None
Eerstel. een stuck schilderije van HORATIUS DE HOQGH. 6— 0—. Een achtkantigh blomflesje van JACOB MORELL.... 5—0-. Een blomflesje van SYMONS... 2. 2 e. 8e.. 2— Om, Een lantschapjen van J. C. DROOCHSLOOTH.............. Een schilderije van EEN harderinne van AND. BOTH. * 2. 2. 2 2 ww ee ew.... 10— OR, Een musiecq stuck van BIJLAERT.. - 2. 6.. «+. 8— 0— Een lantschap van HONDEKOETERE... oe ew ew 8 OM Een lantschap wan HORATIUS DE HOOGH gebeelt van LIN 9— O— Een zeestuck van ADAM WILLAERTS.. 2 2 2 2.2.2 24 — O—. Een lantschap van GUILJAM DE HEUS....... 20— 0-. 1) Foutief voor M. Stroop? 3) Zie qver hem Ber. v. h. Historisch Gezelschap I, ze stuk. SCHILDERIJEN UIT EEN UTRECHTSCHEN INVENTARIS VAN 1693. 63 Een lantschap van STEENREE *) met beeltjens..... 6—10—. Een zeestorm met een stilstaande zee van ISAACK WILLAERTS 14— O—. Een lantschapje van GUILJAM  DE VEER..... woe. O—15—., Een lantschapje van J. W. [Jan WIJNANTS] gebeelt v van LINGENBACH.. … 2 2 2... + + + + 10— 0— In het voorhuijs. Een stuck schilderije van Pavie..... 4— 0—, Een stuck schilderije van LEEMANS.... we + 3—10— Drie ovaele landschapjens........ «+ 4— O—. Een Italiaens landschapje............ 2— O—, Een batalichjen van VAN DORSTEN.... oe ew + I— O0 Een stuckje sijnde een b&dingh van C, WILLAERTS. … 3— O— Een  en Calvin, Almanach predikant bordeken. 2— 2—. Achter in het Camertjen. Two schilderijckjens sijnde fruijtjens van  plaats van HOUBRAKEN. 2) Wie kent dezen schilder? BLADVULLING MEDEGEDEELD DOOR Cc. W. BRUIN VIS. Aen den erbaren ende wysen voersyennege AUGUSTIEN VAN TEYLINGEN wonede toet alkemar myne goede vrundt. UGUSTIEN | goede vrundt | vet dat ic v send dat hoff van de > Keyser | ende ic hadde gaerne dat ghelt ghehaet van den scipper | al so ghy my ghescreven had | maer hy en woude my dat ghelt nyet gheven | al dues sendic v dat hoff ende ghy selter my voer senden tvye phs gulden | nyet min | vant vardy nyet my groet vrint nyet | ghy soutter dry gulden voer gheven | maer ic wielle mer van Weyckaldan hebben | ende ghy scref my van een der wapene | dye ic vermalern soude | maer ic en wet nyet hou groet | noch wat wapene dat ic daerin malern soude | al dues moesty my daer ander besciet af scryven ende wiellict het hoff vel setten | vant naer die Keyser ghe conterfyet es | nyet mer dan v god ghe- sparen | ghescreven an den XXsten dach november, MACHIEL YSERWYNS v Dienne. ij @ x s gesonden by HANNEMA, 1) Augustijn v. T., thesaurier, ook wel eens burgemeester van Alkmaar, + 1533. er I 1531 1559 = NEW YoR cq PL LC TILRARY ee + + -.— Mag LENOX TEN FOUNDATI AR, Sn — m A } ~ \ 4 À ; Ltr pe RENE THE NEW YORK! PUBL'C LIBRAK Y { ASTUr, LENOX i TILDEN FOUNDATION . | vom Dirck BARENTSZ. 1595 1X CHRISTIANUS DE CONFLANS. 1 LEwcx LM unie. _ De Amsterdamsche Schutterstukken DOOR W. DEL COURT EN Jur. Dr. J. SIX. Schutterstuk, vroeger op vrij losse gronden, vragenderwijs aan FRANS BADENS toegeschreven, het jaartal 161% ont- dekte, zette Jhr, Dr. J. SIX aan den arbeid om alle toeschrij- vingen der schutterstnkken van het tijdvak 1578—1618, waarin de gegevens bij SCHAEP zoo onvolledig zijn, te herzien, - 6 "a = Vooral ook de groep van werken aan C. KETEL toege- schreven, waaronder hij twee werken van DIRCK BARENTSZ meende te herkennen, sedert de Heer C. G. T HOOFT daaruit twee andere had losgemaakt, om dieaan PIETER YZAAKS te geven, bood daarover reeds een opstel voor Oud Holland persklaar gemaakt, toen het bericht kwam, dat de Heer W. pEL COURT in het Britsch Museum te Londen de teekeningen terug gevonden had die de overlieden van den handboogsdoelen door COLIN ') hadden laten maken ad ferpeluam memoriam, om alle de namen daarbij te teyckenen, quod in posterum reperirs poterit. Door die ontdekking werd een hernieuwde behandeling der stukken van den handboogsdoelen noodzakelijk en offschoon de nieuwe toeschrijvingen aan TENGNAGEL, DE CONFLANS en DIRK BARENDSZ bevestigt werden, voor wijd-loopige gissingen konden kortere gegevens in de plaats treden en kele onze- Aemstels Oudheid VII, bl. 131 en COMMELIN Amsterdam, bl. 664. Oud- Holland, 1903. 9 66 DE AMSTERDAM SCHUTTERSTUKKEN. Kre vermoedens vervielen, zoodat het gereedliggend opstel geheel omgewerkt moest ‘worden, Door bemiddeling van den Heer E. W. Mozes besloten de Heeren DEL COURT en SIX samen te werken in de hoop thans eindelijk het ingewikkeld vraagstuk der Amsterdamsche schutterstukken nagenoeg geheel te kunnen oplossen. Op verlangen der redactie van dit tijdschrift geven zij daarom ook aan het slot een volledige lijst van alle twee en negentig Amsterdamsche schutterstukken, naar tijdsorden gerangschikt. Wij beginnen met een beschrijving van het handschrift in het British Museum gevonden. | De band die deze grisaille-reproducties van schutterstukken van de Amsterdam- damsche handboogdoelen en wapenkaarten van de overluiden en voorgestelde personages bevat, is van bruin leder, aan weerszijden op shet plat versierd met het wapen van Amsterdam, gehouden door twee leeuwen, in een cartouche en verdere versiersels, alles in goud. | Aan den voorkant het opchrift:,Voor de Thresorie ordinaris der stadt Amsterdam’ in goud, Het is in het Brit. Mus. gecatalogischeerd E GERTON MSS. No. 983 en werd door het Museum 12 Augustus 1843 aangekocht van den handelaar THOMAS RODD. Eerst komen 4 folios blank en verder fol. £ het wapen van het gilde, fol, 2 Wapenkaart: „De Héeren Overluyden van de Handtboogs Doelen tot Amsterdam.” 54 gekleurde wapens. De 4 eerste zonder jaartal, de volgende 4 van a0 1477, dan 4 a0 1477, 4 a0 1536, 4 a0 1546, 4 a0 1549, 2a0 1550, 3 a0 1552, 4 a0 1559, 2 a0 1560, 4 a0 1598, 1 a0 1603, 2 a0 1607, 3 a0 1615, 1 a0 1616, 1 a0 1628, 3 a0 1648, 1 a0 1656, 1 a0 1655. De 4 eerste namen en wapens zonder jaartal zijn: JAN HARMANSZ, DOEDE KLAESZ, JOOST BUIJCK en GARBRANT ALBERTSZ, fol. 3 Doelheeren, Rijks Museum n°, 468, VAN DER HELST, met een kleine variant (drie knapen met handbogen in plaats van 2.) fol. 4 dezelfde voorstelling, duplicaat. fol. 5 de wapens van de 4 overluiden op de schilderij van -v. D. HELST, fraai uitgevoerd, I Heer FRANS BANNING KOCK, Ridder, heer van Purmerld en Ilpendam, Burgemeester en Raadt. 1) Waarschijnlijk een schrijffout voor 1626. No. ODA AWE DE AMSTERDAM SCHUTTERSTUKKEN. 67 Il de Heer JAN VAN DE POLL, Burgemeester en Raadt. III de Heer ALBART PATER, Burgemeester ende Raadt. IV de Heer JAN BLAEU, Raat ende schepen. fol. 6 de wapens van de drie jongelieden : HARMAN V. D. POLL, DIRK PATERS en PIETER BLAEU. Terwijl de wapens van de overluiden uitvoerig zijn afgewerkt met helmen, helmsier en dekkleeden, missen die der zoons die attributen, het eenige versiersel is e En lint met kwasten voor elk wapen. fol. 7 Schutterstuk Oud Holland 1897, Plaat III, 17 personen. . SYMON Wm. NOOMSZ°., Capta. . JACOB POPPEN, Lieutenant. FLORIS NOOMS., Vandalager. . JACOB SYMONS?. LOUW. CLAAS ROTTERDAM. . JAN JANS. KAREL DE JONGE. JAN RUIJL. . ADRIAEN ROEST, Capta. tèr zee. . ADRIAEN VEEN. No. 10. GERRIT JANSZ0. NIEUWENBERGEN. 11............. SCHAGEN, Vendumeester. 12. CORNELIS VAN DER VOORT. 13. WILLEM WARMONT. 14. JACOB JACOBS®. VINK. 15. PIETER HOEFLJZER. 16. CLAES JACOBSZ°. HARENCARSPEL. 17. PIETER ISAACZ., Schilder. fol. 9 Schuttersmaaltijd, Rijksmuseum no. 32, (FRANS BADENS) 17 personen. 8 9 10 11 7 3 1 2. No. 1. GEURT D. VAN BEUNINGEN, Captn. BON Sow fol. 11 . REJNST PIETERS, . CLAAS CLAAS?. KRUIJS, Vaandrig. . KLAAS ENGELEN. . JAN BANNINGH, Kockkebakker. . SYBRAN . JAN BANNINGH, Kockkebakker. . SYBRAN BAM. WILLEM BITTER. PIETER MARZ. Wm. VAN KAMPEN. PIETER KLAASZ. HEINDRY VAN MARKEN. PIETER MARTS. HOEFYZER, Lieutenant. KLAAS BISSCHOP, Vaandrig. ADRIAEN VAN NIEUWLAND. AERT KEYZER, Houtkooper. HEINDRY VOET SYBRANTS. LAURENS JANS? VAN LIER, HANS VAN DE VOORT. JAN KORNELIS? MEULEN. Schutterstuk, Rijks Museum no. 756 (C. KETEL) 32 personen. 11 13 6 7 10 3* 5 16 17 18 19 zo «97% 92 73 1 Captain. 8 9 2. 13 14 15 17 4 5 No. 10. GERRIT MARTS. CONJUNENBERGH, Houtkooper. 11 WILLEM KIK 12. HEIND. HOGENDORP. 15. CORNELIS GERRITS, Mastemaaker. 14. LAURENS LAURENS). VAN BAALEN. 15. COSMO DE MOUCHERON. 16. PIERRE DE NIMAY. 17. JAN TENGNAGEL, Sergeant. 12 14 37 15 8 29 9° 31 No. 21. GERRIT JACOBS VERWER. FREDRIK FREDRIK SERWOUTERS. LAURENS JACOBS REAEL. CORNELIS PIETERS. HOOFT. DIRK THIJMAN S?®, Brouwer in de Druggist. HANS VAN NES. CORNELIS SYMONS JONKHEYN. JAN DE BISSCHOP. HEINDR. LAURENSZ. SPIEGEL. HEEREMAN de doleknecht. BEENBESSR ge 68 DE AMSTERDAM SCHUTTERSTUKKEN. fol. 13 Schutterstuk, Pl. X, Stadhuis no. 118, 131 en 13 5, met 35 personen. No. 1. DIRK THYMANS° BROUWER, Captn, No. 23. KLAES THYMANS. VISSCHER, 2. RYOKERT OUWEROL, Lieutenant. 24. JACOB SMIT. 3. PIETER BAS, Vaandrager. 26. TOBIAS MARTS. 4. GILLIS STOKMAN. 28. CLAES GARBRAN&Z.°, Leidekker. 11. REINIER KLAAS REINIERSZ.° 30. JACOB CORNELISZ°., Houtkooper. 13. CORNELIS SYBRANTS APPELMAN, 32. ARENT WILLEME. 22. KORNELIS KRIJNEN. fol. 15 Doelenstuk met 19 personen. Plaat III. OBERT MED, Vassage 3 Dass dre haben gun emma fol. 17 Schutterstuk in twee rijen gedateerd Ao 1623. Stadhuis n°, 128. 4 5 6 7 9 10 8 2 3 u 12 No. 1. ADRIAEN Prs No. 1. ADRIAEN Prs No. 2. ADRIAEN Prs No. 3. ADRIAEN Prs No. 4. ADRIAEN Prs No. 5. ADRIAEN Prs No. 6. ADRIAEN Prs No. 7. ADRIAEN Prs No. 8. ADRIAEN Prs No. 9. ADRIAEN Prs No. 10. ADRIAEN Prs No. 11. ADRIAEN Prs No. 12. ADRIAEN Prs No. 13. ADRIAEN Prs No. 14. ADRIAEN Prs No. 15. ADRIAEN Prs No. 16. ADRIAEN Prs No. 17. ADRIAEN Prs No. 18. ADR RAAP, Captn. No. 7. JAN: GERRITSZO. VERWER. 2. CORNELIS YSBRANTSO. KIEFT, Vaandrig. S. WILLEM SIJMONSZO, 9. JACOB JACOBSZ. VINK. 3. DIRK HASSELAAR, Sergeant 4. JAN YSBRANTS. KIEFT. 10. JAN GERRITSZ. MEYN. 6. FRANCOIS DE NEEVE. 11. JAN JACOBS, IN 'T HART. 12. ADRIAEN BREMER. 6. PHILIPS THIJSZ. SCHRIJVER. fol. 19 Bijbehoorende helft van het vorig stuk. Rijks Museum 1685. (C. VAN) DER VOORT). 12 8 9 10 11 3 : 4 2 5 6 7 No. 1. PIETER HASSELAAR, Lieutenant. No. 7. JACOB VAN NIEULANDT. 2. CLAES HEINDRIXS? POT, Sergeant. 8. WILLEM ADRIAENS RAAP. 3. SAMUEL BLOMMERT. 9. JAN LUCASZ. HOOFT. 4. HEINDRIK LENS. 10. DERK PIETERSZ? BRUGMAN. 5. JACOB DIRKSZ. BROUWER. 11. BARENT WILLEMS PRINS. 6. HEINDRIK SEULIJNS. 12. ALLARD GARBRANTS SCHILT, provost fol. 21 Schutterstuk, Plaat I, in drie vakken, het middenste 17 personen en het jaartal 1559, No. 1. REINIER SIJMONS?. VAN NE K. 2. PIETER MIEUS, REA'EL. 5. HARMAN MEINDERS. fol. 23 Schutterstuk, Pl. IV, met 19 personen, gedädte 1558. No. 3. WILLEM ALBERTZO. BLAUE. 16. KORNELIS KORNS, SMIT. 19. Doeleknecht. fol. 25 Schutterstuk, Pl. VI, met 24 personen, geen jaartal, costum tweede helft der 16. eeuw. No. 5. oude JOOST DE LINDRAYER. 1) Van SAMUEL BLOMMARTES bestaat een fraai portret bij den Heer DEL COURT van KRIMPEN, huize Rooswijk, Velsen. DE AMSTERDAMSCHE SCHUTTERSTUKKEN 69 fol. 27 Schutterstuk, PL VII, 21 personen, jaartal 1529, costum uit de tweede helft der 16. eeuw.- No. 2. PIETER GENT. 7. ARENT KORNS?. KOOL. 13. VOLOHARD KROOK. fol. 29 Schuttersmaaltijd met 21 personen, Stadhuis no. 140, 167 en 168. 5 6 8 10 1 14 16 7 12 7 1 9 G] 3 ı 15 18 4 20 2 Es] N No. 10. PIETER PIETERSZ’. VOSKUIJL. 11. HANS GOEDEWERT. 12 FRANS VAN NES. 13. CONSTANS BOURGEOIS. No 17. BALTHAR APPELMAN. 21. TRIJN de Kasteleijnse. No. 1. PIETER VAN NEK, Copt. 2. JACOB LUQASZ, Lieutenant. 3. OUTERGT PIETER, SPIEGEL, Vendrig. 4. JAN BANNINGH. 6. PIETER HERK. 7. JAN VALKENAAR, 6. HANS VAN NES. 9. JEURIAEN JANSZ., glasemakers... 2. HANS VAN NES. 3. SCHUTTERMAH, met 26 personen, jaartal 1604. Rijks Museum. (GERRIT PIETERSZ.) 8 10. 12 13 25 17 18 21 26 2. LIEVE PIETERSZ. 3. DANIEL HEINDR. SCHRIJVER, 4. JAN KORNELISZ. VIS. 5. JAN KORNELISZ. VIS. 6. JAN SOOP, 6. DAVID DAMMANS., 7. ANDRIES HARMANBZ. BAKKER. 8. PIETER ANDRIES KOORENBREEK. 9. JAN KUPFER. No. 1. JAN JANSZ, KAREL, Capta. 2. THIS PRs. SCHRIJVER, Lieutenant, 3. LAMBERT JANSZO., Vaandigh. 4. JACOB EGBERTS VAN RIJN. 5. HEINDR. Pre, SCHRIJVER. 6 HEINDR. HEINDR. HEINDR. 7. HARMAN YSBRAND. HEM. 8. PIETER JANSZ. HOLLESLOOT. 9. WOUTER SIEUVER. 10. YSBRANT HEM. 11. YSBRANT APPELMAN. 12. WOUTER BERESTEIN. 25. JACOB KARSTENS, WOLF. 13. HANS DE ROW. 26. Trommelslager. fol. 33 Doelenstuk, Pl. X, 9 jongelieden, en twee trommelslagers, met musketten gewapend, behalve de provost die een helbaard draagt. No. 1. HEINDR. OETGENS v. WAVEREN. Vaand, No. 7. JAN VALKENIER. 8. THIIS WAINEN. 5 JOACHIM PRIPPELNAGEL.. 6. JAN VAN HALEWIEN. 9. JAN TENGNAGEL, provost. HEERMAN HARMANS, tambour, 11. KOURT BALTUSZ, tambour. 70 DE AMSTERDAM SCHUTTERSTUKKEN fol. 35 Schuttersmaaltijd, PI. VIII, met 32 personen. No. 1. EGBERT VINK, Captn. No. 12. PIETER DERCKSN. SANTVOORT. 2. PIETER WILLEMS VRIENT. 15. PELGROM VAN DRONKELAAR. 4. ARENT REMMERS, Sujkerbakker. 19. HEINDR. D. STEENOOVEN. 6. SYMON ABT. 24. CORNELIS ARENTS. WAAFEL. 6. JAN DE BISSCHOP. 26. Doeleknecht. 7. ROEMER VISSCH. 27. DIRK THONISZO. MARTELAAR, 9. JACQUES RAZET. 29. GERRIT BACKER. 10. EVERY JACQUES, 31. CORNELIS VAN KAMPEN. 11. CLAES DIRXS°. BLAEU. fol. 37 Schutterstuk met 27 personen, Oud Holland 1897, Plaat no. II. No. 1. ADRIAEN Pre. RAAP, Captn. No. 16. ANDRIES RIJER, 2. DIRK HEM, Lieutenant. 16. MICHIEL FERNEIJ, Banquetbakr. 3. YSBRANT DEN OTTER, Vaandrig. 17. REINDERT RAJ. 4. OLIVIER DE RUW. 18. DIRK CLEMENS, COORNHART. 5. HANS VAN UFFELEN. 19. PEETER VAN GOETHEM. 6. PIETER ADr. RAAP.. 20. PIETER CORNELIS CONJUN. 7. JAN HARMANS0. VAN HAMONT. 21. TOBIAS WOUTERS. 8. JACOB STEVENS. VERSTEEGE. 22. JAN GERRITS®. PARIS, 9. AERT LAMBERTZ°. KOK. 23. ANDRIES HUIJSMAN. 10. DIRK GERRITZ°, PARS of PARIS 24. KLAAS EGBERTS? STEENKOOPER. U. ADRIAEN KORNELIS BREDEROODE. 25. Mr, CORNELIS BARTELS®., Chirgje. 12. GUILLIM, PETITEAU. 26. HANS DIRKZ®., Borduurwerker. 13. KLAAS GAAF. 27. OTTO SIJMONSZ°., Koperslager. 14. FRANS WILLEMSZ°. W ITTEBROOT. fol. 39 Schuttersmaaltijd met 18 personen, Oud Holland 1897. Plaat I. No. 1............. BOELIS®., Captn. No. 10. ARIS MARTS°. HARDEBOL. 2. THONUS JANSZ°, SCHELLINGWOUW. 11. GERRIT JANSZ° 5. EVERY Pre. SWART. | 12. JAN PIET. 6. DIRK AARTSZ°. MARTELAAR. 14 YSBRANT AKKELEI, wachtanr. 7. BALTUS JACOBS®. VAN HOORN. 16. CORNELIS CORNELIS DE LANGE. 8. FRANS VOLCHARTS KROOK. 18. CORNELIS SCHELLINGER. Hierop (na fol. 39) volgen Zwee wapenkaarten in plaats van éen zooals gewonlijk, zoo dat er waarschijnlijk éen teekening, fol. 41, is verloren geraakt. De namen die op deze 2e wapenkaart voorkomen zijn de volgende: No. 1. PIETER DIRXS°. HASSELAER. No. 14. JACOB THEEUSZ°, BLOCQ. 4. LEENDERT SWEERS, procureur. 16. HEINDR. BERVAES. 7. CORNELIS SCHELLINGS. 16. FLIPS BRUNINGH. 2) 8. JAN ERNST VAN BASSEN. 17. BALTHAZAR „JACOB. 9. JACOB ROTGANS. 18. Procureur. 10. PIETER JANSZ. BRUGMAN. 19. PLETER ADR. VAN WYKERSLOOT. 12. BALTHAZAR BOUWER. fol. 42 Schutterstuk, Pl. V, gedästeres 1562, met 22 personen. No. 1. DIRK JANSZ. GRAAF. Nio. 22. met een papier warop geschreven 1558. fol. 44 Schutterstuk, Pl. II, gedästeerd 1533, met 17 personen, No. 8. ANTO FONTAIJN. 1) De is met potlood ingevoegd. 3) Het wapen is dat van BRUJNINGH. DE AMSTERDAM SCHUTTERSTUKKEN. 71 fol. 46 Schuttersmaaltijd. Rijks Museum no. 1353, (J. SPILBERG.) 19 18 46 15 2 11 10 9 g 76 12 543 17 14 13 7 2 I 20 No. 1. JAN VAN DE POL, Capta. No. 12. PHLIPS WEILLMS0. MUIJEN 2. GIJSBERS VAN POL, Lieutenant. 15. PIETER VAN GERVEN. 3. JASPAR VLAK, Vaandrig. 14. JACOB CALABER. 4. JOSANNES POLLIO') 16. CORNELIS VLIET. 5. Mr. EILARD BENHARDS. 16. WOUTER LAMBERTSZ°, HEEMS. 6. ABRAHAM PIETERS? KROOK. 17. JAN MEURES. 7. REINIER BLOCQ. - 18. ANT. HEIN Dr. MOLENAAR. 8. CLAES BARENTS VAN BERKEN. 19. FLORIS SPILBERGEN, Schilder?) 9. PIETER JACOBS®. STEUR. 20. HARMAN VAN DE POL. 10. JAN HILLEBRANTZ°. KAPEL Seylemaker. De gegevens, one door dit handschrift verschaft, komen op vele punten overden met wat wij reeds van elders wisten, vullen onze wetenschap niet onbe langrijk aan, maar missen, op hunne weurt, de namen der schilders, Wij moeten deze nu uit SCHAEP ®) ontleenen en daarbij doet zich het onverwacht verschijnsel voor, dat er bij SCHAEP twee stukken ontbreken, Wanneer wij de stukken vooraanzetten, zooals zij in het handschrift van den doelen volgen, en wij voegen daarbij de cijfers of letters van andere bronnen, dan blijkt dat de letters der aanteekeningen van BEUDEKER“) en de letters bij gis vroeger aan zijn schetsen gegeven in dezelfde orde volgen, en daaraan enkel enkel enige oude stukken ontbreken, waarvan weinig of niets bekend was. In achterwärtige volgende slützen, op erne na, ook de cijfers van BONTEMANTEL *) aan, waarbij evenwel, vreemd genoeg, alle stukken na 1604, op erne na, ontbreken, Ten vierde komt SCHAEP met een geheel onafhankelijke nummering, maar met aanwijzing van de plaatsing en nu blijkt, dat de nummers van SCHAEP wel vere moorade door elkaar staan, maar toch groepsgewijze, zoodat 8—13 (in de groote sael) vooraf moeten gaan, I—7 (in de groote kamer) volgen, 14 (op de groote kamer over de gang) gevolgd wordt door 17—19 (in ’t voorhuis) en ten slotte å5 en 16 in de beide kamers boven de poort. 1) POLLIO heeft als surtout het wapen van VAN DE POLL. De kwartieren zijn x en 4 keel beladen met 7 St. Andrieskruizen van zilver, 2 en 3 zilver beladen met 3 waterbladen van keel. 3) Vreemd is dat de schilderijen in de drie doelens te Amsterdam 1653, Aemstels oudbeid VII, bl, ı2z (vol fouten!) 4) Oud Holland V biz. 3 en XV blz. ragv. 6) Dr. G. W. KERNKAMP, Hans Bontemantel I, bl. 186 ntr. Oud Holland XV blz. raov. 72 DE AMSTERDAM SCHUTTERSTUKKEN. Fol. BEUDEKER. BONTEMANTEL. SCHAEP. 3—4 — — 8 7 (A) 4 — 9 9 B — 10 1 a C. 13 i groote Sael. 13 D 12 12 15 E 11 13 17 (F) 7 — 5 19 (F) 6 — 5 21 — 10 1en2 23, — 4 25 vermeld in G — — groote kamer. 27 G 9 3 29 (H) 2 8 7 31 05 7 6 33 K 6 14 groote kamer over de gang. 35 (L) 4 4 18 37 (N) 3 3 19 39 (M) r 2 17 in ’t voorhuis. 41 — 5 17 42 — 1 — 44 — 15 kleine kamer? boven de 46° — — 16 groote kamer poort. Nu ontbreken bij SCHAEP, zooals gezegd, twee stukken, het een, blijkens de volgorde in de groote kamer, wordt nog door BEUDEKER vermeld, van het andere ontbreekt zelfs de teekening in de verzameling van den doelen en was het dus misschien zeer geschonden, maar anders vermeldt SCHAEP toch wel een stuk dat bijna onkenbaar wordt door het afschilferen, zoodat hier mede zijn stilzwijgen niet wordt verklaard. Blijkbaar is het laatstgenoemde stuk bij BONTEMANTEL vermeld in zijn No. 1, niet zooals vroeger verondersteld moest worden No. 15 van SCHAEP, alleen schijnt BONTEMANTEL op den rol in de hand van den schutter niet 1538, maar 1533 gelezen te hebben. Minder duidelijk is de zaak bij No. 5 van BONTEMANTEL, waar hij CLAES CLAESZ CRUYS Cap. en FREDERIK DE VRIES luitenant noemt, Dit past nergens, alleen zijn op fol. 41, de tweede helft van No, 17 bij SCHAEP, twee plaatsen open, volg End op den luitenant, en zou dus CRUYS daar met zijn makker juist nog plaats kunnen vinden, CRUYS dan naturilk als vaandrig, zooals hij ook. DE AMSTERDAM SCHUTTERSTUKKEN. 78 op Fol. 11 in 1585 voorkomt. Merkwaardig is het zeker dat BONTEMANTEL deze gegevens nog bezat, die de doelheeren misten, maar zijn lijstje heeft allen schijn, zooals wij zagen, niet door hem zelven gemaakt te zijn, maar uit ouderen tijd, 1604, afkomstig te wezen. Verder leeren wij nu uit deze lijst, met de afbeeldingen vergeleken, dat wij nog meer schutterstukken dan wij wisten, van den handboogsdoelen over hebben, die, zooals uit VAN DIJK *) blijkt, doordat zij of het bovenste bordes bij de kanstkamer van het stadhuis waren overgebracht, bewaard zijn gebleven. Van de vier stukken uit den handboogsdoelen, die in zijn beschrijving te herkennen zijn, bezitten wij er nog drie, al is het dan in fragmenten of in zeer beschadigden toestand, Nog onversneden is Fol. II. SCHAEP no. Ir van DIRCK BARENTSZ, bij VAN DIJK vermoedelijk no, 117, aan KETEL toegeschreven, en dat in ’s Rijks Museum in no. 756, ook op naam van KETEL terug te vinden is, in zeer over- schilderden toestand, zóo dat zelfs 4 koppen op den achtergrond (fig. 4, 10, 13 | en 32) geheel zijn weg gewerkt, Toch was reeds voor dat de naam uit SCHAEP bekend werd, wel uit een dieper ingaan in dit vraagstuk, door vergelijking met de oudere stukken van DIRCK BARENTSZ te zien dat dit werk van hem moest wezen. De datum bij VAN Dijk nu 1690 dan 1609 gedrukt, zal wel als 1590 bedoeld zijn, wat zoo ver niet van de waarheid is, daar dit stuk van 1585 is. De capitein is REYNST PIETERSZ, maar het is vooral belangrijk om de portretten van sommige schutters zooals 23 LAURENS REAEL, 24 CORNELIS PIETERSZ HOOFT en 31 HENDRIK LAURENSZ SPIEGEL. Zekerheid hebben wij thans omtrent VAN DIJK no. 114 waarin duidelijk de schilderij van CHRISTIANUS DE CONFLANS (de naam blijkt uit SCHAEP) te herkennen is, waarvan wij dus nog drie fragmenten over hebben no. 118, 131 en 135 op het Stadhuis. Rechts ontbreken g schutters, 5 in de bovenste, 4 in de onderste rij, De rest van de onderste rij met 12 schutters is in zijn geheel gelaten. Van de bovenste zijn twee paneelen gemaakt ieder met 7 man, Wat bewaard bleef, is tamelijk overschilderd, wegens het sterke afblakeren. Zeer veel verloren schijnen wij niet te hebben aan het werk van dezen raadselachtigen meester, wiens stijl toch nog wel zoowat te onderscheiden is. Uit een oudheidkundig oogpunt is deze schilderij merkwaardig als de eenige waar de bodenstaf met orange, wit en blauw omslingerd nog op voorkomt. Het derde stuk is VAN DIJK no. 115, van AERT PIETERSZ, waarin PIETERS VAN NECK capitein is en waarvan wij een groot fragment in de raadzaal hebben en twee kleinere ieder met een schutter in burgemessterskamer. 1) Beschrijving van alle de schilderijen op het stadhuis van Amsterdam blz. 143. 3) Ten onrechte spreekt VAN DIJK van een commandostaf. Oud-Holland, 1903. 10 74 DE AMSTERDAM SCHUTTERSTUKKEN. Het vierde, VAN DIJK n°. 116, is klaarblijkelijk de eenige schilderij geweest waarvan wij weten dat zij in 1603 geschilderd was, wat VAN DIJK zal hebben kunnen lezen. Naar de afbeelding, Oud Holland 1897, Pl. II, te oordeelen zou men geneigd kunnen zijn ook dit stuk aan AERT PIETERSZ toe te schrijven. Er is een bezwaar tegen de beide laatste gelijkstellingen, dat evenwel niet al te zwaar mag wegen. VAN DIJK noemt voor no, 115, 27 schutters, voor no. 116, 21, terwijl die cijfers verwisseld moeten worden om juist te zijn. Gaan wij verder de schilderijen van den handboogsdoelen volgens tijdsorde na, dan blijft nog het volgende op te merken. Het oudste stuk is van 1631, want de datum 1529 die op fol. 27 staat weten wij uit SCHAEP dat aldus op den rand voor kwam: TRIJN ss hier komen wonen 1529. Het vroeger geleverde betoog ®), dat TRIJN toen een klein kind moet zijn geweest en de schilderij van omstreeks 1566 moet wezen, wordt door de afbeelding bevestigd, die de kleedij te zien geeft van dien tijd en een opvatting van de figuren die het meest op DIRCK BARENTSZ lijkt, zooals wij die uit zijn schutterstukken van den kloveniersdoelen van 1564 en 1566 (de Poseters) kennen. De schutterstukken van 1533 en 1535 geven geen aanleiding tot opmer- kingen. De toeschrijving aan eenig schilder, afgaande op de afbeeldingen, zou, evenals bij dat van 1531, te gewaagd zijn. Zij lijken het meest op DIRCK JACOBSZ. Ditzelfde geldt van de stukken van 1558 en 1562 en de deuren van 1559 aan de schilderij van 1531, waarvan wij de spreuk uit SCHAEP kennen: Het lustige rot van de letter L Caps gebod voldoen zij snell Tweedrachtige spot en toornigheyt fell keer van haer God van Israhel. De beteekenis van het jaartal 1538 op de rol in de hand van den 22sten schutter op het stuk van 1562, door BONTEMANTEL 1533 gelezen, is onduidelijk. Waarschijnlijk had het alleen op dien schutter betrekking. Van het stuk op Fol, 25, dat bij SCHAEP ontbreekt, is geen datum bekend. Het sluit zich in alle opzichten het naast aan bij de schilderij van 1562, terwijl „Oude JOOST DE LYNDRAJER”, die er als no. 5 op voorkomt, vóor dat de reeds besproken schilderij van Fol. 27 waar TRIJN op staat, geschilderd werd, zijn baard moet hebben laten kort knippen, wanneer hij daarin door BEUDEKER terecht als capitein vermeld wordt. Oud Holland XV, blz. 131. DE AMSTERDAM SCHUTTERSTUKKEN. 75 Fol. 27 geeft dan het laatste stuk uit den Spaanschen tijd. In het volgend tijdvak vinden wij in 1585 en 1586 twee werken van DIRCK BARENTSZ. Het eerste hebben wij reeds besproken, Het tweede is, blijkens de afbeelding, Pl. VIII, het stuk door VAN MANDER beschreven met de woorden: Noch isser op S. Sebastiaens Doelen een schoon heerlijck Rot, waer in comen eenighe bruyn oude schipperstronien, en boven op een Galerije zijnder, die eenen grooten silveren drinck-hoorn hebben, en is heerlijck en wel gedaen. In deze beide stukken komt e En zekere JAN DE BISSCHOP voor onder de schutters, die dus bezwärtige, zooals SCHAEP ergens opgeeft, in 1585 capitein kan zijn geweest. Wij zullen hem later, waarschijnlijk in 1599, als capitein erugvinden. Over het stuk van 1595 van CHRISTIANUS DE CONFLANS hebben wij reeds gehandeld. Wij laten daarop volgen de beide stukken die SCHAEP onder no. 17 beschrijft als: tweeden stucken, doch aen of bijeen behoorende, van den järe 1566 als boven en op de lening van een stoel te zien is. Evenmin als BEUDEKER geeft het handschrift in het Britsch Museum een afbeelding van de tweede helft, maar zooveel is uit het aantal personen en de te verwachten voorstelling, een schuttersmaaltijd, wel af te leiden dat dit stuk verloren is gegaan. Kleeding en schikking van de eerste helft, Oud Holland 1897, Pl. I, doen eer aan 1596 dan aan 1586, zooals vroeger werd voorgesteld, denken. De stijl laat PIETER YZAAKS bet eerst als schilder in aanmerking komen. Wat de namen betreft hebben wij reeds de opgaaf der overlieden uit BONTEMANTEL aangevuld, Dan moge het stuk van PIETER YZAAKSZ (Oud Holland 1897, PI. 111) volgen, waarvan het jaartal ontbreekt, Reden het na 1604 te plaatsen bestaat niet langer, sedert gebleken is, dat VAN MANDER behalve een stuk in zijn Appendix geen enkel werk uit de doelens noemt later dan 1588. De stukken van 1603 en 1604, beiden wellicht van AERT PIETERSZ, heben wij reeds besproken. Het werk van GERRIT PIETERSZ is reeds vroeger door Mr. N. DE ROEVER herkend. Ook hebben wij in den aanvang reeds gezegd dat de schilderij van 1613 vroeger aan FRANCESCO BADENS toegeschreven, van JAN TENGNAGEL blijkt te zijn. GEURT DIRCKSZ VAN- BEUNINGEN was reeds in 1612 colonel geworden, zijn afscheidsmaaltijd zal zijn afgebeeld en onze sergeant-schilder is waarschijnlijk niet voor het volgend jaar gereed gekommen, Zoo was ook PIETER VAN NECK reeds in 1600 colonel geworden, maar voltoide AERT PIETERSZ de schuttersmaaltijd, waarin hij nog als capitein voor-kwam, eerst in 1604 na zijn dood, 10° 16 DE AMSTERDAMSCHE SCHUTTERSTUKKEN. Het andere stuk van TENGNAGEL. dat tusschen 1619 en 1626 moet geschilderd zijn, blijkt thans, behalve den vaandrig, TENGNAGEL zelf als provost en twee tamboers, nog 7 schutters vertoond té hebben. Het behoort tot een geheele groep van schutterstukken die van het gewone type afwijken en die omstreeks 1623 schijnen geschilderd te zijn. Omtrent het werk van den schilder hebben wij weinig naders mede te deelen. Hij was, naar wij meenen, tot nu toe uit zijn portretten niet bekend. Het schijnt dus hier de gelegenheid te wijzen op een paar portretten van 1610 in het Deutzenhofje. Zoowel de oranjeachtige gelaatskleur, als de groenachtige kragen en de geheele penseelsbehandeling spreken daarvoor. Zij stellen, volgens de wapens, voor een lid van de familie GODIN met zijn vrouw. Ook een ander mansportret aldaar, met een verwant wapen, schijnt van dezelfde hand te zijn. Omtrent de beide aaneenbehoorende stukken van 1623, aan VAN  aanzittenden bekend. | Omtrent de doelheeren door VAN DER HELST in 1653 geschilderd, leeren de beide, alleen in een geringe graad van slechtheid verschillende afbeelding geeft. Waarschijnlijk zou bij het wegnemen der overschilderingen het stuk zelekte afbeelding geeft. Waarschijnlijk zou bij het wegnemen der overschilderingen het stuk zelekte afbeelding geeft. Daarnevens kunnen wij echter door gissing waarschijnlijk wel de nog overige schutterstukken na 1678, waarvan tot nog toe de herkomst onbekend bleef, terecht brengen, door met alle gegevens die wij bezitten telkens de mogelijkheid der herkenning te benaderen. De vroegste stukken zijn er zeker niet meer. Noch SCHAEPS no. 3 van den Voetboogsdoelen, waar JAN HUYDECOPER capitein was, noch het werk van KETEL, waar HERMAN RODENBURGH BETHS capitein was, door VAN MANDER als van 1581 beschreven, dat wij nog bij VAN DIJK als no. 10 vermeld vinden en waarschijnlijk bij SCHAEP te zoeken zal zijn in Kloveniersdoelen no. 18, een oond stuk, is ons bewaard gebleven. No. 31 en 32 van dien doelen, die op 't rond hingen, boven de deur en voor de schoorsteen, kunnen niet groot genoeg geweest. Een van. deze beide zal thans wel te Petersburg zijn, waar ook de helft van no. 33 is. In geen geval komt no. 30 in aannäerking. SCHAEP beschrijft üdit aldus: Een oud stuck, daer mijn overgrootvader JACOB SCHAEP PIETERSZ vooraen staat, doch word meest onkenbaar door het afschilferen. Jhr. Mr. J. F. BACKER deelde ons een aanteekening mede van SCHAEP uit een handschrift over geneologia, waarin op fol. 22 over dien grootvader te lezen staat: Zijn schilderij DE AMSTERDAM SCHUTTERSTUKKEN. 77 is tot Amsteldam in Conklinkamer, stand over de glazen. Ende is geschildert met een groene tabbaert met vossen gevoert.” Uit deze kleeding en uit het kleine copietje naar dit portret bij Jhr. Mr. C. H. BACKER blijkt dat dit tusschen 1530 en 1535 moet zijn geschilderd. Verloren is ook blijkbaar, daar wij niets bezitten wat er voor in aanmer- king kan komen, het corporaalschap van JACOB PIETERSZ CAPPIT, door DIRK BARENTSZ geschilderd en afkomstig uit den Kloveniersdoelen no. 11. Wel zal van DIRCK BARENTSZ zijn het stuk van 1588 uit den voetboogs- doelen, no. 18, waarin schout VERDOES moet voorkomen, dat, in de grootte der koppen, in de teekening en, zoover. nog te zien is, in de wijze van schilderen, veel meer aan hem dan aan KETEL herinnert, al geven VAN Dijk, no, 4, SCHELTEMA no. 54 en de Catalogus van's Rijks Museum no. 759 het aan den laatste. Voor KETEL blijven maar twee stukken over, in beide waarvan DIRCK ROSENCRANS capitein is, Het eerste van 1584 waar de schutters, nog dicht ineen- gedrongen, ter halverlijve zijn geschilderd, het andere van 1588, door VAN MANDER ten onrechte als van 1589 vermeld, waar zij ten voeten uit zijn atgebeeld, zich bewegende met die Spaansche statigheid, waar BREDERO in den Spaanschen Brabander den gek mee steekt. Moeilijker is te weten te komen welke lieden voorgesteld worden op de stukken van 1596 en 1599, die de Heer C. G. 'T Hoort, waarschijnlijk terecht, aan PIETER YZAAKS heeft teruggegeven, terwijl zij in den Catalogue van's Rijks Museum Museum ook op naam van KETEL staan als no, 755 en 757. Het laatste, een schuttersmaalijd, zal wel het corporaalschap van GILLIS JANSZ VALCKENIER moeten wezen door PIETER YZAAKS in 1599 voor den Voet-boogsdoelen, no. 25, geschilderd, hoe vreemd het ook zijn moge een stuk te bezitten uit dien doelen, dat VAN DIJK niet noemt. Het eerste, het prachtig geschilderde, zwaar beschadigde werk van 1596 kan het stuk uit den Kloveniersdoelen no. 21 wezen, waar JACOB GERRITS HOING capitein en APPELMAN luitenant is, Wij kennen HOING uit het stuk van MOREELSE van 1616 en kunnen dus nagaan dat geen ander der bewaard gebleven stukken voor hem in aanmerking komt, Verder kunnen wij niet gaan aangezien de oorspronkelijke kop van den capitein sedert lang ontbreekt. De afschuwelijk geschilderde tronie die er voor eenige jaren nog op te zien was, dekte een gat, waarin geen spoor meer van een gezicht aanwezig was. Thans is de open ruimte zoo goed en zoo kwaad als het ging met een onverschilligen kop gevuld, In Hieruit blij kt dat deze aantekening is van vór 1638, toen dit oude stuk plaats moest maken voor een thans verloren schutterstuk van JACOB BACKER, waarvan de National Gallerie te Londen waarschijnlijk een kleine copie bezit, 78 DE AMSTERDAM SCHUTTERSTUKKEN. welke betrekking de APPELMAN, die hier luitenant is, gestan heeft tot den BALTHAZAR APPELMAN, schutter omtrent 1566, den CORNELIS SYBRANTS APPELMAN, schutter in 1595 en den YSBRANDT APPELMAN, schutter in 1604, is voorloopig niet te raden en dus ook voor de toeschrijving der schilderij zonder beteekenis. Deze schilderij heeft vooral zeer geleden door het zonderlinge doek waarop het geschilderd is, een z.g. oogjespatroon. Ook schijnt er nog, naar de compositie te oordeelen, een stuk met een paar figuren afgesneden te zijn. Uit dezen zelfden tijd — 1599 — is ook nog het schutterstuk van AERT PIETERSZ, waarin de tochtgenoot van HEEMSKERCK en WILLEM BARENTSZ met zijn vinger op de kart Nova Zembla aanwijst, Aangezien de capitein zeker HOING niet is, blijft er geen ander stuk dat in aanmerking kan komen dan dat waarin JAN DE BISSCHOP capitein en PIETER EGBERTSZ VINCK luitenant zijn, Klöveniersdoelen no. 17. Wel zouden wij geneigd kunnen zijn te veronderstellen dat beide te zamen reeds in een schilderij van 1585 voorkwamen en SCHAEP hen daaruit in zijn lijstje van dat jaar voor wijk 9 had opgenomen, maar, zooals wij gezien hebben, was JAN DE BISSCHOP in 1585 en 1586 nog gewoon schutter en moet er dus bij SCHAEP weer een foutje schuilen, VINCK, die in 1616 en 1620 als capitein vermeld wordt, kwam in 1618 in den raad en stierf in 1637. Voor hem is dus ook 1599 als luitenant vroeg genoeg. Het schutterstuk van 1606 war ALBERT JONKHEIN capitein is, blijft altijd nog het eenige dat in aanmerking komt voor de schilderij in's Rijks Museum no. 1589, onder, voorbehoud als een vroeg werk van VAN DER VOORT voorgeslagen ®). De capitein toch kan evenmin HOING zijn als PIETER DIRCKSZ HASSELAER, wiens beeltenis wij onder de familieportetten van de VAN DE POLL's in ’s Rijks Museum als no. 1469 bezitten, De kleeding past zeer goed voor dit jaartal. | ‘Er is hier onder de schutters een oud man met rond en blozend gelaat en witten sik en knevel, wiens beeltenis duidelijk te herkennen is op den PIETER YZAAKSZ van 1599, maar nog licht blond, zoodat hij in de tusschenliggende 7 jaren wit moet zijn geworden. De heer VAN RIEMSDIJK wees er ons op, dat dezelfde man voorkomt op een portret bij Jhr. Mr. VICTOR DE STUERS van hetzelfde jaar 1599 en dat klaarblijkelijk ook van de hand van PIETER YSAAKSZ is*), Dit portret draagt het wapen, dat wij in den Handboogsdoelen. For 1535, als dat van een BRASEMAN vinden, die daar 64 jaar vroeger capitein N 1) Oud-Holland V blz. ro v. 2 Oud-Holland V blz. ro v. 3 Afkomstig uit de veiling van BERENSTEYN te Maurik. Oct. 1884. Mededeeling van Jhr. Mr. VICTOR DE STUERS. DE AMSTERDAM SCHUTTERSTUKKEN. 79 was, de grootvader dus wellicht van den onzen. Maar zonder de wijk te kennen waar hij woonde in 1599 en 1606 of de wijk van VALCKENIER en JONKHEIN, zijn wij met deze wetenschap niet in staat de proef op de som te maken, Gedurende het twaalfjarig bestand zijn de schutterstukken te Amsterdam zeldzaam, In dien tijd moet het zooeven genoemde schutterstuk geplaatst worden, Kloveniersdoelen no. 18, waarin de Oude PIETER DIRCKSZ HASSELAER capitein was, althans vóor 1616 toen hij overleden is, maar niet veel vroeger daar zijn luitenant JAN GERRITSZ HOOFT eerst in 1584 geboren is. Wij plaatsen het dus tusschen 1609 en 1616. Ook schijnt dit stuk het eenige waartoe een fragment kan behoord hebben thans in ’s Rijks Museum onder no. 1110 op naam van AERT PIETERSZ geplaatst, dat evenwel bij nader vergelijking een grooter overreen- komst vertoont met de hand van GERRIT PIETERSZ, wanneer men daarbij wel in het oog houdt dat dit fragment zeer gaaf en zijn schilderij Zer gesleten is. Ware deze gelijkstelling juist dan zou er zeker reden zijn dit corporaalschap zoo vroeg te plaatsen als de leeftijd van den luitenant maar even toelaat. Van 1616 is het ook reeds telkens aangehaald werk van PAUL MOREELSE, in ’s Rijks Museum, waar HOING capitein is en NANNING FLORISZ CLOECK luitenant, Kloveniersdoelen no. 27. V6or 1617 moet het schutterstuk van CORNELIS VAN DER VOORT zijn waarin JONAS WITSEN capitein is!) en van 1618 was het verloren schutterstuk van FRANCESCO BADENS, waar ARENT TEN GROOTENHUIS capitein in was. Dat wij dit niet meer bezitten is na te gaan omdat wij den luitenant NANNING FLORISZ CLOECK uit den MOREELSE van 1616 kennen en deze op geen enkel nog aanwezig schutterstuk terug te vinden is. Er volgen dan een geheele groep van stukken waarin niet een corporaal- schap met opper- en onderofficieren wordt afgebeeld, maar eenige schutters soms met een enkelen officier. Wij weten uitde schilderij van LASTMAN en NIEUWLAND van 1623 dat daar de schutters waren afgebeeld, die bij het hervatten der vijande- lijkheden naar Zwolle waren uitgetrokken, Ook van een schilderij van TENGNAGEL hebben wij gezien dat dit uit ongeveer dienzelfden tijd is. Wij bezitten nog een diergelijk stuk dat aan CORNELIS VAN DER VOORT wordt toegeschreven *), maar het kan daarbij de vraag zijn of niet eerder een vreedzaam schieten naar een doel, dan een krijgstocht daaraan ten grondslag licht. Het kan bij van Dijk voorkomen als no. 26 „voor den schoorsteen’' en in den Kloveniersdoelen no. 29 zijn: „voor de schoorsteen eenige schutters met haar doelroers”. In tijd kan het wegens de kleeding niet veel. vroeger zijn. 1) Oud-Holland V, blz. 12.. 3) Oud-Holland V, biz. 13. 80 DE AMSTERDAMSCHE SCHUTTERSTUKKEN, Nog behooren bij dezen groep kloveniersdoelen no. 36 en 37, „twee stukken ieder van .... schutters met haar doelroers, modern”. en no. 25 een smal lang stuk met weinig personagien. Zelfs zou het niet te verwonderen zijn als no. 19 van dien doelen ook hierbij behoorde, ‘wanneer er terecht op gewezen!) is dat colonel RUYGHAVER zijn ontstaan hier wel te danken zal hebben aan de verwarring met een minder bekenden naneet, Omtrent de stukken uit het laatste tijdvak is meest alles bekend. Alleen ‚wagen wij hier nog het vermoeden uit te spreken dat van het verloren schutter-stuk van JACOB BACKER in 1638 voor den kloveniersdoelen geschilderd, eene kleinere copie zich te Londen in de National Gallery bevindt en er op te wijzen dat de datum op de grooten VAN DER HELST uit den Kloveniersdoelen zooals SCHAEP no, 7?) en de naamlijst opgeven, van 1643 moet zijn en niet zooals de verknoeide handteekening zegt van 1639. Dus moge thans de volledige lijst volgen van alle Amsterdamsche schutter-stukken in hoofdzaak betrouwbaar naar tijdsorde gerangschikt, met de herkomst volgens SCHAEP, en de overlieden van den handboogsdoelen, de nummers en namen die zij bij VAN D1sK en SCHELTEMA dragen (met roode Cifers op de lijsten ge- schilderd) en die waarbij zij in's Rijks Museum vermeld staan, met den vermoedelijk juisten naam van den schilder en de namen van capitein en luitenant of vaandrig, het aantal schutters en enkele aanteekeningen. Vooraf ga echter nog een opmerking. Het zij ons geoorloofd eenig voor- behoud uit te spreken omtrent de toeschrijving van schutterstukken na 1553 aan CORNELIS TEUNISSEN, aangezien de Heer MOES’) heeft aangetoond dat het minstens genomen twijfelachtig is of hij na dien tijd nog kan geleefd hebben. Eigenlijk had ook reeds het schutterstukte te St Petersburg van 1532 de vraag te berde moeten brengen of de Heer BREDIUS zich niet vergist had, toen hij bij de opening van het Museum de beide stukken van 1557 en 1559 op naam van CORNELIS TEUNISSEN stelde. Veeleer dan in het stuk van 1532 den invloed van CORNELIS TEUNISSEN was er reden in die van 1557 en 1559 de hand van DIRCK JACOBSZ te herkennen, al blijft het waar dat zijn stijl zich in den loop der tijden sterk wijzigt. Oud Holland V, blz. 15. De uitgaaf in Amstels Oudheid heeft 1634, het handschrift 1643. Amsterdamsche boekdrukkers, blz. 196. AANMERKINGEN. 17] Riegel blz. ror fig. 14, blz. 131 fig. 21, 22. 17 17 17 17 18 18 19 19 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 45  17 St. Petersburg, Oud Holl. 1895. 17 PL II. 17 Stadhuis. Riegel blz. 111, fig. 16. 18, Riegel blz. 119 fig. 18.  Appelman.......................,........ | 22 ; Jillis Jz. Valckenier................ Pieter Bas.............................,.... | 23 ; James Jz. Valckenier................ Pieter Bas.............................,..... | 23 ; Adriaan Pz. Rasp. … Dirk Hem..........................,....... | 27 ; Pieter van Neck................... Jacob Luicasz......................,..... 21 ; James Jz. Carel. … Thijs Sz. Schrijver................. tenes 20 ; Albert Sz. Jonchein............ 0068 |. Snaanassnssnnsunnnnsnnsnnsnnsnnsnnsnnsnnsnnsnnsnnsnnsnnsnnsnnsnnsnnsnnsnnsnnsnnsnnsnnsnnsnnsnnsnnsnnsnnsnnsnnsnnsnnsnnsnnsnnsnnsnnsnnsnnsnnsnnsnnsnnsnnsnnsnnsnnsnnsnnsnnsnnsnnsnnsnnsnnsnnsnnsnnsnnsnnsnnsnnsnnsnnsnnsnnsnnsnnsnnsnnsnnsnnsnnsnnsnnsnnsnnsnnsnnsnnsnnsnnsnnsnnsnnsnnsnnsnnsnnsnnsnnsnnsnnsnnsnnsnnsnnsnnsnnsnnsnnsnnsnnsnnsnnsnnsnnsnnsnnsnnsnnsnnsnnsnnsnnsnnsnnsnnsnnsnnsnnsnnsnnsnnsnnsnnsnnsnnsnnsnnsnnsnnsnnsnnsnnsnnsnnsnnsnnsnnsnnsnnsnnsnnsnnsnnsnnsnnsnnsnnsnnsnnsnnsnnsnnsnnsnnsnnsnnsnnsnnsnnsnnsnnsnnsnnsnnsnnsnnsnnsnnsnnsnnsnnsnnsnnsnnsnnsnnsnnsnnsnnsnnsnnsnnsnnsnnsnnsnnsnnsnnsnnsnnsnnsnnsnnsnnsnnsnnsnnsnnsnnsnnsnnsnnsnnsnnsnnsnnsn cecccseccscecseecesessessensensensensensensensensensensensensensensensensensensensensensensensensensensensensensensensensensensensensensensensensensensensensensensensensensensensensensensensensensensensensensensensensensensensensensensensensensensensensensensensensensensens H. Oetgens v. Waveren, Vaandr. Abraham Boom.................... Anthonie Oetges.………………………………………… Adr. Pz. Raap. sensanntsruenunsnennen |oaosoncensaenennervenenversnerdrnvenenversnerdrnvenenversnerdrnvenenversnerdrnvenenversnerdrnvenenversnerdrnvenenversnerdrnvenenversnerdrnvenenversnerdrnvenenversnerdrnvenenversnerdrnvenenversnerdrnvenenversnerdrnvenenversnerdrnvenenversnerdrnvenenversnerdrnvenenversnerdrnvenenversnerdrnvenenversnerdrnvenenversnerdrnvenenversnerdrnvenenversnerdrnvenenversnerdrnvenenversnerdrnvenenversnerdrnvenenversnerdrnvenenversnerdrnvenenversnerdrnvenenversnerdrnvenenversnerdrnvenenversnerdrnvenenversnerdrnvenenversnerdrnvenenversnerdrnvenenversnerdrnvenenversnerdrnvenenversnerdrnvenenversnerdrnvenenversnerdrnvenenversnerdrnvenenversnerdrnvenenversnerdrnvenenversnerdrnvenenversnerdrnvenenversnerdrnvenenversnerdrnvenenversnerdrnvenenversnerdrnvenenversnerdrnvenenversnerdrnvenenversnerdrnvenenversnerdrnvenenversnerdrnvenenversnerdrnvenenversnerdrnvenenversnerdrnvenenversnerdrnvenenversnerdrnvenenversnerdrnvenenversnerdrnvenenversnerdrnvenenversnerdrnvenenversnerdrnvenenversnerdrnvenenversnerdrnvenenversnerdrnvenenversnerdrnvenenversnerdrnvenenversnerdrnvenenversnerdrnvenenversnerdrnvenenversnerdrn Enenn 23 Corn. Bicker van Swieten. … … Frederik van Banchem................ | 19 Frans Banning Cocqs........... | Wilhelm van Ruytenburg. … … 23 Jan Vlooswijk. … … | Gerrit Hudde. ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………