None
wel eenige functioneele analogie heeft met het praeputium bq hoogere dieren), wordt bq de copulatie binnenste buiten gekeerd of omgestulpt. Aan den top bevinden zich, boven de niet altqd beweeglijke , maar soms met het corpus penis vergroeide , nu eens driehoekige, dan kegel-, dan lancet vormige glans, bij de ver- schillende soorten, veeltijds op eigen wijze gevormde, haakjes of doornachtige aanhangsels. Zoowel de penis als zijne meer abdominale scheede schqnen zich te ontwikkelen uit eene binnenwaartsche 108 BOERA AVKOKDIGI VG. DE GRAAT. OTER DE voortzetting van de huid en meer bepaald van de chitinogene cellenlaag en bindweefsellaag van het sternum , terwijl de scheede benedenwaarts nauwer wordende , zich aan haar einde naar binnen omplooit, orn vervolgens naar boven terugkeerende, den penis te vormen. Hoe deze deelen zóóver naar buiten kunnen treden, is inÿ, al wordt «het lichaamsvocht geacht hierbij eene groote rol te spelen n , niet geheel duidelqk. De Gr. verklaart zulks uit contractie der huidspiervezels op de basis der scheede , waardoor deze opwaarts wordt gedrukt, terwijl de terugkeer in de lichaamsholte, behalve door ontspanning der genoemde vezels, tot stand komt door samen- trekking van eigene, vrij sterk ontwikkelde, musculi retrac- tor es. Het komt m\j voor, dat deze laatsten dan bij de opwaartsche beweging een ongewonen graad van ontspanning moeten toelaten. Ter vergemakljjking van de voor- en rugwaartsche beweging van don penis en z\jnen koker, dient het korrelig eiwitaardig excretie- product der ex abdomine ontspringende glandulae accessoriae of «groote smeerklieren * volgens Loman 1 ), in veelvoudige, vin- gervormige buisjes verdeelde, min of meer kronkelende blindzakjes, die in de nabijheid van de glans uitmonden. Lang bekend, werden zy voorheen voor de « testes > aangezien. Zij komen echter , hoe- zeer meer rudimentair, ook b\j de wijfjes voor. Ware dit niet dan zou, m. i. functioneel, aan analogie, geen homologie, met de prostata kunnen worden gedacht. Aan den top van de glans bevindt zich de uitmonding van den ductus ejaculatorius, die, aan de basis van den penis daarin dóórgedrongen , de uiterste voortzetting is van het vas deferens, ceno in elkander gewikkelde en gekronkelde buis, waaraan door De Gr., ongeveer in het midden naar het schijnt, en vóór hare verbinding met de vasa eiTerentia, cene, ook reeds door Krohn \) Dr. J. 0. t\ Loman heelt in syn «eer verdienstelÿk Academisch proefschrift, Amsterdam 1881 , by na gelÿktÿdig mot De Graaf, iusgelyks eene meer algemeene Bij'Jray* tot de amatomi* der PAaUnyùten geleverd, terwjjl *ÿ heiden reeds vroe- ger, iu 1880, ieder aftanderiyk, eeu kort overzicht van hunne onderzoekingen over de geueratie-werktuigeu , ouder deu geiyktuidenden titel : Zur Kenntnis* des tmttomise Ae* B*t*es der Hese A teoAtsoiyene Aei den PAatamgide* in den Zoo toy. JnaeyeT) H Jahrg. hadden geplaatst. GESLACHTSORGANEN DER PHALANGÎDEN. 109 opgemerkte, wijziging, zoo in lumen als fijnere structuur (die overigens bij de bovengenoemde onderdeelen volkomen gelijk is) werd waargenomen. Hij benoemt deze plaats niet anatomisch, maar geeft er den m. i. wel te onbepaalden naam aan van «het ge- deelte van samengestelder bouw* van het vas deferens. Overigens beschouwt hij dit, ook naar mijne meening zeer juist, als een propulseerend werktuig voor de ejaculatie van het sperma, luist hierom bevreemdt het mij , dat daaraan door Schrijver niet de benaming van vesicula seminalis is toegelegd, te meer daar ik bij Loman lees , dat Tulk reeds dit « eigenaardig kluwen » der vasa deferentia de « zaadblaas * heeft genoemd. De v a s a efferentia hangen op de gewone wijze met de testis samen. Deze doet zich voor als een darmvormig orgaan, met een of meer insnoeringen, uit wier inwendige wandbekleeding van epitheliaal- cellen, of juister uit de kernen van deze, zich de spermazo- t old en ontwikkelen. De laatsten beschrijft hij als ovale, concaaf- convexe, boonvormige lichaampjes, lang 2,9 ft en breed 1,6 ft , met eene duidelijke kern, — waarvan het bestaan door Loman wordt ontkend, — die eene zwermende beweging vertoonen. Vrouwelijke geslach ts-organen. — Deze bestaan, behalve uit een paar kleine glandulae accessoriae (zie boven blz. 108), uit een ovipositor met scheede, een oviductus met twee receptacula seminis en daartoe behoorende dubbelklieren, een uterus en een ovarium. De ovipositor, omtrent wiens ontstaan of ontwikkeling en omtrent welks voor- en rugwaartsche bewegingen, nagenoeg het- zelfde geldt als daaromtrent voor den penis en diens koker is gezegd (blz. 107), heeft eene groote overeenkomst met de legboor bij verscheidene insecten. Hjj heeft, naar rrajjne meening , mede functioneele analogie met de epigyne der ware spinnen, terwijl beider morphologie uit de verte aan de clitoris der vertebrata herinnert. Hij ligt in eene beweeglijke scheede, die eigenlijk uit drie scheeden, eene binnenste zeer eigenaardig gedoomde, eene middelste gladde, en eene buitenste spierachtige, is samengesteld. Deze legboor zelve, die eene lengte heeft van meer dan de helft 110 BOEKAANKONDIGING. DK GBAAI* , OTEB DB van het abdomen, is een plat-cylindervormig orgaan, overal van dezelfde afmetingen, doch naar boven iets smaller wordende. Aan den top splitst het zich in twee tegenover elkander staande, gelÿk- vormige stompe kegels, bij wijze van eene tang of forceps, die ter zijde en langs hare wanden met afzonderlijke of bundel vormige, langere of kortere, stijve haren of stekels, als tast-organen , gewa- pend zijn, ofschoon eene overeenkomstige haarbekleeding ook voor- komt aan andere der vele, uit twee platen bestaande, chitine- segmenten , waarmede het lichaam van den ovipositor in transversale richting is bekleed. De ovipositor is in alle richtingen hoogst be- weeglijk, tot het opzoeken der geschikte plaatsen voor het leggen der bevruchte eieren, die met behulp der tangvormige tastwerk- tuigen tot een hoopje worden opgesteld en met kleefstof voorzien. Bij het leggen der eieren wordt de ovipositor met zijne omgestulpte scheeden, even als de penis bij de copulatie, opmerkenswaardig ver naar buiten en voren gebracht; volgens de afbeelding van De Gr., plaat XXX Y fig. 123, bedraagt hunne gezamenlijke lengte ongeveer die van het geheele lichaam, terwijl Loman schrijft, dat zij zelfs «tweemaal die lengte» zou kunnen bereiken! De oviductus doorloopt den ovipositor, vrij, in zijne geheele lengte. Dit is eene lange nauwe buis, die met eene ovale vagina tusschen de forceps-aardige tast-organen uitmondt en beneden- en binnenwaarts, door verwijding, in den zakvormigen uterus over- gaat , welke laatste op zijne beurt bovenwaarts van twee hoornachtige verlengsels is voorzien. Diens fijnere structuur , even als die van den oviduct, stemt met die van het vas deferens overeen, doch ver- schilt daarvan door het bezit eener dwarsgestreepte tunica mus- culo sa, die zich, bÿ wijze van een nauwsluitenden mantel, van de monding van den oviduct tot aan het ovarium uitstrekt , alsmede door het voorhanden zijn van fijne overlangsche plooien , die de voor den doorgang der rgpe ovula noodige, opvolgende verwijding en vèrnauwing van hun lumen toelaten. Daarenboven komt aan den oviduct , even beneden de vagina , een ander verwijd gedeelte voor, met de daarin bilateraal uitmondende en zijwaarts aanhangende, kleine, blind eindigende, buis- of helm vormige receptacula semini s. GE8LACHT8-OBGÀNEN DEB PHALANGIDEN. Ill Ik wensch hier in herinnering te brengen, dat deze zoo karak- teristieke bij -organen insgelijks bij de ware spinnen voorkomen in veelvuldige vormverschillen, op welker hooge beteekenis, ook voor de soortelijke diagnose , inzonderheid door Bertkau , de opmerkzaam- heid is gevestigd. Zij schijnen aan de aandacht van de vroegere onder- zoekers der Opiliones te zijn ontsnapt of door hen verkeerd geduid. Dit laatste was ook het geval bij De Gr. , die hen eerst voor klier- organen had gehouden. Terzelfder tijd en mede nagenoeg gelijktijdig met Blanc ] ) in Frankrijk is, bij ons, Loman (ik geloof deze het allereerst) tot de ontdekking van hunne ware beteekenis geraakt, daar hij «deze zakjes, na de copulatie, altijd tot berstens toe met sperma gevuld » had gezien. Op zijn voetspoor heeft De Gr. sedert daarin insgelijks de aanwezigheid van spermatozoïden geconstateerd en eigene overtuiging der juistheid van Loman’s diagnose verkregen. Wat nogtans de oorspronkelijke opvatting van De Gr. betreft, is toch gebleken, dat hij niet geheel en al op een dwaalspoor was, aangezien hij zijnerzijds, nagenoeg terzelfde plaatse, de ontdekking deed van het bestaan van twee kleine dubbelklieren , — door hem Kittdrüsen (waarom niet slijmklieren ?) genoemd, — in eigene, aan de receptacula seminis belendende en daarin uitmondende holten van den oviduct, binnen de tangvormige tast-organen van den ovipositor geplaatst. Deze klieren zouden, volgens hem, even als de binnenwand der receptacula zelve , eene kleefstof (mucus ?) afzonderen , waardoor eenerzijds de spermatozoïden , als knotsvormige klompjes worden bijeengehouden, voor en aleer zij uit de recep- takels in het verwijd oviduct-gedeelte overtreden, en waarmede anderzijds de ovula, daar ter plaatse, even voor het leggen, — dat meer dan eens in het daarvoor gunstige jaargetijde bleek te geschieden, — worden bedeeld. Het ovarium eindelijk is een vrij teeder, darmvormig orgaan, waarvan de tunica propria in structuur met die van den testis overeenkomt, terwijl zich uit eene onder haar gelegen laag van 1) Vreemd genoeg publiceerde Blanc deze ontdekking in zijne verhandeling n Sur V anatomie et physiologie de V appareil sexuel mâle des P ha lang ides ”, 1880« 112 BOEKAANKONDIGING. DE GRAAF, OYER DE epithelium-cellen de eieren ontwikkelen. Over de wording der kiemcellen in deze, over de dooiervorming (zonder dooierkern), over het ontstaan van het kiemblaasje en van de follikels, over den verderen groei van het ei met zijne opvolgende vormverande- ringen , over het chorion , als tweede omhulsel er van in de uterus- hoornen verkregen , over deszelfs voortstuwing door eene soort van peristaltische beweging, tot en door den oviduct, — welke pro- cessen allen met groote nauwkeurigheid door den Schrijver zijn bestudeerd, — verdient het werk zelf, met de teekeningen er bij, te worden geraadpleegd. De wijze van copulatie der Phalangiden, waarvan Schrijver op pi. XXXV fig. 122 eene duidelijke plastische voorstelling geeft, was reeds door Lister gezien, door Latreille bevestigd en door Menge nagenoeg volkomen juist beschreven. Zij geschiedt als ’t ware mond aan mond, met de koppen in een horizontaal vlak naar elkander toegekeerd, zoodanig dat de oogen van & en $ zich schier aanraken. Het slaat daarbij de lange pootpalpen over en om de voorpooten en zijne kaken om den voorkop van het $, terwijl de naar buiten en naar voren getreden penis-top, met behulp der kleine mondpalpen, bij beide sexen voorkomende, tusschen de geopende tast-organen van den ovipositor, de juiste richting naar den scheede-ingang verkrijgt, waarbinnen het doorn- vormig glans-verlengsel bij afwisseling in een der receptacula seminis doordringt en het sperma wordt uitgestort. Tot vulling van deze beiden schijnt eene herhaalde copulatie noodig. Iedere akte daarvan duurt bij deze dieren (in sterke tegenstelling met sommige Araneïden- soorten) slechts enkele seconden, waarna de penis wordt terugge- trokken en ingestulpt en de dieren elkander verlaten. Het bij de Ware spinnen veelvuldige verschijnsel, dat het ? post coitum het <? doodt en verslindt, werd bij zjjne Opiliones, ook door De Gr. niet waargenomen. Wel zag hij de mannetjes dikwerf onderling strijden om de wijfjes hunner soort — (ontrouw ten deze, zegt Sehr,, komt bij hen, ook in den gevangen staat, niet voor) — , doch liepen hunne gevechten zelden of nooit doodelijk af. Het verwondert mij, dat sommige natuuronderzoekers, waaronder GBStACHT8- ORGANEN DBB PHALANGIDEN. llâ ook Loman, de beschreven wijze van copuleeren ceene vreemde» hebben genoemd. Wel zegt hij terecht, dat zij zeer afwijkt van die der ware spinnen , maar juist bij deze acht ik haar bevreemdend en eigendommelijk gecompliceerd, niet bij de Phalangiden, die, behoudens de horizontale toenadering, eene zeer algemeen gebrui- kelijke methode blijken te volgen ! Veel opmerkelijker vind ik : vooreerst , bij de mannetjes dezer orde uit de klasse der Arachniden , in tegenstelling met die bij andere orden , vooral de Scorpioniden en Galeodoiden, — die geen of nagenoeg geen penis bezitten, — de buitengewoon sterke ontwikkeling van dit orgaan; en ten tweede, dat hier bij beide sexen, de uitwendige geslachtsdeelen niet, gelijk in den regel, voor aan den buik, dus achter het sternum, maar vóór dit lichaamsdeel uitmonden. Ten slotte behandelt Sehr, ook het bij de Phalangiden soms bij uitzondering voorkomende hermaphroditisme, waarvan de eerste aanwijzing reeds door Treviranus werd gegeven. Over het algemeen zij opgemerkt, dat bij deze dieren werkelijk eene in ’t oog loopende morphologische analogie bestaat tusschen de verschil- lende mannelijke en vrouwelijke geslachtsdeelen, zoo tusschen den penis en den ovipositor, als tusschen het vas deferens, met zijne samengestelde verwijding (vesicula seminalis?) en den oviduct, met den uterus, en vooral tusschen den testis en het ovarium. Inzon- derheid aan laatstgenoemde organen zÿn op het punt van sexe- overgang alleszins merkwaardige waarnemingen gemaakt. Zoo zag men bij hunne mares, ook vóór Sehr, meermalen, dat hier de testis gewone eieren kan voortbrengen en zelfs, volgens hem, «geheel» l ) in ovarium kan overgaan, en ontdekte hjj (hoezeer slechts bÿ een enkel vrouwelijk voorwerp) insgelijks, dat zich hier in het ovarium oorspronkelijk normale spermatozoïden kunnen ontwikkelen; daarenboven vond hij bij het bedoelde vrouwelijk individu een gedeeltelijken overgang van den ovipositor in den penis- vorm. 1) Deze term schijnt wel eenigermate in strijd met de observatie van den Schrijver zelven, dat in de eieren voortbrengende testis de ontwikkeling der spermatozoïden toch „ ongestoord 1 ' voortgaat. 8 Il4 BOEKAANKONDIGING. DE G BÀ AF, OVKB DE Daar intusschen bij het de gevormde ovula hunne volkomen ontwikkeling niet bereiken, maar later weder eene retrogressive metamorphose ondergaan, noch bij het $ de daar waargenomen spermatozoïden naar buiten kunnen gevoerd worden , mag , volgens Sehr., voor deze dieren slechts van een rudimentair herma- phroditisme sprake zijn. Wel zou de door hem gedane ontdekking kunnen worden aangevoerd ten bewijze van het ook compleet bestaan van sexe- vermenging , van mogehjke zelfbevruchting, maar ook dan nog, zooals h jj doet opmerken, zou die, in zijn geval, niet geheel doorgaan, dewijl daarbij de lijpe eieren niet naar buiten zouden kunnen worden ontlast, uithoofde de ten deele tot penis gewijzigde ovipositor hunne verdere buitenwaartsche voort- beweging niet zou toelaten. tn dit Referaat zoeke men niet dan eene oppervlakkige schets van het rijke materiaal, in deze verhandeling bevat, waarin dit moeilijk onderwerp schier werd uitgeput. Alhoewel vroeger, en zelfs later, daarover talrijke onderzoekingen Waren gedaan, althans veel omvangrijker dan mij te voren bekend Was, en aan De Gr. daar* door geen ruime gelegenheid tot bepaald nieuwe « ontdekkingen » Was overgelaten, heeft hij vele bijzonderheden hier tot een volledig geheel samengebracht, veelzijdig licht ontstoken en menige leemte aangevuld. Om daartoe te geraken, was wel eene zeldzame vaar* digheid in het maken van zóó subtiele microscopische praeparaten, en zulk een benijdenswaardig talent om die af te teekenen , noodig , als Schrijver hier getoond heeft te bezitten. In de meesterlijk be- werkte afbeeldingen der organen en weefsels, zoo ieder op zich zelve, als in schemate en in situ, welke laatsten zoo uiterst lastig te bewerken zijn , is hij op eene voortreffelijke wijze geslaagd. Ook in duidelijkheid laten zij niets te wenschen over , en de v e r- klaringen er van munten uit door eene buitengewone nauw- keurigheid. Volgens mijne meening heeft men hier met eene klassieke studie te doen , met een zoogenaamd standaardwerk , een nieuw sieraad GBSLACIITS-OBGAXKN BK* PBaUKQIDIK, 115 der zoologisch-entomologische litteratuur. Den Schrijver gelukwen- sehende met de eer, hem reeds op jeugdigen leeftijd deswegen» ten deel gevallen, roep ik hem belangstellend toe: Ga sAA voort op dit moeitevol pad der wetenschap, xoo tot voldoening van U zelven als tot den roem van ons Vaderland I Dr. À. W. M. van Hasselt. VG ravenhage, December 1882. MY MEI (SNLOfiASTER) AMBLICAE Setp. eo URMIA lei;. Als men Meigen’s opgaven [Syst. Beseht. V p. 117 en 418) omtrent deze beide zeer verwante soorten naleest, dan zou Ange - licae duidelijk van urbana te onderscheiden zijn door de roodgele kleur van het schildje en achterlijf, terwijl laatstgenoemde geheel aschgrauw is. Het schijnt echter, dat aan dit verschil in kleur geen te groote waarde kan gehecht worden , als men in aanmer* king neemt , dat Scopoli zijne Musea Angelicas beschrijft als volgt : «Long. lin. 3^. Cinerea; ocello quadrato occipitali ; alis basi ferra* gineis. Statura M. domesticete. Oculi brunnei. Pedes ferruginei. » (Eni. Cam. 329. 880). Voorts wordt Fallen door Meigen aange- haald en zelfs diens diagnose afgeschreven, luidende: «Ovata cinerascens; thorace sublineato; alarum nervis at basi et squamis pallidis. » Ook de afbeelding in het werk van Ahrens en Germar (10 pl: 25), die ongeveer van denzelfden tÿd dagteekent als Meigens 5dedeel, vertoont geenszins de roodgele kleur, waar- van Meigen spreekt. Zetterstedt heeft daarom naar een ander kenmerk gezocht, om de beide soorten te onderscheiden , en meent dit gevonden te hebben in het aderbeloop der vleugels (Dipt. Scand. IV. 1651). Bij Ange- licae namelijk zou de schijfdwarsader regt , bÿ urbana daarentegen MTDAEA (8PILO0ABTEE) ANGELICAS SN URBANA. 117 gegolfd zgn, waarbij dan, volgens hem, zou komen, dal de meeste voorwerpen der laatste eene meer grauwe, en die der eerste eene meer geelachtige tint zouden vertoonen. Schiner ( Fauna austr. I. 612) heeft hem hierin geheel gevolgd. Werkelijk vind ik ook onder mgne vele exemplaren sommigen, bij welke dit verschil in den loop der genoemde dwarsader vrg duidelijk spreekt. Langen tgd heb ik dientengevolge de voorwerpen met eene regte of bijna regte dwarsader als Angelicae , en die met eene gegolfde dwarsader als urbana bestemd. Ik moet echter er* kennen , dat meermalen twijfel bij mij ontstond , omdat de dwarsader, naar de onderscheidene individuen, in zeer verschillende mate ge- bogen is, en dit bijna nimmer met een verschil in kleur gepaard gaat. Een geheel ander verschil wordt door Rondani aangegeven in zgne analytische tabel der Italiaansche Spilogaster-soorten (Dipi, liai. Prodr . VI p. 69). Volgens hem zouden de borstels op den derden lijfsring bg urbana alleen aan den achterrand voorkomen, terwijl bij Angelicae nog eene tweede dwarsrg meer naar voren zou aanwezig zgn. In zgne beschrijving van urbana (1. c. p. 86) noemt hij deze iets grooter en hare kleur meer aschgrauw; voorts zou de schifi warsader schuiner zgn geplaatst (van meer of minder buiging is bij hem geen sprake), en zou de uitmonding der sub- costaal-ader iets voorbij-, niet juist boven de middeldwars- ader gelegen zgn. Als ik, bij gebreke van voldoende onderscheidingskenmerken bg Meigen, Zetterstedt en Schiner, mij houd aan de bovengemelde opgaven in de analytische tabel van Rondani , dan kom ik tot het besluit, dat al mgne exemplaren, ook die welke ik vroeger als Angelicae bestemde, tot urbana behooren, want bg geen enkel vind ik de tweede dwarsrg borstels op den derden achterlgfsring , ofschoon bg sommige voorwerpen eenige aanduiding er van is te zien in een paar borstels in de zgden. Meade, die in den laatsten tgd eene bgzondere studie van de Anthomyinen heeft gemaakt, schijnt tot dezelfde conclusie te zgn gekomen. Hij noemt urbana eene gewone soort , Angelicae daarerç- 118 MT DASA (bPILOGASTEB) AN GEL IC AB EN HABANA, tegen uiterst zeldzaam: hq zag slechts een enkel exemplaar uit Engeland en nog wel een $ (zie Ent. monlAl. Mag. XVIII p. 28). Ook in Italie bestaat dezelfde verhouding ten aanzien van het voorkomen der beide soorten (zie Rondani 1. c. p. 85 en 87). Naar aanleiding van dit alles heb ik voorloopig nu ook maar al mqne exemplaren onder het etiquet turbanav opgenomen , en Auge- licae in de lqst der inlandsche soorten geschrapt , tot tqd en wijle, dat ik welligt later eene echte Angelicae binnen onze grenzen mag aantreffen , waaraan ik de verdere , door Rondani aangegeven rela- tieve kenmerken hoop te kunnen toetsen. 'g-Gravenhage* April 1883. van der Wulp. LEPIDOPTERA VAN CELEBES VERZAMELD DOOR Mr. M. O. PIEPERS, met aanteekeningen en beschrijving der nienwe soorten DOOR P. C. T. SNELLEN. tweede afdeeling: IIETEROCERA. IV. FTBALIDIN1 1) . Van de nieuwe soorten dezer familie zÿn de beschrijvingen reeds in de vermelding van de Lepidoptera der Sumatra-reis (Midden-Sumatra , IV. 1 Lep. p. 60 — 82 (1880) en in deel XXIII (Jaargang 1879 — 80) p. 198 — 250 van dit Tijdschrift bekend gemaakt. Ik geef dus hier vooreerst de namen der reeds bekende , met aanmerkingen en opgave der vangplaatsen , benevens afbeel- dingen der nieuwe, en enkele aanteekeningen. Het getal der door Mr. Piepers op Celebes verzamelde Pyraliden is zeer belangrijk 1) Twee soorten van Stculina werden door Mr. Piepers van Celebes overge- zonden. Zfj schijnen my toe beiden nieuw te zjjn, doch de exemplaren zj)n te slee ht om te kannen worden beschreven. Zie over deze familie: Midden- Sumatra enz. 17de deel, Iste Afdeeling. Natuurlijke Historie. Lepidoptera door P. C. T. Snellen, p. 51 enz. 120 LEPIBOPTKHA VAK CELEBES, (199 soorten); daarbij bevinden zich echter verscheidene (42), meest allen wel nieuwe soorten, doch waar de toestand der exem- plaren geene beschaving of determinatie toelaat. Velen der op Celebes gevonden soorten heb ik ook van elders, vooral van Java en Sumatra, leeren kennen, hetgeen ik bij iedere soort zal aan- teekenen. De rangschikking der soorten is, wat de Pyralidae Lederer aangaat, naar het bekende werk van dien schrijver over dit ge- deelte der Pyralidina geschied, terwÿl bÿ de Crambidae Zeller’s Crambidarum Genera et Specie* en voor de enkele Galleridae en Phycidae mede de geschriften van laatstgenoemden zijn gevolgd. Subfamilie À. PYRALIDAE. Gen. lb. PAREDRA Snell. 4. EogenaJis Snell., Mïdd . Sum . IV. 1 Lep. p. 60. — PI. 6, fig. 4 en ia. De sprieten z\jn bij den $ (het % ken ik nog niet) tot twee derden stomp gekerfd; hunne bewimpeling is iets langer dan de breedte van de schaft. Tegen het puntderde houden de kerf- tanden op en worden de sprieten langzamerhand draadvormig. Nadat ik deze soort beschreef, heeft Piepers haar ook van Java overgezonden, en wel in twee exemplaren. B\j een zeer gaven ^ van Batavia vertoonen het donkerder wortel- en het lichtere middenveld der voorvleugels eene olijfkleurig buin- grauwe tint; het derde veld is het donkerste, grauwbruin met paarse tint; de franje is roodachtig, als wÿnmoer. Het andere Javaansche voorwerp, van Toeban, dat minder gaaf is, komt met den hier afgebeelden <? van Celebes overeen, terwqi het Sumatraansche voorwerp meer den Bataviaanschen $ nadert. Genus 44. STERICTA Led. Twee mannelijke vlinders van Stericta divitali * , die vrijwel met Guenée’s naar een ? gemaakte beschrijving dier soort overeen- komen, beter dan met zijne bonte en blikbaar niet met zorg LEPIDOPTKUA. VAN CELEBES. 121 vervaardigde afbeelding , stellen mij in staat, het genus de juiste plaats in Lederer’s systeem aan te wijzen. Ader 8 der achter- vleugels is vrij , doch de ocellen zijn aanwezig, zoodat wÿ naar afdeeling 8 van de analytische tabel der genera verwezen worden , alwaar, aangezien de palpen wel sikkelvormig zijn, doch niet boven den kop uitsteken , Homura de naaste verwante is. Het mede in deze sectie van afdeeling 8 te huis behoorende genus Dicynialomia Zeiler verschilt door geheel anderen vleugelvorm (zie Zeiler, Kerk. zool . bot . Ges. 1872 p. 530). De hoofdkenmerken, waardoor de beide zeer na verwante genera Homura en Stericta zich van el- kander onderscheiden , zijn de volgende: 1. Bÿpalpen ontbrekende; kop met eene lange, naar achteren gestreken pluim (zie Lederer, pl. 4 f. 3) . . Homura. 2. Bÿpalpen aanwezig; tusschen kop en halskraag een korte schubbenkam Stericta. Aderstelsel als bÿ Homura door Lederer beschreven. A. Eindlid der smallere palpen lang en spits (Pl. 6 , fig. 2). 2. Divitalis Guenée, Dell. et Pyr. p. 124, pl. 7 fig. 4. Twee mannen, zoo groot als het bÿ Guenée afgebeelde wijfje. Guenée’s afbeelding is niet fraai, gelÿk ik boven zeide, doch de beide voor mÿ staande exemplaren zÿn niet gaaf genoeg voor eene betere. De achtervleugels zijn vuilwit , tegen punt en achterrand donkergrijs ; de sprieten zijn kort bewimperd. Makassar en Boelekomba. Komt ook op Sumatra voor. B. Eindlid der breedere palpen kort, stomp gepunt. (Pl. 6, f. 3 à). 3. Fuscibasalis Snell., Tijd», v. Ent. XXIII (1880) p. 199.— Pl. 6, fig. 3 en 3a. De spriet wortel is bÿ Fuscibasalis merkbaar minder ont- wikkeld dan bÿ Divitalis , en ook de palpen verschillen veel. Om het reeds zoo groot getal der Pyralidinen-genera niet op 122 LEPIDOPTEBA VAN CELEBES. nieuw te vermeerderen, vormde ik voor mg ne nieuwe soort liever eene afdeeling in een bestaand genus, daar dit zonder dwang kon geschieden. In het aderstelsel merk ik bg beide soorten geen verschil op. Amparang. Genus 17. ASOPIA Treits. , Led. 4. Torridalis Led., Beitr . p. 165. 9, pl. 6 fig. 15. Op Lederer* s afbeelding zgn de vleugels wat te lang. Bonthain (een man). Zeer groote exemplaren zond Piepers ook van lava. 5. Fuscicostalis Snell. f Tijd*. • v . Ent . XXIII (1880) p. 199. — Pl. 6 , fig. 4. Het afgebeelde exemplaar is een man en die sexe, zooals ik bg de beschrijving opmerkte, kleiner dan het wgfje. Fuscicostalis komt ook op Java voor : Mr. W. Albania ontving een exemplaar van dat eiland. 6. Mauritialis Boisd, Faune de Madagascar, Bourbon et Maurice , p. 119, pl. 16 f. 8. — Pl. 6, fig. 5 het $. Twee exemplaren. Boisduval heeft het voornaamste kenmerk , dat deze bg hem vlugtig beschrevene en zeer slecht afgebeelde soort van onze Costalis Fabr. en ook van Olinalis Guen. onderscheidt, niet aangeduid. Het bestaat daarin, dat de gele achterrand der vleugels in het midden wordt afgebroken door de donker purper- roode grondkleur , die niet met grauw is gemengd gelijk op de voorvleugels van Costalis . Verder is het geel der veel kleinere voorrandsvlekken en der franje bij Mauritialis donkerder, en laatstgenoemde over het geheel kleiner. Ik hoop dat eene door den heer Wendel vervaardigde afbeel- ding beter zal worden overgebragt dan die welke door Bois- duval is geleverd. Makassar , Balangnipa. Mij ook van Java en Sumatra bekend. 7. Pictalis Gurt. Brit . Ent . — Wood f. 779. I« BPI DOPT BBA VAN CBLSBË8, 123 Pronoeali» Lederer, Beitr. p. 166. 15. Verscheidene exemplaren. De vlinder onderscheidt zich op het eerste gezigt van de verwante Farinalis en Lieiiigiali» door het zwarte wortelveld der achtervleugels. Verder is de tweede dwarslqn der voor- vleugels aan den voorrand niet witter noch breeder, in het midden naauwelqks gebogen. Ook zijn beide sexen kleiner. De rups leeft van rÿst. Op verschillende plaatsen gevangen. Komt ook op Java voor. 8. Gerontesalis Walker, Cat. p. 896. Eenige exemplaren. Daar deze soort alleen door de beschrijving van Walker is bekend en men , hoewel Lederer die heeft erkend , met regt mag betwijfelen of die beschrijving toereikende is, ware eene afbeelding niet overbodig, doch daar ik reeds zooveel platen noodig heb voor mijne nieuwe soorten, stel ik haar uit tot later. Deze soort behoort nog eenigszins tot de verwantschap van Farmali » , doch kenmerkt zich door stofgrijze voor- en achtervleugels. Op eerstgenoemden is het wortelveld vaalzwart en het midden- veld met eene dikke zwarte stip geteekend. Tweede dwarslijn der achtervleugels getand. Lokka, Makassar, Takalar. — Ook op Java. Subfamilie B. BOTYDAE. Genus 18«. ENDOTRICHA Zell. Led. 9. Sondaicalis Snell. , Tijd», v. Ent. XXIII (1880) p. 200.— PI. 6, fig. 6. Eenige gave exemplaren. Bonthain, Takalar, Maros, Makassar. 10. Ustalis Snell. , Tijd», v. Erd. XXIII (1880) p. 201.— PI. 6, fig. 7. Eenige gave exemplaren. Saleyer, Boelekomba. — Komt ook op Java voor. Piepers zond nog twee andere soorten, die waarschijnlijk beiden tot dit genus behooren , doch alleen in vrouweljjke exem- 124 LEPil)OPT£KA VAN CELEBES. plaren; beiden zijn wel nieuw. Twee andere nieuwe soorten ken ik nog van Java, nog twee uit het Amoer-iand ( Costae - maculali* Christoph in litt, en Flavqf ascia li* Bremer , die geene Agroter a is). Eindelijk moet het genus Tegulifera Saalmüller, ( Berichte der Senckenberg ischen Gesellschaft 1879 — 1880 p. 305) met de daar beschrevene drie nieuwe soorten waarschijnlijk ook met Endotricha worden vereenigd. Het getal der soorten stÿgt dus tot 16, verondersteld dat Consobrinalis Zeil. , en Pyrosalis , Ignea lis , Pulc/trinalis , Subulalis Guenée , die Lederer alleen uit de beschrijvingen kende, inderdaad tot dit genus behooren. Genus 18i. PSEUDOCHOREUTES Snell. {Tijd*. V . Ent. XXIII (1880) p. 202). 11. Choreutalis Snell., 1. c. — PI. 6, fig. 8 en Sa. Makassar, Saleyer. Zooals ik in het Tijdschrift opmerkte , vond Piepers nog twee tot dit genus behoorende soorten op Celebes. Eene kleine werd door von Nolcken ook in Columbie waargenomen. Genus 22 b. CLUPEOSOMÀ Snell. {Tijd*. V. Ent. XXIII (1880) p. 203). 12. Pellucidalis Snell., 1. c. p. 204. — PI. 6, fig. 9 en 9 a. Makassar. De bijpalpen zijn wel is waar draadvormig , maar toch aan het eind een weinig verbreed , de lipvoelers onderaan smal wit , verder lichtbruin als de schedel en het voorhoofdskuifje , welke wit gerand zijn. Ik ken deze soort tot dusverre alleen van Celebes. Genus 23. SCOPARIA Haw. , Led. {Eudorea Zeil.) 13. Fulvosignalis Snell., Tijd s. v. Ent. XXIII (1880) p. 204.— PI. 6, fig. 10. Makassar. tBMtoOPTIBA TAB cblbbeb. 125 4 4. Nugalis Snell., Tijd*, v. Ent. XXIII (4880) p. 205.— PI. 6, fig. 11. Maros. Nog twee soorten van Scoparia vond Piepers op Celebes. De eene, die van weinig grooter gestalte is dan de beide boven- genoemden, heeft den bouw en habitus der Europesche soorten en komt ook op Java voor. De andere, grootere, w\jkt iets meer af door breedere, stompere voorvleugels en smallere, spitsere palpen. Ook loopt de eerste evenals de tweede, wit- gekleurde dwarslÿn zeer schuin en is gehéel ongebogen. Genus 34 b. ERETRIA Snell. (Tijd*, v. Ent. XXIII (1880) p. 206). 15. Obsistalis Snell., 1. c. — PI. 6, fig. 12 en 12 a. Boelekomba, Bonthain. Genus 50. BOTYS Treits. , Led. (Boti* Zell.) A. a. a. 16. Phaenlcealis Hübn. , Zutr. fig. 115, 116. Een wijfje. Hûbner’s afbeelding is wat te hard gekleurd. Phaeniceali* is eene wijdverbreide soort. Lederer vermeldt haar van Noord- Amerika, Brazilië en Réunion; ik ken haar bovendien van Java en Celebes. Bonthain. 17. Jucundalis Led., Beitr. n°. 32 pl. 8 f. 17. Abruptali* Feld, en Rog., Novara II, 2. pl. 135 f. 10. Een man van 16 mm. vlugt. Het voorwerp is veel helderder gekleurd dan het bjj Lederer beschreven en afgebeelde wijfje. De palpen zijn kort, stomp, 126 LEPIDO PTS RA VAK CELEBES. bruin gekleurd, aan den wortel wit. Achterlijf en voorvleugels donkergeel, bijna saffraangeel; van het eerste fijne randen der ringen en de buik wit, de laatsten geteekend met twee scherpe, donkerbruine dwarslijnen en zulk een streepje op de dwarsader, de tweede lijn franjewaarts breed doch niet zooals bq het 1. c. afgebeelde voorwerp tot aan den achterrand bruin beschaduwd. Franjelqn scherp bruin, franje donkergrijs. Onderzijde bleeker dan boven , de geheele achterrand voorbij de tweede dwarslijn paarsbruin. Pooten wit, de plat-driekante voorscheenen met witte wortel- en donkerbruine tweede helft. Door de palpen is Jucundalis aan het genus Cnaphalocrocis verwant, doch overigens eene Botys Lederer. Bonthain. 18. Artificalis Led., Beitr. n°. 34 pl. 8 i 16. Twee exemplaren, gelijk aan Javaansche. Takalar, Makassar. 19. Incoloralis Guenée, Deli . et Pyr. p. 333. Twee exemplaren. Verschillen niet van Afrikaansche voorwerpen in mijne ver* Zameling. Makassar. 20. Anastomosalis Güen, Bett, et Pyr. p. 3 M. Êenige exemplaren. Deze soort is dezelfde als Botys Illisalis Led., Beitr. pl. 9 f. 12, die haar ook voor “Walker’s Illisalis Verklaart. DeZe laatste beWering geheel voor zijne rekening latende , moet ik opmerken , dat dus Anastomosalis Guenée verwijderd wordt uit het genus Pantograph a Lederer , waar deze haar voorloopig had geplaatst , omdat hij haar niet kende , doch waarmede zij niets te maken heeft. Ook voor eene Botys is de habitus zeer vreemd en ik zou meer geneigd zijn om Anastomosalis in het genus Megastes te plaatsen, ware het niet dat de aanwezigheid der bijpalpen, die volgens Guenée bij zijne Megastes grandalis ontbreken , en LEPiDOPTBRA TAK CBLELES. 127 de onbewimperde sprieten van den man dit verboden. Boty* spilofi&ma Feld, en Rog., Novara II, 2. pi. 135 f. 48 houd ik echter voor eene stellige Megmte* , want de bqpalpen ont- breken en de geheele bouw van den vlinder herinnert aan Meg. grandalis. Bonthain, Saleyer. 21. Salentialis Snell., Tijd ». v. Ent. XXIII (1880) p. 207.— PI. 7, fig. ï. Twee mannen en een wijfje. Deze soort komt ook op Java voor. Saleyer , Bonthain. 22. Paupellalis Led., Beitr. n°. 56 pl. 10 f. 6 Eenige exemplaren. Twee zeer versehe wijfjes zqn donker paarsachtig bruingeel, doch komen overigens in de kleur der franje, de teekening, vleugelvorm en grootte zoozeer met een iets minder frisch •wijfie overeen, waarop Lederer’s beschrijvingen afbeelding juist passen, dat ik hier slechts aan eene variëteit kan denken. Twee afgevlogen mannen schijnen den overgang aan te duiden. Het eindlid der palpen is bij deze soort vrij duidelijk en horizontaal, terwijl ook de afscheiding tusschen lid 1 en 2 duidelijker is. dan bij de meeste soorten dezer afdeeling van Botys. Makassar , Maros. 23. Subcrocealis Snell., Tijd*, v. Ent. XXIII (1880) p. 208.— Pl. 7, fig. 2. Een gave man* Bantimorong. 24. Taenialis Snell., TV/Yft. v. Ent.. XXlII (1880) p. 209.— Pl. 7* lig. 3. Een gave man. Balangnipa. 25. Korndtfrfferi Snell. , Midd. Sum . IV. Lep. p. 62. Een wijfje. 128 LEPIDOPTSBA VAN CELEBES. De plaat in cc Midden-Sumatra * , waarop deze soort moet worden afgebeeld, heeft het licht nog niet gezien. Maros. b. a. 26. Albofimbrialis m. Niveicilialis Snell., Midd. Sum. IV. I. Lep. p. 64 (1880). Een wijfje. Daar er reeds eene door Grote in het Bulletin of the Buffalo Society II p. 232 (1875) beschrevene Botys niveicilialis uit Noord- Amerika bestaat , die ouder is , moet ik den naam mijner Sumatraansche soort veranderen. Gel ia en \b der achter- vleugels benevens hun voorrand zijn ook op de bovenzijde on- zuiver wit. Evenals van Bot. Karndörjfferi is ook van deze soort de afbeelding nog niet uitgegeven. Makassar. Komt ook op Java voor. 27. Rubricetalis Snell., Tijd*, v. Ent. XXIII (1880) p 209.— PI. 7, fig. 4 en 4 a. Twee gave mannen. Maros. Ook op Java. 28. Faustalis Led., Beitr. n°. 68 pl. 10 f. 15. Verscheidene exemplaren. Makassar , Maros , Bonthain , Takalar. Komt ook op Sumatra en Java voor. 29. Trigalis Led., Beitr. pl. 10 f. 8. Eenige exemplaren. Bonthain, Makassar. 30. Nigrofimbrialis Snell., Midd. Sum. IV. 1 Lep. p. 62. — Pl. 7, fig. 5 en 5a. Drie gave mannen. Zooals ik op de aangehaalde plaats opmerkte, verschillen de exemplaren van Celebes van de door Snelleman op Sumatra gevangene, doordat de dwarslijnen der voorvleugels aan den binnenrand en die der achtervleugels aan begin en uiteinde LRPIDOPTXRA YAK CELEBES. 129 niet zoo verdikt zÿn als b\j laatstgenoemde. De hier geleverde afbeelding, die ik sinds lang had liggen, is naar een Cele- baansch voorwerp gemaakt. Amparang, Bonthain, Makassar. 31. Velatalis Snell., Midd. Sum . IV. 1 Lep. p. 63. Drie mannen. Makassar, Bonthain. Is mq, behalve van Sumatra, ook van Java bekend. 32. Omicronalis Snell., Midd. Sum . IV. 1 Lep. p. 63. Drie exemplaren. Sale\jer, Bonthain, Makassar. 33. Mutualis Zeil. , Mier. Caffr. p. 40. Aegrotali 8 Snell., Tijd». v . Ent . XV (1872) p. 90. pl. 7 f. 8. — Id. , Midd. Sum . IV. 1 Lep. p. 63 (var.), (non Zeil.). Ik heb deze soort steeds voor Aegrotali» Zeil. gehouden, tot dat het zenden van een voorwerp onder dien naam aan Prof. Zeiler aanleiding gaf tot het ontdekken der verkeerde benaming. De afbeelding in het Tijdschrift 1872 is middelmatig, de kleur niet geheel juist van tint; de donkere, tot ongeveer aan de tweede d warslijn der voorvleugels strekkende streep langs den voorrand der voorvleugels is vergeten, evenzoo de donkere be- schaduwing van den achterrand. De palpen zijn bij deze soort eer opgerigt en gebogen dan snuitvormig regtuitstekend te noemen , overigens tweekleurig , onderaan wit , naar bóven bruin. Ik ken deze soort nu van Zuid- Afrika, Sumatra, Java en Celebes. Zij heeft, zooals ik in « Midden-Sumatra x> 1. c. op- merkte, eene stofgrijs gekleurde variëteit, waar echter de dwars- lqnen aan de afgewende zijden smal geel zijn afgezet, en die ook op Java voorkomt; maar de voorwerpen die tot den type behooren verschillen niet van een origineel exemplaar van Prof. Zeiler, dat ik door diens welwillendheid voor mjj heb. Ik ontving ter vergelijking ook een stuk van de echte Aegrotalis , die door slanker bouw en verschillend beloop der dwarslÿnen zich dadelÿk als eene andere soort doet kennen. » 130 LSPIDOPTEBA TAK CELEBES. Lederer heeft verzuimd om Botye mutuali e Zeiler in zijn werk op te nemen. Balangnipa , Takalar. 34. Multifinealis Guen. , Belt. et Pyr. p. 337 pl. 8 f. 11. — Led., Beitr. pl. 11 £ 3. — Baeipunctalie Bremer, Lepid. Oef-Sibir. p. 68 . pl. 6 . f. 8. Verscheidene exemplaren. — Komt ook op Java en in het Amoerland voor. 35. Tardalis Snell., Tijd e. v . Ent. XXIII (1880) p. 210.— Pl. 7, fig. 6 en 6 a. Drie exemplaren. Bij pal pen klein. Takalar, Balangnipa. Ik ken haar alleen van Celebes. 36. Orobenalis Snell., Tijde. v. Ent . XXIII (1880) p. 211.— Pi. 7, fig. 7 en la. ' Drie exemplaren. De bijpalpen zijn bij deze soort klein. Ik ken haar tot dusverre alleen van Celebes. Balangnip^. 37. Paucilmealis Snell., Tijde. v. Ent. XXIII. (1880) p. 212.— Pl. 7, fig. 8 en 80. Een exemplaar. Bijpalpen als bij de voorgaande soort. Makassar. Mij mede alleen van Celebes bekend. 38. Ruricolalis Snell., Tijde. v. Ent . XXIII (1880) p. 213.— Pl. 7, fig. 9 en 9a. Twee exemplaren. Bijpalpen als bij de twee voorgaanden. Maros, Makassar. Alleen van Celebes bekend. 39. Defloralis Snell., Tijde. v. Ent. XXIII (1880) p. 214.— Pl. 7, fig. 10 en 10a. Twee exemplaren. In de beschrijving, 1. c, , staat dat de beide donker* tKPIDOPTEBA VAK CELEBES. grijze middenvlekken half door de citroengele tint der voor- vleugels bedekt zijn. Dit is onjuist en moet zijn « half door den grijzen voorrand bedekt ». De by palpen zijn iets langer dan bij de voorgaande soorten. Piepers vond Dejloralis ook op Java. Maros, Bonthain. 40. Filali« Guen. , Belt. et Pyr. p. 204 (Asopia). — PI. 7, fig. 11 en 11a. Drie exemplaren. Deze aan Lederer onbekende soort is geene Lygropia , in welk genus hij haar voorloopig plaatste (evenmin als Chromalis Guenée = Bot. principiali s Led.), maar ook geene Asopia. Zg moet worden geplaatst in het genus Botys en is eene verwante van mÿne Auralis ( Tijds . v. Ent . XV (1872) p. 90, pl. 7 fig. 9, 10, en van mqne Incalis (id. , XVIII (1 874— 75) p. 202 pl. 11 f. 13. De palpen zÿn ongeveer eveneens ge- vormd als by laatstgenoemde, geheel onderaan wit, overigens bleek goudgeel met purperen stippen. Maros, Makassar. Door Dr. Ludeking ook op Java gevonden. Guenée had haar van Mauritius. 41. Semifascialis Snell., Tijds. v. Ent. XXIII (1880) p. 214. — Pl. 7, fig. 12, 12a (kop) en 12i (achterpoot &). Twee exemplaren. Op de aangehaalde plaats zeide ik, een gaaf mannetje van Java in imjjne collectie te hebben. Dit is niet geheel juist, aan dat exemplaar ontbreken de achterpooten , en nu de heer Piepers onlangs twee inderdaad gave mannen van Java over- zond, zie ik, dat de achterscheenen bÿ die sexe korter en dikker dan gewoonlijk zqn en aan de binnenzÿde versierd met eene dikke vlok zwarte haren (zie fig. 12 b). Het eindlid der palpen is iets anders gevormd dan by de voorgaande soorten. Andere bijzonderheden zie ik niet. De vorming van een nieuw genus wordt uithoofde dezer haarvlok aan de achterscheenen , Welke het wyfje mist, niet vereischt. 132 lïfrDOPTÏfiA VAS ClIiBÈSS. BÄ een paar der later ontvangen Javaansche exemplaren is de gele stip onder aan de eerste voorrandsvlek , welke bij het afgebeelde wgfje van Celebes slechts klein is, groot en duidelijk. Bonthain , Maros. 42. Machinalis Feld, en Rog., Novara II. 2 pl. 136 f. 36. Een man. Mackinalis behoort stellig in deze afdeeling van Boti/ 8. Bonthain. 43. Incisalis Snell., Tijd s. v. Ent. XXIII (1880) p. 215.— Pi. 8, fig. 1 en ia. Twee exemplaren. De palpen zgn bij deze soort zoo breed als de oogen, aan de voorzijde afgerond; lid 2 is bruingrijs, lid 1 vuilwit. Bg- palpen klein maar duidelijk. Ik heb van deze soort ook twee Zuid-Amerikaansche exem- plaren voor mg, van Columbie, afkomstig van von Nolcken’s laatste reis. Zij zgn iets kleiner dan de Celebanen en een weinig minder sterk gekleurd. Overigens zie ik geen verschil. Saleyer, Bantimorong. 44. Abnegatali Led., Beitr. pl. 11 f. 17. Eenige exemplaren. De heer von Hedemann deelde mij mede , dat hg te Londen , in het Britsch Museum, deze soort en mgne Eurrhyparodes stibialiê vermengd had gevonden als Abnegatali s Walker. Diens beschrijving geeft geene opheldering, welke der heide genoemde Pyraliden bedoeld wordt en daarom is het best ons maar aan Lederer te houden. Het komt mg niet onwaarschijnlijk voor, dat deze soort de Isoptergx plumbalis Guen, Belt. et Pgr. p. 231 is. Plumbalis Guen. zou dan de oudste naam zijn. De verzameling van Guenée, thans het eigendom der heeren Oberthür te Rennes, zou misschein in deze zaak de noodige opheldering kunnen geven. Ik zeg misschien, omdat Guenée niet alleen verzuimd LEPIDOPTIRÀ VUT CBL1B1S. 133 heefL hel vaderland zqner Plumbalis op te geven, maar ook uit welke verzameling hq de soort beschreef. Bonthain , Maros. Mij buitendien van Amboina (Led.) , Java , Sumatra en Ceylon bekend. 45. Gratalis Led., Beitr . p. 183 pl. 11 f. 18. — Pi. 8,fig. 2 (kop) en 2a (achterlijf <f). Drie exemplaren. De voorrandswortel der voorvleugels is donker grijsbruin. Lederer kende alleen het wijfje en betwijfelde of deze soort wel eene echte Botys is. Twee mannen , die Piepers overzond , stellen mij in staat dezen twijfel weg te nemen. Bij de manne- lijke sexe hebben de sprieten op de helft een klein tandje op de bovenzijde en zijn dan plotseling gebogen en verdund (%• 2 ). Naar Lederer’s systeem zou Gratalis dus een nieuw genus moeten vormen in afdeeling 89 der analytische tabel, naast Ceratoclasis , met welk genus Gratalis echter niet vereenigd kan worden om de geheel verschillend gevormde palpen en ook wegens den vorm van het mannelijke achterlijf, dat bq Gra- talis tegen het eind verdikt is (üg. 2a). Ik bezit nog eene onbeschreven soort van dit genus, van Java ( JDistensalis m. i. L), die een eveneens gevormd achterlijf, maar iets anders gebouwde sprieten en wat smallere palpen heeft ; terwijl eindelijk eene derde onbeschreven Pyralide (Fene- strati* Staud. (Arroterà/) in litt.), van den Amoer, mede in hetzelfde genus zou kunnen worden gehuisvest, hoewel het mannelijke achterlijf gewoon gevormd is en de palpen nog smaller zijn, indien men namelijk het getal der Pyraliden-genera niet tot in het oneindige zou willen vermeerderen , waartoe Lederer’s systeem anders wel aanleiding geeft. Bonthain , Makassar. Door Mr. Piepers ook van Java gezonden. 46. Tridentalis Snell. , Tijd*, v. Ent. XV (1872) p. 89. pl. 7 f. 6, 7. Twee exemplaren. Deze wijdverbreide en gemeene soort zou strikt genomen ? 134 LSFIDOPTF.&A Y AN CELEBES. eveneens (zie mijne afbeelding) in Lederer’s analytische tabel, afdeeling 87, een nieuw genus moeten vormen , dat welligt het best geplaatst zoude worden bij Pilocrocis Lederer. Op mgne afbeelding zÿn de achtervleugels aan den wortel te licht en de voorvleugels te bruinachtig. Makassar. Gen. 506. EURRHYPARODES Snell. (Tijd*. V. Ent XXIII (1880) p. 215). 47. Stibialis Snell., 1. c. p. 216. — PI. 8, fig. 3, 3 a (kop) en 36 (blaas op den voorvleugel <f). Vijf exemplaren. Van verschillende plaatsen op Celebes. Ook van Java en Japan. Schijnt niet zeldzaam. Gen. 526. SAMEODES Snell. (Tij ds. V. Ent XXIII (1880) p. 215). 48. Trithyralis Snell., 1. c. p. 218. — PI. 8, fig. 4,4 a (kop) en 46 (voorrand der voorvleugels $). Samea Vesper tinalis Saalmüller, Bericht Senckenb. Gesellschaft 1880 p. 301. Verscheidene exemplaren van ondei*scheidene lokaliteiten. Schijnt niet zeldzaam. De heer Saahnuller vermeldt op de aan- gehaalde plaats niets van de generieke kenmerken. Gen. 58. GODARA Led. 49. Comalis Guen. , Belt et Pyr. p. 368. (non Led.) Een paar. Lederer’s Comalis is niet die van Guenée, want deze zegt zeer uitdrukkelijk (wat Lederer niet vermeldt en in Guenêe’s beschrijving zeker over het hoofd zag), dat zÿne Comalis $ een zeer in het oogloopend platgestreken haarbosje aan den voorrand van de bovenzijde der voorvleugels heeft. Dit is inder- daad zoo en dus moet het genus Godara , in de eerste plaats LEPIDO PT BB A. TIK CELEBES. 135 op Guenée’s Cornali * gevestigd, niet in afdeeiing 89 van Le- derens tabel komen, maar wel in 86. Daarentegen schijnt b<j Incornali* Guen. de bovenvermelde bijzonderheid te ont- breken. Wil men dus weder geen nieuw genus maken, dan moet Cornali* Guen. als Godara , A, in afd. 89 worden vermeld en Incornali* Guen. (waarschijnlijk Cimali* Led.) als B, in afd. 117. Ader 2 der achtervleugels is bij Cornali* Guen. <? aan den wortel verdikt en geknakt, bjj het wijfje normaal, en beide sexen hebben aan den binnenrand der voorvleugels een kleinen tand van schubben , die bij Cornali* Led. misschien mede ont- breekt, daar Lederer er niet van spreekt. Saleyer, Takalar. Gen. 61. CNAPHALOCROGIS Led. (Snell., Tijd*, v. Ent. XV (1872) p. 91 (bÿ Mara*mia) en Midi. Sum. Lep. p. 65.) A. (Mannelijke voorvleugels met schubbenkammetjes). 50. Jolinalis Led., Beitr. p. 93 pl. 12 f. 7. Vele exemplaren van alle lokaliteiten. Schijnt ook op Celebes zeer gemeen, evenals op Java en Sumatra. Komt ook op Amboina, het vasteland van Oost-Indie en in Texas voor. 51. Rectistrigosa Snell. , Tijd*, v. Ent. XV (1872). p. 92, pl. 7. f. 11 , 12. Drie exemplaren. Op mijne afbeelding in het Tijdschrift is de kleur te zwavel- geel en moesten de streep langs den voorrandswortel en het schubbenkammetje potloodkleurig grÿs zijn, niet blaauwgrijs. Bonthain, Makassar. Komt ook voor op Java, Sumatra en Madagascar, alsmede in Zuid-Afrika en Texas. 52. Cicatricosa Led., Beitr. p. 94 pl. 12 f. 8 (. Marasmia ). Twee wijfjes, 136 LEPIDOPTERA YAK CELEBES. 