststuk het wenschelyk Ugcbaann evenarend ? Daar staat hy, eener opgerigte zuil gelijk, het hoofd pralende met waardigheid en bevalligheid , terwijl het viervoetig gedierte, als eene onafgewerkte kolom, nog mst op den toestel, bet kapiteel los daarnevens hangend. ^ne bewegingen zijn gemakkelyk , vatbaar yqox de zachlste rpoding, op dui^nderlei wjjze te vermenigvuldigen. Allerlei stapden, allerlei overgangen, allerlei uitdrukkingen zijn daarvan bet gevolg; eehe even duide{j|jke als bevallige taal bekommerend h^rtfelty jM?^«ry endeavour, opvoeding education , voogd guardian, bedoelen to aim at, betrekkmg relation, dofen to wander, hftutefuk masterpiece, evenareft to be equal to, pruJen to carry, ^tf- v^lligheid %T^ct, cnafgewerH unfinished, iro/om column, /otfi^^/ basis, kapUeel capital, vafbaar suitable* 10* 114 sprekende voor het oog. Aanschouw den luchtigen dans! Zie den worstelaar! Vestig uwe oogen op de vlugge nimf en den God, die hear vervolgtl Zie de rust van Hercules , nadat er geene monsters meer te beslrijden, geenerlei ge- varen meer te vreezen z^n ! Sla het oog op den olympischen Jupiter, wiens majesteit de aarde zw\jgen, wiens hoofd- schudding haar beven en daveren doet! Altijd nieuw, altijd fraai en onnavolgbaar voor anderen is de mensche- lijke gestalte. De natuur heeft haar met eene buigeaamheid uitgerust, met eene kuust zaamgesteld , waarvan naauwelijks een denkbeeld is te vormen. Terwijl zg op eenen onnoemelljk kleinen grondslag rust, waarop zy door de volmaaktste evenredigheid wordt staande gehouden; terwijjl zij dezen natuurlijken stand elk oogenblik verlaat, en steeds zonder moeite een nieuw evenwigt vindt; terwijjl ze zich als in allerlei bogten wringt, tot allerlei inspanningen laat brengen, cm allerlei werkzaamheden te verrigten, blijft de wonder- bare gedaante, b\j vereischt bestuur, altyd fraai, altijd belangwekkend. ledere bonding is slechts eene andere schoon- heid, een ander beeld, gelyk het de bloe\jende menschelijke verbeelding, tot louter vermaak of aanduiding van eenige eigenschap, niet had kunnen scheppen. SWAET. 8. The retreat from moscou. God! welk een terugtogt! het krachtigste penseei, de stoutste dichtgeest, is niet in staat, meer dan daauwe trekken te malen van dat alles, wat in veertig dagen tus- schen Moskau en den Niemen is voorgevallen. Daar ligt het gebeente van 300,000 fransche en andere helden en tcorsteiaar gladiator, hoofdschudtUng nod, daveren to shake, ^oas beaatifol, grondslctg foundation, volmaakt perfect, evenret&gheui \^tO' portion, evenwigt balance, bogt bending, wringen to writhe, to twist, vereischt right, bestuur management, penseei pencil, stout bold, flaauw faint, trek feature. 115 roemrigk gelidteekeude veteranen, gemengd onder dat van zoo vele dappere reuzen, als in dien grooten worstelstrijd gevallen zijn, gemengd ook onder de tallooze geraamten van geslagte of door honger en koude gesneuvelde paardeu , alles bedolven onder de versperde brokken van in den steek gebleven krijgs- en voertuig. Daar heeft de roeke- looze barbaar eene zee van martelaarsbloed doen plengen, waarvan de breede vlakten rookten en de rivieren rood geverwd waren. Daar hebben steden, dorpen, hutten zelfs, kortom, alle sporen van menschelyke bevolking, opgehouden te bestaan. Daar giert thans de noordewind als een hui- lend spooksel henen over een levenlooze wiidernis, over een onmetelijk, met bekkeneelen en riffen overdekt kerkhof. Daar ligt de roem en trots van den geweldenaar , de glorie z\jner veldheeren, de bloem van Frankrijks, Duitschlands , Italic 's, Hollands en Polens jongelingschap , en al deze heerl^jkheid van legers, twintig jaren lang gewoon tezege- pralen, verachtelijk begraven! Al wat de geschiedenis ver- meldt van Farao's en Sanheribs en Xerxes nederlageu staat bij dit tafereel in de schaduw geplaatst; en het eilendig overschot van eene heermagt , waarvoor de wereld even te voren geknield en gesidderd had, kwam terug als eene bende naakte, uitgemergeide landioopers, de spot en vergnizing van het laagste gemeen. OCKBRSE. 9. GODEFROI DE BOUILLON OR THE SlEGE OF NiCEA. Intusschen heeft zich eene groote magt bij die van God- fried gevoegd ; het Christenleger trekt naar Nicea , en slaat het beleg om die door natuur en kunst versterkte vesting. gelidteekend scarred, worstelstrijd straggle, geraamte t^teieiou , tneu- velen to perish, bedolven from bedelven to bary, steek the rear, plengen to shed, gieren to howl, bekkeneelen en riffen skulls and bones, tafereel sketch, vergmzing laaghing stock. — het beleg slaan to besiege. 116 D^i* daagt Sultan Kilidy Arslan, met een taii^k leger op , tot ontzet van sijne hoofstad. Nooit vertoonden de vruchtbare velden van Bithynie een grootscher en verschrikkelijker gezigt. Beide legers staan t«gen elkander over , gelgk twee digte wouden, Europa tegen over Azie, om de groote vraag te beslissen wie de overhand zai hebben, of Chbistus of Mahomed ? Had ik thans het penseel van den onsterfelgken Tasso , hoe levendig zoude ik dit tafereel malen ! Wie tooh schilderde zoo als hg? Naauwelijks opent de dageraad aan de zon de poort, of bet trompetgeschal brengt ailee in beweging. Men grgpt naar de wapenen, en stelt zioh in rijen. De banieren worden ontrold, en daartusschen prgkt die van het zegevierende Kruis. De pluimen wapperen, op de helmen der hdden: kleederen, pansieren, schilden, zwaarden « lansen , alles schittert, Godfried , op eenen vluggen kiepper gezeten, vliegt, met blikaemende oogen* al de rijen door, dezen roem, genen buii, anderen de kroon der martelaren belovende. Het vuur dat hem bezielt, bezielt ook zgne benden; de moedige rossen trappelen van onge- duld den grond; van aile kanten faoort men dekreet: God wil hetl Met ^^n valt de vgand aan ; hg wordt afgesiagen , maar hervat den aanval , en dra is de strgd algem^n. Duizende pglen gonzen daar benen en vallen gelgk een hagelbui neder. Schild tegen 9child , zwaard tegen zwatird i ontmoeten de strgders elkander. De lucht weergalmt van hun geschreeuw, van het gekerm der gekwetsten, van het gebriesch der paarden, van het geknars der lansen, en het geklikklak der zwaarden en helmen. De grond is bedekt  Hi ll opdagen to appear, ontzet delivraoce, wottd forest » dageraad dawn; prijk^n to shioe, sugetnerend victorioui. -^^ toappp'0n to wav«, pon- tic coat of mail, kiepper steei, ^Hk^fimende fiMin%, kr^ei cry, k^r- vatten to renew, gonztn to whirl, bui gbower, gekerm the grpane, gekwetH wounded, gebriesch neighing, geknars the cla«hil>g> geklik- klak the clang, verminkt maimed. 117 teden en lyken Ziet gij Godfried , hoe^ hg , met lossen teugely rent te midden der vyandelijke drommenP Men Tindt hem steeds daar, waar bet gevaar het meestdreigt, overal dood en schrik verspreidende. Den eenen doorboort h\j met de lans, den auderen werpt hij van het paard: terwiji hy zijne strydmakkers aanmoedigt tot het dooden en vervolgen van den vyand. Deze, geheel gesiagen, zoekt in de vlugt zijn behoud. j. m. schbant. 10. The Seasons. Wij beginnen met de algemeene beschouwing van het merkwaardige in een etmaal, den tijd welken wij verdeeld vinden in vier en twintig uren. Binnen dit bestek zien wij onze schaduwen omloopen, en bevinden ons, op dezelfde plaats, eenmaal in den staat der grootste verlichting en der grootste verduistering , volgende elkanderen langzaam, door gepaste tusschenstanden. Dit wordt overal te weeg gebragt door middel van dezelfde zon , beschynende altoos den halven aardbodem, terwiji de andere helft in de scliaduwe .is bedolven, en dus onvermoeid rondloopende, zonder ooit hare stralen in te houden. Want, terwiji de zon voor ons opgaat , zien anderen haar wegzinken , en als wij haar verliezen, wordt haar opgang aanschouwd van de bewoners in het westen, zoodat de bron des lichts altijd ergens gezien wordt op het aardrijk, in allerlei stand. Altoos is het ergens tijd van opstaan , altoos is het ergens tijd van middagmaal houden , en van nederleggen , zoo onophoudelijk als het geboren worden en sterven. Moet deze bekende zaak ons niet merkwaardig voorkomen, als wij eens nadenken, hoe het toch wezen zou, indien het den schepper behaagd bad , de geheele aarde overal bestendig teuffel bridle, drom crowd. •— etmaal one day, bestek period, siaai state, elkander each other, gepast suitable, altoos always, bedolven hid* 118 te verlichten, door verecheidene stilstaande ssonnen! Wij verblijden one in de das^elijksche verkiezing des Almagtigau , die het licht door de duisternis aldus laat vervangen ; wij verblyden oua te meer , dewijl dit niet zoo haasftig geschiedt , dat onze beaigheden ongevalHg worden afgebroken, maar in een bestek van tijd , bijzonder gepast en afgemeten naar de gesteldheid en krachten van levende en groeijende schep- selen, om arbeid en ruste gevoegelyk te verpoozen. De onderscheidene afdeelingen van dit tijdvak ofetmaal verdienen een naauwkeuriger overzigt. Met het naderen der zonne tot de prachtige oosterkim wijkt aliengskens de duisternis, en bet zienlijke wordt her- sehapen. De nuchtere dageraad wordt reeds begroet door 't verheugde pluimgedierte , terwijl de dauw het land naar eene zee doet f^elijken. Met het opr^'zen van het levenwek- kend licht, wordt de dag herboren, het gelaat des aardryks vernieuwd* en duizend schitterende vonken vertoonen zich op het bepereld veldtapijt. Bij het opkomen der zonne verschui- len zich de wiide dieren , en by de ontwakende schepselen herstelt zich nu de bewustheid van hunuen wezenlijken toestand. De landbewouers zijn reeds werkzaam; rookateigt uit hunne daken, en de ruime staldeuren worden ontsloten , terwijl de stedelingen nog rusten in de armen van den slaap. Doch eerlang begint het gewemel banner bezigheden, benevens het gedruisch der stemmen en werktuigen. De zon naar het zuiden opklimmende , vermeerdert de warmte op het middengedeelte van den dag. Haar schijnsel komt tusschen de woningen , de schaduwen krimpen in , en alomme verspreidt zich een heldertintelend licht, wanneer zick verblifden to rejoice, v«rhiezing choioe, hezigheid business, 0«- gevaUig UDpleMontly, fssteldkeid situation, verpooten to ehange, nauuwiwrig accurate, iim horizon, nuakfer youthful » dageraad daw9> verheugd }oj{vlI, pluimgedierig feathered animals, tchiUerend brilliant, vertehuUen tp hide, zich herateiUm to return •^w deur door, eerlang soon , gedrtiiiek noise, ziek inkrimpen to become shorter, tnUelen to sp^kle. 119 het niet onderschept wordt door benevelingen. Doch dik- w\j]s wordt de glans gematigd door prachtige wolkgevaarteu , opgehangen boven onze hoofden. Ontelbaar zijn de gedaanten in de wolken des Heeren , gedaanten als van breede vach- ten, van lange streepen of banken, van bergen en afge* brokene klippen, die gedurig ongemerkt verschieten en verdwijuen. Nu is er eeue eenparige graauwheid uitgespreid , dan weder siet men bier en daar blaauw bovenlucht. £enige wolken zgu gezoomd met vuur; in andere is eene zachte mengeling van licht en bruin. Somtijds ziet men lagen van dezelve boven elkanderen , in verschillende bewegingen , die het weder voorspellen. Op andere tijden schijnen ze vastgehecht aan het zwerk of ook wel zoo suell^k voortge- dreveu dat ze breede schaduwen , nagejaagd van den zonne- schyn, ak vlugtige kleeden voortslepen over heuvelen en velden. Dan hangen dikwijls de verslapte boombladeren ; dan zoeken de verzaadde dieren naar de koelheid van den liefelijken lommer, dan zgn de kinderen der mensohen in de drukten der verstrooijing, door velerlei inspanningen van geest of ligchaam, welke hen noodigen , om het gewoel af te breken door het nuttigen van voedsel. Deze Mderheid neemt af tegen den arond , dewijl de zon naar 't westen afdaalt, om het zichtbaar gedeeite \hu haren loop te voltrekken. Z^ schiet allengskens achter eene bank, en omboort de kleine wolken met een be vail ig rood ; of de groote zonneschijf raakt aan de kimmen, en ver- liest zich bg gedeelten , tintelende nog op den vloed , doende de westelgke zyde der gebouwen glinsteren, en lange onderschefppen to intercept , gwaartt accomulAtioD , gedtuaUe represen- tation, vmcht skin, fleece, streep stripe, verschieten to fttde, wet/er again, weder weather, voarepellen to predict, ^«^<r^ fastened, 2io<?r^ firnMinent, the heavens. — verzaad satiated, lommer shade, v^'r- stroo\jing dispersion, amusement, inepanning exertion, ligchaam body, nuttigen tf) take, voedael food, afdalen to set, to go down, om' boorden to fringe, raken to touch, glinsteren to appear brilliant. 120 guldene stralen vliegen in 't vermoeide oog des verrukten aanschouwers , hetwelk de verdonkerde afbeeldzels der zonne achterna pleegt te herhalen. Daarop worden de kleuren allezins onzeker, en gemengd tot een graauwend brain ; de voorwerpen verwarren zich; de gedaanten vloeijen zamen, zoo dat men lucht , aarde en water in 't verschiet naauwelijks kan onderkennen. Langzaam worden de starren zigtbaar, de bladeren zijn ingetrokken, om de teedere bioemen te besluiten; het tamme vee begeeft zich tot de rust en de wilde roofdieren treden beschroomd uit de wouden. 6e- durende deze stonden gevoelen de aandachtigen , in de eenzaamheid , eene vertederende zwaarmoedigheid , daar komt iets verhevens in hun bewogen hart; de avond- schemering, na eenen welbesteedden dag, wekt godsdien- stige aandoeningen , zoodat zy reeds bidden , voor dat zg het besluit namen, om zich tot den gebede te begeven. Ook verneemt men dan duidel^k dat de verleden onlasten ons niet onverschillig maken omtrent het bijz^'n onzer medemenschen ; hetzelve blyft aantrekkeiijk. Door kunst verlengt men den dag in z^'ne woningen, alwaar de vlugtige schimmen op de wanden zweven over 't bewogen licht der kaarsen, en wij gelegenheid vinden , om onze a%ebrokene bezigheden ten eiude te brengen. De heerschappg van den nacht doet al het zigtbare verdwynen , zoo dat het denkbeeld van dood en vernietiging ons bekruipt, wanneer wy onze oogen wenden naar de dikke duisternis, en geen geluid vernemen. Het minste verrukt delighted, afbeeldtel image, herhalen to renew, allezins quite, vooruferp object, verschiet distance, tarn tame, f^enile, "-^ 6esehroomd timid, afraid, verieederend softening, verheven to elevate, bewogen moved, a»ondschemering the shades of evening, godsdienstig picas, aandoening emotion, bidden to pray, voor dat before, het beihnt nemen to resolve, verleden past, onlusi sorrow, aantrekkeUJk attrac- tive, schim shadow, heersehappij rale, bekruipen to come apoD, geluid noise. 121 gerucht klinkt alom door de zwijgende velden, zelfs het ruischen van 't geboomte. In de woelige stad komt eenige stiite. Men hoort er slechts het geluid van de klokken der kerktorens, het geroep der wachters, of de stemme dier dronkenschap op de straten. De bewoners zijn opge- sloten in hunne huizen, zij zitten vadzig neder, hun geest is uitgeput, de leden 7.ijn afgesloofd, de aandacht is ge- weken, en de denkbeelden worden verzwakt, door de aanvallender slaperigheidy weike hen noopt neder te liggen cm te vemaehten in de schaduwe des Almagtigen. Onder- tusschen prgkt het wyd verwulf des hemels met tiutelende starren, of het uitspausel wordt verlieht door gestreepte vlammen , opschietende uit het noorden. Hoe luisterr^'k is het verschijnsel der blinkenden mane! Haar bleek en koud licht verbreidt over alles eene flaauwe eenparige grijsheid , welke de onderscheiding der diugen onzeker maakt, ons doet twgfelen, wat wij zien bewegen, en den eenzamen wandelaar schichtig doet voorttreden. De deugdb'evende opmerker ziet uit over de ruimte, en gevoelt zich zelven omringd door de godheid. Deze vertooning heeft iets eigeiis , i«t8 bgzonders en plegngs, hetwelk geenszins bemind wordt door hen, die ongaarne denken aan sterven, aan reken- schap geven en de eeuwigheid , want het blaast hun vreemde gedachten in, en roert hen, door ongewone gevoeiens, zoo dat eene heimelyke benaauwdheid hen doet haasten naar licht, gerucht en tafel« of om zich te verschuilen onder de bedekkiiig van den slaap. Hulshoff. 10. The dying Boerhaave to his fbiends. Eindelijk naderde het uur der ontbinding van i^oerhaavf>. gerucht ramoar, woelig basy, vadzig lazy, uitputten to exhaust, lid member, aandttitht attentioB, nopeu to compel, verumlf '^tvM, uit* tptuuei fiiTOainent, luiaterr^k splendid, vume for moan moon, eea' pariff universal, fcMekiig timid, opmerker observer, uUaien to look, raitnie ezpansf , vertocnmg scene, plegiig solemn, benaauiadheid »xa!» iety, hatufen to hasten, ontbinding death. U 122 Levden, welks inwoners, eenige jaren te voren, de her- stelling van 's mans gezondheid met algemeene vreugdetee- kenen gevierd hadden , Leyden stond nu in rouwe gedom • peld te worden. De beroerade van Swieten, dien hij gaarne tot zijn' op- volger gewenscht had, Gaubius, de Gorter, de Haen, de getrouwste z^ner leerlingen, omringden zijne legerstede; verslagenheid en weedom vervullen hunne harten. Boerhaave behoudt de kalmte, welke zijne deiigd hem inboezemt: ,Jk gevoel het, zegt hij, mijne waardeii! ik heb aan mijnebe- stemming op aarde voldaan. Wat ik tot welzgn mijner me- demenschen heb kunnen doen, dit alles stelt zich thans levendig voor mijneo geest. Mijn hart doet mij geene ver- wijten; hoe zoet is my deze overtuidng, hoe ververheven boven de ydele goedkeuring der menschen 1 Gij mijne leer- lingen maakt u zelven de achting «n den dank van uwe natuurgenooten waardig; door ze u waardig te maken , zult ^ij ze best ontberen kunnen , wanneer gij die niet vindt waar gij ze verwacht had. Gewent u zelven , u boven den dank der wereld te verhefi'en , want pligt zal dikwijU van u vor- deren dat gy u niet stoort aan het gevoelen der menigte. volgens hetwelk echter de gunsten worden uitgedeeld ; leert diis u zelven altyd streng te beoordeelen; en dat tot dit einde uw geweten steeds over u de wacht houde; schept u een inwendig bestaan , onafliankelyk van toejuichingen en berispingen der menschen. Trekt u de ondankbaarheid niet te sterk aan: ook zy heeft een onbekend zoet; want het diepe gevoel, dat geen ondank in staat is om de zachte aandoeningen der menschlievendheid in ons hart te verdel- gen, is buiten bedenking hooger genoegen dan de onder- romoe moiirniagj gedompeld plunged, verslagenheid despair, weedom -grief, kalmie peace, voldaan fulfilled, welzijn %)\t \^oo^ , goedkeuring .applause, verwachten to expect, geooelen opinion, menigte multi- tude, berisping remark, aantrekken to take to heart, onderwinding expei'ieDce. 123 vinding der erkentelgkheid. — Dat het leven van den rijken en magtigen in uwe oogen uooit meer waarde hebbe dan dat van den armen en geringen. — Zijt niet tevreden met zelve het goede te doen, maar gebruikt ook al den invloed van uw beroep, om anderen het goede te doen beminneii. Wanneer pligt roept, dan weet een braaf geneesheer, deu haat, het gevaar, de besmetting, ja zelfs den dood te tarten. Men beklaagt hem mogelijk? dan, als een edelmoedig man. vindt hy in de vervulling zyner pligten , en de opofferingen er aan verknocht, zyn grootste en eenigste genoegen. De ongevoeiige verdient hier medelyden; de ware arts is er vei; boveu verheven; kortom, leeft zoo, dat, wanneer voor u de tijd komt om den toi aan de natuur te betalen , en gy terug zict op de afgelegde loopbaan, gg dan nergens iets outmoet hetwelk uwe rust stoort : uwe laatste woorden zulleu dan dankzeggingeu ziju kunnen aan den Opperheer van leveu en dood, en treffende uitdrukkiugen eener deugdzame ge- rustheid van gemoed/' Met deze gevoelens bezield, verliet de groote man alles wat hem hier beneden dicrbaar was. Kesteloot. II. The present and fobmer condition of Holland. ') Heerlijk uitgerust, en met geeerbiedigden wimpel , gleed onze siaatshulk, sedert eeuwen iang, over de, nu eens kalme, dan we^r onstuimige zee des levens. Met versterkte huld en hooge boorden , met stevige masten en digte blanke zeilen, stevende zy, als een pronkstuk der volken, regt door zee, naar de reine kaap. Volk en stuurlieden waren vrolyk en vergenoegd; want wederkeerig vertrouwen en * ) This part of a lecture over den invloed der zeevaari op de Ne- derlandtche taal proves the abandance of naval terms in the Dutch laogaage. geneeiheer physician, besmetting infection, iarten to brave, beklagen to pity, mogelijk perhaps, gleed from glijden to glide, hufk vessel, huid timbers, stevig strong, 9tevenen to steer. 124. wedei'keerige tevredenheid maakten de reis des leveus tot eeue spelevaart. Alle vlaggen groetten onze Eendragt, en bewooderden ouze welvaart en iierheid. Eens echter, in eenen stikdonkeren nacht, na eenen al te gunstigen wind en eene al te gladde zee, toeu volk en stuurlieden half in slaap waren geschommeld , praaiden wij een vaartuig, hetweik, ongezien, met opgetogen zeilen en met hel&che wimpels prgkte. Het was de nyd , de verpeater van de zee des levens. Met ToUe handen werd het zaad der tweedragt op het verdek onzer Eendragt geworpen, en met eene boosaardige vreugde vervolgde hy nu zijne verderfelijke vaart. Waar schiet dit zaad geene wortels? Het kiemde en groeide dus ook in onze staatshulk. Het eerst begonnen kok en bottelier te kijven, en nu meeuden volk en stuurlieden te luisteren waar hun voedsel gebleven was. Kampzalige twist! Beiden hadden weldra een gedeelte des volks en der vlagheeren op hunne zyde; beiden wisten welhaast hun geschil tot de zaak der geheeleman- schap te maken. Vertrouwen en eenigheid waren na van boord gezweept. Een gedeelte des volks wilde naar deze haven zeilen; eenige vlagvoerders naar gindsche kusteu stevenen ; andere matrozen wilden zeilen bijgezet hebben ; andere gezaghebbers waren van oordeel, dat men zeilen moesi minderen. Alle schepeu, die men praaide, werden om raad en hulp gevraagd , het eene door den kok , het andere door den bottelier. „Regt door zee!'* riep de eene; „alle zeilen blank !" riep de andere. Aldus verloor men het goede vaarwater, en geraakte op dwaalvaarten , even na- deelig voor schip als volk. De woelige staatshulk werd door nog woeliger stormen nu eens naar draaikolken ge«leurd» tchommelen to rock, praaijen to speak with, helsch infernal, nijd envy, boUeJier steward, fuisteren to listen, rampzalig unhappy, wel- Aaasl soon, geschil quarrel, zweepen to sweep, vlaghebber officer, gindtch yonder, gezagvoerder officer, dwaaivaart wrong way, woeJig boisterous, draaikolk whirlpool. 125 waarin dezelve b^jkans verslonden werd; dnn wederzoodnnig op klippen gestooten , dat weldra de eene stuurman na den anderen over boord viel. Een vreemdeling , die bij geweld en logen , destnurmansr kun»t, en op de Acherontischestroomen desclieepvaart had geleerd, drong naar het roer, greep hetzelve metzijn ijzeren vuist, en liet zijne gehate wimpels hyschen. Nu lieten kok en bottelier wel de lippen hangen; maar, daai* men mee 8cheep is, raoet men meS varen. Weldra rees de ellende ten top; onze jonge, flinke matrozen plaatste bij op andere schepen, en met zgne vuile gezellen wilde hij ook onze hulk besturen. Hg kende het maaksel van ons schip, en den aard van het volk niet. Zijne taal was een wangeluid in de ooren onzer zeelieden. Een gedeeite der manschap zag den kok, bet andere den bottelier aan , en zeide: „met „dien vreemdeling kunnen wg niet langer varen , hg zal ons „schip geheel doen vergaan. Wel aan ! verzoent u en draait „elk wat bgl Gg koki kunt u aan geeneboter, en gg bot- „telier! u aan geenen drank meer vergrgpen ; want de lieve ^bootsgezellen van dien vreemden stuurman, die altijd op „kaBp Grijp varen « hebben ons niets overgelaten." Dit woordje raakte grond ; koks- en botteliersgezinden draaiden elk wat bij, en hielden hunne oogen op de plecht gevestigd; en bij de eerste gunstige gelegenheid , toen een hevige storm dreigde, riepen beide partijen: „Vriendeii! staat vast; het zal er waagen!" ligtten den vreemden stuurman geheel niet zacht uit zgii kompas, en wierpen hem netjes over boord. De keus eens nieuwen stuurmans was nooittwgfelachtig geweest; maar om het roer aan te bieden, drong de een den anderen; want die het eerst in de boot springt, heeft keur van riemen. De vreemdelingen werden van het verdek hijsehen to hoist, reea from ryzen to ascend, lop summit, waakael make, wangeluid discord, gtond raken to touch the bottom, drA^ gen to threaten, ligten to lift, kem choice, riem oar. 126 gczwabberd , de eigen wimpel werd weder geheschen , en de oude kabels en zeilen te voorsch^n gehaald. Aan het kompas, echter, had men zoo veie miswyzingen opgemerkt, dat hetzelve voor onbruikbaar verklaard en een nieuw ge- roaakt werd. Aldus pronkt nu het hervormde vaartuig weder heerlijk op de baren; uitbundig bulderen de kartouwen, en oude en nieuwe wimpels vletten door elkander. De stuurman, wetende dat hij een moe^elijk zeeschip te be- haudelen heefb, belooft een oog in het zeil te zullen houdeu. Nu en dan komt er wel eens eene kink in den kabel, maar w^' laveren toch nog al het walletje langs. Eens echter waren wij, door eenen plotselingen storm , zoonabij eene versofarikkelijke draaikolk geslingerd, dat zoo nietde bandige en moede wending van den stuurmansleerb'ng ons weder in het goede vaarwater hadde gebragt, dan kouden wij onze kabels wel weder inpalmeu, en onze wimpels in de pekel leggen. Gode zij dank echter! Wij dr\j?en nog op ons eigen water. Het volk vtfrtrouwt op de stuurlieden, endestuur- lieden rekenen op de medewerking van bet volk. Vergeten wij dus nimmer, wat er tot eene gelukkige en voorspoedige zeevaart behoort. Wilien wij de gewenschte haven bereiken, dan mogen wg uiet altijd ophalen en bijzetten, er moet soms gereefd en geminderd worden. Houden wg ons verdek schoon en de kinken uit de kabels dan zullen wg, zelfs met een labberkoeltje , voorspoedig en verre genoeg , voortglyden. 8taan wy alien getrouw op onzen post, en slaan wy alien de handen aan het werk, dan zal onze vaart wel vlotgaan: zwMeren to wash off, miswijsAng deviation, hervormen renew, daar wave, uitbundig extravagantly, bulderen to thunder, ^ar^OMK' shipsgun , vletten to fly, moeijelijk difficult, kink knot, kalel cable, unUletje little wall, inpalmen to draw in, pekel pickle, in de pekel leggen to pack up, voorspoedig prosperous, bijzetten to strain, labberkoelte gentle breeze. 127 dan zal elk, die ousse geprezene zeevaart ziet, moeten uit- roepen: „Z\j zijn gelukkig door verdiensten ! " *) Meijbr. 13 New outlets for trade since the 18th Century. Ik zal u, mijne Heeren! den Koophandel van Holland in de zeventiende Eeuw, noch dien van Brugge, Gend en Antwerpen, in de vijftiende en zestiende Eeuwen herinneren. Gy zgt te zeer bedreven in de geschiedenis: gij kent de grootheid en de magt, door den Koophandel bij oudere en latere volken verkregen. Maar men zegt gedurig, datonze oade Koophandel voor altgd verloren is, sedert dat alle andere natien huunen eigenen handel drgven, en dat men geene hersenschim moet najagen. Doch men draagt wel zorg van iets niet te zeggen, hetwelk toch volkomen waar is, dat, na- melijk, de massa der goederen en koopmanschappen , die in den Europeschen handel komen , ten minste het driedubbele en misschien het v^fdubbele bedraagt van diezelfde massa in de zeventiende Reiiw. Zie hoe de wereld in onze dagen vergroot is ! Nieuwe natien ontstaan in Noord- en Zuid- Amerika, in den Oceaan; ons eigen Koloniale gebied in Azie opent deszelfs havens voor alle volken. Britsch Indie gaat, op ons voorbeeld, zijne oude betrekkingen met den Vreemdeling heropenen. Van alle die uitbreidingen zal ik slechts 66n voorbeeld aanhalen. Ik heb, in mijne jeugd, de Vereenigde Staten van Amerika bezocht; derzelver be- volking bedroeg toen geene drie, en bedraagt thans tien roillioenen. Er waren zestien Vereenigde Staten, thans zal het getal spoedig verdubbeld zijii. Men verhuisde toen naar de oevers van den Ohio , die in den Mississipi valt ; thans ') Fe^ix Meritis, the name of the Society before which the dis- course was held. bedreven to be acquainted with , gedurig continually, htfrsefucAim idle fancy, betrekking relation, verhuizen to change one's abode, oever shore, bank. 128 ziJQ beide oevers van den Mississipi bevolkt; men hield deze rivier half voor de scheepvaart verloren, omdat men dezelve niet Icon opzeilen, thans wordt zij met eene ver- bazende snelheid door stoombooten opgevaren. Dwars over dai ruime vaste land been zgn de Amerikanen aan de Westkust , aan de Zuidzee gekomen , waar te voren eenige wilde Horden ronddwaalden ; thans vestigen zich daar de Amerikanen op eenigen afstand van de Russen , Spanjaarden en Engelschen. Slaan wij van deze kust het oog nog verder, zoo bespeuren w^ de Sandwichseilandeu , waar nog niet lang geleden de beroemde Cook , derzelver ontdekker, door de hand der Wilden werd vermoord« en thans zijn dezen reeds beschaafd, en hunne koopvaardijschepen varen ge- regeld op China. Is het te verwonderen , dat de staat des Koophandels op de geheele wereld blijken draagt van zulke groote veranderingen ? In mgnen leeftijd heefb men den eersten zak Bengaalschen suiker, de eerste baal Merinoswol uit Saksen, het eerste staaitje indigo uit Oostindie op de markt van Amsterdam zien aankomen. De Java-koffg was weinig bekend, weinig geacht; thans is de hoeveelheid tienmaal zoo groot als te voren, en de Cheribon wordt voor de beste van alle gehouden. Men had als eenen stel- regel aangenomen, dat Koloniale goederen alleen door h«t zweet van Negers konden worden voortgebragt : de be- kwame schr^ver der geschiedenis van den Indischen Archipel bewijst thans, op rekenkundige gronden, dat diezelfde goederen , op Java door vr\je handeu gekweekt , in Europa minder duur zullen te staan komen, dan de Westindische produkten onder de slavernij. Doch, mijne Heeren! een aardrijks- en handelkundig vertoog komt hier niet te pas: ronddwcUen to wander about, nog niet lang geUden not a long time ago, beschaafd civilised, blijken proofs, staaitje sample, hoeveelheid quantity, stelregel rule, kweeken to cultivate vertoog lecture, te pas komen to suit. 129 ik heb u slechts eenige deukbeeldeo , de eerste die mij voor den geest kwamen, opgegeven. Ik wilde daaruit slechts 6in besluit trekken , dat , namelyk , de handel zich dagelijks uitbreidt , en dat , schoon wy er thans een gering aandeel in nemen, dit aandeel iiog hat aanzienlyke ge- deelte kan te boven gaan, hetwelk wij in vorige Eeuwen daarvan genoten. Tot dat einde verzoek ik u niet om zoo- genaamde beschermende maatregelen. Auderen mogen die vragen: de Koophandel heeft ze niet noodig. Laat slechts aan de zaken haren uatuurlyken loop. Belemmert onze markten door geene formaliteiten en inkomende reg- ten. De markten bevelen zich zelve Europa en de beschaafde wereld aan : wy bebben eeue ligging in het midden van dat werelddeel, zeeknsten, fraaije havens, rivieren die ons uit vreemde landeu toestroomen, den Rijn, die Frank rijk vooi'by vloeit, en door Duitschland heenloopt: wg bezitten even zoo wel zedelijke als natuurlijke voordeelen, de ge- woonte van den grooten handel, goede trouw in onze betrekkingen , en het vertrouwen der voiken. Uet onderhavig ontwerp van wet, lietwelk grootendeels de belemmeringen veruietigt, geene bekrompene inzigten kent, en door geeue plaatselijke belangen wordt ingeboezemd, geeft ons terug ^n ons zelven, en aan die getneenschap onder de voiken , welke blijkbaar tot de bedoeling der Voorzienigheid met het menschdom behoort « als welke noch dezelfde goederen aan alle luchtstreken , noch dezelfde soorten van ny verheid aan alle gesiachten der voiken verleent, en dus den koop- handel tot eenen band onder de natien stelt, tot beschaving der wereld. TAN HOGENDOBP. betiuit demonstration, belemnurem to check, onderhavig proposed, ontwerp van wet law, bekrompen narrow, pfaatsel^ local, belang interest, bedoehng the end, luehtstreek climate, n^verheid industry. 130 Dutch Literature in the 17**»« CENTuHy. Terwijl wij de Letterkunde, in de zestiende Eeuw, ter naauwer nood in hare eerste ontlniking aantreffen, zien wij dezelve tegen het laatst dier Eeuwe, maar vooral in de eerste belft der zeventiende , tot een' zoo krachtigen en luisterrijken wasdora opgeschoten, aU waarop latere tijd- perken zich niet beroemen mogen. De zestiende Eeuw Was wel in zoogenaamde dichteriijke voortbrengselen geenszins onvruchtbaar ; doch verre de meeste daarvan zyn van geur en smaak ten eenenmaie onthloot. Niet alleen missen z\j dat gene, waarin het wezen der dichtkunst gelegen is. stoutheid nameiLjk en verhevenheid van gedachten, kracht en levendigheid van schildering, zwier en beeldrijkheid van uitdrukking , maar ook de mindere , ofschoon volstrekt on- ontbeerlijke, vereischte van welluidendheid, vloeibaarheid en gepaste verscheidenheid van maat doen zich daarin ge- heel niet voor , terwijl eindelijk de taal« in welkezy gesteld zijn, ons een bont en wanstaltig zamenweefzel van neder- duitsche en uitheemsche woorden en uitdrukkingen aanbiedt. Tegen het einde dier Eeuwe zien wig daaraan door Aide* gonde, Coornhert, Visscher en bovenal doorSpie- gel, aan wien men niet ten onregte den naam van den nederduitsche Ennius gegeven heeft, wel eene aan- roerkelijke verbetering toegebragt; doch hunne kunstgewroch- ten zijn, bij al het verdienstelijke, 't welk zy. en inzon- derheid die des laatstgenoemden , in der daad bezitten, nog te zeer met de gebreken hunner Eeuwe bezoedeld, dan dat zg onze Letterkunde tot geiljken rang met die van andere beschaafde volkeren zouden verheffen kunnen. Doch, toen, in het begin der zeventiende Eeuwe, onze onvergelgk- eeuw ceotury, ontluiking beginniug, krackiig powerfol, luUterryk splendid, laat late, tijdperk period, voortbrengsel pFoduction, ffeur tlavour, atoutheid boldness, zwier grandiloquence, vereitehie requi- site, tffanstaUig missha][>eD, beschaafd civilised. 131 lijke Ho 6ft met zijne overfraaije Gedichten, in welke wij beurtelings de zinrijkheid van Euripides, de statel^kheid van Virgilius, de verhevene vlugt van Horatius, de bevalligheid der Anacreontische en de teederheid der Petrarchische Zansr- godin zien uitblinken , toen hij met zijne bondige en schilder- achtige geschiedverhalen . en bovenal met dat onnavolgbaar, en bij al hetgeen daarin met grond gewraakt wordt, in der daad onwaardeerl^'k werk der Ned erl and sche His to- ri en te voorsch^n trad, en in deze onderscheidene kunst- gewrochten de nederduitsche taal, welke zich, in vroegere 5^chriften , veelal in eene onbehagelijke en armoedige gestalte vertoonde, als eene der r^kste, buigzaamste, krachtigste en beeidrijkste talen deed kennen , toen ook werd de vaderland- sche Letterkunde op eenmaal met eenen luister omkleed , welke haar, in het oog des onpartijdigen beschouwers, niet min heerlgk dan die van andere beschaafde natiendoetschit- teren. 6el^'kt\jdig met of niet lange na hem zien wg eene reeks van uitmuntende vernuften te voorschgn komen , die deels met hem om den lauwerkrans wedgverden , deels zijn voetspoor loffelijk natraden. Onder deze rooeten in de eerste plaats twee dichters genoemd worden, die, hoezeer ook hunue verdiensten in aard zeer verre uiteenloopen, echter beide in den eersten rang verdienen geplaatst te worden. De eerste is hij , die algemeen , zoo om de voortreffelgkheid als het aantal zgner dichterlijke kunstgewrochten , als de vorst en vaderder Dcderduitsche dichteren begroet wordt, de vermaarde J oost van Vondel. De verheerlgking der nederlandsche Dicht- kunst, met welker beoefening Ho oft, in een meer gevor- derden leeftijd , zich naauwelgks anders dan ter verademing ovarfraai too beautiful, beurtelings alternately, staieHjkheid ii^itYxnt^^ , hevaJl'fgheid charm, teederheid tendcrae:»s, jrAi/flferacM^ picturesque, toraken to criticise, onwaartieerlijk invaluable; vertoonfn to show, luister splendour, onpartijdig impartial, echitteren to shine, reeks series, uytmuniend first rate, vemuft mind, voetspoor footstep, mf- eenloopend to differ, 9^;*maar(^ tenowned , beoefening titxii\%e , practice. 132 van zijnen geschiedkundi<^eii arbeid bezig hield, was Itet groote voorwerp, waaraan hij zijne uitmuntende geestvermo- gens en een aanmerkelijk gedeelte vaneenen meerdan negen- tigjarigen leeftijd te koste lijdde. Doch schijnt h^* hierdoor, bij eenen even gelukkigen aanleg der natuur, zynen voor» ganger en tgdgenoot in dichterl^'ken roem te hebben kun- nen en moeten vooruitstreven ; hij zag zich daarentegen in andere omstandigheden wederom hiuderpalen in den weg gesteld, welke alleen zgne voorbeeldelooze vlijt en onver- doafbare kunstliefde , ofschoon uit den aard der zake slechts gedeeitelijk , konden te boven komen. Niet alleen toch had hij nift, even als Hooft, in zijne jeugd het voordeel eener geleerde opvoeding genoten , maar hg vond zich ook , naar het uiterlijke, van die kommerlooze onafhankelgkheid ver- stoken, welke den Muider Drost den deele viel, en voor den beoefenaar der fraaije letteren zoo uitnemend gunstig, ja schier onontbeerlijk is. Dan , niettegenstaande deze groote en naauwelijks overkoombare hinderpalen, wist Vond el zich tot een' zoo hoogen trap van dinhterlyke voortreffe- lijkheid op te voeren, dat hem, ook thans nog, onderde sieraden des nederlandschen zangbergs met regt de eerste plants wordt toegekend. Het is waar, dat alle zijne kunst- gewrocliten geenszins van gelijke waarde te achten zijn ; het is waar, dat er, na Von del, heldendichten vervaardigd zijn, welke naar de regelen der kunst beoordeeld , dien oaam veelmeer, dan, bij voorbeeld , zijn Joannes de Boet- g e z a n t , verdienen ; dat er desgelgks tooneelstukken in het licht verschenen, waarop, ten aanzien van de vinding, schikking, karakterschildering en wat dies meer zg, verre minder , dan op het volkomenste zgner treurspelen , te be- verademing recreation, besdg houden to occapy, voorwerp object, te koste lijden to devote, hinderpalen impediment, onverdoofbaar inextingaUhable, unqnenchable, versteken to deprive, Muider from the town Muiden, Irap degree, tooneelttuk comedy, tchfkking plao. 183 rispen valt; doch dit alles neemt niet weg, dat Vondel, in het wezenlyke der Dicbtkunst tot hiertoe door uiemand geevenaaf-d, veel minder overtroffen werd. Immers is het geenszins het regelmatige in de bonding , schikkiug en den afioop der gedichten , het onberispelgke in de keuze en bet gebruik van bcelden en figuren , waario het wezen der Dicbt- kunst gelegen is; neen, maar betzelve bestaat veeleer in aterkte en oorspronkel^jkbeid van vernuft, stoutheid en ver- hevenheid van gedachten, vuur en levendigheid van ver- beeldingskracht , welke aan alles leven en beweging weet mede te deelen , in het vermogen eindel^k , om de taal ter meest treffende en schilderachtige uitdrukking zgner voor- steliingen te bezigen , dezelve naar den aard der onderwer- pen te buigen en daaraan ondergeschikt te maken. Deze vereischten en kenmerken nu des echten dichters doen zich in de beste gedichten van Von del op het heerl^jkst voor, en verspreiden zelfs in de gedeelten zgner werken, welker kuiistwaarde over 't geheel minder te achten is, bier en daar de luisterrgkste stralen. Wat dan ook eene strenge en scherpzigtige critiek, zelfs op de voortreffelgkste kunst- gewrochten van den vader onzer dichtkunde moge te be- rispen vinden , zoo lang het beweerde van een der schran* derate en met echten smaak voor het schoone en verhevene meest bedeelde kunstregteren der oudheid, den welspre- keuden Longinus, waar blyft, dat het verhevene, door gebruiken bezoedeld, hooger te achten is, dan het geen onberispelijk , maar tevens van verheveaheid ontbloot is, zoo iang ook is het onloochenbaar, dat, bg voorbeeld, de Lucifer en Gijsbrecht van Amstel van Vondel bij al het onvolkomene , 't welk daarin moge heerschen , in we- zenlijke voortreifelgkheid honderd treurspelen kunnen op- wegen, welke, aan alle regelen der kunst beantwoordende, deriqten to renuirk, evenuren to be equal, keut selection tchrander clever, anloocheHbuar aiideoUble. 12 134 tevens dat zieltreffende , stoute en verhevene missen 't welk de genoemde meesterstukken door alien, die van echt kunst- gevoel niet verstoken zijn , doet bewonderen en toejuichen. De tweede dicbter, wiens verdiensten w\j boven zeiden, schoon geheel ongel\jksoortig, echter niet min wezenl^k en groot te zijn, dan die van Von del, is, gelyk ieder geree- delijk bevroeden zal, de eerbiedwaardige Begtsgeleerde en Staatsman, Jacob Cats. Ja gewisselijk ook dezeman, die in alle z^ne betrekkingen, als mensch, huisvader, geleerde en staatsdienaar , op onze hoogachting de regtmatigste aan- spraak maakt, heeft even zeer, in zijne hoedanigheid van dichter, het volste regt op onze bewondering. Wei is waar, dat zijne gedichten geenszins destoutheid, die verhevenheid, dat vuur van verbeeldingskracht , die sterkte van uitdrakking bezitten, welke aan die van HooftenVondel eigen zijjn ; maar ook deze worden door den aard zyner onderwerpeu in geenen deele gevorderd. Daarentegen onderscheiden ig zich op het voordeeligst door de weelderigheid en geestig- heid van vernuft, de bevalliglieid van scbildering, de waarheid, en natuurlijkheid in de afbeelding der hartstogten, bijzonderlijk van de zachtere aandoeningen der mensch elijke ziel, welke daarin allerwege uitblinken ; daarentegen hebben z^ eene eenvoudige en kunstelooze schoonheid, welke een' ieder, wiens smaak onbedorven is , door eene on wederstaan- bare bekoorlijkheid aan dezelve boeit, dragen alomme blijj- ken van eene menschenkennk, alleen verkrijgbaar door ongemeene schranderheid van opmerking en rykdom en langdurigheid van ondervinding, en z\jn vol van eene le- venswgsheid, welke door alle standen, betrekkingen en leef- tijden hoogst leerl\jk en weldadigis. Zoo groote en onwaar- deerbare verdiensten en voortreffel^kheden z^n gewisselyk bevroeden to understand, hoedamgheid quality, weelderigheid rich- ness, hartitogi passion, aandoemitg emotion, bekoorUjkheid charm. langdurigheid length, betrekking position, relation. 