Entomologische berichten
Curtis beschouwt derhalve met recht Pide.c hirundmis als de type van het nieuwe genus. Later vond hij ze ook bij eenige andere soorten, doch niet bij Palex irritans en P. canis. Dit verschil in bouw, nl. het al of niet bezit van antennae of voel- hoorns, was voor hem aanleiding, om de laatstgenoemde twee ENTOMOLOGISCIIE BKRICIITEX. 125 soorten in het genus Fule.i; te laten, en de andere te vereeni- gen in een nieuw genus : Ceratophi)Uus. Blijkbaar heeft hij bedoeld : Ceratopsyllas (= hoorn-dragende vloo). Orthographisch moeten wij das Ceratopsylla spellen. Taschenberg blijft echter Ceratophyllus schrijven, omdat Curtis: »offenbar auf die blättei*- artigen Einschitte der Fühlerkeule Rücksicht nahm.« Dit is van Taschenberg heel snedig bedacht ; evenwel, noch uit de beschrijvingen, noch uit de teekeningen van Curtis blijkt, dat deze de bladachtige natuur der voelerknots waargenomen heeft, integendeel, zoowel in zijne teekeningen als in zijne beschrij- vingen ziet men »joints« eu »rings«. Curtis vereenigt in zijn genus Ceratophyllus 4 vlooien van vogels, 3 van vleermuizen en 7 van andere zoogdieren. 1833. Ischnopsyllus (corr. : Tschnopsylla) Westwood. In de Entomological Magazine, v. 1, j). 362, zegt Westwood woorde- lijk : »Hence it can scarcely be considered that the genus Ceratophyllus is well founded. The species, however, figured by Mr. Curtis, Cer. elongatus, as well as the Cer. vespertilionis, and probably Cer. bifasciatus, and Pulex musculi Dug. ; toge- ther with a Chinese species, which has been kindly presented to me by the Rev. Leonard Jenyns, exhibit a general form so difiFerent to that of the other fleas, that 1 cannot help thin- king them, on that account, entitled to form a distinct group ; for which (as the name Ceratophyllus must likewise be rejected in consequence of having been previously employed in botany) the generic name of Ischnopsyllus may be deemed inapplicable, the characters of which 1 propose to detail in a memoir, upon which I am at present occupied, upon Bat Parasites.« — Hieruit blijkt, dat Ischnopsylla Westvvogd de oudste genusnaam is voor de zoogenaamde vleermuisvlooien, en Ceratophyllus elon- gaius Curtis tot type heeft. 1836. Ceratophyllus Guerin et Percheron, Genera des Ins.; livr. 5, n". 7, t. 1 = Ceratophyllus (corr. Ceratopsylla) Curtis 1832. 12() EXTOMOLOGISCHE BERICHTEN. 1838. Derinatophilus GuÉrin — ^ Meneville, Iconographie du Règne Animal, Texte explicatif, p. 13. Type : Pulex penetrans L. (zie Ent. Ber. v. 2. p. ). 1840. Sarcophaga Guildixg apud Westwood, in Trans. Eut. Soc. Lond. V. 2. p. 200. Type : Pulex penetrans L. Derhalve = Dermatophilus GuÉrix — Mexevilt.e 1838. (Non Sarcopluuja Meig. 1826. Dipt.). 1840. Sarcopftj/lla Westwood, in Trans. Ent. Soc. Lond. v. 2. p. 202. t. 20. Type : Pule.v. penetrans L. Derhalve = Der- matophilus GuÉRiN — Meneville, 1838. 1844. Ceratopsyllus (corr. Ceratopst/lla) Gervais, Hist. Nat. Ins. x\pt. V. 3. p. 372, Gervais schijnt dus over de spelling van dezen naam evenzoo gedacht te hebben, als ik; zie hier- boven, blz. 125. Derhalve = Ceratophyllus (corr. Ceixitopsylla) Curtis 1832. Arnhem. A. C. Oudemans. Lymexylon navale L. eindelijk inlandsch ! Hoewel reeds door Snellen van Vollenhoven in 1859 (Gelede Dieren van Nederland pag. 212) als zeer waarschijnlijk inlandsch opgegeven, door Everts in zijne laatste lijst, 1887 p. 147, als op scheepstimmerwerven te vinden vermeld en nog eens in zijn werk over de Ned. Col. II. p. 199 1901 met verbazing als niet inlandsch herdacht (terwijl Westhoff in zijn Käfer West- phalens, 1881, aangeeft dat het dier in 1 829 reeds bij Munster Avas gevonden), bleef onze Lymexylon een onvindbaar insect binnen onze grenzen. Eindelijk, 1 Augustus 1906, mocht ik er in slagen, niet op e e n e s c h e e p s t i m m e r w e r f , maar in het zoo vaak doorzochte Haagsche Bosch, eeu fraai ^ te vinden. RNTOMOLOGISniK BKRIOHTEN. 127 Ik was daar wandelend, toen mijn oog viel op een zeer ouden eik, waarvan de schors gedeeltelijk was afgevallen en gedeeltelijk los zat. Ik lichtte een stuk op en zag eerst niets dan een vijftal Qtinbu-'t catetnilatus^ die de vlucht namen, maar op den stam bleef een dier zitten, dat raij den indruk gaf te gelijken op Campi/bis Uncarts L. Ik nam het dier mee en t'huis komende herkende ik den lang gezochten kever. Waarschijnlijk zijn er daar nog wel meer te vinden, ofschoon in alle fauna's, die ik raadpleegde, het dier als zeldzaam en in enkele exemplaren voorkomend wordt aangegeven, behalve in Seidlitz' Fauna Transsylv^niica, die het daar »häufig« noemt. In elk geval heeft VVesthoff gelijk, waar hij zegt, dat het dier in oude boomen huist. Reeds Olivier gaf eene vrij goede afbeelding en in Calwer's Käferbuch is het dier zeer duidelijk geteekend. P.S. In Linnaeus S3^st. Nat. (vertaling Houttuyn) pag. 617, vond ik onder N". 29, voor navale : »C'antharis thorace tere- tuisculo, corpore luteo, elytri.s margine apiceque nigris.« »Omdat deeze in de gevelde stammen der eikenboomen huis- vest en dus zeer schadelijk is voor den scheepsbouw wordt zij dus bijgenaamd.« Daar het dier overal als »zeldzaam en zeer zeldzaam« wordt opgegeven, zal die schadelijkheid wel aan andere eiken- houtverwoesters moeten worden toegeschreven. Onder gunstige omstandigheden schijnt het toch soms in aantal voor te komen. Immers ik lees in de Deutsche Ent. Zeits. 18G6, dat toen in Jülich bij Aken uit een ouden eikenstronk (30 ex. werden gevangen. A. F. A. Leesbekg. 128 EXTOMOLOGISCHE BERICHTEN. Het weerstandsvermogen van Arthropoden-larven tegen Ptomaïnen. Ia N^, 3Q der Entomologisclie Berichten deelde Dr. de Meijere interessante waarnemingen mede van den heer Edw. Jacobson over het weerstandsvermogen van Dipteren-larven tegen plant- aardige vergiften. Jacobson wijst er hierbij tevens op (bladz. 112) »dat het een van zelf sprekend feit is, dat vliegenlarven geheel immuun moeten zijn voor ptomaïnen, daar vele soorten in lijken leven". Vele ptomainen vertoonen dan ook in hunne chemische eigenschappen en giftige werking groote overeenkomst met planten-alkaloïden. Het is bekend, dat niet alleen larven van vliegen, maar ook van kevers enz. op cadavers voorkomen; door Speiser werd hieromtrent in »Allgemeine Zeitschrift für Entomologie, Band 9, S. 39« een referaat gegeven over eene »Conférence« van F. Meunier: »Les travailleurs de la Mort«, verschenen in de »Revue des Questions scientifiques« van October 1902. In dit opstel wordt vermeld, welke Arthropoden in lijken van menschen en dieren gevonden zijn in verschillende om- standigheden en in de verschillende stadiën der ontleding. Deze Fauna bestaat niet altoos uit dezelfde soorten, maar ondergaat wijzigingen door de temperatuur van het jaargetijde, door droogte of vochtigheid en door de wijze, waarop het begraven heeft plaats gehad. Bij nauwkeurig onderzoek blijkt echter, dat er duidelijk eene regelmatige volgorde waar te nemen is in de verschijning der verschillende »Biocoenosen«, zooals Speiser met Moebius deze van organischen afval levende wezens noemt, en de volgorde toont zulk een geregeld verloop, dat de kennis dezer Fauna van gewicht kan zijn bij gerech- telijk onderzoek. Lijken, die aan de lucht blootgesteld blijven, worden het ENTOMOLOGISCHE BERICHTEN. 129 eerst bezocht door vliegen, welke er eieren of larven op afzetten. Meunier onderscheidt twee groepen, waarvan de eerste vooral uit vertegenwoordigers der geslachten Mnsca, Stomo.i'i/s en vooral Callip/tora bestaat ; deze bezoeken cadavers, welke nog geene ontleding ^) ondergingen, terwijl wanneer deze reeds ingetreden is, de tweede groep verschijnt : Lucilia, Anthomj/ia, Sarcophaga en andere. Dan volgen, drie tot zes maanden na den dood, Dermestiden-kevers, de Micro-vlinder Aglossa en even- tueel de kaasvlieg, Piophilm casei L., aangelokt door vetzuur-vor- ming. Zijn er reeds ammoniakale ontledingproducten ontstaan, dan vertoonen zich Phoriden en Ophyra-soorien (Dipt.), Sil- phiden en Histeriden (Col.), maar ook reeds mijten. Deze laatste helpen dan langzamerhand het sloopingswerk voltooien, terwijl steeds andere nieuwe soorten de vroegere weer in bepaalde volgorde aflossen. Ook bij begraven cadavers heeft men vele, het verloop der ontbinding kenmerkende, dieren gevonden; men neemt aan, dat o. a. de F/iora-\ar\en uit de daarboven gelegde eieren door de aarde zich naar hare prooi begeven. De mieren worden in het bovenstaande verslag niet genoemd; toch is het bekend, dat sommige soorten de lijken van kleine gewervelde dieren tot op het geraamte afvreten. ') Dat cenij^c jitoniaïnen zich reeds untwikkclcn, vuurdat üntbindingslucht waargenomen wordt, is bewezen ; wanneer werkelijk rotting intreedt, schijnen zij te verdwijnen. (Lewin, Ijehi-buch der Toxicologie, S. 430;. v. 11. A. J. VAN ROSSUM. UITGEGEVEN DOOR DE NEDERLANDSCHE ENTDMDLOGISGHE VEREENIGING. N°. 32. DEEL II. 1 November 1906. INHOUD: Dr. A. C. Qüdemans, Aanteekeningen over Suctoria V. — Jhr. Dr. Ed. Everts, De staudaard-collectie der Nederlandsche Coleoptera. — Jlir. Dr. Ed. Everts, Coleoptera, in de omstreken van Oklenzaal, Denekamp en Losser verzameld, Jnli 1906. — Dr. A. J. van Rossum, Excnrsie-bericlit. Blad wespen. — Dr. A. J. van Rossum, Invloed van bet voedsel op Croesus varus Vill. — Dr. H. W. VAN DER Weele, Lijst van Neuropteroïdea, gevon- den bij Oldenzaal en Denekamp, ter gelegenheid van de zomervergadering der Ned. Entom. Vereeniging, Juli, 1906. Aanteekeningen over Suctoria V. 1856. Cerotopsyllus (corr. : Ceratopsylla) Kolenati, Paras, d. Oüiropt., Brunn, p. 31. — In Taschexberg, die Flöhe, p. 35, lezen wij : »Das Bedürfniss, die Fledermausflöhe unter einer besonderen Gattung von Pulex abzutrennen, hat sich bei ver- schiedenen Autoren geltend gemacht.« In plaats van nu mede te dealen, wie die »verschiedene Autoren« zijn, zegt hij slechts : »Kolenati vereinigt sie unter Cei^atopsyllus und . . .« etc. Ik heb zorgvuldig de literatuur bestudeerd, en vind vóór Kolenati slechts één auteur, Westwood, 1833, die de vleerrauisvlooien van de andere afzondert. Voor »verschiedene« leze men dus »zwei«. Over het genus Ischnopsylla van Westwood rapporteerde ik reeds in de Entomologische Berichten, v. 2, p. 135, van 1 September 1906, Hoewel Kot-enati zijn genus noemt : »Cerato- AUG 261907 A/.... 132 EN'TOMOI-OGISCHE BEEICHTEN. psyllus Curtis«, is zijne diagnose zóó gekozen, dat hij in wer- kelijkheid een nieuw genus voorstelt. Ceratophyllus {coxr.: Cera- topsylla) Curtis, namelijk, heeft tot type : Palex hirundhiis, een vogelvloo, een vloo zonder abdominaalkammen ; Ceratopsylliis EoLENATi daarentegen heeft, volgens de diagnose, abdominaal- kammen, welke men bijna uitsluitend bij vleermuisvlooien aantreft. Tot zijn genus behooren : octactenus^ he.xactenus.,2^^'^^^^~ ctenus, tetractenus^ dictenus en monoctenus (sciurï). Kolenati geeft geen type aan ; het is ook onnoodig een der door hem ge- noemde soorten als type uit te kiezen, want zijn genus is beslist synoniem aan Tschnopsyllus (corr. : Tschnopsylla) West- wooD, 1833, hetwelk CeratopliyUas elongatus Curtis tot type heeft. Er zijn dus drie redenen om het genus Ceratopsylliis Kolenati vervallen te verklaren : 1. het is synoniem aan Iscimopsylla Westwood, 1833. 2. er bestaat reeds een genus Ceratophyllus (corr. : Ceratopsylla) Curtis. 1832. 3. de naam Ceratopsyllus werd reeds door Gervais in 1844 gebruikt (zie Entomologische Berichten, v. 2, p. 126). Nog wil ik hierbij opmerken, dat Baker pentactenus als type aangeeft, zonder dat daarvoor eenige reden bestaat. 1856. Ctenopsyllui^ (corr. : Ctenop.tyllo) Kolenati, Paras. d. Chiropt., Brünn, p. 31, noot. Deze naam wordt door hem voorgesteld voor Ceratopsyllus : »sollte eigentlich heissen Cteno- psyllus.« Derhalve : Ct&nopsyllns (corr. : Cte7iopsylla) Kolenati 1856 = Ceratopsylliis (corr. : Ceratopsylla) Kolenati 1856 = Iseh- nopsyllus (corr. : Tschnopsylla) Westwood 1833. 1856. Clenophthalmu.^ Kolenati, Paras. d. Chiropt., Brünn, p. 33. Woordelijk lezen wij hier: »Der Hausmausfloh und der Maulwurfsfloh hat vor den Ocellen kleine bewegliche Cteni- dien und dürfte ein neues Geschlecht » Ctenophthahiiiis Kolenati« mit mehreren anderen bilden: Ctenophthalmiis muscuU^ C. talpae, C. canis, C. felis, u.s.w.« Eenige regeis verder noemt hij ook C. erinacei. Let wel : Kolenati schrijft »hat«, niet »haben«. ENTOMOLOGISCHE BERICHTEN. 133 Hieruit volgt onbetwistbaar, dat Ctenoplithalrmcs Kolunati, 185G, Pulex musculi tot type heeft. 1857. Ceratopsi/lhis (corr. : Ceratopsylla) Kolenati, Paras. d. Chiropt., Dresden, p. 31,= Ceratopsyllus (corr.: Ceratopsylla) Kolenati, 1856; di&v\\alv& = Ischnopsyllus (corr.: Ischnopsylla) Westwood, 1833, zie hierboven. 1857. Ctenopsyllus (corr. : Ctenopsylla) Kolenati, Paras. d. Chiropt., Dresden, p. 31, noot = Ctenopsyllus (corr. : Cteno- psylla) Kolenati, 1856. Derhalve = Ischnopsyllus (corr.: IscJmo- psylla) Westwood, 1833. Zie hierboven. 1857, September. Pulex Kolenati in Wien. Entom. Monat- schr., V. 1, p. 65, = Pulex L., 1758. 1857, September. Sarcopsyllus (corr. : Sarcopsylla) Kolenati in Wien. Ent. Monatschr., v. 1, p. 65, = Sarcopsylla West- wood, 1840, àerhaly e = Dermatophil us Güerin Méneville 1838. 1857, September. Monopsyllus (corr. : Monopsylla) Kolenati in Wien. Ent. Monatschr., v. 1, p. 65. »Zu Monopsyllus (eine Borste an den Fühlern, ein Ctenidium am Pronotum, kein Augenctenidium, kein Zahn am Kopfe) gehört sciuri u. dgl.« Men ziet hieruit, dat Monopsyllus (corr. : Alonopsylla) een goed gekarakteriseerd genus is, met sciuri als type. Het is onbe- grijpelijk, dat Baker (Proc. U. S. Nat. Mus., v. 27, p. 371) schrijft : »it has been impossible to investigate fully such special cases as Rhynclioprion^ Monopsyllus, etc.« Even vreemd is de bewering van Baker (1. c.) : »No writer on the fleas in the past had made any attempt to designate generic types, and this fact has given rise to the greatest difficulties.« Ik meen duidelijk aangetoond te hebben, dat zoowel Curtis als Westwood en Kolenati steeds bij elk nieuw genus de type aaugegeven hebbeu. Voorloopig blijft Monopsyllus (corr.: Mono- psylla) Kolenati vereenigd met Ceratophyllus (corr. : Cerato- psylla) Curtis, doch, zoodra sciuri van hirundinis gescheiden wordt, moet het genus Monopsylla hersteld worden. 134 RNTOAfOLOOISCHK BERÎCHT?:N\ 1857, Sept. Ctenophthalmus Kolenati in Wien. Ent. Mou. V, 1. p. 65 : »Unterhalb des Auges ein Ctenidium,« derhalve = Ctenophthalmus Kolenati 1856, type muscw/i. (zie hierboven). 1857, Sept. Ctenocephalus Kolenati in Wien. Ent. Monat- schr. V. 1. p. 65. »Ein Kopf- nnd ein Augenctenidium.« »Zu Ct. gehört hyaenae, cards, felis, u. s. w.« Errare humanuni ! Wanneer wij in Kolenati, Meletemata Entomologica, fasc. 5, p. 126 (Petropoli 1846) de beschrijving en de afbeelding van Pulex hyaenae naslaan, vinden wij geen spoor van kop- en oog- ctenidia vermeld of aangegeven ! In zijn in 1863 verschenen werk »Beiträge zur Kenntniss der Phthiriomyarien ; Versuch einer Monographie der Aphanipteren, Nycteribieu und Stre- blidfen« plaatst Kolenati dan ook hyaenae onder Pulex. (Jit ondervinding weten we, dat we met Kolenate voorzichtig moeten zijn. Ik verzocht daarom aan het K. K. Naturhistori- sches Hofmuseum te Weenen mij het originalexemplaar van Kolenati toe te zenden. De buitengewone welwillendheid waar- mede aan mijn verzoek gevolg werd gegeven, verdient eene bijzondere vermelding. Het resultaat van mijn onderzoek was, dat werkelijk hyaenae geen spoor vau ctenidia vertoont ! Wij nemen derhalve canis als type aan. Op hyaenae kom ik later terug ; ik deed er nog eene belangrijke ontdekking aan, zij behoort namelijk tot het genus Vermipsylla Schimk. 1857, Sept. Ceratopsyllus (corr. : Ceratopsylla) Kolrnati in Wien. Ent. Mon., v. 1, p. 65, = Ceratopsyllus (corr.: Cera- topsylla) Kolenati 1856, derhalve = Tschnopsyllus (corr.: Ischno- psylla) Westwood, 1833. Zie hierboven. 1859. Ctenophthabmts Kolenati, Fauna des Altvaters, p. 65 = Ctenophthalmus Kolenati 1856. Zie hierboven. 1859. Ctenocephalus Kolenati, Fauna des Altvaters, p. QQ, = Ctenocephalus Kolenati Sept. 1857. Arnhem. A. C. Oudemans. ENTOMOI.OGISCIIE BIOKICIITKN. 135 De Standaard-collectie der Nederlandsche Coleoptera. De Nederlandsche Coleoptera-t'aiina telt thans 3223 bekende soorten, die in één of meer exemplaren, op een 20-tal soorten na, in de standaard-collectie van den ondergeteekende vertegen- Avoordigd zijn, welke collectie later bestemd is voor het Rijks Museum van Nat. Hist, te Leiden. Dat eene fauuistische collectie bijna compleet is mag wel een rara avis genoemd worden. Zoo iets tot stand te breno-en is misschien alleen mogelijk in een klein land als het onze en getuigt voor de zeldzame samenwerking der Coleopterologen in den lande, die niet aarzelden, hun eigen collectie als N". 2 beschouwende, de zeldzaamste exemplaren, ook de unica, aan deze centrale verzameling toe te vertrouwen. Moge deze ver- zameling in de toekomst, voor latere onderzoekers onzer kever- fauna een gewenschte vraagbaak voor de studie blijven. Wellicht kan het zijn nut hebben hierbij te laten volgen eene lijst van de soorten (en een paar zeldzame variëteiten), welke in deze collectie ontbreken, met opgave van de namen der entomologen, in Avier collectie deze unica voorhanden zijn. Wellicht dat dit bericht een middel is, dat ook deze in Neder- land bekende soorten eenmaal in onze standaard-collectie hare plaats zullen vinden. Agonum {Platynus) impressitm Panz. ; Dieren, in de collectie van wijlen den heer J. Kinker. Pterostichus cristatiis Dufour ; ik bezit een exemplaar met onzekere vindplaats Maastricht. Agabus gitttatus Payk ; Vuchtpolder bij Breda, in de collectie Heylaerts. Atemeles paradoxus Grav., forma rhomhicollis Wasm. ; Exaeten (Limburg), in de collectie Wasraann. Mi/rmedonia plicata Er. Exaeten (Limburg), in de collectie Wasmann. 136 ENTOMOLOGISCHE BERICHTEN. Ätheta {Homalota) corvina Ths. {lepida Kr.), Utrecht, in de collectie van wijlen den heer J. Kinker. Ätheta languida Er., het type bij Breda, in de collectie Heylaerts. Lamprinus haematoptervs Kr., Exaeteu (Limburg), in de col- lectie Wasmanu. PMlonthus punctus Grav., ab. c. hinotatus Grav., Amsterdam, in de collectie Kinker. Steims Sylvester Er., Breda, in de collectie Heylaerts. Pelocharis versicolor Waltl., Breda, in de collectie Heylaerts. Riolus nitens Müll., Valkenberg, in de collectie van wijlen den heer v. Hagen s in Düsseldorf. Riolus Mulsantii Kuw. (subviolaceus Muls.), door Kuwert uit Holland opgegeven. Heterocerus (Phr/riies) aureolus Schödte, door Kuwert uit Holland opgegeven. Helophoriis asperatus Rey., Sluyskil, in de collectie van het Brusselsch Museum voor Nat. Hist. Chrijsohotliris aßnis F. d", Amsterdam, in de collectie Kinker. Eucnemis capucina Ahr., Breda, in de collectie Heylaerts. Elater sangninolentus Schrk., ab. e. iun/iacidatiis Sehauf. (onder den naam van var. ephippium Oliv.), bij Breda, in de collectie Heylaerts. IJylecoetes dermestoides L., Amsterdam, eertijds door wijlen Dr. Herklots opgegeven. Apldliona atrovirens Forst., Vaals (Limburg), in de collectie van wijlen den heer E^örster te Aken. Longitarsis ohlitcratus Rosenh,, Vaals (Limburg), in de collectie van wylen den heer Förster te Aken. Longitarsis patrueli'^ All., Breda of Bergen-op-Zoom, in de collectie Heylaerts. Plafyrrhiiius latirostris F., ik bezit een inlandsch exemplaar zonder nadere opgave van vindplaats. Oïchestes pratensis Germ., Breda, ia de collectie Heylaerts, KNTOMOI.OGTSCHE BEIUCIITEN. 137 CeiitliorrJiijiicIius pUosellus Gylh., door Bedel i.it Holland opgegeven. Carphohorns minhmis F., de vraatfiguren door Prof. Dr. Rit- zeina Bos in Drenthe en in het Speulderbosch bij Putten op de Veluwe waargenomen. Behalve deze weinige soorten ontbreken bovendien tal van rassen, variëteiten, vormen en aberraties van soorten waarvan het type vertegenwoordigd is, of wel omgekeerd dat wel eenige variëteit maar niet het type voorhanden is. Dan zijn van vele soorten de beide seksen nog niet vertegen woordiffd. Ook is zeer gewen seht het aantal exemplaren van zeldzame soorten te vermeerderen, de kennis der soort in zijne verschil- lende afwijkingen wordt daardoor bevorderd. Ondergeteekende beveelt dan ook, om de hier opgesomde redenen, ten zeerste zijne collectie aan de collega's aan. Gaarne is hij bereid, zoo mogelijk, inlandsche exemplaren van uiterst zeldzame soorten of unica tegen uitlandsche exemplaren van die soorten in te ruilen. Door een dergelijk ruil verkeer was het vooral, dat deze inlandsche standaard-collectie zoo volledig geworden is. Ed. Everts. Coleoptera ') in de omstreken van Oldenzaal, Denekamp en Losser verzameld, Juli 1906. Omopliron limbatus F. Elaphras Ullrkkii W. Redt. Dyschirius obscurus Gylh. 2) » angustatus Ahr. JBembidium obliquum St. ly De allergewoonste soorten zijn hier weggelaten. -) Deze soort was alleen van de zeekust bekend. 138 ENTOMOT,OGISCHE BERICHTEN. IJembidiiim Doris Gylh. » Maiwierheimii Salilb. Epaphius secalis Payk. OUsthopus rotundatus Payk. Pterostichus angustatiis Dfts. A77iara üifima Dfts. Harpalus rufus Brüpcgeai. {ferriigineus F.) Faun. nov. sp. Bradijcellus verbasci Dfts. Blechrus ininutnJus Goeze. Haliplus flavicollis St. Deronectes duodecimpicstidatus F. » depressus F. Hydroporus rußfrons Dfts. ■memnonius Nicolai type en o var. castaneus Aubé. Agabus striolatus Clylh. » aßinis Payk. Hydaticus seminiger de G. OrectocMlus villosus Müll. Ocalea pieata Steph. Ilyohates nigricollis Payk. Brachyusa concoJor Er. Tachyusa leucopus Mrsh. Faun. nov. sp. » conshdcta Er. » coarctata Er. type en ab. c. cyanea Kr. Leptusa rufïcollis Er. Tachyporus tersns Er. Quedius picipes Mannh. Stapliylinus fossov Scop. Cryptohium fracticorne Payk. Stenus pulposus Zett. » incamis Er. » picipes Steph. * genieidatus Grav. ENTOMOLOGISCHE BERICHTEN. 139 Blediiis denticoUis Fauv. i) Bi/thinus securiger Reichb. Anisotoma dubia Kugel (typus : suUilohosa Reitt.). » calcarata Er. » luœns Fairm. Cyrtusa pauxilla Schmidt. Epuraea neglecta Heer. Pria dulcamarae Scop. Rhizophagus politus Hellw. Antlierophagus nigricornis F. Cryptophagus setulosus St. » pallidas St. Cis oblongus Mellie, Fauu. nov. sp. Ennearthron ajjinis Mellie. Corticaria impressa Oliv. » serrata Payk. Lininichus sericeus Dfts. Georyssus crenidatus Rossi. Limnius Dargelasii Latr. Heterocerus intermedius Ksw. Faun. uov. sp. Laccohius idgriceps Ths. ab. c. maculiceps Rottb. Helophorus arvernicus Mis. Hydraena testacea Curtis. Aphodius plagiahis L. Trichius fasciatus L. ^) Agrilus coerideus Rossi. Throscus dermestoides L. Synaptus filiformis F. Malthodes rußcollis Latr. type en ab. c. marginicollis Schilsky. Mordellistena brevicauda Boh. Fauu. nov. sp. Hylophilus nigrinus Germ. Faun. nov. sp., eeu d". ^) De tweede vindplaats in Nederland. ') Deze soort was nog alleen uit Zuid-Limburg bekend, 140 ENTOMOLOGISCHE BERICHTEN. Spondylis hiprestoides L. » maculata Poda. Leptura quadrifasciata L. » attenuata L. Criocephalus ferus Kr. Liopus nebulosus L. Cryptocephaliis pini L. Phyllohrotica quadrimacidata L. Aphthona lutescens Gylh. Longitarsis Jiolsaticiis L, Bacjous ajlindrus Payk. Orchestes erythrojnis Germ. » avellanae Donov. Magdalis rtiemuonia Gylh. » violacea L. Coeliodes rubicimdus Herbst. » trifasciatus Bach. Craponius epilobii Payk. CeutJiorrhynchidius pumilio Gylh. ab. c. posthumus Germ. Ceuthorrhjnclius scapularis Gylh. Tapinolus sellatus F. Phytohius coinari Herbst. » Waltonii Bohem. » quadricorws Gylh. Apion radiolus Marsh., ab. e. ferruginipes Wenck. » Gyllenhalii Kirby. Crypturgus pusillus Gylh. Pityogenes hidentatus Herbst. Tomicus sexdentatus Boerner. » proicimus Eichh. Xyleborus Saxpsenii Ratzeb. Ed. Everts. ENTÜMÜLOGISCHK BKKTfllTEX. 141 Excursie-bericht. Bladwespen. Tijdens de excursie in de omstreken van Denekamp op 22 Juli 1906 ontving ik van den Heer Kempers eene Cimhexfagi ^, zijnde bet eerste wijfje in Nederland gevonden. Uit larven zijn zij herhaaldelijk door mij gekweekt, Jammer dat het fraaie exemplaar in de Cyankalium-fleseh terecht gekomen was, zoodat ik het niet meer op beuk inbinden kon. De larve van Cimh. femorata L. werd door den Heer Uytten- bogaart bij Oldenzaal en door mij bij Denekamp aangetroffen. Van soorten, welke ik tot nog toe bij Arnhem niet opge- merkt had, zijn te vermelden : Arge pagana Pz. c^ en ^ in copula. Het wijfje, op roos ingebonden, heeft gelegd ; uit de eieren verkreeg ik een aantal larven. Arge spec; larve door den Heer Brants op berk gevon- den. Het schijnt mij toe Arge atrata Forst, te zijn. Brischke vermoedt dat zij op eik, Rudow dat zij op els en Salix fragilis leeft; zij vrat ook els bij mij. Nematus spec, op berk, larven, welke geheel op Nem. luteus van els geleken. Pachy nematus xantliocarpus Htg. syu. capreae Pz. rozenroode larfjes op zegge, Carex spec, en Athalia spec, waarschijnlijk Scutellariae Cam. ; deze larven waren gesleept op eene vochtige plaats. A. J. VAN RossuM. Invloed van het voedsel op Croesus varus Vill. In de vergadering der Ned. Entom. Yereeniging te Oldenzaal werd door mij medegedeeld, dat het mij gelukt was partheuo- genetische larven van Croesus vai'us, uit eieren op els gekweekt. 142 ENTOMOLOGTSCHE BERICHTEN. groot te brengen met berk (Tydschr. v. Entom. Deel 48, Ver- slag der vergadering van 21 Juli 1906). Op de kleur dezer larven had dit weinig invloed ; de tint werd alleen iets doffer groen. Ook de wespen, hieruit voortgekomen, vertoonden nog de kenmerken der uartfs- wespen. Een drietal dezer wespen werd op berk ingebonden. In eeue noot, aan het verslag der verga- dering toegevoegd, werd later door mij bericht, dat uit parthe- uogenetische eitjes dezer wespen zes larven te voorschijn kwa- men, welke in volwassen toestand bruin waren, als het ware een overscano- vormend tusschen de groene Cr. i'a?v<s-larven van els en de bruinzwarte larven van Cr. latipes Vill. van den berk. Uit cocons dezer larven, welke zich omstreeks 30 Juli in den grond begeven hadden, verscheen 19 Aug. eeue manlijke wesp. Bij het nazien van het kweekglas bleek, dat zich nog eene wesp ontwikkeld had, welke slechts gedeeltelijk den cocon ver- laten had ; uit het verdroogde exemplaar kon nog opgemaakt worden dat dit een wijfje was. De va7'Hs en latipes -wesjyen gelijken zéér veel op elkaar. Als hoofdkenmerk geldt, dat : bij Cr. varus de bovenvleugels helder en de dijen der achter- pooten geheel rood zijn, terwijl het achterlijf aan apex zwart is; en bij Cr. latipes de bovenvleugels onder het stigma iets rookerig getint zijn ; dijen der achterpooten onder rood, boven zwart ; het achterlijf is aan de onderzijde bruinrood. Het door mij verkregen exemplaar is flauw rookkleurig getint in de cellen onder het vleugel- stigma ; het uiteinde van het abdomen vertoont aan de onderzijde dezelfde kleur als door Snellen van Vollenhoven aangegeven in zijne afbeelding van Cr. latipes (T. v. E. Deel 10. pi. 8. fig. 9), namelijk rood- bruin, naar de zijden iets donkerder, bijna zwartbruin wordend. De dijen der achterpooten zijn rood ; slechts aan den boven- kant bij de knieën voor een klein gedeelte zwart. Cameron wijst er echter op, dat bij latipes de kleur der dijen »is a cha- ENTOMOLOCilSCUK BERICHTEN. 143 racter which is subject to some variation.« (Mon. Brit. Phyt. Hyra. Vol. II p. 41). Het blijkt dus, dat het door mij gekweekte voorwerp het meest overeenkomt met Cr. latipes ; slechts de dijen zijn aan den bovenkant minder zwart dan gewoonlijk. Na overbrenging der t7a?'us-larven van els op berk zijn uit eitjes der hieruit voortgekomen wespen dus thans larven en wespen ontstaan, welke meer op latipesAïiTVQu en -wespen van den berk gelijken dan op de rar?<.s-larven en -wespen van els. Door deze resultaten word ik voorloopig in mijn vermoeden versterkt, dat varus en latipes niet als afzonderlijke soorten maar slechts als variëteiten te beschouwen zijn. De proeven moeten voortgezet worden, ook door latipes terug te brengen op els om te zien of dit weder eenigen invloed heeft op de kleur der larven en de daaruit voortkomende wespen. Ook dient onderzocht te worden, welken invloed voortgezette voedering met els heeft op de derde, ^) hier te lande en elders meest algemeene soort Croesus septentrionalis L. De larven hiervan zijn zeegroen met groote zwarte vlekken ; zij leven op berk en els; volgens Ratzeburg zijn zij ook gevonden op hazelnoot, lijsterbes, populier en laurierwilg-). Bij de siep<eniWo?iaZz<s-wespen zijn de voorvleugels van een duidelijke rookkleurige vlak voor- zien ; de achterdijen zijn bij het wijfje zwart, bij het mannetje rood met zwart uiteinde. Septentrionalis schijnt mij toe de oudste Croesus, de stam- vorm te zijn. Zij heeft veel last van parasieten ; Cameron geeft er zelfs elf soorten van aan. Uit varus- en latipes-larven heb ik nooit sluipwespen verkregen. Zou het mogelijk kunnen ') Eene vierde soort? Croesus Brischkei Zdd, waarvan de larve op hagebcuk [Carpinus betulus) leeft, is nog niet in Nederland aangetroffen. Alleen bij Dantzig. 2) Aan septenti-ionalis-larven heb ik Corylus, Sorhus en Salix pentandra voor- gezet. Zij vraten met graagte van liazcinoot, maar tastten het andere voedsel niet aan. 144 ENTOMOLOGISCHE BERICHTEN. zijn, dat de septentrionalis-\.ax\e bij langduriger verblijf op els na eenige generaties de donker-groene kleur der t?ar</s-larven aanneemt, en dat deze bij teruggang op berk eerst de bruin- zwarte kleur van latipes verkrijgt, alvorens vï^eder in den sep- tentrionalïs-v orm over te gaan? Bij de varus-wesp van els is de rookkleurige vlek op de vleugels verdwenen ; zij vertoont zich flauw bij latipes en treedt duidelijk te voorschijn bij septenti'ionalis. De drie soorten zouden dus misschien tot ééne soort terug te brengen zijn. Wellicht schijnt deze veronderstelling te ge- waagd, maar de zagen van septentrionalis en varus bieden zoo weinig verschil aan, dat men ze volgens Bisschop van Tuinen »voor een en dezelfde soort zou kunnen houden« (T. V. E. Deel 47, p. XL VII). Hij geeft aan, dat de zaag- tanden van varus (els) iets korter »schijnen« te zijn dan bij septentrionalis (berk). Het verschil in den vorm der zaagtanden van Cimhex counata (els) en Cimhex femorata (berk) is] daaren- tegen zéér groot; deze zijn dan ook als »goede soorten» te beschouwen ; het gelukte mij tot nog toe niet C. connata op berk of C. femorata op els over te brengen. Merkwaardig is, dat in het bovenbeschreven geval van kwee- king eener wesp uit berke-larve, welke afkomstig was uit ei door C. varus gelegd . . . thans een mannetje verscheen ! Mannetjes van varus-wespen zijn, behalve één exemplaar door den autor de Villaret ^) in 1832 vermeld, onbekend. De vanis-wesipen planten zich dus parthenogenetisch voort, en nu de larve van varus met berk gevoed was, en het daaruit voort- komende wijfje op berk gelegd heeft, . . . komt uit haar ei een manlijk exemplaar voor den dag. Het voedsel schijnt dus hierbij ook van invloed op het geslacht geweest te zijn. Reeds vroeger heb ik er op gewezen (T. V. E. Deel 47 p. XXVIII) dat in zeer vele gevallen uit 1) Ann. soc. entom. France I, 1832. p. 306. n». 2. ENTOMOLOGISCHE BERICHTEN. 145 parthenogenetisclie eieren van bladwespen alleen mannetjes ver- kregen worden. Het trof mij dus, dat uit sommige soorten waarvan de larven op els leven, zich steeds wijfjes ontwikkelen. Terwijl bijv. uit Citnbe.v-lïirven van berk en wilg steeds par- thenogenetisch mannetjes ontstaan, leveren dergelijke kweekin- gen uit C. connata van els altoos wijfjes. Uit onbevruchte eitjes van Croesus septentrioiialis (berk) kweekt men steeds man- lijke, uit dergelijke eitjes van Croesus varus nooit anders dan vrouwelijke exemplaren. Het zelfde geval doet zich voor bij Poedlosoma pulverata Retz. (els). Smith verkreeg uit de bekende, witbepoederde elze-larve Eriocampa ovata L. parthen ogenetisch 400 wijfjes, geen enkelen man. Ook de mannetjes van Ilemichroa ahii L. en H. crocea Geoffr. zijn uiterst zeldzaam, wellicht zijn deze verschenen uit larven van berk, waarop zij ook voorko- men. Slechts uit parthenogenetische elze-larven van Pteromis polyspilus Forst en Neuiatns luteus Pz., heb ik tot nog toe alleen manlijke wespen gekweekt. De proef zal thans door mij genomen worden of de larve van Eriocampa ovata berk wil vreten om, wanneer dit gelukt, te zien wat er geschiedt, als de uit deze larven voortkomende wijfjes op berk leggen. Ten slotte meet ik hier nog vermelden, dat door mij op 9 Sept. j.l. jonge larven van Croesus varus op els gevonden werden, Avelke terstond van berk gingen vreten, toen haar dit voedsel voorgezet werd. De meeste zijn hierbij over het alge- meen veel donkerder geworden dan mijne gekweekte larven in het voorjaar, er waren larven bij, die bijna geheel geleken op de bruinzwarte van Cr. latlpes, door Sn. van Vollenhoven afgebeeld en beschreven. (T. v. E. Deel 10, p. 174, pi. 8). Het geel onder de vier eerste segmenten, in de omgeving der luchtgaten en aan de pooten vertoonde nog een groenig tintje, juist als bij de daar afgebeelde larven. Bij zwarte latlpes- larven, 7, 10 en 13 Sept. op berk gevonden, waren deze deelen 146 KNTOMOLOGISCHE BERICHTB^. zuiverder geel, ook de laatste ring aan de buikzijde en de achterpooten. Toen ik bi] mijne carws-larven tusschen de berke- takjes els plaatste gingen deze hier niet op over, maar bleven berk vreten. De najaarslarven namen dus na voedering met berk reeds de donkere kleur aan ; bij mijuen kweek in het voorjaar geschiedde dit nie t, maar verkregen de larven uit ei der wespen (waarvan de larven berk gevreten hadden) pas de don- kere kleur nadat zij uit ei op berk geboren waren. Misschien waren mijne larven in het voorjaar afkomstig uit moeder-wes- pen, die reeds een of meer generaties langer op els geleefd hadden, en hier den invloed nog van ondervonden. A. J. VAN RossuM. Lijst van Neuropteroidea, gevonden bij Oldenzaal en Denekamp, ter gelegenheid van de Zomervergadering der Ned. Ent. Ver., Juli 1906. De rangschikking en nomenclatuur zijn naar Albarda's Cata- logus (Tijdschrift v. Entomol., Deel 32 p. 211, 1888). C o r r o d e n t i a. Stenopsoois cruciatus L. » immaculatus Steph. 4.mphigero7itia variegata F. Psocus longicot nis F. » nebïdosiis Steph. Elipsocus iiniptmctatus Müll. Caecikus pediailarivs L. » fnscopterus Latr. A g n a t h a. Cloë07i dipterum L. O d o n a t a. Diplax striolata Charp. I^.NTOArOLOnTSCUK RKRICIITKNT. 147 Caloptery.v aplendens Harris. ,, vir g o L. Lestes sponsa Haus. PlaUjcneniis pennipes Pali. Agrion pulcliellum \. d. Lind. Planipennia. Sisyra fuscata F. ChrysojM ventralis Curt. » peiia L. Drepanopteryv phalaenoides L. Coniopteryx ladea Wasm. Panorpa vulgaris Imh. » germanica L. T r i c h o p t e r a. Limnophilus auricula Curt. » sparsus Curt. Leptocerus atevî'imus Steph. » cinereus Curt. » dissimilis Steph. Mystacides nigi'a L. » azurea L. * Setodes intei^rupta F. Faun. nov. sp. Worm,aldia sub nigra Mac Laclilan. Neureclipsis bimaculata L. Polycentropus flavotnaadatus Piet. Cyrnus trimacidatus Curt. Lype phaeopa. H. W. van der Weele. De Redactie verzoekt alle ter plaatsing aan te bieden stuk- ken in te zenden bij Dr. J. Th. Oudemaus, Paulus Potter- straat 12, Amsterdam. S^9^, T0^t(^5 UITGEGEVEN DOOR DE NEDERLANDSCHE ENTOMDLOGISGHE VEREENIGING. N». 33. DEEL II. 1 Januari 1907. INHOUD: Dr. A. J. van Rossum, De insectenkunde in Japan. — H. Schmitz S. J., Bemerkenswerte, in der Umgebung von Sittard gesammelte Dipteren. — Dr. J. C. H. DE Meijere, Diptera, gevonden te Denekamp, 22 Juli 1906. — - Dr. D. Mac Gillavry, Rhyncliota hetero- ptera, in de omstreken van Oldenzaal en Denekamp ver- zameld op de excursie tijdens de zomervergadering van de Ned. Ent. Ver. Juli 1906. — Dr! D. Mac Gillavry, Coleoptera, bij Putten op de Veluwe in bierpotten gevan- gen, III. — Dr. D. Mac Gillavry, Corrigenda Entom. Berichten. — Dr. D. Mac Gillavry, Corrigendum op de lijst der Nederlandsclie Coleoptera van Jhr. Dr. Ed. Everts, 1906. De Insectenkunde in Japan. Onder bovenstaanden titel bevat Aflevering 4 der »Weten- schappelijke Bladen« van 1906 een opstel ontleend aan »Prometheus«, Afl. 833 en 834. Deze mededeeliugen schij- nen mij zoo belangrijk, dat ik meen hieruit het volgende te moeten overnemen. In de provinciestad Gifu leeft Yasuchi Nawa, de Nestor der Japansche entomologen ; om zijn werk naar verdienste te kun- nen schatten, maken wij gebruik van het officieele bericht van Marlatt, den entomoloog van het Ministerie van Landbouw in de Vereenigde Staten, die Nawa en zijn inrichting te Gifu bezocht heeft. Opmerkelijk is het, dat Nawa volstrekt geen ^v^' ^^aiv \nsi;tuij^ AUG 2^6 1207 150 ENTOMÔLOGiSCHE BERICHtEN. geleerde van beroep was, maar zieh uit persoonlijke neiging aan dezen tak van wetenschap wijdde, en dat hij, naast de systematische entomologie, met voorliefde de levenswijze der Japansche gekorven dieren beoefent en beschrijft. Hij begon met te Gifu een bijzondere school voor entomologie te openen, waar hij zijne voordrachten hield; zijn degelijke kennis op dit gebied was reeds vroeger algemeen bekend uit geschriften, die in de landstaal waren uitgekomen. Nu zou ik een welwillenden lezer willen vragen, welk lot hij in Europa aan een dergelijke onderneming voorspellen zou ; zou er onder ons iemand zijn, die aan een school voor insec- tenkunde in een provinciestad betalende studenten zou durven verwachten ? Een dergelijk plan is in Europa nog bij niemand opgekomen, en wanneer iemand op den inval kwam, zou hij waarschijnlijk in geen onzer beschaafde landen een enkel toe- hoorder vinden. Nawa heeft die wel gevonden : zij kwamen in aanzienlijk aantal uit verschillende deelen van het rijk, betaalden de kos- ten van hun verblijf te Gifu en daarenboven ook het voor- geschreven leergeld. Uit deze college-gelden kwam mettertijd zulk een groote som bij elkaar, dat Nawa in staat was een reeks van gebouwen en paviljoenen op te richten, die uitsluitend voor de studie van en het onderwijs in de entomologie bestemd zijn. Het aantal toehoorders werd steeds grooter, en Nawa's stich- ting is thans in den letterlijken zin van het woord een ento- mologische akademie en zeker wel de eenige op de geheele wereld. Daarenboven wijzen wij er nogmaals op, dat de stichter dezer akademie gedurende meer dan dertig jaren geen onder- steuning van het rijk genoten noch gevraagd heeft ; het noodige geld kwam uitsluitend van het volk zelf, wiens weetlust op elk gebied wij thans wel als algemeen bekend mogen onder- ENTOMOLOGISCHE BERICHTEN. 151 stellen. Eerst in den laatsten tijd, toen de inrichting te Gifu reeds een hoogen trap van bloei bereikt had, heeft de Japan- sche regeering haar met een jaarlijksch subsidie begiftigd. De studenten aan de entomologische akademie van Nawa zyn slechts voor een klein gedeelte jongelieden ; het meerendeel bestaat uit personen van rijperen leeftijd, grondeigenaars, leer- aars, privaatpersonen, enz. die uitsluitend uit oprechte belang- stelling in dezen tak van wetenschap leerlingen van den meester worden. De akademie bezit een prachtig entomologisch museum, dat door Nawa en zijne leerlingen bijeengebracht is en waar men niet alleen de volwassen insecten geconserveerd en gerang- schikt vindt, maar ook hun eieren, larven en poppen, de plan- ten, die hun tot voedsel strekken, in het kort alles, wat bij de ontwikkeling en de levenswijze van elke soort te pas komt. Bovendien is er een uitgebreide verzameling waaruit men alle methoden en alle middelen kan leeren kennen, die bij de bestrijding van schadelijke insecten toepassing vinden. De bestrijding van schadelijke insecten heeft zeker nergens op de wereld een zoodanige volkomenheid bereikt als in Japan. Tijdens de jaarmarkt te Gifu wordt het museum van Nawa tegen intreegeld voor het publiek opengesteld, en Marlatt was juist in dien tijd daar aanwezig. Hij zag tot zijn niet geringe ver- wondering, dat de bevolking van het platteland voortdurend bij troepen naar binnen stroomde en met de grootste belang- stelling de teekeningen en photogrammen en de gereedschap- pen tot uitroeiing van schadelijke insecten in oogenschouw nam. Zeker leeren wij hier een karaktertrek van het Japansche volk kennen, waaruit wij meer leeren dan uit alle schilderingen van theehuizen, schouwburgen en Boeddha-tempels. Stellen wij ons eens voor, dat iemand in een beschaafd land van Europa, in een provinciestad een insecten- museum oprichtte, en op keroiisdagen het weetlustig publiek zat te wachten, dat 152 ENTOMOLOGISCHE BERICHTEN. bereid zou gevonden worden voor zijn goede geld toegaugs- kaarteu te koopen ! Op de enkele nieuwsgierigen, die uit het straatrumoer in de verlaten zalen van het museum verdwaal- den, zou men zeker terecht de woorden van Virgilius kunnen toepassen : »Apparent rari nantes in gurgite vasto«. Tegen de herbergen, poppentheaters en kermisspellen met hun reuzen en dwergen, zou een insecten-museum de concurrentie zeker niet vol kunnen houden. Onder den titel »De Insectenwereld« geeft Nawa een ento- mologisch tijdschrift uit, dat eens in de maand verschijnt ; bovendien worden in zijne inrichting fraaie wandkaarten ver- vaardigd, waarvan elk de leefwijze en alle ontwikkelingsphasen van bijv. een of andere keversoort vertoont^). Dergelijke wand- kaarten zijn reeds in grooten getale uitgekomen en er volgen nog steeds nieuwe ; zij kosten ongeveer veertig centen het stuk en zijn dus binnen het bereik van het groote publiek. Nawa's eerste assistent is zijn eigen dochter, Taka Nawa, die hoewel nauwelijks den kinderschoenen ontwassen, zich reeds met den grootsten ijver op de entomologie toelegt. Met vlugge hand teekent en schildert zij de meeste illustraties voor de werken van haar vader en op dit gebied spreidt z^ inderdaad groot talent ten toon. Uit deze akademie zijn natuurlijk vele degelijke entomologen voortgekomen, te veel om hier te noemen, velen hunner zijn op hun studiereizen door Europa en Amerika ook buiten Japan bekend geworden. vSommigen van hen zijn in de land- bouwproefstations werkzaam, anderen in verschillende inrich- tingen van onderwijs, terwijl weer anderen hun tijd aan voort- gezette studie wijden. Wij moeten hier de opmerking nog bijvoegen, dat in Japan ') Van regeeriuy;s-wege worden in Nederland ook dergelijke afbeeldingen en hcselirij vingen verspreid, bewerkt dour het Staatsboschbeheer. v. U. ENTOMOLOGISCHE BERICHTEN. 153 meer private inrichtingen voor de studie der entomologie bestaan, waaronder vooral die van baron Takachilo op het eiland Kiu-Tsjiu de aandacht verdient. In een entomologisch laboratorium, dat van alle noodige hulpmiddelen voorzien is, werkt hier de baron met een staf van ijverige medewerkers; voor zoover ik weet bestaat in Europa nergens een privaat- inrichting, die bepaald aan de studie van de levenswijze der insecten gewyd is. Onder de openbare inrichtingen voor de studie der entomo- logie neemt het Insecten-laboratorium van het Centraal-proef- station te Nishigahara in de nabijheid van Tokio een eerste plaats in. Dit laboratorium, dat geheel naar de eischen des tijds is ingericht, staat in verband met broeikassen en proef- tuinen, waar door vijf uitstekende entomologen biologische proeven genomen worden. Dit Centraal- station heeft negen filialen, en daarenboven zijn er nog provinciale proefstations ; sommige dezer laatste inrichtingen hebben ook eutomologische laboratoria, waar speciale deskundigen werkzaam zijn. Wij noemen ook nog de landbouwscholen, onder welke die van Sappro Komaba en Kumamoto leerstoelen voor de entomologie bezitten. Een natuurlijk gevolg van dezen overvloed van onder- wijs-inrichtiugeu is de uitgave van zeer vele werken over het leven der insecten, die echter, omdat zij in het Japansch geschreven zijn, voor de Europeanen een gesloten boek blijven. Om niet te veel plaatsruimte in te nemen, moet ik hier eindigen ; het artikel bevat echter nog meer wetenswaardige bijzonderheden o. a. over de vernuftige wijze, waarop de Japan- ners hunne rijstvelden tegen beschadiging van insecten weten te vrijwaren. Uit al het bovenstaande blijkt de ernstige inspan- ning, welke het Japansche volk zich geeft, om ook op dit gebied van kennis in het voorste gelid te staan. Moge het voorbeeld dezer Aziaten navolging in Europa vinden! In Neder- 154 ENTOMOLOGISCHE BEKICHTEN. land wordt sedert het begin van 1906 aan ééne Universiteit (Amsterdam) akademisch onderwijs in de entomologie gege- ven. . . Waar en wanneer zal het eerste entomolosrische labo- ratorium opgericht worden ? A. J. VAN ROSSUM. Bemerkenswerte, in der Umgebung von Sittard gesammelte Dipteren. In den Jahren 1903 — 1905 sammelte und studierte ich die in der unmittelbaren Umgebung von Sittard (Holländisch Lim- burg) vorkommenden Dipteren. Mein Ordensgenosse P. Jos. Thalhammer S. J. in Kalocsa hatte die Freundlichkeit, die ganze Ausbeute zu determinieren, bezw. die wenigen von mir selbst auso-eführten Bestimmungen zu revidieren. Dabei ergaben sich folgende Arten als für die niederländi- sehe Fauna neu oder doch wegen ihrer Seltenheit erwähnens- wert. Dieselben wurden auch von Dr. J. C. H. de Meijere revidiert. Berls cludyheuta Forst, 5. Sfrdtiounjia potiüidda Meig. (). Sargiis iriüatus Scop. G. Fn. n. sp, Haematopota crassicornis Wahlb. 5, ein (T. Fn. n. sp. ('Iirifsops sepulcralls F. 7. Psilopus lugens Meig. 6. Ein pis pe) Uli pes Panz. 5, 7. (In'iiwtns hiesHs Wied. 7. Dolichopus picipes Meig. G Fn. n. sp. ('hrijsoto.öam si/lvarnm Meig. 5. Denwticus plehejus Fall. 7, ENTOMOLOGISCHE BEKICHTEN. 155 Rhinopliora melania Meig. 5, 6. Sarcophaga setipennis Rdi 6, 7 Fn. n. sp. Anthomyia alhiàncta Fall. 6. Norellia nervosa Meig. 5 Fn. n. sp. Sepsis pectoralis Mcq. 7 Fn. n. sp. Palloptera trimacula Meig. 7 Fn. n. sp. Oscinis fasdola Meig. 5. H. Schmitz S. J. Diptera, gevonden te Denekamp, 22 Juli 1906. Rhopcdomyia ptarmicae Voll. De gallen op Achillea jitarmica L. Rhopalomyia tanaceticola Karsch. Fn. n. sp. De gallen op Tanacetum vulgare L. Simulia reptcms L. Tipula nigra L. Sijmplecta. piuidipennis Meig. Acrocera orhiculus F. Si/tieches nmscarius F. Mcgliyperus sudeticus Low. Fn. n. sp. Empis serotina Low. Psilocephala ardea F. Atlierix inarginata F. Dolichopus pennatns Hffrasg. 'Tachytrechus insignis Stann. Liancalut; rirens Scop. Aan den Avatermolen bij Singraven. De soort werd in de »Naamlijst« opgenomen naar aanleiding van eenige exemplaren in de collectie Fransen, met onzekere vindplaats. Sciomyza schoenher ri Fall. 156 ENTOMOLOGISCHE BERICHTEN. Micropeza lateralis Meig. Themira minor Hai. Cero.vys crassipennis P. Tephritis vespertina Low. » argyrocephala Low. Sapromyza bipunctata Meig. Drosophila transversa FaU. Parydra aquila Fall. Axysta cesta Hai. Hyadina nitida Macq. Limosina sylvatica Meig. J. C. H. DE Meijere. Rhynchota heteroptera in de omstreken van Oldenzaal en Denekamp verzameld op de excursie tijdens de zomer- vergadering van de Ned. Ent. Ver. Juli 1906 '). Aelia Klugii Hahn Chorosoma Schillingii Schumm. Dictyonota fidiginosa Costa Gerris naias de G. Salda palUpes F. Leptoterna dolabrata L. Phytocoris idmi L. Calocoris roseomaculatus de G. Lygiis pratensis L. CapsHS laniarius L. var. tricolor F. Rhopalotomus ater L. Orthocephalus saltator Hahn 1) De detcrmiuaties werden verricht dour Mr. A, J. F. Fokker. ENTOMOLOGISCHB BERICHTEN. 157 Heterotoma merioptera Scop. Psallus variabilis Fall. * Aphelochirus aestivalis Fab. f. n. gen. et spec. ^) D. Mac Gillavry. Coleoptera, bij Putten op de Veluwe In bierpotten gevangen, III. De vangsten van Coleoptera, door middel van in den grond gegraven bierpotten, door Dr. J. Th. Oudemans, hadden in 1906 het volgende resultaat (Zie Ent. Ber. Dl. II p. 106 — 108) : Carabus catemdatus Scop. 14 ex. » nemoralis Müll. 1 ex. Cyehrus rostratus L. 2 ex. Nebria brevicollis F. 9 ex. Notiophilus aquaticus L. 1 ex. » palustris Dfts. 1 ex. Calathus piceus Mrsh. 135 ex. Pterostichus nigritus F. 1 ex. Abax af er Villers 24 ex. » parallelus Dfts. 1 ex. Dromius agilis F. 1 ex. Ocalea badia Er. 2 ex. Atheta spec. Alitalia impressa Oliv. 2 ex. Tachinus liumeralis Grav. 2 ex. Quedius lateralis Grav. 17 ex. Staphylinus compressus Mrsh. 5 ex. Othius myrmecophiliis Ksw. 1 ex. Lathrimaeum unicolor Mrsh, 2 ex. 1) Deze zelfde soort werd eveneens inlandsch gevonden bij Mook Aug. 1905. 158 ENTOMOLOGISCHE BERICHTEN Lathimaeum atrocephalum Gylh. 14 ex Omalium rivulare Payk. 7 ex. » caesum Grav. 4 ex. Proteinus hrachypterus F. 2 ex. Nargus velo.v Spence 1 ex. Onthophilus sulcatus F. 1 ex. Epuraea obsoleta F. 16 ex. » pusilla Hl. 2 ex. Thalycra fervida Oliv. 1 ex. Ips quadripunctatus Oliv. 1 ex. Cryptocephaliis lycoperdi Hrbst. 1 ex. » densatus Hrbst. 1 ex. Eniamis transversus Oliv. 1 ex. Cercyon lateralis Mrsh. 2 ex. Megasternum boletophagum Mrsh. 1 ex. Aphodiiis obliteratus Panz. 5 ex. Geotrupes sylvaticus Panz. 8 ex. Nalassus laevioctostriatus Goeze 1 ex. Mafitura chi^ysanthemi Koch 1 ex. Loiigitarsus luridus Scop. 10 ex, Otiorrhynchus sulcatus F. 1 ex. » raucus F. 2 ex. Strophosomus coryli F. 3 ex. » rußpes Steph. 3 ex. Orchestes quercus L. 1 ex. D. Mag Gillavey. Corrigenda Entom. Berichten. Dl. II, N^ 30, p. 119, 10« regel van boven: staat : »achtste coxae« ; moet zijn : »achterste coxae < ENTOMOLOGISCHE BERICHTEN. 159 Dl. II, No. 32, p. 140, 2'^' regel van boven : staat : »Spondylis maculata Poda« ; moet zijn : »Leptura maculata Poda«. D. Mac Gillavry. Corrigendum op de Lijst der Nederlandsche Coleoptera, ' van Jhr. Dr. Ed. Everts, 1906. Bi] No. 423 Agabus undulatus Schrank bij te voegen de syno- niemen : ahhreviatus F. en Hermanni Bedel. D. Mac Gillavry. S-^^îT. To« UITGEGEVEN DOOR DE NEDERLANDSGHE EHTQMDLOGISGHE VEREENIGING. N". 34. DEEL II. i Maait 1907. INHOUD: C. J. lï. Bierman, Homopteren aus Sema- rang ',Java), gesammelt von Herrn Edw. Jacobson. — C. J. H. Bierman, Cieadologisehe Aanteekeningen IV. — Dr. A. J. VAN RossuM, Een vijand van den pereboom. — Di'. J. C. H. DE Meijere, De biologie der Pipunculiden. — Dr. J. Th. Oudemans, Hadena fnnerea Hein. — Corri- genda. — Dr. J. Th. Oudemans, Insectenkast te koop. Homopteren aus Semarang (Java), gesammelt von Herrn Edw. Jacobson. Unser geehrtes Mitglied, Herr Edw. Jacobson, sandte mir eine Anzahl in der Nähe von Semarang gefangener Homopte- ren. Es ist ein wertvolles Material, mit grosser Sorgfalt ge- sammelt, enthält daher eine Menge kleinerer Arten, welche gewöhnlich übersehen werden. Einige der merkwürdigsten Funde Avill ich hier kurz notieren ; ich hoffe nachher aus- führlicher über dieses Material zu berichten. UdiKjama ßavocarinata nov. sp. — (D i c t y o p h a r i u a e). 1903. Uducjama — Melichar. Hom. Fauna Ceylon, p. 27. Schildchen braun, Kiele gelblich gerandet. Scheitel braun mit oben und unten je drei gelblichen Längsstrichen. Augen braun, am Innenrande gelblich. Länge 12—13 m.M. 3 Exemplare: 2 cfd", 1 ^. AUC- 261907 162 ENTOMOT.OGISCIIE BERICHTEN. Pleroma ßavipes nov. sp. — (Ä. c h i 1 i n a e). 1903. Pleroma — Melichar. Hora. Ceylon, p. 41. Rauchbraun; Kopf, Pronotura, Gesicht, Rostrum, Unterseite und Beine gelblich. 1 Exemplar. Länge 5 ra.M. Ä%ia atrovenosa Leth. — (D e r b i n a e). 3 Exemplare. Elasmoscelis platypoda Kirby. — (L o p h o p i n a e). 12 Exemplare: 7 cfcf, 5 ço. Die d'J' sind kleiner und schärfer gezeichnet als die on. Länge J* 6— 7 m.M., 9 bis 8 m.M. Gelastissus javanensis nov. sp. — (I s s i n a e). Gelastissus — Kirkaldy. Bull. Hawaiian Sugar Plant. Asso- ciation N^ 1, Part 9, p. 144. (1906). Bräunlich ; die abgekürzten Decken tiefschwarz ; Hinterleib graiiofrünlich, die unbedeckten Segmente hinten hellrot gerandet. Länge 2V2 m.M. 3 Exemplare. Egropa Jacohsonii nov. sp. — (T e 1 1 i g 0 m e t r i n i). 1903. Egropa. Melichar. Hom. Ceylon, p. 82, Eine kompliziert gefärbte Egropa ; besonders gekennzeichnet durch einen querviereckigen Fleck am oberen Stirnrande, in welchem zwei runde weisse ocellenähnliche Flecke stehen. Diese schöne Art widme ich gerne Herrn Edw. Jacobson. Länge 4 m.M. 3 Exemplare und viele Nymphen. Gaeiulia nigrovenosa Mel. — (R i o a n i i n a e). ENTOMOLOGISCHE BERICHTEN. 163 1898. Melichar. Mon. Rican. p. 328. 1. Taf. XIII, Fig. 18. Ein 9. Nephesa briinnea Mel. — (F 1 a t i n a e). 1902. Melichar. Mou. Acanal. und Fiat. p. 104. 6. Zwei d'cT. Idlocerus InisaU» Mel. — (B y t h 0 s c o p i n a e). 1903. Melichar. Hom. Ceylon, p. 147. 2. Zwei 9Ç. Tettigonia unimaculata Sign. — (T e 1 1 i g o n i n a e). 1854. Signoret. Mon. Tettigonides p. 26. 179. Zwei 9 9. Tettigonia nigrilinea Stal. — (T e 1 1 i g 0 n i n a e). 1870. St'il. Hera. Ins. Philippinarum p. 735. 11. Ein d". Platyretus marginatus Mel. — (A c o e e p h a 1 i n a e). 1903. Melichar. Hom. Ceyl. p. 174. 1. Ein Pärchen. T hamnotettix latruncularis Motsch. — ■ (J a s s i n a e). Ein 9, welches, so weit man nach der ganz allgemein ge- haltenen Beschreibung Motschulsky's urteilen kann, zu dieser Art gehören mag. NephotettiiV apicalis Motsch. — (J a s s i n a e). Ein helles cT. C. J. H. Bierman. 1G4 ENTOMOLOGISCHE BERICHTBK. Cicadologische Aanteekeningen IV. Lijst yax Homoptera, gevanc4en nabij Oldenzaal, Juli 1906, TER gelegenheid VAN DE ZOMERVERGADERING DER Ned. Ent. Vereeniging. 