Records of South-Eastern Africa : collected in various libraries and archive departments in Europe
Zaturdag 29 Do: de wind nog al Zuijdelijk schoon fraaij weeder, in de voormiddag de schuijt om water zijnde en middelerwijl deselve in 't wederom komen was vieler een slavinne die om haar gevoeg te doen in 't galjoen gegaan was over boord, ofte om wel te seggen had dat vrouwmensch haar wel stilletjes laaten vallen, terwijl den schildwagt sig gekeert had, dog zulx wiert aanstonts bemerkt en bekent gemaakt, terwijl sij haar met d” Eb liet afdrijven, haar tusschen wind en water weetende booven te houden, onsen bodem voorbij wesende, wist dat varken een bestige swemmer wel wat uijt te lachen, dog dewijle sij met d’ Eb afging quam onsen schuijt daar teegens aan zijelings haar te gemoet, die haar bemerkte door ons roepen en wenken, setten op haar aan, sij dogt hem te ontswemmen, maar kreeg haar egter al buijten ons gesigt in bones, aan boord komende slooten haer op, en dit voor een «exempel dienende haar alle nader te Laten verassureeren. Naar de middag nog een moeder en kind ingeruijlt, voorts den geheelen dag goet weeder. Zondag 30 Do: mooi) weder doot stil, quamen eenige Neegers met Eliphants tanden aan boord, waer van haer ontlasten. Maandag 31 Do: goet weeder de wind Noordelijk, heden morgen stierff een slavinnetje, het welke al eenige daagen hadde siek geweest en wierd aan de wal gebragt. Verders niets gepasseert. Dingsdag den Eersten Junij. Stil aangenaam weer, niets voorgevallen als dat men dagelijx bezig is met water en brandhout te haalen, dewijle wij met Gods hulp, weder en wind dienende, met d’ eerste gelegentheijd verhoopen van hier onder zeijl te gaan naar basaratte, 's tijds gelegentheijd niet zijnde omme met de slaven die w’ bereijds binnenboort hebben verder Noordwaard te gaan, sullende inmiddels alhier nog waarneemen wat in die tusschen tijd ten dienste van d’ E: Comp: door den inlander sal te borde gebragt werden, dog is den Secrets: van gedagten om met den bezaghebber den grooten Capn: tingatinga eens aan sijn cagies de visite te gaan geeven, Ten eijnde regt te weeten off hij wat in te brengen heeft off niet,en te hooren wat hij van hem aff sal geeven. Woensdag 2 Do: stil aangenaam weer als gisteren, en ook niets in Negotie voorgevallen. Records of South-Eastern Africa. 463 Donderdag 3 Do: nog al stil aangenaam weder, dog betrocke Lugt, verders zijn nog al besig met ons bodemtje van water en brandhout te Laaten voorsien. Vrijdag 4 Do: goed weer, 't windje nog uijt den N. aan de Westelijke kant. Zaturdag 5 Do: als booven. Zondag 6 Do: als booven. Maar alzoo èr in een dag off vijff geen een praauw van de swarte nog met Negotie nog met ververssing aan boord verscheen, sond men onsen tolk eens na Nialinge aan de wal om een weijnig vis en hoenders, denselven weder aan boord komende rapporteerden dat de swarte aldaar niet en deede als discoureeren over de herwaarts komste van eenige mooren van Sifalla die door den Portugeezen Capn: voor eenigen tijd waaren uijtgesonden, dat si) diverse ofte veele Sifallase Caffers met geweer voorsien hadde meede gebragt, als ook eenige panos off genaamd potasse ter Negotie van do: Capn: alzoo hi) een geruijmen tijd sonder de selve hadde geweest, niets ter negotieering hadde dan ijsere Schoppen waer mede het Land wierd bearbeijd, dese Caffers die dan met geweer soude gekomen sijn souden moeten dienen om dese Natie op ordre van dien Capn: aan de kant van 't Land van den grooten capn: tingatinga (alwaer wij genegotieert hebben) te straffen, wat hier van de waarheijd is weeten w” niet, Altijt dat is indisputabel dat de canoos met den inlander ons boord mijden, en ons niets derven aanbrengen tot ververssing incluijs, off zulx nu op dien selven Capn: Portugais zijn commando geschiet souden w’ niet twijffelen, en om zulx rondom met onse schuijt en een weijnig manschap te gaan onderstaan vinden w’ ook niet raadsaam dewijle wij redelijk onse Negotie gedaan hebbende en ér niets meer valt als mee:le omtrent van alles klaar sijn om onse reijse te vervolgen naar bassaratte soo het mogelijk is, om in deselve te komen ter nader ondersoek van 't door onsen heer gebieder aan gerecommandeerd. Maandag 7 Do: alweder Fraaij weer 't windje nog al uijt een Noordelijk handje, en niets passeerende. Dingsdag 8 Do: 't Lugje nog al N.O. goet weer en gelijk w’ eergisteren hebben aangehaalt dat w’ niet raadsaam vonden ons meer met onse schuijt en een weijnig manschap aan de wal te vertrouwen, soo sullen w’ het besoek van Capn: tingatinga voor dit maal meede staken ons naer gedane Negotie in geen verle- gentheijd te komen. En alzoo ons bodemtje van water en 464 Records of South-Eastern Africa. brandhout voorsien is, soo is heeden het tuij anker thuijs gehaalt, en blijven voor 't dagelijx Claar leggen, om met 't Eerste Z. Westelijk Lugje zee te kiesen. Woensdag 9 Do: alwederom Fraaij weer, 't Lugje N.W, Nrde: en wederom N.O., in de voormiddag weder een Slavin ter verruijl aan boord gekomen en ingenomen zijnde, deed den Secrets: resolveeren om nademiddag eens heen en weder aan de wal met de schuijt te gaan, met sig neemende den Corporaal en 4 Soldaaten als mede het schuijtsvolk voorsien van ider een Snaphaan, na de Cagies van den ons vrindschap gedaan hebbende Piscadoor ofte moor, eensdeels om van hem te verneemen wat off van de waarheijd was omtrent de nouvelles van Safalla, en anderendeels om soo hij nog eenige Negotie magtig was, het van hem voor ’t Laatst aff te ruijlen, maer aldaer komende, bevond alle de Cagies in die Negerij leedig staan, sonder levendige ziel ofte d’ allerminste meubelen--tot potten en pannen incluijs, soo dat sustineerde denselven met alle sijne gebuuren sal gevlugt zijn, uijt vreeze voor de nieuw aangekomenej Caffers voor den Portugeezen Capn: op den avond kwam denselven weeder aan boord en Communiceerden dese tijding aan den bezaghebber. Voorts wagte maar na een goede wind om te vertrekken. Donderdag 10 Do: de wind nog al N.N.O. en N.O., bestig weer. Vrijdag 11 Do: 't Lugje alweeder N.N.W. en tegens de namiddag en snags weder N.N.O., maer een frisse coelte. Zaturdag 12 Do: smorgens heel vroeg de wind N.W., tegens Sons opgang bijna West dat den bezaghebber deed resolveeren van aanstonts anker te laaten ligten, gelijk geschiede, ’t windje voormeld fris doorwaijende, Liepen geluckiglijk 't gat uijt over de diepte van 4, 5, 6, ja tot 8 vadem waater, en in vervolg weeder minder ja tot 3 en 2} vadem toe, sagen continueel in 't Z.0. en Zuijden op considerabele branding, passeerden op de middag ten een uure de hoek van Cabo das Corinthas omtrent 14 mijl na gissinge van de wal, dese westelijke wind nam tegens den avond hard toe, en setten ons in de nagt soo diep om de Zd: in zee, en een verbolgen water makende dat W’ Zondag 13 Do: gantsch geen land meer en zagen, op den dag ging de wind wat leggen, dog de zee bleeff eeven verbolgen, egter goed weer, dat ook de gantsche nagt daar op Continueerden. Maandag 14 Do: smorgens met den dag begon de zee zig een Records of South-Eastern Africa. 465 weijnig meer te setten met een Noordelijk Windje, waar op Wt: aan wiert geboegt om weder wat te benaderen en des mogelijk zijnde de rivier basaratte te bestevenen, maar op de middag bevonden naar de breedte neeming dat nog al meer om de Zd: door de stroomen waaren gevoerd, en de wind nog slap uijt den N.N.W. komende waaren genoodsaakt om’t over te wenden om de N.Ot: en de wind tegens den avond aldaer van daan komende, wenden het weeder om N.N.W. te bestevenen, dat den gantschen nagt doorsting met goed Weder. Dingsdag 15 Do: continuatie van weer en wind tot op de middag, wanneer men bevond door breedte neeming juist op de hoogte van Rio de Lagoa ofte 't Eijland St: maria te zijn omtrent 20 mijl na gissing van de wal, en de wind N. zijnde, lieten het om de west doorstaan tot Woensdag 16 Do: smorgens even voor vroeg schaffen dat nog geen west meer kon bestevent werden, wenden het weder om d'oost wat noordelijker, op de middag bevonden ons op de Z. breedte van 25 gr: 30 min: en 54 gr: 44 min: Lengte, dat met een regt Noorden bestevening vlak voor de baaij van basarette moest te Land komen, gelijk ook op den avond ten thien uuren in 't N. Wien Land is gesien geworden en op 35 vadem water ons bevonden, verders werdende het voor de nagt passeering om d’ oost onder de wind gestooken en behoudende heel fraaij weder tot Donderdag 17 Do: smorgens even met sons opgang sagen omtrent 4 mijl van de wal zijnde een opening Landwaard in net ter plaatse daar men basaratte vinden moesten, waar op aan werdend gehouden, tot dat men nog omtrent ¿4 1 mijl van de wal waaren, doen vertoonden sig de gesegde opening als off digt aen Strand weder gantsch toe was, met branding, waar op den bezaghebber den Secretaris en onderstuurman Jan Meijn in de Cajuijt liet komen, alwaar w’ overwogen, alhoewel het gat sig toe vertoonden om het egter op 12 vadem water ten anker te laaten gaan en den gem: onderstuurman met de schuijt ter nader ondersoek Landwaerd aff te depecheeren, gelijk sulx geschiede omtrent 10 uuren in de voormiddag, op de middag bevonden ook door de breedte neeming bij basaratte te moeten zijn, des achtermiddegs ten 4 uuren quam den onderstuurman weederom aan boord met rapport dat nergens nog aan Ot: nog acn Wt: zijde van die soo gelijkende baaij off opening Landwaerd in konde binnen komen; het geen sig soo voorgedaan hadde maar 21 466 Records of South-Eastern Africa. een Lage strand was, met afgrijselijke branding rond om, vertrouwende dat het binnen water dat sig van Steng vertoonden niet anders en was als het welke sig bij Springtij over die Laage Strand heenworp. En dewijle hier ofte hier omtrent geen andere rivier te bevinden ofte te beoogen is, sco is te sustineeren dat die geene dewelke dese bhaaij in de kaart opgegeeven hebben voor een bhaij en met de naam van basaratte gedoopt geen nader ondersoek van deselve hebben genoomen als dat het van zee een mijl 3 of 4 van de wal sig soo vertoonden, gelijk het in de waarheijd doet, en dat wel net soodanig als in de kaart staat afgetekend, ons anker hier op geligt en de schuijt binnen boort gehaalt zijnde, staken weder om d” cost in zee om naar rio dela goa te reverteeren, zijnde Contrari) Wind van 't Z: Z. t W: en Z.Z.W: daar w' na toe moesten en soo voorts den gantschen nagt. Vrijdag 18 Do: smorgens nog al Continuatie van weer en wind, als ook den geheelen dag door boegende om Zee te houden nog al Z.Ot: aan, dat al was wat men kon besteevenen, hebbende ook eeven na sons opgang een slave kind overboort geset dat van de nagt gestorven was, en van ’s gelijke teegen den avond een do: dat in den agtermiddag stierff. Zaturdag 19 Do: de wind nog als vooren dog een weijnig betrocken lugt, dat te mits een reegenvlaagjen veroorsaakten. Zondag 20 Do: schoon weder, 't windje uijt den Z.Z.O. en Z. t O. waijende, wenden om de W. om onsen beschijden plaats te beloopen, goed weer. Maandag 21 Do: aangenaam weder, weer en wind als vooren, stuurden nog al Wt: aan, in de nagt met 't begin van de hondewagt wierd gesustineert Land te sien in 't W.N.W., dat klaar en duijdelijk sig op deed even voor sons opgang op Dingsdag 22 Do: en bevonden ons bezuijden 't maria Eijland ofte Jaco door de stroomen afgevoert te zijn, omtrent halff elff uuren in de voormiddag zagen 't gem: eijland in 't N.N.W. van ons, waer op aanhoudende den gantschen dag en nagt door dien gantsch stil was tot smorgens sijnde Woensdag 23 Do: ten halff sessen, wanneer men in de mond van de baaij op seven vadem waater goede sand grond ten anker quaamen, hebbende de buijten hoek van ’t Eijland Jaco Z.0. t Z. omtrent derde halff mijl van ons, de wind Wt: vlak voor Steeven en ging een swaare Ebbe op de middag ligten anker en lieten Records of South-Eastern Africa. 467 het naar binnen drijven, meenende heeden nog de rheede te krijgen maar mislukten, moesten het nog des avonds vlak onder de rode hoek neerleggen door stilten. Donderdag 24 Do: goed weer, op de middag ’t Lugjen oostelijk, ligten anker en zeijlden de rivier in, quamen nademiddag onder "t fortres de Lijdsaamheijd (Gode zij gelooft) op 8 vadem water wederom ten anker. (Gedenkende hier meede voor soo veel ons mogelijk geweest zij volgens onsen Pligt voldaan te hebben aan d’ g'eerde intentie van onsen heer gebieder den E: Jan van de Capelle voornmt: dese dienende voor eerbiedig en verschuldigt rapport. Actum in ’s E: Comps: brigantijn Scheepje d’ Victoria g’ankert Leggende ter plaatse voormeld, den 24n Junij 1728. (Geteekend) HENDK. GOUTSBERG, M: ZOMER. Dagregister door mij ondergeteekende gehouden in de hoeker de Snuffelaar, inhoudende principalijk de voornaamste voorvallen, de negotie betreffende, geduurende de vojagie langs de Z.0' kust van Africa; weesende gedestineert geweest na de Rivieren Niambani & de Lagoa, mitsgaders soodanige andere baaijen of Rivieren, als op de kust van Terra de Natal, voornamentlijk van Baij d. à lagoa af, tot op de hoogte van 29 à 30 graden vaarbaar souden bevonden worden. Zullende deese met eenen dienen voor needrig rapport Aan den Wel Ed: gestrengen Heere Jan de Lafontaine gouverneur di”, beneevens den E. Agtbaren politicquen Raad aan Cabo de goede hoop. September 1731 donderdag 6 ontfingen heeden morgen de Instructie van den Wel Edelen Heer Gouverneur en E. agtb: politicquen Raad, met last om met de eerste bequame occassie zee te kiesen, en onse Reijse te vervorderen, dog alsoo de winden den 7, 8, 9, 10, 11, 12, en 13 niet dienstig waren, was het op Donderdag 14 dat wij des morgens heel vroeg anker ligten, en onder zeijl gingen, beneevens onse macker de Zeepost zijnde de Snuffelaar bemand met 47 coppen en gemonteert met 10 gote- lingen en 4 bassen, de Zeepost met 46 coppen en gemonteert 2H2 468 Records of South-Eastern Africa. met 8 gotelingen en 4 bassen en ijder gevictualieert voor 9 maanden. Onder zeijl sijnde wierd de cours gesteld tusschen de Oost wal en het Robben Eijland door, bovengem: Eijland gekomen sijnde, boegde men de cours naar Zee; hebbende teegen den avond en des nachts van 't Z° en Z. W* met reedelijk weer. Ik sal onder welduijding van Uwe Wel Edelgestr: en E. agtb:, in het vervolg van de saaken, die de zeevaart betreffen, niets seggen, als daar het de noodsaakelijheid vereijscht, of ander- sints te passe komt: latende dat over aan den schipper, en die deselve sijn aan bevoolen. Den 15, 16, en 17. had men reedelijk weer, dog den 18, was het buijig, den 19 beterden het weer. Donderdag 20. waijden het een frisse coelte, dog tegen den avond nam de wind af, even na het op setten van de wagt, wierd (: soo gesegt werd :) van de Hoecker de Zeepost een canonschoot gedaan, sonder dat men eenig ander zeijn door vuuren &* konde te sien krijgen, buijten het ordinaire vuur van agter op cajuijt, weesende hij een mooijstuk te loefwaard van ons, niet lang daarna bemerkten men dat hij scheen na ons toe te houden, en agter nader in ons vaarwater quam, vervolgens bemerkten men, dat hij agterlijker raakten : den schipper Marinus dringe hadde de wagt, en liet het groot zeijl benevens het voormarszeijl digt maken, de fok opgijen en teegen haalen. latende het soo met groot marsz: en besaan drijven, ten eijnde hij, alsoo boven wind van ons was bij ons konde komen: dog hij veragterden hoe langer hoe meer, en met de vijf glasen in de eerste wagt, konde men gijn vuur niet meer sien, in de honde wagt meijnde den opperstuurman en andere het vuur van de Zeepost weederom te kunnen sien, waarop een Lantaarn in onse besaans roede wierd gehangen, dog met het uijtgaan van gem: wagt was het vuur weederom uijt het gesigt. Vrijdag 21. wierd des morgens vroeg rontsom na de hoeker de Zeepost uijtgekeeken; dog hij was niet te sien; waarop den schipper de presenten scheepsraad deede te samen komen, waarin geresolveert wierd, dat wij onse cours soude vervolgen, largo bij de genomene Resolutie te sien, wij brasten vervolgens af en stuurden O.N.O. hcen. Vrijdag 28. sag men met de vierglasen in de dagwagt land, sijnde drie heuvels in het N.W' en N.N.W van ons geleegen, en Loc a Records of South-Eastern Africa. 469 wierd gepresumeert dat hetselve het Eijland S' Mary soude weesen. | Saterdag 29. sag men weeder wal, weesende dit de vaste kust die na Cabo das Corinthas strekt. Sondag 30. Seijlen weeder in het gesigt van de wal, daar wij in de voormiddag een opening gewaar wierden, presummeerde de schipper en stuurlieden dat het de Rivier baseratte soude weesen. Onder deese wal suckelde men door stilte, contrarie wind en teegen stroom, tot | Maandag den 8 October als wanneer men smorgens om 8 uuren Cabo das Corintas op Zijde kreeg, sijnde 1 à 1} mijl buijten de wal; van waar men konde sien, dat de stranden van de verst uijt steekende hoek klippig waren, en dat daarop een sterke branding stond, voor uijt sag men een lager hoek, in het N. ten We van ons, en voorbij deselve ontdeckte men meede land, dat van gedagte hoek gesepareert was, konde de strecking van dit, ook sien over de gem: sandige hoek, meerder genadert sijnde, sag men dat de verst geleegene wal sig uijtstreckten tot in het N.O* op de middag had men de gegiste Z. b. van 23 gr: 46 m:, en alsoo, soo uijt gem: breete als andere reedenen g'oordeeld wierd, dat de baaij daar men voor was, die van S* Jao Vas of Niambani moeste weesen, wierd in den scheepsraad beslooten, deselve in te zeijlen, tot op 9 & 10 vademen waters, daar te ankeren, en dan de schuijt te senden, ten eijnde de hillen te soeken, en te besien of er middel was, om verder naar binnen te komen, na de Revieren Niambani en Nialinge, uijt wijsens neevens gevoegde Resolutie, het was even na de middag als men in gedagte baaij op 94 vadem wit fijn sand ten anker quam, en wierd de schuijt, ten fine voorsz: aanstonds afgevaardigt met den onderstuurman Jan pentz deese reverteerden omtrent midder- nagt, met berigt dat in de mond der Revier was geweest, en daar 9 en 10 vadem diepte gevonden, van daar was hij komen zeijlen, langs een rif, dat tusschen sijn vaarwater en ons schip lag, over de diepte van 9, 8, 7, 6, 5, 4 en het minste schaars 3 vadem waters, sijnde dit laatste op de punt van gem: Rif; teegen over deese punt komt een ander, van een rif dat sig van de N. wal komt af strecken, tusschen beijde deese, punten moest men door om naar binnen te geraken. Dingsdag den 9. des morgens recdelijk weer de wind lan- delijk, ligten anker en gaan om 7 uuren under seijl, latende de 470 Records of South-Eastern Africa. bovengem : onderstuurman met de schuijt voorzeijlen; om half neegen wende de schuijt na ons toe, waarom het anker lieten vallen op 5 vadem goede sand grond; den onderstuurman aan Boord gekomen sijnde, seijde dat ter plaatse daar hij gewend hadde niet meer dan 2 en 24 vadem waters was, en dat wij ook met soo een schraal wind, niet boven de punt van het Rif konde komen, alsoo daar een sterke stroom van vloed ging, die ons tegen gedagte punt soude aansetten; om welke reedenen, wij ten anker bleeven leggen, en wierd de schuijt met gem: onder- stuurman weeder uijt gesonden, om alles nader te ondersoeken, terwijl men hier stil lag, soo bemerkten men dat het water weijnig op en af liep. Op de middag reverteerde den onderstuurman pentz, seg- gende dat noorde van ons de punt van Rif lag, daar wij bij om en over moesten, dat hij dwars over 't Rif was gezeijlt, op schaars 2 vadem diepte, en over seijnde, over al 4, 44, à 5 vadem had gevonden, except op de meergem: punt daar maar schaars 3 vadem diepte was; hij wierd aanstonds weeder uijt gesonden, met last om van hier dwars op het Rif tot in de kil, en dan door deselve, tot binnen in de Rivier te loopen, om het over al, exact af te looden en pijlen, mitsgaders soo veel doenlijk te ondersoeken, wanneer het hoog of laag water was, en hoeveel hetselve wel quam op en af te loopen; alsmeede wanneer hij binnen sijnde, eenige neegers of wel een negerij gewaar wierd, deselve met voorsigtigheijd te besoeken, en sien hoedanig hij ontfangen wierd. Woensdag den 10. des morgens om 8 uuren reverteerden onse schuijt en bragt den onderstuurman berigt, dat hij binnen was geweest, en door de kil weederom na ons toe komen zeijlen, bij de hoek van het Rif om, dat in de kil overal deselfde diepte had gevonden als vooren gesegt, en op de punt van het Rif het droogste, daar maar drie vademen waters had gevonden, weesende na sijn reecq: omtrent half thij, dog het water liep hier wijnig op en af, maar binnen wel 6 a 7 voeten, en was het deesen morgen tusschen 5 en 6 uuren, na sijn gissing binnen laag water geweest, had ook daar op de kant eenige neegers gesien, naar de welke was toegegaan, deese leijden eer sij bij hem quamen hunne wapenen, bestaande in pijl en boog van sig, noemden haar land na sijn begrip tingatinge, en scheenen als met haar gebaarden en handen, hem de willen seggen dat ons schip groot was. Records of South-Eastern Africa. 471 Op dit berigt wierd de scheepsraad belegt, en geresolveert om met d' eerste goede en bequaame wind, het (: in Godes naame :) na binnen te setten, gelijk de neevens gevoegde resolutie komt uijt te wijsen. Des midd: om 11 uuren kreegen w een Z.W'* koeltjen waarmeede onder zeijl gingen, latende de schuijt een cabel lengte à 3 vooruijt zeijlen, stuurden N. en N. ten W. aan, boegden voorts de cours om boven de punt van het Rif te komen, passeeren de diepte van 5, 4, tot 3} vadem, toen weeder 4, 5, 51, 4, en 3 vademen schaars, kreegen een seer schraale bui) en frisse coelte, passeerde 3}, 4 en 5 vadem voorts weederom 4, 4} en 3 vadem grond, quamen alhier, alsoo de schuijt het beraamde zeijn deed, ten anker op goede zand grond, zijnde na de midd: omtrent half twee uuren, en volgens de reecq: van den onderstuurman pents, omtrent Hoogwater, en liep hetselve alhier niet boven een voet a vier op en needer en ging seer wijnig stroom; moesten alhier alsoo de wind aan 't Z.W* bleef de nagt over blijven leggen. Donderdag 11. des morgens de wint westelijk, ligten anker en gaan met de schuijt vooruijt onder zeijl tot op 5 vadem diepte, daar het anker weeder lieten vallen, om bequamer wind af te wagten; kort hier na krijgen een oostlijk weltjen, waarmeede het onder zeijl setten, dog waaren niet verre geadvanceert, of quamen op het. zeijn van de schuijt die voorseijlde wederom ien anker op 3 vadem, sijnde het toen omtrent middag, den onder stuurman pentz aan boord gekomen zijnde, seijde, dat hij even voor ons maar 2} vadem waters had gevonden, en dat hij niet anders konde bemerken, of wij waren in het herwaarts aan zeijen met die schraale buijen reegen de regte kil voorbij geloopen; hij wiert daarop met de schuijt uijtgesonden, om regt dwars van ons te besien of de kil konde vinden, en er middel was voor ons, om met de hoeker daarin te komen, dan of wij deselfde cours van gisteren terug soude moeten, om na binnen te geraaken, hem wierden 3 à 4 knuppel kogels meede gegeven, en enden hout tot boeijen, om op de plaatsen daar wij over konden te stellen ; omtrent 2 uuren in namidd: quam hij terug, hebbende tot in de kil geweest, die maar een groot quart mijl, regt dwars van ons lag, tusschen beijde waren twee ruggen daar wij over moesten, waarop schaars 9 vadem waters was, op welke hij boeijtjes hadde gelegt. 472 Records of South-Eastern Africa. Gingen hierop onder zeijl voorbij de boeijtjes henen passeerde de diepte van 3,3} en 3 vadem schaars, weeder 3, 31 3 en 3 schaars, vervolgens weederom 3, 3), 4, 4}, 5, 6, en 7 vadem waters, waren toen regt midden in de kil, die wij met een Z.Z. W' en Z.W' ten Z* gang in liepen, tusschen het rif dat van de N' wal strekt, en dat geene daar wij bij om waren komen zeijlen door, hebbende de diepte van agt en voorts 9 en 10 vademen tot binnen, voor de mond van de Rivier Nialinge, daar wij even om een sandige punt, of hoek ten anker quamen, op 10} vadem en goede sand grond; leggende hier gelijk als in een groote binnen baaij, sagen om de Z' van ons ook 2 á 3 Eijlandjes in deese baaij leggen, en in het Z.Z.W' verthoonde sig gelijk als nog een rivier, omtrent 3 mijlen van ons geleegen sijnde. Kort na dat wi) ten anker gekomen waren sond men den onderstuurman Jan Pents naar de kant van tingatinge, daar hij gisteren nagt was geweest, om aan den capiteijn van die Landstreek onse aankomst bekend te maken, en te sien of hij niet eenige versse vis, of andere ververssing konde bekomen : hij reverteerde des nagts omtrent 12 uuren met berigt, dat hij in een groote neegerij was geweest, en wel ontfangen geworden, dog den Cap” hadde hij niet te huijs gevonden, vis, of andere verversing hadde hij niet konnen bekomen alsoo de neegers eenpariglijk seijden, dat sij niets aan ons dorsten verkoopen, sonder toe stemming van haaren capitain. Een slave jonge van mijn, die een weijnigje taalkundig was, had men meede naar land laten gaan, op dat den stuurman beeter te regt soude konnen komen, gelijk naderhand te meermalen gem: jonge heb meede gesonden. Vrijdag 12. des morgens sag men een partij neegers op de Hoek van Nialinge aan de strand, naar de welke onse schuijt beneevens den opperstuurman Harmanns Nieuwland, die goed Portugees spreekt, sonden, om te besien of niet eenige van hun aan boord konde krijgen, dog zij weijgerden dit, seggende in gebrooke Portugees, dat zij sulx buijten kennis van hun capitain niet dorsten doen, spraken voorts van een oud cap”, en portugeese vaartuijgen, wijsende na de hoek van de Rivier, die in het Z.Z. W* van ons lag, noemden ook Niambani, sonder dat gem: stuurman egter regt begrip van hun seggen konde krijgen, was hij weeder na. Boord keerden. Omtrent een uur à anderhalf hiernaar, sonden den adsistent Jacob van Leijden, beneevens den Records of South-Eastern Africa. 473 onderstuurman Jan Pentz, en mijn slave jonge als tolk na de Negerij van tingatinge, om een klein presentje van Lijwaat aan dien Heer, die na zijn land, door de neegers meede tingatinge genoemt word, te brengen, en te onderstaan of hem in geen handeling met ons konde in wikkelen : dog op den avond keerden zi) vrugteloos, alsoo de neegers seijde dat hun cap" naar Niambani was gegaan, wijsende dat dit was op de hoek van de Rivier die wij in 't Z.Z.W* van ons hadden, en sonder consent van haar opperhooft, konden niets verruijlen nog verkoopen, wilden selfs geen lapje Lijwaat tot vereering aanneemen; betuijgde egter wel met ons te willen handelen, als maar permissie konde bekomen ; het selfde seijden ook die van Nialinge, daar de onse in het te rug komen in passant waren aangeweest; deese laasten beloofden ook morgen ogtent vis aan haar te zullen verkoopen, als maar met de schuijt aan land quamen: sagen heeden verscheijde canoas leggen vissen, dog geen van haar quam bij ons aan boord, selfs niet eens digte bij het schip. Saturdag 13. des morgens waijde een zuijdelijk lugje met een reegenagtige lugt, om 7 uuren sonden onse schuijt met den stuurm: pentz na Nialinge, om te besien of de neegers hun woord, van vis te verkoopen zoude houden; kort nadat ons schuijt was afgegaan passeerden ons 3 canos, die meede na de hoek van Nialinge liepen, van waar onse schuijt terug comende, berigte den onderstuurman, dat met eene der bovengem: Canoas was aangekomen, een gekleede caffer, met een geknopte rottang in zijn hand, den welke teegens de onse had gesegt, dat zij in’t minste geen handel met ons konde drijven, selfs geen ververssing, water nog Brandhout toestaan, voor dat wij van de twee capi- tainen, die noemde Condwete en Jan Olabij, woonende op Niam- bani, consent daartoe hadde bekomen. Op dit berigt wierd den raad belegt en goed gevonden, den adsistent Jacob van Leijden en onderstuurman Jan Pentz met de schuijt na gedagte Niambani te senden, om te besien of dio Heeren Capitainen, konde beweegen, met ons in handeling te treeden, ten welken eijnde hun eenig Lijwaat tot een schenkagie wierde meede gegeeven, alles breeder in de bijgevoegde resolutie te sien. Des avonds om ses uuren reverteerden onse afgesondene, met berigt dat zij op Niambuni aan de strand komende, een groot 474 Records of South-Eastern Africa. getal neegers gewapent met Pijl en boog, sommige ook met assegaijen, daar hadden gevonden, en bij deese ook eenige Portugeesen op d’ Europische wijse gewapent, een van deese, die eenige commando scheen te hebben, verwellekomden haar seer beleeft, en leijden haar, met de rest der zijne geaccompagneert, naar een pagger, in de welke een woonhuijs stond, daar zij in een buijte galletij nog twee portugeesen vonden, die haar vrindelijk wellekom heeten, en bij hun needersitten : kort daar na vraagde een van deese, die de principaalste scheen te zijn, van waar zi) quamen, en wat hun aanbrengen was: het door de onse hun kortelijk gesegt sijnde, soo ging een der portugeesen, naar binnen bij den capiteijn, of opperhooft, die zij almere Mendo noemden, en seijden onpasselijk te zijn: deese weeder buijten gekomen sijnde, seijde uijt naam van zijn capitain, dat alsoo ter dier plaats, een vastigheijd van den koning van portugaal zijn Heer en meester was, bij geen de minste handeling konde of mogte toestaan, maar ververssing, water en Brandhout woude hij ons leeveren, soo veel als wij benoodigt waren, dog vooraf wilde hij de capitain van ons schip en de supercarga gaarne selfs spreeken, versogt dierhalven dat die morgen bij hem wilde komen. Terwijl de onse hier saten verstonden zij dat de geene welke het woord teegens hun hadden gevoert, het eene de Priester, en het ander, sijnde dengeene die hun aan strand hadde ontfangen de sergeaut was, het huijs daar zij saten, was in het vierkant omset met seer dunne pallissaten, hebbende aan ijder zijde van den ingang een opening daar een Bas, of kleen stuk geschut in conde leggen. Teegen deese pagger over, sagen sij nog een ander, meede vierkant, dog met dicker pallissaden omset, hebbende op eijder hoek een soort van een rondeeltje of torentje van strooi), op de wijse als de cap van een neegers cagie rond op gehaalt, en een schietgat a vier; konden ook sien dat daarin basjes lagen, dog niet wel bekennen, of in alle de schietgaten basjes waren; dit vierkant noemden zij hun fort, waijende van eene der punten hun vlagge: d’ onse wierd niet gepermitteerd hetselve van binnen te besigtigen mogten selfs niet rondsom hetselve gaan. Nog eenigen tijd geseeten hebbende, en weggaande, wierden zij tot op de strand toe uijt geleij gedaan, daar de portugeesen met veel vrundschap afscheijd namen, en wierden hier op het Records of South-Eastern Africa. 475 vertrek, aan d’ onse gesonden door den capitain de volgende ververssingen, als 1 koebeest 7 kleene levendige varkens 6 hoenders, benevens wat pisang en kool of liever koolsbladeren, dewijl soo slegt waren, dat de naam van kool niet meriteerden; het Lijwaat dat aan onse afgesondene tot een schenkagie was meede gegeven, hadden den capitain niet willen aanneemen, seggende dat het geene hij aan ons sond te gering was, en dat verhoopten ons morgen selfs te spreeken. Zondag 14. deesen morgen wierd het koebeest dat gisteren hadde gekreegen, geslagt tot ververssing voor ons scheeps volk : en in de voormiddag tusschen 9 en 10 uuren gingen de schipper Marinus dringe en ik, benevens den onderstuurman Jan Pentz en sergeant Jan Honselaar met de schuijt opwaard naar Niam- bani, om den Portugeesen Cap™ te gaan sien en spreeken: het was op de middag als wij daar aanlanden, en wierden aan de strand door den Cap” selfs, den Pater, Schriba, en een sergeant met 4 gewapende militairen ontfangen, verwellekomt, en na binnen geconvojcerd, bij de Poort van de pagger komende, stapten de serg* met zijn soldaten vooruijt, en stelden sig in twee reijen, tusschen welke door, wi) na binnen stapten, alwaar wi) ons benevens den Capitain en paap ter needer setten. Hier een moment geseeten hebbende, vraagde den Capitain onse namen, van waar wij gekomen waren, en wat de reeden van onse komst was; hetwelk hem kortelijk wierd gesegt, en hem na sijn naam gevraagt, waarop hij antwoorde dat zijn naam was Joan de fonseka Moenier, en excuscerde sig dat gisteren niet in persoon met de onse hadde konnen sprecken, hebbende sijn onpasselijkheijd sulx niet toegelaten. Wijders quam hij tot b'antwoording van ons voorstel, en seijde dat ververssing, water, Branthout, en wat aldaar wierd gevonden tot ons dienst was, dog met ons negotieren konde hij niet doen, maar protesteerde uijt naam van sijn Coning teegens het doen van eenigen handel met de Inwoonders hier omtrent, als weesende alle subaltairne van sijn koning, die reeds ruijm twee hondert Jaaren dit land hadde besecten, sonder dat hij Cap™ wiste, dat hier ooijt eenige scheepen van andere naties waren geweest als in de Jaaren 1727 en 1728, wanneer een hollandsche 476 Records of South-Eastern Africa. Brigantijn daar was geweest, en met den Inlander gehandelt, om welke reedenen thans hier seedert ruijm 2 Jaaren een vaste postering was gehouden, die er bevoorens niet was geweest, maar hadden jaarlijx maar met een scheepje gekomen om hier te handelen, vertrekkende na een legging van 4 è 5 maanden weederom na Mosambicque, Seijde ook dat sijn Conink weijnig voordeelen van deese plaats trok, en het houden van de post meest was, om zijn regt te bewaren, welk bevoorens geduurende de absentie van een scheepje aan eenige daar woonende mooren was aanbetrouwt geweest. Naar nog eenige andere reeden wisseling, wierd te tafel gedekt, daar wij benevens den Cap" op zijne nodiging aan gingen sitten, benevens de paap die men niet konde kennen als aan sijn geschooren kruijn, dewijl gekleed ging als d’ andere portu- geesen. Wij hadden maar een wijnig gegeeten, als men van de kant van Nialinge een canonschoot hoorde doen, en tijding gebragt dat er een schip quam; den Cap” seijde daarop met blijdschap, dat sal ons schip weesen, dat wij alle dagen te verwagten hebben,en gaf last om met een der basjes van sijn fort te b'antwoorden, dat hun ordinaire zeijn was soo als wij verstonden. Terwijl den Cap™ deese ordres gaf, seijde de schipper in gebrooke portugees, wie weet of het onse macker niet en is, dit seggen ontstelde den Cap", en vraagde ons of wij nog een schip verwagten, wij antwoorden ja, dat die in Zee van ons was geraakt, en wij hem hier een maand moesten in wagten: dit seggen ontsetten hem nog meer, stond verbaast van tafel op latende ons en de paap alleenig sitten, dog quam na korten tijd weeder bij, hebbende na alle apparentie eenige ordres weesen stellen op zijn fort: om dees tijd wierd hem berigt gebragt, dat het binnen gekomene schip, digt bij het onse ten anker was gekomen, waarom den Cap” vast stelde dat het onse macker moeste weesen, dewijl haar schip altijd direct voor de post ten anker quam, hij betuijgde opentlijk sijn wantrouwen, dewijl hem bij onse aankomst van geen tweede schip hadden gesegt: dog wij verseekerden hem dat schoon het onse Compagnon mogte sijn, hij de minste quade gedagten van ons niet moeste hebben, dat vrij konde verseekert weesen, dat wij dienaars van de Neederlandsche g'octroijeerde Oostindische Comp: waren, en niet sonder last daargekomen, dat onse ordres egter dicteerden, dat indien wij hier een schip Records of South-Eastern Africa. 477 von deh koning van Portugaal, of wel een posteering vonden van die Majesteijt, wij niet dan in alle vrundschap met hun soude omgaan, sonder het zij omtrent den handen of andersints eenige reedenen van klagten te geeven. Dit stelden dien Heer weederom wat gerust, en raakten voorts weeder met hem in een andere discours, van welk w’ het wee- derom draijden op den handel, dog hier omtrent geen apparentie siende, vraagden wij mits het selve betalende eenige ververssing, benevens water en Brandhout: dat hij alles aan ons beloofde te geeven naar genoegen, als wij maar opgaven wat ververssing en hoe veel wij begeerden, bepaalde voorts ons, om in thien dagen te moeten vertrecken: een eijschje van ververssing gaven w' hem, dog ten opsigt van 't vertrek sijden w' dat die tijd te kort was, en dat wij onse macker moesten afwagten vervolgens pre- senteeren hem onse op gisteren weederom gekomene schenkagio bestaande in 1 p* b* blaauw guin:, en 2 „ beng” zeijlkleeden, beneevens verscheijde andere kleijnigheeden van de provisien, particulier voor onse tafel meede genomen, die wij op heeden daar hadden bij gevoegt, hij nam deselve na lange protestatie aan, en renoveerde zijn voorige seggen, dat ons van alle noodwendig- heeden tot ververssing soude voorsien, dog ten opsigt der aangepresenteerde betaling seijde hij, dat die goederen daar voor een geringe preijs wierden gekogt, en het zijn coning op soo een kleijnigheijd niet soude aankomen, die aan goede vrinden als de hollanders waaren gegeven ; mear wij antwoorden dat onse heeren en M™ het meede wel konden betalen, en sonder betaling niets souden aanneemen. Eijndelijk na nog eenige reeden wisseling, en belofte van sijn kant, dat ons morgen ogtent een plaats daar wij water en Brandhout konde halen soude worden aangeweesen, namen wij ons afscheijd, alsoo de son al laag was gekomen, en wierden in selver wijsel uijtgeleijd, tot op de strand, als ontfangen waren geworden het fortjen en het Logiement bevonden wij te zijn, soodanig als onse afgesunde ons gisteren hadden berigt, sijnde dit woon huijs na alle schijnbaarheijd, het selfde, dat ten tijde als de Brigantijn hier was, daar den Cap” hiervoor van heeft ge- sprooken,al heeft gestaan ; ineen kleene wandeling, daar wij den Cap'" met veel mucijten toe persuadecrden, sagen w' agter sijn 478 Records of South-Eastern Africa, Logiement, dog buijten de pagger, haar kerk, en de wooning van den pater, bij hetselve was een kleijn thuijntjen, dog sagen seer wijnig groente daarin ; aan de andere zijde stonden eenige cagies van hunne dienaars en vassalen : clappus of cocus en tammerijn boomen vond men hier rondom meede, dog geene Limoenen, dewelke si) seijden verder heen te staan; de overige boomen grond en heester gewassen quamen meest met die van Rio de Lagoa overeen. W’ hebben hier voorwaards nog abusivelijk vergeeten te seggen, hoe verre die Cap' het district van sijn Koning op deese kust reekende te zijn; het welke hij stelde te beginnen, bij of met Boka de Cabo das Corinthas (:soo noemde hij Rio de Lagoa :) tot aan Cabo de guarda fuij, het welke aan de hoek van de roode Zee legt, en tot daar toe waren al de strand bewoonders vassalen van zijn Koning, buijten verscheijde andere plaatsen, die zij hier en daar landwaard in besaten. Wij gelijk gesegt, van de portugeesen gescheijden en ver trocken sijnde, hoorden als wij omtrent half weegen ons schip waren twee canon schooten, d’ een omtrent een half quartier na den anderen doen, sonder dat wij konde bedenken wat die beduijden, nader comende sagen de Lantaarn van onse besaans rae, dat het gegeven teeken was, om bij donker het schip te konnen vinden, en roeijden daarop aan boord, daar wij van de opperstuurman verstonden, dat het op de zijde van ons leggende schip een Portugees was, deese middag binnen gekomen sijnde, dat de twee schooten door ons gehoort, het opsetten der wagt was geweest, eerst door den portugees, daarna door hem gedaan: wijders sijde gem: stuurm: dat den Cap" van het portugeese schip, aanstonds na het vallen van zijn anker had geroepen dat onse Capt" bij hem aan Boord soude komen, en als hem gesegt wierd, dat die na het fort was gegaan, seijde hij, dat dan hij opperstuurman soude komen, dog deese had gesegt niet uijt zijn schip te konnen gaan, dewijl de schipper niet aan boort was, en indien den portugeesen Cap” eijts te seggen had, konde hij eijmand senden. deese sond daarop sijn onder Cap™ of eerste Lieijtenant, vragende wat volk, waar van daan onse komst, en om wat reeden hiergekomen waren. Het een en ander had den opperstuurm: kortelijk beantwoord ; waarop gem: onder Cap” vraagde of hij niet wiste dat dit een portugeese plaats en reede was, den stuurm: antwoorde neen, Records of South-Eastern Africa. 479 sulx is in onse kaarten niet bekend, den onder Cap" repliceerden, dat zulx egter soodanig was, en dat zijn Cap' ordre had, om hier bij ons te blijven leggen, dat soo water of Brandhout noodig hadden, zulcx tot onsen dienst was, maar handel met den inlander, was ons niet gepermitteerd, en strijdig teegens de tractaten tusschen sijn portugeese Majesteijt, en Haar Hoogmoogende de Heeren Staaten generaal; op welk onse stuurm: had geant- woord, dat hij aan hem hierop geen positief bescheijd konde geeven, maar soude aan de schipper en mij berigt hiervan doen, soodra wij aan boord quamen. 