Ceylon en Java: Aanteekeningen van een theeplanter
335 van zijne Ooit-IndUe/ie Cultures in betrehking tot handel en nijverheid^ „v66v alles productief making van den bodem beoogd." „Tevreden/' dus vervolgt de heer van Gorkom, „met de indirecte voordeelen, die daaruit noodwendig voort- vloeien moeten, zocht men aldaar de algemeene ontwik- keling en welvaart van het land niet in het belasten van hen, die door intellect en kapitaal geroepen zijn grootsche ondetr- nemingen op touw te zetten en met nitzicht op een billijke belooning voor hunne risico's en zorgen vol te houden/^ Hoe het hier in dit opzicht gesteld was behoeft onzerzijds voorwaar geen opzettelijke aandaiding meer. Metonwraak- bare cijfers en feiten werd het duidelijk gemaakt in onze reeds meermalen ter sprake gebrachte Soekaboemische Memorie en onwederlegbaar blijft de opmerking van het als bijlaag daaraan toegevoegde request van crediet-instel- lingen en handelshuizen te Batavia van 7 Augustus 1884, dat, wanneer de lasten, hier op de voortbrenging druk- kende, en waarvan de productiekosten dus voor eengoed deel af hangen, vergeleken worden met de eischen, die de iiscus in Britsch-Indie en op Ceylon aan de daar gevestigde Europeesche landbouw-industrieelen stelt, het inderdaad niet mogelijk is om de juistheid te loochenen van de onlangs gemaakte gevolgtrekking, „dat de fiscaliteit lood- „zwaar op Nederlandsch-Indie drukt, dompende wat begint „op te flikkeren, knottende wat zich begint te verhefFen, ^kortwiekende wat de vleugels begint uit te slaan." Hierin, en hierin alleen ligt de oorzaak van de geringe beteekenis, die de theecultuur op Java tot dusver heeft 50 verkregen. Het is der Regeering met de aanrnoediging on de bevordering dier cultuur, die eenmaal oen rijke bron van volkswelvaart had kunnen worden, nooit emst geweest- Zij zag in hen, die van de cultuur hun werk wilden maken, altijd een min of meer vijandig element, en vraagt men waarom? dan raadplege men slechts de indertijd door velen als een evangelie beschouwde Memorie van toelich- ting van de zoogenaamde Cultuurwet van 1865, door den toenmaligen Minister van Kolonien Fransen van de PuTTE aan de Tweede Kamer ingediend. Daar toch lezen wij aan het slot van § 4 van hoofstuk IV het volgende: Uitbreiding der theecultuur moet evenwel, naar 's mi- nisters oordeei, niet dan na grondig onderzoeic worden toegeiaten, naardien zij, bij name in de Preanger-Regent- schappen, aitijd eenigermate schadelijic voor de gouver- nements icofflecuituur moet worden geacht. De gouvernements koflBecultuur, dit was en bleef het heilige huisje, waaraan tot geen prijs mocht geraakt worden. Haar te beschermen tegen elke inbreak van den kant van eigenbelangzuchtige fortuinzoekers, moest van zelf het streven worden van elken staatsdienaar, die niet onver- schillig was voor het oordeel van zijn meerderen, en van daar aan den eenen kant eene soms jaren durende ver- traging in het afdoen van aanyragen tot afstand van grond voor particuliere landbouwondernemingen, terwijl aan den anderen kant alles bedacht werd om door opvoering van fiscale lasten te zorgen, dat aan de sehatkist een goed deel zou verzekerd worden van de vruchten, die de on- derneming misschien eenmaal zou kunnen afwerpen. Het beginsel, door de tegenstanders van het gouvernements cultuurstelsel vroeger niet zonder ophef in hun vaandel geschreven, dat het verkeerde (conservatieve) politiek is om direct in 's lands sehatkist te storten wat er slechts indirect in behoort te komen (1), werd zonder blikken of (1) G. H. Bbtz, Folitiehe btschouwingen, Tweede gedeelte: Koloniale politiek. 's Gravenhage, 1867; bl. 80. §1 blozeil over boord geze.t van het oogenblik, dat zij op den gang van zaken invloed begonnen uit te oefenen, en tbans kan Kederlandsch-Indie er zich op beroemen, dat, gelijk in het zooeven aangehaald adres van Augustus 1884 zoo terecht werd opgemerkt, in geen land ter wereld, dat zich in het bezit van een beschaafde regeering verheugt, de lasten op den landbouw drukkende tot een zoodanige hoogte zijn opgevoerd als dit in deze gewesten ter betere stijving van de schatkist het geval is. Dat dientengevolge de ontwikkeling van de particuliere landbouw-nijverheid alhier achterlijk moest blijven bij die van Britsch-Indie en Ceylon, waar milder begrippen ge- huldigd worden, en men in den Europeeschen landbouw- onderneraer niet, gelijk hier, een vijand, maar een steun van den Staat ziet, ligt voor de hand, en, dit is te raeer te betreuren, omdat het voorbeeld van ginder ons leeren kan hoe de algemeene volkswelvaart en het wekijn van den Staat zelf ten nauwste samenhangt met den meer- deren of minderen bloei van de particuliere landbouw- nijverheid. Op treffende wijze komt dit uit, wanneer wij den loop van zaken op Ceylon nagaan. Immers zoolang het aldaar met de koffiecultuur goed ging*, liet ook de toestand van de financi^n van het eiland weinig te wenschen over. Naarmate de cultttur zich uitbreidde namen ook de inkomsten van den Staat toe om in 1877, het jaar waarin de uitvoer van plantage-koffie 850000 cwts. bedroeg, tot het nog ongeken- de cijfer van ruim Rs. 17 millioeu te stijgen ; maar sedert 'gingen de kofBeuitvoeren en de inkomsten van de schat- kist gestadig achteruit, want repectievelijk bedroegen de uitvoer v. koffie (1) de staatsinkomsten in 1877 974.000 cwts Rs. 17.026.000 » 1878 632.000 „ n 16.463.000 V 1879 780.000 „ » 14.749.000 n 1880 657.000 „ » 13.849.000 i> 1881 438.000 „ )) 13.686.000 (1) //Plantation" en '/natife** koffie te zamen. 52 in 1882 465.000 cwts Rs. 12.162.000 „ 1883 306.000 „ „ 12.397.000 „ 1884 299.000 „ „ 12.402.000 Tengevolge van dien achteruitgang der koffiecultuur liepen de inkomsten van Ceylon van Rs. 17.026.000 in 1877 terug tot Es. 12.162.000 in 1882; eene vermin- dering dus van 30 procent, die nit den aard der zaak groote bezorgdheid wckte (1), en in laatstgenoemd jaar aanleiding gaf tot het benoemen van een speciale commissie „to consider and inquire into the public expenditure to advise whether any and what saving can be effected in the annual charges, due regard being had to vested inter- ests and to the maintainance of the efficient administration of the Island." Onder dagteekening van 13 Februari 1883 bracht die commissie haar rapport uit, blijkens hetwelk door een vermindering van de ambtelijke bezoldigingen, met inbe- grip van die van den Gouverneur, en andere bezuinigin- gen, een besparing voor 1883 van Rs. 397 . 740 zou kunnen verkregen worden, terwijl een herziening van het tarief van invoerrechten eene meerdere inkomst van Rs, 201.650 zou kunnen opbrengen; maar het blijkt niet, dat aan die voorstellen uitvoering is gegeven, misschien wel omdat de zaken in den loop van 1883 een beter aanzien kregen, in verband met de buitengewone vlucht, die de thee- cultuur juist toen begon te nemen. Zij bracht weder leven en verkeer in streken, die op het punt stonden verlaten te worden, en onder den invloed hiervan be- gonnen de inkomsten van de schatkist weder te stijgen,- zoodat voor het loopende jaar 1886 op een ontvangst van Rs. 13.120.000 of c*. 1 mlUioen ropijen meer dan in 1882 gerekend wordt. (1) «The financial prosperity of Ceylon was for long so intimatily bound up with the fluctuating fortunes of its main staple of export, coffee, that the progressive decline in the production of that articlejustified the most serious apprehension in regard to the prospects of the Island.*' Letter of the Go- vernor of Ceylon to the earl of Derby, July 17, 1885; in Papers relating to ff, M. Colonial Possesions; London, 1885; j9. 181. 53 Dit restdtaat is verkregen z6nder eenige belastingver- hooging, enkel en alleeii tengevolge van den hernieawdeu bloei van de particuliere landbouwondernemingen, — en door dien zelfden factor is Assam een van de meest welvarende gewesten van het Britsch-Indische rijk geworden, want tegen Es. 8.367.000 aan ontvangsten bedroegen de uitgaven van dit gewest in 1882/3 niet meer dan Rs. 5.849.000. ' Volkomen terecht mocht dan ook de in 1877 afgetreden Gouverneur van Ceylon Sir William Gregory, bij het nederleggen van zijne betrekking er zich op beroemen, dat hij door zijn streven om de Europeesche landbouw-nijverheid aan te moedigen en te steunen werkzaam was geweestin het belang van het algemeen. („In encouraging European enterprise I have been furthering the general interets of the colony'*''). En nu wane men niet, dat gelijk ons te Singapore door een repatrieerend hoofdambtenaar, wiens naam op Java min of meer vereenzelvigd is met het in de laatste jaren alhier gehuldigd stelsel van fiscaliteit k outrance> werd opgemerkt, het de inlandsche bevolking op Ceylon is, die het natuurlijk ontgelden moot, wanneer den Europeeschen planter zoo goed als geene lasten worden opgelegd; want men heefthetals bijlaag hierachter opgenomen overzicht van de inkomsten en uitgaven van Ceylon over het jaar 1884 slechts te door- loopen om tot de overtuiging te komen, dat ook de arme inlander aldaar in nog sterker mate dan zijn Westersche broeder bevrijd is van de lasten, die zijn natuurgenoot op Java het leven ondragelijk dreigen te maken. Wanneer een vijf en twintig jaren geleden een werkelijk vrijzinnige politiek in Nederlandsch-Indie toepassing had kunnen erlangen, en men voor goed gebroken had met het hinken op twee gedachten, door in naam wat te doen voor de particuliere cultuur, maar in de daad te zorgen dat hare uitbreiding niet schaden zou aan de belangen der alleen zaligmakende Gouvernements cultures, zou Java op dit oogenblik en Britsch-Indie en Ceylon op het gebied van de theecultuur v66r zijn, en zou wellicht ook Sumatra, waar de klimatologische verhoudingen voor dezen tak van 54 landbouwnijverheid nog wel zoo gnnstig z^n als op Java, een niet onbelangrijk theevoortbrengend gewest kunnen zijn geworden. Maar tbans is bet te laat om in dit opzicbt nog veel van de toekomst te verwacbten en zel& voor de reeds van vroeger dagteekenende ondernemingen zal bet moeite en inspanning genoeg kosten om op den daur aan de mededingiog van de naburige thee prodaceeren- de landen bet boofd te bieden, ^ant op grond van ons persoonlijk onderzoek berhalen wij met nog inniger over- tuiging dan vroeger de woorden, voorkomende aan bet slot van onze Soekaboemiscbe Memorie van voorledenjaar: Alleen van eene radical* wijzigiDg der voorwaarden, waarop deerfpachts- landen zich tegenover *» lands fiscus verhonden, is voor de toekomst een betere staat van zaken te wachten. Het is niet de afschafiing van de eene of andere op zich zelf staande belasting, zooaU de uitvoerrechten b. v., die eene gewenscbte redding brengen kan. Met het tot dasver gehnldigde begrip, dat de schatkist varf de met behulp van Europeeech kapitaal in ontginning gebrachte gronden grootere directe baten trekken moetdanwan- neer die gronden door de inlandsche bevolking zelve waren ontgonnen, be- hoort voor alles te Worden gebroken om tot een werkelijk gezonden toe- stand te kannen geraken, en ter bereiking van dat doel zal derhalve moeten worden afgezien van de verdere heffing van verpondingslasten en hoofd- gelden, en zal de erfpachtscanon, waar die van bestuurswege vastgesteld en niet door soms roekelooze concurrentie tot een onzinnig peil werd opge- voerd, zich voor den vervolge zooveel mogelijk behooren te regelen naar het bedrag van de landrente, die de Javaan voor in cnltnnr gebrachte drooge velden heeft te betalen. Mocbten de voorafgaande bladzijden er iets toe kunnen bijdragen om deze opvatting van bet vraagstuk van welks oplossing de welvaart en den bloei van deze gewesten voor een groot deel af bankelijk zijn, meer algemeen ingang te doen vinden, dan zullen wij ons ruimscboots beloond acbten voor de opofferingen, die wij ons bebben moeten getroosten om met eigen oogen na te gaan boe bet in dit opzicbt bij onze Engelscbe nab'uren gesteld is. S5 INEOKSTEN VAN GETLON OYEB 1884 INKOIVISTEN. 1884. OPMERKINGEN. Saldo van vorige jaren In- en uitvoerrechten Hopijen, 312.840 2.753.764 45.507 30.042 1.105 43.231 378.819 424 . 839 864.333 37.340 16.429 2.494 15.034 1.054 2.105 332.615 35.467 1.402.199 20.400 2.700 28.664 3.200 2 875 4.200 741.707 35.082 225.956 15.046 41 . 669 564 1.578 54.455 819.541 186 4.167 Rechten op het delven van gra- nhiet (plumbaffo) Tot nu toe de cenige delfstof van Cey- lon. Het recht t<>t het delven wordt ^avengelden : TJitklaren der schepen geheven als uitvoerreeht. Boot- en Ankerage-gelden Loodsen Voor de verbetering van de haven van Colombo stond de Min. v. Kol. toe £ 800.000, waarvan £ 705 .000 is ver- werkt (1884, alles gevonden uit lee- ningen ten laste van het Gouv. v. Ceylon. De verkoop in eigendoui van woeste gronden vormt een belangrijk percenta- ge der jaarlijksche inkomstcn. Totale oppervlakte r\J8tvelden 604.464 a. koornvelden 108.733 • » » kaneel & and. tuin. 36.065 • Colombo Harbour: geheven rechten en hnur van gronden door varticulieren I^amdverkoop: Woeste flrronden QrondUtten : Op de riistvelden » » koornvelden » " tuinen (kaneel en andere). Afkoop van tienden Huur van domeingronden Licencies voor het delven naar eraphiet Dit is de opbrengst van licencies van hetbebouwen van nog onbelaste gronden. Diversen Andere belnstingen : Tollen van bruggen, kanalen, enz. Haur van Gonvernements ge- boawen en huizen Van bruggen, wierbouwmeer dan 5000 ropijen koste, worden tollen geheven. Liceneien: Voor den verkoop van Arak, Rum en Palmwiin Brandehjen en stokerijen Groothandela^rs Verkoop in het klein van zout. Opium Ohank-visscberij Voor het uitvoeren ofdoodenvan olifanten Zegelhelttstina Selaitinj op huizen Poaterijem Verkoop van postzegels Van gestempelde briefcouverten. Boeten en verbeurdverklaringen : Gerechts-, districts- en politie- hoven Residenten (Government Agents). Andere Departementen Gouvemements tehepen Verkoop van Gouvemements ei- gendommen : Zout Zijnde o. a. 1 koloniale Stoomboot. Arak en Rum Koloniale waren te transporteeren 8.701.207 56 IMKOMSTEN. 1884. 1 OPM££KINGEN. Oetransporteerd Timmerliout Rupijen. 8.701.207 - 227.831 39 .2.470 2.696 1.444 2.407 76.994 13.904 7.803 30.999 3.294 1.030 32.935 15.228 9.499 2.767 1.315 58.185 165.330 96.601 55.076 161.051 540 3.115 1 385 22.934 24.068 17.239 121.643 33.658 8.827 8 2.543.166 55.677 Maten en Gewiobten Onbrnikbare gcTeedscbappen Opbrengst Botanische Tuinen . . , Oogst van domeingronden Toevallise baten Terugheta lingen: Aan hetGeneesknndigHulpfonds. » Hospitaal kosten De hoofdbronnen «1ezer inkomsten zijn in bet 2e. boofdstuk vermeld. Verkoop Offlcieele Courant Scboolgelden, boeken, enz Onderhoud van gevangenen "Waarde van verloren gereedscbap Waarde van den door gevangenen verrichten arbeid (Prison labor). Aan Civiel Geneeskundige uit- gaven voor bospitalen Passage gelden van immigranten (koelies) Dit vormt hct door particulieren voor de verpleging terugbetaalde bedrag. Op de Gouvernements veerbooten. Collect en op begraafplaatsen Onslaan van bnskruid JrHsatie werken Opmetingskosten van verkochte domeinsronden Ten koste der koopers. Politiekosten binnen de gemeen- ten Deze kosten worden door de Gc- meeiiten terngbetaald. Toevallige baten Diverse Ontvangsfen: Te veel gedane betalingen terug ontvanzen Pensioenfonds voor weduwen . .. Pionier nensioen Onopgevraagde Depositors Toevallise baten Interest', van 'Loan Board Funds." Van saldo ontvangsten vorige ja- ren Van seldbelesrsinsen PareloisscheTi'i Bijzov^ere Ontvangsten : Loonen voor bet afgeven van koop- acten Voor den verkoop der domeingron- den. Toevallige baten Spoorwflgen ; Ontvangsten der exploitatie Telegrafen: Ontvantrsten. Totaal Inkomsten 12.402.365 5.787 Vermeerlering, vergeleken met 1883 I i 57 UITGAVEN VAN CEYLON OVER 1884 UITGAVEN. OPMJ^JRKINGBN. Salarissen en emolumenten van burgerlijke an^Menaren Pensioenen en verlofsgeiden . .. Dienst der monopolies Jusiitie Eeredienst Toelagen voor liefdadigc doel- einden Onderwijs Hospitalen en Genfeskundige Dienst Politic Gevangenissen Huurkosten van diverse Transportkosten Subsidi^n voor bet overbrengen van de Mails Openbare Werken en gebonwen. Wegen, stratun, bruggen en ka- nalen Diverse diensten Interesten Koloniale waren TJitgaven voor de Militaire Be- setting Gouvernements schepen Teragbetaald voor geheven rech- ten, enz Voor het Gonvemement ont- eigende groiiden Immigratie Dienst Dienst van do Spoorwegen Verlies op de wissels Totaal tJitgaven, Hopijen. 4.415.634 605.402 600.496 186.240 3.170 46 . 568 263.356 422.183 105.904 339 . 842 2.792 96.113 258 . 986 114.616 1.365.321 159.025 524.558 34.782 1.035 844 60.725 49 . 392 2.514 75.450 1.507.788 41.518 12.318.218 Waaronder de bezoldiging van den Gou- vemeur van Ceylon 80.000 ropyen Waaronder o. a. is begrepen ;potf^ en brandstof voor de spoorwegen. Het zout kost de Regeering van Ceylon ongeveer 40 cents per centnerweight. Het wordt verkocht tegen 2^/^ cent per Eng. pond, zoodat 1.85 ropijen Jier ccntnerweight verdiend wordt. )oor duurderen verkoop van bet zont voor uitvoer, stijgt dit cijfer tot 2.11 ropijen winst per ccnt- nerweight. "Waaronder ook begrepen de kosten, •tallende op de reizen van den Gou- verncur van Ceylon en gevolg. Vallende op leeningen, gesloten ten behoeve der Colombo Havenwerken en Colombo Waterworks. Dit cijfer is door de bekende vermin- dering van het aantal aankomende koelies verminderd Tengevolge van het trekken van wis- sels door het Gonvemement van Ceylon op de Kroon-Agenten der Kolonie te Londen. De Inkomsten van 1884 waien 12.402.366 Rop^en. De Uitgaven do. 12.318.218 Voordeelig saldo derhalve 88.147 Rop^en. 