None
Madioen strekt tot verblij^Uats van den Resident en de Regenten van Madioen en Ma- gettan. Yerder wonen er de Secretaris der resi- dentie, een hoofd-Djaksa, een hoofd-Faughoeloe, een Kapitein en een Luitenant der Chinezen. Voorts heeft men er eenen landraad voor de af- deeling Madioen, onder welke Magettan, ten aanzien van het regtagebied, ressorteert, het residentie-bareau met de algemeene kas, een landmetenkantoor, een belangrijk vendu-depar- t?ment, een agentaohap der Samarangache Wees- en Boedelkamer en een zontverkooppakhais. Wijders is er eene Gouvemements school en heeft men er een civiel Geneesheer. Voor de hontbosschen is er hen Opziener gevestigd. Madioen (Bivier van) of Bengawan Madioen, rivier op Java, residentie Madioen, die haren oorsprong neemt in de gezegde resi- dentie en wel in het regentschap Fonorogo, en vervolgens van het Zuiden naar het Noorden door het regentschap Madioen stroomt, om zich, na eenen loop van ongeveer 50 Engelsche mijlen, bij Ngawi met de Solo-rivier te ver- eenigen. Zij neemt al de wateren op, die in de geheele residentie afstroomen van de ooste- lijke helling des bergs Lawoe en van de wes- telijke van het Ngebel- en Willis-gebergte. Zij heeft eene diepe, sterk kronkelende bedding, steile oevers en woesten stroom. Nabij hare vereeniging met de Solo-rivier is zij ongeveer 200 voeten breed; aldaar liggen bergen van klipsteenen, die der scheepvaart zeer hinderlijk zijn. Aan hare boorden heeft men de indigo- fabrieken Djati Sari, Dolopo en Fagoetan. Madipe, dorp op het znidelijk schiereiland van Gilolo, onder het gezag van den Sultan van Ternate. Madipi, spruit der Aroet-rivier, in Bor- neo's Zuid- en Ooaterafdeeling, rijkje Kota Waringin. Madirdo, rivier en dorp op Java, resi- dentie Fasoeroewan, afdeeling Malang. De rivier is de oostelijke tak van de Gembong en ontspringt aan den zuid-westelijken voet van het Ten^er-gebergte, nabij den heuvel Djitro. Zij stroomt noord-westwaarts op, tot op 200 roeden oostwaarts van den grooten weg, nabij den 240 paal in Malang, en vereenigt zich met de Bendo, die aan de zuid-oostelijke helling van den Ardjoeno ontspringt. Na hare ver- eeniging nemen deze beken den naam van Fa- ras aan. Het dorp Madirdo is gelegen in het distrikt Karanglo. Madja, distrikt met gelijknamig hoofddorp op Java, residentie Cheribon, afdeeling Madja Lengka. Het bevat ongeveer 19,000 inwoners. Het klimaat is er frisch en aangenaam. De grond is met rijstveldeu bedekt, op welken als tweede gewas Turksche tarwe en ob^s geplant worden. Het hoofddorp Madja ligt 81 Vs palen van Cheribon en 6572 ^<^ Indramajoe. Er is een Controleur gevestigd. Madja, dorp op Java, residentie Cheribon, afdeeling Madja Lengka, distrikt Badja Galoe. Madja, dorp op Java, residentie Bantam, afdeeling Serang, partikuHer land Tjikandi Oedik, 398 MA. Madja, dorp op Java, residentie Bantam, afdeeling Serang, in het Zniden van het dis- trikt Kolelet, aan de Tjidoerian. Madja, dorp in Borneo's Znid- en Ooster- afdeeling, landschap Tanah Laut. - Madja, dorp in Borneo's Westerafdeeling, kndsohap Meliouw, aan de rivier Amboan. Madja, dorp op Sumatra, in de Lampong- sche distrikten, distrikt Telokh Betong, langs het strand. Het is bewoond door vreemdelin- gen, meest Javanen, die in 1855 een getal van 323 uitmaakten, verdeeld in 76 huizen. Madjajan, dorp op Java, residentie Aem- bang, afdeeling Bodjo Ncgoro, distrikt Ngoem- pab, aan de Solo-rivier. Madjaksingi, dorp op Java, residentie Kadoe, regent^hap Magelang, in het Zuiden van het distrikt Minoreh. Madjalaja, distrikt op Java, residentie Preanger Regentschappen, afdeeling Bandong, verdeeld in de onderdistrikten of troepen: Bantjakoesoemba, Pab^jan, Tjisindang, Tjis^ro, Nagrag. De bevolking bedraagt ongeveer 10,000 Javanen. Het hoofddorp, ook Madjalaja ge- heeten, is gelegen aan de Tjitaroem, 26 palen van Bandong, 43 van Soemadang en 66 van Tjiandjor. Op 9 Februarij 1861 woedde hier een he- vige storm, waardoor 38 huizen en 13 vrucht- boomen zijn omgewaaid. Madjalaja, onderdistrikt op Java, residentie Preanger B^gentachappen, afdeeling Tjiandjor, distrikt Tjikalang. Het bevat de vier zoute bronnen: Tjibodas, Kadoe Dampit, Tjipanoem- bangan en Tjimanggoe. Madja Langoe, dorp op Java, residentie Tagal, afdeeling Pamalang, distrikt Bongas, 47 palen van Tagal. Op 2 palen van de pasang- grahan, te Goenong Tiga, ligt eene zout^bron te midden van sawah-velden. Madja Lengka, adsistent-residentie en regentschap op Java, residentie Gheribon, gren- zende ten Westen aan de Preanger B^ent- schappen, ten Zuiden aan Galoe, ten Oosten aan Koeningan en Gheribon en ten Noorden aan Indramajoe. Zij bevat de distrikten Madja Lengka (met ongeveer 33,000 zielen), Madja, Telaga, Radja Galoe, Palimanang en Djati Wangi (weleer Kedondong). De Adsistent- Eesident, die tevens Vendumeester is, en de Regent wonen te Talaga. Yerder heeft men voor deze afdeeling een Djaksa en een Pang- hoeloe. De bevolking van Madja Lengka bedraagt 157,500 zielen. Er bestaat suiker- en koffij- kultuur. De hoofdplaats heet eveneens Madja Lengka en is tevens het hoofddorp van het gelijknamig distrikt, op 6* 49' 48" Z. Br. en 108* 13' 19" 0. L. Deze plaats is, volgm DE Laitge, 459 Bijnlandsche voeten boven de oppervlakte der zee gelegen. Er zijn eene regtbank van omgang, een landraad en eene in 1848 gebouwde gevangenis. Madjanang, zie: Madjenang. Madjang, dorp op Java, residentie Kediri, afdeeling Ngrowo, distrikt Toelong Agong. Madjang, eilandje in het meer Seriang, in Borneo's Westerafdeeling, gebied der Ka- poeas. Madjang, twee gehnchten op Java, re>i- dentie Pasoeroewan, afdeeling MaJang. £r ligt nabij deze eene kleine bamboezen pasanggraku, ter hoogte van ] ,300 Bijnlandsche voeten bo- ven de zee. Madja Pada, heuvel op Java, residentie Preanger Begentschappen, distrikt Singaparci Madja Fahit, zie: Modjo Pahit Madja Pahit, dorp op de Oostzijde tss het eiland Poeteran, residentie Madtura. Madja Pahit, dorp op Java, residentie Preanger Begentschappen, afdeeling BandoM, ten Zuiden van den berg Loemboeog. Madjasem, dorp op Java, residentie Japan, afdeeling Pati, distrikt Selowessi. Madjasem, dorp op Java, r^dentieBaIl]o^ maas, regentschap en distrikt Poerbolinggo. Madjasem, dorp op Java, residentie Sama- rang, regentschap Kendal, distrikt Selokatou. Madjasem, dorp op Java, residentie en re- gentschap Pekalongan, distrikt Seragi, op de westelijke greus. Madja Sri, dorp op Java, residentie Cb^ ribon, afdeeling Madja Lengka, distrikt Pali* manang. Madjeh, dorp op Java, residentie en re- gentschap Soerabaja, met eene steenen markt- plaats. Madjenang, distrikt en hoofdplaats op Java, residentie Banjoemaas, regentscbs^) Tji- latjap, met 3,500 inwoners (Soeudaneien}. Df hoofdplaats ligt 60 palen van Banjoemaas, 40 van Poerwokerto, 53 van Poerbolinggo, 57 van Tjilatjap, 82 van Bandjar Megaia en 63\/|Ta]3 Tagal. Madjenang, dorp op Java, residentie Soe- rakarta, distrikt Soekawati Koelon Bengavaii. Madjenang, dorp op Java, residentie Sof- rabaja, regentschap Lamongan, distrikt Lengkir. Madjeneh, st4iat op Celebes' Westbist, rijk Mandhar, aan eene rivier van gelijkeB naam. In Jnnij 1856 werd het kontrakt m vriendschapsbetrekking tasschen den Voret ca MA. 309 het Nederlandsch GroaTernement yernieuwd. Madjengklaky dotp op Java, residentie Banjoemaas, regentschap en distrikt Poerbo- linggo. Madjengklaky dorp op Java, residentie Banjoemaas, regentschap Tjilatjap, distrikt Dajaloehoer. Madjengklak, vc^elnestgrot op Java, re^ sidentie Bagelen, afdeeling Ambal, distrikt Ka- rang fioUong, aan den bergrug Moedjan. De ingang is naar het Westen gekeerd. MadjestOy berg en dorp op Java, residentie Soerakarta^ afdeeling Padjang, distrikt Larog. Madjinga, zie: Moedjinga. Madjoe, eiland bij de kust van bet eiland Soembawa. Uadjoe, dorp op Java, residentie Rem- bang, afdeeling Bodjo Negoro, distrikt Bo werno, aan de Solo-rivier. MadjouWy dorp in Borneo's Westeraf dee- ling, rijk Landak, aan de Bllntiang-rivier, op ruim 8 xa&x gaans van Ngabang. De bevolking bestaat, ongerekeud de vrouven en kinderen, nit ODgeveer 75 Chmezen, waarvan de grootste helft zich bezig houdt met bet bewerken eener iii de nabijbcid gelegen gouigroeve. De ex- ploiiatic van die mijn, de voomaamste van Landak, gescbiedt voor lekening van den Ka- pitein Chinees van Mandor. Made Djaloei, landscliap op bet eiland Nias, met eene bevolking, wier sterkte op 13,000 zielen wordt gescbat. liadoe, een der Saleyer-eilanden ten Zuiden Tan Celebes. Van de Westzijde van het eiland steekt een rif nit. Hadoein, dorp in Borneo's Zuid- en Ooster- afdeeling, distrikt Doeson Ilir, aan de rivier Ajo. De inwoners vinden hnn bestaan in den rijstboaw en het verzamelen van was, honig, rotan, damar en vogelnestjes. Madoeis, twee eilandjes aan de Zaidkust van Xieuw-Guinea. Hadoe Kekep, dorp in Borneo's Wester- afdeeliug, rijk Sintang, aan de rivier Melawi. Hadoera, dorp op Java, residentie Ba- njoemaas, afdeelmg Tjilatjap. Het is de hoofd- plaats van het distrikt Daja Loehoer en ligt am de rivier Tjibaganting, op eenen afstand van 59 palen van Banjoemaas, 49 van Poer- wokerto, 62 van Poerbolinggo, 6272 ^'^^ Tji- latjap, 91 van Bandjar Negara en 1547j van Tjiandjor. Madoera, meer en rivier in Borneo's Zuid- en Oosterafdeeling, in Doeson en Bekompai. ^ij outlast zich in de Barito. Hadoera, dorp op Sumatra, residentie der Lampongsche distrikten, aan de rivier Sakka. Madoera, zie: Madura. Madoeroe, zie: Madoera. Madoewit, rivier in Borneo's Zuid- en Oosterafdeeling, rijk Bandjermasin. Madok, dorp in Borneo's Westerafdeeling, adsistent-residentie Montrado, afdeeling Sepang. Mador, zie: Madhoor. Madorp, eiland, behoorende tot de Zuid- Wester*eilanden, residentie Banda, ten Noorden van het eiland Roma, op 7" 37' Z. Br. en 127** 20' 0. L. Madura, groot eiland in de Java-zee, ge- legen tusschen 6** 52' en 7° 17' Z. Br. en 112*' 39' en 113" 9* 0. L. Het ligt in bet gezigt van de residentie Soerabaja en is daarvan aan de Westzijde gescheiden door straat Madura. Door de inboorlingen wordt het eiland ge- naamd Madboera of Mandoera, hetgeen in het Sanskritsch beteekent jrzoet." De oude beuaming van het eiland is Antoro of Han- tor o. Het is niet bekend, wanneer deze be- naming door die van Madura is vervangen, maar wel, dat het eiland zijnen tegenwoordigen naam reeds droeg, toen de Portugezen in 1510 Java voor het eerst bezochten. Sedert 1745 is het door geweld van wapenen onder de Nederlandsche heerschappij gekomen. De geologisohe gesteldheid van het eiland is vulkanisch en komt overeen met die van Java. Hooge bergen heeft men er niet, daar de hoogste, de Padjoedan, die zich in de af' deeling Soemanap bevindt, eene hoogte bereikt van niet meer dan .1.325 Rijnlandscbe voeten boven d^ oppervlakte der zee. Ondertusschen heeft het eiland, met uitzondering van eene niet zeer breede strook aan het Wester en Zuider strand, over bet algemeen eenen zeer oneffan bodem, daar het bijkans geheel door eene lage keten van kalkbergen wordt door* kruist. In sommige streken borrelt uit den grond aardolie op, die door de bevolking als lampolie wordt gebezigd. Ook levert de grond aard- hars, ritin-asphalt, en bij den heuvel Geger kleiboudende zandsteen met koolfragmenten. Hoezeer men op verscheidene plaatsen bronnen aantreft van goed drinkwater, bestaat op an- dere plaatsen gebrek daaraan. Yooral mist men het stroomend water voor den landbouw en zijn daardoor de velden afliaukelijk van den regen. De voornaamste rivier, genaamd Serokka^ ontspringt in het binuenland op de grenzen tusschen de afdeelingen Pamakasan en Soe- manap en heeft in eone oost-jcuidoostelijke 400 MA. rigting eenen loop van slechts 25 Engelsche mijlen eer zij zich aan bet Oosterstrand in zee ontlast. De andere riviertjes, die nog lets te beteekenen hebben, zijn de Bangkalaog, de Balega, de Sampang en de Pamakasan aan de Zuidkust, de Kalkodie en de Maringan aan de Oostkust, en de Amboenten, de Lapa, de Pas- sang, de Soengan en de Batoe Karbo aan de Noordkust. Madura, waarvan de oppervlakte wordt ge- zegd te bedragen ongeveer 97 yierkante geo- grapbische mijlen, daaronder begrepen de onder- hoorige eilanden, was vroeger verdeeld in drie rijken, te weten dat van Madura, betwelk het westelijk gedeelte en nagenoeg de helft van bet eiland uitraaakte, dat van Pamakasan, het kleinste en in het midden gelegen, en dat van 8oemanap, het oostelijk deel. De Yorsten dier staten waren yasallen van het Nederlandsche Gouyernement, en de yerpligtingen, waaronder zij tegenov^r hetzelve stonden, waren bij over- eenkomst geregeld. Het geheele eiland maakte een onderdeel nit der residentie Soerabaja, en van wege het Nederlandsch Gouyernement werd het gezag er uitgeoefend door eenen Adsistent-Resident, die evenwel geeue r^t- streeksche bemoeijing met het inwendig bestuur had en in deze zijne betrekking ondergeschikt was aan den Resident yan Soerabaja. In 1857 werd in dien toestand eene veran- dering gebragt door de ordonnantie yan den Gouyerneur-Generaal van Nederlandsch Indie van 6 Mei van dat jaar '), waarbij, met behoud van de vroegere indeeling, het geheele eiland als een op zich zelf staand gewest werd gesteld onder het gezag van eenen Bicsident, die, ter- wijl hij meer bijzonder belast is met het beleid van zaken in de afdeeling Pamakasan, en als zoodanig ook zijn verblijf houdt in de hoofd- plaats van denzelfden naam, voor het bestuur der beide overige afdeelingen wordt bijgestaan door twee Adsistent-Residenten. Tot dusver evenwel is van de drie genoemde afdeelingen slechts die van Pamakasan onder regtstreeksch Europeesch bestuur gebragt. De laatste Yorst van Pamakasan voerde den titel van Fanoembahany terwijl het tegenwoordige Hoofd der inlandsche bevolking slechts dien van Fangeran heeft en in alles gelijk staat met eenen kdandschen Regent op Java. In verband tot dit alles is dan ook in Pamakasan inge- voerd het op Java vigerend landrenten-stebel en de belasting op het bedrijf. Door deze laatste belasting, waaraan ook en wel Toor- namelijk de Chinezen onderworpea ^, heef^ voor dezen de heffing^van het tot duBver door hen te betalen hoofdgeld opgehouden. In de beide andere afdeelingen, Madura en Soemanap, voeten de tegenwoordige Yorsten den titel van Panoembiiian, terwijl hunne on- middellijke voorgangers dien van Sultan h&ddcn '). Zij komen in den Inditckem Almanak voor als R^enten, gelijk die van Pamakasan, m&ar word en ieder in hun bestuur bijgesUan door eenen Rijksbestierder, aan wien toegekcnd !< de op Java meest gebruikelijke regentstitd vac Radhen Toemenggoeng, Aan den Resident is nog toegevoegd eei Secretaris der residentie, die tevens, voor zou veel betreft de afdeeling Pamakasan, belft&t ii met de function van Notaris, Yendumcestcr n Ambtenaar van den burgerlijken stand, tervip met de werkzaamheden, aan die drie laatsu betrekkingen verbonden, in de beide andere afdeelingen zijn belast de daarover gestelde Adsistent-Residenten. Ook vindt men in elke der drie afdeelingen Eurupesche HavenmeesurK Kommiesen-Ontv angers der in- en uitgaanJc regten, a^entschappen van de Weeskamer \t Soerabaja, voorts eenen landraad^ met eeuL Hoofd- en kifyaacX-Djak^a^ eeoen Hoofd- ei Adjunct-P(8ff^^o0A^, alsmede de Hoofden vmi Arabiereu, Chinezen en Maleijers. Yoor lii belangen van het onderwijs bestaat er eene sub- ^ kommissie van onderwijs, waarvan de tijdelijke Resident voorzitter is. Yoor het r^svezea behoort Madura tot het regtsgebied van da raad van justitie te Soerabaja en tot den verk- kring van den ommegaanden regter in de S« afdeeling, die vroeger zijn verblijf hield te Probolinggo, maar, sedert de verheffing v&£ Madura tot eene residentie, te Pamakasan ge- vestigd is. De sterkte der bevolking van Madura w(»dt opgegeven : in 1857 op ... . 393,605 zider, ^ 1858 419,387 t . 9 1859 ^ . . . . 509,829 , hetgeen eene vermeerdering aanwijst: in 1858 van 35,78^ nelen of 6.55 ^U , 1859 , 90,442 , r 21.56 V, ^) StaaMhd van Ned$rlandtch Indii^ N'^r 44, <) Zoo wij ons Diet bedriegcD, was de titel ns Saltan aan de beide voric^e Yorsten, althans ua dien van Soemanap, all een persoonl^k gOD$(b(:v^ii> door het Nederlandaeh OouTerneinent v«rieend gv< worden. MA 401 Het zal wel niet noodig zijn te doen opmer- ken, dat die geweldige Termeerdering onmoge- lijk het gevolg kan geweest zijn van het groo- ter djfer der geboorten in vergelijking met dat der sterfte. In den bevolkingstaat van 1859 schrijft de regering de yermeerdering toe aan eene meer yolledlge telling ; maar het is hoogst waarschijnlijk, dat in het algemeen de betere re- geling van het bestnur daarop van invloed is geweest. Bekend toch is het, dat de talrijke be- rolking van Madura, die in de gesteldheid yan den bodem reeds geene zeer ruime bronnen yan bestaan kon yinden, boyendien gebukt ging onder al de geyolgen yan een Oostersch des* potisme, weshalye het een zoowel als het an- der aanleiding had gegeyen, niet alleen dat eeae yrij aanzlenlijke Maduresche beyolking zich yan lieyerlede in de tegeuoyer gelegen re- sidentien Soerabaja, Fasoeroewan, Probolinggo en Bezoeki had geyestigd, maar ook dat jaar- lijks talrijke zw.ermen yan Madnrezen zich naar den oyerwal yan Jaya begayen, om in aller- bande soort yan arbeid eenig middcl yan be- staan te yinden. In hoe yele opzigten het Nederlandsch Indisch Gouyernement ook moge zijn te kort geschoten in hetgeen tot eene wel langzame, maar daarom niettemin degelijkeop- ieiding der onder zijn gezag geplaatste beyol- kingen zoa kannen strekken, zal toch zel£s de ineest beyooroordeelde, zoo hij zich maar eenig denkbeeld kan yormen yan een Oostersch des- potisme met zijn geyolg yan bijgeloofj onkunde, willekeur, afpersing en kneyelarij, niet kunnen ontkennen, dat in yergelijking daaryan een geregeld Europeesch bestuur, hoe kleingeestig en bekrompen in zijne handelingen en hoe heb- zuchtig ook in zijn stre^en, nog altijd is eene weldaad, een ware zegen. Geen wonder der- halye, dat yoor den Madurees, die zoo menig- maal in de gelegenheid was geweest, om op Jaya den betrekkelijk weldadigen inyloed Van een Europeesch bestunr te yoelen, en nu yer- nam, dat ook op zijnen geboortegrond een der- gelijk bestuur yoortaan zou zijn geyestigd, in geene geringe mate de aanleiding is weggenomen yoor zijne tijdelijke of blijveude uitlandigheid ; en ten yolste mag het beaamd worden, wat om- trent de geyolgen yan den bier bedoelden maat- regel in het jaarlijksch yerslag yan den Mmis- ter yan Kolonien yan 1858, op bladz. 23, en in dat yan 1859, op bladz. 6, gezcgd wordt. U. Elijkcns den bevolkingstaat van 1859 bestond het hierboyen yoor dat jaar opgegeyen cijferuit: Europeanen 362 Chinezen 6,457 Arabieren 961 Andere yreemde Oosterlingen. . 7,931 Inlanders 494,118 Totaal. . . 509,829 Over het jaar 1859 is Madura yoor het eerst begrepen in de opgayen der regering omtrentden rijstbouw; doch het blijkt, dat zij zich daarbij bepaalt tot de afdeeling Pamakasan, die, meer dan de afdeelingen Madura en Soemanap, regt- streeks onder Europeesch bestuur is gebragt. Yan de beyolking dier afdeeling, waanran het getal landbouwcnde huisge^innen op 15,953 wordt opg^eyen, blijkt het, dat zij yerspreid was m 176 dessa's of kampongs, waaryan 158 met en 18 zonder yelden, en dat het totaal barer yelden bedroeg 17,766'/4 bouws. Van deze uitgestrektheid konden van levend water worden yoorzien 3,000 bouws, en waren yan den regen afhankelijk 14,766^/4 bouws. Yan de yelden der beyolking varen beplant: ten behoeye yan het Gouyer- nement • 300 bouws yoor eigen kultuur der be- yolki^ 17,466V4 m Te zamen. . . 17,766*/4 bouws Yan de yoor eigen kultuur gebezigde gron- den had zij beplant: met padi 7,633^8 bouws met aardyruchten of andere drooge gewassen .... 9,83278 » Te zamen. . . 17,466'/4 bouws De produktie der met padi beplante yelden had bedragen 37,293 pikols, of ruim 4.88 pikols per bouw. Dit is zeker eene zoo schrale op- brengst, als maar zelden op Java wordt aan- getroffen ^). Wel blijkt het uit den staat 1) Op Java had men in 1859 eene gemiddelde produktie gehad per boaw: in PekaloDgan .... van 5.02 pikols „ Japara n 6.20 „ ^ Bembang ,» 5.82 ^ daaronder begrepen de hoeveelheid bouws, die als mislnVt worden opgegeven. 26 402 MA. betreffende de rijstkultuur, dat 2,242 bouws mislukt waren, maar niet of die gcheel voor rekening van den rijslbouw mocten komen. Doch al vilde men daansede de met padi beplante hoeveelheid bouws verminderen, zoodat alsdan 37,298 pikols zouden zijn verkregen van 5,3917/g, dan nog komt men tot geene boogere produktie dan van 6.95 pikols per bouw. Waarschijnlijk is het, dat hier nog veel te doen valt en zal kunnen worden gedaan voor eene betere besproeijing der velden en voor het aan- winnen van sa wall's dien ten gevolge. De waarde der padI wordt opg^even tusschen / 2.50 en/ 2.25 per pikol of gemiddeld /2.37V, en naar dien maatstaf mag de aanslag voor de landrente ad / 50,520 als bijzonder hoog wor- den beschouwd, al is het, dat de velden, met aardvruchten of andere drooge gewassen be- teeld, daaronder zijn begrepen gewdrden. Omtrent de klapperteelt der bevolking van Pamakasan wordt bij het verslag over 1859 medegedeeld, dat op 1**. Januarij 1859 aan- wezig waren 40,382 vruchtdragende boomen, waarvan in den loop van het jaar gestorven of uitgeroeid zijn 1,178, zoodat op ultimo De- cember nog aanwezig waren 39,204 vrucht- dragende boomen. Aangezien er geen jonge aanplant bestond, maar in 1859 bijgeplant zijn 22,741 boomen, bedroeg de totale aanplant op ultimo December 61,945 boomen. De veestapel telde: a, Buffels: ♦ Mannetjes 916 WijQes 1,375 Te zamen. 2,291 b. Rundvee: Stieren 11,742 Koeijen 22,612 Te zamen. • • 34,354 c, Paarden: Hengsten 11,074 Merrien 6,202 Te zamen. . . 17,276 Wanneer men bedenkt, dat Pamakasan niet het vijfde gedeelte van het geheele eiland bo- slaat, dan schijnen die cijfers, uitgczonderd dat der buffels, als vrij voldoende te kunnen wor- den beschouwd. De Maduresche osscn zijn zeer gewild in den Oosthoek van Java en veel daarvan wordt vooral naar Soerabajauitgcvoerd, niet alleen als slagtvce, maar ook om als iiek- ossen te worden gebruikt '). Zij zijn otct lict algemeen niet groot van stuk, maar kort in- eengedrongen, laag op de pooten, sterk gebouwd en tegen vcrmoeijenden arbeid wel zoo goed bestand als de andere soort«n, die men op Java aantreft, uitg^onderd de beesten, die verkregen worden door het paren van de ge- wone koe met den wilden banteng-os. Van kultures ten behoeve van het Goutct- neroent wordt geene melding gemaaki AUecn blijkt uit den bij het ministerieel verslag orcr 1859 gevoegden staat betreffende de suikerteeh op Java en Madura, dat op Pamakasan eei^e suikeronderneming bestaat met eenen aanpkut van 300 bouws, waarbij werkzaam zijn l,OU(i huisgezinnen. De onderneming bestaat sedert 1S39 kiari- tens eene overeenkomst, aangegaan met den to- rigen Panoembahan van Pamakasan, aau vieo, gelijk nu aaa 's lands kas, door den ondememex jaarlijks werd uitgekeerd eene som van/ 5,420. Die overeenkomst, welke met 1859 zon iPi einde loopen, was door de Indische r^i::: voorloopig voor een jaar verlengd geworden. De bevolking ontving voor haren arbeid er t plantloon berekend t^en 350 duiten of/2.91* , per pikol over de geheele produktie, die tt- dragen had: in 1858 .. » 1859 .. dat is per bouw: in 1858 .. , 1859 . , pikols 7,856.— M 9,37S.5S pikols 26.18«/3 31.26 T^en het zoo even gemeld plantloon bl dus de bevolking per suikerriet plantend bui^- gezin ontvangen: in 1858 / n.WU , 1859 r 27.35V. eene betaliug, in weerwil der niet leer \s.^ produktie per bouw, zoo voordeelig, ak m^' *) Uit het ministerieel verslag orer 1S5S (p^- 112 der officiele uiigaaf) blijkt. dat op dea citrofr en het slagteu van randvee f S per bce&t vanii gefaevcQ door den pachter van dat middel, en d^ die heffiog in de afdeeling Soemanap geschat ror:'- jaarlijks op te brengcn /* 20,880, hetgteQ eefifii'f' van 10,440 beesten, die jaarlijks daar ge>U^ '• uitgevoerd worden, xou aanwgzen. Voor d< tf-'«- ling Madura wordt dat geUl gescbat op SO.Cv' staks 'sjaars. MA. 403 in ▼einige suiker prodacerende residentien op Java door de beyolking wordt genoten. De oDdernemer had geheel yrije beschikking over £tJD produkt, maar het is niet zeerwaarsclujnlijk, dat hij, 200 zijn kontrakt door bet Indisch bestuur mogt vorden Terlengd, in het genot daarran zai vordea gelaten. £eQ belangrijk middel van bestaan yindt de beroUciiig ran het eilaud in de bereiding van kkpper- en kaijang-oYxt. Yolgens het ministe- rieel rerslag over 1858 (zie pag. 112 der offi- ciele nitgaaf) wordt de jaarlijksche uitvoer van de eerste soort geschat op eene waarde van / 40,000 en die van de laatste soort op eene waarde van / 220^000. De Maduresche klapper- olie 7ordt in den haudei gelijk gesteld met die Tan BalL In het gebrek aan rijst vordt voorzien door liet telen van djagong of Turksche tarwe. Ook schijat er knltunr Tan tabak, boomwol, kaijang en zelfs van indigo plaats te grnpen. Yoorts Tipdt de bevolking eenige verdiensten in het verrigten van koeliediensten op den OTenral Tan JaTa en bij de kleine scheepTaart. Zij worden Toor goede zeeTarenden gehouden. In hot algemeen beweert men, dat de Ma- duiees iJTeriger, werkzamer, maar ook meer opvliegend en wraakzuchtig -dan de JaTaan is. De algemeene Tolksstam is de Maduresche, die evenwel onderscheiden wordt in eigenlijke ihdtirezen en Soemanappers. Bosschen zijn op Madura schaarsch. Er worden cTenwel zoowel op het eiland zelf als op het aan Soemanap onderhoorige eiland Ean- ge&n ((foA'-bossGhen geyonden. Op twee plaatsen Tan het eiland wordt Toor rekening Tan het GouTemement zout TerTaar- digd, namelijk te Soemanap en te Boender in de afdeeling Pamakasan. Het zout Tan Soe- manap, Troeger als het beste bekend, was in lie laatste tijden zoo in kwaliteit Terminderd, dat een onderzoek naar de oorzaken noodig is beTonden. In 1859 had de aanmaak Tan zout te Soemanap bedragen 7,605 kojangs en 22 pi- kols en te Boender 2,150 kojangs. De beta- ling der daarbij werkzame beTolking, die te Boender had bedragen / 3.75 eu te Soemanap / ^ 16>/) per kojang, is in 1861 Terhoogd tot / 10.-. Omtrent het aanwezen Tan wilde dieren be- itaat er onzekerheid. Terwijl er Tolgens som- mi?en geene geTonden worden, zijn er andere, die beveren, dat men er panthers, tijgers en boaslangen heeft. Het klimaat yan Madura wordt niet yoor OQgezond gehouden. Oyer het algemeen is het er zeer warm en bij windstilte soms ondra- geHjky zoodat aan de Zuidkust de thermometer wel eens tot 100* rAHKE>-HEiT rijst. In hoo- gere streken en aan het Noorderstrand wordt de hitte eenigzins afgekoeld door de zeewinden. De beyolking yan Madura geneert zich met het bergwerk, het uithouwen yan metselsteenen, het branden yan kalk, het bereiden yan areng- suiker, yan klapper- en kaijang-oYxt, het maken yan ro/a«-matten, mandjes en grof lijnwaad, het slaan yan touwwerk, het aanmaken yan zout eu het drijyen yan handel op Jaya. Ook zijn zij bedreyen in het beschilderen yankleedjes en andere lijnwaden, in het weyen en het maken yan houtsnijwerk, yooral yan beeldwerk. Verder yindt zij een middel yan bestaan in de yisch- yangst langs de kusten en in de menigyuldige op het eOand aanwezige yischyijyers. Huis- dieren en geyogelte worden op Madura in menigte aangetroffen. De yoomaamste tot Madura behoorende eilandjes zijn aan de Zuidkust Foeloe Eam- bing, aan de Oostkust Qili Doewa, Gili Boe- tah, Gilian, Gili lUdja, Gili Genting, GQi Loewak, Poeloe Gilian ; yoorts de yerder oost- waarts gelegen Sapoedi-groep, Manoek, Sarok, Rahas, Talanggoe Ajer, Talanggoe Tengah, Ta- lan^oe Timor, Poeloe Toendo, Poeloe Xa- moedi, Goea Goea; yerder Antipole, Goagoa, Gemok Barat, Genok Tengah, Gemok Timor, Hastings-eiland, Kalkoen-eiland, Kamirian (Urk), Kamoedi, Eanoek, Mampoerit, Manropit» de Kangean-eilanden, Noord-eiland, Saoebi, Paleat, Saboenten, Sepankar, Salarangan, Saoer, Seboer, Sapekan, Saro, Saoebi, Satabo, Solar, Seeil, Se- doelang, Pageroenggang, Seigo, Serdjing, So- soit, Serrit en Sepandjang. De bewoners dezer eilandeui bekend als stout- moedige zeeyarenden. drijyen yeel handel in schildpad, iripang, pinang-noien, olie, matten, steen en aardewerk. De literatuur oyer Madura is opgegeyen on- der Jaya, waarmede dit eiland doorgaans als een geheel beschouwd wordt. Zie yooral de stukken yan H. J. DoKis, P. Bleekeb, J. Ha- GEHAH JCzN., aldaar opg^eyen pag. 695, l«kol.; yan W. E. tajt Hoetell, pag. 697, 1« kol.; yan H. Zollinger, pag. 717, 1« kol.; yan P. Bleexbr, pag. 718^ 1* kol. '); yan Co&nets DE Gboot, pag. 719, 2« kol. Voeg daarbij:' P. P. Bx)OKDA TAN Btstnoa, JardHfMescAHj' ving van Nederland^eh Indie, bl. 273—277, eu Land' en Folienkunde, Boek III, Dl. lU, bl. 214—225; A. J. yAN deb Aa, Nederlandi Oosi- *) Lees aldaar Jaargt IX, in plaats yan Jearg. IV 26* 404 MA. Indie, Dl. IV, bl. 377—418; Tbmminck, Coup \ d^OeiL Tom. I, pag. 385—340; Verhtjell, Herinneringen, D. II, bl. 59 — 70; Ceawiurb, Descripiive Dictionary, art. Madura. Madura, afdeeling, beslaande bet westelijk gedeelte van het eiland Madura. Zij grenst ten Oosten aan de afdeeling Pamakasan, en wordt ten Noorden door de Java-zee en ten Westen en Zuiden door straat Madura bespoeld. Deze afdeeling beeffc eene uitgestrektbeid van 1,682 vierkante palen. De sterkte der bevol- kiug, verdeeld in 513 dorpen, werd in 1866 gescbat op 107,356 zielen, vaaronder 1,970 Cbinezen en 144 vreemde Oosterlingen. Er zijn er evenwel, die beweren, dat het cijfer der bevolking ruim 255,000 zielen bedraagt. Wanneer men bedenkt, dat deze afdeeling de * grootste helft uitraaakt van bet eiland Madura, "waarvan de bevolking bier^oven is opgegeven als in 1859 bijna 510,000 zielen bedragende, dan scbijnt de hoogere scbatting meer nabij de waarheid te zijn. De tegenwoordige Yorst van Madura, een vasal van het Nederlandsche Gouvernement, en die te Bangkaiang, de hoofdplaats, zijn verblijf houdt, voert den titel van Fanoembahan, terwijl zijn voorganger dien van Sultan had. Onder zijn bestuur staat de eigeulijk gez^deinlandsche bevolking. Hij is geregtigd tot de ontvangst van al de inkomsten, "welke, zoo als de in- en tutgaande regten, 'sheeren geregtigheden, de belasting op paarden en njtuigen, gelijk mede de opiumpacbt en het zoutmonopolie, niet aan het Nederlandsche Gouvernement zijnverbleven. In den gang van zijn bestuur is hij evenwel gehouden de leiding en de bevelen te volgen van den te Bangkaiang van wege het Neder- landsche Gouvernement geplaatsten Adsistent- Besident, die daarbij in overleg treedt met den Bijksbestierder. De gedeelten der bevolking, die niet tot de inlandsche gerekend kunnen worden te behooren, zoo als de Chinezen, Arabieren en andere vreemde Oosterlingen, staan met hunne Hoofden onder het regt- streeksch bestuur van den Adsistent-Besident, die tevens belast is met het beheer van 's rijks inkomsten en het hoofd is van de politic en het justitiewezen. Voor rekening van het Nederlandsche Gou- vernement wordt door den Panoembahan eene barissan of krijgsmagt op de been gehouden, vraarvan hij zelf Kommandant is, met den raug van Kolonel. De barissan staat onder inland- sche Officieren en bestaat uit infanterie,pioniers, artillerie en kavallerie. De instructie bij de verschillende wapens is toevertrouvd aan bij het korps gedetacheerde, gepensioneerde of in active dienst zijnde Europesche Offideien. De afdeeling Madura heeft slechts enkele, nietsbeteekenende riviertjes aan de Zuidkust. Hoog gebergte heeft men er niet. Dehoogste berg, de Oeger, bereikt eene hoogte van niet meer dan 800 voeten. Behalve in het distiikt Bangkaiang is het land over het algemeenon* vruchtbaar. De w^en zijn fraai en goed onder- houden. Madura (Straat van), doortogt tuasdia de Noordkust van het eiland Java en de Znid- kust van het eiland Madura. Zij kan in drie deelen worden verdeeld, te weten de Straat, het Naauw en de Trechter. De Straat b^int bij Tandjong Tjina leu Zuiden en het eiland Talanggoe ten Noordra en heeft op die hoogte eene breedte lan 32 Engelsche mijlen en eene diepte van 25 yade- men water. Bij den hoek van Pamakasan ver- naauwt zij zich tot 25 Engelsche mijlen. Br de hoofdplaats Pasoeroewan is de koers van het vaarwater Noord en Noord-Wcst en heeft men, loopende in de rigting van een heuveltje van Madura, genaamd het Zadelbergje, eexe diepte van 14 tot 7 vademen water. Tot aan den hoek Genjeran is de koers West en daar begint het Naauw. Tusschen dien hoek en dien van Pamakasan liggen de eilandjes Ke- tapang en het Bokken-eUand of Podoe Kam- bing, benevens de banken Zwaantjes droogte, Zwart Zand, de Nieuwe bank en eene klip. Bij den hoek Genjeran is het Naanv tvee mijlen breed, doch het verwijdt zich nabij ce reede van Soerabaja tot 3 li 4 mijlen. Vsn daar loopt de koers Noord- West tot aan bet eiland Mengari, alwaar de Trechter eenen aan- vang neemt, en gevormd wordt door de noord- oostwaarts wijkende kust van Madnra en die van Java. In het Naauw ligt, behalTe de on- diepten bij de kust, de £arbouw-bank, en in den Trechter, die aan den ingang 13 mijles breed is, heeft men de groote bank van Ma- dura, die 10 mijlen breed is en waarop slectls 2 vademen water staat. De Straat is 70, Bet Naauw en de Trechter 12 mijlen lang. I^ stroom is sterk en meestal *s morgens Xoord en *s avonds Oost. Het Naauw is het gebcele jaar door veilig. In de Straat heeft men b(- zuiden het Ketapang-eiland eenen veiligen door- togt. Hadurezen, inboorlingen van het eibii Madura. Zij zijn van eene middelmatige ge- stalte, maar forscher van gestel en sterker raa ligchaaamsbouw dan de Javanen. Pe Madu- rezen spreken een mengelmoea van /avaanscii, MA. 40& Maleisch en BaUneesch, met bijzondere tong- Tallen en eene lijmerige ultspraak. Zij zija bekend wegens haaneu ondernemenden aard en vordeu gehondea voor dapper, getrouw en opregt, doch terens opvliegend en wraakgierlg. Ms risschera en zeelieden maken zij zich dik- vijls schnldig aan roof, plundering en moord. Maduresche huisbedienden en koelies zijn even- wel naaawgezet en eerlijk en leggen meer ijver ua den dag dan Javanen. Be hoofddoek en de snid van het wambnis Tan den Madurees verschillen van die van den Jaraan. Hij draagt eene naauwe broek tot beneden de knie, bestikt op de naden en de r&iideo, terwijl zijn sarong wordt gedragen met twee nederhaogende slippen, die in het loopen worden Tastgehouden. De kleedij]^ is meest ^oot geimi, bont en vrg opzigtig. Over het algemeeu zijn de Madurezen be* scliaafd ran toon en manieren en daaraan her- kent men Tooral hen, die in dienst zijn geweest bij de inlandsche militaire magt, welke de Vorsten gehouden. zijn onder de wapenen te bouden. De mannen houden zich meer bezig met i^del en scheepraart dan met landbouw, die Teelal door vrouwen wordt gedreven. Deze vei;sciiillea yan de Javaansche vronw in de Tonnen barer kleeding en in eenen meer stijven g^Qg, met de voeten binnenwaarts gekeerd; terwijl zij zich ook onderscheiden door het dragen ran goederen op het hoofd, hetgeen bij de Javaansche Trouwen niet gebruikelijk is. Eindelijk zijn de Madurezen ook Trij ervaren ifl het maken van lijnwaden, manden, oma- nenten, beeld- en houtsnijwerk. Haen, dorp op Celebes, residentie Manado, n de Minahassa, afdeeling Kema, distrikt Li- loepang, met eene bevolking van ongeveer 80 lielen, die grootendeels het Christendom hebben )mbelsd. IffaessazL of Bjembangan, rawao^ Java, esidentie Djokdjokarta, distrikt Sentolo, groot ( Tierkante palen. Maessan, dorp op Java, residentie fiezoeki, fdeeling Bondowosso, distrikt Penanggoenggan, raan&n het de hoofdplaats is. Maffa, dorp op het schiereiland Gilolo, taande onder den Sultan van Temate. Mafoe Poetih, twee eilanden ten Westen an Nieuw-Guinea, behoorende onder Misool, 1 den Wageoe-Misool-Archipel. Hafor, eilandje ten Oosten van het noord- estelijk schiereiland van Nieuw- Guinea, vddr e Groote Geelvinkbaai, op 135** 0. L. Het iaat onder den. Sultan van Tidore. Maga, rivier en dorp op Sumatra, resi- dentie Tapanoeli, afdeeling Mandaheling. De rivier ontspringt op den Seret Berapi en heeft zwavelzuurhoudend warm water. Het dorp is gelegen op eene hoogte van 620 voeten boven de oppervlakte der zee. Magahan, rivier en dorp in Borneo's Zuid- en Oosterafdeeliug, distrikt Kahajan Oeloe; de rivier is een regter zijtak der Tahajan. Het dorp is door eene schans versterkt. Magalangan, dorp op Sumatra,, residentie Padangsche Bovenlanden, afdeeling AjerBangies. Magamoektiy dorp op Java, residentie Cheribon, afdeeling Koeningan, distrikt Loerah Agong. Magandingy dorp in Borneo's Zuid- ea Oosterafdeeliug, afdeeling Doeson en Bekompai, aan de Pattai. Magat, eiland in den Molukschen Archipel, tot de Ceram Laut-eilanden behoorende, resi- dentie Banda. Magasarl, zie: Margasari. Maga Teloe, dorp op de Oostkust van het eiland Bali, rijk Karang Asam. Magdalena, rif bij het eiland Banka, in de straat Gaspar, op 1° 59' Z. Br. Er staan 12 vademen water, en op ^a kabellengte van- daar 19, 20 en 21 vademen. Dit rif ligt den schepen, die van het Noorden komen, zeer in den weg. Magelangy regentschap op Java, residentie Kadoe. Het beslaat het zuidelijke gedeelte der residentie, grenst ten Noorden aan het regent- schap Temanggong, ten Westen aan Bagelen, ten Zuideu aan Djokdjokarta, ten Oosten aan Djokdjokarta, Soerakarta en Samarang. Het is verdeeld in de distrikten Minoreh, Bandongan, Magelang, Ngaainan, Ballak, Pro- bolinggo en B^mameh. De bevolking bedraagt 241,575 inwoners, als 150 Europeanen en daar- mede gelijkgestelden, 239,976 Javanen, 1,386 Chinezen en 63 Maleijers, Arabieren en andere vreemde Oosterlingen. De hoofdplaats is Magelang. Het land is vmchtbiukr, en aan de boorden der Solo-rivier wordt veel tabak voor de in- landsche markt verbouwd. Magelang, distrikt op Java, residentie Kadoe, in het midden van het gelijknamige regentschap, grenzende ten Westen aan Ban- dongan en Minoreh, ten Zuideu aan Minoreh, ten Oosten aan Probolinggo, Ballak en Nga- sinan. Het bevat ruim 3,600 inwoners. Magelangy hoofdplaats van de residentie Kadoe en van het regentschap Magelang, op Java, gel^en aan den hoogen, oostelijken oever 406 MA. van de rivier Progo, op T W Z. Br. en 110* Vy 7" 0. L., 410 palen van Batavia, 49 Zuid- West ten Zuiden van Samarang, 26^3 Noord- Noord-West van Djokdjokarta, 15 van Te- manggong en 90 van Banjoemaas, ter hoogte, volgens JuNGHTTHN, van 1,221 Rijnlandsche voeten boven de oppervlakte der zee. De lig- ging dezer plaats, in eene uitgestrekte vallei, met lommerrijke dorpjes, besproeid door eene brniseDde rivier, is allerbekoorlijkst. De be-' volking bedraagt ongeveer 34,000 zdelen. Te Magelang vronen de Resident, de Regent, de Secretary, twee Kommiezen, een Pakhuis- meester, een Zontverkooper, vier Gontroleurs voor de landelijke inkomsten en kultures, twee Opzieners voor de thee- en een voor de indigo- knltuur, een plaatselijk Geneesheer en verder een Officier van Oezondheid, wien de burgerlijke geneesknndige dienst en het opzigt over de vaccine zijn opgedragen. Yoorts zijn er ge- vestigd een regtbank van omgang, een land- raad, een agentschap van de Samarangsche Boedelkamer, een kantoor van taxatie en ka- daster, een ouderliugscbap voor de Hervormde eeredienst, wordende de gemeente tweemaal 'sjaars door den Predikant van Soerakarta bezocht; wijders eene subcommissie van wel- dadigheid, eene Gouvemements lagere school en eene in Junij 1851 opgerigte inlandsche school. De voomaamste steenen gebonwen zijn het residentiehuis, dat 1,219 Rijnlandsche voe- W hooger dan de oppervlakte der zee gelegen is, in het midden van eenen grooten, met smaak aangelegden tuin, aan wiens rand men de rivier Progo op eene aanzienlijke laagte ziet voorbij- stroomen. Deze tuin, ^e versierd is met een aantal schoone beelden, afkomstig van de bouw- vallen van Boroboedhoer, is t^eDWoordig zeer vervallen. Van hier heeft men een fraai gezigt op den berg iSoembing. Even als deze tuin zijn ook de meeste andere tuinen en woningen te Magelang versierd met dusdanige beelden uit den voortijd. Tot de verdere voomame gebou- wen behooren de woning van den Secretaris, die van den R^ent, de moskee, het logement en het gevangenhuis. Het aloen-aloen-plein vormt het hoogste gedeelte der stad en ligt 1,272 Rijnlandsche voeten boven de opper- vlakte der zee. Aan de Zuidzijde dezer plaats ligt eene aarden vesting met sterke vuurmon- den, op gemetselde fondamenten draaijende, en van eene bezetting voorzien. Den 3a Mei 1830 Bprong het oude fortje in de lucht. Uit Magelang loopen vier hoofdw^en, als: 66n Noord-Noord-West naar Temanggong, 66n om de Noord naar Bawen en Samarang, 66n om de Noord-Oost naar Salatiga en e^a om de Zuid, die zich verdeelt naar Djokdjokaita om de Oost en naar Poerworedjo om de Zuid- West Niet ver van Magelang is eene bron gelegen, die in het dal van de rivier £Uo ontepringt, daar waar dit tegen den berg Andong oploopi Zij is door steenen en beelden omringd. Het water is eenigzins walgelijk van smaak. ICageloengy dorp op Java, residentie Sa- marang, regentschap Kendal, distiikt Sali Woengoe. Magemba, dorp op Celebes' zoid-vestelijle landtong, in de Noorder-distrikten, op ongereer 5 palen van Maros gelegen. In de nabijbeid bevinden zich twee warme minerale bronnen. Magersari, benaming van twee dorpen op Java, residentie Samarang, regentschap Keudal, een in het distrikt Troeko, aan den posiv^, en een in het distrikt Kendal. Magettan, r^entschap op Java, residentie en afdeeUng Madioen, in het iNoorden. Het u verdeeld in de vier distrikten Bale, Magettao, Boeloe en Gorang Gareng, te zamen bevolkt door ruim 61,000 zielen, waarvan in het dis- trikt Magettan 23,313 Javanen en 36 Chiiie- zen. £r wordt eenige binnenlandsche handel gedreven. Ten aanzien van het regtsgebied behoort Magettan onder Madioen. De hoofdplaats, eveneens Magettan gena&md, ligt op den weg van Soerakarta, 16 palen tss Madioen, 23 van Ngawi, 38 van Ponorogoen 48^/4 van Soerakarta. Zij is aangenaam ge- legen ter hoogte van 800 Rijnlandsche roetea boven de zee en heeft vruchtbare omstrekea. Deze plaats is door breede wegen in groote vierkante vakken verdeeld. De hoizen der in- landers staan onder de lommer der ie^'f; klapper- en andere vruchtboomen, waarran deze plaats ruim voorzien is. In den omtrd liggen heerlijke rijstvelden, die zich tot aaL den voet van den Lawoe uitstrekkeo. Dc stand van den thermometer is hier gewoonlij^ 66° tot 76** Fahbeuhxit. Even boven Ma- gettan bevindt zich eene suikerfabriek, en Ut plaatse zelf is eene Gouvemements school Maghadar, landschapop Sumatra, adsistent- residentie Benkoelen, afdeeliug Kroe. Magi, distrikt op Sumatra^ residentie Ps- dangsche Bovenlanden, afdeeling Agani. ^ grond is uiterst vruchtbaar en leirert red koffij op. Magi, eiland in den Molukschen Aicliip^> tot de Batjan-eilanden behoorende, residentie Temate, dat in de 17" ecuw door den Sultan van Batjan aan Nederland is afgestaan. Magi, dorp in Borneo's Zuid- en Oodter- MA. 407 afdeeling, afdeeling Sampit, aan den regter oever der Semboeang, bewoond door 100 Dajaks^ Orang Koehin (1S53). Magilawa, kampong in bet Zuiden yan Middcn-ilores^ bewoond door llokka's. Hagili, dorp op Celebes' Westkust, in bet Oosten Tan het rijk Mandbar. Magindari, kaap aan Celebes' Westkust, io de straat van Makassar, op 5^ W Z. Br. Magiri, dorp op Java, residentie DJokdjo- hrfa, afdeeling Mataram. tfagit, zie: Pandjang (Poeloe). Magondo, £ie> fiolang Mogondo en ifogondo. Hagongan, dorp op Java, residentie Sa- marang, afdeeling Kendal, distrikt Perboean. Mahabo, dorp op bet eiland Nias, distrikt GocnoDg Sitoli. ' Mahaboe, sie: Proemangan. Mahadan, dorp op bet eiland Madura, in kt Xoorden der afdeeling Madura. Mahakim, berg in Borneo's Zuid- en Oosterafdeeling, landscbap Pemboeang. Mahakkam, naam, dien de inboorlingen aan dc rivier Koetei geven, welke zicb in Bor- neo's Zuid- en Oosterafdeeling bevindt. Zie (iaarorer Koetei. Yerder is Mabakkam de Daam van eenen berg op de uoordelijke grens Tan Koetei gelegen. Mahala, dorp op bet eiland* SoUok, aan bet strand. Hahalangy dorp in Borneo's Zaid- en Oosterafdeeling, in bet vroegere rijk Bandjer- masin, aan de Riam Eiwa. Haham^roe, zie: Sm^roe. Uaham^roe, berg op Sumatra, residentie Padangsche Bovenlanden, rijk Menang Kabo. Mahanateh, eiland in den Molukscben Arrliipcl, een der Soela-eilanden, onder den Sultan van Ternate. Hahabg, rivier in Borneo's Zuid- en Ooster- afdeeling, afdeeling Doeson en Bekompai, die in de Barito valt. Mabang Ninga, dorp op Java, residentie Bantam, Zuider Regentscliap, distrikt Sadjira. Mabapalpak, berg op Borneo's Noord- Oostkust, op de westelijke grens van het rijk BoelocDi^an. Habara, rivier op Sumatra, in de Lampong- sche distrikten, welke in de Soeka Tauah valt. Mabawai, dorp in Borneo's Zuid- en Ooster- afdeeling, distrikt Siang Moeroeng, aan de riTier Topo. Mabawai, dorp in Borneo's Zuid- en Ooster- afdeeling, afdeeling Doeson en Bekompai, aan de Lawoeng. Mahawai, zijrivier der Tjeroendoeng, in Borneo's Zuid- en Oosterafdeeling, distrikt Katingan. Mahawap, rivier in Borneo's Zuid- en Oosterafdeeling, distrikt Koebiu, welke in de Pemboeang valt. Mahawoe, zie: Proemangan. Mahekb, landscbap op Sumatra, residentie Padangscbe Bovenlanden, grenzende ten Westen aan Bondjol en Kota Lawas, ten Zuiden aan de afdeeling L Kota's, ten Zuid-Oosten aan Pankalan Indalan en ten Noord-Oosten en Nooiden aan Kopoer nan Sambilau. Het boofd- dorp beet Bonan. MahiOy eilandje bij bet eiland Soembawa. Het is oubewoond en boschrijk. Aan de Zuid- Westkust ligt eeuc diepe, doob ouveilige baai. Mabing, dorp in Borneo's Zuid- en Ooster- afdeeling, aan de Kapoeas Moeroeng. Mabip, rivier in Borneo's Zuid- en Ooster- afdeeling, distrikt Katingan, boven de mondiug der Senamang, op den regter oever der Katingan. Mabis, rivier op Sumatra, in de Batta- landen, distrikt Mandabeling. Zij valt bij Pa- sir in de Singkoeang of Gadis. Mabitan, eilandje bij de Zuidkust van Sumatra, in de Lampong-baai. Mabm, berg in Borneo's Westerafdeeling, op de noordelijke grens van het rijk Matam. Mabmoed, dorp op Java, residentie Prean- ger Regentschappen, r^ntschap Bandong, dis- trikt TjUokotot. MaboOy dorp in Borneo's Zuid- en Ooster- afdeeling, distrikt Kabajan Tengah. Het bevat een 20tal inwoners. Maboe, dorp op de Noordzijde van het eiland Saparoea, residentie Amboina. Maboo, dorp op bet eiland Ceram, op de Zuidkust van Groot Ceram. Yroeger was het in het gebei^te gelegen, doch in 1856 hebben zicb de bewoners aan het strand nedergezet, alleen uit begeerte om hunne kinderen onderwijs te doen genieten op de aldaar in dat jaar op- gerigte school. Maboe, rivier op het eiland Amboina, aan de Zuid-Oostzijde van het schiereiland Hitoe. Maboenan, dorp op Java, residentie Ja- para, regentscfaap Djawana, 5 palen van Dja- wana, 13 palen van Pali, 53V4 P^ ^^^ Japara en 10 palen van Rembang. Ilet is het laatste poststation op den grooten postweg, voordat men in de residentie Rem bang komt. Maboenan of Mahoening, rivier op Java, de grensscheiding uitmakende tusscben de residentien Japara en Rembang. I Mabompang Djai, dorp op Sumatra, re- 408 MA. sideniie Tapanoeli, distrikt Groot Maiulaheling. Mahono, eibusdje in den MolukscheD Ar- chipel, aan de Oostzijde van het eiland Sjiauw, residentie Manado. Mahor Alpak, berg op Borneo's Noord- Oostkust, in het Wesien van Let rijk Boeloengan. Mahou, riyier op Borneo's Noord-Oostkust, rijk Koetei, velke zich in de Torok Pahoe ontlast. Mahour, rivier in Borneo's Westerafdeeling, distrikt Melawi. zie: May. dorp op Java, residentie Bantam, aan de Tjidoerian. Maibit, berg en dorp met tabaksondeme- ming op Java, residentie Rembang, afdeeling Toeban, distrikt B«ngel. Maidi, dorp op het zuidelijk schiereiland van Gilolo, staande onder het gezag van den Sultan van Temate. Majjang, zie: Majang. Majjo, zie: Majo. HaJijong, zie: Majong. Maikor, zie: Meikor. Mailan, dorp op Java» residentie Japara, afdeeling Pati, distrikt Tje^gkalsewoe. MailaOy dorp op het eiland Makjan, resi- dentie Ternate, onder een hoofd dat den titel van Kimalaha voert, in December 1861 door de uitbarsting van den vuurberg geheel verwoest. MaindoOy dorp op Java, residentie B«m- bang, afdeeling Toeban, distrikt Singahan. Mainga, dorp op Celebes' Weslikast, staat Sop^ng. Main Gila'an, dorp op Java, residentie Batavia, Znider Kwartier, tnsschen de Angk6- en Pasanggrahan-rivieren. Maipehf dorp in Borneo's Zuid- en Oos- terafdeeling, distrikt Bekompai, iu het Siong- gebied, 2 uren gaans van Tampo Langit, Noord- Noord-West van Marantohoe, met 3 huizen en 70 inwoners (1857). Mais, rivier op Sumatra, residentie Tapa- noeli, afdeeling Mandaheling, die zich in de Gadis ontlast. MaisQ, klip of rots in de straat van Ma- dura, ten Westen van het eiland Gili Badja. Maissa, dorp op het zuid-oostelijk sclder- eiland van Gilolo, staande onder den Sultan van Tidore. Maitara, zie No or w eg en. Maiwa, landschap op Celebes, onder eenen Badja, Maiwoka, dorp op het eiland Manawoko, een der Goram-eilanden, residentie Banda. Het staat onder eenen Badja* Maja, rivier op de Oosikust van het elksd Boero, zijnde een zuidelijke tak van de Siewel, welke zich in zee ontlast. Maja, dorp in Borneo's Westerafdeeliag, rijk Matan, aan de rivier Pawan. Maja, dorp op Java, residentie Soerakarta, distrikt Soekawati Wetan Bengawan. Maja, zie: Mendouw. Majaan, rivier op Celebes, residentie Ma- nado, in de Minahassa, afdeeling Amoenng, distrikt Tombassian. Maji^a, rivier op de Zuidknst van bet ei- land Nias. Majak, berg in Borneo's Westeraldeeling, in het Westen van het rijk Simpangl Mi^ftk, ouderdistrikt op Java^ lesidentie Preanger Begentschappen, afdeeling Tjiandjor, distrikt Tjikondang. Majak, dorp op Java, residentie Bantam, Noorder Begentschap, distrikt Baros. Er woidt hier ampoh (eetbare aarde) gevonden. Majaky dorp op Java, residentie Bantam, Zuider B^entschap, distrikt Sadjira, in h^ Oos ten van het onderdistrikt Tjianggasa. Majakaiiy poststation op Java, residentie Samarang, distrikt Grobogan. Maja Kebo, dorp op Sumatra, residentie Palembang, landschap Pasoemah Ldnr. Mi^anari, bei^ op Java, residentie en re- gentschap Pekalongan, distrikt Sawaogan. Majang, hoog gebergte op Borneo's Noord- Oostkust, rijk Goeuong Teboer, door de Mo- luunmedanen Oeloe Inaran genaamd, naar de rivier, die daamit ontspringt. Majang, zie: Majo en g. Majang, wijk in de hoofdplaats Simpang, in Borneo's Westerafdeeling. Majang, dorp in Borneo's Westerafdeeling, landschap Sawait. Majang, dorp op het eiland Banka^ distrikt Jeboes. Majang, berg en rivier op Java, residentie Bezoeki, afdeeling Bondovosso, distrikt Pocger. De berg is 6,000 Rijnlandsche voeten hoo?. De rivier komt van den Baoen, neemt de Adjong op, en valt in het distrikt Poeger, onder den naam van Sanen, in de Indische zee. Majang, dorp op Java, adsistent-residentie Krawang, distrikt Soebang. Mi^angan, poststation <^ Java, residentie Xediri, afdeeling Blitar, distrikt Sringai Majangan, dorp op Java, residentie Kediri, afdeeling Ngrowo, 9 {nlen van Toelong Agong en 21 van Kediri. Majangan, kampong op Java, in de hoofd- plaats Pasoeroewan, wijk C. Den 7*^ Janiurij MA. 409 1861 is er een brand ontstaan, die zeer hevig dreigde te worden, doch bij tijds werd gebluscht. Een 50tal steenen en 278 planken en bamboe- httizen zijn vemield. ICigang Hidjoe en •Ledok, twee dor- pen op Ja?a, residentie Rembang, afdeeling Bodjo NegorOj distrikt Ngoempah, aan de Solo-rivicr. Ml^aran, dorp op Java, residentie en dis- trikt Soerakarta. UajauWy sie: Maj o. ICajen, meer in Borneo's Zuid- en Ooster- afdeeliog, distrikt Bekompai. Het is rijk aan risschen en watervogels. Op den linker oever is het door kleine uitwateringen met de rivier Pattai verbonden. MigOy onbewoond eiland in den noorde- lijken ingang van de straat der Molukko's, tussehen Celebes' Noord-Oostpnnt en Temate, onder welk laatste het behoort, met de Noord- pnnt, To]gens I^xltill yan CAbkbes, op 1° 20^ N. JBr. en 126** 24' SCV' 0. L. Het wordt enkele malen door van de West komende of huiswaarts keerende Solloksche zeerooTers aan- gedaao, daar het vele wilde geiteii en kokos- palmen oplevert, om welke reden het ook door de Sangirezen op hnnne reizen naar Ternate ▼ordt bezocht. ICajo, eiland nabij Soembawa, met de Noord- punt op 8" V Z. Br. en 117' 31' O. L., vol- geos HossBiTRGH. Het is vrij hoc^ en ongeveer 4 Engelsche mijlen groot. tffgOy dorp op Celebes' Westkust, op de Oostzijde yan het rijk Boni. Majo, dorp in Borneo's Znid- en Ooster- afdeeh'ng, distrikt Katingan, aan de rivier Sampa. KiyOy dorp in Borneo's Zuid- en Ooster- afdeeling, distrikt Bekompai, in het Karrau- gebied, met een 20tal inwoners. Hajoeng, dorp in Borneo's Westerafdeeling, adsistent-residentie Montrado, distrikt LaraL Migoengy zijtak der Kalai-rivier, op Bor- neo's Noord-Oostkust, rijk Berou. Majoeni, dorp op het Aroe-eiland Wokam, op de Oostzijde, residentie Banda, met 11 hui- 2en, bewoond door 68 Alfoeren (1850). Mi^ong, distrikt op Java, residentie en regentschap Japara^ met eene bevolking Tan 31,500 zielen, verdeeld in 67 dorpen. Het hoofddorp heet Majong Lor en is ge- legen op 15 palen van Japara en 22'/^ van Pali, terwijl Majong Kidool een dorpje bezuiden de hoofdplaats is. De rivier Majong vloeit door dit distrikt. In het hoofddorp is eene inet stoom verkende sniker&briek van gelijken naam, ook wel de Hoop geheeten, toebehoo- rende aan den Heer J. Ixzie Heine, en met eenen aanbouw van 400 bouws. Majong, dorp op Java, residentie Samarang, afdeeling Salatiga, distrikt Ambarawa. 