Proeve eener Japansche spraakkunst
Otoko Jori, van den man. — Kono Jori, konkra, grooter dan deze. — Koera Jori, uit het pakhuis. — Sakana to imo, visch met aardappelen. — Boo de, met (door middel van) een stok. — Miis^de [lees ^aJ V\ V » mi(U*de], met (door middel van) water. — D^']fooki [SJoo-ki '] nite, met (door middel van) at oom. Majeni, voor, is reeds de Dativus [Locativus] van mqje, het voorste. Het vordert den Genitivus voor zich, bij v.: Too no [lees To no] nu^eni, voor de deur; zoo ook lament, bijv.: Kareno tameni, voor, ten behoeve van hem, terwijl kareno tameni ook beteekent voor, in plaats van hem. Sakaki, sakini, voor, eerder, Watakoetino iakini, voor mij, eerder dan ik. Siani, onder, beneden. Tatamino itani, onder de mat. Oijeni, boven. Janeno oejeni, boven het dak. Oetsini, binnen (naar binnen). IJeno oelsini, binnen het huis. Soloni, buiten (naar buiten). Too [lees to] no sotoni, buiten de deur. Daar de ze woorden achterzetsels en geene voorzetsels zijn, volgt hiemit dat ze bij het voorgaande en niet bij het volgende woord behoore. Sakana to imo, visch met aardappelen. Nu behoort to, met, bij sakana, visch, en niet ir^ ^^ 21S bJMO, aardappden, — taiana staat das in den. Ablativui en imo in den Nominaivns. Waiakoe9iwa sakana to imawo iadoerdearoo ^ ik zal visch met aafdappelen etra. Walakottiwa^ Nonu, ik. Sakanaio^ AbL, visch met. Imo wo^ Ace, aardappden. Tahoer de aroo^ toek. tfjd van taboer^^ tioa. Wanneer meerdere zaken achtereenvolgens vrorden opge- noemd in een' volzin als deze» krijgt alleen de laatstgenoemde zaak het teeken van den Accusativus. Koroma boeia io imo jaaaiwo tabeia^ h^ heeft varkenevleescb met aardappe* len en groenten g^eten. — Kearewa, Norn., h^. Boetaio, AbL, Tarkensvleescb met. /mo, Acc, aardappden*. JoioiwOt groenten. Taheia^ volm. verl. tQd?aii iaboer^ eten. A C H r S T E H O O F D S T U K. {Volgem het NagMokuehe handtchrift). VOEGWOORDEN. S 106. Tnoa^te J wHte 1 vjotaHe J en, mitsgaders. dew^l. Qjobi Sonos' SooHte Nijoti Taoerega tame^ omdat. Nogotokf^ Nojoni }, als, gelijk. Koreni jotB'te, derhalve. } doch. Sihaa 8ika9 nagara Sore de mo jahari, ecbter. Aroeiwa Maia Sore nakf | Sono hokai j Totoa ^edomo^ maar. Simai, reeds. }.of.  uitmaken, voorrekening van den Japanschen oppertolk, den heer hatsijemon, die er het zegel zijner goedkeuring aan gehecht heeft, en laat hier, met het oog op de dringende behoefle van den beoefenaar der Japansche taal, eenebeknopteschets volgen van het verband, waarin zinnen onderling kunnen staan en van de middelen, d. i. van de verbuigingsvormen en betrekkingswör-den, waardoor dit verband wordt uitgedrukt]. DE ONDERLINGE BETREKKEN VAN DEZE BETREKKINGEN VON DEZE BETREKKINGEN VOORAL IN AANMERKING KOMEN OaSCHBT 1K>0B J. HOFFMANN. Onze Yoegwoorden worden in het Japansch zuowel door de modale vormen van het werkwoord, als ook door bepaalde betrekkingswoorden vervangen, welke belrekkingswoorden volzinnen verbinden met aanduiding der betrekking, waariu deze tot elkander staan. De echte Japansche betrekkingswoorden, d. i. zulkq die een En afhankelijk zin regeren, heben dezen v66r zicli, en gaan daarmede den hoofdzin vooraf. Voegwoorden, die eenen zin niet regeren en mitsdien dezen niet v66r zich hebben, zijn bijwoordelijke bepalingen. Verdeelt men de zinnen naar den verschillenden aard, waarop zij met elkander verbonden worden, in A. aaueengeschikte (of ne vengeschikte) en B. ondergeschikte, zoo komen de navolgende vormen in aanmerking. A. In aaneengescbakelde zinnen ontvangt alleen het werkwoord van den laatsten dezer zinnen het verbuigingsmerk, terwijl de werkwoorden der voorafgaande zinnen onbe-paald gelaten en in den stamvorm gebezigd zijn. Vergebl bladz. 136, 6. Is het werkwoord een van die eigenschapswoorden, welke met het koppelwoord si gevormd worden (als taka si, is hoog) en waarvan, volgens de Voorlichting van § 32, het attributieve abjectief den uitgang ki (als takaki) en het adverbiale gebezigd. Tot de bijwoorden, die voegwoordelijk gebruikt worden, om de nevenschikkende zinsverbinding uit te drukken, beho-ren onder anderen: 9 dat oor- spronkelijk twijg, iets dat dub be I is, beteekent. Het verbindt als bijwoord met de beteekenis van 00k, bovendien (sono oeje)y insgelijks, zoowel namen als zinnen. Voorbeel- deu van zijn gebruik vindt men op bladz. 122 en 1S2. Matana, d. i. dubbelnaam, = synoniem. Mala tovoe, nogmaals Tragen. Koreto — to matava — to mo ivoe, men noemt dit zoowel —, als 00k —. [Narabini, ^ \\\ Xi l| ^), nevens, benevens, van naraW, naraboe, zich plaatsen naast —, verbindt substantieven]. [O/oW, -J;7 m -^ ^)i reiken lot — ; als bijwoord = tot eu met, mitsgaders, als 00k; bet is synoniem met — ni iiaroe made, o{ joeki isoekite, komende tot —, en verbindt twee van elkander verwijderde voorwerpen, de tusschenlig- gende reeks van gelijksoortige dingen er onder begrijpende. Aroeviva, t^ ^ Xi ^ *), vulgo aroeiwa, l^ ^ V ^ » zamen-gctrokken uit aroc ivoc va, =: naar i em and zegt, beant-woordt aan ons tegenstellend of, of 00k. Aroeitoa —, aroeiwa —; of —, of —. Ja, ^, of. Taja aonoga foeroebita, veld of tuin is oud gcworden. Kemoerija ameno oetsi nijoekoe, in rook of regen gaan. Onoono niH ja Jigasi aoe, elkeen doet dit of dat. Nisi'figasi, west-oost, = dit of dat, iets. Kedasiy J^ f^ ^ •'i), namelijk, tocb. B. Ondergeschik te of afhankelijke zinnen, die v66r den hoofdzin gaan. Hierloe behoore: I. De objectieve zelfstandige zinnen. Zie bladz. 131. II. De adverbiale zinnen, overeenkoniende met adverbiale bepaliugen. Naar buune logisclie betrekking tot den hoofdzin zijn deze zinnen 1. plaats- en tijdbepalende. Als v or men der plfats- en tijdbepalende adverbiale zinnen komen het eerst in aanmerking, het Gerund ium (zie bladz. 141), de Werk woordelijke stam in den Locatief. (Zie bladz. 139. VergeL miroent, bij het zien, bladz. 43). Deze vormen worden door betrekkingswoorden vervangen, zoodra de betrekking van den adverbialen zin tot den hoofdzin nog nader bepaald, of gewijzig wordt. De betrekking werden hebben den door hen geregeerden adverbialen zin in zijnnen attributieven vorm (zie bladz. 139, regel 4) v66r zich. Als  wan- neer, terwijl, gedurende dat, zoolang als, nu dat, en door to en, wanneer de hoofdzin eene verledene bandeling of geheurtenis vermeldt. Is er tevens een oorzakelijk verband tusschen den hoofdzin en den tijdbepalenden adverbalen zin, zoo gaat voor den hoofdzin nog het bijwoord soe-navatsi, K +^ ^ "^ 0» vulgo soenawatsi, K 4^ ^ "^^ ^®^ aan ons gevolgtrekkend zoo beantwoordt. De adverbiale voorzin verkrijgt daardoor de [wijziging, die wij door zoodra als uitdrukken. Voorbedden van het gebruik van toki vindt men op bladz. 169, regel 6, 7, Kaze foekoe lokiva; bladz. 170, r. 10 van ond. tsoejoki tokiva; bladz. 172, r. 3. Milioeroe toki; bladz. 193, monokoeoe tokini. In plaats van toki wordt vaak het Ghinesche woord sets (pp^y tijdstip, gebezigd. Vergel. bladz. 169. Ook tokoro komt als synoniem van toki v (pp^y tijdstip, gebezigd. Vergel. bladz. 169. Ook tokoro komt als synoniem van toki v (pp^y tijdstip, gebezigd. Vergel. bladz. 169. Ook tokoro komt als synoniem van toki v (pp^y tijdstip, gebezigd. Vergel. bladz. 169. Ook tokoro komt als synoniem van toki v (pp^y tijdstip, gebezigd. Vergel. bladz. 169. Ook tokoro komt als synoniem van toki v (pp^y tijdstip, gebezigd. Vergel. bladz. 169. Ook tokoro komt Zie bladz. 153, aaafi no idaoeroe tokoro \ bladz. 131. Aanm. 2. Even zoo als toki worden ook de overige tijdbepalende be- trekkingswoorden gebruikt, d. i. zij hebben den door hen gere- geerden voorafgaand Gerundium voor, dan behooren ze als bijwoorden tot den daarop volgenden hoofdzin. Oeisi, -ts ^9 terwijl. Fiio koeoe oetHni^ terwi[jl men eet. Nagara, +s -R Its, wijle, poos, beantwoordt aan ons voeg- woord terwijl. Het heeft het werkwoord dat het regeert, in zijnen stamvorm v66r zich, d. i. het vormt daarmede een za- mengesteld woord. Koevinagara^ terwijl men eet. — Sikan nagara^ terwijl het zoo is, bij dese gesteldheid van zaken. Inagara oeroe fito^ iemand die al zittende verkoopt, die eenen winkel heeft. MoUi joekite oeroe fito, iemand die al dragende verkoopt, die zijne waren rond vent. Soms drukt de stelling van den hoofdzin het tegenoverge- stelde uit van hetgeen men uit den door nagara geregeerden voorzin zou moeten opmaken. Kono koeni Dai Min ni taoedsoekinagara ^ kiza arazoe^ woordelijk: terwyl dit land aan China (!fai Ming) belendt, heeft het geene olifanten, = al belendt dit land aan China, het heeft toch (nogtans, e?enwel) geene olifanten. — So foek^Ko ki nagara, mataoerikoto too kikitamavoe '), terwijl (alhoewel) hij het witte kleed (het rouwkleed) draagt {ki)^ verleent hij gehoor voor rege- ringszaken. — In gevallen als deze bezigt men ook nagara mo. Mama, \f r, mamani zoo vaak als, zoo dikwijls als, telkens wanneer. Bijv. mono too ioroe mamani, telkens wanneer men iets neemt. Tabilabini, I^^ iJ^^^^^lj, of iabigotoni, of goiani^ zoo dikwijls als —. Ja too fanataoe tabigoto ni, of ja no tohoe goto ni, koje too iatsoeroe, uitroe- pen telkens bij het afschieten van eenen pijl Of zoo dikwijls als er een pijl-vliegt. Mave, voor dat, eer dan. Ook — jori mave, Notsi, nadat. Made, Jy ^K* ^^^^ Vergel. bladz. 117. Jori, m '^^^ sedert, sints. Vergel. bladz. 191, regel 7. ') Nipgon w6 dai Ugi ran II. blarl I. v. Over iamavM, zie de noot op blade. 139. 221 2. Hoedanigheid bepalende adverbiale zinnen. a. De vergelijkende zinnen, die wij met den hoofdzin verbinden door middel der voegwoorden gelijk, (a Is), even als, zoo als, kunnen ook in het Japansch als adverbialzinnen, geregeerd door gotokoe (zie bladz. 41. Toelichting) wor-den wedergegeven ; maar bij voorkeur wordt de vergelijkende zinn als praedicaatszin behandel. Kakoeno gotokoe ni site, aangezien de zaak zoo gesteld is, zoo —. Jawo fanatsoe koto ameno foego gotosi, woordelijk het pjjlscbieten is ge-lijk regenen, = men schiet pijlen gelijk als oQ het regent. — Wasoere-iaroe ga gotosi, ^t is zoo goed als had men het vergeten. b. Eene verhouding uitdrukkende zinnen worden gevorind door fodo -j^, zoo als, naarmate. Zie bladz. 57. — to ivoe fodo no kotoha nariy \ is een woord, dat zoo veel zegt als —. Tnkaratio ojoboe fodo, naaimate de krachten toereiken, zooverre de krachten reiken. 5. Oorzakelijke (causale) zinnen, die eene reden te kennen geven, worden gevorind a. door het zelfstandige bet rek kings wooixl joee, f^ {. joeveni, vulgo joee o{ joee, om reden, omdat, daar, de- wijl, wijl, vermits, enz. Gijo'fo *) va soenadori soeroe mono nari, Soei-zin^ai *) no jo ni Ten-ka ni midioe ovoH joeve ni, Jito ni oHjoeroe ni soenadori too motte soe, Visschers zijn personen, die de vischvangst drijven. Ten tijde Van Soei Jin schi (de Promo-theus der Chinesche mythologie) heeft men, dewijl op aarde rivieren in me-nigte waren, als middel tot opleiding van het volk de vischvangst gebezigd. Reoesi (spr. reosi) va Joemi tetsoe paoe (spr. teppd) too motte tori kedoinono wo toroe mono nari. Foet-ki-si joni Ten-kani kedamono ohokoe, den-fata wo sokonavoe joeveni, fito ni kariwo osive tamavoe jori fanmari to zo '). Jager is seen persoon, die met boog of buks vogels en dieren vangt. De jagt zal wel daaroit voortgekomen zijn, dat men ten tijde van Fohi de menschen de jagt leerde, dewijl op aarde dieren in menigte waren, en aan de landerijen (rijstvel-den en bouwland) schade toebragten. Zie verder bladz. 117, regel 5 v. ond. en bladz. 207, oetsoeroe joeveni, b. door jorite, m '==' IK » vulgo jolte, fT) ^ IK » het Gerundium van ^'on, uitgaande van, zijnen grond hebbende. Den Locatiefuitgang ni v66r zich. Kwni no koedari no Avaahinonma jori Sadonosima made Ja nma wuuUoe oem maseroe koeni naroe ni jorite ^ Ohoja Hnta Jtoeni io ivoe '). Daar de acht eilan- den, van Avadsi tot Sado, in vooigaande regels (?enneld), het land zijn dat het eerst ontstaan is, zoo zegt men (zoo noemt men ze) het #groote-acht* eilanden-land.*' Saroeno i-myaoeva ba-foeto ivoe ni jotte ^ ui*majani earoewo motte ki-tooe to aoeroe to zo. Mata nCmajano -oiije ni m'mawo teoenakoe (lees teoenagoe) ki wo saroekito ivoe ^). Daar een bijzondere naam van den aap die van paarden- vader is, zoo mag men wel den aap in paardestalien voor lets houden, dat daar is om te bidden. Ook den balk boven op het paardehok, waaraan men het paard bindt, noemt men apenbalk. Fak'kok wo o^oeroe kotowo Jok^'eoe Jotte mono wo teoekoeroe mono wo nooe (spr. n6) nin to ivoe. Mata Sin-nooe go-kolf wo oejoeroe kotowo osive tama^ voe jotte nooe to nadaoekoeroe to mo ivoe nari *). Daar hij bedreven is* in het kweeken van de honderd (== verschiUende) graansoorten, zoo noemt men den landbouwer Nooe nin (= Chineesch Noeng jin). Men zegt ook dat Sin noe (= de Chiuesche vorst Schin noeng ^ d. i. de goddelijke landbouwer), aangezien hiy den graanbouw onderwezen heeft, Nooe (Noeng, of landbouwer) genoemd is. Toelichting. Oeje, oejoeroe^ kweeken. — Jok^si, jokf^soe y iets goeddoen, iets kuunen. Mono wo tsoekoeri^ woordelijk: dingen maken, d. i. produceren. Go kok wo oejoeroe^ de vljf graansoorten bouwen. Ihfnavij tamavoe^ zie de noot op bladz.  dient om de aan het hoofd van den zin staande conjunctie mata (tevens) tot nadsoekoeroe te bepalen. C. Door motte, vp ^ IK » het Gerundium van motet, b e zi-gen. Het heefl den zin, dien het regeert, in zijnen substantiefvorm en als acousatief voor zich. Vergel. bladz. 206. Kei' mok^ zen va nai gwai tomo maroekoe site^ nivadorino meni nitaroewo motte nadeoeketari, De hoenderoog-cent (een Japans cbe cent met een rond gat in het midden) is zoo genoemd, doordien hg van binnen en van buiten rond is en op een hoenderoog gelijkt. De causa le zin kan ook als zelfstandige zin op den hoofd-zin vol gen, waarvan hij de reden opgeeft. Kaairagaki HI. 12. r. v. ») T. a. pi. IV. 4. r. 223 Sin va tioe tiioe no toaoe (spr. w6) tart, Joe-gijoo soero^i oaore nahereha nari. De leeuw is koning onder de dieren. Het is, om dat hij op zijne wandelingen zonder vrees is. Bij ziDnen, die een gevolg te kennen geven van een voorafgaande bewering, wordt dit zinsverband door karoega joeveni^ -F^ ^ -pt H > ll > daarom, om deze reden, bij gevolg, uitgedrukt. Zie bladz. 119, regel 8. en -bladz. 191, regel 4 van ond. Zinnen die een do el te kennen geven, worden gevormd door de betrekkingswoorden tame, I^^ X, of tole, A IK » ten ein- de, op dat. Zij hebben het werkwoord in het futurura voor zich, wanneer het felt als toekomstig beschouwd wordt. Tame regeert bovendien den genitief (ga). 13 3 4 3 6 7 8 Kagami va soegaia no joH-oH too miroe mo, kokoro no kijok taijok too iadasi 9 10 1 10 ft 10 4 aratamenga tame nari, De spiegelbefeben, den spiegelbefeben, niet alleen om te zien, of 3 3 5 5 7 het gelaat schoon of lelijk is, maar ook om het verkeerde of regte (d. i. den 6 6 9 zedelijken aard) van bet hart te rigten en te hervormen. Seoe foe to ivoe mono foe-zi no goesoeri too motomen to te Nippon ve toatariki. Zekere Sioe foe stevende naar Japan, ten einde het middel der onsterfelljkbeid te verkrijgen. 3. Voorwaardelijke zinnen. Hun vorm is op bladz. 146 toegelicht. 4. Toegevende (concessieve) zinnen. Zie bladz. 147, in verband met 154, als ook bet onder nagara bladz. 220 aangebaalde. 5 Modale zinnen worden door het zelfstandige betrekkings-woord jaoe, J^ -^, (spr. joo) in den Locatief jooent, op de wijze dat, zoo dat, gevormd. Het woord is uit het Chineesch onleend en beantwoordt aan gang '). — IrnqjaoCy de tegenwoordige wijze of mode. Omoooe jaoey de denkwijze. — Fito no soekoe Jaoe ni soeroe, doen zoo als de lieden het gaarne hebben; = fitono moeneni sitagavoe (spr. eitagoo), zich naar den wil van anderen schikken. — Kaviko koeva ni fanarenoe Jaoe ni eoeheeiy men dient zoo te werk te gaan, dat de zijdeworm niet van het voedende loof verwyderd wordt. Het logische verband tusschen twee zinnen kan ook door tusschenvoeging van eenen derden zin, die het begrip van ons voegwoordelijke verbuigingsvormen. Sikdri^ in de wandeling uitgesproken als skdri^ is de, door middel van art, afgeleide > 224 tusschenvoeging van eenen derden zin, die het begrip van ons voegwoordelijke verbuigingsvormen. Sikdri^ in de wandeling uitgesproken als  (zie bladz. 39) en beteekent zoo zijn als. Door disie gaat de vorm sikari over in sari. Krachtens zijne beteekenis hervat kari de stelling van den voorafgaanden zin, en zijne verbügingsvormen geven den aard der betrekking te ken-nen, waarin de voorgaande zin tot den daaropvolgenden staat. Als vormen komen in aanmerking: De stam- en sluitvorm sikari^ of zamengetrokken sari^ zoo zijn, 't is zoo. Ki aeki-rei va kataisi aekireini kotonaroe mono uakoe^ okosa mala nkari. De gele kwikstaart onderscheidt zicb door geslalte niet van den gewonen kwik-8taari (woordelijic: hij is, wat de gestalte betreft, bij den gewonen kwikstaart, geen eigenaardig wezen!), met zijne grootie is het evenzoo. Sarinagara, terwijl het zoo is, of alhoewel het zoo is. Vergel. bladz. 220, regel 4. Sikaroe-  van siki afgeleide, door va geisoleerde adverbialvorm sikoeva versmelt tot sika, zoo, Lat. sic; bijv. karega sikaivoe, hij zegt z o o. De van sika gevormde en door va gei'soleerde modaalvorm sikaniva versmelt tot sikaba, dus, alzoo, en kenmerkt den voorafgaanden zin als causaalzin. San kan Nippon ve mUsoeki mono too okotari Hkaha, kwan'fei too taoekavasoe daar de drie staten (van bet Korei'sche schiereiland) nalatig waren in bet brengen van scbatting naar Japan, zond men er rijkstroepen be. Volgens de regels, op bladz. 31, 52 en 53opgegeven, wordt van sika een adjectief — sikaki (zoodanig), een bijwoord — sikakoe en een praedicatief ww. sikasi (*t is zoo) gevormd. Sikakoe ondergaat een tweeledige verkorting: 1) Door aplioeresis verandert bet tot kak, dat ver-volgens door syncope overgaat in ku -h oe^ -i^ -^. uit-gesproken als koo (ko). 2) Door syncope der beide kas werd sikakoe tot si-a-oe, dat als sioo werd uitgesproken en vulgo ^i IT) FN, gescbreven, tot dat ten laatste de uitspraak in soo overging, hetwelk nu door. Op deze vormverandering beißt de identiteit der beteekenis van onderstaande verschillende vormen, die nu eerst opgebelderd worden. Van bet adverbium sikak, wordt namelijk bet werk-woord sikak, afgeleid, dat de beteekenis heeft van zoo docn, of zieb zoo verhouden. Het gerundium ^iTca/fom/ebeteekent dus: terwijl men zoo doet, terwijl het zich zoo verboudt, en staat gelijk met onze uitdrukkingen: zoo doen-de, of dit zoo zijnde; terwijl het praeteritum praesens ^7^-koesiia aan i»zoo gedaan" beanlwoordt. Ten gevolge der bo-oven aangeduide vormverandering verkrijgt men voor sikakoesi^ zoo doen, eenerzijds den vorm kakoesi, -^ J^ /^i, die in. ^ ^ t^, uitgesproken als koosi^ overgaat, anderzijds den vorm soom, y\ ^ t^, uitgesproken als soosi. Besnoeide en ingekrompeu verscheiden het Gerundium sikak^ite zijn, aan den eenen kant, de vormen ^^ -^ ^ f^ \[\y aikaoesiie (uitgesproken als sikoosite) en i^ 3^ r^ IK • kakomte, overgaande in -^ '^ ^^ (K > kmesiie, dat als koosite wordt uitgesproken; aan den anderen kant, de vorm '^ ^ ^ IK. sooesite, uitgesproken als soosite. Al deze verscheiden- heden komen in de gemeenzame taal voor als beantv^oordende aan het Ghinesche woord f^ rl en Wk n^, jen-rl. Er komt ook een soosite met de heteckenis van »alles zamengevat'' voor; dit beantwoordt als eene afleiding uit het Ghinesche aan het Ghinesche ij^]^ \^* isoemjM^ en wordt in den regel door bijvoeging dezer  niet voor, dat men zegt, dat het niet zoo is, d. i. alom meent men wel deelijk, dat het ZOO is. — Soo of koo Hie oUe kara^ aangezien de zaak zich zoo verhoudt. — Soo naJfi^ay als het niet zoo is. Natoo kakitomeroe beai^ aoo nak^va waaoere-roe koto JasoeH, men dient de namen op ie teekenen, auders vergeet menze ligt. — '^^'^v'^^ M -^ 5K^4^V^^» i^ de zaak niet zoo is. — Hoffm.] NEGENDE HOOFDSTUK. [Volgun iet Nagatakitehe kaniUckrifl]. TUSSCHENWERPSELS. §107. Ajama, och! — Aita, och! — Aita, och! — Misonage, jammer! — alleen door vrouwen gebruikt. — Kawaiso, jammer! — alleen door maimen gebruikt. [AU gevoelsklanken, die in de schriftstätig gebezigt worden, komen in aanamerking iK, oa, of /^ en ^^^, ^'a, weike beide als aanhef van eenen zin vorkomeD en aan oiis och! a! beantwoorden, en het achtervoegsel j^'j^,^a7fa. *Het is jammer!*' wordt uitgedrukt door soreva kino dok^naf — Hoffm.]. 