Bijdragen tot de taal-, land- en volkenkunde
— — — „Het is de vraag, of de overste Michiels, aan zich zielven overgelaten, beter zal. reusseren dan de vroegere militaire commandanten Elout, Bauer en Cleerens. Maar als de uitvoerder van uwe bevelen vlei ik mij met een gunstigen uitslag. Ik noodig u derhalve, om nog vooreerst op Sumatra te blijven, de zaak te dirigeeren, na gelukkige beëndiging daarvan den overste Michiels den gematigden weg te wijzen hoe verder te handelen, en eerst dan naar Java terug te keeren wanneer u meenen zult, den genoemden hoofdofficier gerustelijk het commandement onverdeeld te kunnen toevertrouwen, het tijdstip waarvan ik volgaarne aan de kennis en het oordeel van uoverlaat. Door de benoeming van Michiels tot militair commandant van Sumatra's Westkust, met het vooruitzicht daar ook als civiel bestuurder op te treden, bleef deze voor den dienst des lands behouden: gelijk ous uit een later (particulier) door hem aan Van den Bosch ge-schreven brief dd. 10 October 1840 is gebleken, stond hij in Mei 1837 op het punt, ontslag te vragen en zich als suikerfab Rekant in Banjos te vestigen. Hij begaf zich nu naar Sumatra, waor hij den 20n Juli aan-kwam, den 6" Augustus, in de vallei van Bondjol, het bevel van den generaal Cleerens overnam, en meer dan elf jaren lang de ge-wichtigste diensten bewijzen zou. De krijgsverrichten tegen Bondjol — waartoe, bij Gouverne- ments besluit van 4 Juni 1837 n°. 1, nog de Afrikaansche compagnie van het 2¢ bataljon, de te Palembang boven de bepaalde sterkte aanwezige inlandsche militairen en, ter aanvulling van het- geen aan de bepaalde sterkte ter Sumatra's Westkust ontbrak, de noodige Europeanen werden beschikbaar gesteld, — werden intus schen, volgens ile lastgevingen van generaal Cochius, met veel voortvarendheid, hervat. Van die operatiën heeft Lange een zoo uitvoerig en juist overzicht gegeven, dat wij kunnen volstaan, daar- naar te verwijzen. Op den 16n Augustus 1837 — den 21” verjaardag van de weder in bezitneming der kolonie door het Nederlandsch bestuur — viel Bondjol onder de regeering van den Gouverneur- Generaal De Eerens veroverd was, gelastte de generaal Cochius dat diens naam aan de aldaar door ons op te werpen sterkte zoude worden Wat de vervanging van dezen opperofficier Wat de vervanging van dezen opprofficier betroffen, stelde Cochius op den voorgrond dat, althans zoolang de oorlog voortduurde, het noodig was het civiel en militair gezag in eene hand te vereenigen, om wrijvingen en tegenwerking te voorkomen. Wanneer men dat beaamde, dan konden alleen de luitenant-kolonels A. V. Michiels en H. F. Buschkens in aanmerking komen: wAls aanvoerder van troepen heeft de eerste bewezen voorzichtig- heid met fermiteit te paren, zijn omgang met den inlander is zacht en omzichtig.... „De tweede is meer bedaard, heeft een grondig oordeel, is een kundig en ijverig dienaar, van een zeer fatsoenlijke levenswijze, maar, geloof ik, bezit minder vastheid van karakter dan de eerste. De eerste had ook ten allen tijde, zoo in de Java -oorlog als daarna, voorspoed bij zijn ondernemingen; terwijl de tweede wel eens met tegenspoeden heeft geworsteld die, hoezeer ten volle bewezen buiten zijn schuld geweest te zijn, dan nog ten gevolge hebben dat ieder officer en soldaat met meer vertrouwen den vijand onder de oogen treedt met den luitenant-kolonel Michiels aan het hoofd, dan met den luitenant-kolonel Buschkens.” Nach aanleiding dezer beschouwingen werd, bij Gouvernements-besluit van 31 Mei 1837 no. 1, de general Cleerens door Michiels vervangen. Hoe de Gouverneur-General De Eerens dezen hoofdofficier beordene, blijkt uit zijn geheim schrijven no. 93 van denzelfden datum, waarin o. a. het volgende voorkomt: — — „Het is mij bekend, dat de overste Michiels aan zijn andere eigenschappen eene voortvarendheid in den dienst paart welke som, in overdrijving ontaardende, nadeelige gevolgen zou kunnen het Gou vernement... Mijns inziens voorts is hij een man, die, hoezeer uitmuntende in voorzichtigheid en ofschoon meer goede eigenschappen bezittende, nochtans, in andere opzichten, de palen van voorzichtigheid lichtelijk overschrijdt door het te veel luisteren naar eigen begrippen en plannen van omvang, waarin hij. een steun vindt door gevestigd zelfvertrouwen en het terugzicht op eenen schoonen loopbaan. Uit de stukken betreffende zijne zending naar de oostkust van Sumatra (Djambi) en het destijds verhandelde blijkt, dat hij wel eens verder ging of anders handelde dan met de bedoelingen van de toenmaligen Gouverneur-General Van den Bosch strookte. Eene herhaling daarvan moet worden voorkomen, door het daarheen te leiden dat geen verdere vrees voor de gevolgen zijner te groote voortvarendheid behoeft gekoesterd te worden. — — — „Het is de vraag, of de overste Michiels, aan zich zielven overgelaten, beter zal. reusseren dan de vroegere militaire commandanten Elout, Bauer en Cleerens. Maar als de uitvoerder van uwe bevelen vlei ik mij met een gunstigen uitslag. Ik noodig u derhalve, om nog vooreerst op Sumatra te blijven, de zaak te dirigeeren, na gelukkige beëndiging daarvan den overste Michiels den gematigden weg te wijzen hoe verder te handelen, en eerst dan naar Java terug te keeren wanneer u meenen zult, den genoemden hoofdofficier gerustelijk het commandement onverdeeld te kunnen toevertrouwen, het tijdstip waarvan ik volgaarne aan de kennis en het oordeel van uoverlaat. Door de benoeming van Michiels tot militair commandant van Sumatra's Westkust, met het vooruitzicht daar ook als civiel bestuurder op te treden, bleef deze voor den dienst des lands behouden: gelijk ous uit een later (particulier) door hem aan Van den Bosch ge-schreven brief dd. 10 October 1840 is gebleken, stond hij in Mei 1837 op het punt, ontslag te vragen en zich als suikerfab Rekant in Banjos te vestigen. Hij begaf zich nu naar Sumatra, waor hij den 20n Juli aan-kwam, den 6" Augustus, in de vallei van Bondjol, het bevel van den generaal Cleerens overnam, en meer dan elf jaren lang de ge-wichtigste diensten bewijzen zou. — — — „Het is de vraag, of de overste Michiels, aan zich zielven overgelaten, beter zal. reusseren dan de vroegere militaire commandanten Elout, Bauer en Cleerens. Maar als de uitvoerder van uwe bevelen vlei ik mij met een gunstigen uitslag. Ik noodig u derhalve, om nog vooreerst op Sumatra te blijven, de zaak te dirigeeren, na gelukkige beëndiging daarvan den overste Michiels den gematigden weg te wijzen hoe verder te handelen, en eerst dan naar Java terug te keeren wanneer u meenen zult, den genoemden hoofdofficier gerustelijk het commandement onverdeeld te kunnen toevertrouwen, het tijdstip waarvan ik volgaarne aan de kennis en het oordeel van uoverlaat. Door de benoeming van Michiels tot militair commandant van Sumatra's Westkust, met het vooruitzicht daar ook als civiel bestuurder op te treden, bleef deze voor den dienst des lands behouden: gelijk ous uit een later (particulier) door hem aan Van den Bosch ge-schreven brief dd. 10 October 1840 is gebleken, stond hij in Mei 1837 op het punt, ontslag te vragen en zich als suikerfab Rekant in Banjos te vestigen. Hij begaf zich nu naar Sumatra, waor hij den 20n Juli aan-kwam, den 6" Augustus, in de vallei van Bondjol, het bevel van den generaal Cleerens overnam, en meer dan elf jaren lang de ge-wichtigste diensten bewijzen zou. De krijgsverrichten tegen Bondjol — waartoe, bij Gouverne- ments besluit van 4 Juni 1837 n°. 1, nog de Afrikaansche compagnie van het 2e bataljon, de te Palembang boven de bepaalde sterkte aanwezige inlandsche militairen en, ter aanvulling van het- geen aan de bepaalde sterkte ter Sumatra's Westkust ontbrak, de noodige Europeanen werden beschikbaar gesteld, — werden intus schen, volgens ile lastgevingen van generaal Cochius, met „veel voortvarendheid” hervat. Van die operatiën heeft Lange een zoo uitvoerig en juist overzicht gegeven, dat wij kunnen volstaan, daar- naar te verwijzen. Op den 16r Augustus 1837 — den 212 verjaardag van de weder in bezitneming der kolonie door het Nederlandsch bestuur — viel Bondjol onder de regeering van den Gouverneur- Generaal De Eerens veroverd was, gelastte de generaal Cochius dat diens naam aan de aldaar  22 Augustus, de benaming zou voeren van Sterkte De Eerens (rapport van 21 Augustus 1887 n°. 40/143). De Gouverneur-General antwoordde daarop (Gouvernement-besluit van 3 October 1837 no. 19) dat de eer der eindelijke overwinning van Bondjol geheel was toe te schriven aan den generaal Cochius, en bepaalde (art. 5): nat de sterkte Bondjol geheel zal worden geslecht, en dat op dit belangrijk punt een établissement zal worden opgericht, het ter eere van den generaal-majoor F. D. Cochius, commandant van het Indisch leger en commissaris van het Gouvernement ter West- kuet van Sumatra, aan wiens wijs beleid en militaire kennis de over- winning van Bondjol te danken is, genoemd zal worden Kota Generaal Cochius'n. Cochius werd, bij Koninklijk Besluit van 8 Mei 1838 no. 72, bevorderd tot commandeur der Militaire Willemsorde; de twee personen, die zich bij de aanvallen op Bondjol het meest hadden onder-scheiden — Michiels en Ondaatje — werden met buitengewone bevordering, resp. tot kolonel en majoor, beloond. Van Michiele gettigt de Cochins in zijn de geweest zich op eene uitstekende voor- dracht: »Hij is in de gelegenheid geweest zich op eene uitstekende voor- dracht: »Hij is in de gelegenheid geweest zich op eene uitstekende voor- dracht: »Hij is in de gelegenheid geweest zich op eene uitstekende voor- dracht: »Hij is in de gelegenheid geweest zich op eene uitstekende voor- dracht: »Hij is in de gelegenheid geweest zich op eene uitstekende voor- dracht: »Hij is in de gelegenheid geweest zich op eene uitstekende voor- dracht: »Hij is in de gelegenheid geweest zich op eene uitstekende voor- dracht: »Hij is in de gelegenheid geweest zich op eene uitstekende voor- dracht: »Hij is in de gelegenheid geweest zich op eene uitstekende voor- dracht: »Hij is in de gelegenheid geweest zich op eene uitstekende voor- dracht: »Hij is in de gelegenheid geweest zich op eene uitstekende voor- dracht: »Hij is in de gelegenheid geweest zich op eene uitstekende voor- dracht: »Hij is in de gelegenheid geweest zich op eene uitstekende voor- dracht: »Hij is in de gelegenheid geweest zich op eene uitstekende voor- dracht: »Hij is in de gelegenheid geweest zich op eene uitstekende voor- dracht: »Hij is in de gelegenheid geweest zich op eene uitstekende voor- dracht: »Hij is in de gelegenheid geweest zich op eene uitstekende voor- dracht: »Hij is in de gelegenheid geweest zich op eene uitstekende voor- dracht: »Hij is in de In dezen möglichkeiten arbeiten heeft volhard en de linie niet verliet... Bij het reeds genoemd Koninklijk besluit van 8 Mei 1838 no, 72 werden aan een aantal officieren en mindere militairen belooningen geschonken. Bijzondere vermelding verdient hier, dat aan 3 inlandsche officieren zilveren, aan 20 mindere militairen metalen medailles werden toegekend, met de bepaling dat vin afwachting van een te nemen beslissing omtrent het al of niet instellen van een bepaald eereteeken voor inlandersy, de vorm enz. der medailles door de Indische Regeering zoude worden vastgesteld. Deze schreef, bij haar besluit van 19 November 1838 no. 3, voor dat die medailles, vier- kant van vorm, ten opschrift zoude heben: ‚aan den eenen kant: Boudjol — Voor moed en trouw — 1887, met het omschrift: Het Nederlandsch-Indisch Gouvernement; aan de keerzijde: hetzelfde in de Maleische taal met Arabische karakters. De medaille zoude gedragen worden aan een organjelint met éen blauwe streep. Bij Koninklijk besluit van 24 Januari 1839 no. 102 werd even-wel de (thans nog bestaande) medaille voor moed en trouw ingesteld, en het Gouvernements-besluit van 18 November 1889 no. 5, art. 2, gelastte dat de vroeger verleende vierkante zilveren en metalen medailles (voor Bondjol) zouden worden ingewisseld tegen de nieuwe, waaraan geldelijk voordeel verbonden was. De Bondjol-medaille heeft alzoo slechts een jaar bestaan, maar de verovering van Bondjol is de aanleiding geweest tot het in ’t leven roepen van de medaille voor Moed en Trouw. Nu wij van belooningen spreken, is het hier de plaats om te vermelden dat, bij besluit van 15 Februari 1838 no. 7, van den verdienstelijken regent van Batipoer eene gouden medaille werd verleend, met de vergunning tevens, om de Nederlandsche vlag te mogen voeren. De regent had het verzoek gedaan vom een titel, onderscheiden van de larashofdeny; doch de regeering was in dat verzoek niet opgetreden. Nach het schlügt op advie van den generaal Cochius „dat eene inwilliging van dat verlangen den schijn zoude heben alsof het Gouvernement zich met het inlandsch bestuur op Sumatra wilde inlaten.” Fene som van 8000.— door den regent ten koste gelegd aan een vredes- of verzoeningsfeest na den val van Bondjol, werd bij besluit van 8 Maart 1888 no. 6 voor rekening van den lande genomen. 1 De Minister van den Bosch kon zich, blijkens zijn zeer geheim Kabinetaschrijven van den 17n April 1839, La A® niet geheel met deze beslissing vereenigen. "Het beginsel eener zoo min mogelijke bemoeiing met de huishoudelijke aangelegenheden der inlandsche bevolking" — aldus schreef hij bij die gelegenheid aan den Gouverneur-General — "moet toch altijd ondergeschikt blijven aan het eind- Se Volgr. V. 12 SUMATRA’S WESTKUST VAN 1836-- 1840. Nad van Bondjol zwierf het hoofd van den opstand, Toe-wankoe Imam, nog eenige weken rond; maar hij vond nergens aanhang meer, zoodat hij zich, den 28n October 1837, ouvoor-waardelijk aan het gouvernement overgaf, slechts het behoud zijns levens afsmeekende. De kolonel Michiels zond hem als krijgsgevangene naar Java, waar de regeering hem aan vankelijk Tjiandjoer (Preanger Regentschappen) tot verblijfplaats aanwees (Besluit van 28 Januari 1838 no, 3). Maar nog in den loop van 1838 bleek den resident van evengenoemd gewest het „min doelmatiger, om staatsgevangenen van dezen stempel daar veublijf te doen houden, aangezien men hun moeielijk kon beletten, ongeoorloofde relati En aan te knoopen. De Regeering overwoog, of men het te Batavia zoude kunnen Oogmerk dat men zich omtrent Sumatra heeft voorgesteld, nl. van het wel vestigen van ons gezag, en hoezeer ter bereiking van dat doel geenszins gevorderd wordt dat wij ons vvoreerst met den dagelijksohen gang van het inlandsch bestuur inlaten, zoo zal het niettemin ter bevordering van onze oogmerken strekken, dat successievelijk de hoofden der bevolking in de verschillende districten meer en meer in invloed toenemen, en daardoor in staat gesteld worden onze belangen te behartigen, daar het altijd gemakkelijker zal zijn daaraan eenige hoofden dan de geheele bevolking te verbinden. Hoezeer nu de verwezenlijking van's Gouvernementa-bedoelingen ten aanzien van Sumatra slechts geleidelijk, en alleen na een verloop van vele jaren zal kunnen bereikt worden, en dus, teren een ongepaste bemoei zucht van ‘sGouvernemente-ambtenaren, het beginsel van soo min mogelijke bemoeiing met de huishoudelijke aangelegenheden der inlandsche bevolking aldaar wel en terecht is aangenomen geworden, behoeft zul Kes echter niet te verhinderen dat het Gouvernement door daden, die geene dadelijke bemoeiing, althans osten sibel, aan den dag leggen, trachte de inlandsohe bevolking aan een geregeld bestuur te gewennen, en tevens de bestaande volksregeering langzamerhand daor en meer eenor van standen door de vestiging eenor van ons verbonden aristocratie, waar die niet mocht aanwezig zijn, te vervangen. Met dat inzicht zijn reeds jaarweliden toegelegd reworden aan een aan wegen de landesige geben waren den meesten invloed uit te oefenen; en het is mij voorgekomen, dat het geheel hiermede in oreenstemming zou zijn geweest om passende titels te scheuken aan de zooda-nigen, die mochten te kennen geven dat zij op die openbare bewijzen van onsen gunst en van ons vertrouwen prijs stellen. „Dat men bij het verleenen van dergelijke gunstbewijzen niet met te veol om-zichtigheid kan te werk gaan, zal wel geen betoog behoven, en Uwe Exoellentie zal overtuigd zijn dat het de bedoeling is, daarbij niet alleen te letten up verknuchthoid aan het Nederlandsch Gouvernement en vp daaraan bewezen diensten, maar ock, en wel in geen geringe mate, op de omstandigheid of de persunen, die tat eenige onderscheiding in aanmerking zeuden kunnen komen, ook het vertrouwen der inlandsche bezitten en hierbij in aangien staan. Deze aanschrijving bracht echter geene wijziging in de eenmaal dour de Indische Regierung genomen beschikking te weeg. Ee en SUMATRA'S WESTKUST VAN 1836—1840. 177 Interneeren, gelijk door den heer Francis was voorgesteld, omdat hij daar, met meer beschaafde inlanders in aanraking komende, minder in de gelegenheid zou zijn, door zijne dweepzucht kwaad te stichten; maar de Raad van Indië was (advies van 20 Dec. 1838 no. 1494) van oordeel „dat ook de hoofdplaats Batavia ongeschikt was voor het verblijf van den genoemden balling, aangezien hij door zijne dweepzuchtige gevoelens aldaar een aanhang zoude kunnen verwerren, welke in zijne gevolgen nadeelig voor de rust zoude kunnen zijn, terwijl hij daarenboven aldaar wellicht spoedig de gelegenheid zoude kunnen vinden om zich aan het oog der politie te onttrekken en heimelijk naar Sumatra terug te keeren.» Mitsdien werd bij geheim besluit van 19 Januari 1889 La F bepaald rdat de staatsbanneling Toewankoe Imam met een der Nederlandsche oorlogsschepen naar Amboina zoude worden overge- voerd om aldaar voortaan als staatsgevangene verblijf te houden. met aanschrijving op den Gouverneur der Moluksche Eilanden om bij aankomst van dien persön een waakzaam oog op hem te houden en te doen houden ter voorkoming van ontvluchting.# In 1841 werd hij van Amboina overgevoerd naar Menado, waar hij den 6n November 1854 overleed. Nog vór den val van Bondjol was de toestand in de Noordelijke Afdeeling ten onzen gunste veranderd. Reeds den 10n Augustus was Doerian tinggi door den vijand verlaten, en den 16n onderwierpen zich alle kampongs in de vallei van Loebae Sikaping, wel ziende dat de krijgskans nn voor goed ten onzen gunste gekeerd was, aan ons gezag. Aan de te Loeboe Sikaping op te werpen versterking werd door Cochius de naam gegeven „Redoute kolonel Michiels” (goedgekeurd bij Gouvernements-besluit van 27 December 1887 no. 13). Wij heben nog eenige oogenblikken stil te staan bij eenige onrustige bewegingen, welke omstreeks denzelfden tijd in de Padangsche Benedenlanden voorvielen. Tengevolge van opruiingen van Toewankoe Imam en de zijnen heerschte er sedert geruimen tijd gisting in de in de XII Kota’s benedenlanden, en eindelijk kwam het tusschen de twistende partijen tot dadelijkheden, zonder dat nog een opstand tegen het Gouvernement beoogd werd. De partij, die de wapens had opgevat, vestigde zich te Gasang gedang (an het zeestrand, tusschen Tikoe en Priamau), onder de leiding van zekeren aanzlijken maleier, den jang di pertoewan van Mengauw. Zij belemmerde den doortocht tusschen Tikoe en Priamau, bracht den Chineeschen opiumpachter te Tikoe om het leven en verbrandde de eigendommen van Toewankoe nan Ello, het hoofd der XII Kota's. De kapitein-commandant van Mengoppo rukte daarop uit met een detachement infanterie, versterkt met een afdeeling mariniers. Den 9n Angustus overviel hij de k Ampong Gasang gedang, die door den vijand bij zijnne vlucht in brand gestoken werd; Toewankoe nan Ello werd bij deze gelegenheid gewond. Nadat de gewapende bende verstrooid en de Jang di pertoewan naar de binnenlanden gevlucht was, hielden de vijandelijkheden op, en na den val van Bondjol keerde de rust geheel terug. Wij zullen in het volgend Hoofdstuk mededeelen welke voorstellen door Cochius — die in het begin der maand September 1837 Sumatra's Westkust verliet en den 6" October te Batavia terugkeerde — werden gedaan tot organisatie van het belangrijk gewest, dat, na den val van Bondjol, nu in werkelijkheid aan ons gezag onderworpen was. Wij zullen daarbij regelingen van meer plaatselijken aard buiten sprake laten, en teekenen hier slechts aan, dat het door Lange (II bl. 295—296) medegedeeld plan tot opricht van een transport-établissement onder militair beheer van Padang naar Bondjolr, aan welks uitvoering eene jaarlijksche uitgaaf van f/ 74.220 verbonden was, werd goedgekeurd bij Gouvernements besluit van 31 October 1837 no. 10. Volgens dat plan zouden trausportparken, bestaande uit karren, karbouwen, draag paarden en koelies (Koringi’s, pandelingen of bannelingen) gestationneerd worden op 12 stations: Padang, Doekoe, Loeboe Along, Kiambang, Kajoetanam, Padang Pandjang, Fort De Kock, Matoea, Soengei-poear, Bambang, Pisang en Koempoelan. Voorts nog, dat bij het Besluit van 2 December 1837 no. 3 machtiging werd verleend tot de oprichtung van een open terrein ter Noord-oosten van Padang; daartoe waren reeds in 1828 voorstellen gedaan, waaraan nog gegen gevolg was gegeven. De opbouw werd nu vdringend noodzakelijk geacht: wdeels tot bescherming der plaats tegen mogelijke aanvallen, b.v. van het onaf- hankelijk landschap XIIL Kota's, als ook om aan het gezag aldaar meer klem bij te zetten ter bescherming van handel en landbouw. SUMATRA'S WEST VAN 1836—1840. 179 En om aldeaar een versterkt punt te hebben hetwelk thans geheel en al ontbreekts. Aan dit besluit werd niet dadelijk uitvoering gegeven; bij besluit van 18 Mei 1840, n°. 6 werd opnieuw autorisatie verleend tot den bouw van een fort te Padang. Met dien bouw werd toen weldra cen aanvang gemaakt, maar blijkens het besluit van 39 Maart 1843, n°. 3, werd het plan zoowel door den majoor der genie Dibbets als door den kolonel Michiels afgekurd. Zij gaven de voorkeur aan een versterkt kampement, waarin heb geheele garnizoen kon worden opgenomen. De Directeur der genie, kolonel Van der Wijck, kon sich evenmin met het vastgestelde plan vereenigen, maar wenschte esne bamboedoeri-linie met 8 of 4 blok-huisen «ten einde Padang aan de landsijde tegen aanvallen te dekken. De Regeering gaf daarop bij gencemi besluit machtiging om de aangevangen werkmamheden te staken, en sond den kolonel Van der Wijck in commiesie tot het instellen van een plaatselijk onderzoek Gelijk bekend is, is later, over-koenstig diens denkbeld, een bamboedoeri-(suer-auer-) linie aangelegd, saar de bouw van het seestrand is achterwege gebleven. ae ut se ren WE ore vaareskade reu viel wer OO Rammen Oer ren — Bisse wae seri <t nvm en mie we meen eee = er 4 Taeren a eevee, — Pr vin vr marne nr oa OTV zee RTE an Teele Besar Bee Ot nn as: Tt Teepe Dat IE ‘reuver "SLIT eef RI fe vour- er Or ™~ OD oa: Glin: IFMUNSKUP ter î hd Kn et Oe ie a Dodge Ze TUIG “anert VAN ty See ON OL et ee Cee Reuen zee de KN te wt St ANC er Iv ee me erence der BENE RT en ien „ou Im WEES ier we de a Pk A a Re D tm ee 2 aGalos Te See = Heats OW ONE en INST Tr ocr of br Gemen ot fh ven ome RRT Nae U eeste op aeanoadte bg ha eStats Go onwm sy SN: ar 2! N eget NET In. ~ Ne oneens ar ret RT rr Peet an dae Raad Wer OREN VN, ORE val Ate iet SEE Pt 3, aa dorsal fst A Ras cat Soe AM Nia EP mem. 4 zeden, Toten ee te er ar ceammuciee Te B NT Wan zeene ar Nong Ano) ar LAT aon WREDE, iach Rego Tax £ Satz he fees wat OR IRON AT st EDD TAUT ovat te Badganz fst A Ras cat Soe AM Nia EP mem. 4 zeden, Toten ee te er ar ceammuciee Te B NT Wan zeene ar Nong Ano) ar LAT aon WREDE, iach Rego Tax £ Satz he fees wat OR IRON AT st EDD TAUT ovat te Badganz EAT owas xvas hoa mug ae Sinem var MGE acsar Voor den Raad Nan Casi Wind ea TIW ore: ance. reiemente Vastned, Nander Werd away Cn puter) voor den Magistraat van Padang or vor a: ask muut agionte te Pna-man; en dat te Padang en Te Prmaman sclatdeh: rechtbanken zouden wonlen opgericht onder dea zam van lariraden, welke zouden erscheiden vorgen werken volgens een bij senvemd bestit gevoegd reglement. De SUMATRA'S WESTKUST VAN 1836--1840. 18] “Opricht van een landraad te Natal was mede in overwegging geno- men, doch afgestuit op de overwegging: dat tusschenkomst in de huishoudelijke en justitieele inrichtingen van den Maleier onraadzaam was, aangezien deze zich’ nimmer als aan ons onderworpen heeft beschouwd, en nu allicht op het denkbeeld zou komen dat wij onder- werping aan ons gezag zouden beoogen; ~terwijl bij zijn gehechtheid aan eigen begrippen en instellingen het voorbeeld van de daarstelling van landraden wel eens hinderlijk zou kunnen zijn aan de uitbrei- ding van ons gezag ter Sumatra's Westkust. 7 Voor Padang en Priaman golden deze overweggingen niet, aangezien dan ook reeds vroeger landraden gevestigd geweest waren; hunne weder-instelling was zelfs wenschelijk, omdat de hoofden zich beklaagd hadden, door de intrekking in hun aanzien en in hunne rechten verkort te zijn. Maar voor Natal werd bepaald dat voorloopig de de oude iustellingen behouden zouden blijven, onder dien verstande dat in de Wijze warop zij werken nader de noodige wijzigingen zouden kunnen worden gebracht. Omtrent de samenstelling van het civiel bestuur ter Westkust van Sumatra schreef Cochius, bij missive van 20 October 1837 La Qé, na raadpleging van den Adjunct-commissaris en „voor zoo-veel noodig” ook van den resident, o. a. het volgende aan den Gouverneur-General. „Het gezag van het opperhoofd dezer kust strekt zich uit overbijna de geheele Westkust van het eiland en hetgeen verder van daar door ons in de binnenlanden wordt bezet; eene lengte langs de kust, gerekend tot aan de rivier Singkel tot waar onze uitbrei-ding vermoedelijk zal ondernomen worden, van 161 Holl. mijlen, waarop, behalve verscheiden kleine établissementen, tegenwoordig reeds als belangrijk zich hebben doen kennen de zeehandelplaatsen Padang, Priaman, Natal en Bengkoelen. De beide laatstgenoemden kunnen vooralsnog van de hoofdplaats slechts over zee worden bereikt, en vordert de reis naar een daarvan, en terug, gewoonlijk eue maand, welk tijdsverloop voor het hoofd des bestuurs nog wordt verlengd door het door hem in te stellen onderzoek der bestaande inrichtingen en den gang van het bestuur. Zooals onze uitbreiding binnen’slands nu reeds tot stand is gebracht, vordert zij oook aldaar van dezen hoofdambtenaar de bijzondere aandacht, om den geest van het volk dat dit gedeelte bewo ont gade te slaan en te doen leiden niet alleen, maar ook om te waken dat het daar geves- rod Oele tt WENTRUY VA PH ise: Inf Diana pea BUUS Werk’ Bi: HP WIeeCrkk © ge teats Ven Gek Cantina sper va: … lsorooe: Ìsò Pr Lee Vet Set Wey ie ao adt ZONTTUIJEE! U ach” PEDGRE a on ever la eer send (poses 0 Gea Vigebeeer. omvang THS: O° QG! PeSIGeL u- vere fn Vat Wu Gp ene LI VOO :1and: DEIEDEE. +: benee veel BA Vet ta pete wevolkmg & Waxen IEA sab An eet Ver sle Vee. @1 ge autedaaver:. wer vet CAR Oy rat peter NUSICIHSINEZEL VOO he mmanmet gesuau: Evere CORE te ett velit PikAWEL lets ue KUS: EL. CEM DIE hd bevers re get en Get alen toereegrentke Luropeese.t Gevers. Peed de Heel, Venere Uprot. Welver Veit Vreemd Lularute: EE ka ast Ab 2NGNCUL Lul. eelt DIE aal Gam Welter earste As aa ge lanndsene vevelzme dee. am. omver wk fa re ver, VA Get vautlvonw diem t wonter aanm- Ie dee k verl erent argent ab umiainentic út Hmanciër, Ce Cou gere he de eere over Ot ment ambtenaren. mm ee bekeert nana dU à ¢ bervener Ger regeermg er hart mzicirten. veh ed bed aves Vet peters gebeft worden nagekomen. ws eent. keen peasnuy de swate Gak, hetgeen de zegenwoordiee rester: Vor eh og el gepareerd hette wey te veriimren Hoes Boere vate Up eauyen, voorzeker aen ewsemtteel pmm, hmder Oo ae ed en Peder. eowaar de behande worden, heteen Vere de zaden se det de heotiawhteneer, zuuiane hi daar het gewar Woosh NG eh Benyeaceu beeft gezien. gezwegen var út {oot yen eee boete op de kurt: maten door den drang der te erder gesarbsuaht heeft Ì se Van tid tot tijd. m de  deu bem de omstandiehen aanboden: ree Ne dea des B, Kotas, vau Haleban, Boes en Limon nag red dees Tea Bepsel gua kugsen worden. evenmin als, om de ad ale der wespen Jwuden Bau eu Mandailing. Oberon de whaleiday, van de readeutie van de adistantpoate Dengberlen welke sk als zeer docimatig beschouw, reeds Et degree ik, al wordt daartoe ook over-won dle uelgeotsehteid der residentie van Sumatras Westkust be greed vor Gre dusnichtig ale de bestaande: hetgeen na in le Bersenseurleu bestaat ww geheel onvolmaakt, zonder eenheid en veehoeders geil th het suvoeren van een geregeld bestuur in die landen niets meer dan datar een begin zal worden gemaakt, hetgeen ook niet ten onrechte op de kust van toepassing is, alzoo men vandaar weinig meer verneemt dan hetgeen de plaatselijke ambtenaar in zijne rapporten opgeeft. „Het mag daarom van belang niet-alleen, maar zelfs noodzakelijk worden geoordeeld, dat de inrichting van het civiel gezag te dezer kust aan het opperhoofd toelaat, zich te kunnen bezoeken opdat hij, vooral in den beginne, dikwerf de onderscheiden gedeelten zal kunnen bezoeken. Om zich te verzekeren dat zijn ondergeschikten gelijk, met beleid en met zachtheid arbeiden in den geest der voorhen ontworpen instructie, Uwe Excellentie aangeboden bij mijne missive van 30 April 1833 no. 310 gegeven. „Vertrouwende, uit het vorenstaand kort overzicht te hebben aangetoond van hoeveel omvang en van welken aard de velerlei verplichten zijn die op den resident rusten, zoo geloof ik daaruit te kunnen besluiten — nog in aanmerking nemende de inzichten van het Gouvernement met dit land, waarvan de bevolking zoo noodig heeft met beteugeld, — dat de taak van den resident, met het personeel waarover hij te beschikken heeft, te zwaar is, en zelfs naar eisch niet is na te komen. „De resolutie van den 23n Jannari 1833 no. 3 bevat de bepalingen dat het hoofd van het bestuur dezer kust zich in de boven-landen zal vestigen, dat de keuze voor de hoofdplaats zoodanig moet zijn dat zij, door het aanleggen van verdedigingswerken en het aldaar plaatsen van de reserve van de reserve van de bezetting der kust de hand kan leenen tot behoud der inwendige rust, en tevens de mid-delen aanbiedt om een buitenlandschen vijand te kunnen weerstaan; — dezelfde regel als tot basis voor Java is aangenomen. „In het besluit van den 11" October 1833 no. 310 en in de daarbij gevoegde toelichtende memorie heeft de Commissar-General echter den geest van ons bestuur ter bedoelde kast op eene andere wijze geregeld, en bepaald dat er in de Bovenlanden wel een versterkt handelsetablissement zal worden opgericht, maar is tevens, bij bet besluit van dienzelfden datum no. 313, bevolen dat Padang de residentie voor den civielen, en ook voor den militairen gezaghebber zal zijn. „In de, voormeld besluit no. 310 gevolgde instructie voor Oder den militären commandant der kust van 20 December 1833 no. 467 is wijders voorgeschreven dat onze reserve in de Bovenlanden zal worden. DERDE HOOFDSTUK. Rechterlijke organisatie. — Voorstellen van Cochius betreffende het aiviel bestuur. — Beslissing der Regeering. — Michiels benoemd tot aiviel en militaire gouverneur. — Instructie voor de officieren en ambtenaren. — Provisio-neele instructie voor den gouverneur, met memorie van toelichting. Reeds zieht kort na zijnne aankomst te Padang had de Gouvernements-commissaris Cochius zijnne goedkeuring gehecht aan de voorstellen van mr. Visscher omtrent de rechterlijke organisatie ter Westkust van Sumatra. Zijn aan de Regeering gericht rapport van 30 April 1837 Le, C2 bevatte eene algemeene beschouwing over de werking van politie en justitie in dat gewest en over de regeling der rechtspieligke aangelegenen aldaar, vooral met betrekking tot de rechtspieligke aangelegenen aldaar, vooral met betrekking tot de rechtspieligke aangelegenen, en offizieren, met voorstel haar te arresteren, gelijk geschiedde bij beträchtige straks te noemen besluit van 29 November 1837 no. 8. Na ingewonnen adviezen van het Hoog gerechtshof en den Raad van Indië werd, bij besluit van denzelfden datum no. 9, a.o. bepaald : dat de Raad van Justitie zou bestaan uit 1 president, 4 leden, 1 fiscaal, 1 griffier en een deurwaarder. De 4 leden waren geene ambtenaren, doch ontvingen eene maandelijksche toelage van 50.— ; de fiscaal was tevens magistra At en auditeur-militär te Padang; de griffier was tevens belast met de functie van notaris aldaar. Voor den Raad van Justitie werd een nieuw provisioneel reglement vastgesteld; verder werd een instructie gearresteld voor den magistraat van Padang en voor de eerste civiele autoritéit te Prima-man; en dat te Padang en te Prima-man inlandsche rechtbanken zouden worden opgericht onder den naam van landraden, welke zouden werken volgens een bij genoemd besluit gevoegd reglement. De Td SUMATRA'S WESTKUST VAN 1886—1840. 185 dienen te zijn een civiel dan wel een militair persoon; waarop ik, in overreenstemming met den heer Adjunct-commissaris, mij voor een militair moet verklaren. „De afteiding van het hoogste civiel van het militair gezag kan op Java in de residentiën bestaan, omdat het land gerekend mag worden in vrede te zijn, de commandant van het leger zich daar bevindt, en, in geval van verschillen, in korten tijd de toe-vucht genomen kan worden tot de Gouverneur-General, in wien, van beide, de oppermacht vereenigd is. „In het algemeen acht ik de vereeniging van civiel en militair gezag wenschelijk op de Buitenbezittingen, die niet louter handels-plaatsen zijn; en voor Sumatra's Westkust, waar een zoo aanziellijk gedeelte van het leger geëmployeerd wordt, oordeel ik eene verdeeling van gezag allernadeeligst voor lands belangen om de volgende overwegenden: „Lo. Tracht het Indisch Gouvernement, nadat eenmaal vaste voet in de Bovenlanden van Padang zal zijn verkregen, zich over Sumatra uit te breiden, zooals het besluit van den Commissars-General van 11 October 1833 no. 310 zoo stellig beveelt. Met uitzondering eener kortstondige onderwerping van Bondjol en Rau, benevens eenige Kampongs aan de Oostelij Kreisen gelegen, heeft die uitbreiding bij den oorlogzuchtigen, dweepzieken en volhardenden Sumatraan slechts door kracht en door de schrik onzer wapenen kannen worden aangevangen. In het tegengesteld geval, nl. wanneer die uitbreiding langs den vredelievenden weg, door onderhandelingen wordt verkregen, zoo. brengt niettemin de onderwerping van elk landschap de verplichting voor ons mede het te beschermen, en dikwijls het te bezetten. Tot het verkrijgen der bezetting zal de civiele autorité zich alzoo tot den militairen bevelhebber moeten wenden; en, vooraf niet in staat geweest zijnde om de militairen macht te berekenen, kan hij zich onvoorzichtigijk in eene te groote uitbreiding voor die macht hebben gewaagd, en grooter verplichtingen, door te verleenen be- scherming, op zich geladen dan kan worden nagekomen. „Bij den militairen bevelhebber, met het opperste gezag bekleed, an wien de bedoelingen bekleid zijn, maar die ook tevens nauw-keurig bekend is met de voorhanden middelen, wordt eene verkeerde berekening dienaanga onverschoonhaar, althans is het bekend is met de voorhanden middelen, wordt eene verkeerde berekeningen in de uitkomst op eene hem tegenover-tigden eene hem tegenover-tigden eene het besluit van den Commissars-General van 11 October 1833 ne. 310, betwelk van den beginne af aan zorgvuldiger in acht genomen had behoore te worden. „Ongeacht. dezen uitgebreiden omvang rust op den resident de verplichting en verantwoordelijkheid om voor ‘slands belangen, en tevens voor die van de geheele bevolking te waken. „Het een en ander veroorzaakt veel, en geen alledaagsch werk: an den eenen kant geregelde inrichtingen voor het financieel bestuur, bij  den resident aan Padang, alwaar die behandelnd worden, hetgeen dan ook de reden is, dat die hoofdambtenaar, zoolang hij daar het gezag voert, noch Natal, noch Bengkoelen heeft gezien, gezwegen van de plaatsen van minder belang op de kust; alleen door den drang der omstandigheden genoodzaakt heeft hij, van tijd tot tijd, in de boven-landen, waar de oorlog werd gevoerd, zich opgehouden, zonder even-wel meer te kunnen zien dan hem de omstandigheden aanboden; weshalve de landen der L Kotas, van Halaban, Boea en Tsintou nog niet door hem bezocht zijn kunnen worden, evenmin als, om de Noord, de onderworpen landen Rau en Mandailing. „Ofschoon de afscheiding, van de residentie, van de adsistent-residentie Bengkoelen welke ik als zeer doelmatig beschouw, reeds in overweging genomen is, oordeel ik, al wordt daartoe ook overgegaan, de uitgestrektheid der residentie van Sumatra's Westkust nog te groot voor ééne inrichting als de bestaande; hetgeen nu in de Bo Vennlanden bestät is geheel onvolmaakt, zonder eenheid en anzien; daarom acht ik het invoeren van een geregeld bestuur in die landeu niets meer dan dat daarmede een begiu zal worden gemaakt, hetgeen ook niet ten onrechte op de kust van toepassing is, alzoo men vandaar weinig meer vernoemt dan hetgeen de plaatselijke ambtenaar in zijne rapporten opgeeft. eHet mag daarom van belang niet-alleen, maar zelfs noodzakelijk worden geoordeeld, dat de inrichting van het civiel gezag te dezer kust aan het opperhoofd toelaat, zich te kunnen bewegen opdat hij, vooral in den beginne, dikwerf de onderscheiden gedeelten zal kunnen bezoeken om zich te verzekeren dat zijne ondergeschikten gelijk , met beleid en met zachtheid arbeiden in den geest der voor hen ontworpen instructie, Uwe Excellentie aangeboden bij mijne missive van 30 April jl. Le C2, en welke gegrond is op de voor- schriften, bij het besluit van 11 October 1833 no. 310 gegeven. «Vertrouwende, uit het vorenstaand kort overzicht te hebben aangetoond van hoeveel omvang en van welken aard de velerlei verplichtingen zijn die op den resident rusten, zoo geloof ik daaruit te kannen besluiten — nog in aanmerking nemende de inzichten van het Gouvernement met dit land, waarvan de bevolking zoo noodig heeft met beleid te worden beteugeld, — dat de taak van den resident, met het personeel waarover hij te beschikken heeft, te zwaar is, en zelfs naar eisch niet is na te komen. ‚De resolutie van den 239 Jannari 1833 no. 3 bevat de bepa- lingen dat het hoofd van het bestuur dezer kust zich in de boven- landen zal vestigen, dat de keuze voor de hoofdplaats zoodanig moet zijn dat zij, door het aanleggen van verdedigingswerken en het aldaar plaatsen van de reserve van de bezetting der kust de hand kan leenen tot behoud der inwendige rust, en tevens de mid- delen aanbiedt om een buitenlandschen vijand te kunnen weerstaan; — dezelfde regel als tot basis voor Java is aangenomen. „In het besluit van den 112 October 1833 ne. 310 en in de daarbij gevoegde toelichtende memorie heeft de Commissaris-Generaal echter den geest van ons bestuur ter bedoelde kust op eene andere wijze geregeld, en bepaald dat er in de Bovenlanden wel één ver- sterkt handelsetablissement zal worden opgericht, maar is tevens, bij het besluit van dienselfden datum ne. 313, bevolen dat Padang de residentie voor den civielen, en ook voor den militairen gezaghebber zal zijn. eIn de, voormeld besluit no. 310 gevolgde instructie voor den mijitairen commandant der kust van 20 December 1833 no. 467 is wijders voorgeschreven dat onze reserve in de Bovenlanden zal worden 184 SUMATRA'S WESTKUST VAN 1836—1840. gelegerd, en wel omstreeks Padang Pandjang of het daar nabij gele- gen Goenoeng, vóór de kloof of bergpas; tot welk einde, bij besluit, van 8 October 1835 no. 1, eene som van f 41839,25 is beschikbaar gesteld voor den opbouw van een kampement. „Uit den geest van alle aangehaalde stukken meen ik nochtans te mogen besluiten dat de bedoelingen van den lastgever dezelfde zijn gebleven, zoo met opzicht tot het behoud van de inwendige rust als tot de verdediging vaar buiten; en dat de verplaatsing van den hoofdzetel des bestuurs naar de bovenlanden achterwege is ge- bleven met het oogmerk daarop nader terug te komen, alzoo de latere wijzigingen in het bestuur, hetwelk in de voren aangehaalde resolutie van den 23n Januari 1833 no. 3 is omschreven, met het oog op de inlandsche bevolking zijn gemaakt. In het belang van alle deze oogmerken mag het er voor gehou- den worden dat het aanwezen van het hoofd des bestuurs in de Bovenlanden noodzakelijk is, en dat zijne bezigheden vorderen, hij zijn beweegbaar zij en mitsdien in de gelegenheid zij gesteld zich dàar te vertoonen, waar hij zulks noodig acht om met den volks- geest en den gang van zijn bestuur door eigen overtuiging bekend te blijven. Over het verkieslijkste punt voor het aanleggen van den hoofd- zetel en over al het belang dat wij er bij hebben dat deze verde- digbaar zij, zal ik de gelegenheid hebben nader uit te weiden bij mijn rapport over de militaire aangelegenheden te dezer kust. De opgenoemde overwegingen leiden mij tot de verklaring dat naar mijn oordeel het gezag ter Westkust van Sumatra, in naam van het Gouvernement van Nederlandsch-Indië, door een Gouverneur of Opperhoofd gevoerd worden en deze bijgestaan zij door de noodige mindere ambtenaren. Voorts, dat hij meer macht dient te hebben en van ruimere instructien voorzien zij dan thans het geval met Den resident is. Het verschil tusschen den Gouverneur of het Opperhoofd en den resident dient niet alleen in naam te bestaan. Hoezeer Padang, hemelsbreedte, niet ver van Batavia verwijderd is, zoo verloopen er soms 3 & 4 maanden voordat op een dezer plaatsen tijding van den andere wordt aangebracht, hetgeen in spoedvorderende zaken hinderlijk, ja dikwijls schadelijk voor de belangen werkt. Daarbij zal, gelijk ik zooeven heb aangemerkt, het hoogste gezag naar mijn inzien uit de Bovenlanden moeten gevoerd worden. „Nu ontstaat de vraag, of de eerste autoriteit te dezer kust zal dienen te zijn een civiel dan wel een militair persoon; waarop ik, in overreenstemming met den heer Adjunct-commissaris, mij voor een militair moet verklaren. „De afteiding van het hoogste civiel van het militair gezag kan op Java in de residentiën bestaan, omdat het land gerekend mag worden in vrede te zijn, de commandant van het leger zich daar bevindt, en, in geval van verschillen, in korten tijd de toe-vucht genomen kan worden tot de Gouverneur-General, in wien, van beide, de oppermacht vereenigd is. „In het algemeen acht ik de vereeniging van civiel en militair gezag wenschelijk op de Buitenbezittingen, die niet louter handels-plaatsen zijn; en voor Sumatra's Westkust, waar een zoo aanziellijk gedeelte van het leger geëmployeerd wordt, oordeel ik eene verdeeling van gezag allernadeeligst voor’s lands belangen om de volgende overwegenden: „Lo. Tracht het Indisch Gouvernement, nadat eenmaal vaste voet in de Bovenlanden van Padang zal zijn verkregen, zich over Sumatra uit te breiden, zooals het besluit van den Commissars-General van 11 October 1833 no. 310 zoo stellig beveelt. Met uitzondering eener kortstondige onderwerping van Bondjol en Rau, benevens eenige Kampongs aan de Oostelij Kreisen gelegen, heeft die uitbreiding bij den oorlogzuchtigen, dweepzieken en volhardenden Sumatraan slechts door kracht en door de schrik onzer wapenen knnnen worden aangevangen. In het tegengesteld geval, nl. wanneer die uitbreiding langs den vredelievenden weg, door onderhandelingen wordt verkregen, zoo. brengt niettemin de onderwerping van elk landschap de verplichting voor ons mede het te beschermen, en dikwijls het te bezetten. „Tot het verkrijgen der bezetting zal de civiele autoriteit zich alzoo tot den militairen bevelhebber moeten wenden; en, vooraf niet in staat geweest zijnde om de militairen macht te berekenen, kan hij zich onvoorzichtigijk in eene te groote uitbreiding voor die macht hebben gewaagd, en grooter verplichtingen, door te verleenen be- scherming, op zich geladen dan kan worden nagekomen. 