Corporate financial management
Middelerwijl verbeterde zich de toestand, en het Toor den handel zoo bijzonder gnnstig ge- legen 6tablissement op Bangkalis werd het middenpunt Tan eene niet onbelangrijke ne- derzetting Tan inlanders en Chinezen. Over- eenkomstig een regt dat zich het Gonverne- ment bij het traktaat had voorbehonden, wer- den de Chinezen in Siak, op hnn eigeu verzoek, bij besloit van 29 Jannarij 1863 {SiaaUblad, N*. 11}) onder het onmiddellijk gezag Tan den Resident Tan Bionw of zijn plaatsTcrvanger te Siak geplaatst. Zij werden gesteld onder een *) Zie deze overeenkomst in het Byblad van de HfedfrL Staattcourant, 1864-65, Btflage/t, biz. 221. hoofd banner eigene natie, met den titel Tan Kapitein. Ook werd bij besloit Tan 2 Maart 1862 {Staalsblad, N^ 20) eenafzonderlijkTendu- kantoor te Siak goTestigd en de betrekking Tan Vendameester aan den Adsistent-Besident opgedragen. Inmiddels werd het gezag Tan den Sultan Tan Siak door de Maleische Staatjes aan Straat Malakka niet of gebiekkig erkend. De Sultan, wien ze ten deele door Atjih ontweldigd wa- ren, had steeds tegen dien staat van zaken geprotesteerd en bij het Gouveruement her- haaldelijk aangedrongen op de handhaving van zijn gezag. En toen in 1862 de Yorst van Langkat zelf te Siak kwam om den Sultan op nieuw als Souverein te erkennen en zijne hulp tegen de aanmatiging der Atjinesche grooten in te roepen, besloot het Gouveruement em- stige pogingen aan te wenden om die Staatjes langs den minnelijken weg tot gehoorzaamheid aan den Sultan terug te brengen. De Resident van Riouw bezocht daarop, met magtiging der Regering en door eene commissie van wege den Sultan vergezeld, de verschillende Staatjes. Het bleek hun dat van Batoe Bara tot Tamiang de geheele kust onder den invloed van Atjih stond, dat in al de Staatjes, behalve D^li en Asahan, regeringloosheid heerschte, en dat de behoefte aan eene beschermende magt vrij al- gemeen gevoeld werd. Zelfs bood de Yorst van Kota Pinang, een binnenlandsoh Staatje aan de boven-Panei, nit eigen beweging on- derwerping aan de Nederlandsche Souvereini- teit aan en vroeg om een Nederlandsch amb- tenaar en eene Nederlandsche bezetting. De Resident nam de erkenning der Nederlandsche Souvereiniteit aan, hem door Panel, Bik, Ba- toe Bara, Serdang, DMi, Langkat en Tamiang aangeboden. Panel, Bila en Serdang legden verklaringen af waarbij zij den Sultan van Siak, onder de Souvereiniteit van het Neder- landsch-lndisch Gouveruement, als hun Yorst erkenden, terwijl DMi verklaarde eenigermate op den voet van gelijkheid met Siak aan dat rijk verbonden te zijn. Aan de Yorsten der vier laatstgenoemde landschappen werden acten van erkenuing uitgereikt, de overigen werden beschouwd als feitelijk onder het gezag van andere Yorsten staande, zoodat hunne onder- werping in die hunner Suzereinen begrepen was. Het ontbrak echter niet aan pogingen van den Sultan Tan Atjih om den iuTloed Tan het Nederlandsch gezag tegen te werken en de Yorsten tot ontrouw aan hunne Terklariu- gen te bewegen. Yooral in Serdang en Asahan droegcn die pogingen vruchteu. In wc6rwil 76? SU. ran herhaalde vaarschuwingen legden de Vor- sten eene vijandige gezindheid jegens het Ne- derlandsch Gouveruemeut aan deu dag en maakten zlj zich schuldig aan feltelijkheden jegens zijne bondgenooten en onderdanen. Dit noopte eindelijk de Indische regeriug om in Augustus 1865 eene militaire expeditie tegen deze Yorsten af te zenden, om den verderfe- lijken invloed der Atjinezen in de onderhoo- righeden van Siak te fnuiken. De expeditie bad een gunstigen en vreedzamen afloop, zoo- dat thans bet gezag van den Sultan, onderde Soavereiniteit van Nederland, in alle onder- boorigbeden van zijn rijk wordt erkend. Maar de maatschappelijke toestand, inzonder- beid van bet eigenlijke Siak, liet nog veel te wenscben over« Om daarin verbetering te brengen en de bevolking tegen afpersingen te bescbennen, werden in 1863 de belastingen tegen sobadeloosstelling van den Sultan over- genomen, zoo als reeds vroegcr in bijzonder- beden is ontvouwd. In verband met deze vermeerderde inmen- ging in de zaken des rijks en de nitbreiding van ons gezag werd bet personeel van bet burgerlijk bestuur aanmerkelijk vermeerderd bij besluit van 27 Maart 1864 {SiaaUblad, K°. 48). Het aantal controleurs werd tot vijf gebragt, namelijk twee der eerste en drie der tweede klasse. Het inlandscb per- soneel zou bestaan uit een zendeling, een scbrijver, zeven oppassers, drie djoeroe-moedCh of stuurlieden en twaalf roeijers. De aanstel- ling van stuurlieden en roeijers staat in ver- band met de vestiging van eenige beambten op plaatsen ver van bet boofd-6tabli6sement verwijderd. Een der Controleurs werd te D^Ii geplaatst, een tweede te Batoe Bara, een derde ter boofdplaats Siak, een vierde (aanvankelijk voor Bila of Paaei bestemd) te Laboeban Ba- toe, waarscbijnlijk een andere naam voor Boekit Batoe, de bekende bandelsplaats die, tegenover bet 6tablissement op Bangkalis, aan de Brou- werstraat ligt '). Kort daarna bad weder eene omweuteling in bet bestuur van Siak plaats, omtreut wel- ker oorzaken wij nog niet naauwkeurig on- derrigt zijn. De Sultan Alaoe'd-din Mantsoer Scbab werd door den rijksraad van de rege- nng ver V alien verklaard. Zijn broeder de rijksbestierder aanvaardde daarop de regering onder den naam van Sjerief Kasim Abdoe'l- *) Laboehan beteekcnt ankerplaats. Lahoehan Batoe zai das wel zoo veel xijn als: de liar en van (Boekit) Batoe. djalil Seifoe*d-din, terwijl wij den vroegeren Onderkoning, den gebannen Tongkoe Poctra, in 1865 weder als waamemend rijksbestierder zien optreden. De nieuwe Saltan werd bij be- sluit van 14 November 1864 door den Gou- verneur-Generaal als zoodanig erkend en b^ vestigd. 2. Kampar, Welke betrekkin'g tusscben Siak en Kampar bestaat, is vroeger aangednid. Kam- par is ecbter niet begrepen binnen de bij het traktaat omscbreven grenzen van Siak en vordt dus iuderdaad als onafbankelijk beschouwi llet regeringsverslag over 1860 noemt Kampar bet eenige Staatje der Oostkust dat de Sonre- reiniteit van Nederland niet erkeud beeft. Moi wenscbte ecbter in dat jaar in Indie eene be- tere regeling der betrekkingen, en er verd dus eene commissie, uit inlandscbe hoofdea bestaande, derwaarts gezonden, om den staat van zaken te onderzoeken. De bevolking tooode zicb over bet algemeen z^er geneigd om een deel uit te maken van 's Gouvernements be- zittingen en op de wijze der Padangsche bo- venlanden te worden bestuuxd; aileen in de V Kota's (Kampar di Hir) werd de commisaie slecbt ont?angen. Maar de Sultan scbeea in bet gebeel niet genegen om nadere betrekkin- gen met bet Gouvernement aan te knoopeo. Later scbijnt even wel zijne denk wijze eenig- zins gewijzigd te zijn, en daarom werd in het laatst van 1863 de Resident van Biottw ge- magtigd om met den Yorst van Kampar een contract te sluiten, zoodra zicb eene gunstige gelegenbeid daartoe mogt voordoen, en ooder voorwaarde dat daaruit voor bet Gouvernement geene verpligting zou volgen om zijn regt- streekscb gezag uit te breiden of zicb met de inwendige aangelegenbeden van bet rijk te be- moeijen. Uit de latere verslagen blijkt niet dat eenig g^volg aan dit plan is gegeveD. 3. Indragiri, Wij zagen boven dat Indra- girl een vazalstaat is van den Sultan ran Lingga en dus als zoodanig reeds onder de Souvereiniteit van bet Nederlandsob-Indisch Gouvernement staat. Boveudien werd den %7^ September 1838 met deu Soeian (aoo luidt de titel van den Vorst van Indragiri, die een mindereti rang dan die van Snltan aanduidt) een contract gesloten, waarbij bij de Souvereiniteit over zijne landen regtstreeks aan bet Nederlandscb Gouvernement opdroeg. Daar bet voornemen bestond tot eene vesti- ging ter boofdplaats Ringat, werden in het contract ^ook bepalingen opgenomen omtrent de beffing der regten op in- en uitvoer, vooral op den invoer van zout nameus bet Gourerne* su. 763 ment, alsmede omtrent den afstand van groud Toor bet ^Ublbseinent en de daarbij te verlee- nen bulp. Yoor een en ander ontvingen de Soetan en Soetan moeda of Onderkouing scha- deloosstellingen ten bedrage van / 4,200 en / 2,400. Een Adsistent- Resident onder de be* velen van den Resident van Elouw en eene besetting van 40 man werden te Ringat ge- plaatfit. £ij de ontruiming in 1843 vervielen de meeste voorwaarden van het oontract en werd dus eene nieuwe overeenkomst met den Soetan gesloten, die den grondslag vormt on- ser tegenwoordige betrekkigen tot dit rijk, maar den 14^ Julij 1858 is geamplieerd met twee artikelen, waarbij zicb de Soetan ver- bond geene eoncessien tot mijnontgiuning of tot den verhuur van woeate gronden aan ▼reemdelingen in bet rijk te veileenen zonder toestemming van het Gouvernement. Volgens de overeenkomst van 1843 worden de regten door de Vorsten veder voor eigen rekening geheven; maar zija zij tevens gebleven in het genot van de helft der vroeger bepaalde scha* deloosstelling, omdat de verbr eking der aange- gane overeenkomst zeer nadeelig was voor hunne belangen. De toegekende sommen wor- den thaus jaarlijks door een gezantschap bij den Resident van Riouw afgehaald ^). Het Gouvernement is met den Soetan van Indragiri in goede verstandhouding. In ]858 2ond hi) vijf wel bemande praauwen om onze expeditie t^en den Fanglima besar van Reteh bij te staau; daarentegen ondersteuude hem het Gouvernement in 1859 door een geschenk van / 6,600 en door eene proclamatie aan de Grooten in de bovenlanden tot handbaving van sijn gezag. De oneenigheden tosschen den Soetan en de Grooten in de bovenlanden ble- ven echter voortduren, en daarbij voegden zich ook twisten tusschen den Soetan en zijn bree- der den Onderkoning of Rijksbestierder. Het fijkje verkeert dus steeds in boogst ongunsti- gen toestand, die welligt vroeger of later eene kiachtiger inmenging van het Nederlandsch gezag zal vereischen. 4. Ktcantan (beter Koeantan; de eerstge- noemde sobrijfwijze is echter algemeen aan- genomen). Dit binnenlandsch rijkje, dat van <) Daar geen der genoemde overeeukomsten met Indragiri textueel is gepabliceerd (ook niet de over- eenkomst van 1858, die wcl aan de Staten-Geueraal medcgedeeld, dock even als een aantal andere traktaten met inlandsche Vorsten in 1859 en 1860 oveigelegd, alleen voor de leden gedrnkt is), kon. den wji den aard der betrekkingen tot Indragiri ileehtt nit verspreide berigten eenigxina opmaken. Indragiri eenigzins afbankelijk sehgnt te zijn, heeft in 1838 of 1839 het Oppergezag van Nederland uit eigen beweging erkend. Eenige werkelijke oefening van gezag namens od& Gonvernement heeft daar echter nooit plaata gehad. Het behoort^ naar alien schijn, tot die ten Oosten aan de Fadangsche bovenlanden en Rau palende landschappen, waar, volgens de verslagen over 1859 en 1860, de wensch le- vendig \& om onder het Nederlandsch gezag te worden gebragt, ofschoon het Gouvernement eene strikte onzijdigheid blijft in acht nemen. 5. Reteh. Aan de rivier de Reteh is eene Maleische vestiging, die als eene regtstreek- sche onderhoorigheid van den Sultan van Lingga beschouwd wordt. In 1858 stond deze vesti- ging onder een door het Gouvernement bege* nadigd zeeroovershoofd, met den titel van Panglima besar. Bij de verandering van het bestuur in Lingga in 1857 had dit hoofd de zijde gekozen van den vervallen verklaarden Sultan; hij weigerde dus, in weSrwil van her- haalde aanmaning, naar Riouw te komen, om aan de nieuwe Vorsten hulde te bewijzen, en men vernam dat hij zich krachtdadig tegeu de nieuwe orde van zaken wilde verzetten. Toen alle miunelijke pogiugen waren uitgeput, werd in November 1858 eene expeditie tegen den Fanglima gezonden, die zich dapper verdedigde, maar in den ' strijd omkwam ^). Een nieuw hoofd, Radja Hoesein genaamd, werd nu na- mens den Sultan van Lingga over Reteh ge- steld, dat sedert in de gehoorzaamheid aan z^ne bevelen volhardde. B. De residentie Palembang. Terw^l de onderhoorigheden van Riouw op Sumatra uitsluitend bcstaan uit landschappen wier Vorsten het regt van zelf bestuur ten deele behouden hebben, en daarentegen de Lampongs, Benkoelen en het Gouvernement der Westkust geheel uit landen regtstreeks aan het Nederlaudsch gezag onderworpen '), is de residentie Palembang uit landen van beide soorten zamengesteld. Eene der afdee- lingen waarin men haar onderscheidt, wordt gevormd door het I)iambische rijk, dat nog, even als Siak, Indragiri enz , zijn eigen Sul- tan heeft. Al de andere afdeelingen worden regtstreeks door Nederlandsche ambtenaren bestuurd. *) Zie een verhaal van deze expeditie in de Oide voor 1859, Dl. II, bl. 301. *) Yergelgk over die onderscheiding het Regeringa- rcglement, art. 27. ?64 8U. a. ffei rifk Djambi, Wij acliten het billijk dat rijk hier het eent te be6preken» dewijl het ^n aan Indragiri en Reteh grenst, ha in gelijkBOortigen toestand Terkcert. Wij hebben reeds vroeger vermeld dat de Saltan van dat rijk in 1839 sijne souyereine regteu afstond aan het Nederlandsch Gouver- nement. Djambi bleef eohter onder het' zelf- bestaur des Sultans, met nitzondering van Moeara Kompeh, welke sterkte reeds krach- tens het verdrag van 1834 was herbouwd. Hier verden een militaire Kommandant en oivi^e Gezaghebber geplaatst. In 1855 ontstonden nieuwe verwikkelingen die tot eeue gew^sigde regeling der betrek- kingen met Djambi leidden. De Sultan Batoe Jahja Tsafioe'd-din, die in 1855 den troon be- klom, bepaalde zich tot eene eenvoudige ken- nisgericg van deze gebeurtenis en versuimde de erkenning van het Nederlandsch Oppergezag te vernieuwen. Op grond hiervan en van de veranderde omstandigheden wenschte deRege- ring een nienw en meer stringent contract met hem aan te gaan, waarom de Resident van Palembang aioh in September 1857 naar I)jambi begaf, om daarover met den Sultan te hande- len. Doch deee toonde zich geheel onhandel- baar, zel£s nadat de Gouverneur-Generaal hem in 1858 een brief had gesohreven om hem tot andere inzigten te brengen. Eene expeditie was hiervan het gevolg» voorafgegaan van een manifest, waarbij de Sultan van de regering werd vervallen verklaard. Den 6^ September 1868 werd ua een hardnekkig gevecht de kra< ton ingeuomen, terwiji de Sultan naar de bin- nenlanden vlugtte. De onderhandelingen daarop met de hoofden aangeknoopt, leidden tot een contract waarbij de regering werd opgedragen aan Fanembahan Fraboe, oom van den ver- y alien verklaarden Sultan, onder den naam van Ratoe NatsroeM-din. Dit contract werd gesloteif den 2n Notember 1858 en den 28ii door den Gouverneur-Generaal bekrachtigd >). Daar dit contract niet is publiek gemaakt, kunnen wij aangaande den inhoud niets mede- deelen. De politieke agent aan den Sultan to^;evoegd, om voor de naleving deser over- eenkomst te waken, werd reeds vroeger ver- «) Ook dit contract, in de litUng 1859^1860 ua de Tireede Kamer der Stateo-Oenenal orerge- legd, is alleen voor de ledea gedrakt, Het rcrsUg daarover komt voor in de Biftufm op het ByHmd der SUMiseouraai, 1860—1861, bU 4S2. mdd. De nieuwe Sultan toonde aoh steeds gewiilig in het nakomen sijner verpligtiogea en de bevolking, die in 1858 naar de boven- landen was uitgeweken, keerde langzamahaad naar hare woonsteden terug, begon zich meer en meer op de rijstkultuur toe te leggen ea dreef een b^ toeneming levendigen handel. In het verslag ov^ 1860 wordt echter geklasgd dat de gevlugte Sultan, die zich in de verie bovenlanden ophield, zijn invloed becigde on het vervoer van vee, ivoor, was, sto%ond en andere haodelsartikelen uit het Djambische naar de Rawas tegen te gaan. In 186S g^ lukte het den politieken agent de greozea van het nog weinig bekende rijk gedeeltdijk op te nemen en in kaart te brengen. Omtrent den politieken toestand der boven- laudsche distrikten Korintji, Senunpei, Soeogd Tenang, Fangkalan Djambi, Batang Asei ea Limoen kunnen w^ niets anders mededeelai, dan dat zij in naam tot Djambi bebooieo, maar in waarheid zoo goed als onafhankelgk zijn, en dat ook het Nederlandsch Gouverae- ment daar geenerlei gezag uitoefent. b. Eei Oouvememe$U8 gebied. Al de overige afdeelingen van de resideBtie Falembang, die thans regtstreeks onder het Nederlandsch gezag staan, vormden voorsiaals het rijk van Falembang. Doch de laatste Sal- tan van dat rijk gaf zich den 9^^ Augustui 1825 aan den Commissaris vab Sbvbnhovzv op lijfsgenade over, en sedert werd zijn ge- heele rijk als Nederlandsch grondgebied aan- gemerkt. De onderwerping was echter daar mede niet geheel voltooid, want de boToi- landsche distrikten, de Redjang- en FasoeiDah- landen, met Kisam, Semindo eni., haddea te alien tijde gebrekkig aan het gezag des Sul- tans gehoorzaamd en bleven ook nn zoo goed als onafhankelijk. De strooperijen, dotf de bevolkii^ dier gewesten bedreven, gavea echter meermalen tot moeijelijkheden en tachtiginges aanleiding. Yooral sedert 1851 werden de bo- venlanden zeer onveilig gcmaakt door den b^ ruchten Radja Tiang Alam, die uit de marga Lintang Kiri in Ampat Lawang atamde. Eerst in het vooijaar van 1856 gelukte het hem tot oveigave te dwingen. Inmiddels was^ ia ver- band met deie oulusten, in 1853 Tebing Tini^ii nabij de grenzen van Ampat Lawang, tot tetd van een ambteuaar met den rang van Adsistest- Resident aangewezen. Daar nu ook aa den val van Tiang Alam al spoedig nieuwe red^ nen tot kUgten gegeven werden, nam de Gon- veraeur-Generaal, op voocdiagt van het vili* 8U. r65 Uax departement, den Z^ Deoember 1868 het ' beBluit om over te gaan tot dauname aan- heohting van de landsohappen Bedjang Ampat Lawang en Bedjang Ampat Petoelai, waarvan ochter het eeratgenoemde reeda vroeget als Ne- derlandsch grondgebied besohouwd was. In Mei en Janij 1850 is deae bezetiing met het beste gevolg en zonder verzet volbragt door den Majoor Cobst met 8 inlandsche oompa- gtiien infanterie, nadat zij door den Coutroleur P&UTS TAB DEB HoBVEN met moed en beleid was Yoorbereid '). Bq besloit Tan den Gou-. Terneoi-Geueiaal Tan 18 Maart 1860 {Siaais- blad, N^ 30'') werd nu Bedjaug Ampat Fe- toelaiy onder den naam ran B^jaug, als nieuwe onderafdeeling aan de adsistent-residentie Te- bii^ Tinggi toegevoegd, en tevens het per- soneel zoowel Toor deze onderafdeeling als Toor die Tan Ampat Lawang georganiseerd. Op hetzelfde tijdstip waarop tot de aanheoh- ting Tan Bedjang Ampat Petoelai besloten werd, wijdde het ludisch bestnur ook zijne aandacht aan de betrekkingen met Lebong (juister Bedjang Lebong). De Hoofden, of- schoon niet kwalijk gezind, schenen onvermo- gend te zijn om daar de orde te bewaren, en men kwam tot de oTertuiging dat eene in- liJTing bij 's GonTernements grondgebied het ee&ige middel zon zijn om hier rust en veilig- heid te Terzekeren. Derbalve werd bij beslnit Tan 9 Jong 1861 het landschap Lebong met Biedjang Tereenigd, en op den 20 >^ Augustus daaraanvolgende werd zonder eenige moeije- l\)kheid die inli)Ting tot stand gebragt. Sedert heet die onderafdeeling: Bedjang en Lebong. in 1864 werd wederom een stap gedaan in desalfde rigting. Op aanzoek der Hoofden en met het doel om de rooTerijen meer en meer te betengelen, werden in Maart door den Be- aident Tan Palembang de landsohappen Se- mindo, Kisam, Makakau en Belalau met Batoe Brah '), bij het gebied Tan Palembang inge- lijfd, en ook die Treedzame auuexie werd bij beslnit Tan den Gouverneur-Generaal Tan 30 November 1864 {StaaUhlad, N^ 188) bekrach- iigd '). Nu bleven nog alleen de Pasoemah- M Zie daaroYer W. tam Rbes, De annejcatie der Bsdj^ng, Rott. 1860. *) Batoe Brah is de zuidwestelgke marga van Belalaa, ten Westen Yan de Semangka. ') Vergelqk hierover J. S. 6. Gbamberq, Scheie van Keeam, Semindo, Makakau en B/alau, uit het Tijdeekr, v. A. Batav, OenooUch. Toor 1866 over- geaomen is het Tffdeckr. voor NederL Indie, Jaarg. 1866» lU, U. bi. 361. Volgeus OaAMBKao is Boeai landen oTerig; want het Banau-gebied wordt nooit onder de onafhankelijke distrikten gere- kend en schijnt reeds sedert lang tot Kemering Oeloe behoord te hebben. De inlijving Tan de Pasoemah-landen heeft in 1866 plaats ge- had, niet zonder heftigen tegenstand der be- Tolking, die echter thans langzamerhand voor mat en Tertrouwen plaats maakt« Hiermede is thans de onderwerping Tan het geheele ge- bied Tan Palembang Toltooid. Beeds troeger is gez^d dat de gewesten Pasoeroah Oeloe Manna en Semindo Oeloe Loewas geographisoh eer tot Benkoelen dan tot Palembang behoo- ren. Terwijl wij dit sohriJTen lezen wij in de Indische bladen een beslnit Tan 28 Deoember 1866, waarbij Oeloe Manna en Oeloe Loewas ook administratief tot Benkoelen gebragt wor- den »). Sedert jaren is er Tan eene algemeene re* organisate Tan het bestuur Tan Palembang sprake geweest; maar uit de Staatsbladen blijkt alleen Tan partieele regelingen, in Ter- baud ook met de herhaalde annexien. Het re- geringsTerslag Tan 1855 maakt ons bekend met de Tolgende Terdeeling in Tqf afdeelingen : L Hoofdplaata Palembang, lliran en Banjoe Asin^ Kemering Uir, Ogan llir, Moesi Ilir, Leroatang Ilir (onder bestuur Tan Europesehe ambtenaren). II. Tebing Ting^ Ampat Lawang, Lema* tang Oeloe, Moesi Oeloe, Kikim (onder be* stuur Tan Earopesehe ambtenaren), Bedjang» Pasoemah (binnenlandsohe grensgewesteu, in naam aan het Nederhindsch gezag onderworpen). III. Ogan Oeloe, Kemering Oeloe, £nim (onder Europesehe ambtenaren), Semindo, Ki- sam, Makakau (binnenlandsohe grensgewesten). lY. Bawas (onder Europesehe ambtenaren). Y. Djambi. Zie boTen. Beloeago niet, zoo als vroeger werd gezegd, syno- niem met Belalau, maar omvat laatstgenoemde naam Tier marga'e of distrikten: Boeai Beloengo, Batoe Brah en twee reeds vroeger onder Benkoelen g»- rekende, die den inspringenden hoek tnsschen het Ranan-meer en Batoe Brah Tormen, Soekan en Kembahang genaamd. Zie. beneden by Benkoelen. >) Het distrikt dat op de kaart Tan YsasTKBO Pasoemah Oeloe Ajer KroS en in het regerings- Terslag van 1869, bl. 8, Pasoemah Ajer Kroh heet, wordt hierbg niet genoemd. Dit 8ch|jnt dus b^ Palembang geble?en te zgn, ten ware het soms als een deel van Oeloe Manna mogt beschonwd wor- den. Dit sou niet wel kannen Tolgens de kaart ▼an Yersteeo, maar nrq hebben reeds vroeger ge- segd, dat deze de ligging der Pasoemah-landen niet naar waarheid sohynt voor te stellen. 766 SU. Uit de Staatsbladen blijkt niet Tan eenige verandering in deze hoofdverdeeling gebragt, dan dat Lematang llir (Afd. I) en Lematang Oeloe (Afd. II) tot eene afzonderlijke zesde afdeeling zijn vereenigd bij besluit van 28 April 1861 {Staatablad, N^ 29*). Maar uit den Ra- gerinfft'Almanak voor 1866 blijkt dat meerdere yeranderingen hebbeu plaats gehad en nog an- dere nieuwe afdeelingen zijn gevormd, ofachoon aan hel hoofd nog de oude verdeeling in vijf afdeelingen, zelfs met voorbijgang van de nieuwe afdeeling Lematang Oeloe en Lema- tang llir, vermeld is. Ofscfaoon de indeeling ▼olgens den Regerinffs-Almanak niet geheel dnidelijk is, gelooven wij dat de volgende Toorstelling vrij wel aan den staat van zaken beantwoordt. Het geheele gebied, met uitzondering ran Djambi, is in de eerste plaats verdeeld in twee hoofdafdeelingen : I. De landschappen die regtstreeks onder den Resident ter hoofd- plaats staan; II. De adustent-residentie Tebing Tinggi. I. Tot de eerste hoofdafdeeling behooren: a. De hoofdstad met haar onmiddellijken cm trek. Behalve den Resident bestaat hier het Europeesch personeel voornamelijk uit een Adsistent- Resident- Magistraat tevens Fiskaal, een Seoretaris tevens Vendumeester en alge- meen Ontvanger, een eersten Kommies, een Kommies-Roekhonder, een derden Kommies, een buitengewoon Ambtenaar van den burger- lijken stand en een Havenmeester. De voor- naamste inlandsche beambten zijn: een adsis- tent bij de politie, de leden en de Djaksa van den landraad en een eerste en tweede Hoofd- priester, terwijl het bestuur over de Ooster- sche vreemdelingen wordt uitgeoefend door een eerste en tweede Uoofd der Arabieren en een Kapitein en Luiieiiant der Chinezen (ver- gelijk besluit van 18 Augustus 1861, StaaU- bhd, N*. 71). b, De afdeeling Iliran en Banjoe Asin, on- der een ambtenaar ter beschikking (in 1865 een Controleur der 3« klasse), ter staudplaats Pangkalan Balei. c. De afdeeling Kemering llir, onder een ambtenaar ter beschikking, ter standplaats Si- rapoeloe Fadang. d, De afdeeling Ogan llir, ondef een Con- troleur der 3c klasse, ter standplaats Tandjong Radja ^). <) Deze plaats vind ik niet op de kaart van Vebstseo, wel Tandjong Saga^ dat missehieu foa- tief 16. Onderafdeeling filida >), in 1866 onder een Controleur dm 8® klasae, in 1866 vakant. <*. De afdeeling Moesi IHr, onder een Con* troleur der 2e klasse, ter standplaats Sebjoe. /. De afdeeling Rawas, onder een Contro- leur der 2« klasse, ter standplaats Moean Roepit. y. De afdeeling Lematang Oeloe en Lema- tang llir, onder een Controleur der 1^ klasse, ter standplaats Lahat. Onderafdeeling Lematang llir, onder een ambtenaar ter besohikkbg, ter stand- plaats Moeara Enim. h. De afdeeling Ogan Oeloe, Kemermg Oeloe en Enim, onder een Controleur der 1« klssse, te Moeara Doea. Tot het ressort van dezen ambtenaar schijnen ook Semindo, Kisam, Ma* kakau, bet Ranau<<gebied en B^lalau te be- hooren. Onderafdeeling Ogan Odoe en Enim, onder een Controleur der 8« klasse, te Batoe Radja. IL Tot de adsistent-residentie Tebing Tinggi behooren : a. De hoofdplaats met haar omtrek, op de kaart van Ybbsteeg nog begrepen in het ge- bied van Moesi Odoe. Tebing Tinggi is de zetel van een Adsisteut-Rendent, wien nog een Controleur der 3« klasse is toegevoegd. Daar de geheele adsistent-residentie doorgaans slechts eene afdeeling genoemd wordt, beeten hare onderdeelen onderafdeelingen. b. De onderafdeeling Moesi Oeloe, onder een Controleur der 1« klasae, te Moeara Bliti c. De onderafdeeling Kikim, onder een Con- troleur der 2e klasse, te Boengamafl. d. De onderafdeeling Ampat Lawang, onder een Controleur der 1^ klasse, teXalang Padao^- e. .De onderafdeeliug Redjaog en lA^n%t onder een Controleur der 1^ klassoy ter stand- plaats Kapahiang. Sub-onderafdeeling Lebong, standplaats Tapoes. Yakant. /. De Pasoemah-landen (Pasoemah Lebar en Pasoemah Oeloe Lintang), die vermoedelijjk vd reeds tot eene nieuwe onderafdeeling gevorsid zijn of spoedig zullen word^. *) Blida achgot het gebied te sgn doorsoedes door de riviertjea Blida (Blidah, Blidang) en Kra- massao, die even boven de Ogan in de Moesi v&l- len. Doch volgens de kaart van VEBStElG zoo i^i* gebied niet tot Ogan liir, waaraan het echter oo- middellgk grenst, maar tot Moesi llir behooreo. Vergelijk ]>E Stub LEE, Bijdragt toi de kenm ntf het BBLletHbaugeche ^e^ed (6roniogen» I85li), U. 4S. STI. 767 Dase verdeeling i», »ltlians wat de benedea- landen betreft, gebaseerd op de yerdeeling in divbien, die hier tijdens het Saltans- bestuur bestond. Het invendig bebeer dier divisien is tbans opgedragen aan inlandsche, door het Qou- Ternement benoemde Divisie-hoofden. De ver- deeiing dier divisien in een grooter of kleiner aantal distrikten, margc^i gekeeten, en ieder onder een afzonderlijk boofd, met den titel van D^paiiy gesteld, ia insgelijks in stand ge- houden, zoowel als de yereeniging van yier of yijf marga'i tot een kreits of Fanrah, die met bet oog op zekere bijsondere belangen in sommige geyallen plaats heeft. £lke marga bestaat nit een seker aantal doesons of dor- pen met Doxpsboofden onder yersobiliende ti- teby die met den Depaii den marga- of distrikts- raad yormen, en als soodanig collectief den iiaam yoeren yan proaHn, Dese raad handbaaft regt en politie en is bevoegd tot bet opleggen van boeten. Gewigtige zaken moeten ecbter voor boogere regtbanken behandeld worden. Tot dat einde bestaat er ter boofdplaats voor de r^;t8praak over inlanders en Oosterscbe vreemdelingen een landraad, bekend onder den iiaam van #r^bank van bargerlijke en lijf- straffelijke regtspleging/' ingesteld bij besloit van 16 Augustus 1825, voorgezeten door den Resident, en met een Europeschen in regten gegradueerden Qriffier, en verder bestaande uit vijf inlandscbe leden, bet Hoofd der Arabieren en den Kapitein Chinees als geassumeerde le- den voor zaken waarin Arabieren of Ghinezen betrokken zqn, den Djakaa of inlandschen Of- iieicff van justiUe, en den eersten of tweeden Hoofdpriester als ad?iserend lid. Voor zaken die bet buwelgks- en erfregt en wat daarmede zamenhangt betreffen, is er bovendieu een gees- telijke regtbank of priesterraad, zamengesteld uit een der beide Hoofdpriesters en yier Pries- ters (CAaiibs). Eindelijk is er ook een # regtbank van kleine zaken," bestaande uit een der leden van den landraad en een ander inlandscb Hoofd, terwijl van deze regtbank beroep op den Re- sident kan gedaan worden. Voor het overige beboort Palembang onder het ressort van den Baad van Justitie te Batavia, aismede onder dat yan de Bataviasche wees- en boedelkamer, die ter boofdplaats twee agenten heeft. Yoor het inlandscb onderwijs is in Palem- bang van Goavernements wege niets gedaan. De scbolen der Ghinezen worden geprezen, Yoor kinderen van Europeanen is er ter hoofdplaats eene Gouyernements lagere school, die in 1664 24 leerlingen telde. ZiJ staat on- der bet toesigt eener aub-commiasie van on* d#wijs, waarvan de B^sident voorntter is. Ook heeft de hoofdplaats een protestantsehen kerkeraad en een yasten Predikant. C. De residentie Lampongsche distrikten* Wij weten reeds dat de Lampongs voor- maals eene onderhoorigheid waren van den Sultan van Bantam, die een Stedehouder had te Mangala. Toen Daei^dels in 1808 den Sultan van Bantam afisette, vervielen zij aan het Gouvemement, maar eer er het bestuur behoorlijk geregeld was, ging Java met z^ne onderhoorigheden in hand en der Engelschen over. Nadat de Lampongs ons in 1819 waren teruggeyen, bleven zij het tooneel van telkens herhaalde woelingen en ongeregeldheden, tot- dat in Julij 1856 tot eene expeditie besloten werd, wier succes aan de we^rspannige Hoof- den leven of vrijheid kostte. Tot dusverre waren deze landen bestuurd door een civielen en militairen Gezaghebbe)r ; thans besloot men, voorloopig voor den tijd van drie jaren, een Resident aan te stellen, maar als hoofdbegin- sel van bestuur aan te nemen, dat de bevol- king onderworpen zou blijven aan het onmid- dellijk gezag barer Hoofden. Welvaarteii vei- ligheid namen sedert jaarlijks toe, vooral wijl het civiel bestuur een krachtigen steun er- kngde in de bezetting der forten te Telokh Betong en te Borneb aan den moud der Se- mangka-rivier opgerigt. Ten gevolge dier gun- stige resultaten is de voorloopige regeling van het bestuur stilzwijgend gecontinueerd. De geheele residentie is door de natuur zelve gesplitst in vijf afdeelingen: het land om de twee groote baaijen en het gebied der drie hoofdriviereu. De administratieye indeeling boudt hiermede gelijken tred. Deze afdeelin- gen zijn de volgende: 0. Telokh Betong of het land om de Lam- pong- baai. Hoofdplaats Telokh Betong, tevens hoofdplaats der geheele re&identie. De voor- naamste Europescbe beambten aldaar zijn: de Resident, een Secretaris tevens Vendumeester, en een Commies. Verder is er een Bemang of Regent als hoofd der inlandscbe bevolking eu een Djaksa, een Luitenant der Ghinezen, een Luitenant der Boeginezen en een Lui- tenant der Maleijers en andere vreemdelingen. Onderafdeeling Ommelanden van Telokh Betong, onder een Gontroleur der l^ klasse. Onderafdeeling De Yier Marga's (Radja Bassa, Wai Orang, Dantaren en N^ra llatoe), onder een Gontroleur der le klasse. b, Sikampong, onder een Gontroleur der 3* 768 SU. klasse, ter hoofdplaats Natar, en etti Jkmmg te Soekadana. e, Sipoeiib, onder een Controleor der 1^ klasse, ter hoofdplaats Tarabangi, en Demangt te Tarabangi en te Sehng Kebau. d. Toclang Bawang, onder een Controleur der 3^ klaaae en een Demang^ ter hoofdplaats Mangala. Onderafiieeling fioemi Agong^ onder een Controleor der 8e klasse en een Demang, ter hoofdplaats Boemi Agong. tf. Semangka, onder een Controlenr der 2^ klasse, ter hoofdplaats Borneh, en een Demang te Tandjongan. De afdeelingen in deee resideutie sijn weder yerdeeld in distrikten, marga of mego genoemd, onder een Kapala marga of Distriktshoofd, en iedere wuirga berat eenige dorpen, in de taal der Lampongs tioe geheeten. leder dorpheeft een Dorpshoofd onder verschillende titels. De Dorpshoofden Tormen met de hoofden der wijken of 9oeko^% den dorpsraad. Met betrek- king tot de regtspleging behooren de Lam- pongs onder den Raad van Jnstitie te Batavia. Europeanen, militairen en Oostersche vreem- delingen, alsmede inlanders die misdrijfen pie- gen t^en het Gonrernement, staan te regt ▼oor den landraad of voor de regtbank ran omgang te Batavia {SiaaUblad voor 1859, N**. 16). Voor 't overige is, wat de inlan- ders betreft, de regtspleging overgelaten aan de inlandsche regtbanken of praatins, die, naar gelang der omstandigheden door de Distrikts- Dorps- of Wijkhoofden vorden voorgezeten. Er waren hier ran ends zeer wreede straffen in zwang, waarTan echter de toepassiog sedert de betere vestiging van het Nederlandsch ge- zag veelal wordt tegengegaan. Te Telokh BetoDg is sedert eenige jaren eene inlandsche school ge^estigd, waarin de leerlingen op kosten der Bj^ering gratis- ondet- wijs genieten in het lesen en schriJTen met Romeinsohe, Arabisohe en Lampoogsche karak- ters, het rekenen tot en met de tieudeelige breuken, de aardrijkskunde van Nederlandsch Indie en de uatuurkundige aardfijk&beschrq- ving. De onderw\jzer is een 61^ve van de in* landsche school te Padang, en de Controleur der afdeelittg Telokh Betong is met het toe- zigt belast. Het schoollokaal is een eeuvoudig bamboezen gebouw met atap gedckt. De leer- lingen, die tot de meest verschillende standen behooren en van 7 tot 21 jaren tellen, zijn gewoonlijk omstreeks 30 in getal. De inland- sche schrijvers in 's lands dienst worden bij voorkeur uit de leerlingen dezer school genomen. D. De adsistent-residentieBenkoehn. De Engelsche Oost-Indische Compagnie, steedi de mededingster derNederlandscheopSumitn's Westknst, vestigde zich in 1686 te Basgki Hoeloe, bij verbastering Benkoelen genoemd, en breidde van daar haren invloed en haar g^ zag over het zuidelijk deel der Westkiut g^ dnrig verder nit. Zij rigtte kantoren op te Bantal en Moko Moko, legde in 1714 de grondslagen van Fort Marlborough, dst Bea* koelen bestrijkty en keerde, na in 1719 dow een opstand verdreven te zijn, in het volgeade jaar terug. Na den vrede van Parijs b 1763 werd Fort Marlborough met zijne onderhoo- rigbeden tot een a&onderlijk presidentsdup verheven; maar in 1802 werd het oudeFg^ schikt gemaakt aan het presidentschap na Fort William in Bengalen. Ofschoon het Op- perhoofd van Benkoelen slechts den titel ran Resident voerde, aanvaardde in 1818 de gevezen Luitenant Gouvemeur van Java, Sir Stahfobb Raffles, het bestuur over deze besitting onder dienzelfdeo titel van Luitenant Gouverneitr, hem uit aanmerking zijner bijzondere verdieB* sten geschonken. De grootsche ontwerpenet het doorsettend karakter van dozen Btaatsou schonken tijdelijk aan Benkoelen eene beiang- rijkheid, waarin het zich later als onderge- schikte Nederhindsche bezitting nietkonstaa&de houden. In Februarij 1824 verliet RAins voor altijd Benkoelen, dat in Maart 18S5, teo gevolge der railing van grondgebied met £nge- land, vastgesteld bij het Londensehe traktatt van 17 Maart 1824, aan de Nederlandsdie Commissarissen dk Stuebs en YBBPLOUHwerd overgegeven. In dien afstand was begrep het geheele gebied van den voormatigen Sultao van Moko Moko, dat aan de Engelsche Cos* pagnie moet zijn overgedragen, oflBohooD bet tijdstip daarvan onbekend is en men iu bet arehief te Benkoelen te vergeefo naar het be* wijs heeft gezocht. De R^ent van Moko Moko, de afstammeling dier vroegere Vorsten, heeft, even als de Regent van Indrapoera, van kume Vroegere waardigheid alleen den titel van Suhao overgehouden. Het bestuur in Benkoelen verd nu opgedragen aan een Resident, dooh die post werd in 1826 als bezuiningings-maatregel va^ trokken en een Adsistent-Resident benoemd, ondergeschikt aan den Resident van Padang ea onderhoorigheden. Later evenwel is Benkoe- len weder van Padang afgescheiden en beeft zelfs op papier eene vereeuiging met Paleo* bang plaats gehad, die echter niet werkelijk tot stand gekomen is. Het is tkans een op su. 769 zioh self stftaid gewest^ regtsireeks onderge« schikt aan bet Opperbestnur te Batavia, maar het hoofd Tan het gevesteiijk bestaur heeft den onder deze omstandigheden weinig pas- sendeD titel ran Adsbtent-Eesident behou* den. Benkoelen besiaat thans nit de Tolgende afdeelingen: a, De hoofdplaais^yerdeeldinnegenwijken. Eet Enropeesch penoneel bestaat voornamelijk uit den Adsistent-Resident en een eersten en tweeden Commies. Ook is er een Kapitein der Chineeen (vgl. IndUek StaaUblad voor 1862, N». 81). b, De Ommelanden van Benkoelen, bestaande uit de r^entschappen: l^ Soengei Lemau en Oeloe Benkoelen en 2*. Soengei Itam, en yer- deeld in de Tolgende negen distrikten: Soe- ngei Leman, Oeloe Benkoelen, Soengei Itam, Proatin doeablas tapi ajer, Proatin doeablas di damt, Lambak Selapan, Andalas Soengei Kroe, Lima Boeah Badah en Siiebar. Het bestunr in de Ommelanden is opgedragen aan een Controleur der le klasse. Door het Gon- vernement bezoldigde inlandsche hoofden zijn : de Regent van Soengei Lemau en Oeloe Ben- koelen en eenige Distriktshoofden (beslnit van 22 Januarij 1864, StaaUblad, N^ 9). €, LuB, bestaande uit de distrikten: Ben- toehan, Ajer Padang, Lais, Ajer Besi en Pal^, onder een ambtenaar ter beschikking ter stand- plaats Lais. d. Moko Moko, verdeeld in de 6 distrikten : Mandjoeta, Moko Moko, Bantal, Ipoe, Seblat en Ketaun. Het bestuur is opgedragen aan een Controleur der 8* klasse te Moko Moko en aan den Regent van Moko Moko, die den titel Yoert Tan Saltan. 0. Seloema, bestaande uit de 4 distrikten: Ngalam, Seloema, Tallo en Alias, onder een CU>ntroleur der 2e klasse te Seloema. /. Manna, verdeeld in 5 distrikten: Manna, Pino, Bengkenang, Kadoerang en Padang Goetji, onder een Controleur der 3* klasse te Manna. y. Kauer, bestaande uit de 11 distrikten: Xinal, Loewas, Tetap, Oeloe Sambat, Sinaha, Kegri en Oeloe Loewas, Sambat marga Sidja- goe. Bandar, Nasal, Linau en Bentoehan, on- der een ambtenaar ter beschikking en een in- landschen posthouder, beiden te Kauer. h. KroS, bestaande uit 17 distrikten, t. w.: Peningahan, Malaga, Bamban, Tapa, Oeloe Pan- dan, Poeloe Piaang, PangawaLima, Oeloe Kroe, Tenoembang, Ngamboer, Ngaras, Benkoenat, Blimbing, Liwa, Soekau, Kembahang en Kroe. Van desen waren de distrikten Soekau en Kem- bahang oorspronkelqk twee marga's Tan Bela* lau, dat voor 't oTerige thans tot Palembang behoort. Kroe is de standplaats Tan een Con* troleur der lo klasse, en te Liwa is een op- ziener der koffij-knltuur geplaatst (zie Siaaii- blad Toor 1864, N*. 104). u Pasoemah Oeloe Manna en Semindo Oeloe Loewas, welke distrikten, zooals boTen gemeld werd, in het laatst van 1866 aan Benkoelen zijn toegevoegd, maar omtrent wier orgaiiisatie nog niets bekend is. k, Het eiland Engano, in 1863 door den Adsistent-Resident van Benkoelen bezocht, die er te Boeroehaoe een Chinees tot zijn gemag- tigde aanstelde en bij zijne woning de Neder- landsche vlag deed hijschen. De inlandsche hoofden der verschillende landschappen Toeren in Benkoelen den ambts* titel van Toewankoe, doch hunne persoonlijke titels zijn zeer verschillend. Slechts enkelen ontvaugen geldelijke toelagen van hetOouver* nement, de overigen moeten geheel in hun eigen onderhoud voorzien. Het strekt niet tot bevor- dering eener billijke regtspleging dat zij een aan- deel genieten in de boeten, die zij als straf voor misdrijven mogen opl^gen. Zij zijn verpligt in alles de voorvaderlijke instellingen te vol« gen, en mogen daarvan slechts afwijken met toestemming der mindere hoofden en oudsten des volks. Kleine geschillen worden door de Dorpshoofden beslist; zaken van meer belang en misdrijven komen voor een raad der hoo^ den (raad der proatins), zamengesteld uit den Toewankoe des landschaps en de mindere Distrikts- hoofden, en in sommige gevallen vergaderende onder Toorzitting Tan den Nederlandschen Qezag* hebber der afdeeling. OTcr de inheemsche be> Tolking der hoofdplaats wordt regt gesproken door den Pa«^^aiM-Raad, Toorgezeten door den Adsistent-Resident, die door een Europe- schen griffier wordt bijgestaan, en Terder be« staande uit drie of Tier inlandsche leden, een inlandschen Djaksa en den hoofdpriester als adviserend lid. Yoor zaken van Europeanen of waarin Europeanen betrokken zijn, is ter hoofdplaats een Residen tie- Raad, met den Ad- sistent-Resident als voorzitter, twee ambtena- ren of Europesche ingezetenen als leden, en een Europeschen fiskaal tevens griffier, terwQl voor 't overige ook Benkoelen tot het ressort van den Raad van Justitie te Batavia behoortj en er een agentsohap van de wees- en boedel* kamer te BataTia is gcTestigd. Yoor het onder wijs der kinderen Tan Euro- peanen is te Benkoelen eene subcommissie en eene OoaTemements lagere school, diegemid- wo su. deki omBtnekB 40 leerlingen telt. Van bet inl&ncbch onderwijs is sedert 1857 inBenkoe- len veel werk gemaakt. Wij laten bier eene opgare Tolgen van de scholen ea van het aan* tal leerlingen dai zij in de jaren 1S62 — 1864 op ultimo December beratten: Scholen. Getal leerlingen op ultimo op ultimo op ultimo Dec. 1868. Dec. 1863. Dec. 1864. fienkoelen . 184 181 94 Kroe. . . 35 40 43 Tallo. . . 83 81 16 MokoMoko 48 38 49 Manna . . 43 33 35 331 313 235 De aanzienlijke vermindering in bet laatste jaar moet vooral geweten worden aan eene opsettelijke verwijdering te fienkoelen van de minder belorende of slecbt opkomende leer- lingen. Men wenschte namelijk bet getal tot 80 te beperken, omdat de ondeiwijzers onder een grooter getal de orde niet konden bandba- Ten. Het onderwijs in deze scholen omvat: lezen en scbrijven in bet Maleisob met Romeinscbe en Arabiscbe karakters, rekenen tot den regel van drieen, boekbouden, een weinig aardrijkskunde en de beginselen van landbouwkunde of van bet landmeten. De scholen staan onder toe- sigt der Qouvemements-ambtenaren. De leef- tijd der leerlingen varieert van 7 tot 19 j E. Het Gouvernement Sumatra^ Westkust. Ofscboon de kustlanden ten Zuiden van fiaros tot aan het gebied der Sultans van Indrapoera oudtijds een deel uitmaakten van het Menangkabauscbe rijk, waren de Atjlnezen, ten ti|)de dat de Gompagnie bare blikken naar die streken begon te venden, er meesters van de voornaamste zeehavens, waar de Atjinesche Sultans door WakiU of Stedebouders vertegen- woordigd werden. Eeeds in 1637 verwierven de Hollanders van Atjib den alleenbandel op deze kust; doch de strenge bapdbaving van bet monopolie leidde tot gednrige vijandelijk- beden met de Atjinezen, die de Gompagnie in 1660 tot bet besluit noopten om hen geheel van dese kusten te verdr^jven. Gebruik ma- kende van den onderiingen naijver der Vorsten, verbond zij zich met de Saltans van M^ang- kabau en van Indrapoera, streed berbaaldeiyk met de Atjineaen en vestigde kantoren op ver- Bcbillende panten. In 1667 verd Jacob Jobis* ItooN Pits tot eerste Opperboofd vande West- kust benoemd, en deze vestigde bet volgade jaar het boofdkantoor te Padang, waar een fort en pakbuizen gebonwd werden. Dit was het begin onzer beersobappij op Snmatra's Weithst ; maar de strijdige aanspraken van Atjih, M^ nangkabau en Indrapoera, de mededinging der Engelscben, de onstaatknndige bandelingen e& geweldenarijen der Gompagnie zeWe, veroor- zaakten zulk een tal van oonflioten, zulk m wee&el van verwarringen, dat men gemt zeggeu kaa dat, zoolang bet bestanrderCon* pagnie duurde, nimmer een half jaar achtexces op deze gebeele kust rust beerscbte. Onder die omstandigbeden werd de Westkust too: de Gompagnie een lastpost, en ging de vd- vaart der bevolking geduiig meer achteniit. De ellendige beerscfaappg der Gompagnie nun een einde, toen in 1796 onze beaittiagea op Sumatra's Westkust door de Engelschen, h naam van den Prins van Oranje, werden op- geeiscbt Het dnurde tot 1819 eer zij aan het inmiddels op geheel andere grondslagen geres- tigd bestuur van Nederlandscb Indie werden teruggegeven, dat Padang en ondetboorighedeB onder bet bestuur stelde van een Residenl Tijdens de teruggave werd bet rijk tu Menangkabau verscbeurd door inwendige oor- logen, waarvan de bervormingen der Padiies de oorzaak waren. De verdreven Maldsche boofden riepen de bulp in van het Nederlandadi bestuur en verwierven wat zij vroegen door plegtige akte, waarbij zij, den lO'* Febru- ary 1821, alle landenbefaoord hebbendetothet van Menangkabau aan Nederland afstoc* den. Hieruii ontspon zich een krijg die mei zeer afwisselende kansen, met korte tusscheB- poozen van rust, en uiet selden met tvare verliezen onzerzijds voortduorde tot 1S37, toes de val van Bondjol aan de beerscbappg der Padcies een einde jnaakte. De Koloaei Mi- CHIELS trad toen als Gouvemeur en Militair Kommandant van Sumatra's Westkust op. b de organisatie en administratieve indeeliof werden onderscbeidene malen w^aigingen gt- bragt. Tbans bestaat bet Gouveruement uit drie residentien: Padang, Padangsche boieii- landen en Tapanoeli, waarvan de eer&teinli^* algemeen gesproken bet oude gebied der Cos* pagnie, de tweede bet nieuwe gebied door dec oorlog met de Padrtea verworven bevat, ur- wijl de derde, die tot bet gebied der Bat&k- landen beboort, is zamengesteJd uit de toot- malige Engelscbe bezittingen Natal en Tijs- noeli, die ons te gelijk met fienkoelen wades afgestaan, uit eenige fiatakscbe landfichspp^ die« door de Padries onderwoipen, oss door 8U. 771 dfin oorlog met ken ia handen vielen, en. nit de knden van BaroSi Tapoea en Smgkel» in 1839 en 1840 op de Atjinezen veroverd. Nog lang na de beyrediging der Westkust bleef bier het boogste dviele geaag met bet militaire vereenigd; docb bij besluit van 21 October 1862 (SiMMlad, N^ 121) is bepaald, dat de betrekking van Gouverneur Tan Suma- tra's Westknat aan een civiel ambtenaar zon worden opgedragen. Die Gouverneur boudt sijn setel te Padang en voert tevens bet on- auddeilgk bestunr over de residentie van dieu naarn. Zijn bureau is zamengesteld uit een Secretarisy tevens belast met bet .toezigt op de comptabiliteit, en uit vier ConunieseD, waarvan e&i bg de oomptabiliteit. De adminiatratieve verdeeling en organisatie vaa bet Qouvernement is in de officiele be- aoheiden nergens volledig en in goeden zamen- bang te vinden. De volgende opgave komt der waarbeid aoo nab^ als ons mogelijk vas. /. De residentie Padang. Bese residentie is verdeeld in de drie vol- geude afdeelingen. a. Padang. Ter boofdplaats bestaat bet personeel der £urope8obe beambten, bebalveden Oouvernaur en e^ bureau, boofdsakelijk uit een Adsistent-Resident tevens Magistraat, een eersien en tweeden Commies, een Schout, een Haveuneester, en een buitengewoon Ambtenaar ▼an den burgerlijken stand tevens griffier bij den grooten en kleinen landraad. De voor- naamste inlandscbe boofden zijn de Hoofdregent ( viens titel, volgens besluit van 22 April 1863, SiaaUblad, N**. 45, bg eventuele vervanging in dien van Regeni cal veranderd worden), de 'H.wAArDjakta en de Hoofdpriester. Voor de Ooaterscbe vreemdelingen zijn er een Kapitein en twee Luitenants der Cbinezen (vergelijk besluit van 7 December 1860, StaaUhlad, N<». 112) en een Kapitein der overwalsche vreem- delingen. Voor bet overige bebooren tot de afdecQing Padang: I**. De Ommelanden van Padang (bestaande, Tolgens besluit van 27 Augustus 1861, uit de laxaasen Pan nan Sembilan, Pan nan Berlima, Nangalo en Kota Tengah, en uit de landschap* pen £oengoes, Loeboe-Kilangan, Limau Manis en Kasan) en Troesan, onder een Controlear der 3« klasse, en met een Opziener 1^ klasse bij de cultures te Troesan. 2**. De zuidelijke Afdeeling, bestaande uit: ff. De zuiderdistrikten, bij besluit van 14 April 1857 verdeeld in: Poeloet-Poe- loet» met een Opziener 2<: klasse b\j de oultures; Painan, onder een Gontroleur der 1^ klasse; Batang Eapas, met een Opziener der 3^ klasse bij de cultures; Ajer Adji, onder een Gontroleur der 2e klasse. leder dezer distrikten beeft een • inlandscb Distriktsboofd. /?. Het regentschap Indrapoera, waar nog de Regent den titel van Sultan voert. Het Europeescb gezag is er vertegen- woordigd door een ambtenaar ter be- scbikking te Indrapoera. b, Priaman. Ter boofdplaats Priaman re- sideert de Adsistent- Resident tevens Ontvan- ger en Yendumeester. Verder zijn er: een Commies, een buitengewoon Ambtenaar van den burgerl\jken stand, een Havenmeester, een Regent en een Djakea bij den landraad, een Luitenant der Cbinezen, enz. Te Kajoe Tanam zijn een Gontroleur der 2« klasse en een Op- ziener der wegen, te Loeboe Boesoeng een Gontroleur der So klasse, te Oelakan een Op- ziener der 3^ klasse bij de cultures, te Tikoe een ambtenaar van gelijken rang en functie, te Loeboe Alang een Opziener der wegen geplaatst. 