Ardea
27 den Steenlooper, waarvan een kolonie bij de Liefde Baai ontdekt ward, aan de Eidereend van S-pitsh er gen {SotnatericnnoUissima borealis)^ den Paarse Strandlooper, de Kleine Alk en de Franjepoot (PJtalaropiis fulicarius J ourdaini). De beschrijving van zijn ontdekkiDg van donsjongen van den Bontbekplevier bij de Advent Baai, waarvan het broeden nog niet op Spitsbergen gecon- stateerd, wel vermoed was, is vooral van ornithologisch standpunt gezien belangrijk. In al deze hoofdstukken vertelt sehr, tevens op boeiende wijze over het Poollandschap met zijn hooge bergen, zijn groote, in de dalen en op de bergen gelegen gletschers, zijn uitgestrekte toendra's en zijn breede fjorden. In sominige van zijn natuurbeschrijvingen is hij zelfs op zijn best. Het werk is ge'ülustreerd met zeer vele fraaie vogel- en natuur- kieken, die op goed papier buiten den tekstziin gedrukt. Speciaal wil ik hier de aandacht vragen voor zijn mooie serieën van photo's van den broedenden Steenlooper, den Paarse Strandlooper en de Franjepoot. Van de landschapsphoto's zijn vooral die van de Magdalena Baai, de indriikwekkendste baai van de Westkust van den Archipel, bij- zonder mooi. Kortom, voor dengeen, die zieh wil oriënteeren over het vogelleven en de natuur van Spitsbergen, is dit een zeer aanbevelenswaardig boek. Enkele biologische onjuistheden verraden, dat hier niet de vak-zoöloog aan het woord is. Zeer ongewoon is het ook, dat alle wetenschappelijke namen met kleine letter geschreven worden. Deze kleinigheden doen echter aan het geheel niets af. April 1923. G. J. van Oordt. 28 Verslag der Wetenschappelijkc Vergadering^ gohouden in hot Sociteitsgeboiiw der Diergaarde te Ptotterdam, op 3 December 1922. Aanwezig zijn: de Heeren Dr. J. Büttikofer, Voorzitter; Dr. L. F. DE Beaufort, Secretaris; Prof, Dr. E. D. van Oort, J. H. Jur- RIAANÖE, J. E. JURRIAANSE, P. L. StEENHUIZEN, A. PoT, P, W. VAN DER Burg, J. Stoffel, Dr. C. Eykman, J. Drijver, F. P. Jelier, 0, A. Verwey, f. W. Burger, P. Lels, Mr. P. G. van Tienhoven, Dr. Jag. P. Thijsse, J. H. Pellinkhof, Mevr. van Oort en Mej. J. C. Polenaar. Afwezig met kennisgeving: de Heer en Mevr. Wigman en de Heeren W. H. DE Beaufort en A. A. van Pelt Lechner. De Voorzitter opent de vergadering en wenscht den Heer Thljsse namens de Vereeniging geluk met zijn benoeming tot doctor honoris causa. De Secretaris doet mededeeling van een ingekomen circulaire van den Heer Chance, den bekenden Koekoek-waarnemer in Engeland, waarbij deze alle ornithologen uitdaagt de door hem gedane waar- nemingen omtrent den Koekoek (Gnculus canorns L.) te weerleggen. Vervolgens krijgt de Heer Thljsse het woord, die wijst op den achteraitgang van den IJsvogel {Alccdo ispida L.) in ons land. In Kennemerland zijn er thans 2 à 3 broedende paren, tegen vroeger 10. Aan de vischkweekerijen worden de dieren weggevangen, 50— 60 per jaar aan één kweekerij. Het is noodig meer gegevens omtrent het voorkomen dezer soort te verkrijgen; ook omtrent hun voedsel. De Heer Lels heeft altijd IJsvogels in zijn tuin, maar nog nooit een nest gevonden. De Heer van Oort vraagt wat er gebeurt met de op de kweeke- rij en gevangen IJsvogels. De Heer Drijver deelc mede wat „Vogelbescherming" tot nog toe in verband met de IJsvogelkwestie deed. Er is den kweekers gevraagd wat er met de bemachtigde exemplaren gedaan wordt, maar er is nog geen antwoord ingekomen. De Voorzitter acht het van belang te weten wanneer de IJs- vogels worden gevangen. De Heer van Oort zegt in Augustus steeds jonge IJsvogels te 29 krijgen, die blijkbaar rondzwerven, misschien door de ouders ver- jaagd worden. De Heer van Tienhoven wijst er op, dat er nooit meer dan één IJsvogel tegelijk op de kweekerijen vise ht. Eerst als dat exemplaar is weggevangen, verschijnt er een tweede. Door dien eerste te laten leven, wordt de schade dus niet grooter. Na eenige discussie wordt besloten af te wachten wat „Vogel- bescherraing" vorder te weten zal komen. Een oproep zal in „Ardea" geplaatst worden, om waarnemers uit te noodigen gegevens omtrent voorkomen, broeden en voedsel van den IJsvogel mede te deelen. Vorder zal den Heer W. H. de Beaufort, Commissaris van de Ned. Heidemaatschappij worden gevraagd stappen bij de Directie te doen, die er toe leiden, dat de gevangen IJsvogels naar het Museum te Leiden voor onderzoek gezonden worden. De Heer Dru ver deelt mede, dat een Bergeend [Tadonia taclonm (L.)] mot jongen op Texel een verkeerde richting insloeg, waardoor twee jongen in een sloot verdwaalden. Een Scholekster {Haematopus ostralegus L.) trad nu als pleegouder op. Half Juli kon ' men de Bergeendjes dezen Scholekster zien volgen. Trok laatstge- noemde een worm uit den grond, dan aten de Bergeenden dien op. Vorder deelt spreker mede, dit jaar reeds op 16 September twee Sneeuwgorzen [Passerina nivalis (L.)] op Texel te hebben waargenomen. De Heer Steenhüizen zogt, dat bij Monnikkendam 2 Zeearenden [Haliaäns albicilla (L.)] zijn waargenomen, waarschijnlijk ook een te Egmond. Vorder moet ook te Laren een zéér groote roofvogel zijn gezien. De Heer Drijver wijst er op, dat Buizerden, ja zelfs Mantel- meeuwen „arenden" worden genoemd. De Heer Eykman zegt, dat volgens een krantenbericht in Zeeuwsch- Vlaanderen een Vale Gier {Gyps falvus Habl.) zou zijn gezien. De Heer van Oort kan zulks bevestigen. Het is het derde in ons land waargenomen exemplaar. De Heer Lels deelt mede, een paartje Boschuilen [Sijrnium aluco (L.)] in zijn tuin gehad te hebben, hetwelk evenwel niet broedde. De Heer Eykman zogt, dat deze soort op het eiland van Dordrecht en in den Alblasserwaard algemeen is. Na de pauze deelt de Heer Jurriaanse mede dat op een opge- spoten poldertje bij Rotterdam Lepelaars (Ptota^m leucorocUa L.) zijn gezien. 30 De Heer de Beaufort doet een mededeeling namens den Heer Max Weber over een Tamrae Ganzen-paar (Anse?- domestiais Briss.), dat te Eerbeek tweemaal broedde. Het tweede legsel bestond uit 5 eieren; twee waren onbevrucht; 3 jongen kwamen op 24 October nit; op het oogenblik is nog één jong in leven. Volgens Wright's „Illustrated Book of Poultry" is het tweemaal broeden van Ganzen een uitzondering. De Heer Eykman deelt mede een vleugel van de Zwarte Zeekoet [Cepphus grylle (L.)] op het strand gevonden te hebben. De Heer van der Burg bericht over een nest van den Appelvink [Coccothr allstes coccothraustes (L.)] te Beiden. Ten slotte vermeldt de Heer Pellinkhof een en ander over een verstoord nest van het Barmsijsje [Acanthis flammea flammea (L.)] bij Nijmegen. Naar aanleiding van deze mededeeling merkt de Heer van Gort op, dat door den Heer Collot d'Escury deze soort eenige jaren 's zomers te Oostvoorne is waargenomen. Hierop wordt de vergadering nà rondvraag door den Voorzitter gesloten. 31 De rui van Uria troille (L*)* DOOR JAN VERWEY. De voorjaarsrui der Zeekoeten [Uria troille (L.)] vervroegt zieh tijdens de 3 eerste levensjaren der dieren regelmatig (zie vorig Ardea-nummer) ; evenzoo (zie later) verlaat de lierfstrui zicli. De 3 eerste jaren verkort de winterrustperiode van den rui zieh dus steeds en dit gaat zoover, dat de herfstrui tenslotte nog niet is afgeloopen als de voorjaarsrui begint; wij zien dan dus gedurende zekeren tijd twee ruien naast elkaar verloopen: Winter Einde v. d. herfstrui Begin v. d. prachtkleedrui Rusttijd Iste begin Maart tot einde minstens Maart 4 maanden 2de einde November tot half Januari tot half 0—21/0 maand half Januari Fel)ruari 3de of vol- half December tot half half November tot half negatief tot gende Januari Januari 1 maand Dit wordt mogelijk gemaakt door een twee-deeling van den lichaams- veergroei, waarbij het praehtkleeddeel (de kop en een deel van den nek) klaar is voor het rompdeel; zoodat de romp nog zijn herfstrui vertoont, wanneer kop en nek opnieuw in het prachtkleed omkleuren. Het oogenblik waarop de voorjaars- naast den herfstrui begint op te treden, noem ik het keerpunt van den rui. Behalve bij de Zeekoet, vinden we hot versehijnsel, niet steeds ongewijzigd, bij de Alk (Alca torda L.), de Duikers (genus Golym- bus L.) en waarsehijnlijk alle Futen (genus Podiceps Lath.). Zij ver- toonen waarsehijnlijk alle in zekeren zin verlating, resp. vervroeging van den rai; bij niet alle intussehen komt het tot werkelijk over elkaar vallen van twee ruien. Bij de Duikers schijnt het keerpunt pas in Februari of zelfs in Maart te kunnen vallen; bovendien is bij hen de rui bij de oudere 32 vogels onvolkomen: enkele prachtkleedveeren blijven regelmatig ongeruid. Dit feit werkt met het eerste (liet samenvallen van twee ruien) er toe medo, het winterkleed te onderdrakken. Onvolkomen rui is vrij algemeen bij soorten die twee maal per jaar ruien; steeds is dan de voorjaarsrui de onvolkomene. Bij vogels die slechts eens per jaar ruien, is onvolkomen rui veel zeldzamer; het bekendst stelUg bij onze gewone kippen, wanneer ze 3 of 4 jaar oud worden. Intusschen komt onvolkomen rui ook bij eens per jaar ruiende wilde vogels voor, want twee maal kon ik hem vaststellen bij Fulmarus glacialis (L.), waar hij ongetwijfeld bij oude're vogels vrij algemeen, zoo niet algemeen, is. Waaraan kan een dergelijke onvolkomen rui nu te wijten zijn? Zoowel bij jonge als bij ou de Zeekoeten bestaat een zeer sterk verband tusschen rui en geslachtsklierontwikkeling ; zelfs bij vogels in hun eerste lente, die den daarop volgenden zomer niet tot paring komen. Dit samengaan van rui en gonadenontwikkeling kan een gemeenschappelijke oorzaak hebben, een siechte physieke toestand kan beide laat doen zijn. Doch het zou ook kunnen zijn — en hiervoor lijken me verscheidene dingen te pleiten — dat de rui zieh min of meer als secundair geslachtskenmerk liet beschouwen, waarbij hij zou beginnen bij een bepaalden toestand der geslachts- klieren, wakker geroepen door Stoffen die van hen uitgaan. Zoo vaak is de huid een plaats waar secundairo geslachtskenmerken worden geuit; denken we b.v. aan de pigmentatie bij Amphibien en Visschen en den haargroei bij Zoogdieren en Mensch. Vorleidelijk is het, bij deze incretie te denken aan de veel besproken Collen van Leydig, lioewel Stieve's onderzoek bij den vorm collaris (Drunimond) van Colaaus monedula (L.) niet waarschijnlijk maakt dat de interstitiëele cellen bij vogels van invloed zijn op de secundaire geslachts- kenmerken, doch dat veeleer de geslachtscellen zeit de increten afscheiden. De verschijnselen die optreden na castratie van hoenders schijnen in het algemeen voor mijn veronderstelling te pleiten. Andere waarnemingen, aan ruiende Zeekoeten gedaan, brengen me er echter toe, de interne secreten niet alleen den prachtkleed- rui te laten wakker roepen, doch hen — althans bij de oude Zee- koet — ook den herfstrui te laten beëindigen. Evenzoo zou ik de oorzaak van den onvolkomen rui van Fulmarus glacialis (L.) willen zoeken in een „uitge werkten" toestand der geslachtsklieren, waar- voor eenigermate de omstandigheid zou pleiten, dat siecht ruien bij enkele jaren oude kippen met siecht eierleggen samengaat, ter- 33 wijl de dieren overigens in blijkbaar uitstekenden physieken toe- stand verkeeren. En tenslotte zou längs dezen weg misschien de onvolkomen Duikerrui te verklaren zijn; vooral als wij bedenken, 'dat bij deze dieren moeilijk van te weinig voedingstofïen (ver- siechten physieken toestand) sprake kan zijn, daar zij zoo kort na het beëindigen van den herfstrui hun voorjaarsrui al weer beginnen. Hoewel er verscheidene feiten voor mijn veronderstelling pleiten, is het geheel weinig meer dan een mooie werkhypothese voor de körnende jaren, daar microscopisch onderzoek het directe bewijs zal moeten geven. Ma art 1923. 34 Varia oo logica DOOR A. A. VAN PELT LECHNER. XIL Een hoender-ras met blauwe eischaal. In onze Wetenschappelijke Vergadering, op 12 November 1921 te Amsterdam gehenden, deelde ik met een enkel woord mede, dat op het Eerste Wereldcongres voor Pluimveeteelt ('s Gravenhage, 5—9 September 1921) Prof. Salvador Castello Carracas een voordracht heeft gehenden over een hoender-ras [Gallus inauris (Castello)] ') uit Chili, dat blauwe (bruin gevlekte) eieren legt. Ik voegde er de opmerking aan toe, dat het blauwe eischaal-pigment (oöcyaan) noch uit-, noch inwendig, ooit bij eieren van het geslacht Gallus en wel evenmin bij de wilde soorten als bij een der rassen van het tamme hoen, althans voor zooverre mij bekend, is aangetroffen. Prof. Castello, Directeur van de Kon. Spaansche Staatsschool voor Pluimveeteelt te Arenys de Mar (Barcelona) was zoo welwillend mij op mijn verzoek een der eischalen (en eenige schaalstukken voor onderzoek), kort geleden door hem uit Chili ontvangen, te doen toekomen, vergezeld van een schrijven en een tijdschrift- nummer -), waarin een artikel van zijn hand over het bovenbe- doelde, zoogenaamde Bolstaart-hoen voorkomt. Aan dat artikel, alsmede aan het inmiddels versehenen Congres- verslag ^) ontleen ik het volgende. Van het Chileensche Bolstaart-hoen, tot vöör körten tijd in Pluim- veeteelt-kringen in Europa, zoowel als in Noord-Amerika nog on- bekend, weten zelfs de Zuid-Amerikaansche fokkers nog maar heel weinig af. 1) Feitelijk zou deze naam nioeten luiden : Gallus clomesUcus inauris (Castello). 2) Mundo Avicola, I, 2, pp. 37—39. 3) Transactions of the First World's Poultry Congress. Vol. I : Papers and Communications, pp. 59 — G2. Drukkerij „Floralia", Assen (1923). 35 Het is 0. a. gekenmerkt door het ontbreken der staart en de aanwezigheid van een veerbundel ter hoogte der ooren (inauris = oorring). In 1914 zag Prof. C. bij een winkelier te Punta Arenas een groote hoeveelheid eieren, die hij toen voor eenden-eieren hield. „U vergist zieh" — zeide de winkelier — „het zijn alle hoender-eieren en U zal ze, terwijl U in Chili vertoeft, nagenoeg overal zien, want het aantal hoenders, dat eieren van deze kleur legt, is héél groot." Niet alleen Gallus inauris — zegt Prof. C. dan ook — maar de meeste Chiieensche staartlooze hoenders, en zelfs vele van de Cre- oolsche rassen met staart in Chili, leggen blau we, hemels- blauwe ofgroenachtigblauwe eieren (elders noemt Prof. C. ze ook lelie-blauw), die soms bruinachtige stippen of vlekken dragen, zooals bij het Kalkoen-ei voorkomen. Ook onder de inboorlingen en Indiaansche stammen van Arau- cania trof hij in overvloed staartlooze, met min of meer gepronon- ceerde oorveeren voorziene hoenders aan, die bijna alle een blauw of groenachtig- blau w ei leggen. Ook in andere landen van Zuid-Amerika (Bolivia, Peru, Columbia, Ecuador), naar het Noorden tot aan het Panama-Kanaal toe, komen dergelijke hoender-eieren voor. In Zuid-Chili treft men zoowel efifen als gevlekte eischalen aan; op de breedte van het Panama-Kanaal worden uitsluitend effen gekleurden gevonden. Naar het oordeel nu van Prof. C. kan men de blau we eischaal- kleur noch aan het kUmaat, noch aan het voedsel toeschrijven. „Les races européenne^, qu'on importe au Chili" — zegt Prof. C. in zijn schrijven van 28 November 1922 — „continuent à donner les oeufs blancs ou roussâtres habituels dans leurs races, mais si leur descendance se mélange avec la vieille poule du pays, on retrouve chez elle la coquille bleue des ancêtres. Les oeufs bleus sont connus au Chili de temps immémoriaux, mais jamais personne n' avait donné de 1' importance à cela". Zeker is het — zegt Prof. C. — dat de Spanjaarden het Casti- liaansche hoen naar Chili hebben overgebracht, en dat door kruising met het inheemsche hoen het Creoolsche ras ontstond, waarin de karakteristieke eigenschappen van dat inheemsche hoen praedomi- neeren, vooral wat de blauwe kleur der eischaal be- treff, die — zoo concludeert Prof. C. ten slotte — als een overgeërfd kenmerk van de onbekende, wilde stam- soort moet beschouwd worden, die, min of meer d o or 36 de Indian en tot huisdier gemaakt, in ver verwijderde tij den in Amerika he eft ge le efd. Beschrijving der eischaal (naar het eenige, te mijner beschikking staande voorwerp). Vorm: stomp-ovaal. A f m e t i n g e n : 53 X 40 mm. Gewicht: 4.445 gr. Text nur'): fijn gegranuleerd ; porieën zéér variabel, de meeste wit gevuld ; de schaal voelt glad aan ; tamelijk glänzend. Kleur: zeegroen-); bij doorvallend licht: licht smaragd- groen-'); alle kalklagen zijn, tot aan het binnenvlies toe, door oöcyaan licht-azuurblauw geklenrd. 0 p p e r h u i d j e [cuticula) : aan- wezig; van een zeegroen pigment als het ware doortrokken, spreidt het zieh over de opperste kalklaag uit en geeft zoodoende de buitenste kleur aan het ei. Onder de schaalfragmenten, die ik ontving, tref ik, behalve op- vallende verschillen in den bouw der porieën, ook variatie in glans en kleurtint aan. Alle schaalstukken, zoowel als de bovenomschreven eischaal, vertoonen onmiskenbaar overeenkomst met die van ver- schillende hoender-rassen, die ik ermede vergeleek, terwijl de fijnere, vooral door den bouw der porieën, heel dicht de eischaal van Phasiayius colchicus L. naderen. Stelt men zieh de vraag: welke kleur droeg de eischaal van de onbekende stamsoort van het inanris-rsis, dan is daarbij een tweede vraag, namelijk of daar, waar thans een bruine schaal-vlekking of -stippeling optreedt, deze wel afkomstig zou zijn van de wilde stamsoort en niet van het (de) ingevoerde ras (rassen), waarmede kruising heeft plaats gehad, welhcht niet ongewettigd. 1) Type 9 van Szielasko (Journ. f. Ornithol., 1913. Taf. 1) 2) Saccardo's glaucus. Chromotaxia. Ed. altera. Tab. II, 38. 3) Saccardo's prasiniis. L. c. Tab. II. 36. A r n h e m , .Juni 1923. Trekwaarncmingen op het lichtschip „Schouwenbank*% van 16 tot 28 Mci 1923. DOOK Ct. traanberg. Het lichtschip „Schouwenbank" bevindt zieh 11 Engelsche mijlen benoordoosten den vuurtoren van West-Schouwen en slechts bij regen en mist zijn de hooge, witte duinen van Schouwen overdag onzichtbaar. Hoewel mijne waarnemingen laat in den tijd plaats hadden, meende ik, dat door het abnormaal koude weder der eerste helft van Mei, vele soorten vogels ook later zouden doortrekken naar hunne Noord-Europeesche broedplaatsen. Mijn veronderstelling, dat het weder toch eindelijk wel ten goede zou veranderen, leed ongelukkiger wijze leelijk schipbreuk, want practisch maakte ik geen enkelen dag met gunstig „trekweer" mede. Bovendien was het zieht elken nacht zeer goed en behalve tijdens regenbuien, waren de vuurtorenlichten van Goeree, Schouwen en West-Kapelle steeds te zien, welke omstandigheid er veel toe zal hebbon bijgedragen dat geen enkele vogel 's nachts bij ons licht werd waargenomen. Doch daarenboven is het draailicht van „Schouwen- bank" slechts 12 stuks verouderde petroleumlantaarns rijk, met zeer eenvoudige, verzilverd-koperen reflectors zonder prisma-versterke]"s. En dit terwijl het draailicht van West-Kapelle in sterkte de Bran- daris en IJmuiden evenaardt met een lichtsterkte van 15.000 — 30.000 kaars! Alleen in mistnachten en bij motregen, als de vogels door den misthoorn worden aangetrokken, lijkt mij de lichtkracht voldoende om vogels te laten aanvliegen. De trekvogels, die in België de kustlijn in noordoostelijke richting volgen, krijgen even voorbij Zeebrugge den breeden zeearm der Scheide plotsehng vöör zieh, doch worden ongetwijfeld 's nachts bi] helder weer door het licht van West-Kapelle over de veel besproken Wielingen, Deurlo en Oostgat geloodst, terwijl zij de sterke kust- lichten slechts voor het volgen hebben om veilig de zeearmen van 38 Zeeland en Zuid-Holland over te steken en via het kustlicht Hoek van Holland de nu ongebroken kustlijn tot den Helder te kunnen volgen. Dit is volgens mijn opinie de normale. trekweg van vele vogel- soorten, doch anders wordt de toestand wanneer zij boven de zee- gaten door mist, motregen of zeedampen overvallen worden. Wanneer zij de aansluiting België — Walcheren of Walcheren — Schouwen missen, bestaat de kans, dat zij boven do Noordzee komen en de vogels, die toevallig in de buurt van het lichtschip komen, worden door den misthoorn on het licht naar het lichtschip aangetrokken. Ook mögen we verwachten dat er trek plaats vindt van en naar Engeland en het is zoker dat sommige dezer trekkers het licht- schip passeeren en bij vermoeidheid daar even komen uitrusten. De lichtschipberaanning deed mij dan ook enthousiaste verbalen, dat in September en Februari het schip vaak wemelde van allerlei trekvogels en uit enkele min of meer juiste kleur- en grootte- omschrijvingen maakte ik op, dat dikwijls Vinken, Ringmusschen, Leeuweriken en Goudhaantjes aan boord kwamen, terwijl Water- hoentjes, Meerkoeten en enkele soorten waad vogels soms, door het licht gedood, aan dek werden gevonden. Ik schenk echter nooit veel waarde aan leekenpraatjes, want op het ss. „Gelria" ontving ik eens in de Golf van Biscaye een Kwartel, die door den vinder stelhg voor een „Sperwer" word gehouden! De bemanning van het lichtschip noemde alle vogeltjes met een spitsen snavel „venijnvretertjes", omdat zij insecten eten! Ik stak in den morgen van 17 Mei met het transportvaartuig „Coertzen" te Vlissingen van wal met de 10 man sterke aflossing en proviand voor het lichtschip „Schouwenbank" aan boord. Hevige hagelbuien, vergezeld van onweder en een krachtigen zuidwestelijken wind, veraangenaamden nu juist den overtocht niet en van vogels-waarnemen was geen sprake. Hieronder laat ik mij ne waarnemingen volgen, waaraan ik zou willen toevoegen, dat de gemiddelde luchttemperatuur tijdens mijn verblijftijd 11° C. bedroeg. • 1923. Mei 18. — Wind Noorchvest; meest betrokken lacht en viij koud. Geen vogels gezien. Moi 19. — Wind West, 's Morgens vroeg zon. doch later betrokken. 39 Er komen 2 troepjes van ±15 Zwarte Zeeëenden [Oklemla nigra (L.)J längs, die in snelle vluclit in noordoostelijke richting ver- dwijnen. Tweemaal een jonge Jan van Gent [Sula bassana (L.)], visschend längs. Mei 20. — Sterke Zuidwestelijke wind. Behoudens enkele visschende Sterntjes (Vischdief en Groote Stern, die op het naburige Schouwen broeden), niets waargenomen. „ 21. — Wind Westzuidwest, betrokken lucht. 8.30 v.m. 1 Boerenzwaluw {Hirundo rustica L.) komt längs, doch verdwijnt in zuidwestelijke richting. Een oude Jan van Gent passeert in noordoostelijke richting. 1.30 n.m. 2 Boerenzwaluwen -> N.O. Om 2 n.m. komt een 9 Tapuit uit het Oosten en stri,jkt in een reddingboot, waar zij uit den wind uitrust. 't Is een groot exemplaar en zij staat par- mantig, recht op, hoog op de pooten. Ik houd het dier stellig voor den Groenlandschen vorm [leucorrhoa (Gm.)]. De vogel was tot 3.30 n.m. aan boord en vloog met een langen boog aanvan- kelijk Zuidwest, doch draaide West bij en raakte daarna uit het zieht, 's Avonds lang aan dek geluisterd naar overtrekkers, doch alleen om 11.30 n.m. Oeverlooper {Tringa hypoltaca L.) hooren overtrekken, die in noordoostelijke richting verdwijnt. ;, 22. — AVind Zuidwest en tot 9 uur v.m. zon; daarna regenluchten. 9.30 v.m. 3 Boerenzwaluwen passeeren, doch in zuidwestelijke richting. „ 23. — Sterke Zuidwestelijke wind met dezelfde regenluchten van gis- teren; in den middag liep de wind naar het Noorden en regende het hard. 11 v.m. komt een Akkerleeuwerik {Alauda arvensis L.) aan boord en zoekt een stil, beschut plaatsje op den „bak". Na eenigen tijd vliegt de vogel in oostelijke richting weg. 11.15 v.m. 2 Boerenzwaluwen längs, die in westelijke richting verdwijnen. 11.45 v.m. Weer 2 Boerenzwaluwen längs, die ook naar het Westen vliegen. „ 24. — Wind Noordoost; zon, doch koud. 7.30 v.m. 1 Boerenzwaluw -> N.O. 11.20 v.m. 1 Boerenzwaluw -» N.O. 's Avonds windstil en 's nachts lang geluisterd, maar geen vogel- geluid gehoord. „ 25. — Wind weer Zuidwest, doch aanvankelijk zon. Om 4.20 v.m. zwemt een Zeekoet [Uria troiUe (L.)] langszij, die veel teer op de borst heeft en dat probeert er af te pikken. Tech duikt de vogel nog en ik zie hem zelfs tweemaal met een vischje boven komen. 40 8,20 v.m. 1 Boerenzwaluw -» Z.W. Mei 26. — Zwakke wind, Noordnoordoost, zon. De geheele morgen stellige, doch zeer zwakke Sterntjestrek -> N.O., in paren en troepjes van 3 tot 7 stuks. 't Gros bestaat uit Vischdiefjes (Sterna Mrundo L.), doch ook enkele Groote Sterns (Sterna sandoisensis Lath.) passeeren, 11.40 v.m. 1 Zwarte Stern [Htjdrochelldon nigra (L.)] vliegt in snelle, rechte vlucht naar het Westen. Een Duiker (Cohjmbus-ST[)ecies) passeert in noordoostelijke richting op te grooten afstand ora met zekerheid de soort vast te stellen, evenals 's middags weer een Duiker, die ook in snelle vlucht in noordoosteUJke richting zieh voorthaast. 5.35 n.m. Een steltlooper (waarschijnlijk Oeverlooper) passeert vlak over het water -» N.O. „ 27. — Wind Noord, doch 's avonds Zuidwest. 9.50 v.m. 3 Boerenzwaluwen in oosteUJke richting längs. 12.15 n.m. 2 Boerenzwaluwen passeeren -» West. 12.45 n.m. 1 Gierzwaluw [Apus aj^iis (L.)] komt recht uit zee vliegen en verdwijnt in de richting van Schouwen. 's Nachts ge- luisterd in den holderen maneschijn, maar geen vogel hooren roepen. „ 28. — Wind Noordnoordoost. De dag begint met prachtig, zonnig weer, doch tegen 10 betrekt de lucht en 11 uur valt motregen. 9.15 v.m. ±15 Zwarte Zeeëenden passeeren -> N.O. Precies 12 uur komt een (j^ Sijs [Carduells spinus (L.)] aan boord, doch doordat iemand hem probeert te vangen, vliegt de vogel naar de in de nabijheid kruisende loodsboot. Om 2.30 n.m. komen 2 King- musschen [Passer montanus (L.)] aan boord, die op een beschut plaatsje tegen den lichtmast voor den regen schuilen. Ik zie ze paren ! Omdat de wind steeds sterker wordt, komt de loodsboot mij af- halen om 4 uur n.m. en juist als ik in de sleep zit, vliegt een vogeltje op het lichtschip toe, doch door de deining kon ik mijn kijker niet gebruiken, zoodat ik de soort niet heb kunnen vast- stellen. Misschien mag ik deze gelegenheid te baat nemen om mijn op- rechten dank uit te spreken voor de medewerking en iiartelijkheid bij de bemanning van „Schouwenbank" ondervonden en in 't bij- zonder ben ik den kapitein, den heer L. A. van Hoeke, zeer veel dank verscliuldigd, evenals den heer Van Hoepen, kapitein der loodsboot W\ 9. Juni 1923. 41 Vcrslag der Wetcnschappelijkc Vcrgaderingt jehouden te Leiden op 30 Maart 1923 in liet Rijksmuseum van Natuurlijke Historie. Aan wezig zijn de Heeren Dr. J. Büttikofer, Voorzitter, Dr. L. F- DE Beaufort, Secretaris, P. W. v. d. Burg, Dr. Jac. P. Thijsse, Prof. Dr. E. D. van Oort, Mr. P. G. van Tienhoven, Mr. C. H. Thie- BOUT, A. M. L. RüMKE, G. RoosEBOOM, P. Lels, a. Pot, D, Bakker, A. A. Tjittes, W. van Harencarspel, P. L. Steenhuizen, J. H. JuRRiAANSE, Dr. K. KuiPER, A. J. DE LoRM, G. A. Brouwer, F. W. Burger, D. Tollenaar, J. Verwey, Mevr. Van Oort, Mevr. Lels en als introducée Mej. Atie Senf. Van de Heeren A. A. van Pelt Lechner, F. K. Baron van Dedem en W. H. DE Beaufort is bericht van verhindering ingekomen. Nadat de Voorzitter de vergadering heeft geopend, krijgt de Heer Verwey het woord om een voorstel toe te lichten, schriftelijk bij het Bestuur ingediend en strekkende om voor elke vergadering een spreker uit te noodigen en het to behandelen onderwerp op de convocatie te vermelden. Na eenige gedachtenwisseling wordt be- sloten om voortaan in den regel den tijd vöör de pauze te bestem- men voor een door een der leden te houden voordracht, die op de convocatie zal worden aangekondigd, terwijl nà de pauze gelegenheid zal zijn tot het doen van kleinere mededeelingen. Vervolgens doet de Heer Verwey een mededeeling over den rui van Uria troille (L.)-, in deze aflevering in extenso opgenomen. Na de pauze doet de Heer v. d. Burg een mededeeling over een laten trek van Kraanvogels [Grus grus (L.)], nl. op 25 Maart. Ook den Heer Blaauw te Nijmegen is volgens ingekomen bericht de onge- wone voorjaarstrek dezer vogels opgevallen. De Voorzitter heeft daaromtrent ook een bericht ontvangen uit Deyl, waar op 20 Maart Kraanvogels werden gezien. De Heer Thiebout deelt mede, dat ook te Wijhe vermoedelijk Kraanvogels zijn gezien. De Heer Thijsse heeft in het afgeloopen najaar in de duinstreek een ongewoon groot aantal Keepen {Fringilla montifringilla L.) waar- genomen; in het Bloeraendaalsche Bosch zeker wel 2000. Zij ver- dwenen half November en keerden begin Februari weer terug. Ook 42 in Z. Duitschland on Zwitserland zijn fabel ach tige aantallen dezer vogels waargenomen. Andere, ter vergadering aanwezige leden liebben in liun omgeving niets van een bijzonderen Keepen-trek bespeurd. De Heer Tjittes meent zelfs, dat er te Driebergen minder waren dan in andere jaren. De Heer Thiebout zag er velen in de vorige week te Brüssel. De Heer Verwey heeft op den najaarstrek niets abnormaals kunnen ontdekken; eerder waren er minder dan meer trekkers. De Heer van Ookt laat eenige inlandsclie vogels zien, door het Rijksmuseum in den laatsten tijd ontvangen, nl. Branta ruficollis (Fall.), Numenim tenuirostrU (Vieillot), Aytläa nyroca (Güld.) X Äythia fcrina (L.), een isabelkleurige Mareca penelope (L.), het eenige, met zekerheid bekende inlandsche exemplaar van Surnia ulula (L.), een Otis tarda (L.), een jong van Tringoides hypoleucos (L.), afkomstig van de oevers van de Waal, een jong van Scolopax rusticola L., van Woensel, een kleurvariatie van den Kramsvogel [Turdus pilaris L.), een exemplaar van Stercorarius skua (Brunn.) en een interes- sante hybride van Huismusch en Ringmusch [Passer domesticus (L.) X P. wowto/m-s- (L.)]. Een collectie vogels uit Midden-Celebes, verzameld door Dr. Kaudekn, geeft spreker aanleiding een overzicht te geven van de avifauna van dat eiland, waarbij talrijke soorten uit de rijke collectie van het Museum vertoond worden. De Voorzitter zegt den Heer van Ooet dank voor wat door hem is vertoond en medegedeeld, zoowel als voor de gastvrijheid, aan de Nederlandsche Ornithologische Vereeniging in het Museum betoond. Nadat de Heer van Tienhoven nog iets heeft medegedeeld over de vangst van Kieviten [Vanellus vanellus (L.)] in Noord-Frankrijk, . sluit de Voorzitter de vergadering. .43 Körte Mededeelingen« Nog eenö over Bastaard-eenden. In den X^^en jaargang (bldz. 190) van „Ardea" deelde ik mede hoe een cT wintertaling paarde met een 9 pijlstaart-eend en hoe hethalfbloed product, zijnde een wijfje, weder paarde met zijn vader den wintertaling, en hoe daarvan een aantal jongen kwarnen, die van volbloed wintertalingen niet zijn te onderscheiden. Voor enkele jaren paarde een oud cT Chileensche geelbektaling {Nettion flavirostris)^ dat ik in 1911 uit Zuid-Amerika medebracht, met een Ç roodbekeendje {Poecüonetta erythrorhyncha) uit Zuid-Afrika. Het resultaat was een jong, dat een wijfje bleek te zijn en dat in uiterlijk, zooals te verwachten was, het midden hield tusschen een geelbekje en een roodbekje. Dit wijfje, dat dus een halfbloed was, paarde later met haar vader, den Chil. geelbektaling, legde een aantal eieren en broedde zes jongen uit. Het geheele geval was dus een herhaling van hetgeen met den wintertaling cT X pijlstaart-eend 9 gebeurde. Hoe zagen nu die jongen er uit? Volgens het „recept" wintertaling X pijlstaart-eend zouden zij aan hun vader en grootvader, den Chil. geelbektaling, gelijk moeten zijn. In werkelijkheid was dit echter niet het geval. In het eerste vederkleed waren zij vrijwel gelijk aan een jongen Chil. geelbektaling, behalve dat de bek niet voldoende geel was. Later, toen zij uitgeruid waren, waren zij evenwel nog zéér duidelijk te onderscheiden van een volbloed Chil. geelbektahng en kon men het kleed van het Z. Atrikaansche roodbekje er nog dui- delijk in terug vinden. Het eene exemplaar helde meer over naar den roodbek en het andere meer naar den geelbek, maar gelijk aan een Chil. geelbek was er geen één! De kleur der bekken was bij den een meer geelachtig, bij den ander meer paars-roodachtig : zuiver geel was er geen een. Wat leert men nu hieruit? Dat de natuur in dergelijke kruisings- gevallen zieh niet aan vastgestelde regelen houdt en de uitkomst 44 dus niet door den mensch met behulp van een rekensommetje vooruit te bepalen is, zooals sommige menschen, die meer théorie dan praktijk hebben, ons zouden willen doen gelooven, al gebi'uikten zij voor hun rekensom nög zoo geleerde termen! Tot in de kleinste détails was alles met den- Chil. geelbektaüng en het Z. Afrik. roodbekje gelijk aan het vroeger gebeurde met wintertaling X pijlstaart-eend, en toch waren de uitko nisten geh eel anders! Gooilust, Maart 1923. " F. E. Blaauw. Remarkable behaviour of the Whooperswan. Among other statements about some interesting instincts and habitformation of birds '), I gave some communications about the different ways in which some birds seek worms, either by „quaking" by means of one leg, kept in front, as Vanelliis vanellus (L.) does, or l)y tripping or trampling on two legs, as may be seen of Lams argentatus (Briinnich), Tadorna tadonia (L.) and T. tadornoides Sclat. In connection herewith may be pointed to a remarkable behaviour of Cygnus cijgniis L., which species breeds almost every year in the gardens of the Royal Zoological Society „Natura Artis Magistra" in Amsterdam -). As soon as the young ones are hatched, the couple with their offspring are .put into a separate paddock, which contains a round basin of about 60 c.M. deep, with an almost perpendicular wall. If live Daphnia's and Cyclops are put into this basin, the mother and her swanlets are able to slabber this food at the surface by means of their „sieve-bills". But when these small Crustaceans sink deeper, the swanlets however can by no means get at them. Now our keeper and myself have repeatedly observed, that the mother-swan, on entering the basin with her young ones, and finding no Daphnia's at the surface, made downward trampling movements with both legs (so not back- 1) „Ardea", Jaargang XI, 1922, Afl. 1, pp. 23 — 40. Eenige morkwaardige instincten en gewoontevormingen by vogels, door A. F. J. Portielje. 2) See about this subject: „Ardea", Jaargang I, 1912, p. 87. Eenige mede- deelingen over Cyynus cygnits L., door Dr. C. Keebert. 45 ward swimming movements), by which movements an upward current of the water brought the Dap h ni a 's tothesurface! We did not yet notice this remarkable behaviour in the cT, neither in any other Swans, Geese or Ducks. Now the Whooper cf stands sentry and defends his offspring, but does not hatch, nor is followed by the swanlets, at least in the first weeks. Wether this behaviour is by Whooper — and perhaps also by other Anseriformes — exclusively familiar to the 9, and this in the time that she is followed by the swanlets, still remains an open question. Also remains undecided, whether this behaviour belongs to the inherited scheme of breeding-instincts, or — which is not likely — is to be considered as an individually acquired habitformation. Juni 1923. A. F. J. Portielje, Inspecteur Kon. Zoöl. Gen. „Natura Artis Magistra." Blad vulling^ (Een kleine aanvuUing van mijn bijdrage in „Ardea" VII, pag. 99 e. v.). In het 17de eeuwsche reisboek ') van Gotfr. Hegenitius wordt ook melding geraaakt van het voorheen bij Zevenhuizen (Z. H.) gelegen bosch, waarin Kwakken, Aalscholvers, Lepelaars en Reigers nestelden. De schrijver deelt hierbij mede — wat ik eiders nog niet vermeld vond — dat Jacobus VI, Koning van Engeland ^), jaarlijks uit dit bosch twee schepen vol met deze vo- gels, Aalscholvers uitgezonderd, naar Engeland zou hebben laten aanvoeren, wat met groote onkosten en moeite gepaard ging. De geciteerde plaats luidt: „Rex Britann iarum .Iacobus VI, binas naves dicitur harum avium, si tarnen Scliolfers excipias, singulis annis ex hoc nemore in Angliam non sine sumptu ac labore magno advehi jussisse". A. A. VAN Pelt Lechner. 1) ItinerarJum Frisio-Hollandicum. Lugd. Bat., 1630. (p. 136). 2) Als koning van Engeland : Jacobus I, als die van Schotland : Jacobus VI; geb. 1566, overl. 1625. 46 Opgave van cnkclc ornithologischc wcrkeiit in 1922 versehenen* B. Baker, E. C. Stuart, Game Birds of India, Burma and Ceylon. Vol. I : Ducks and their allies (Swans, Geese and Ducks) 2»'i ed. W. 30 col. pi. London, 1922. Bannermann, D. A., The Canary Islands. Their history, natural history and scenery. An account of an Ornithologist's camping trips in the Archipelago. W. 4 maps, 3 col. pi. and 81 illustr. London, 1922. Boubier, M., L'oiseau et son milieu. Paris, 1922. Brehm, E. A., Das Leben der Vögel. Bearb. u. herausgeg. von K. W. Neumann. 3 Bände. Leipzig (Reclam Univ.- Bibl.), 1922. Chapman, A., Savage Sudan, its wild tribes, big game and bird life. W. 248 illustr. New York, 1922. Chubb, C, The Birds of British-Guiana. Based on the collections of F. W. Mc. CowELL. 2 vol. With coL pi. and fig. London, 1916—1921. E. Elms, E. F. M., Our migrant birds and how to know them. London, 1922. F. Fehringer, O., Die Singvögel Mitteleuropas. M. 96 färb. Taf. und 17 Fig. Heidelberg, 1922. Friderich, C. G., Naturgeschichte der Vögel Europas. Neu bearbeitet von A. Bau. M. 35 Textbild., 551 färb. Abb. auf 50 Taf., 1 Taf. Raubvogel- flugbilder u. 2 Taf. Abb. von Vogeleiern. 6'' vermehrte Aufl. Stuttgart, 1922. H. Hagen, W., Die deutsche Vogehvelt nach ihrem Standort. Ein Beitrag zur Zoogeographie Deutschlands und zugleich ein Exkursionsbuch zum Ken- nenlernen der Vögel. M. 74 Abb. u. 4 Taf. Magdeburg, 1922. 47 Hagen, W., Unsere Vögel und ihre Lebensverhältnisse. Die Beziehungen des Vogels zu seiner Umwelt. M. 11 Abb. Freiburg i. Br., 1922. Halliday, W., Wild Birds and their haunts. London, 1922. Hodges, W., Sea and shore birds, and how to identify them. London, 1922. J. Job, H. K., How to study birds. Practical guide for amateur birdlovers and camera hunters. W. illustr. London, 1922. Job, H. K., The sport of bird study. W. illustr. London, 1922. Plantenziektenkundige Dienst (Uitgaven van den) : Sterfte onder de Kerk- uilen {St/ix ßaiiimea) in 1922. Wageningen, Juli 1922. E. Rörig, G., A'ogelschutz. (Flugbl. Biol. R. Anst.). Berlin. Dahlem, 1922. Schlegel, R., Die im Stadtgebiet Leipzig brütenden Vögel. Leipzig, 1922. Schüz, E., Vogelbüchlein. Taschenbuch für Beobachtungsgänge. M. Abb. u. 2 färb. Taf. Stuttgart, 1922. Specht, A., und Naumann, J. A., Die Vögel Europas. Gemeinverständliche Beschreibung von 0. Buchner, E. Hartert u. a. (+ 25 Lief.). M. färb. Taf. u. Abb. Stuttgart, 1922 — Swarth, H. S., Birds and Mammals of the Stikine River region of North Brit. Columbia and Southeastern Alaska. (Univ. Calif. Publ.). Berkeley, 1922. T. Tollenaar, D., Zangstatistiek en Zangverklaring (als resultaat van het „Or- nithologisch Onderzoek" in Nederland, I). Leipzig, 1922. W. Wellmann, Fr., Vogelleben in Niedersachsen. 9 Skizzen. Bremen, 1922. Wetmore, A., A study of the bodytemperature of Birds. (Smiths, misc. coll.). Washington, 1921. Wolff, G., ,.,Am Nest". Ornithologische und photographische Studien. M. 33 Abb. auf 8 Taf. Berlin, 1922. 48 Zimmermann, R., Das Liebesleben der Vögel. Eine Einführung in das Fort. ptlanzuiigsleben der Brutvögel unserer Heimat. Mit IG Abb. (Taf.) nach Naturaufnahmen. Dresden, 1922. Zoologische Ergebnisse der Walter Stütznerschen Expeditionen nach Szetschwan, Ost-Tibet und Tschili auf Grund der Sammlungen und Beobachtungen H. WeicxOlds. Leipzig, 1922. Aves : Kleinschmidt, 0. u. Weigold, H., Coroidae, Certhüdae, SitÜdae, Paridae, Cinclidae. Hartert, E , Alaudtdae u. Troglodytldae. Weigold, H., Muscicapidae. .2?^ JE\i -L^ .iU ..Zèk. Tijdschrift der Nederlandsche Ornithologische Vereenieini Jaargang XII. December 1923. Aflevering 2. Eenige waarnemingcn over den Roerdomp {Botaurus stellaris L.) gedurende den broedtijd C. G. B. TEN KATE, biol. cand. (met PI. L fig. 1 en 2). De Roerdomp is bij Kampen geen zeldzame vogel. Niet, dat hij er zoo veel voorkomt, maar toch is hij in alle rietvelden längs den IJssel en ook op 't Kampereiland, binnen- en buitendijks, te vinden. Na den broedtijd, als de jongen groot zijn, trekken ze bij zons- opgang van zee naar hun rietvelden, die zieh längs 't Eiland uit- strekken, terug; vooral dàn zijn ze dus geregeld vliegend waar te nemen. Het gemakkelijkst krijg je ze 's winters te zien, vooral bij strenge vorst; ze zijn dan ongewoon mak en vele verhuizen er dan naar de vogelpraeparateurs, om later zelfs in winkeis te prijken. Maar vlak tegenover Kampen, in 't riet längs de rivier, hebben ze gelukkig stand gehenden en zoo kan ik, bij stil weer 's zomers, van uit ons huis ieder jaar hun gebrul hooren. Eind Februari kon ieder, die zijn oogen goed den kost gaf, ze van af den dijk in 't dorre riet waarnemen, maar zelfs als je ze aanwees, hadden verscheiden menschen er. nog moeite mee. Gehikkig maar! 4 50 Toen ik 29 Maart 't rietland, wat meer stroomopwaarts aîzocht, stuitte ik plotseling op onze twee roerdompen, die verschrikt op- vlogen. Onwiliekeurig dacht ik aan nestelen, maar toch was ik nog verbaasd, toen, tijdens een tweede „expeditie" op 18 April, opeens, op zij in 'triet, een roerdomp wegwiekte en ik zijn nest zag liggen met 5 eieren! 'tWas nog zoo dor en kaal, en van 'tjonge riet nog geen spoor, en dan die plaats! Dat leek me nu juist wel 't meest ongeschikte plekje van 't heele terrein; zoo kort bij een dijkje, heelemaal aan den buitenkant van 'triet, terwijl een paadje er vlak längs liep! Slechts een eindje vorder was 'twiifje(?) neergestreken, maar tenslotte werd het haar toch te machtig en vloog het weer op, onder 't uiten van een körten angstroep, die schor klonk, gevolgd door 't mannetje, dat blijkbaar er kort bij zat. Na dien tijd zag ik ze nooit weer beide tegelijk bij 'tnest; wel- licht sloop nummer twee dan weg bij mijn nadering. Den volgenden dag maakte we een foto van 't nest, van 't paadje af, daar 't water er vrij diep was. 16 April ging ik weer kijken. Evenals de vorige keer bleef de oude heel lang zitten ; nu vloog hij veel vorder weg, maar met mijn kijker kon ik good zien, dat hij direct na 't dalen, met den hals vooruit wegsloop. Den 21'*''" kon ik, door heel voorzichtig er been te loopen, hem op 't nest zien zitten, maar hij had ons al in de gaten en met den kop rechtop, die maar weinig in kleur van 't dorre riet verschilt, staarde hi] me onbeweeglijk aan; eindelijk ging hij er van door. Nauwelijks waren wij weg of twee opgeschoten fabrieksjongens kwamen er aan en gingen, tot mijn schrik, met veel lawaai, juist längs 't paadje waar 'tnest zat; met stokken sloegen ze hard tegen 't riet, maar op 't critieke moment keken ze net den anderen kant uit. Tot mijn groote verwondering zag ik direct daarna (ik was ze met opzet gevolgd) den roerdomp op zijn nest zitten! Die was das binnen een kwartier teraggekeerd en ondanks die herrie op zijn nest gebleven ! Den 24'''° wilde ik eens zien, hoe gauw het nest wel weer opge- zocht werd. Toen de roerdomp er af was, posteerde ik me een eindje vorder achter een wilg; na 7 minuten ging ik kijken en vond 't nest nog onbezet, maar toen ik me omdraaide, vloog de roerdomp er . vlak achter op. Na een minuut of 5, of misschien direct wel, aanvaardde hij dus don terugtocht al. All DE A, XI, 1023. n. I. Fii;-. 1. De 5 jonge liuerJonipen (Botain-us sleUaris L). „De Nateers", Kauipen, 8 Mei 1923. Fig. 2. Jonge Roerdomp (Botaurus stelhiris L.), oiid + 18 dagen. „De Nateers", Karnpen, 15 Mei 1923. C. G. E. ten Kate phot. 51 Zaterdag 28 April vloog er niets af en ik dacht reeds „uitgehaald"; toen ik, naast nog één ei, vier roodbruine jongen zag zitten. Lenk hieven ze den kop, woest met eenige haren bezet, op, met hun gele zwartpuntige snavels en lieten een zacht lokkend geluid. hooren. En in de verte klonk af en toe een kort „boem". Ze waren bepaald minstens den vorigen dag al uitgekomen. In ieder geval is, als we 21 dagen voor 't broeden rekenen, dus 't eerste ei reeds 1 April gelegd ! ] Mei vond ik er 5 jongen in, zoodat dus alle eieren nu uit waren. Nu moesten toch de jongen ook gekiekt, maar op zöö'n afstand zouden ze heelemaal niet afstekon tegen 't riet. Daarom ging ik den 5'^"" Mei tot mijn knieën 't water in en maakte een paar opnamen. Dat was echter niet gemakkelijk, al balanceerend in 't water op den moerassigen bodem, terwijl de jongen aldoor heftige aanvallen deden ; vier gingen aan den rand van 't nest zitten, terwijl slechts één, onafgebroken nijdig pikkend, er midden in bleef. Toen ik hem pakte, spuwde hij een halven kikvorsch uit: romp en achterpooten ! 8 Mei ging ik naar Texel, maar daar ik bang was dat bij mijn terugkomst de jongen verdwenen zouden zijn, toog ik eerst nog vroeg op 't pad naar 't riet. Ik haalde alle jongen uit 't nest en ringde ze. Vervolgens werden ze vereeuwigd, maar ze wilden niet bij elkaar blijven zitten, zoodat ze onmogêlijk allemaal scherp op de plaat konden komen (zie flg. 1). Bij mijn terugkomst op 12 Mei waren ze er gelukkig nog. Ze kregen nu al veel meer de allures der ouden : onbeweeglijk bleven ze zitten. Den 15'^"'' hadden ze 't nest verlaten, maar al gauw zag ik er een paar zitten in de buurt er van. Het grootste haalde ik op, en zette dat onder mijn hoed, stelde scherp, toen gauw de hoed er af en een kiek gemaakt. Onbeweeglijk poseerde hij voor zijn fotograaf ! Het kreeg al veeren, vooral aan den kop en hals en ook de slagpennen groeiden hard (zie fig. 2). Na dien tijd heb ik ze niet weer gezien. De baas van de steen- fabriek, waarbij dit terrein behoort, nam ze daarna echter nog af en toe waar. Eens stootte hij op een jong, dat op zijn eentje aan een sloot zat, vlak bij de opslagplaats der steenen. Den 20^'="" stond 't nest geheel onder water, als zoo veel andere bij dien hoogen waterstand De ouden zag ik tweemaal vliegen aan den IJssel. 's Zondag's daarop fletste ik naar Elburg; juist was ik buiten 52 Kampen (nu dus aan den anderen kant van den IJssel), toen heel kalm een roerdomp over kwam wieken en over de boomen aan den weg heen, in een weiland neerstreek en daar direct naar 't riet sloop van een nabijzijnde sloot. Dat wijst er, dunkt me, wel op, dat ze, tenminste als ze bijna volwassen jongen hebben, ook vliegend, zelfs betrekkelijk ver weg, voedsel gaan zoeken, terwijl toch in veel boeken staat, dat ze vrijwel nooit buiten 't riet komen (behalve dan 's winters). Ook den 7''"" Juni, toen ik in de buurt van 't oude nest naar Zwarte Stern-nesten zocht, kwam er een laag overvliegen en stootte körte geluiden uit, zeker als waarschuwing voor de jongen, die daar ergens in 't riet zaten. Kampen, 7- 6 -'23. 53 Een en ander over Noord-Amerikaansche Vogels« DOOR F. E. BLAAUW. Gedurende den zomer van 1921 deed ik een reis om de Ver- eenigde Staten van Noord-Amerika, den cirkel sluitende door Zui- delijk Canada. Het hoofddoel van mijn reis was iets te zien van de prachtige Noord-Amerikaansche wouden, die met steeds grooter sneliieid door de houthakkers vernield worden. Ik heb hierbij echter de vogels niet vergeten en in de hier volgende beschrijving van mijn reis zal ik mededeelen welke Vogelsoorten ik ontmoette, reizende over deze reusachtige uitge- strektheid land. Ik scheepte mij in te Rotterdam op den 20sten Mei en kwam tien dagen later te New York aan, waar het vreeselijk heet was. Een paar dagen na aankomst hoopte ik de bitte en het stof te ontloopen door een bezoek aan Central-Park. Dit viel echter niet mede, want, dank zij de massa aldaar circuleerende auto's, was het er nog wél zoo. stoffig en stinkerig als in de Straten van de stad. De bodem was blijkbaar zéér rotsachtig, met slechts weinig aarde er over been, zoodat de boomen er meestal zeer siecht, zelfs stervende, uitzagen. Op de half verbrande grasvelden zag ik echter eenige vogels, die ik te voren nooit in het wild gezien had en die mij de bitte en het stof deden vergeten. Het meest in het oog vallend waren talrijke purpurkleurige Bootstaart- spreeuwen [Quiscalus quiscala)^ die meestal paars- gewijze over het gras liepen. De mannetjes waren prachtig glänzend purpurkleurig, met lange bootvormige staarten; de wijfjes waren veel doffer en hadden veel minder ontwikkelde staarten. Behalve deze spreeuwen zag ik een groot aantal Trek-lij sters {Turclus migratorius) ot Robins, zooals de Amerikanen ze noemen, 54 omdat zij roocle borsten hebben, ongeveer zooals de Europeesche Roodborsten dat hebben. Deze vogels waren zeer mak en gedroegen zieh zooals onze Merels dat doen in de Europeesche parken. Na Central-Park bezocht ik Bronxpark, waar de Zoolo- gische tuin in gelegen is en nadat ik daarvan de zoologische ver- zamelingen bezien had, kwamen de in het wild levende vogels aan de beurt. Bronxpark ligt in een buitenbuurt van New York, die men per trein van uit het centrum in + een half uur bereikt. Een gedeelte van Bronxpark is, als gezegd, tot Zoologische tuin gemaakt en een ander gedeelte is als Plantentuin aangelegd en een daaraan grenzend deel is een prachtig bergachtig stuk grond in zijn natuurstaat. Men vindt daar allerlei typische noord-oostelijk Amerikaansche boo- men, bijv. Weymouth-dennen, Tulpenboomen, Sassafrassen, etc. etc. Natuurlijk zijn in Bronxpark de vogels veel talrijker dan in het voile stoffige Central-Park, en voelen zij zieh hier meer tehuis. Op de grasvelden vindt men weer overal de Trek-lij ster, die alléén 's zomers hier voorkomt, terwijl Bootstaart-spreeuwen ook overal gezien werden. In de stille gedeelten van het bosch zag ik hier en daar de elegante kleine K a t-1 ij s t e r [Galeoscoptes carolinensis), die bezig was zijn lied voor te dragen, gewoonlijk op een tak gezeten, die tus- schen 8 en 20 voet boven den grond was. Het gezang klonk heel aardig, maar het kwam mij toch voor dat er wel wat meer klank in kon zijn. De vogel is, zooals men weet, slank gebouwd, grijs van kleur met zwarten bovenkop. Zijn naam van Kat vogel ontleent hij geloof ik aan de eigen- schap, die hij heeft, om katachtige geluiden voort te brengen. Behalve de Kat-lijsters zag ik nog een aantal kleine rosachtige lijsters, die in het droge blad naar voedsel zochten, waarschijnlijk Wilson's lijsters {Turclus fuscescens). In den Zoologischen tuin zag ik in 'twild een Baltimore-troe- piaal {Icterus baltimore), die vroolijk zong en naar men mij ver- telde daar ook nestelde. Op den grond tusschen de struiken liep een aantal zoogenaamde Songsparrows ofZang-musschen [Melospiza melodia), die in hun bewegingen en ook uiterlijk veel aan onze Hegge-musschen deden denken. 55 Eens zag ik een prachtig geel, rood en zwart vogeltje (Setophaga ruticilla)^ dat de Amerikanen Roods t aar t noemen. Behalve dat het rood in den staart vertoont, gelijkt het echter maar zéér weinig op onze Roodstaart! Eens zag ik een grooten IJsvogel (Ceryle torquata) van de eene plaats van het park naar de andere vliegen, vrij hoog in de In cht. Behalve de vogels waren er ook Eekhoorns in het Park. Het meest in het gezicht kwamen de groote Grijze Amerika an- sehe Eekhoorns en zij waren z66 tam, dat zij voedsel haalden nit de handen der kinderen. Kleine Gestreepte Grond-eekhoorns, Chipmunks, zooals zij daar genoerad worden {Tamias striatus), zag men meestal in het dichte bosch en zij schenen hun woonplaats te hebben in holle wortels of boomstammen. Van New York reisde ik in Zuidelijke richting naar Washington, een reis, die ongeveer 6 uur vordert per sneltrein en die meestal gaat over zandgrond, begroeid met dunne denneboomen, die er niet zeer welvarend uitzien. In een moeras, niet zeer ver van New York verwijderd, dat voor een deel met riet was begroeid, zag ik een aantal zoogenaamde Red-winged blackbirds {Agelaeus phoeniceus) in het riet zitten. Washington, hoewel ook al weer ziedend heet, was toch oneindig aangenamer dan New York geweest was. Er was veel minder drukte en dus minder stof en daar de Straten met rijen boomen beplant waren, zagen zij er veel frisscher uit. 