Bijdragen tot de taal-, land- en volkenkunde
17. “Na te zijn ingetreden, zweert gij, wanneer gij gouvernements-amb-tenaar wordt, nooit eenen broeder te zullen benadeelen, ten einde zelven voordeel van het Gouvernement te trekken: doet gij het, zoo moogt gij om komen door de beet eener slang, of door tijgers verscheurd worden.” 18. “Na te zijn ingetreden, zweert gij, wanneer het eenen broeder voorspoedig gaat, hem niet in den weg te zullen treden, om hem geld af te persen: doet gij het, zoo moogt gij omkomen door het zwaard.” 19. “Na te zijn ingetreden, zweert gij, geene schoonzuster uit het Verbond tot vrouw te nemen en het huwelijk door eenen koppelaar tot stand te brengen, noch ongeoorloofd verkeer met haar te onderhouden: doet gij het, zoo moge de god des Donders u vernietigen” 20. “Na te zijn ingetreden, zweert gij, wanneer meerdere broeders te zamen gekomen zijn, hen niet in een speelhuis te zullen lokken, ten einde hen af te zetten; doet gij het, zoo moge de god des Donders u ver- Nietigen.” 21. “Na te zijn ingetreden, zweert gij, in geval gij bij vergissing, of zonder hem te kennen, eenen broeder van het zijne berooft, het te zullen teruggeven, zoodra gij ontwaart, dat hij een broeder is: doet gij het niet, zoo moogt gij bloed spuwen en omkomen.” 22. “Na te zijn ingetreden, zweert gij, wanneer gij eenen broeder ziet vechten met eenen niet-broeder, te zullen onderzoeken, en indien de broeder gelijk heeft, hem to helpen; heeft hij echter ongelijk, hem te zullen afraden; in geen geval zult gij den anderen helpen en den broeder belee-digen: doet gij het, zoo moge de god des Donders u verderven.” 23. “Na te zijn ingetreden, zweert gij, uwe bijzondere wraak nooit tout eene algemeene te zullen maken en dus een bedekt plan ter verongelij king van eenen broeder te vormen: doet gij het, zoo moogt gij verslonden worden door eenen tijger, wanneer gij in het gebergte reist, of verdrinken, wanneer gij te water ga "Na te zijn ingetreden, zweert gij, nooit met ondank te zulle? vergelden de gunst van eenen broeder genoten, of hem te benadeelen, tr wijl gij winst en rijkdom voor u zelven zoekt: doet gij het, zoo moge de don- der u-treffen of vuur u verteren." 25. “Na te zijn ingetreden, zweert gij, wanneer gelden worden bijeen P ed ; GEHEIME GENOOTSCHAPPEN VAN DE CHINEZEN. 33. “Na te zijn ingetreden, zweert gij, naar huis keerende, u niet van den eed te zullen ontslaan: doet gij het, zoo moogt gij in de hel worden gestort en nooit eene verdere zielsverhuizing ondergaan. 84. “Na te zijn ingetreden, zweert gij, in eendragt te zullen leven met uwe broeders, wederkeerig hulp en bijstand ontvangende en verleenende: doet gij het niet, zoo moge de god des Donders u treffen, - 21 308 GEHEIME GENOOTSCHAPPEN VAN DE CHINEZEN. 35. “Na te zijn ingetreden, zweert gij, drie jaren lang rouw te zullen dragen [voor een overleden hoofd van het Verbond?) en eenen anderen (broeder) als ““Wierook-Heer” te zullen huldigen, zoodra hij in de openbare vergadering als zoodanig is benoemd, en de oorkonden en kleederen ontvangen mai hebben: doet gij het niet, zoo moge de god des Donders u verpletteren. 86. “Gij nieuwelingen, gij allen, die dezen avond dezen eed gesworen hebt, blijft vereenigt van begin tot einde, en Uwe getrouwe en eerlijke verknochtheid san den eed, zonder voorbehoud, zal geluk verspreiden onder de broeden.’ Jeder nieuw lid stort twee dollars in de verbondskas en ontvangt daar- - voor uit handen van den Voorzitter het diploma, in het bargoensch dezer benden hoogst treffend “de beurs” genoemd. Het diploma is op Kjawasd deels gedrukt, deels gesehreven; gewoonlijk wordt er eene kopij op papier bijgevoegd, die men bij zich draagt, terwijl men het orgineel te huis be waart. Tegen betaling eener bepaalde som ontvangt het nieuwe lid, de verkiezende, ook de “verbondskleederen” en eene “sprei,” waarbij 108 “twee vondels of planken van de Hoeng-brug 1” gevoegd worden, om des vereischt, zich daarvan te bedienen, zijnde deze “‘vondels” niets minder den twee korte zwaarden, of dolken, die men in de mouwen verbergen kan. Hebben wir reeds vroeger uit de toelichtingen van het Reglement voor het T'ifn-tf-hoef, bl. 388, gezien, dat het bewijs van idmaatschap onder den naam van het “kleine boek” en het Reglement onder dien van “kleine boek” en het Reglement onder dien van “kleine boek” sche termen aangeduid. Onder “verbondskleederen en sprei” of volgen eene andere opgaaf onder “toga en tunika” verstaat men het boek, bevst- tende de geschiedenis van het Verbond, zoo als zij boven is opgegeven. benevens het formulier van eed, en aanwijzingen, hoe men in de Joyes ke? worden aangenomen. De geschiedenis is met afbeeldingen der voornaamste verbondsleden geillustreerd, wordende hunne reeks geopend met den vr ger vermelden kleinzoon van Keizer Tooeng-tsching. Ook onderscheidene dicht- stukken zijn daarin opgenomen. ee Mi Kid-pan of Kid-pan., braggeplanken. GEHEIME GENOOTSCHAPPEN VAN DE CHINEZEN. 309 Of er in gewone tijden een algemeen opperhoofd is, dat als zoodanig door alle Loges erkend, regtsmagt over allen uitoefent, kon men niet te weten krijgen. Zoo veel is zeker, dat de loges door agenten, welke op algemene kosten gedurig heen en weer reizen, eene onderlinge gemeenschaponderhouden. Op reis zijnnde heeft ieder broeder aanspraak op huisvesting en vooming bij een’ ander broeder. Hij mag in gewone omstandigheden geen geld vra-gen, alleen wanneer hij in het naauw zit en zich door de vlugt aan “een ruwen wind” (d. i, aan den arm der policie) onttrekt, mag hij twee hon- derd penningen vragen en aannemen. De verjaardag des Verbonds wordt op den 25° dag dex 7“ maand, door iedere loge plegtig gevierd en alle leden zijn krachtens art. 33 van het Reglement *) verpligt, daarbij tegenwoordig te zijn. Men geeft san dit feest den schijn als gold het de viering van den geboortedag eens afgods. Men slaat eene tent of goods van matten op en voert spelen uit om het ware oogmerk te verbergen. Proef van het Bargoensch. Het veelvuldig gebruik, dat de eedgenooten van het bargoensch maken, waardoor zij in staat zijn, niet slechts den vreemdeling te misleiden, maar hunne eigene landgenooten, welke diergelijke woorden ter goeder trouw naar hunne algemeene beteekenis opvatten, naar goedvinden te verraden en te verkoopen, geeft ons aanleiding hier eene proef dezer geslepene taal mede te deelen. Zij is aan het handschrift van den Heer A. 1, WEDDICK ont- leend. De aangehaalde Chinesche woorden behoore tot eenen tongval, welke dien van Fòe-kiën het meest nabij komt; de tusschen haakjes geplaatste woorden wijzen de hoog-Chinesche uitspraak aan. 1%. Bijdrage v. kh. Kon. Inst., 1,238. De daar opgegeven tijdsbepaling, de 15de dag, zal wel in 2öste dag moeten worden veranderd. 21* 310 GEHEIME GENOOTSCHAPPEN VAN DE CHINEZEN. Bargoensche woorden Ho Of dambtenaar, khoa hoe Toey taw, vijand CES JF toedn 108, GSF BEL tet tote Ondergeschikt ambtenaar, khoa Hong a, wind (i, wan » foeng...). CA Rijks- of Gouvernementatroepen, &hoa Beng hong, storm UE A peng (VES IT hood ping), meng foeng, hevige wind). Vreemdeling, goa lang Oe hong, togt, trekwind. (A+ BK wat ung), Mensch, (man) lang, (BS) Bee, paard GER mâ). Tien menschen, tjap lang, Tye wio, Eén tal (—. a ¥ (+- BK scht lang), lang). Menigte menschen, lang tjee, Hong toa, harde wind (ia [: a | foeng toean, wind van alle zijden. Kampakkerij (huisbraak) kiap Aio, Toa yoe soen, op groote patrouille (Fi dhe kid hin). uitgaan. Zeeroof, kiap tjoen, Tja aa, eene eend opeten (Sy Jk wa teen’ oets) (EE FE, ar ya. Straatroof, kiap lace, Pa tje kouw, patrijzen schieten. Zij WOK we vo. (ZY BEE, taste te Een paar zwaarden, siang to Kkwo pan, bruggeplanken FE TY ven a CHEE RR et vm. Strooschoenen, ésjao we Thie pan, ijzeren planken CEE BE tad sia), ott PX siz pan). Rijst, bie ok mi), Kia-sim, spiegelbeeld. Gekookte rijst, phoey (BX fan), Kia tjoey, gebrokene spiegel. Rijst eten, tja phoey Pa soa, zand slaan (FE Â schi fan.) YT YD 5 ech. Pinangnoot, pin lang, Tay tjoe, vorstenzoon | (*K F- fas bez). Menschen moorden, éay lang Sie hie, de ooren wasschen Oversigt der voornaamste geheime Genootschappen in China en onder de Chinezen in den Indischen Archipel. Toen in China na den mislukten opstand van 1803 (in het 8 Kia- king-jaar) de deelneming aan geheime genootschappen in het algemeen, en aan het T'ién-ti-ho& in het bijzonder, op straffe des doods verboden werd, veranderden de leden van het laatste dezen naam in dien van ==: nm ~~ Sán-hö hoi (in den Foekién-dialect Sam hap hoi) d. i. Drieheidsverbond. In eene latere proclamatie van het Chinesche Gouvernement (Pekingsche Moniteur van den 7** October 1817 4) vindt men de navolgende Genoot-schappen, als gevaarlijk voor den Staat verordeeld. 1. Het Drieheids-of Hemel-Aarde-Verbond. Het had toen het overwigt in Canton en was bijna uitsluitend in de Straat van Malacca en op de eilanden van den Indischen Archipel in zwang. 2. ae FEL @ I King hof, of in den Foekiën-dialect Gi Ain"hoi, d. i. Genootechap voor de Opkomst van het Regt, of van de Regtvaardigen. 3. K FE & Tá-hing-hoef, het Genootschap van de Groote Opkomst (The great ascending Society). Be cece stances «++, Het Genootschap van Glorie en Glans. B... « overcl, De Witbuizen. i » De Roodbaarden. Who, het Verbond der kleine messen of der dolken (the small-knife-Spieety), volgens de nieuwste berigten, een tak van het Drieheids-Verbond, en in den loop van dit jaar bijzonder werkzaam te Schang-hai. Het telde zes tot tien duizend leden, waaronder velen uit Koeang-toeng en Foekién, de ruwste en onhandelbaarste der bevolking. De meeste leden waren voorvechters, spelers en opiumrookers, en men vermoedde, dat zij “niet zeer vijandig jegens de oproerlingen zouden zijn,’ bijaldien deze te Schang-haì kwamen, om de openbare kassen te plunderen en al wat in's Keizers dienst is, van kant te helpen. Indo-Chinese Gleaner, 1, 87. Overland China Mail, 28 August. 1853° 312 GEHEIME GENOOTSCHAPPEN VAN DE CHINEZEN. & cud AL Pilite-kiéo, do Becte der Witte Waterlelie 9. Dy Yi PR sehan-tad-tod, in den Foekiën-dialect San-hai-ho, he Land en Zee-Genootschap. 10 De doodstraf werden in 1816 ook op de leden der Reine Theesecte Vet Ay Pi FM TsingTsck'a wen-kido) toegepast, hoewel zij, wo als uit de acte van beschuldiging blijkt, slechte boeddhistische leerstellungen aankleefde en, door eene soort van pietistische dweeperij gedreven, den Boeddha (Bodhisattwa) Hi el Milè (eanscrit Maitreya Boeddhs), wiens komst als Messias nog verwacht wordt, uit haren schoot wilde doen voortkomen, De omstandigheid, dat zij eene afgescheiden secte vormde, was voldoende om het opperhoofd ter doen brengen, en sijne naaste verwanten met verbanning en slavernij te straffen. In de Britsch-Indische bezittingen, Malacca, Singapore en Pinang beston den in 1846, volgens eene opgave, voorkomende in het Chinese Repository, XV, June, bl. 404 (l. 804), onder anderen de navolgende geheims Genootschappen. Daar de Britsche berigtgever hunne namen volgens een bloot dialect, waarschijnlijk dat van Föekiën, opgeeft en zich zelven in zijne schrijf-wijze niet gelijk blijft, is het on S niet kunnen gelukken, om allen tot dea fatsoenlijk- Chineschen tongval, of zoogenoamde Mandarijnen-taal, terug te brengen en hunne beteekenis op te geven. De namen zoo als de Britsche berigtgever ze schrijft, zijn: 1. “Tan Tae hoë” (m. leze T'ién té hoes) ook genoemd ““Ghee-Hin-Hoë justice exalted Society,” dus zE fe & I hing hoé, d. i. Genoot-schap voor de opkomst van het regt, of van de regtvaardigen; of 88)” gezien J-hing ook een oude naam van Tschang-hing, stad van den 8 rang in Tschê-kiang is, het Genootschap van J Aing. Het was toen te Singapore het voornaamste en talrijkste, en werd gezegd 10 tot 20000 leden te tellen. 2. “Kwan Taek Hoé,” of “Kwan-Teo Hoé” (volgens de Mandarin) 2. “Kwan-Teo Hoé” (volgens de Mandarin) 3. “Kwan-Teo Hoé” (volgens de Mandarin) 4. “Kwan-Teo Hoé” (volgens de Mandarin) 5. “Kwan-Teo Hoé” (volgens de Mandarin) 6. “Kwan-Teo Hoé” (volgens de Mandarin) 7. “Kwan-Teo Hoé” (volgens de Mandarin) 8. “Kwan-Teo Hoé” (volgens de Mandarin) 9. “Kwan-Teo Hoé” (volgens de Mandarin) 10. “Kwan-Teo Hoé” (volgens de Mandarin) 11. “Kwan-Teo Hoé” (volgens de Mandarin) 12. “Kwan-Teo Hoé” (volgens de Mandarin) 13. “Kwan-Teo Hoé” (volgens de Mandarin) 14. “Kwan-Teo Hoé” (volgens de Mandarin) 15. “Kwan-Teo Hoé” (volgens de Mandarin) 16. “Kwan-Teo Hoé” (volgens de Mandarin) 17. “Kwan-Teo Hoé” (volgens de Mandarin) 18. “Kwan-Teo Hoé” (volgens de Mandarin) 19. “Kwan-Teo Hoé” (volgens de Mandarin) 20. “Kwan-Teo Hoé” (volgens de Mandarin) 21. “Kwan-Teo Hoé” (volgens de Mandarin) 22. “Kwan-Teo Hoé” (volgens de Mandarin) 23. “Kwan-Teo Hoé” (volgens de Mandarin) 24. “Kwan-Teo Hoé” (volgens de Mandarin) 25. “Kwan-Teo Hoé” (volgens de Mandarin) 26. “Kwan-Teo Hoé” Under door geldelijk voorschotten uit een gemeenzaam fonds bij te staan, de weduwen en kinderen van over- ledene leden te ondersteunen, en voor de opvoeding der jongeren te zor- gen. Elk lid betaalt 100 dollars inleg en eene jaarlijksche bijdrage. Tot de talrijke genootschappen in Pisang behoorend het, 1. “Ghee Hin hoe” (men leze [hing hoef). “Hai sai Hoé’ (m. 1. Hai san of Hai schan hoef, het zee- en landge- nootschap.) B. Hwuy Chew Hoé (graceful district society),” eigentlijk het Genootschap van Hoei tscheoe foe (EE NY Ket): eene stad in Koeang toeng. 8. “Cheong Hwa Hoé (the following flower society),” waarschijnlijk het ge- nootschap van Tsun hod B AY, eene stad behoorende tot het district Khin tscheoe in Koeang toeng. 4, “Hong San Hoé (fragrant or incense mountain society),” eigentlich Hing schön hoef of het Genootschap van Hing schnen, het eiland op welks zuidelijke spits Macao ligt. 5. “Leng yip Hoé (peaceful city-society).” 6. “Ho Seng Hoé (harmonious conquering society),” m. 1. Hoch schwing hoef He Fe (benevolent harmony society),” welligt het Genootschap van den 3°™ rang, depart. Hang tscheoe foe in Tschée kiang. | 1 Wij zien ons genoodzaakt, de weifelige Engelsche schrijfwijs der namen te behouden. 2 Wigt: het Genootschap der 46 goddelijke handwerkers? GENOOTSCHAP VAN DE CHINEZEN. 314 GEHEIME 8. “Jin Seng Hoé (benevolence prevailing society)” m. 1. Jin schwing hoel fe ie il (preserving the heart society), m. 1. Tens sin hei FM B ‘Het doel van al deze genootschappen,” besluit onze berigtgever, “mag oorspronkelijk zuiver en goed geweest zijn; maar het hangt van het karakter der leden af of het dit ook blijve, en niet ten kwade ontaarde.” Dat Hei laatste het geval is, heeft de ondervinding der laatste jaren genoegzaam geleerd, en wordt in het oog loopend door eene gebeurtenis gestaafd, die wij hier der vermelding allezins waardig achten. De sitvaart van Ho Yem Ko, hoofd van het Hemel-Aarde-Verbond te Singapore, den 9° Maart 1846. Sedert verscheidene jaren had zich te Singapore een Chinese, die voorgaf bakker te zijn, met der woon gevestigd en werd al spoedig de stichter en hoofd eener loge van het Hemel-Aarde-Verbond (Tiés-t Aoei, of, volgens de uitspraak der inwoners van Singapore — Tan-tai-hoé). Er werden verscheidene moorden gepleegd, en hij werd verdacht daarvan de leider te zijn; maar men kreeg nimmer genoegzame bewijzen in handen, om hem an het geregt te kunnen overgeven. Ten laatste trok hij zich van zijn zaken terug en nam zijn verblijf te Rockor in een der tempels, toebehoo-rende aan zijn geheim genootschap, waar hij verbleef tot aan zijn genootschap, waar hij verbleef tot aan zijn dood, den 28% Februarij 1846. Deze man had noort veel bezeten, integendeel hij had al den schijn van arm te zijn; maar zijn invloed op zijn clan (of eigenlijk, op de leden van zijn genootschap) was ontzaggelijk, en daar de policie dit wist, maakte een groeger overheidspersoon wel eens gebruik daarvan om rooverijen te ont-dekken (wanneer ze — wij moeten dit er bijvoegen, door anderen dan leden van zijn verbond gepleegd werden. Zoodra zijn dood bekend werd, besloten de Broeder van het Hemel- Aarde-Verbond, zijn lijk gedurende 13 dagen ten toon te stellen, en dan in het openbagr met groote plegtigheid ter aarde te brengen. Men maakte van de zaak volstrekt geen geheim, en eenige bestierders vroegen zelfs aan de plaatselijke autoriteit verlof om de plegtige uitvaart te mogen houden, betgeen hun werd toegestaan onder voorwaarde, dat daatbij geene verstoordig der rust zoude plaats hebben, en dat niet meer personen zouden tegen- woordig zijn, dan gewoonlijk eenen lijkstoet uitmaken. Dit werd dan ook beloofd. Tutusschen kreeg de policie kennen, dat een ontzaggelijk aantal Chinezen an die begravenis zoude deelnemen, en dat een groot getal daarvan het voomemen had in de stad te komen, en de huizen van verscheidene Chi-nesche ingezetenen, die tot een ander genootschap behoorden, te plunderen. Diesvalgens werd, een Constabel gelast oen oog te houden op de hande-lingen dergenen, die de begravenis zouden bijwonen, en in den vroegen morgen van den 9°" Maart begaf deze zich met twee agenten en een Chi-neschen ingezetene, genoemd Hon Tscheo Tek, naar Rochor, waar het lijk lag, en waar hij verscheidene duizend personen verzameld vond. Hij mengde zich onder de aanwezigen en sprak met verscheidene personen, die de hoofd-directie schenen te hebben, hun vermanende om de orde te handhaven, het-geen zij stellig beloofden te zullen doen. Het gepeupel echter scheen niets goeds in den ‘zin te hebben, daar de Constabel van tijd tot tijd (door Hon Tscheo Tek, die tot tolk diende) verwittigd werd, dat bedreigingen tegen hem geuit werden. Hij waarschuwde de hoofdpersonen om het niet te beproeven in de stad te trekken, maar den kortsten weg te nemen over Faber’s Bridge naar de begraafplaats. Ten laatste werden men het eens dat de Constabel naast eenen aanvoerder aan het hoofd der processie zoude gaan, en de stoet zette zich in beweging. Wat het meest in het oog viel wasseene zware kar, waarop eene groote papieren pop, eenen mensch voorstellende, geplaatst was. Toen men ter plaatse kwam, waar de weg zich in tweeën scpeidt, voe-rende de eene over Campong Glam naar de stad, terwijl de andere over Faber's Bridge in eenc regte lijn naar de begraafplaats loopt, wilde de processie den weg naar de stad inslaan, en den Constabel alleen naar de be-graafplaats laten gaan: doch deze wendde zich tot de aanvoerders, hun be-duidende, dat zij dien weg niet mogten inslaan, en den anderen moesten kiezen, als zijnde deze de naaste. Nu ontstond er eene groote opchudding en de Constabel, ongeregeld-beden voorzüende, zond een der twee agenten af, om den hoofdoffieier van betgeen er gaande was kennis te gven. Na veel twisten trachten de Chinese den Constabel voorbij te dringen en terwijl zij met de kar op hem los reden, hem omver te werpen. Hij ontweek dit door ter zijde te springen. Kapitein CUPPAGE en de Heer DUNMAN, hoofdofficier van police, wamen met een klein gevolg aansnellen. Maar nasuwelijks was de Heer DUNMAN begonnen de Chinese (in het Maleisch) aan te manen, den weg naar de stad niet in te slaan, toen de Chinese kreet: “pan/ pan /’ — het commando tot den aanval, zich verhief, en een aantal personen met stukken ijzer en hout gewapend op den Heer D. indrong. Deze, ongewapend als hij. was, zoude zonder twijfel op de plaats vermoord geworden zijn, bed de Chinese Hon Tscheo Tek in het beslissend oogenblik zich niet woor — hem geworpen. Hon Tscheo Tek ontving eenen zwaten slag op de borst, die hem ter neder velde, en Werd, terwijl hij op den grond lag, nog ar mishandeld en op het hoofd geslagen. Kapitein C. greep een der belhe- mels bij zijnen staart en gaf hem aan eenen soldaat over, maar de arrostant werd spoedig bevrijd en de soldaat deerlijk mishandeld. Na veel woordenwisseling sloeg de processie den aangewezen weg ovel de Faber’s Bridge in, zijnde de andere door gewapende dienaars der policie bezet; en eene afdeeling militie, die intusschen ontboden was, voegde zich bij den optogt, toen deze Colman’s Bridge bereikte. Aldus geëscorteerd door militaire magt en begeleid door burgerlijke overheidspersonen, trok d-muitende massa naar de begraafplaats. Wat verder met de papieren popgeschied is, daarvan swijgen de berigten. Naar alle waarschijnlijkheid werd ze plegtig. verscheurd of verbrand, asngezien tot de zinnebéeldige handelten der Hoeng-broeder ook die behoort, dat een papieren beiden van den regerenden Keizer in stukken gesneden wordt!. Zoo veel is zeker, dat het van den Singapoerechen bakker meer eer bewezen werd, dan hij ooit had kunnen verwachten, want het werd niet alleen door omtrent 7006. Colonie Singapore ten grave gebragt. "Het oproer" zegt een ooggetuige, "begon op het oogenblik dat de Chinezen den hoofdofficier van policie aanvielen. Daar militaire hulp in- geroepen werd, zoude men denken, dat het was met het doel om den hoop uit een to jagen en de belhamels te vatten. Maar niets daarvan! De militairen werden op beide zijden van den weg gepostererd, om de orde te handhaven, en de Hoeng-broeders smaakten de voldoening te zien, dat hunne vereeniging sterk genoeg was om ongestraft het openbar gezag te trotseren" De begrafenis van het hoofd der Hoeng-broeders was eigerilijk een bloot voorwendsel om in grooten optogt de voornaamste straten der stad door te trekken, de bewoners in het algemeen en in het bijzonder die Chinezen, welke aan het Hemel-Aarde-Verbond geen deel namen, vrees aan te jagen en eene openbare demonstratie te houden, waarbij de papieren pop zoude in stukken gehouwen worden — handelingen welke het bestuur, schijnbaar onnozel, wel voor gewone lijkpleggigheden wilde aannemen. “Men had,” vervolgde de vers" Lagger, “zich niet moeten bepalen, met de toe-gangen tot de stad door de gewapende magt te bezetten: na den aan-val op den overheidspersoon, in uitvoering zijner functie, hadden de troepen op de plaats moeten verschijnen, en moeten beletten, dat het lijk door meer personen werd vergezeld dan men verkoos, al hadde het ook zoo ver moeten komen, dat de Riot-Act moest worden afgekondig.” “After such an alarming display” — besluit de berigtgever, “by those who have hitherto been happy to find themselves as a body rather winked at than tolerated, it is imperative on the local authorities to secure the power if they have it not, as the military stationed here I doubt not provides the force for the protection of the peaceable from this Triad Society.” In de plaats van het overleden hoofd der Hoeng-loge te Singapore werd nog in den avond van denzelfden dag een nieuw President gekozen — en wel een — kleermaker, wonende in de Teluk Ayér street. Of hij dezelfde persoon is die thans (1853) order den naam van Hoeng Sîeoe Tsioeén an de spits van het oproer in China staat, en, zoo als uit de nieuw-ste documenten blijkt, het overbekende snijder -koning drama van Mun. nn 318 GEHEIME GENOOTSCHAPPEN VAN DE CHINEZEN. ster daadwerkelijk in het Chineesch overzet, zal de geschiedenis moeten leeren. Hon Tscheo Tek, die niet terugdeinzend voor het gevaar, dat hij beter dan de Britsche autoriteiten moest kennen, zich tot hunnen tolk leende en ten blijke zijner goede trouw persoonlijk voor den Heer DUNMAN in de bres sprong, was het hoofd van een ander genootschap — het Kwan Tec Hod‘ dat, dewijl het door het Hemel-Aarde-Verbond als vijand vervolgd werd, deszelfs staatkundige beginselen niet kon deelen. De hem aange- dane mishandeling werd naauwelijks in de stad ruchtbaar, of de leden van zijn genootschap maakten aanstalten, om met de wapenen in de hand wraak te nemen; en bloedige tooneelen zouden zonder twijfel het gevolg zijn ge- weest, indien niet de bezetting der stad hen had terug gehouden. De wederzijdsche verbittering heeft echter spoedig daden van geweld voortge- bragt, die bijna dagelijks voorvielen, en waarbij de policie óf zich onzijdig hield óf te kort schoot. Wij willen hier slechts één staaltje van zulke voor- vallen laten volgen. Weinige dagen na de begravenis van den ouden bakker wilde een Chi- nesche ingezetene van Singapore aan boord van eene junk gaan om eenige handelzaken te doen. Daar hij eenig geld bij zich-had en geen lid van het Hemel-Aarde-Verbond was, werd hij door de bootslieden, die hem naar boord zouden brengen, afgemaakt en uit den weg geruimd. Zijn broeder deed daarvan aangifte bij de polieie, en er werd een bevel uitgevaardigd om drie mannen, wonende aan de Beach road, die hij als de daders had aangewezen, in hechtenis te nemen. De policie begaf zich met dezen man naar de woning der daders en nam hen gevangen. Toen men hen wilde weg voeren, schoot het graauw toe, ontzette twee der moordenaars en ging aan het vechten om vok den derde te bevrijden. Terwijl de policig zich verwijderde om versterking te zoeken, viel een schot uit een huis en de aangever stortte, doodelijk getroffen, ter aarde. Toen de policie terug kwam, 1 Daar de Britsche berigtgever, alhoewel hij de gelegenheid daartoe had, niet de minste inlichting omtrent desen naam geeft, die ons op het spoor van zijne eigentlijke beteeke- nis zou kunnen brengen, moeten wij het zonderling geschreven woord Kwan Zaec terog geven, zoo als wij het vonden. GEHEIME GENOOTSCHAPPEN VAN DE CHINEZEN. 819 werden zij zelve aangerand en gedwongen van hare vuurwapenen gebruik te maken. — De drie moordenaars behoorden tot het Hemel-Aarde-Verbond, en moesten krachtens Art. 30 van het Reglement voor het F'sfn-té hoé door hunne makkers bevrijd worden. De aangever en zijn verdwenen broeder waren leden van het Kwan Taec hoé geweest. Ter bevestiging van hetgeen wij tot dusver aangaande het karakter en de snoode bedrijven der geheime genootschappen van een gedeelte der “Chinesche gasten” in den Indischen Archipel hebben bijgebragt, willen wij hier ook de woorden laten volgen, welke de tegenwoordige Resident van Banka, de verdienstelijke en de wetenschap ijverig bevorderende Heer p. F. SCHAAP van Muntok d.d. 10 Julij 1858 aan een zijner vrienden hier te lande geschreven heeft *. ‘De geheime Genootschappen, Tjienti-hoé of ook Payhol (P) genaamd, bestaan overal waar zich Chinezen: uitlandig bevinden. Even als de franc- ‘ Magonnerie, waarmede zij meer dan éen punt van overreenkomst heeft, had deze instelling aanvankelijk een goed doel, namelijk om elkander in nood bij te staan. Dat doel is echter van lieverlede ontaard, en strekt de onderling te verleenen hulp zich meest ten kwade uit. Meermalen ben ik in de gelegenheid geweest de werking der Hod te be- speuren, zeer tot hindernis van den loop der Justitie, en zonder bij magte te zijn de hand op den waren schuldige te leggen, doordien zij elkander zelden verraden. — De waarborg tegen kwaad van algemeenen — aard is daarin gelegen, dat de gegoeden zich aan die ver- eeniging onttrekken, terwijl alleen zij, die weinig of niets te verliezen hebben, daaraan werkdadig deel nemen.” Het is de Heer Prof. wu. c. MILLIES, die ons door de mededeeling dezer regelen verpligt heeft. 320 GEHEIME GENOOTSCHAPPEN VAN DE CHINEZEN. Blik op eenige der jongste ‘bedrijven van, het Hemel-Aarde-Verbond. Stichting van het “Hemelrijk van gelijkheid, of van diepen vrede.” “Uit de achtereenvolgende berigten, die men thans uit China ontvangt (de laatste die wij bij het schrijven dezer regelen kenden, loopen over Augustus 1853) blijkt genoegzaam welke verbazende vorderingen het Drieheids-of Hemel-Aarde-Verbond in China zelf gemhakt het. Het is de ziel van den opstand, die, na den dood van den laatsten Keizer Tao Koeang, in het zuid-westelijke China uitbarstte, alles het onderste te boven keert en, gerugsteund door vreemde raadgeving en hulp, het land door het geschenk eener of meerdere nieuwe dynastieën zegen belooft. Aanzienlijke benden “overstroomers” A4rekken, sedert de krijgsverringtin-gen van hun verbond door de verovering van het heerlijke Nas-king een zoo gunstig aanzien gekregen hebben, uit de Britech-en Nederlandsch In-dische Bezittingen naar het tooneel des oorlogs, of zwerven, alvore ns zich met hunne makker op den Yang-tez-kiang te vereenigen, in de Chinesche wateren rond en “schieten eenden’ (begaan zeeroof). Te Hong-kong is het, volgens de nieuwste berigten, zeer wel bekend, dat de opstandelingen in China van hunne Hoeng-broeders in den Indischen Archipel geld. en versterking van manschappen ontvangen. In de laatste weken van Julij jl. zijn alleen van Singapoera niet minder dan vijfhonderd Chinaen naar China scheep gegaan. Velen hebben zich, naar men verhaalt, in de registers der Keizerlijke wervers doen inschrijven, ten einde vrijen overtogt naar het noordelijke China te genieten en bij de eerste gelegen-heid de beste tot hunne broeders over te loopen. Eene Chinesche zeeroover-vloot van omtrent twintig zeilen werd den 27°" Julij op de hoogte der Ladrones door drie Chinesche koopvaarders ontmoet, waarvan slechts een het geluk had te ontkomen, om het berigt van de uitplundering der beide andere schepen naar Hong-kong over te brengen. Den 15. August was de brik (Arratoon Apcar van Hong-kong naar Calcutta onder zeil gegaan, doch keerde den volgenden dag terug onder de leiding van den kanonier en 28 Indische matrozen. Een gedeelte der bemanning (10) had uit Chinezen bestaan, en deze hadden in den nacht und aanvoering van twee Chinesche passagiers, den kapiteir an boord sanweaige passagiers “de ooren gewasschen” (hen waren met de sloop doorgegaan. Zonderling genoeg wilde mer niet begrijpen, dat de beide Chinesche passagiers agenten vi verbond waren, die het slechts om rekruten en Engelsche ge was, en die eene goedkoope gelegenheid hadden gezocht om bet vaste land terug te keeren!. Mogten in China.de zaken van het oude Hemel-Aarde-Verloopen, dan zullen de meest gecompromitteerde Hoeng-brooder: moeten kiezen en de wijk naar overzesche gewesten nemen. van Chinesehe gasten zal daar vermeerderen. — Het is een gi feit, dat de overrompeling van Zeelandia en de verovering van Formoea door de Chinezen het werk was hunner zoogenoemd. Partij Nach eenen langen hardnekkigen strijd tegen de Mands: ten latste uit. het rijk verdrongen, had zij vergoeding will de stichting van een koningrijk op Formosa, doch daarmede : bereikt, dan de inlijving van dit eiland in het Chinesche - bereiden. De opstand die in het jaar 1850, in het zuidwestelijke (: provincie Koeang-si uitbarstte, en aanvankelijk tot dit bergachti, perkt was, heeft zich in April 1853 eensklaps den weg naar de provincie Hönenagel gebaand, en het leger van het Hemel-Aar den loop der rivier Siang-kiang volgende, die door genoemi noordwaarts stroomt en zich bij Yé-/scheoe met den Yéang-tsz' eenigt, zakte deze met verbazende snelheid tot Nan-king af, « het laatst van April 1868 deze oude hoofdstad van de zuidelijl: China en verkondigde eene nieuwe organisatie van het rijk. Voor als nog zijn de berigten van deze feiten te onvolledig, 1. Toen de zaak voor de jury te Hong-kong kwam, werden de “petty Indische matrozen, die, met den slag gewaarschuwd, eerst begrepen wat e toen de Chinezen de brik verlieten, door het geregtahof veroordeeld als nalstigheid en als “meriting severe punishment.” Tot achterhaling der he bloedige drama werd besloten, toen men begrepen, dat zij in zekerheid ware en partijdig, om daarna de gebeurtenissen met de vereischte naauwkeurigheid te kunnen beoordeelen. Laat ons, zonder de geschiedenis vooruit te loo- pen, de ontknooping van het gewigtige drama afwachten. — Één feit schijnt echter nu reeds vast te staan: de opstandelingen hebben de verdeeling des rijks in leenpligtige staten uitgeroepen, en vijf Koningen daarover gesteld, welke voorloopig te Nan-king vereenigd zijn. Het zijn de Grootmeesters der vijf voornaamste Loges. De eenige min of meer bepaalde berigten van den toestand en het krakter van het -thans te Nan-king gevestigde nieuwe rijksbestuur heeft men voor als nog aan het bezoek te danken, dat de Britsche gevolmagtigde Sir GEORGE BONHAM, aan boord der stoomboot Hermes, aan de opstandelingen te Nan-king heeft gebragt. Hij kwam daar den 27%" April 1853. Werd ook zijne aangekondigde bedoeling: “to open communications and to arrange, at what time he (the British Plenipotentiary) could meet with His Majesty (the Rebel Chief),” niet bereikt, destem er had zijn begeleidet, de Heer MEADOWS, zendeling en tolk van het Engelsche Consulaat te Sabénghai gelegenheid om met de opstandelingen en met vier Adjudanten hunner lenvorsten in aanraking te komen, terwijl de Hermes voor Nan-king drie dagen lang met bezoeken van nieuwsgierige opstandelingen, officieren en manschappen vereerd werd, aan welke de officieren en het gevolg van den Britschen Gevolmagtigde, ten blijke hunner goede gezindheid, regenschermen, verrekijkers en zelfs kleedingstukken tot ongehoord. hooge Präjekt wissen te verkaufen. De bij deze gelegenheit in ruh voor Christelike traktaten onvangene traktaten en andere geschriften der opstandeigenden versprenden veel licht over de organisatie van het nieuwe rijksbestuur, over de nieuwe godsdienstige leerstellingen en gebruiken,  waarvan Chinesche kopijen ook tot ons gekomen zijn, te treden; en met het oog op de strekking van ons Tijdschrift, bepalen wij- ons tot enige der algemeenste, meest in het oog loopende trekken. Het door de opstandelingen van Koeang-si gestichte nieuwe rijk voert den naam van T'af-PîNa TIEN-KOEE ', of Hemelrijk van gelijkheid, en dagtee-kent zijne stichting van het jaar 1851 %, Wij hebben reeds vroeger (bl. 298, noot 2) aangemerkt, dat het woord Taf-ping behalve gelijkheid ook eenen staat van algemecne rust en vredo befcekent en dat de loges van het Drie-heidsverbond ook onder den naam van T'at-ping-ti, d. i. Land of Bodem van Gelijkheid, of van diepen vrede doorgnan. De naam van het nieuwe rijk is dus van die der logee afgeleid en is in overeensteraming met ecne vroeger (bl. 303) vermelde verklaring, dat men verwacht, “dat met de herstelling der Ming-dynastie (in andere woorden: met het eindelijke welslagen der pogingen van het Hemel-Aarde-Verbond) het geheele rijk tot het Zöeng-verbond zal toetreden” De nieuwe erfelijke Keizer der Ming-dinastie — hij is, wel is waar’ uitgeroepen en vertoont zich als zoodanig ook nu en dan, om de sympathic van het volk voor den opstand op… te wekken, schijnt echter niet immer dezelfde persoon te zijn, — wordt T'ifnte of rirtua coelestis genoemd. De naam heeft een’ christelijken tint doch is, op den keper beschouwd, hei-densch. Met den persoon van T'ifn-/ë wordt nog cen mystiech spel gedreven; wanneer zijne speelmakkers de winst deelen, zal men welligt ook te weten komen, wat er van den jeugdigen telg der Miag-dynastie zij. Het is vreemd, dat feitelijk de naam der Ming-dynastie niet in zijn ond regt bersteld is. De “Koning van het Hemelrijk van Gelijkheid, de T'al-p'ing T'ifa-koresrang'' gaat voor cenen  den Creirs van er ts. 3 7 ‘4 (i, volgens de Engelsche sc!: 4/5 To: “À,vrgens de Fransche Täefu te de andere voorkomente schrifwyren zun cry. et) Ie Japanners zoeden Ten tok ‘spreken 324 GEHEIME GENOOTSCHAPPEN VAN DE CHINEZEN. schijnt dezelfde persoon, of toch een zeer vertrouwd vriend des persoons te zijn, die tijdens den opstand in Koeang-si den naam Hieng-Sieoe ts toeen ‘, d. i. Voltojier der Verheerlijking van het Hoeng-verbond voerde. Hij noemt zich ook, kortaf, T'ién-wáng, of Hemelsche Koning, en op het godsdien- stig terrein Opperheer en Meester der groote Leer. Hij ontvangt openbaringen en bevelen van den hemelschen Vader (T'iér-fúe), waaronder hij, volgens de aloude Chinesche opvatting “den vaderlijken Hemel (Fo¢-t'ién)” verstaat hij treedt als profeet op, en verkondigt eene religie, waarij de lessen van de hooge oudheid en die van Confucius tot grondslag verstrekken, terwijl men u H. It de traktaten van Christelijke, of meer bepäldigte Protestantsche Zendelingen en uit het Oude Testament namen en feiten vindt aangehaald, die, vingt beschouwd ‚ den schijn geven, als had de verkondiger dezer leer bezogen, doch bij een meer gezet en naauwkeurigonderzoek naar het verband van het geheel — bereemding baren en die-genen, die het meer om de uitbreiding der echt-christelijke beschaving, dan om materielle belangen te doen is, ten laatste — telegraphellen. Terwijl de Hemeleche Koning de mozaische tien Geboden met geringe veranländig van den Sabbat op den zondag, en het offeren van den het offeren van den Hemelschen Vader. Hij doet zijn eigen woord en zijnen wil, als het woorden en den wil van dezen Hemelschen Vader doorgaan. Hij maakt gewag van JEZUS, noemt hem zijnen oudsten broeder, beschouwt hem als den groot- voor, die als faesi- mile van eene Chinesche schets der herovering van Nan-king door de Keizerlijken, in L'Illustration, journal universel 17 Sept. 1853 uitgegeven is. Minder aangetrokken door bet vervartik genie van den Chinesche schets der herovering van den Chinesche schilder van veldslagen, dan door de randgios-sen, die een’ keizerlijk gezinden schrijver doen kennen, vond ik bij de groep van insurgenten die op de stadspoort staan, waardoor de keizerlijken indringen, de kantteeke- Al + 4K ° Fang Sieoe-tsing-wang midn Hoeng Sieoe-ts'ioeén yao-tao d. i. de Koning Fang Sieve tering dringt in Hoeng Sieve ts'toeén, om den weg de beheksen (of ook om de gezonde rede te verschalken.) GEHEIME GENOOTSCHAPPEN VAN DE CHINEZEN. 325 sten man die ooit bestaan heeft; “maar” voegt hij er bij, “ik noem hen geen God.” Wat sezus voor het Westen was, stelt de Hemelsche Koning zich voor, voor het Chinesche rijk te zijn — een verlosser. Hij noemt de Engelschen, omdat zij insgelijks eenen Hemelschen Vader vereeren, broeders, en wenscht dat zij zich in zijn geschil met de Mandschoe-dynastie auzijdig houden. In zijn proclamatien vermaant hij zijn onderdanen om berouw te hebben over hunne zonden, de ondeugd to laten varen en de zaligheid boven in den bemel te zoeken. Hij zelf omgeft zich intusschen, zoo als uit zijnen hofen en staats-almanak (T'af-ping fi-techi) blijkt, met ecne tal- en luisterrijke hofhouding en heeft cenen wel georganiseerden hArem. Voor de titels, welke zijne “honderd tot duizend prinsen en honderd tot duizend prinsen” zullen voeren, is nu reeds gezored, zijne 999% doohter, b. v. zal als Kieùe-pé Kiele TIEN-KIN, d. i. 999% Goud van den Hemel moeten aangesproken worden. De Hemelsche Koning vermaant de Chinezen om neder te knielen voor den Hemel en den “Allerhoogste” (Hoedug schdugst) om vergiffenis hunner misdaden te smecken. Wie zelf geen daartoe geschikt gebed kan maken, mag zich van een geschreven formulier bedienen. Na het gebed moet de bekkerde zich het geheele ligchaam in cen bekken wasschen, of, bij voorkeur, zich in een rivier baden. Nadat hij aldus van zijnne zouden gereinigd is, moet hij des morgens en des avonds den Allerhoogste aanbidden, bij maaltijden luiden dank zeggen, de Tien (ivboden van het O. V. in acht ne-men, en den Sabbat vieren. “Op deze wijze," zoo leert hij, “zult gij kinderen des Allerhooysten worden, die met welgevallen op a zal nederzien, en wanneer gij zull komen te sterven, zullen uwe zielen ten hemel opvaren, om de eeuwige zaligheid te genicten.” Met uitzondering der wasschingen en der dankoffers, die in rijet-bier (faitor) en thee bestaan, en waarbij ook dieren moeten geal agt wor- den *, verwerpt de “Hemelsche Koning” alle symboliek : bij laakt regtstreeke * Br is niets zoo strydig met de beginseien van het Boeddhisme, ale bet dooden van ven ochepeel, wel verre due dat opm Bor dhiet ooit op ht denkbeeld ronde komen, om ra danhpeb=d ber cer’, -lte a Bar: afachtie-n 326 GEHEIME GENOOTSCHAPPEN VAN DE CHINEZEN. de boeddhistische beeldendienst, verwoest de tempels en bestrijdt de Man- dschoe-dynastie, die de Boeddha-leer belijdt, ook op het kerkelijk terrein. Het uitzigt op eeuwig geluk boven in het hemelsche paleis en in tegen- stelling daarvan het uitzigt op eene hel in het binnenste der aarde met eeuwigdurende straffen, zijn de hefboomen, die hij in beweging brengt, om het Chinesche valk te verbeteren. Was het tot dusver eene door alle Chinesche wijsgeeren zoowel als door de Boeddha-leer aangenomene stelling, dat de mensch de bron van het goed en kwaad in zijn eigen binnenste te zoeken heeft; de nieuwe Hemelste Koning lakt deze leerstelling en wijt al het kwaad onder de menschen an het bedrog door de Boeddhistische kerk geplegg, en aan den invloed eens Duivels, waartoe hij zekeren Yen-lo-wang gekozen heeft. Hij noem! dezen “de aloude slang, welke onder verschillende gestalten de harten der menschen binnenslupt, de zielen misleidt en de geestelijken der andere gezindheden leert, door tallooze leugens het menschdom te bedriegen.” Vraagt gij, geachte Lezer! wie deze Yen-lo-wang is, en van waar bij komt? Ieder die eenige kennis draagt van de Oostersche Mythologie, zl daarop moeten antwoorden: De Fen-lo-wang der Chinezen is dezelfde person als de Yama, of Yamarddja der Hindoemythen. De dichter heeft het koning over het rijk der duisternis gesteld en hem het ambt val regter over de dooden opged Ragen. De dichter laat de dooden voor hem verschijnen om naar het verslag, dat de referendaris Tjitragoepta van hunt bedrijven geeft ‚ hun oordeel te ontvangen; de dichter laat de goeden ne#! Swarga of het Elysium vertrekken en verwijst de boozen in de verschillende afdeelingen van Naraka of den Tartarus. Als “Koning der „regtvaardis": heeft Yama, dichterlijk gesproken, twee gezigten: hij toont zich vriendelijk jegens den goede, gestreng jegens den booze 1, Men ziet, de dichter der Indische mythen heeft ook het gelöst san belooning en straf na dit leven willen verspreiden. Dat de “Hemelsche Koning” de" Chinese dezen Yama of Yen-lo-wang, die in werkelijkheid nooit bests” De aloude Loeng, de draak van het middenrijk, die den kop van den kameel, de horens van het hert, de oogen van een spook, de ooren van den os, den buik van de slang, de schubben van den karper, de pooten van den tijger en de nagels van den valk hebbende, als levend wezen in werke-lijkheid nooit bestaan hecft, maar door den mythologischen keizer Foki tot veldtocken gekozen, alleen een mythologisch en heraldisch leven leidt; paar de getuigenis echter der oude en nicuwe natuurkundige boeken van het middenrijk, niets anders is, dan de personificatie van het Water, dus zingebeld van het weldadige clement, dat nu eens als regen nedervallend, dan als beek en rivier het land besprocijend, aan den bodem van China die vruchtbaarheid schenkt, waardoor hij in staat is zijne millioenen hongerige bewoners te verzadigen; de draak, die naar luid van het gcbed der Hoeng-broeder zelven, de “vruchtbaarheid bestiert van het Chinesche rijk, 200 verre zijne grenzen zich uitstrekken ',” en daarom van ouds een grlefkoosd voorwerp Der beeldende kunst geworden is, op de borst van WW os. blz. 301 1 Nous etjiquos,” segt P DE PRSMARF, “ordinarement le caractère Leg, par urs- gs, animal cu inycre ce Europe ape idee de gre writ et q. ve FF ai preqe 328 GEHEIME GENOOTSCHAPPEN VAN DE CHINEZEN. 