Herinneringen uit de loopbaan van een Indisch officier
68 ))Tabe hati (dag, mijn schat)!' antwoordde deze met een glimlach ; en zonder verder een woord te wisselen , reden wjj aeli- ter elkander langs de smalle paden, die van dessa tot dessa lie- pen , tot ongeveer negen uur door. Een paar hutten , waarvan er slechts een bewoond werd , ston- den aan den rand van Let woud. Mac'oly liet de paarden in d.e ledige hut plaatsen en vroeg den eigenaar , die inmiddels voor den. dag was gekomen , of hij gras gesneden had ; toen dit met een »ing.geh toewan" beantwoord was , togen wij — Mac*oly , Smito en Robert — zonder dralen de wildernis in. Een marsch bij nacht door een natuurbosch ak dat van Ploem.- bong , zonder een enkel gebaand pad , is niet van de gemakkelijk- ste. In den aanvang , wanneer het hout niet te hoog is opge- schoten en het licht van maan en sterren hier en daar tot op den grond kan doordringen ; wanneer men nog genoeg kan onjierschei- den om de oneffenheden van den bodem te ontw^ken , z661ang zegf ik , gaat alias nog goed ; doch wanneer de boomstammen zwaarder worden en naauwer opgesloten staan, en het loof een onafgebro- ken , donker gewelf vormt dat zich als een met onwe^r bezwan- gerd wolkendek boven u uitstrekt , zonder 66n lichtstraal door te laten , — dan wordt de marsch bezwaarlijk. Wei gewent zich het oog aan de duisternis , maieir den steen waaraan ge uw voet stoot ^^ den van ouderdom omgevallen stam waarovef ge struikelt, deslin- gerplanten waarin ge u verwart , de doorngewassen waaraan ge u wondt , ziet het niet ; het ontdekt te laat het gat , waarin gjj stort , den poel waarin gij wegzinkt. En deze beletselen zijn nog niets in vergelijking met het drukkend gevoel dat u al spoedig be- vangt , uw borst beklemt , uw opgewektheid ter neer slaat , en u tot ernst stemt ; ik bedoel het gevoel , dat ontstaat door de ontzagverwekkende stilte , te midden van een weelderige natuur , waarvan al wat u omringt , getuigt van een krachtig leven. Im- mers de boom dien gij ontwykt , leefde minstens duizend jaren ; in zgn loof huizen tallooze vogels en apen ; om zijne takken kron- kelen zich de slangen ; aan zijn voet kruipt de koningstgger onder de struiken, of door het hooge rietgras , om zyn prooi onverhoeda C)9 op het Igf te springen ; en toch , behalve het geluid uwer voet- stappen , hoort ge niets ; stil als in het graf is het alom. Onwil- iekeurig tracht' ge zoo min mogelyk gerucht te maken ; want het minste geluid doet u p^n : 't is niet in harmonie met die indruk- -wekkende stilte. Ware het mogel^k , gg hieldt uw adem in. Meermalen tarok ik een woud door , over dag , in vroljjk gezel- Bchap ; en inuner ondervond ik dezelfde uitwerking van de groote stilte. Het gelach houdt van lieverlede op ; men spreekt zachter en zachter , en eindelijk in het geheel niet meer. Een uur lang zullen wg zwggende en nagenoeg in ^^n rigting hebben doorgeloopen , toen de boomstammen minder opeengedron- gen stonden en het iets lichter begon te worden ; w|j naderden een b^na open plek. Mac'oly maakte halt , gaf m^ een wenk om te zw^gen , legde het oor op den grond , en luisterde aandachtig. »Niets ," fluisterde hg opstaande. »De vergadering wordt verder- op gehouden." Op 4e open vlakte , slechts hier en daar met kreupelhout be- groeid , werd nu naar versche sporen gezocht , maar te vergeefs. »W§ hefoben nog een uurtje voor de borst , Robert ! en kunnen wel eens opsteken." Smito had vuur, en nadat de sigaren waren aangestoken, ging het weer v§rder. Tegen middernacht bereikten wg de plaats waar de banting's feest vierden. Op een kwartier afstands maakte Mac'oly m|j reeds op- merkzaam op een dof geluid , dat nu eens zacht , dan weer luider onder het groene gewelf we^rgalmde. Naarmate wjj naderden , ging Mac'oly meer gebukt , daarna kropen wij op handen en voeten van boom tot boom , en schoven ten laatste van struik tot struik over den grond. , Het was een uitgestrekt veld, waar een zestigtal banting's elkander rendez-vous hadden gegeven. De maan stond hoog en wierp haar voile licht op de vlakte. Werd er een wedstrgd gehouden; was het doel der b^jeenkomst vredelievend of oorlogzuchtig ? Geleken de spelen der banting's op gevechten? Was het om elkander het fijne gras te betwisten , dat de eene troep den anderen verjoeg , of 70 was het uit minnenjjd , dat de eene stier zich op den anderen stortte, dat er de hoorns van kraakten en het zand hoog in de lucht vloog ? Wie zal het zeggen ? Ik weet alleen dat de grond daverde onder de charges, bg het geloei , gestamp en getier dier woudbewoners ; ik weet dat die woeste beweging mij nog indruk- wekkender voorkwam , na de groote stilte die haar was voorafg-e- gaan ; ik weet dat ik in§^n kromp , wanneer een digte drom in wilde vaart voortrende tot nabij de plaats waar wij ona hadden neSrgevleid ,' en dat ik my ongaarne van den laatsten boom ha.<i verwgderd , om dekking achter de struiken te zoeken. Om de banting's onder het schot te krggen , moesten wg even.- wel nog een honderd passen vooruit. Nu eens op handen en voe- ten van het eene boschje naar het andere kruipende, dan we^r een wjjl op den buik liggende , waren wy ten laatste digt genoeg- genaderd. Mac'oly liet mg toen voorgaan , en fluisterde mg ondex- het voorby kruipen toe : dat ik mg niet behoefde te haasten , maaj: een goede gelegenheid moest afwachten. De groote hoop was op dat opgenblik aan de overzijde van het plein. Slechts twee forsche stieren bewogen zich meer in onzena- bgheid. Met laaggebukten ;kop renden zq meermalen woedend op elkander in , zoodat bg iederen stoot de hoorns er van kraakten. Na vergeefsche pogingen om elkander terug te dringen , trokken beide partgen af ; plotseling wendde de een, en beproefde den an- der in de flank of van achteren aan te vallen. Het was een be- langwekkend gevecht. Daax er nog ruimte naast mg was , wilde ik Mac'oly een teeken geven om vooruit te kruipen , doch ik be- merkte dat hg zich had omgewend en zijn geweer gerigt hield op den weg, van waar wg gekomen waren. . Voor dat ik mjj dit kon verklaren , naderde mg de eene banting tot op honderd passen om, zoo het scheen een nieuw plan van aanval te beramen. Ik mikte ' zoo goed als het maanlicht het toeliet , trok af , en .... AIb op een schoonen zomerdag , by een wolkenloozen hemel , plotseling een storm losbreekt , de donder ratelt en de boomen been en weder worden geschud , kan de verschrikking niet grooter z|jn dan die ik ondervond, eenige secotiden nadat myn schot was 71 afgegaan. De grond daverde , de sti-uiken werden bewogen als bij een kevigen mkwind , de losgewoelde aarde vloog met kluiten door de lucht en viel op ons neder , — 't was alsof een regiment zware kavallerie over ons been chargeerde. — Op dat oogenblik zag ik niets. 3>Liggen blfjven , liggen bl^ven !" riep Mac'oly met gesmoorde stem. Ik bleef liggen doch draaide bet boofd om. ' Het gebeele corps banting^s galoppeerde nog v^ftig scbreden door, hief toen een ontzettend geloei aan , stoof uiteen , en verdween in verschiUende rigtingen onder bet geboomte. 2>Iiaad uw geweer , Eobert ! en bljjf liggen !" Onder bet laden zal ik u vertellen, lezer , waarom Mac'oly front achterwaarts bad gemaakt. Smito bad iets verdacbts geroken; bg bad zgu meester terugge- houden om iiaast mg te komen liggen, door met ^n vinger over zgn scbouder naar acbteren te wgzen , en zonder geluid te geven zijne lippen te bewegen alsof bij bet woord ))m a t j a n (tyger)" uitsprak. . De Javaan vem4jdt alt^d bet woord »matjan" uit te spreken als hij zicb ergens bevindt waar t|jgers kunnen zjjn. Het xioemen van den tgger brengt ongelak aan. Mac'oly bad zicb daarop bedaard omgekeerd en werkeQjk een koningst^ger ontdekt , die ons , even als wjj de banting's , bedekt vanstruik tot struik naderde. Waarscbijnmk bad bg eerst bet plan gehad , om zicb aan een banting te vergasten , docb was nu van gedacbte veranderd en scbeen bet meer op een menscb voorzien te hebben. Het gevaar was grooter geworden; v<56r ons een troep banting's en acbter ons een bongerige tgger. Docb eer ik biervan verwittigd was , knalde mgn scbot. De banting's joegen in blinde vaart naar de plaats, van waar bet geluid was uitgegaan dat bun- ne vergadering stoorde , gelukkig vertrapten zg geen onzer ; zg ontwaarden eensklaps den koningstgger , die zelf eenigzins ontbutst hn door bet scbot en door de cbarge , met een paar groote spron- gen nit bet gezigt raakte. ^Banting's zullen wg van nacbt niet meer zien ," sprak Mac'oly zacht , nadat bij naast m|j was gekropen. 72 »Ik ga den stier afmaken , die ginds zoo'n geweld maakt." »Blflven liggen , Robert ! uitkijken naar den tijger , en mond houden." Het kleine boschje , in welks schaduw w^ ons bevonden , stond. op zich zelf. Mac'oly lag met het hoofd bij mijne voeten en loerde op den tyger die verdwenen was. Ik bleef voorwaarts staren op de plek waar de banting lag te loeijen en te spartelen. Smito keek weder een anderen kant uit. Een half uur lag ik vrij )>onlekker /' zooals men in gemeenzamen spreektrant zou zeggen , in afwachting van den t^ger. Daama werd ik onverschilliger ; 't verveelde mij den banting niet te mc^n na- deren. — Voelde de kapitein niet de koude van d^i vochtigen grond? Plotseling doet de banting een wanhopige poging om op te staan en bruit gelijk een bezetene. Mac'oly wendt zich schielijk om , en legt zijn geweer aan ; ik vermoed dat hg een einde wil ma- ken aan het l^den van dat ongelukkige beest , doch ziet ! met een vervaarlgk gebrul, dat mj bgkans deed verstjjven, springt onver- hoeds een tjjger op den verwonden banting , heoht zich met klaau- wen en muil aan zijn prooi en begin t hem te verslinden. Daar valt het schot van Mac'oly. De jager staat op en zegt : »Ik geloof dat zij er nii beiden geweest zjjn." »yoorzigtig , kapitein ! misschien is de tgger nog niet dood." »'t Zou me verwonderen." Wy naderen tot op tien passen. Mac'oly jaagt nog een kogel door het hoofd van den tijger , die echter even roerloos blgft. 't Is een schoon nmar ontzettend tooneel dat w^ voor oogen heb- ben ! De banting met een verbrijzelde ruggegraat , half opgeri^ , de voorpooten stgf gestrekt , het hoofd omhoog , met wgd uitpui- lende oogen , de tjjger met de voorklaauwen diep in de borst en den rug geslagen, de scherpe slagtanden in den verscHeurden strot. Beide ontzield , 'doch de een met de voile uitdrukking van een verschrikkelgken doodstrgd, de andere in de schilderachtigste bonding, in de voUe kracht van zjjn verslindingswerk. Kondom ons een plegtige stilte ; terwgl het bleeke maanlicht aan het tooneel iets betooverends byzet. 73 Mac'oly verbrak destilte. dDe tgger schgnt honger gehad te hebben. Hg heeft het bloed van den banting geroken ; zonder dat , zou hg zoo spoedig met te- mggekeerd zgn." »Gg verwachttet hem toch !'* »Ik hoopte het , maar rekende er niet op. Misschien ziet ge zoo lets nooit meer. Het is de eerste maal , dat i k een tgger zijn prooi zie aanvallen." »GS, kapitein?" }!>Ik zag het nimmer. Men ziet geen t^ger in het wild, of g^ meet hem in zgn leger opzoeken. — Deze was uitgehongerd , voel maar ," en meteen betastte hg z^'n magere flanken. Daama het zware ligchaam op den grond smakkende , trok h^ zyn jagtmes en begon de schoone huid af te stroopen. »Zou dit niet later kunnen geschieden ?" vroeg ik. »0m het vel met twintig krissteken te huis te krijgen, is niet? — Dank u. Zend ik morgen een paar menschen het bosch in om liet vel mede te brengen , dan loopen er wel tienmaal zooveel heen om hmrne wapens te heiligen in het ligchaam van den tgger ; ik ken dat." »En de banting?'*' y>0 , dien kunt ge gerust tot morgen hier laten. Het vleesch is malsch ; Koeroes zal er u lekkere ding-ding van maken." Daar de taU api was uitgegaan , had Smito inmiddels een dooden bamboe gezocht en dien aan stukken gehakt. Hy legde nu twee in de lengte gespleten latten met de holle z^de op elkander, na inde tusschenmimte een kleine hoeveelheid van het stofmeel gestrooid te hebben , dat gewoonl^k in ouden bamboe aanwezig is ; daarna stak hg een derde stuk schuins in den grond , het boveneinde tegen het ligchaam gesteund ; vatte toen de twee eerste stukken met beide handen vast en wreef die snel en met kracht over den vaststaanden bdmboe. Na weinige seconden ontvlamde het , en vgf minuten later droogde ik mijn vochtige kleederen en verwarmde mgn verkleumde leden by een helder knappend vuurtje. n. XVI. Hoe de banting s soms sterven. 't Was een schoongevonnd beest , die wilde stier ; hoog van schofb, breede nek , sierljjk van leden , fijne pooten en prachtig geteekende huid. »Ze zgn alien op dezelfde wjs geteekend ," zeide Mac'oly , met veel handigheid zijn slagerswerk voortzettende ; ))toi op het midden, zgn de stieren van voren zwart , de wg:Qes rood ; van achteren z^n zij alien wit , zonder uitzondering. Ik heb er honderden gezien." Wat de duisternis mij belette op te merken , nam ik eenige maanden later van nab^ waar. De assistent resident van AmbaJ , een andere afdeeHng der Bagelen , digt aan de zuidkust gelegen , had op zekeren dag een soeroean (boodschapper) naar Gombong gestuurd om de heeren liefhebbers van de jagt uit te noodigen , zich met den meesten spoed naar zekere dessa te begeven , in wier nabijheid een troep banting's omsingeld was. OnmiddeUgk te paard stjjgende , kwamen wij nog vroegtijdig genoeg , om aan de zooge- naamde jagt deel te nemen. 't Was evenwel een echt oostersche jagt , geheel op bet gemak ingerigt ; oordeel zelf. Tegen bet einde van den droogen moesson gebeurt het wel , dat de banting's uit gebrek aan voedsel het digte woud verlaten om in meer open terrein goede grasvelden te zoeken. Soms dwalen zg af tot in de nabyheid van bewoonde oorden. Ontdekt iemand een troep banting's , fluks wordt het dessavolk gewaarschuwd , ja zelfs dat der naburige dessa's opgeroepen door een signaal op de tom-tom ; nu 75 stroomt de geheele mannel^ke bevolking van den omtrek het veld in , ieder voorzien van een paar longe palmtakken. De te volgen iak- tiek bestaat in het omsingelen der banting's in een zeer wgden kring , dikwtjls twee, drie paTen groot ; de Javanen gaan oplOO, 50, 40, 30 passen van elkander , leven makende en met de takken wuiven- de , voorwaarts ; zg maken den kring steeds Meiner en verminderen gedurig hun onderlingen afstand. Daar de banting niet op zfjn ge- ^woon terrein , en op den klaren dag bovendien schuw is , verkeert zgn blooheid al ras in angst , als hg plotseling nit zgn dagslaap wordt gestoord. Tenqjl hij overal terugwgkt , gaat het volk lang- zaam voorwaarts tot dat de kring klein genoeg is; en wanneer de banting's zich ingesloten ziende , een Muwen hebben geformeerd en een aanval afwachten , dragen de vrouwen stokken en palen aan , die in den grond worden gestoken , met tali's verbonden en met witte en geklenrde lappen voorzien. Van lieverlede bouwt men met aile magt een stevigen pagger , waar binnen de banting's dan ge- van^n rondloopen. Nu begeeft de petinggi ofloerah (dessahoofd) zich naar den regent en rapporteert het nieuws; deze deelt het op z^n beurtme- de aan zijn broeder den controleur of assistent-resident ; en als de resident een jager is , zooals hier het geval was , wordt dien klei- nen Groote-Heer er insgel^ks per extrapost kennis van gegeven. Gewoonl^k is bg zulk een gelegenheid , -^ als namelgk het wild ingesloten en er voor den jager geen gevaar te duchten is — het aantel jagtliefhebbers zeer groot. 't Was dan ook bgzonder levendig nabg de dessa Eemiet. Bjj onze aankomst speelde de gammelang een welkomstlied. Hier een gam- melang ? Wei zeker ! en nog wel behoorl^k beschut door een atap- pen afdak. W a r o n g's (kraampjes) bg tientallen ; tenten van bam- boe en atap om de verschUlende Hoofden behoorlgk te kunnenont- vangen ; bamboe-tafels met banken , voorzien van aJ het noodige dat wgd en zgd aangedragen werd door dozgnen koeUe's , die ginds een kamp formeren ; een extra loods voor den heer resident en voor de overige blanke heeren, een loods van vorenopen, met groen en vlag- gen versierd , met linnen gedekte tafels , waarop een menigte voile 76 schotels , flesschen , en glazen , champagne- en vingerglazen zelfs , en kristallen prisma's om de punten der messen te ondersteunen , — al- les als door een tooverslag in de wildernis te voorschjjn gebragt, om - dat de kleine Grroote-Heer dertig palen ver is gekomen om banting''s te jagen ! — Jagen ? waarl^k een zonderlinge jagt ! — En waax of het wild dan was ? wel , achter gindschen pagger. A]s men drie dagen vroeger een beschrjjving van het terrein in den omtrek van Eemiet had gevraagd , zou ik gezegd hebben »het ziet er uit aJs een engelsch park ; groen tapgt , hier en daar bosch - aadjes met enkele schoone opgaande boomen.'' Doch thans was het zachtgroene gras vertrapt en verschroeid , waren de takken verdord, was het hout op vele plaatsen weggekapt ; en klom ik op een van de steigers , die buiten tegen de omheining waren gebouwd , dan zag* dat park er nog ellendiger uit ; alles in de binnenruimte kaal ge- geten , het gras , de heesters , de takken , ja zelfs de schil der boo- men ; en daartusschen een twintigtal hongerige , schichtige, half dol- le banting's rondloopende , die na duizend verschrikkingen te hebben doorgestaan , straks geAisilleerd zonden worden. Nadat de heer resident eindelijk , met een sterk geleide van ge- wapende en ongewapende miters was aangekomen en onder een oor- verdoovend geraas van koperen welkomstklanken (die voor de laat- ste maal de ongelukkige banting's deden sidderen) was afgestegen; nadat h^ een verfrissching genoten en een manilla had opgestoken , en op een specialen steiger (een overdekte , dat begrgpt ge) was geklonmien ; nadat z^'n k a p al a-o e p a s (hoofdoppasser der politie) hem eerbiedig het geweer had overgegeven, — begon ten laatste het bloedbad. Een-en-twintig banting's werden er afgemaakt , doch Bobert nam daaraan geen deel. Bobert kon z6<5 niet jagen; hg noemde het slagten, en dachton- wiUekeurig aan de moordpartgen der Turken in vroegere eeuwen , waarvan hg in z^n jonge jaren gelezen had. Immers na een lang- dnrige belegering meester geworden van een of ander kasteel aan de Middellandsche-Zee , lieten zg de verdedigers in een binnenhof bgeen brengen en op een teeken van den Pacha tot den laatsten man a&aaken. Neen , niet tot den laatsten ; doorgaans bleef er een 77 enkele ongedeerd , die zich dood hield en trachtte te ontkomen , — juist als hier. Want toen er na weinige minuten geen beest meer te schieten was, en de resident zich in de binnenruimte begafomzich te verheugen in het aanschonwen z^ner slagtoffers , sprong er nog een banting op , die in dolle vaart naar de opening rende , waar een tiental lansspitsen hem het ontvlugten belette. Geen uitkomst meer ziende , wil hg zjjn leven duur verkoopen , en hij zal zich wreken en eerst dien Pacha met zijn gouden band om het hoofd op z^n horens nemen ; maar een verraderlgke kogel stuit zgn vaart , en werpt hem zieltogend aan de voeten van den Grooten Heer. Er wordt weer hard , onzinnig hard op den gammelang geslagen ; 't is het lied der overwinning ; — een s c h o o n e overwinning ! XVTI. Gevaren van de jagt. Hoe rgk de fantaisie van jagers is , als zjj — niet op jagt zgnde — van hunnie jagtavonturen vertellen , is algemeen bekend. In Nederland zelfs , waar het jagen — hoe interessant ook — stellig niet gevaarlgk is , ontbreekt het in den jagtt^d nimmer aan ong^- lukkige jagers , die na de allervreemdste ontmoetingen steeds met ledige weitasch terugkeeren ; en 't is ongeloofeljjk hoeveel hazen , waarvan balen wols zgn afgeschoten , naakt in 't veld rondloopen , hoeveel patrijzen gedoemd zgn om met verbrgzelde pooten rond te vliegen. In Indig wordt er op dit punt niets toegegeven. Het gevaar aan de jagt verbonden , is een prikkel te meer , om de fantaisie op groote schaal te laten werken. In de binnenlanden echter , z^n het minder de jagers , dan wel de Europeanen in 't algemeen , die , ge> woon met een jagtgeweer te loopen of te rjden , de zonderlingste avonturen hebben. Gjj weet dat elke blanke , die op Java's straiiden voet aan wal zet , per s e te paard r^den , en in het binnenland komende , jagen kan. Baumans bijv. kwam nooit alleen van een toer te paard terug , of h|j had een wild zwgn , dat bedaard op het pad bleef staan waar hjj langs moest , — een zwjjn zoo groot als een koe ! meneer ! — van zjjn paard moeten doodschieten , om z^n weg te kminen vol- gen. Een andere maal had een troep wilde varkens opdengrooten ^^8 — firii zoudt het haast niet willen gelooven — hem omsingeld 79 en aangevallen ; nu had hij toevallig geen jagtgeweer bij zich, maar wel een sabel ; — hjj was in uniform , weet u. Met die sabel had hg er een paar ongemakkelflk toegetakeld ; toen was hQ met zgn paard over twee , drie zwijnen heengesprongen en weggegaloppeerd. Van Groorik zag in zijn verbeelding overal tjjgers. De eene keer had hg ze garoken , zoo zeker als iets ; een andere keer gehoord langs d^ ganschen temgweg. Hij vertelde het z66 natuurlgk , dat men het lange gras zag bewegen , waar de t^ger tusschen door schoof. — »En schoot ge er dan niet op ?" — »Zeg , daar paste ik wel voor op , zoolang ik hem niet zien kon ; maar digt bg den rand van het koflSjbosch stak het pmitje van zijn zwaaijenden staart een oogenblik boven het gras nit , en toen kon ik berekenen waar ik moest aanleggen om hem in het hart te treffen." — ))En toen schoot gg hem dood?" — »l)ood ? dat weet ik niet , maar hij brulde geweldig en ik had den tgd niet om er naar te gaan kijken." Als van Goorik na tafel eens opgewonden was — en dat kan ieder gebeuren die niet altgd water drinkt , — dan hoordet ge nog wel andere geschiedenissen. — ))Een8 zat ik — je meet niet denken dat ik lieg , meneeren ! — eens zat ik 's avonds in de voorgalerjj op mijn stoel te dutten ; ik was toen alleen te Kalidjiring. Daar komt me een tijger aan- springen , die me en passant me6 wil nemen en me bij een voet pakt ; maar ik niet dom , zet me vast in den stoel , schop hem met het vr^e been een oog uit , en Uet me eenvoudig de laars uittrek- ken , waarme§ de tijger voortsjeesde. — A p a b e t o e 1 , Ali ?" (is niet waar , Ali ?) — »B e t o e 1 !" (stelHg) zegt Ali. — ))Een paar dagen later , kom ik zoo tegen zeven uu^ 's avonds van den Wedono en wil opsteken , maar Ali is er niet — k a s s i a n g g o r , AH ! (geef wijn , Ali). — Daar zie ik toevallig links van den weg — niet verder dan gij van mjj zit , Robert ! — het vuur van een tali-api in het gras blinken. Ik ga er been om het 80 op te rapen , maar wat denkt ge dat het was ? het regteroog van denzelfden laarzendief , die op den loer zat om m^ .ditmaal eens beter te pakken. B o e k a n , Ali ?", (is 't zoo niet , Ali ?) — ))S a j a , t e w a n !" (ja , mgnheer !) — Als ik me toen niet goed had gehouden, dan was ik op de flesch geweest , — s a 1 i n , Ali ! (schenken , Ali !) — maar weet ge wat ik deed ? ik bleef hem maar ferm aankjjken en gihg heel langzaam terug. Als je den t^'ger maar goed aanlqjkt , dan doet-ie niets ; maar je moet durven , weet je !" Men moet een grootspreker van het zwaarste kaHber zgn , om zoo te durven bluffen. De tgger is inderdaad de schrik van iedereen. Wamieer gij u op het pad bevindt als de avond begint te vallen , onwillekeurig denkt ge aan den tjjger. Hetzg uit trots omuwvrees te verbergen , hetzij uit gewoonte , gjj spreekt er zoo zelden moge- lyk over ; wel verhaast ge dan den gang uws p^aards en vindt ge de gewoonte , om u door een bediende te laten volgen, zoo kwaad nog niet. Inmiers de tgger bespringt doorgaans den achtersten man van een geheele rg ; is er dus een hongerige tijger en moet er een slagtof- fer vallen , de minste kans is voor u , die v66r gaat. Een geluid dat slechts eenige overeenkomst heeffc met het gebrom eens tggers , doet u ontzetten en naar uw wapen tasten ; een beweging in het spich- tige alang-alanggras geeft u een koude rilling ; het is de natuurljjke antipathie , die u doet sidderen ^ want het ontbreekt u toch niet aan moed ! gjj verlangt immers den t^ger te ontmoeten ; gg zoekt reeds zoo lang de gelegenheid den woudvorst een kogel door den kop te jagen ! Maar dat sidderen , die beklemdheid , zoo volkomen geljjk aan angst , ontstaat door het onzigtbare des gevaars , door de bewustheid dat de tjjger u nooit te gemoet zal treden , maar w^l u onverwachts met een verschrikkeljk gebrul op het Ijjf zal springen en met 66n slag van zijn monsterklaauw verpletteren. Dat gevoel is bgna on- overwinnelflk en deelt ge met het paard dat ge bergdt ; die gewaar- wording is instinktmatig , even als de beklemdheid die zich soms eenigen t^d v<5<5r een ongeluk van iemand meester maakt. In den omtrek van Gombong wemelt het. van tigers. T^dens mjn verbl^f werd een postbode , van Banjoemaas komende , onder 81 "weg opgegeten, en de brieven uit het pakket regis en links over den weg verspreid terug gevonden. De man had wel is waar de gewoonte een brandende o b o r (toorts) te dragen , daar hg altijd bij nacht dien onveiligen weg moest afrgden , doch ik veronderstel dat het vuur door den regen werd uitgedoofd. Eenmaal zelfs kwam zulk een hongerige knaap een nachtel^k be- zoek in het kampement brengen. Door een sprong over den acht voet hoogen pagger op het erf van den majoor gekomen , wilde hjj een der paarden uit den stal halen , doch werd in de uitvoering van zjjn voomemen gestoord door het geweldig leven dat een der bedienden maakte , die in de achtergalerij van het hoofdgebouw op zgn matje had geslapen. In weerwil van ons vertrouwen op de waar- heidsliefde van onzen chef, die 'smorgens het voorval mededeelde , voelden wg behoefte ons met eigen oogen te overtuigen ; de sporen waren d^ar , duidelgk , onwederlegbaar ! Het distriktshoofd kwam ook zien , en meende dat de tjjger nog in den omtrek moest verborgen zitten. 't Was iets zeldzaams , zeide hg , dat het b&est een paal ver door de rgstvelden was gegaan , en een dessa , op zgn weg gelegen , ongedeerd had gelaten. Nu hadden wij de gewoonte dikwgls 's avonds bg elkander te komen en t«gen tien of elf uur , zonder obor's of lantaams , huiswaarts te keeren. Zoo ging het ook dezen en den volgenden avond. Niettegenstaande de tastbare duisternis durfde geen onzer vrees te toonen ; men sprak onder het naar huis gaan , men lachte en hield zich alsof aan den tgger niet gedacht werd ; doch ik wil er een eed op doen dat ieder blijde was de deur achter zich te kunnen toetrekken.. Den derden dag werd toevallig de tjjger in een padieschuur gezien door een twaaljFjarigen jongen , die met zgn vader een paar p a t j o 1 ' s (schoppen) ging halen. Toen de knaap den tjjger ontwaarde op een laag bamboezoldertje , waar zgn vader met gebiikt hoofd onder stond , trok hij , zonder een woord te spre- ken , 's vaders kris uit de scheede , en stak doodbedaard , door twee 'bamboelatten heen , den tijger in het hart. De vrees van den phlegmatieken Javaan uit zich somtijds in han- delingen , die wg Europeanen aan tegenwoordigheid van geest of aan moed zouden toeschrgven, n. 4* 82 Eeeds vertoonden zich aan den oostelijken gezigteinder de eerste kenteekenen van den n^derenden dageraad , toen de jagers ander- maal den boschrand bereikien. Vermoeid en huiverig van de voch- ' tige nachtkoelte , brandden zg van verlangen om in den zadel te komen , en hun volgeluig Smito niet minder om bevrgd te worden van het dragen der tygerhuid , die hem zwaar op de schouders drukte. Buiten het woud gekomen , bleek het dat zy te veel noordelyk opgegaan en thans verpligt waren nog een goeden paal den rand in oostel^ke rigting te volgen , om de hutten te bereiken waar de paarden den nacht hadden doorgebragt. Weldra kwamen de nede- rige atappen daken in het gezigt ; onwillekeurig werd de pas nog versneld , toen Mac'oly eensklaps staan bleef en een zachten kreet slaakte. »Pas op , Robert !" riep hjj , op zjjde springende. Ik zag hem daarop zgn klewang trekken en een kleine slang^ afmaken , die te vergeefs trachtte te ontkomen. ))Mjjn testament is gemaakt ," vervolgde hg op kahnen toon , het slangetje op de punt z^ns klewangs nemende en van nab|j beschou- wende. ))Wat be4oelt ge , kapitein ?" 2>Dat is nog al duideljjk , dunkt me." ))Maar wat dan?" vroeg ik ongeduldig. ))Geen banting's of tjgers meer , de grap is uit." Toen smakte h^ de slang achteloos op den grond. dAllah! toewan mampoes!" (M^n God ! mynheer gaat sterven) schreeuwde Smito , zjjn huid wegwerpende , toen hjj de slang herkend had. Nu begon ik het te begrgpen. »Zijt gj gebeten , kapitein?" Tot antwoord stroopte Mac'oly zgn pantalon op en toonde my een klein zwart plekje ter grootte van een speldenknop. »£oeroes is van avond weduwe," zeide hy glimlagchende. 83 »Iii Gods naam, dan dadel^k te paard , dedokter zaJ uhelpen...." )>De dokter zal niets doen , want hj weet er niets van." ]>Maar de w<»d is dan " »Doodelgk." Ontzetting maakte zich van n4J meester; ik geloof dat ik ee|i oogenblik doodsbleek werd. Smito lag op den grond te kermen en zijn meester stond bedaard te praten! )>A1b er nog lets aan te doen was ," ging hg voort , )i>dan zou Sodiwongso het weien." »Wie is Sodiwongso ! waar is Sodiwongso dan ?" »Sodiwongso is slangenbezweerder van beroep; maar ik voel pgn in het been , Bobert ! Laten we spoedig te paard stggen , anders haal ik mijn huis niet eens meer. Hier , Smito ! schreeuw niet meer , sta op , laat die huid maar liggen ; zoo I luister nu. Rgd zoo snel ge kunt naar de dessa Kalingan ; zoek Sodiwongso den slangenbe- zweerder ; zeg hem , dat God groot is , en hg zich haast te Gom- bong te komen." Smito zag z^'n meester strak aan, alsof h^ zich bezon ; toenhel- derde zfjn gelaat op. Hg stak z^n lans in den grond , bond zich den slindang naauwer om het Ijjf, vloog naar de hut, trok heton- gezadelde paard b^j den doeriestang naar buiten , sprong op z|jn rug en jakkerde als een bezetene naar de dessa Kalingan. »Gg, vriend!" zei Mac'oly te paard stggende tot -den eigenaar der hut, »ga het woud in, zuidwest op, verstaat gij?" »Ja, heer," antwoordde deze en hurkte neder. )!)Loop dan tot de open plek waar ik eens door een banting om- ver geloopen ben; gjj waart er bij, meen ik." »Ik was er b^ , heer." »Goed; 't is de tweede opening. Daar zult ge een dooden ban- ting vinden en ook den tjger , wiens huid daar ginds ligt bg de lans van Smito; ziet ge die?" »Ik zie die, heer." ']>Draag zorg , dat de banting naar de woning van dezen heer ge- bragt worde. Pe tgger is voor u." DJa, heer." 84 ))Hebt ge geld bj) u , Eobert ! geef den armen kerel dan een gul- den; ik recommandeer hem u. Op jagt kan hij u van veel dienst zjn. Zgn vrouw werd aan zjjne zgde door een tjjger van de balie- balie gehaald, en z{jn kind door een slangenbeet gedood, zooals ik -nil ^» nu. Mac'oly begon te verbleeken en scheen meer pgn tekr^'gen. ))Ik smeek u , kapitein ! houd u niet langer op. . ." » Ja , nu naar huis , mgn laatste rid." En in een gestrekten galop joegen w^ zonder ophouden naar Gom- bong terug. XVIII. Sodiwongso de slangenbezweerder. Allen die geboren zgn , moeten eeninaal sterven ; dat is een re- gel zonder uitzondering. Hoe wg geboren zgn , is ons doorgaans onverschillig ; onze rol is daarbg al te onbeduidend. Maar hoe wy sterven zuUen , dat boezemt den meesteii zooveel vrees in , dat zij er liefst niet over spreken. Robert echter kent die vrees volstrekt niet en houdt er zelfs veel van om een oogenblilbje over die vraag te peinzen. Z^n leven kan men gewis op honderde wjjzen verliezen ; het scheelt echter veel , dat de eene manier minder onaangenaam is dan de andere. Op den voorgrond zet ik , dat het doodgaan per s e on aange- naam is ; geen mensch kan nqj het tegendeel bew^zen. Ik , Bo- bert, heb den dood verschiUende malen onder de oogen gezien — ik spreek niet van de gevallen , dat er doodsgevaar was en ik Jiet niet wist ; — ik heb ook veel menschen zien sterven , — ik heb nimmer een sterfbed ontloopen — en ben tot de overtuiging ge- komen dat men den eenen dag veel meer geschikt is om te ster- ven dan den anderen ; dat het sterven in een gevecht , onder een. instortenden muur , of in een jjlende koorts, niets beteekent; en daarentegen het sterven met een krachtig , gezond Ugchaam , bjj voile bewustzjjn , met een groote vatbaarheid voor alle genietin- gen des levens , een wanhopend onaangename zaak is. Laat ons een paar voorbeelden nemen. Gg bevindt u op een schip , het land uwer bestemming ligt v<5(5r 86 u ; gg zjjt gezond , vol illusien van het geluk dat u aan wal ver- beidt , en gg pakt reeds uwe kofFers. D4ar komt de kaptein zeg- gen , dat er een vliegende storm waait en gjj u op sterven moet voorbereiden , daar hij onmogeljjk uit de kust kan komen. Gij vliegt naar boven en vergeet uw hut te sluiten — lets dat gg an- ders nooit nalaat. Het waait hard , nu ja , maar de matrozen halen zingende de Ijjnen aan , en alles ziet er uit als gewoonlgk ; het laatste rif wordt uit het grootmarszeil losgemaakt , de zeilen worden ontrold . . . waar is dan het gevaar ? — Gg ondervraagt nogmaals den kaptein en verneemt , dat hg wil beproeven uit de kust te zeilen en er alles aan moet wagen. Het want is schrikke- IJjk gespannen ; het schip ligt geheel op zgde , en stampt tegen de schuimende golven. Daar vliegt een zeil uit de l|jken ; een oogen- blik ziet gg nog een lapje doek dworrelend de lucht ingaan , en dan verdwgnt het in de digte nevelfl die u omringen. Een tweede zeil volgt ; het want kraakt geweldig , breekt ; de masten vallen .... gij zgt verloren! Nog zingen de matrozen bjj het opruimen van het dek ; — het schip stoot aan den grond. De golven slaan en beuken het in tweeen. Gg moet sterven ; — sterven ? 't is onmogelijk 1 — De wan- hoop overmeestert u. Gg klemt u vast aan de verschansing. Te vergeefs ! de golfslag spoelt u weg. — Maar gjj kunt zwemmen ! 't Baat u niets , ongelukkige ! wees toch wgzer ; steek het hoofd onder water en stik zoo spoedig mogeljjk ! — Neen , dat doet gg niet ; in uw onverstand poogt gjj uw doodstrijd te verlengen , cm miUioenen gedachten door uw hoofd te laten gaan . terwgl elke gedachte gepaard gaat met hevige begeerte naar het leven , met zielesmarten . . . foei ! z<5<5 te sterven is verschrikkeljk ! Ander voorbeeld. GiJ marcheert aan het hoofd uwer kompagnie en stuit — na da- gen lange teleurstellingen — op de vgandeljjke benting. Gg zyt opgewonden van blijdschap. Fluks neemt geuwe beschikkingeii: »De 1^ sectie regts aanhouden, het linker bastion bedreigen en hetvuur van den vjjand uitlokken. De 4^ sectie bl|}ft hier in reserve staan, en wg mannen , voorwaarts ! leve de Koning ! — stormmarsoh , tamboer !'* 87 Nu jjlfc ge , aan het hoofd van een handvol braven , naar de vg- pjidel^e yeate; trots kogels en kruiddamp overwint ge allezwarig- heden. Gij ziet den vjjand weifelen , gg dringt door ; reeds staat ge op de borstwering , uw tegenpartg begint te vlugten. . . . daar treft u een kogel in het hart , en giJ stort neder. Zonder p^n , zonder bewustsdjn, is uwe ziel eensklaps verplaatst indenhemel, op een nieuwe planeet, in Abrahams schoot of in eentafel, — alnaaif gelang g^ u verschillende voorstellingen vormt van het leven der toekomst. De wjjze , waarop Mac'oly den dood te gemoet ging , was zeer on- aangenaam. Een uur geleden nog, had hg hong^r, dorst, behoef- te aan een bad en aan slaap , verlangen naar de veryullixig dier be- hoeffcen ; bovendien was hij innerl^k tevreden over de goede jagt van den afgeloopen nacht ; immers die sprong van den tijger was een belangrgke gebeurtenis in z^n jagevsleven , en nu. . . . daar lag hg op z^n balie-balie , met het brandend gift in zgne aderen. Aan het voeteneinde gr|jnsde de dood hem aan ; op de knien er voor , lag Koeroes, die deftige Njahi I, die bazin in het vechten, hemte laven en te betten; daar lag ook Njahi n, die snikkende nieuwe windsels gereed maakte; en aan het hoofdeneinde stond de dokter, die , nadat h^j alles voorgeschreven had wat hg wist en het been toch zag zwellen en de pjjnen toenemen , ak verte^enwoordiger der geneeskundige faculteit onder de blanken evenwel een waardige hou- ding wilde bewaren , en met twee vingers en een gewigtig gezigt den polsslag van den^ Ijjder volgde. — Daar lag Mac'oly onder de wapentrophee aan den wand , met javaansche kalmte , mahomedaan- sche berusting en europesche spraakzaamheid zijn einde af te wach- ten. 