Bijdragen tot de taal-, land- en volkenkunde
III. GuIANA EN OMWONENDE BEVOLKING. 605 gebe, auf dem man am ersten Tag den Fuss des Tumucumac erreiche, am zweiten und dritten das Gebirg überschreite und am fünften an das Ufer des Yari komme, der sich in den Amazonen- fluss ergiesst.» (Holländisch-Guiana, 1881, p. 377—375), Door den tocht van Crevaux is het bewijs geleverd dat verbin- ding van het Tumuc-humac-gebergte met de Amazone zoo door de Yari als door de Paroe mogelijk is. Watervallen en stroomsnellingen echter beletten, dat er feitelijk verbinding bestaat tusschen de Indianenbevolking der Boven-Yari en Boven-Paroe met de Brazi- lianen. Geen beter bewijs daarvoor dan hetgeen ons Crevaux mede- deelt, toen hij zich bevond bij de Aroekoejana’s aan de Boven-Yari: „Au sommet du carbet [d.i. hut] où je fais la sieste, j'apergois une couronne sur laquelle on distingue des images coloriées en blanc, en jaune et en rouge. De loin on eroirait voir une mosaique. C'est une véritable peinture sur bois faite avec de l’argile de diverses couleurs délayées dans de l'eau. Après une longue conversation avec notre hôte [het hoofd der Indianen ter plaatse], Apatou [Crevaux’ gids, een Boni-Boschneger] m'explique le sujet de cette peinture: c'est une allusion a la diffi- culté de la navigation du bas Yary. Une grenouille voulant prendre ses ébats est arrêtée par des monstres fantastiques qui ont quelque ressemblance avec les dragons de la mythologie. La grenouille re- présente le Roucouyenne qui veut s'aventurer dans les chutes du Yary pour aller voir les blancs; des monstres impitoyables l'em- pêchent de satisfaire son désirs. (op. cit. p. 108). *) De Beneden-Yari is niet slechts zooals het bovenland met ver- spreide Indianendorpen bevolkt, maar ook met Portugeesch sprekende Brazilianen die er uit de Siryngen caoutehouc inzamelen, zooals de Surinamers de Ja/ata uit de dolletrie-boomen. Maar dagreizen met levensgevaar afgelegd, zijn er noodig, eer men die plaatsen van bovenaf bereikt. Van onze bevolking aan de Tapanahoni weten wij nog minder. Aan de gemengde Fransch-Hollandsche Commissie voor de grens- regeling werd het opvaren dezer rivier in 1861 onmogelijk gemaakt. De Aukaners wilden haar den weg niet wijzen, noch zelfs toestaan dat Indianen of Boni-negers het gezelschap naar boven zouden ') Verg. ook de afbeelding die Crevaux t.a.p. er van geeft, en de nadere bespreking van deze teekening door Jhr. L, C, van Panhuys in zijn belangrijk opstel „Proeve eener verklaring van de ornamentiek van de Indianen in Guyana”, Intern. Archiv f. Ethn. XI, 1898, p. 54—55. Rep. | ier III. GUIANA EN OMWONENDE BEVOLKING. 607 is in een half uur afgeloopen, De asch wordt in een aarden pot verzameld en de nagelaten weduwe is verplicht een jaar lang boven dien pot te slapen. Het overschot dat zoo stoffelijk en stofachtig mogelijk is, wordt na afloop van dat jaar der aarde toevertrouwd. De reden der lijkverbranding is hierin gelegen: zij meenen wel dat de zielen na de scheiding van het lichaam alle naar den hemel gaan, maar alleen de goeden gaan hoog, zeer hoog en vinden daar een .... zinnelijk genot, zoo groot als een Indiaan zich maar kan verbeelden. De kwaden kunnen niet omhoog; zij zweven beneden en moeten de plaats van genot te vergeefs blijven zoeken. Om dit laatste nu te voorkomen verbranden zij de lichamen; immers als dat maar aanstonds geschiedt, dan gaan de zielen volgens hunne meening met den rook naar boven! Zoo kunnen ze er nog komen zonder braaf te zijn!! Jammer dat onze ongeloovigen dit niet hebben uitgevouden. | De piaai-mans worden wiel verbrand, maar begraven. Hunne zielen blijven met de stof in het graf. Daar moeten zij de bezoeken van andere piaaimans en van de piaaigeesten der dieren ontvangen. Bij deze Indianen zijn dus ook geen veeartsen noodig zoomin als dokters ; want ieder dier is in het bezit van een voor hem geeigenden piaaigeest. De Aroekoejana’s baden hunne jachthonden in een aftreksel van joroká-okro (Hibiscus abelmoschus), eene soort amberbloem tot het geslacht der malve behoorende. Deze plant heeft een sterke muskus- lucht. Daardoor vrijwaren zij hunne honden voor aanvallen van den tijger, namelijk den jaguar. En inderdaad, de natuurlijke vijanden van den tijger hebben deze lucht alle: de pingo, de slang, de krokodil of kaaiman. Met muskus geparfumeerde dames zouden dus ook den tijger niet te vreezen hebben. Volgens het vertelsel zijn dit Indianen die gezamenlijk hun maal gebruiken, doch allen op een afstand van elkaar gezeten; ze willen van geïmporteerd zout niet weten, maar trekken zout uit den palm- boom. Menschen, zoo luidt het verder, die aan verkoudheid lijden , mogen er niet gaan, want hoesten is iets, dat ze niet verdragen kunnen. Men zegt verder, dat ze zeer lang leven. Als de Boschnegers er heen gaan om te ruilen, dan zetten ze op een afstand van het dorp spiegels, houwers, messen, pannen, dranken enz. als verkenners uit; nemen de Indianen deze dingen weg, dan is dit een teeken voor de Boschnegers dat ze mogen III. GUIANA EN OMWONENDE BEVOLKING. 609 gebleven. Bij het ontmoeten, zegt Crevaux, was haar eerste werk een poging om mij te beleedigen, maar de honger en het gevoel van zelfbehoud deden hun recht gelden: het aarzelen om plaats te nemen in eene mijner booten wijkt, en zoo zal ik haar in een der naastbijgelegen dorpen bij de gastvrije Aloekoejana’s laten verzorgen. Zoowel de taal der Trios als der Aloekoejanas is verwant aan het Caraïbisch van Suriname. Crevaux zegt op blz. 115 zeer nadrakkelijk dat de Aroekoejana’s nederzettingen hebben zoo aan de Marowijne ais aan de Itany, dus ook op Surinaamschen bodem. En wat de Akoeri-Indianen betreft, ze zijn dezelfde als de Oyampi’s, en die stam is zeer goed bekend. Hij bewoont een groot gedeelte van de Oyapock, dus het tusschen Frankrijk en Brazilië betwiste grondgebied; alsmede op 2° N.B. en 57° W.L, dus aan of op onze grens. Men verwondere zich niet over naamverwisselingen bij Indianen. In de Yary hadden zich Oyampi's gevestigd en wijl dezen in be- trekking geweest waren met Brazilianen benedenwaarts heetten zij bij de Indianen voortaan Calayouds, gelijk de Brazilianen. In de Beneden- Oyapock hebben verscheidene Oyampi’s het Christendom omhelsd. Ze zijn, evenals de Aroekoejana's groote liefhebbers om steeds een stevige laag rowcou op het lichaam te dragen. Over die grond- verf gaan duizenden zwarte strepen. Zij tatoueeren zich niet of zelden, en vischgraten of spelden worden bij hen niet in de onderlip gedragen. De kleedij bestaat alleen in eene Awéjoe,. De taal der Akoeri's (Oyampi's) is deels Caraïbisch, deels 'Tupisch. of liever, het laatste bestanddeel ervan is genomen uit de door de Jezuïeten in de Amazone ingevoerde en algemeen in gebruik zijnde /ingoa geral, welker grond het Tupisch is. Dat Tupisch is op zijne beurt ver- wantschapt met het Indiaansch van Paraguay. De Akoeri’s (anders Oyampi’s geheeten) schijnen dus, naar de taal te oordeelen, ontstaan te zijn uit eene vermenging van Tupi's en Caraïben, twee stammen die gansch van elkaar verschillen. Toch schreef Crevaux op zijne tweede reis, in de Yapura: shoe meer ik reis, hoe meer punten van overeenkomst ik ontdek tusschen de inboorlingen van de Yapura en die van Guiana. Ik begin te gelooven dat allen tot eene zelfde familie behooren.» (op. cit. p. 362). De Akoeri’s of Oyampi’s zijn welgevormde menschen en het Surinaamsche sprookje, dat ze slechts twee vingers zouden hebben en twee teenen, is evenzeer geheel ten onrechte als de naam die hun gegeven wordt van Toefinga Ingi (d. i, Tweevinger-Indianen). Pe ans 610 III. GUIANA EN OMWONENDE BEVOLKING. Eene ontwrichting echter van de teenen is een gebrek, dat bij hen veelvuldig gevonden wordt. Dat gebrek heet bij hen ocopf. Daar in Surinaamsch-Hollandsch teenen ook vingers heeten, is het sprookje te verklaren. Men vergelijke Crevaux blz, 209, die ter plaatse de teekening levert van een aldus ontwrichten Oyampi-voet. Die teekening geeft maar twee teenen duidelijk te onderscheiden, maar met een beetje welwillendheid kan men er meer zien !). De Aukaners drijven met deze Akoeri's ruilhandel in honden. Deze honden, zijn volgens Kapplerl. e. zoo groot als schaapshonden. Ze hehben een spitsen kop, halfslappe ooren, een langen staart zonder pluim en korte haren. Ze zijn wit en rood, wit en zwart of wel wit, rood en zwart, doch zeer zelden van slechtseen enkele kleur. Knorrig van aard, spelen ze haast niet. De Indianen weten ze voor de jacht af te richten en de Boschnegers welke deze honden van hen koopen, laten niet na ze peperduur aan de planters over te doen. De Akoeri's bedienen zich bij de jacht van het woeradi-gift , gewoonlijk ewrare geheeten, zie hiervóór blz, 481. Men berekende de bevolking van de Oyapock, den voornamea zetel dezer Oyampi's, op 200.000 zielen. Crevaux meent dat er in werkelijkheid niet meer dan 2 à 3000 gevonden worden. Hij zelf ontmoette alles en alles niet meer dan 200 Oyampi's. V. 2) Fransch Guiana werd van ouds door onderscheidene Indianen- stammen bewoond. ‘t Is ons niet mogelijk deze allen met hun waren naam aan te duiden, We zouden gevaar loopen, hetzelfde te doen wat Prof. Martin gedaan heeft, toen hij een handjevol Caraiben, die Lucia, een verlaten houtgrond in de Para, bewonen, het etiket »Lucie-Indianerw heeft opgeplakt. Niettegenstaande de bijvoe- ging »Caraiben», komt men daardoor in de meening, dat men hier te doen heeft met een geheel bijzondere soort Indianen van dien naam. Wij voor ons wenschen dit te vermijden en aan de reeds ') Verg. Kappler, Surinam (1887), p. 245. Zie ook Hartsinck, op. cit. Amst. 1770, Il, p. 811—812, met 2 platen, die ze echter „de Touvingas of twee vinger Negers’ noemt, in plaats van ten rechte Indianen! Uit de eerste plaat blijkt echter duidelijk, dat een Indiaan bedoeld wordt. Rep. a) Het hieraan voorafgaande gedeelte, over den Amazonestroom, hebben wij gemeend, als minder tot het onderwerp behoorend, te moeten weglaten Rep. ven BijpRaGes. pe a III. GUIANA EN OMWONENDE BEVOLKING. 611 zoo groote verscheidenheid, die er bestaat, geen nieuwe tot dusver ongekende stammen toe te voegen. ') De Franschen spraken dan van Maillé, gevlekte Indianen met meelachtigen huiduitslag. Zij bewoonden uitsluitend moe- rassen, plantten niets en leefden slechts van de palmvracht en van wat het bosch en het meer hun verder aanboden. Zij muntten uit in het vervaardigen van kano’s en in... onbehagelijkheid. Aan de monding der rivieren woonden de Taira’s. *) De Akoquova’s bewoonden de oevers der Camopi. Zij waren gewoon zich de wangen te doorboren en daarin papegaai-vederen te steken. Deze stam, vroeger bezocht door le Paters Grillet en Béchamel, is uitgestorven of althans geheel verdwenen. De Palicouri’s waren echte zeevaarders. Bij het ruwste weer ter zee zelfs, was hun de kano volkomen vertrouwd, mits men hen liet begaan. Zij schilderden zich eenen baard van de ooren af tot onder de kin door. Vandaar is het »barbe de Palicouriy onder de Creolen van Cayenne spreekwoordelijk geworden. *t Zijn vooral de Palicouri’s, die het gewicht van den huwelijks- staat ernstig opvatten en daarin menig volk lessen konden geven. Bij hen werd men niet huwbaar door den leeftijd; geen spraak daarvan. Om aanspraak op eene huwelijksverbintenis, of wat daar- voor gelden moest, te kunnen maken, had elk jongeling een harde proef te doorstaan. Aan een strenge vasten van verscheidene dagen moest hij zich onderwerpen; hij moest al dien tijd de hangmat houden en den zieke voorwenden; daarenboven telkens en telkens ') Wij protesteeren tevens met nadruk tegen de volgende daar voorkomende verdachtmaking: „Am nächsten Morgen kamen einige Lueie-Indianer , Cariben, welche am Sabakukreeke, im Gebiete der oberen Para, ansfissig sind, den Gouverneur zu begriissen. Ihr Hüäuptling trug den Namen Kwasie, wurde aber auch Charles genannt, da er die katholische Taufe erhalten hatte, welche nach mir gegebenen Versicherungen ohne vorhergegangenen Unter- neht erfolgt und hauptsächlieh nach Annahme von Branntwein von Seiten des Indianers geduldet worden war. Inzwischen will ich fiir die Richtigkeit dieser sonderbar klingenden Behauptung die Bürgschaft nicht übernehmen.” (West-Indische Skizzen. Reise-erinnerungen, 1888, p. 23.) Eilieve, daar is eene andere voorbereiding tot het doopsel noodig dan een doop met brandewijn. Ware dit niet het geval, op mijn woord, dan bleef er zelfs onder de slechtsten der slechten, niet één ongedoopt. Daaren- boven, den naam van Kwasie of Charles hebben wij tevergeefs in onze doop- registers opgezocht, De professor voelt dan ook zijne zwakheid en voegt er daarom oolijk bij, dat hij voor de juistheid der bewering niet wil instaan! *) Kan deze stam verwant zijn met de vroegere Tairona’s van Nieuw Granada (het tegenwoordige Columbia). Zie hierachter blz. 630? 7e Volgr, I. 40 610 III. GUIANA EN OMWONENDE BEVOLKING. Eene ontwrichting echter van de teenen is een gebrek, dat veelvuldig gevonden wordt. Dat gebrek heet bij hen ocopi. Daar in Surinaamsch-Hollandsch teenen ook vingers heeten, is het sprookje te verklaren. Men vergelijke Crevaux blz, 209, die ter plaatse de teekening levert van een aldus ontwrichten Oyampi-voet. Die teekening geeft maar twee teenen duidelijk te onderscheiden, maar met een beetje welwillendheid kan men er meer zien !). De Aukaners drijven met deze Akoeri’s ruilhandel in honden. Deze honden, zijn volgens Kapplerl. c. zoo groot als schaapshonden. Ze hehben een spitsen kop, halfslappe ooren, een langen staart zonder pluim en korte haren. Ze zijn wit en rood, wit en zwart of wel wit, rood en zwart, doch zeer zelden van slechtseen enkele kleur. Knorrig van aard, spelen ze haast niet. De Indianen weten ze voor de jacht af te richten en de Baschnegers welke deze honden van hen koopen, laten niet na ze peperduur aan de planters over te doen. De Akoeri's bedienen zich bij de jacht van het woera/i-gift, gewoonlijk cwrare geheeten, zie hiervóór blz. 451. Men berekende de bevolking van de Oyapoek, den voornamea zetel dezer Oyampi’s, op 200.000 zielen. Crevaux meent dat er in werkelijkheid niet meer dan 2 à 3000 gevonden worden. Hij zelf ontmoette alles en alles niet meer dan 200 Oyampi's. V. 2) Fransch Guiana werd van ouds door onderscheidene Indianen- stammen bewoond. ‘tIs ons niet mogelijk deze allen met hun waren naam aan te duiden. We zouden gevaar loopen, hetzelfde te doen wat Prof. Martin gedaan heeft, toen hij een handjevol Caraiben, die Lucia, een verlaten houtgrond in de Para, bewonen, het etiket »Lucie-Indianery heeft opgeplakt. Niettegenstaande de bijvoe- ging »Caraibeny, komt men daardoor in de meening, dat men hier te doen heeft met een geheel bijzondere soort Indianen van dien naam, Wij voor ons wenschen dit te vermijden en aan de reeds ') Verg. Kappler, Surinam (1887), p. 245. Zie ook Hartsinck, op. cit. Amst. 1770, II, p. 811—812, met 2 platen, die ze echter „de Touvingas of twee vinger Negers" noemt, in plaats van ten rechte Indianen! Uit de eerste plaat blijkt echter duidelijk, dat een Indiaan bedoeld wordt. Rep. a) Het hieraan voorafgaande gedeelte, over den Amazonestroom, hebben wij gemeend, als minder tot het onderwerp behoorend, te moeten weglaten. Rep. ver Bispracex. … IIL. GUIANA EN OMWONENDE BEVOLKING. 611 zoo groote verscheidenheid, die er bestaat, geen nieuwe tot dusver ongekende stammen toe te voegen. ') De Franschen spraken dan van Maillé, gevlekte Indianen met meelachtigen huiduitslag. Zij bewoonden uitsluitend moe- rassen, plantten niets en leefden slechts van de palmvracht en van wat het bosch en het meer hun verder aanboden. Zij muntten uit in het vervaardigen van kano’s en in... onbehagelijkheid. Aan de monding der rivieren woonden de Taira's. ®) De Akoquova’s bewoonden de oevers der Camopi. Zij waren gewoon zich de wangen te doorboren en daarin papegaai-vederen te steken. Deze stam, vroeger bezocht door de Paters Grillet en Béchamel, is uitgestorven of althans geheel verdwenen. De Palicouri’s waren echte zeevaarders. Bij het ruwste weer ter zee zelfs, was hun de kano volkomen vertrouwd, mits men hen liet begaan. Zij schilderden zich eenen baard van de ooren af tot onder de kin door. Vandaar is het rbarbe de Palicouriy onder de Creolen van Cayenne spreekwoordelijk geworden. ‘t Zijn vooral de Palicouri’s, die het gewicht van den huwelijks- staat ernstig opvatten en daarin menig volk lessen konden geven. Bij hen werd men niet huwbaar door den leeftijd; geen spraak daarvan, Om aanspraak op eene huwelijksverbintenis, of wat daar- voor gelden moest, te kunnen maken, had elk jongeling een harde proef te doorstaan. Aan een strenge vasten van verscheidene dagen moest hij zich onderwerpen; hij moest al dien tijd de hangmat houden en den zieke voorwendeu; daarenboven telkens en telkens ') Wij protesteeren tevens met nadruk tegen de volgende daar voorkomende verdachtmaking: „Am nächsten Morgen kamen einige Lueie-Indianer, Cariben, welche am Sabakukreeke, im Gebiete der oberen Para, ansüssig sind, den Gouverneur zu begriissen. Ihr Hauptling trug den Namen Kwasie, wurde aber auch Charles genannt, da er die katholische Taufe erhalten hatte, welche nach mir gegebenen Versicherungen ohne vorhergegangenen Unter- richt erfolgt und hauptsächlieh nach Annahme von Branntwein von Seiten des Indianers geduldet worden war. Inzwischen will ich für die Richtigkeit dieser sonderbar klingenden Behauptung die Bürgschaft nicht übernehmen.” (West-Indische Skizzen. Reise-erinnerungen, 1588, p. 28.) Eilieve, daar is eene andere voorbereiding tot het doopsel noodig dan een doop met brandewijn. Ware dit niet het geval, op mijn woord, dan bleef or zelfs onder de slechtsten der slechten, niet den ongedoopt. Daaren- boven, den naam van Kwasie of Charles hobben wij tevergeefs in onze doop- registers opgezocht. De professor voelt dan ook zijne zwakheid en voegt er daarom oolijk bij, dat hij voor de juistheid der bewering niet wil instaan! t) Kan deze stam verwant zijn met de vroegere Tairona's van Nieuw Granada (het tegenwoordige Columbia). Zie hierachter ble. 630? 7e Volgr. L 40 — 610 III. GUIANA EN OMWONENDE BEVOLKING. Eene ontwrichting echter van de teenen is een gebrek, dat bij hen veelvuldig gevonden wordt. Dat gebrek heet bij hen ocopi. Daar in Surinaamsch-Hollandsch teenen ook vingers heeten, is het sprookje te verklaren. Men vergelijke Crevaux blz. 209, die ter plaatse de teekening levert van een aldus ontwrichten Oyampi-voet. Die teekening geeft maar twee teenen dwidelijk te onderscheiden, maar met een beetje welwillendheid kan men er meer zien *). De Aukaners drijven met deze Akoeri’s ruilhandel in honden. Deze honden, zijn volgens Kapplerl. c. zoo groot als schaapshonden. Ze hebben een spitsen kop, halfslappe ooren, een langen staart zonder pluim en korte haren. Ze zijn wit en rood, wit en zwart of wel wit, rood en zwart, doch zeer zelden van slechtseen enkele kleur. Knorrig van aard, spelen ze haast niet. De Indianen weten ze voor de jacht af te richten en de Boschnegers welke deze honden van hen koopen, laten niet na ze peperduur aan de planters over te doen. De Akoeri's bedienen zich bij de jacht van het woeradi-gift , gewoonlijk curare geheeten, zie hiervóór blz. 481. Men berekende de bevolking van de Oyapock, den voornamen zetel dezer Oyampi's, op 200.000 zielen. Crevaux meent dat er in werkelijkheid niet meer dan 2 à 3000 gevonden worden. Hij zelf ontmoette alles en alles niet meer dan 200 Oyampi's. V. 2) Fransch Guiana werd van ouds door onderscheidene Indianen- stammen bewoond. ‘tIs ons niet mogelijk deze allen met hun waren naam aan te duiden. We zouden gevaar loopen, hetzelfde te doen wat Prof. Martin gedaan heeft, toen hij een handjevol Caraiben, die Lucia, een verlaten houtgrond in de Para, bewonen, het etiket »Lucie-Indianerw heeft opgeplakt. Niettegenstaande de bijvoe- ging »Caraibeny, komt men daardoor in de meening, dat men hier te doen heeft met een geheel bijzondere soort Indianen van dien naam. Wij voor ons wenschen dit te vermijden en aan de reeds ') Verg. Kappler, Surinam (1887), p. 245. Zie ook Hartsinck, op. cit. Amst. 1770, II, p. 811—812, met 2 platen, die ze echter „de Totivingas of twee vinger Negers" noemt, in plaats van ten rechte Indianen! Uit de eerste plaat blijkt echter duidelijk, dat een Indiaan bedoeld wordt, Rep. a) Het hieraan voorafgaande gedeelte, over den Amazonestroom, hebben wij gemeend, als minder tot het onderwerp behoorend, te moeten wenlabien, Rep, per BispRaGew. III. GUIANA EN OMWONENDE BEVOLKING. 611 zoo groote verscheidenheid, die er bestaat, geen nieuwe tot dusver ongekende stammen toe te voegen. ') De Franschen spraken dan van Maillé, gevlekte Indianen met meelachtigen huiduitslag. Zij bewoonden uitsluitend moe- rassen, plantten niets en leefden slechts van de palmvrucht en van wat het bosch en het meer hun verder aanboden. Zij muntten uit in het vervaardigen van kano's en in... onbehagelijkheid. Aan de monding der rivieren woonden de Taira’s. *) De Akoquova's bewoonden de oevers der Camopi. Zij waren gewoon zich de wangen te doorboren en daarin papegaai-vederen te steken. Deze stam, vroeger bezocht door de Paters Grillet en Béchamel, is uitgestorven of althans geheel verdwenen. De Palicouri’s waren echte zeevaarders. Bij het ruwste weer ter zee zelfs, was hun de kano volkomen vertrouwd, mits men hen liet begaan. Zij schilderden zich eenen baard van de ooren af tot onder de kin door. Vandaar is het »barbe de Palicouriy onder de Creolen van Cayenne spreekwoordelijk geworden. ‘t Zijn vooral de Palicouri’s, die het gewicht van den huwelijks- staat ernstig opvalten en daarin menig volk lessen konden geven. Bij hen werd men niet huwbaar door den leeftijd; geen spraak daarvan. Om aanspraak op eene huwelijksverbintenis, of wat daar- voor gelden moest, te kunnen maken, had elk jongeling een harde proef te doorstaan. Aan een strenge vasten van verscheidene dagen moest hij zich onderwerpen; hij moest al dien tijd de hangmat houden en den zieke voorwendeu; daarenboven telkens en telkens ') Wij protesteeren tevens met nadruk tegen de volgende daar voorkomende verdachtmaking: „Am nächsten Morgen kamen einige Lucie-Indianer , Cariben, welche am Sabakukreeke, im Gebiete der oberen Para, ansässig sind, den Gouverneur zu begrüssen. Ihr Häuptling trug den Namen Kwasie, wurde aber auch Charles genannt, da er die katholische Taufe erhalten hatte, welche nach mir gegebenen Versicherungen ohne vorhergegangenen Unter- richt erfolgt und hauptsächlich nach Annahme von Branntwein von Seiten des Indianers geduldet worden war. Inzwischen will ich für die Richtigkeit dieser sonderbar klingenden Behauptung die Biirgschaft nicht übernehmen.” (West-Indische Skizzen. Reise-erinnerungen, 1888, p. 23.) Eilieve, daar is eene andere voorbereiding tot het doopsel noodig dan een doop met brandewijn. Ware dit niet het geval, op mijn woord, dan bleef er zelfs onder de slechtsten der slechten, niet één ongedoopt. Daaren- boven, den naam van Kwasie of Charles hebben wij tevergeefs in onze doop- registers opgezocht, De professor voelt dan ook zijne swakheid en voegt er daarom oolijk bij, dat hij voor de juistheid der bewering niet wil instaan! *) Kan deze stam verwant zijn met de vroegere Tairona's van Nieuw Granada (het tegenwoordige Columbia), Zie hierachter blz. 630? 7e Volgr. I. ki a 610 III. GUIANA EN OMWONENDE BEVOLKING. Eene ontwrichting echter van de teenen is een gebrek, dat bij hen veelvuldig gevonden wordt. Dat gebrek heet bij hen oeopi, Daar in Surinaamsch-Hollandsch teenen ook vingers heeten, is het sprookje te verklaren. Men vergelijke Crevaux blz. 209, die ter plaatse de teekening levert van een aldus ontwrichten Oyampi-voet. Die teekening geeft maar twee teenen duidelijk te onderscheiden, maar met een beetje welwillendheid kan men er meer zien '), De Aukaners drijven met deze Akoeri’s ruilhandel in honden. Deze honden, zijn volgens Kappler |. e. zoo groot als schaapshonden. Ze hebben een spitsen kop, halfslappe ooren, een langen staart zonder pluim en korte haren. Ze zijn wit en rood, wit en zwart of wel wit, rood en zwart, doch zeer zelden van slechtseen enkele kleur. Knorrig van aard, spelen ze haast niet. De Indianen weten ze voor de jacht af te richten en de Boschnegers welke deze honden van hen koopen, laten niet na ze peperduur aan de planters over te doen. De Akoeri's bedienen zich bij de jacht van het woerafi-gift, gewoonlijk eurare geheeten, zie hiervóór blz. 481. Men berekende de bevolking van de Oyapock, den voornamen zetel dezer Oyampi’s, op 200.000 zielen. Crevaux meent dat er in werkelijkheid niet meer dan 2 4 3000 gevonden worden. Hij zelf ontmoette alles en alles niet meer dan 200 Oyampi's. V. 2) Fransch Guiana werd van ouds door onderscheidene Indianen- stammen bewoond. *t Is ons niet mogelijk deze allen met hun waren naam aan te duiden. We zouden gevaar loopen, hetzelfde te doen wat Prof. Martin gedaan heeft, toen hij een handjevol Caraiben, die Lucia, een verlaten houtgrond in de Para, bewonen, het etiket »Lucie-Indianery heeft opgeplakt. Niettegenstaande de bijvoe- ging „Caraïbens, komt men daardoor in de meening, dat men hier te doen heeft met een geheel bijzondere soort Indianen van dien naam. Wij voor ons wenschen dit te vermijden en aan de reeds ' Wa: Kappler, Surinam (1887), p. 245. Zie ook Hartsinck, op. cit. Amst. 1770, II, p. malse, met 2 platen, die ze echter „de Touvingas of twee vinger Negers” noemt, in plaats van ten rechte Indianen! Uit de eerste plaat blijkt echter duidelijk, dat een Indiaan bedoeld wordt. Rep. a) Het hieraan voorafgaande gedeelte, over den Amazonestroom, hebben wij gemeend, als minder tot het onderwerp behoorend, te moeten weglaten. Reo. per Brspnaaex. IIL. GUIANA EN OMWONENDE BEVOLKING. 611 zoo groote verscheidenheid, die er bestaat, geen nieuwe tot dusver ongekende stammen toe te voegen. ') De Franschen spraken dan van Maillé, gevlekte Indianen met meelachtigen huiduitslag. Zij bewoonden uitsluitend moe- rassen, plantten niets en leefden slechts van de palmvrucht en van wat het bosch en het meer hun verder aauboden. Zij muntten uit in het vervaardigen van kano’s en in... onbehagelijkheid. Aan de monding der rivieren woonden de Taira's. *) De Akoquova’s bewoanden de oevers der Camopi. Zij waren gewoon zich de wangen te doorboren en daarin papegaai-vederen te steken. Deze stam, vroeger bezocht door de Paters Grillet en Béchamel, is uitgestorven of althans geheel verdwenen. De Palicouri’s waren echte zeevaarders. Bij het ruwste weer ter zee zelfs, was hun de kano volkomen vertrouwd, mits men hen liet begaan. Zij schilderden zich eenen baard van de ooren af tot onder de kin door. Vandaar is het »barbe de Palicouris onder de Creolen van Cayenne spreekwoordelijk geworden. tZijn vooral de Palicouri’s, die het gewicht van den huwelijks- staat ernstig opvatten en daarin menig volk lessen konden geven. Bij hen werd men niet huwbaar door den leeftijd; geen spraak daarvan, Om aanspraak op eene huwelijksverbintenis, of wat daar- voor gelden moest, te kunnen maken, had elk jongeling een harde proef te doorstaan. Aan een strenge vasten van verscheidene dagen moest hij zich onderwerpen; hij moest al dien tijd de hangmat houden en den zieke voorwenden; daarenboven telkens en telkens ') Wij protesteeren tevens met nadruk tegen de volgende daar voorkomende verdachtmaking: „Am nächsten Morgen kamen einige Luete-Indianer , Cariben, welche am Sabakukreeke, im Gebiete der oberen Para, ansässig sind, den Gouverneur zu begrüssen. Thr Häuptling trug den Namen Kwame, wurde aber auch Charles genannt, da er die katholische Taufe erhalten hatte, welche nach mir gegebenen Versicherungen ohne vorhergegangenen Unter- richt erfolgt und hauptsächlieh nach Annahme von Branntwein von Seiten des Indianers geduldet worden war. Inzwischen will ich für die Richtigkeit dieser sonderbar klingenden Behauptung die Bürgschaft nicht übernehmen.” (West-Indische Skizzen. Reise-erinnerungen, 1588, p. 23.) Eilieve, daar is eene andere voorbereiding tot het doopsel noodig dan een doop met brandewijn. Ware dit niet het geval, op mijn woord, dan bleef er zelfs onder de slechtsten der slechten, niet dén ongedoopt. Daaren- boven, den naam van Kwasie of Charles hebben wij tevargeefs in onze doop- registers opgezocht. De professor voelt dan ook zijne zwakheid en voegt er daarom oolijk bij, dat hij voor de juistheid der bewering niet wil instaan! ") Kan deze stam verwant zijn met de vroegere Tairona’s van Nieuw Granada (het tegenwoordige Columbia). Zie hierachter blz. 630? Te Volgr. L 40 = 610 III. GUIANA EN OMWONENDE BEVOLKING. Eene ontwrichting echter van de teenen is een gebrek, dat bij hen veelvuldig gevonden wordt. Dat gebrek heet bij hen ocopi, Daar in Surinaamsch-Hollandsch teenen ook vingers heeten, is het sprookje te verklaren. Men vergelijke Crevaux blz. 209, die ter plaatse de teekening levert van een aldus ontwrichten Oyampi-voet. Die teekening geeft maar twee teenen duidelijk te onderscheiden, maar met een beetje welwillendheid kan men er meer zien !). De Aukaners drijven met deze Akoeri's ruilhandel in honden. Deze honden, zijn volgens Kappler |. c. zoo groot als schaapshonden. Ze hehben een spitsen kop, halfslappe ooren, een langen staart zonder pluim en korte haren. Ze zijn wit en rood, wit en zwart of wel wit, rood en zwart, doch zeer zelden van slechtseen enkele kleur. Knorrig van aard, spelen ze haast niet. De Indianen weten ze voor de jacht af te richten en de Boschnegers welke deze honden van hen koopen, laten niet na ze peperduur aan de planters over te doen. De Akoeri's bedienen zich bij de jacht van het woerali-gift, gewoonlijk eurare geheeten, zie hiervóór bla. 481. Men berekende de bevolking van de Oyapock, den voornamen zetel dezer Oyampi’s, op 200.000 zielen. Crevaux meent dat er in werkelijkheid niet meer dan 2 A 3000 gevonden worden, Hij zelf ontmoette alles en alles niet meer dan 200 Oyampi's. V. 2) Fransch Guiana werd van ouds door onderscheidene Indianen- stammen bewoond. t Is ons uiet mogelijk deze allen met hun waren naam aan te duiden. We zouden gevaar loopen, hetzelfde te doen wat Prof. Martin gedaan heeft, toen hij een handjevol Caraïben, die Lucia, een verlaten houtgrond in de Para, bewonen, het etiket »Lucie-Indianers heeft opgeplakt. Niettegenstaande de bijvoe- ging »Caraibeny , komt men daardoor in de meening, dat men hier te doen heeft met een geheel bijzondere soort Indianen van dien naam. Wij voor ons wenschen dit te vermijden en aan de reeds ') Verg. Kappler, Surinam (1887), p. 245. Zie ook Hartsinck, op. cit. Amst. 1770, II, p. 811—812, met 2 platen, die ze echter „de Touvingas of twee vinger Negers! noemt, in plaats van ten rechte Indianen! Uit de eaemie plaat blijkt echter duidelijk, dat een Indiaan bedoeld wordt. Rep. a) Het hieraan voorafgaande gedeelte, over den Amazonestroom, hebben wij gemeend, als minder tot het onderwerp behoorend, te moeten weglaten. Ren. ver BispRaGEn. III. GUIANA EN OMWONENDE BEVOLKING. 611 zoo groote verscheidenheid, die er bestaat, geen nieuwe tot dusver ongekende stammen toe te voegen. ') De Franschen spraken dan van Maillé, gevlekte Indianen met meelachtigen huiduitslag. Zij bewoonden uitsluitend moe- rassen, plantten niets en leefden slechts van de palmvrucht en van wat het bosch en het meer hun verder aanboden. Zij muntten uit in het vervaardigen van kano’s en in... onbehagelijkheid. Aan de monding der rivieren woonden de Taira’s. *) De Akoquova’s bewoonden de oevers der Camopi. Zij waren gewoon zich de wangen te doorboren en daarin papegaai-vederen te steken. Deze stam, vroeger bezocht door de Paters Grillet en Béchamel, is uitgestorven of althans geheel verdwenen. De Palicouri’s waren echte zeevaarders. Bij het ruwste weer ter zee zelfs, was hun de kano volkomen vertrouwd, mits men hen liet begaan. Zij schilderden zich eenen baard van de ooren af tot onder de kin door. Vandaar is het ~barbe de Palicouriy onder de Creolen van Cayenne spreekwoordelijk geworden. t Zijn vooral de Palicouri’s, die het gewicht van den huwelijks- staat ernstig opvatten en daarin menig volk lessen konden geven. Bij hen werd men niet huwbaar door den leeftijd; geen spraak daarvan. Om aanspraak op eene huwelijksverbintenis, of wat daar- voor gelden moest, te kunnen maken, had elk jongeling een harde proef te doorstaan. Aan een strenge vasten van verscheidene dagen moest hij zich onderwerpen; hij moest al dien tijd de hangmat houden en den zieke voorwenden; daarenboven telkens en telkens ') Wij protesteeren tevens met nadruk tegen de volgende daar voorkomende verdachtmaking: „Am nächsten Morgen kamen einige Lucte-Indianer, Cariben, welche am Sabakukreeke, im Gebiete der oberen Para, ansässig sind, den Gouverneur zu begrüssen. Ihr Hauptling trug den Namen Kwasie, wurde aber auch Charles genannt, da er die katholische Taufe erhalten hatte, welche nach mir gegebenen Versicherungen ohne vorhergegangenen Unter- richt erfolgt und hauptsichlich nach Annahme von Branntwein von Seiten des Indianers geduldet worden war. Inzwischen will ich für die Richtigkeit dieser sonderbar klingenden Behauptung die Biirgschaft nicht übernehmen.” (West-Indische Skizzen. Reise-erinnerungen, 1888, p. 23.) Eilieve, daar is eene andere voorbereiding tot het doopsel noodig dan een doop met brandewijn. Ware dit niet het geval, op mijn woord, dan bleef er zelfs onder de slechtsten der slechten, niet 44n ongedoopt. Daaren- boven, den naam van Kwasie of Charles hebben wij tevergeefs in onze doop- registers opgezocht. De professor voelt dan ook zijne zwakheid en voegt er daarom oolijk bij, dat hij voor de juistheid der bewering niet wil instaan ! *) Kan deze stam verwant zijn met de vroegere 'Tairona's van Nieuw Granada (het tegenwoordige Columbia). Zie hierachter blz. 630? 7e Volgr. I. 40 NN 818 SC, III. GUIANA EN OMWONENDE BEVOLKING. Eene ontwrichting echter van de teenen is een gebrek, dat bij hen veelvuldig gevonden wordt. Dat gebrek heet bij hen ocopi. Daar in Surinaamsch-Hollandsch teenen ook vingers heeten, is het sprookje te verklaren. Men vergelijke Crevaux blz. 209, die ter plaatse de teekening levert van een aldus untwrichten Oyampi-voet. Die teekening geeft maar twee teenen duidelijk te onderscheiden, maar met een beetje welwillendheid kan men er meer zien !). De Aukaners drijven met deze Akoeri's ruilhandel in honden. Deze honden, zijn volgens Kappler |. c. zoo groot als schaapshonden. Ze hehben een spitsen kop, halfslappe ooren, een langen staart zonder pluim en korte haren. Ze zijn wit en rood, wit en zwart of wel wit, rood en zwart, doch zeer zelden van slechtseen enkele kleur. Knorrig van aard, spelen ze haast niet. De Indianen weten ze voor de jacht af te richten en de Boschnegers welke deze honden van hen koopen, laten niet na ze peperduur aan de planters over te doen. De Akoeri’s bedienen zich bij de jacht van het woerafi-gift, gewoonlijk ewrare geheeten, zie hiervóór blz, 481. Men berekende de bevolking van de Oyapock, den voornamen zetel dezer Oyampi’s, op 200.000 zielen. Crevaux meent dat er in werkelijkheid niet meer dan 2 à 3000 gevonden worden. Hij zelf ontmoette alles en alles niet meer dan 200 Oyampi's. V. 2) Fransch Guiana werd van ouds door onderscheidene Indianen- stammen bewoond. *t Is ons niet mogelijk deze allen met hun waren naam aan te duiden. We zouden gevaar loopen, hetzelfde te doen wat Prof. Martin gedaan heeft, toen hij een handjevol Caraiben, die Lucia, een verlaten houtgrond in de Para, bewonen, het etiket »Lucie-Indianers heeft opgeplakt. Niettegenstaande de bijvoe- ging »Caraibeny, komt men daardoor in de meening, dat men hier te doen heeft met een geheel bijzondere soort Indianen van dien vaam. Wij voor ons wenschen dit te vermijden en aan de reeds ') Verg. Kappler, Surinam (1887), p. 245. Zie ook Hartsineck, op. cit. Amst, 1770, II, p. 811—812, met 2 platen, die ze echter „de Touvingas of twee vinger Negers" noemt, in plaats van ten rechte Indianen! Uit de eerste plaat blijkt echter duidelijk, dat een Indiaan bedoeld wordt. Rep. a) Het hieraan voorafgaande gedeelte, over den Amazonestroom, hebben wij gemeend, als minder tot het onderwerp behoorend, te moeten weglaten. Rep. ver BispraGen. III. GUIANA EN OMWONENDE BEVOLKING. 611 zoo groote verscheidenheid, die er bestaat, geen nieuwe tot dusver ongekende stammen toe te voegen. ') De Franschen spraken dan van Maillé, gevlekte Indianen met meelachtigen huiduitslag. Zij bewoonden uitsluitend moe- rassen, plantten niets en leefden slechts van de palmvrucht en van wat het bosch en het meer hun verder aanboden. Zij muntten uit in het vervaardigen van kano’s en in... onbehagelijkheid. Aan de monding der rivieren woonden de Taira’s, *) De Akoquova’s bewoonden de oevers der Camopi. Zij waren gewoon zich de wangen te doorboren en daarin papegaai-vederen te steken. Deze stam, vroeger bezocht door de Paters Grillet en Béchamel, is uitgestorven of althans geheel verdwenen. De Palicouri’s waren echte zeevaarders. Bij het ruwste weer ter zee zelfs, was hun de kano volkomen vertrouwd, mits men hen liet begaan. Zij schilderden zich eenen baard van de ooren af tot ouder de kin door. Vandaar is het »barbe de Palicouris onder de Creolen van Cayenne spreekwoordelijk geworden. “Zijn vooral de Palicouri's, die het gewicht van den huwelijks- staat ernstig opvatten en daarin menig volk lessen konden geven. Bij hen werd men niet hawbaar door den leeftijd; geen spraak daarvan, Om aanspraak op eene huwelijksverbintenis, of wat daar- voor gelden moest, te kunnen maken, had elk jongeling een harde proef te doorstaan. Aan een strenge vasten van verscheidene dagen moest hij zich onderwerpen; hij moest al dien tijd de hangmat houden en den zieke voorwendeu; daarenboven telkens en telkens ') Wij protesteeren tevens met nadruk tegen de volgende daar voorkomende verdachtmaking: „Am nächsten Morgen kamen einige Luete-Indianer , Cariben, welche am Sabakukreeke, im Gebiete der oberen Para, ansässig sind, den Gouverneur zu begrüssen. Ihr Häuptling trug den Namen Kwasie, wurde aber auch Charles genannt, da er die katholische Taufe erhalten hatte, welche nach mir gegebenen Versicherungen ohne vorhergegangenen Unter- richt erfolgt und haupts&chlich nach Annahme von Branntwein von Seiten des Indianers geduldet worden war. Inzwischen will ich für die Richtigkeit dieser sonderbar klingenden Behauptung die Bürgschaft nicht übernehmen.” (West-Indische Skizzen. Reise-erinnerungen, 1888, p. 23.) Eilieve, daar is eene andere voorbereiding tot het doopsel noodig dan een doop met brandewijn. Ware dit niet het geval, op mijn woord, dan bleef er zelfs onder de slechtsten der slechten, niet één ongedoopt. Daaren- boven, den naam van Kwasie of Charles hebben wij tevergeefs in onze doop- registers opgezocht. De professor voelt dan ook zijne zwakheid en voegt er daarom oolijk bij, dat hij voor de juistheid der bewering niet wil instaan! *) Kan deze stam verwant zijn met de vroegere Tairona’s van Nieuw Granada (het tegenwoordige Columbia). Zie hierachter ble, 630? 7e Volgr. L 4u III. GUIANA EN OMWONENDE BEVOLKING. 611 zoo groote verscheidenheid, die er bestaat, geen nieuwe tot dusver ongekende stammen toe te voegen. ') De Franschen spraken dan van Mai//és, gevlekte Indianen met meelachtigen huiduitslag. Zij bewoonden uitsluitend moe- rassen, plantten niets en leefden slechts van de palmvrucht en van wat het bosch en het meer hun verder aanboden. Zij muntten uit in het vervaardigen van kano’s en in... onbehagelijkheic Aan de monding der rivieren woonden de Taira’s. *) De Akoquova’s bewoonden de oevers der Camopi. Zij waren gewoon zich de wangen te doorboren en daarin papegaai-vederen te steken. Deze stam, vroeger bezocht door de Paters Grillet en Béchamel, is uitgestorven of althans geheel verdwenen, De Palicouri’s waren echte zeevaarders. Bij het ruwste weer ter zee zelfs, was hun de kano volkomen vertrouwd, mits men hen liet begaan. ‘tZijn vooral de Palicouri’s, die het gewicht van den huwelijks- staat ernstig opvatten en daarin menig volk lessen konden geven. 