Bijdragen tot de taal-, land- en volkenkunde
Hoe hier te vertalen, hangt af van de juiste beteekenis van harengent, die omy onbekend is; angrénggut in 430 is de vetreve vorm er vans het eerste han vopgetikde of «hij de beeren gegrepen” beteekenen. - Tambis. nagenoeg, op't punt Vast soms pleonastisch met meh verbonden, bijv. 1:50: taan bis meh stra matya; tenzij men hier het opvatte ale genoeg! In oden cin van egenoeg!e Shr. alam! komt tambis voor in Io. tambrs mati khavunturan laga; vgl. Jav wis! | Now teyan —= nistejn, machteloos. -— Tnuman-uman, «gescholden, met sc ouopredenen overladen wordende; anwamanuman schim perade, sicidendes > $38: a. ra esch. ope. $77. Ook inuma- nunan mg, 427 - Lumud, eig. meegaande, meezaande , me doende, buwoordelyk «»mede«; en als voegwoord -alsmede , tevens, en. Ook “t grondwoord Jud wordt zoodanig gebrukt: hs. $06; 552. Linud is emeëgesleepte 149: maar =verbon- ders met Nier. anwita, anavoakta, in binud ring cara- zier. 2. Nn ebedeht met hoopen van piylen=, $21. Zoowel bud zin Kalud vasa over in den zin van egevolyd van” = ‘ye Pete ve ied vaan: $05, en, bijwoordelijk evervolyens~, eu ~ach- be poervengenes. In $42, $76 In cen woord. er ligt in che weorden Ot cedde beserje als int Shr. voorzetsel anu, en In mis vavenssnacyensz, Nininda -gesmaald, gesmaad wor- detules vaan Ske nandaé. 252. Wouiat os met aleen passef, maar ook aorist; het is hier bar teder, She ddeshiwé; om uit te drokken over, Skr 178 ZANG XV VAN 'T BHARATA-YUDDHA. 249, Bwat, eig. zwaar, heeft zeer dikwijls den zin van »#groote- lijks, zeerr; men zegt in dien zin ook abwat. Bwat, in het Jav. geworden tot bot, moet ontstaan zijn uit wwat, en dit uit uwat of u-at; tusschen twee klinkers dient in de Polyne- sische talen eene r, zoo goed als eene h, als middel om de klinkers uit één te houden of om hiaat te vermijden; dus u-st (uwat) had naast zich als bijvorm urat, hetwelk im “t Jay, overging in wrat; op gelijke wijze is wwas, Jav. wos ont- staan uit uwas, uhas of u-as; bijvorm van dit laatste is uras, en daaruit ontwikkelde zich bras; uit u-ang, uwang = urang komt eenerzijds Kawi wwang, Jav. wong en Kawi en Jav. uwang, alleen over in sowang (sa +- uwang), ander zijds Mal. orang, en ‘t Jav. idang (voor irang) in edang (d. i. a + idang), naast ewang (a + iwang, quasi-Krama van uwang). — Tija moet blijkens den samenhang beteekenen neen trefr; t. bhagya kon kapanggih z. v. a. het is geluk- kig dat ik je aantref. Vermoedelijk is tija een bijvorm van tuju.-— Kon, du, komt meermalen naast ko voor; de vocatief luidt kong! bijv. 429, 433; 477; 587. Reeds v. d. Tuuk heef gezien dat in ‘t Bataksch, enz. de ng het teeken van den vocatief is; zie zijne Aant. op ‘t Leesboek, IV, 121, vg. Ik voeg hierbij dat in ‘t Kawi niet enkel verwantschapswoorden — den vocatief op ng vormen; ook andere woorden doen het; bijv. van Skr. kuhaka, bedrieger, schelm, luidt de Kawische : vocatief kuhakang! 429; het woord staat aan ’t einde van * | vers, zoodat er van geene nasale versterking wegens de versmaat sprake kan wezen. Op zich zelf is anders ang de sterkere vorm van a, en dat men dien sterken vorm juist in den vocatief bezigde, zal wel berusten op hetzelfde beginsel, als dat in 4 Skr. de vocatief in bepaalde gevallen den sterken vorm des stams vertoont; bijv. in vocat. agne! Wishnol zijn e en o de versterkte, en bepaaldelijk geguneerde, vormen van i en u; zoo ook mag men van eigennamen op a, bijv. 250. Mapatrayuddha bet. eigenlijk „met het mes of 't bloote: | . . raa P . a; ZANG NV VAN OT WHARATA-YUDDIA. 179 lemmet veehtene. van Ske patra en vuddha, doch het heeft den zin aangenomen van handgemeen worden, schermen, een tweekainp adniguan, soonls hier; daar evenwel in ‘t Mahabharata hepantdetk van Bhûrigrawas en Satyaki gezegd wordt asty ud- didava samavatam, eze naderden malkander om met het ward te sechtens, VIA, 142, 33, is er grond om te vermoe- den dat in de Oadjavaansche bron waaruit de dichter putte, mapatrayuddha in den eigenlijken zin bedoeld was. Ook mm Wiwäha, str. SS bet. mapatravuddha zin tweekamp vewikkeld zijne, volgens de Balineesche overzetting: adu-prang. hatanggzul, in botsing gekomen, d. i. door den weerstuit. 251. VTelas kan bet. ena afloop”, d. i. daarna; doch ook nadat.» Hoe hier te vertalen, hangt af van de juiste beteekenis van Karensseut, die mip onbekend is: angrénggut in $39 is de setzeve vorm er Aan: het eerste kan copgetilde of «bij de baren gegrepen” beteekenen. - Tambis, nagenoeg, op't punt vans somes pleonastisch met meh verbonden, bijv. 1:50: tambis men stra matya; tenzij men hier het opvatte als genoeg! br eden sin van egenocg! Ske. alam! komt tambis voor in bo tamboers mata Kaunnturan laga; vgl. dav wist Nis- teqan — nisteya., machteloos. — Tnuman-uman, gescholden, met schunpredenen overbaden wordende; angumanuimnan «schim- pende, senendemder, 436; a. ri esch. ope, $77. Ook mutna- riunan ing, #27 -- Lumud, vig. méegaande, meegaande , meedoende: bijwoordelijk #medee:; en als voegwoord enlsmede, bevers. ene. Ook “t grondwoord Jud wordt zoodanig gebruikt: biss. $045 $52. Linud ts „meegesleept 149; maar =verbon- der met, She anwita, anuvnkta, in linud cing carn- Kift. 7. Na. ebedekt met hoopen van pijlen”, #21 Zoowel rid mss haiud gaan over in den zin van egevolyd vane = verge wane $65, en, bijwoordelijk , evervolgense, en -ach- lere Vaate ee mm Hod: #76 In cen woord, er hat in die wearer 1 vrofde begerig als in t Shr. voorzetsel onu, en in ee ovens nas end. Nininda -gesinaald, gesmaad wor- detdes van She nanda. 292. Wust os met alleen passief, maar ook aorist ; het In hier - foc zeden, She deshtwaits om ut te drukken aor, Skr. 186 ZANG XV VAN 'T BIHARATA-YUDDHA. pacyan kan het niet gebruikt worden; dan is noodig mu: Wat in de spraakkunsten van ‘t Javaansch enz. actieve + men genoemd worden, zijn duratieve; ze zijn tevens act maar dat zijn ook wel vormen zonder den neusklank. Derhe de neusklank duidt niet het actief als zoodanig aan, maa: duratief. — Manglakshe zal wel uit den conjunctief ma: laksh& (en niet Oksha) -+ 1 samengesmolten zijn, w makon, akon, en zinverwante woorden vereischen in ‘t K gewoonlijk den conjunctief bij zich. — Laga is niet alleen »kar strijd», maar ook rtegenpartij, tegenstander; zoo ook in 2 Hiervan makalaga rtot wederpartij, tot tegenstander h bende; bijv. in 7: prang ira Pândawa makalaga I rawegwara rde oorlog der Pandawa’s tot hun tegenpa hebbende den heer der Kaurawa’s; evenzoo de conjunctief 1 kalagâng 510 en 517. — Satyaki-npatinggal; HS. leest hier npatanggal; voor de beteekenis zou niets weten te vergelijken dant Jav. tanggal, Krama Du van tunggul; zou men dus aan: vkreeg de bovenha kunnen denken? Ik vermoed echter dat te lezen is npating; praakte los, raakte vrij. 253. Nirojar, uit nira eu ojar; want de Âu komt in ‘t dicht niet voor, en reeds in de oudste ons bekende oorkon van 840 na Chr., is Skr. Au door o vervangen. — Koray met lange 4 wegens de maat, of als vocatief. — Kita tinut- „gij wordt door mij nagevolgd”, d. i. ik volg ‘t door u ge ven voorbeeld. --- T'an-pracûra; de beteekenis hiervan kat niet met. zekerheid bepalen; pracûra zal wel zijn Skr. pract nalgemeen verbreid, Lat. frequens”; pricurya #'t algemeen zwang ziju. Tan-pracûra is dus het tegendeel van Jav. \ lumrah, en wat tegen alle gewoonte is, wordt beschouwd tegen alle recht en regel. 254. KarunÂn, jammerlijk; of de uitgang Ân hier eenvou dient om de lettergreep te verlengen en met den vóór de geliefkoosden neusklank te voorzien, durf ik niet beslissen. M schien bevat het t Jav. &n, hetzij als in wudunën, „met blo zweeren behebdr, of om overmaat aan te duiden. — Dinina # klaagd”. ’t Grondwoord is Skr. dina. YANG AVN VAN OT BHARATA-YEDDINA. iS] VERTALING. 212. Zoo waren de woorden van Kr=hna tot den edelen held. de maakten zich gereed om hun aangezicht te wassehen en n devotie te verrichten en plengden eeu handvol water aan u Heere (Ciwa), waarna zij zich voor eene wijle in vroom pens verdiepten. 213. En tezelfder tijd ontving de edele held Arjuna cen ge- lelijk: de god Rudra zelf verscheen aldaar in levenden lijve. u sprak zijne goedkeuring uit, dat Javadratha op 't slagveld u sneven, en t werptuig (door hem geschonken) heette t god- ihe „Wapen van Pacuputir. 21%. Na aldus gesproken te hebben, verdween hij. Blij te Wile was de hoogaanzienlijke Arjuna en uitermate verbeurd. deeide hij het mede aan den edelen Aeshna. en deze, "t voerd gemende, sprak: heil zij ule 215. 230. Met wax (nog) nacht toen Krshna en Arjuna hun ‘ondernoud hadden, doch een poos later brah de dag aan en Keam de Zon op. Phalguna maakte zich op, in gezeischap van bad Aeshna, Dirshtadvumna en den onvergelijkeiijhen Qataniha, Zal. En de Panudawa’s untszaders de Etelen en krijgshneesten tormden teen behoorlijk eene Wacht voor \udamnt rim. Maar Apina en Arjuna Kwamen midden op “to sagvelt: (ack) Dirsiitadvumna met de legerbenden der Wreiniees, 232. Zoodra zij im 't front der omonhafize vipanden gehomen Varen. zagen ze al de Nanrawas reeds veseliunad, mm dieter demen. Deze vormden de stuurde Cahraurûra cradsiagoree , bet Kanu tot hoeder, en de slavorde Neta sa OERLE. Beke Calva tot levervoowd mul. 235. Taschen bete wan de Padinawsti a singerd) in aten erm van eene Waterlelie, diet oder man ziersihen Dromen LETTER aan de spits. Diar nu war davaarat a ef entel in fet ede. Aenteraan Was de Waensbigord: meet veer puardes enocuifanten, Waar de Vorst der Reuiawe’s cel be sordid on Bene tairsihe mediste vat aeidei er, hrowsie ten 235 Vele onder die Desedet lt Waart [ats ite Suasabbie'l. Li verborezeldden zie, maar see Kate. Kiseede dh ontes tare Merit, , vel Wes Velt Hen ik ere Clt “art ede he Wye t: verdes in jenyte. 233. Pn ditarep voles ile (ote t Atjibtaa 7 vette ol „Ar à \ er VEtl, 186 ZANG XV VAN ‘TY BITÂRATA-YUDDHA. pacyan kan het niet gebruikt worden; dan is noodig mulat. Wat in de spraakkunsten van ‘t Javaansch enz. actieve vor- men genoemd worden, zijn duratieve; ze zijn tevens actief, maar dat zijn ook wel vormen zonder den neusklank. Derhalve de neusklank duidt niet het actief als zoodanig aan, maar ‘t duratief. — Manglakshe zal wel uit den conjunctief man g- laksh& (en niet Oksha) +- i samengesmolten zijn, want makon, akon, en zinverwante woorden vereischen in ‘t Kawi gewoonlijk den conjunctief bij zich. — Laga is niet alleen rkamp, strijd», maar ook #tegenpartij, tegenstander; zoo ook in 261. Hiervan makalaga ztot wederpartij, tot tegenstander heb- bende”; bijv. in 7: prang ira Pândawa makalaga Ko- rawegwara „de oorlog der Pândawa's tot hun tegenpartij hebbende den heer der Kaurawa’s; evenzoo de conjunctief m a- kalagâng 510 en 517. — Satyaki-npatinggal; het HS. leest hier upatanggal; voor de beteekenis zou ik niets weten te vergelijken dant Jav. tanggal, Krama Dusun van tunggul; zou men dus aan: vkreeg de bovenhand- kunnen denken? Ik vermoed echter dat te lezen is npatinggal nraakte los, raakte vrij.» 253. Nirojar, wit nira en ojar; want de fu komt in ‘t ge- dicht met voor, en reeds in de oudste ons bekende oorkonde, van 840 na Chr., is Skr. Âu door o vervangen. — Korawâ, met lange 4 wegens de maat, of als vocatief. — Kita tinut-ka „gij wordt door mij nagevolgd», d. i. ik volg ‘t door u gege- ven voorbeeld. -— Tan-pracûra; de beteekenis hiervan kan ik niet met zekerheid bepalen; pracûra zal wel zijn Skr. pracura valgemeen verbreid, Lat. frequens”; prÂâcurya #'t algemeen in zwang zijne. Tan-pracûra is dus het tegendeel van Jav. wig lumrah, en wat tegen alle gewoonte is, wordt beschouwd als tegen alle recht en regel. 254. KarunÂn, jammerlijk; of de uitgang 4n hier eenvoudig dient om de lettergreep te verlengen en met den vóór de p geliefkoosden neusklank te voorzien, durf ik niet beslissen. Mis- schien bevat het “t Jav, &n, hetzij als in wudunén, wmet bloed- zweeren behebdr, of om overmaat aan te duiden. — Dinîna zbe: klaagd’. ’t Grondwoord is Skr. dina. Va © Weg Tt ZANG NV VAN T BHARATA: YUDDHA. 181 VERTALING. 212. Zoo waren de woorden van Aeshna tot den edelen held. Beade inaakten zieh gereed om hun aangezicht te wassechen en hon devotie te verrichten en plengden een handvol water aan den Heere (Cima), Waarna zij zich voor eene wijle tu vroom gepeins verdiepten. 213. En tezeifder tijd ontving de edele held Anjana een ge- nadeblik dee god Rudra zelf verscheen aldaar in levenden lijve. Hi, sprak zijne goedkeuring uit, dat Javadratha op ‘t slagveld zou steven, ent werptuig (door hem geschonken) heette “t god- derijke Wapen van Pagupatre. 2E Na atdus gesproken te hebben, verdween hij. Bhj te moede owas de heegaanvienhyke Arjuna en uitermate verheugd. Kos deesde sop het neede aan deu edelen Aeshna, en deze, ‘t Woord nemende, sprak: hel zij oul} 215. 230. Het was (nog) nacht toen Krshna en Arjuna hun onder ond hadden, doch een poos later brak de dag aan en hua de Zon op. Phalguna maakte zich op, in gezelschap van vend Resi, Deershtadvammna en den onverzelgkelijken Gatänika. Sod. ben de Pandawa’s uitegaders de EB ieien en hrygshneciten verinden teen benoorlijk eene wacht voor Yudoisatian, Maar Ars sn en Arjuna Kwamen amdden op t siagvelit; (ook) Dire tedvunna met de legerbenden der Wreiintees, Ziet Zoolea cy int front der manhaftrge vijanden gekomen Wate zaten ze al de Raurawa’s reeds yvesehaacl, in dienster aroutnes. Dece vormden de stagorde Cakrawy ata Cradslaaurie:, moet oR sen fen Loeder, en de siavorde Stelinuhia (uildspits e wee (uren tot oe Ze tvoomd hal. Bie Pisses boesdde wan de Padmawsvti i singorde mm den Net toe Weterleiie met den saarzsentijnen Beas Dre de Spats, Daar um was Davadrathal wepaatst In vote eee AN termen Was de Warerelagrorde met ver paarden Poo te tet waar de Vorst der Rauimwa’s zien bevond en port tn at tgte Nats tide ete kis hier bien. SOE Nee enter die Heeledense sate Waren tacntige Vasallen. / woe et Ee tar aisle hiaten. Amesende tm ontelbare peo fst At. Hen Deels in diepite, en how ette. he uret 2.40 |. mara volde de edew Arjuna kj voor beetel (ede « “UNE, ie 189 ZANG XV VAN 'T BHARATA-YUDDEHA. vijands); Dhrshtadyumna werd dan gelast zich in slagorde te scharen, en ’t aantal van dappere helden met Catânîka aan 't hoofd, en de vorsten en manschappen in grooten getale. 236. En Arjuna strekte tot krachtigen hals der slagorde, hij, gelijk aan ‘t verdelgend vuur vóór de vernieling der dre werelden. Onverwijld rukten zij als rollende baren in gesloten gelederen voorwaarts met de manschappen, drie legerkorpeen van dapperen. 237. Mèt klonk Arjuna’s schelphoorn Devadatta en de schelp- hoorn van vorst Krshna, de Pâncajanya. Het geluid er van verbreidde zich overal in de ruimte, zoodat het schrik verwekte - in de harten der vijanden, alle even vervaard. | 288. Nu rukte de zoon van Prthâ voorwaarts, met heftigheid een verwoeden aanval beginnende. De vijandelijke slagorde het benard hebbende werd verbroken; gedeeltelijk sloegen ze verward op de vlucht, en alle die achterbleven sneuvelden reddeloos ver- pletterd, met Winda en den voortreffelijken Anuwinda aan het hoofd. 239. De edele held Arjuna gaf een blijk van de toovermacht | van zijn geest; toen de vijanden alle even machteloos van schrik , gevloden waren, toen schoot hij een pijl in den grond; uit den grond sprong water te voorschijn. Genoegelijk verfrischten zich daarin de paarden, die een poos er op uitrustten. 240. Toen kwamen daar de Kaurawa’s- in groote menigte, het een geschikten tijd en plaats achtende. Zoodra Krehns en Arjuna het merkten rezen zij op, juist na afloop van * tooverspel. Fluks maakten zij zich gereed om weder hun grooten strijdwagen te bestijgen, waarna zij volledig hun uitmuntende wapenen ter hand namen, 241. Weldra rukte de dappere Kaurawa-vorst aan met onge- duld in ‘t hart, geheel gestoken in een pantser dat de Brahmaan (Drona) hem aangereikt had. De voortreffelijke pijlen die den edele zoon van Prthâ tot wapenen bezigde bleven zonder uit- werking; och, geen enkele er van trof den vorst van Hastina. 242. Nu beval Krshna den Pându-telg, den edelen held, te mikken op den strijdwagen en de paarden van den heerscher van Kuru-land, en op den wagen-menner, alsook op boog en pijlen. Onmiddellijk werden deze vernield met gevolg dat de Koning vlood. 243. En terwijl de gebieder van Kuru-land verre weg was, in de achterhoede, naderden Krshna en Arjuna den koning van el ZANG AV VON CT BIEARATA-YEDDHA. 1833 Nidi (layadratha). NSâtvakt nu te zamen met prins Bhîma volg- den achterna op dringend verzoek van Yudhishthies. 248. En Satyake ondernam toen de (zware) taak; hij overwon venen vuren vojand met name Jalasandha, alsook horden van hambos's en den vorst Ambisakya. Overal gestrooid lagen er helden dood neergezegen op hun stridkarossen. 245. Alstoen sneuvelden door de hand van den edelen held Bries Citravadha, Java, Sushena, Cârucitra, beide Durjava en davars . Citea, Citrasena, Citraksha ook, U pacitra , Citradharma. 246 Ook Gatruùjava, Caramarga, Dirghanetra, en Catru- stha, Suvikarna, Raudrakarman, en Dussaha met Durwimoecana , pons Durmarshana en de uitnemend dappere Durmada. 215. Dat waren de Kaurawas die door de hand van prins Bima sneefden, met wagenmenuers, olifanten eu paarden tui- melende tn ‘to stof. Evenzoo sneuvelden ze door de hand van den Wershnischen prins, zoodat de vijand machteloos op de vlucht werd wejaugd 2is Nu rukte Bhûncrawas met luid krijgsgeschreeuw aan. Natvaht, en niemand anders, was ‘t doelwit van zijn aanval. Met trotschherd sprak hij zonder zich in te toomen: =Schande over u, Satvahi! ge zijt een Kind des doodse, zeide hij zwetsende. 24u Het treft zeer gelukhig, Bharigeawas! dat ik u hier val , zeide de Weshiier, terwijl hij zijn grooten boog greep. Betirerawae sehoot en werd daarna beschoten. Onmiddellijk werd un herder wagen met de paarden verpletterd. 250 Daarop nu stegen beide gelijkelijk van hun prachtig haros af. Met Krodsen in de hand werden ze, schreeuwende, Patdeemeen, Oeh, de stokken er van bruken beide midden deer van de botsmg. Eindelijk worstelden zij met elkander, Verwoerd ern onversaaed 25) Satvani dolf “t onderspit. na opgetild te zijn werd hij ope ere urrond gesmeten; Bhûrigrawas trapte op zijn rug dien hij mot. hoovechde Het thhkerende zwaard was op ‘t punt van op er teh neêr te daten, terwijl hij machteloos gescholden en eer aad Werd 22 Zoodrs Krekina zulks zag, beval hij den zoon van Preha rr te eggen ope de hand van den verwoeden vijand des edelen Wes vers Dar werd Bhirigrawas de arm afgeschoten door Arun. veendat Nätvaki vrij raakte. 205. Na schold Bharigrawas Arjana op ‘t stridveld uit: Noennivend! gemeene kerel die een ander verraderlijk aanvalt’ 184 ZANG XV VAN 'T BHARATA-YUDDHA. zoo waren de woorden die hij sprak. Phalguna hernam: sik volg (slechts) uw voorbeeld, o Kaurawa: vroeger 1s Abhimanyu (door u) gedood tegen alle recht en regel.”. 254. Hierop stond (ini’s telg gezwind op en nam zijn wapen Mangekabhima, waarmede hij op zijne beurt niet vruch- teloos aanviel. Het kwam neder op den nek (zijns tegenstanders) en Bhûrigrawas sneuvelde jammerlijk en beklaagd. AANTEEKENINGEN. 212. 218. Hetgeen hier verhaald wordt komt in hoofdtrekken overeen met de veel uitvoeriger beschrijving in Mahabharata VIL, 79, 80 en 81. De geheele zang maakt het onderwerp uit van ver- scheidene hoofdstukken uit t genoemde boek VII van °t Indische heldendicht. In ’t laatste wordt de zaak eenigszins anders voor- gesteld, inzooverre Arjuna en Krshna na de nachtelijke offerande aan Rudra zich ter ruste begeven, en de laatste zich in gedachten verdiept om den volgenden dag aan zijnen he- schermeling de overwinning te verzekeren. De wijze waarop Ciwa zich aan Arjuna openbaarde en hem ’t wapen schonk is in ’t Skr. aanmerkelijk afwijkend. 214. 215. In ‘t begin van Mahâbh. VIII, 82 wordt gezegd dat de nacht. voorbij is; Yudhishthira rijst op, verricht zijn morgen- werk, enz. Alles wat van hoofdst. 82 tot het einde van 86 in ’t Mahâbh. verhaald wordt, is in ons gedicht uitgelaten. Hoofdst. 87 begint daarmeé dat terstond bij ’t aanbreken van den dag Drona zijne veldheersmaatregelen neemt en zijne troepen schaart. 215. 230. In *t midden van 215 begint een ingeschoven stuk , dat loopt tot im 280. Om dit te toonen zal ik 215 en 230, zooals zij in ‘t FS, staan, meddeelen : hing Krshnârjjuna mangucap makâla ratri ndah lunghâ diwasa | gagt mijil tumambwang | wâkan sang tumuta mating privAbhimanyu Iwir Jila muhun i sang Uttar sacoka || ZANG NV VAN OT HHARATA- YI DDI. 185 Nar 230 ndatitan watt Citisundart paratea nda lunghang diwasa | tatas mijl hvang Arkka | mankat Phalguna, enz. In zeker opzicht hjkt de inlassching met zekere handigherd eeschted te zijn, doch wel bezien getuigt ze van ongeloofelijke volaciteloosterd. We zijn in “t eerste vers van str. 215 nog den nacht, en de daarop volgende woorden zijn ook duide- bek uence De taal van “to ingeschoven stuk is nagemaakt of vor dene Rawr: een voorbeeld zegt alles. Mpu S&dah noemt in sr, 200 de gemalin van Abhimanyu Kshitisundart: “t inlapsel heeft’ den nieuw-davaanschen vorm Citisundari, zoowel in str. Ts ats in 230, waar de maat uitwijst dat er van geene nf srsversfout sprahe Kan wezen. In ‘t algemeen zijn alle too- neler waar intunany, droefherd over 't veetrek van den minnaar, etl hesehreven worden, in ons gedicht onecht. 232. 233. Omtrent de verschillende slagorden is te vergelijken Mahabh. VII, N57, 22, vee, De geheele slagorde door Drona uitgedacht eere wernengestelde, en heet in haar geheel Cakra-cakata. De treepen die de voorhoede vormden, werden geschaard tn veren Kens (eakraws tha): de middelhoede was vene gee- nooterrde ostelling, de naald- of naaldspits-orde (sitet, «ct SS an De aelterhoede bestond uit de wagen-slagorde (ca- ho ocawstiiay De achterhoede werd door Dronn in persoon ve sevoerd, aan de spits van de naald stand Krtawarman als br ve veerder, vak bevonden zich daar Durvodhana, Karna enz. 235. 236. Ve Mahabh SS, 9, waar insgelijks Dhrshtadvamna en Cree. Noekaras zoon, de bataljons in slagorde scharen. Dat os tee ehde oop hevel van Arjuna wordt niet gezegd. ook tent dese den mek der slagurde vormde, d. 1. denk th, ore Hi KR art ter dee eerste gelederen Kwam. De beschrijving var. ate ot im den 24e0 rege) van 236 Komt met andere Weer eh tn t Mah. voor. 237. 238. Net Resta blazen op kan tritonhooms en jagen daar- 186 ZANG XV VAN 'T BHARATA-YUDDHA. door den vijanden schrik in "t hart; zoo ook Mah. 88, 20, vgg. De verwoede aanval van Arjuna op de gelederen der Kaurawa's wordt in 89 beschreven, doch dan volgt er nog een reeks van gevechten en schermutselingen die in ons gedicht in 238 samengesmolten zijn, zoodat de twee laatste regels ons brengen tot 99, 25—-29. 289. 240. Vgl. Mah. 90, 57—63, en 100, ]—22, met gering ver schil, maar veel uitvoeriger. 241. 242. 243. Mah. 101, 36, heeft: »Als uw zoons (Sanjaya verhaalt het geval aan Duryodhana’s vader), zag hoe heldhaftig Krshna en Arjuna zich weerden, deed hij eene kloeke poging om Jaysd- ratha te redden. Bedekt door den maliénkolder die Drona hem aangegord had, begaf hij zich met zijn eigen strijdwagen alleen in ‘t strijdperk.» De inhoud van str. 242 vindt men met eenige veranderingen terug in 103, 1, vgg. Dan volgt 110, 18, veg. in hoofdzaken overeenstemmende met de twee laatste regels van str. 243; en vgl. 112, 68, waar het heet dat » Bhima, door Yndhishthira eervol toegesproken, met Sâtyaki vertrok na Y. gegroet te hebben.» 244. Mah.. 112, 70 te vergel. met den eersten regel. De neder laag en dood van Jalasandha, in ’t Kawi door ‘t synonieme Toyasandha vervangen, wordt beschreven 115, 36—55; de nederlaag der Kamboja’s in 119, 45. Ik heb wara in Kam- boja-wara als „horder opgevat omdat in ’t Indisch gedicht èn te dezer plaatse én in 118, 61 uitdrukkelijk van hen in‘ meervoud gesproken wordt; op de laatste plaats is de uitdrukking mahâcamû #groote divisier. In allen gevalle is Skr. win „menigten in ‘t Kawi tot wara verbasterd, blijkens sawara „myriade, str. 195. Ambisakya is eene vergissing van dea en en ee eeen een an dichter; behalve de Kamboja's worden ook de Caka‘s verslagen. — Nu zou Cakya mogen aanduiden ~vorst der Caka'sr, maar ambi behoort er niet bij. Lk vermoed dat de dichter in zijne Kawi-bron ambi salsmede, tegelijk» vindende, het bij een volgend Gâkya getrokken heeft, ZANG XV VAN “T BHARATA-YLIDDHA. 18é De namen dergenen die sneuvelen zijn, volgens 't Mahâbh. Citravudha en Citrawarman (niet Citradharma) 136, 21: Java 155, 30. Sushena 127. 60; Carucitra, Citraksha, Citra, Vpacttra 136, 20; Citrasena 137, 30, Voor Durjava Java beeft 1:55, :50 + Durdharo Javah «: Catruùjava en Catrusaha (sic) 137, 30. Suwikamna ie denkelijk een afschrijversfout voor a Wikarnnas „met Wikamaer, welke sneuvelt 137, 30. Nrvianetra valt 127, 60; Raudrakarman en Durwimocana 27, 62: Dussaha, Durmarshana en Durmada 135, 130. Het is van belang te doen uitkomen dat de namen bijkans alle evercenstemmen met de Indische: het is twijfelachtig of er wel ven enkele onder as die door de schuld der afschrijvers verknoeid tes van Citravaddha is het duidelijk dat de schuld bij den deter diet. Men heeft maar de lezingen der andere door Cohen Nt art geradpleegde HSS. in te zien om tot de overtuiging te komen dat het gebithogrpheerde HN. eene onvergelijkelijk tron- were overlevering van den tekst des dichters bevat dan de overe We hebben hier de proef op de som. 247. 248. Vet Mah. 138, fb veg. De aantocht van Bhûricrawae opent Pb. 249. 250. 251. 252. \ntwoord van Natvakt, Mah. 142, 16. verw: zijn kamp met Be rn rawas 323 zij vechten met met knodsen, maar met degens; daira worstelen zu; str. 251 te vergel. met 5l: vna Satyaki vern den grord getild te hebben wierp Bh. hem neder enz. « Str. 2o2 1 te verzel. met 63, vaer. ; Arjuua schiet Bh. den arm af, 72. 293. 25%. De noud dezer <teophen komt overeen met Mah. 1453. Hoe Mya Seah san den naam Mangekabhama voor Satvaki’s zwaard zekeren de, bight met. H. Ages. NOG IETS OVER “I OPSCHRIFT VAN PAGGEK ROEJONG. Uit hetgeen over de inscriptie van Pagger Roejong van mee: dan ééne zijde is aangevoerd, zal wel ieder belangstellende de overtuiging geput hebben ‘hoe wenschelijk het is, dat er eer nieuw en nauwkeurig facsmile van dat stuk vervaardigd worde. Met dit te zeggen bedoel ik uiet, iets te kort te doen aan ce blijvende verdienste van hen, aan wie we teekening, uitgare en verklaring in D. XXVI der Verh. van ’t Batav. Genootschap — te danken hebben. Met alle erkentelijkheid voor het geleverde, durf ik beweren dat er geen uitzicht bestaat op eene bev:edi- gende verklaring van ‘t geheel, zoolang de inscriptie niet herzien en in een nauwkeuriger facsimile uitgegeven zal zijn. Daarom hoop ik dat de uitgedrukte wensch van den heer Cohen Stuart moge vervuld worden, en dat bevoegde personen in onze over zeesche gewesten zich de zaak mogen aantrekken. In afwachting kunnen wij, hier te lande, trachten partij te trekken van dat- gene, hoe gebrekkig ook, waarover we vooralsnog te beschikken: hebben. Het kan zijn uut hebben, een gedeelte van ’t opschrift — aan een nader onderzoek te onderwerpen, al was het maar om op nieuw de aandacht te vestigen op den inhoud en eene betere verklaring voor te bereiden. Reeds in mijn opstel over ’t opschrift van Batoe Beragong heb ik ter loops de opmerking gemaakt, dat het stuk van Pagger Roejoug begint met eene strophe in Cârdûlavikrîdita. Met al de leemten van ‘t facsimile of van de inscriptie zelve, zijn toch de rustteekens duidelijk herkenbaar en te rechter plaatse aan- gebracht. Op de strophe in genoemde versmaat volgt er eene andere in Vasantatilaka. De letterteekens der eerste strophe zijn deels onduidelijk, deels geheel onleesbaar; deels ook bepaald foutief, hetzij door de schuld des steenhouwers of des vervaardigers van ’t facsimile, td NOG TETN OVER fT OPSCHRIFE VAN PAGGER ROEJONG. 189 De Erarste helft van den tweeden versregel kan sh in 't geheel not ontenferen noch te reeht brengen. De lezing die heer Frie- derci er van gegeven heeft, berust niet op ‘t facsimile, gelijk tet zijn Commentarins (Verh, Bat. Gen. XXVI, 37) blijkt, Noir op eene vergelijkmmg van ‘t onleesbare facsimile met de vopte van Netscher, Dit laatste is ous niet toegankelijk en kan ons dus miet als grondslag dienen. Hetyeen de heer F, met behulp der twee afschriften heeft opgemaakt, kan op den steen Pet gestaan hebben, kan althans met van den dichter afkomstig an want die lezing bevat in tien lettergrepen vijf onmogelijke fouten tegen de versmaat. De vier laatste lettergrepen lijken, op tfieamne, op — Arävika, wat zeer licht misteekend kan Wesen In postats van — fradhaita. Onmiddellijk op a marä rvva vergt jets wat op fysapath hjkt; in de, altoos min of meer vewaagde, veronderstelling dat de letter va vergeten is, door wien oen, Krrigen we vansapati, Nu geeft amardryyavan- sabers wel zin, doeh daarnit volgt nog niet dat het op den steer gestaan Leeft. Uit hetgeen over de inscriptie van Pagger Rocjoug van meer dan ééne zijde is aangevoerd, zal wel ieder belangstellende de overtuiging geput hebben hoe wenschelijk het is, dat er eer nieuw en nauwkeurig facsmile van dat stuk vervaardigd worde. Met dit te zeggen bedoel ik niet, iets te kort te doen aan ae blijvende verdienste van hen, aan wie we teekening, uitgave en verklaring in D. XXVI der Verh. van ’t Batav. Genootschap te danken hebben. Met alle erkentelijkheid voor het geleverde, durf ik beweren dat er geen uitzicht bestaat op eene bev:edi- gende verklaring van ‘t gelieel, zoolang de inscriptie niet herzien en In een nauwkeuriger facsimile uitgegeven zal zijn. Daarom hoop ik dat de uitgedrukte wensch van den heer Cohen Stuart moge vervuld worden, en dat bevoegde personen in onze over- zeesche gewesten zich de zaak mogen aantrekken. Tn afwachting kunnen wij, hier te lande, trachten partij te trekken van dat- gene, hoe gebrekkig ook, waarover we vooralsnog te beschikken hebben. Het kan zijn nut hebben, een gedeelte van ’t opschrift aan een nader onderzoek te onderwerpen, al was het maar om op nieuw de aandacht te vestigen op den inhoud en eene betere verklaring voor te bereiden. Reeds in mijn opstel over ’t opschrift van Batoe Beragong heb ik ter loops de opmerking gemaakt, dat het stuk van Pagger Roejong begint met eene strophe in Cârdâlavikridita. Met al de leemten van ‘t facsimile of van de inseriptie zelve, zijn toch de rustteekens duidelijk herkenbaar en te rechter plaatse aan- gebracht. Op de strophe in genoemde versmaat volgt er eene andere in Vasantatilaka. De letterteekens der eerste stroplie zijn deels onduidelijk, deels geheel onleesbaar; deels ook bepaald foutief, hetzij door de sehuld des steenhouwers of des vervaardigers van ’t facsimile, NOG LETS ONB Nt ‘rf OPSCHRIFD VAN PAGGER ROEJONG. 189 De Laatste helft van den tweeden versregel kan ih in 't geheel met onteyferen noeh te reeht brengen. De lezing die heer Frie- derich er van gegeven heeft, berust niet op “t facsimile, gelijk wt zijn Commentartus (Verh. Bat. Gen. NNVE, 37) blijkt, mtr op eene vergelijking van ‘t onleesbare facsimile met de cope van Netscher. Dit [natste is ons niet toegankelijk en kan ans dus miet als grondslag dienen. Hetgeen de heer F. met behulp der twee afschriften heeft opgemaakt, kan op den steen ret ovestain hebben, kan althans niet van den dichter afkomstig san want die lezing bevat in tien lettergrepen vijf onmogelijke fouten teven de versmaat, De vier laatste lettergrepen lijken, op Ct fiesimme, op — ârâvika, wat zeer licht misteekend kan Wesen in plaats van — ârâdhita. Onmiddellijk opamararyya vorst sets wat op negsapati lijkt; in de, altoos min of meer a erve, veronderstelling dat de letter va vergeten in, door wien ooh, Krrgen we Vansapati. Nu geeft amaràryvavan- sap ati wel zin, doeh daaruit volgt nog niet dat het op den steen gestaan heeft. In de volgende transcriptie zal ik de zeer ongewisse desing van ‘t derde woord in den tweeden regel mede opnemen: ssesvamtu si prabln madvavrádvaja urpÂÀ Aditvavarmina erty veozasern | amarärvvavansapati — - - — Arddhita | rato toi haroná mupeksha muditâ satvopahârà wunà | va toor HA ca stdharmimaraya krtavat 3 lekhe (7) sin Atishthati Vor den aantef van 't vees schijnen er, naar de afbeelding te verderen, fignren of teekens uitgewischt te wezen, doch die Ie vormden miet tot de strophe, waaraan geen lettergreep ont- breekt. IK zal beginnen met den derden regel omdat die 't „akerste bewrs Tevert dat de dichter weinig of geen begrip had ver de Sanskritsche spraakkunst. Het is zeer opmerkelijk , hoe- ver net bevreemdend, dat venige termen wit dien veesregel ee woorkomen. en wel in dezelfde volgorde, in een vermaard en vat ede ze wijde letterkunde der Noordelijke Buddhisten, teton de Laltavistara (int Tibetaansch getiteld Kva tcher- ore TR zer niet bevreemdend, omdat “t gansche opschrift Pat rstsei te, en wel zuiver Buddhistisch. Uit hetgeen over de inscriptie van Pagger Roejong van me dan ééne zijde is aangevoerd, zal wel ieder belangstellende | overtuiging geput hebben hoe wenschelijk het is, dat er e nieuw en nauwkeurig facsmile van dat stuk vervaardigd word Met dit te zeggen bedoel ik niet, iets te kort te doen aan « blijvende verdienste van hen, aan wie we teekening, uitga en verklaring in D. XXVI der Verh. van ’t Batav. Genootscha te danken hebben. Met alle erkentelijkheid voor het geleverde durf ik beweren dat er geen uitzicht bestaat op eene bevsed gende verklaring van ‘t geheel, zoolang de inscriptie niet herzie en in een nauwkeuriger facsimile uitgegeven zal zijn. Daaror hoop ik dat de uitgedrukte wensch van den heer Cohen Stua moge vervuld worden, en dat bevoegde personen in onze ove! zeesche gewesten zich de zaak mogen aantrekken, Tn afwachtin kunnen wij, hier te lande, trachten partij te trekken van da gene, hoe gebrekkig ook, waarover we vooralsnog te beschikke hebben. Het kan zijn nut hebben, een gedeelte van ’t opschr aan een nader onderzoek te onderwerpen, al was het maar o op nieuw de aandacht te vestigen op den inhoud en eene bete verklaring voor te bereiden. Reeds in mijn opstel over ’t opschrift van Batoe Beragos heb ik ter loops de opmerking gemaakt, dat het stuk van Pagg Roejoug begint met eene strophe in Gârdûlavikridita. Met al leemten van “t facsimile of van de inscriptie zelve, zijn to de rustteekens duidelijk herkenbaar en te rechter plaatse aa: gebracht. Op de strophe in genoemde versmaat volgt er ee andere in Vasantatilaka. De letterteekens der eerste strophe zijn deels onduidelijl deels geheel onleesbaar; deels ook bepaald foutief, hetzij do de sehuld des steenhouwers of des vervaardigers van ’t facsimil NOG IETS OVER T OPSCHRIFT VaN PAGGER ROESONG. 189 De laatste helft van den tweeden versregel kan ik in 't geheel niet ontcijferen noch te recht brengen. De lezing die heer Frie- derich er van gegeven heeft, berust niet op * facsimile, gelijk uit zijn Commentarius (Verh. Bat. Gen. XXVI, 37) blijkt, maar op eene vergelijking van ‘t onleesbare facsimile met de copie van Netscher. Dit laatste is ons niet toegankelijk on kan ons dus niet als grondslag dienen. Hetgeen de heer F. met behulp der twee afschriften heeft opgemaakt, kan op den steen niet gestaan hebben, kan althans niet van den dichter afkomstig zijn, want die lezing bevat in tien lettergrepen vijf onmogelijke fouten tegen de versmaat. De vier laatste lettergrepen lijken , op ‘t facsimile, op — Arâvika, wat zeer licht misteekend kan wezen in plaats van — Arâdhita. Onmiddellijk opa marÂryya volgt iets wat op hgsapati lijkt; in de, altoos min of meer gewaagde, veronderstelling dat de letter va vergeten is, door wien ook, krijgen we vansapati. Nu geeft amardryyavan- sapati wel zin, doch daaruit volgt nog niet dat het op den steen gestaan heeft. In de volgende transcriptie sal ik do zeer ongewisse lezing van ‘tderde woord in den tweeden regel mede opnemen : svasvyamtu (?) prabhu madvayâdvaja nrpÂ Adityavarmma criyâ | vangassri ' amarÂryyavaïsapeti — — — « Arâdhita || maitrt (vath karonÂ mupeksha muditÂ satvopakÂrÂ gunÂ | ya tvarh rÂja sudharmmarâja krtavat * lekhe (?) sih Atishthati || Voor den aanhef van ‘t vers schijnen er, naar de afbeelding te oordeelen, figuren of teekens aitgewischt te wesen, doch die behoorden niet tot de strophe, waaraan geen lettergreep ont- breekt. Ik zal beginnen met den derden regel omdat die ‘t zekerste bewijs levert dat de dichter weinig of geen begrip had van de Sanskritsche spraakkunst. Het is zeer opmerkelijk , hoe- zeer niet bevreemdend , dat eenige termen uit dien versregel ook voorkomen, en wel in deselfde volgorde, in een vermaard werk van de gewijde letterkunde der Noordelijke Buddhisten, te weten de Lalitavistare (in “ Tibetaansch getiteld Rya-tcher- rol-pa). Ik zeg: niet bevreemdend, omdat ‘t gansche opschrift Buddhistisch is, en wel zuiver Baddhistisch. Zoo juist de heer ' De korte en lange í leten zieh alst onderscheiden. Adityavarman wel Civaieten geweest zijn, maar uit de beide o schriften blijkt daaromtrent niets hoegenaamd. Om op d Lalitavistara terug te komen, op bl. 844, r. 2 der Calcu tasche uitgave, in eene Gâthâ, waarvan de taal schijn-sansknit is, staat de volgende regel uit eene strophe, ook weêr in (4 dûla-maat: maitrî vi karunÂ upeksha-muditÂ-dhyânâny abhijnÂ tathâ, In werkelijk Sanskrit zegt men upekshâ, en moet h voorafgaande karunâ er meê samensmelten tot karunopeksh Va staat hier, gelijk zoo vaak in de opschriften van Acol (alias: Devânâmpriya) in de beteekenis van ca. Zonder zoover te gaan te beweren dat de Menangkabausche dichter deze plaa van den Jalitavistara voor oogen had, mag men toch stelle dat hij soortgelijke plaatsen in de gewijde letterkunde van zi gezindte gekend heeft. Wanneer hij in stede van karun upeksha — hetgeen, zooals gezegd, geen werkelijk, ma schijnbaar Skr. is — schrijft karunâ-m-upeksha, dan daarvan eene dubbele verklaring mogelijk. De eerste is deze in de oudere Prikrits wordt de » somwijlen gebezigd als midd ter vermijding van hiaat; hetzij men nu schfijve karunâe-r upeksha, of karunâ mupeksha, hetzij men dus de eenen tusschengevoegden of eenen voorgevoegden klank noem is vrij onverschillig. Fene andere verklaring ware deze, dat | dichter te weinig met de spraakkunstige wetten van ’t Skr. t kend was, om te weten dat karundin uitsluitend accusati is, en niet een of andere wisselvorm van karunÂ. Hoe kh zij, al de woorden in den derden versregel, behalve tva moeten nominatieven verbeelden. Hetzelfde wat van de m karunÂâ-m-upeksha gezegd is, geldt misschien ook van min prabhu-m-advayddvaja. Volkomen duidelijk is he dat èn prabhu, of laat wezen prabhum, èn de drie volgen woorden vocatieven moeten verbeelden: zeker is het ook dat werkelijk Sansknt prabhu geen vocaticfvorm is, evenmin : nrpâ. Doch nrpâ is wel een zeer gewone vocatiefvorm in ' Over ‘t karakter van de taal der Gâthà's verwijs ik naar mijne verhandal Over de jaartelling der zuidelijke Buddhisten, Aanhangsel I. NOG IES OVER T OPSCHRIFT VAN PAGGER ROEJONG. 19] Piakots en ’tschiju Ske. der Gâthâ's. Van \ditvavarmau, jurdt de voratief in ‘t Shr., zoo als meu weet: (dityavarman, doch daarait volet niet dat wien, gelijk de heer Friederich deet, zonder palacographischen of anderen grond, den Sans- Kertsechen taalvorm den auteur mag toedichteu. Tekstkritiek , gelijk algemeen erkend is, bestaat miet in ’t verbeteren van ‘t werk des auteurs, maar iu ‘t herstellen van den tekst zooals hij the geschreven heeft. Dat de auteur geen flauw begrip had van de wijze wanrop de vocatief van de stammen op an gemaakt wordt, blijkt o. a. uit Adityavarmina, ook weer als vocatief bedoeld, om revel 6. Het laat zich heel wel verdedigen, dat mand wm plaats van vangassri in den tweeden versregel wil leven vancacrt, maar het is niet geoorloofd deu auteur te verbeteren en er willekeurig van te maken: vancacrivain, Niemand trouwens, die de versmaat herkent, zou zulks doen. Criva is am 'tShr, een instrumentaal; wat de dichter er meê bedoeide, is mij duister: het is de vraag, of hij zelf het als een mmetrumentaal beschouwde. Het woord tvar in den 3dea pegel is vormelijk, in “t Skr., een noonnatief of vocatief; in de taal of wartaal des dichters oet het een gemtief verbeelden. De meening is: ~welwillend- seid, barmhartigheid, gelijkmoedigheid, behagen in anderer gek, behulpraamheid jegens de schepselen (zijn) uwe deugden. - In den $feo pegel ie tvam nomiuatief; va, zonder uaam- vaistecken, tegen de regelen van ‘tSkr., schijnt te staan voor vas. Nar. vas tvam ogy die. Raja is, grammatisch , mets; dee ede ster Heeft het als nominatief of als vocatief gebruikt, sued rarmmardja ware in 't Skr. cen vocatief; in ons stuk en neminatiel, Krtavat-lekhe (krtavallekhe) vin ‘t ese rdt des vervancdigers (d. 1. dichters), » denk ik. Voor het vom ie sana, of wat er ook sta, weet oh geeen raad: dat Deeded s deving sinha onhoudbaar is, blijkt uit de versmaat ; de Dee iettergrepen sinha bevatten twee fouten tegen de maat ; ziet eeh Erover, maar een jam bu» wordt vereischt. Zou er op eden steen miet eenvoudig sada staan? Doch dan blijft de cers petit der fout onverklaarbaar, Het in niet onmogelijk dat de beter mer een sin == dav. sing gebrukt heeft, want ge- steet a eens dat hij geen inheemsche woorden had willen ge- bern net, Coe hon demand, zoo weinig bekend met Skr., altoos Nore ermsene van “t mtheemsche onderscheiden? Als ik miet ent. Gee fl de vervaardiger der iasctijtae willen Leggen: » gij 192 NOG LETS OVER T OPSCHRIFT VAN PAGGER RORJONG. die, o vorst, een vorst zijt des goeden Geloofs, die in ‘t ge- schrift der dichters (of: des dichters) zal (sic!) blijven leven. « Het is schier overbodig te zeggen, dat het kennen van Sans- kritsche woorden, op zich zelf, nog niets bewijst voor iemands kennis dier taal. Het aantal Skr. woorden aan de Oudjavaansche dichters bekend en door hen in hun geschriften gebezigd, is vrij aanzienlijk, en toch ziet men uit hun karakteristieke dwa- lingen dat zij ‘t Sanskrit niet verstonden. Zoo is het ook met den lofeedenaar van Adityavarman; in de tweede strophe schrijft hij suda in stede van gcuddha; eene fout van dien aard maakt geen Hindu, hetzij hij Skr. kent of slechts zijn alle- daagsch Prikrit. Dat suda van den dichter zelven afkomstig is, niet van den steenhouwer, staat vast door de versmaat. Onderscheiden letters der tweede strophe, in VasantatilakÂ , zijn 700 slecht uitgebeiteld of misteekend , dat er, strikt genomen , niet eene getrouwe transcriptie van te maken is. Ook ontbreken in ‘t facsimile twee van de noodige rustteekens, hetgeen wel aan de teekening te wijten zal zijn of een gevolg is van uitslijting. Het rustteeken vóór svasti is, zeker wel door den steen- houwer, verkeerd aangebracht. Ook is er een metrische fout, want vóór svasti moet eene korte lettergreep staan, en dat is in ‘tstuk niet het geval, want al laat men den zonder twijfel foutieven Visarga achter adhirâja weg, dan is de sluitende a toch nog lang wegens den volgenden dubbelen medeklinker. Misschien zijn twee lettergrepen die ’t vers sloten achter a- dhirâja vergeten; mogelijk ook sprak de dichter svasti als sosti uit, en hoorde hij dns daarvóór de lettergreep als een korte. — Met verbetering van eenige misteekende letters , lees ik: crî-Käâmaràja-adhimukti ! sadâstrakintha rÂmvâ 2 bhishekasudadhotabha bajradhe(r)yya — gajiia paiicashadabhijiia supûrmmacakra | Adityavarmmanrpate adhirâja [h || svasti || Alle woorden, samenstellingen, zijn vocatieven, behalve svasti. Voor zooverre de woorden den stam op a hebben, is hun vorm in den vocatief hier dezelfde als in goed Skr. Nr pate is, bij geval, een echte Skr. vocatief. De eerste lettergreep in den derden regel is onduidelijk; de heer Friederich las Aga, en daarop lijkt het ook veel; dewijl àgajna geen zin oplevert, ' In ‘t facsimile: adhimugti. 2 Vermoedelijk bedoeld: râjyâbh ie. NOG IETS OVER CT OPSCHRIFT VAN PAGGER ROEJONG, [03 verbeterde F. het in dywamagtia Ongelukkigerwijs gedoogt de anvetbiddeliphe maat die conjeetaur met. Dee verste regel is niet tn orde. ‘Frachten we de bedoeling den schr vers op te sporen. Ramardja, de Minneyod, is by de mer Baddbistieehe Amdiers, een toonbeeld van schoonheid; met hem vergeleken te kunnen worden in voorkomen, strekt versen tet-Buddhist tat lof. Bij de Buddhisten daarentegen staat Kamarajya tamelijk wel gelijk met den Duivel, den Lucifer hij de Cherstenen Met den bewerker van alle kwaad kan de lof- redenaar den Buddtustischen Aditvavarman niet vergeleken hebben. Derialve as Ramarajya hier geen voeatief, maar deel der samenstelling, Saddstra; lees: sadastra «'t deugdelijke (d. 1. geevaarbsjhe) sechichtwapen. » Blijft over kintha. Er moet be- doei zijn huntha «stomp, bot.’ Of kintha eene vergissing is. dan wel een soort Nrama of slechte uitspraak van kuntha, Laat cho onbesast. Met omzetting van de twee leden der samen- Meine. en met verandering van kuntha «stomps mkuuthita stomp gemaakte zou men tn goed Shr. ‘t begrip aldus uit- drunhen: Kunthita-Cribkamarajadhimuktisadastra, zijn die de “Cyeduehte wapen, van Cri-Kûâmarùja's toeleg hebt sfoinp Lremaht Lof krachteloos gemaakte : dat wil zegen: Wij be ode aanveentingen der zinnelijkheid overwonnen hebt,- Voor- beelden van eene verkeerde volgorde van de leden eener samen- sle tine Vrreelt amen In goal Ske hoogst zelden, doch in “t bas- Url Nar en tsechijn-Shr, der Buddhistische letterkunde by rode reden. Goodanwe zijn de telkens voorkomende woorden, Wer cuitste ad pata, Arta, wrhita, parigrhita, carita he stede san eiruakugalasabasca leest men bijv. Lali- bev star 28D aucgalasahasracirna; zoo ook gauravae meta voor kKrtuvauravat, Lalitay, $02; vratatapacae rere bol manadnvayoceheritah 250) ens. Nog veel erger benen ader Pe el He valihavanwatuly a 300, wat verbeelden et Crom ravalubätulsa -gelyk aan ‘tzand van den Gears Dese voorbereiden uit de Buddhistische letterkunde, at meet een tal zeis sooter honden vermecrdent worden, oo Nerederreie wezen om mine opvatting te staven, Ab hte on ws toel Aal cutuebua. Sir. thhishekacuddsadhauta- t rene eas te wiets ziane door de wyding tot: koning some tented re, el, 1. met neg priner luster is gaan schit- chet he uit sforting van water en sclimenenied vet over ‘oa eerd tubes verst, (ter vergelijken moet dee antaades kontuk- 1904 NOG IETS OVER 'T OPSCHRIFT VAN PAGGER ROEJONG. 