De Vereenigde Staten van Noord-Amerika
SCHOLEN EN UNIVERSITEITEN. 57 de; een ander even zoo veel voor nieuwere talen; en Samuel Abbot 120,000 dollars tot het oprigten van een gymnasium te Andover. De hoogste en met regt geroemde inrigting van onderwijs in Massachusetts is het Harward-collegie of universiteit te Cambridge bij Boston. Zij heeft haar ontstaan (in 1656) aan de giften des verdien- stelijken John Harward te danken, had echter in de 17° eeuw niet alleen met uitwendigen nood te kampen, maar werd ook op eene onaangename en belemmerende wijze in de hartstogtelijke twisten der godgeleerden van dien tijd gewikkeld.. Zelfs in ’t midden der 18° eeuw waren er nog, die der weten- schappelijke inrigting de kleur eener enkele sekte wilden opdringen; die verklaarden, dat de Heilige Geest en kundigheden vijandig tegen over elkander stonden; dat gemis van de laatste meer dan ver- goed werd door buitengewone genadewerkingen. Eindelijk echter zegevierden juister en vrijzinniger denkbeelden, en de inrigting werd door nieuwe stichtingen en schenkingen zoodanig uitgebreid, dat thans met het gymnasium @ene universiteit is ver- bonden. Daar- intusschen de geldmiddelen nog niet voor alles toereikend zijn, is het studeren te Cam- bridge kostbaar (*) en de inkomsten van ’t gymna~ sium blijven van die der universiteit, of der facul- teiten, gescheiden. De eersten bedragen jaarlijks omstreeks 41,000 dollars. Een groot deel der ka- pitalen was uitgezet aan banken, verzekerings-maat- schappijen, fabrieken, kanalen, spoorwegen enz., waarbij men niet altijd buiten schade is gebleven. Het inkomen der professoren stijgt van 1,000 tot 2,000 dollars, de president der geheele inrigting (*) Men zeide, dat een student jaarlijks 200 tot 600 dollars noodig had. b8 SCHOLEN EN UNIVERSITEITEN. trekt 2,953 dollars. Taalonderwijzers bekomen om- streeks 500 dollars. — | De honoraria worden van de studenten in be- paalde sommen geheven en vloeijen in de hoofdkas der universiteit. Buiten de taalmeesters, lectors en opzieners (tutors) zijn er te Cambridge 10 profes- soren van *t gymnasium (college faculty}, 2 in de godgeleerdheid, 5 in de regten, 6 in de genees- kunde. De gymnasiasten worden, als overal in Amerika, in vier klassen verdeeld, en staan onder opzigt der reeds genoemde opzieners en der profes- soren. De school- en universiteits-wetten bevatten de, genoegzaam algemeene, bepalingen. Al wat lof of berisping verdient wordt naauwkeurig opgetee- kend, en daaruit een rooster van verdienste (scale of merits) gevormd. Bijna zonder uitzondering wor- den de afgaande gymnasiasten baccalaureus, en de studenten magister. Deze graden verleent men niet ten gevolge van examina of wegens buitengewone verdienste, maar men kan ze vergelijken met onze eenvoudige getuigschriften (testamonia) bij ’t verla- ten der scholen. & In 1842—45 waren te Cambridge: Benloresd* 167.5 Yisiages Ge opened pees 8 POLES VP LOGE AT AE Oe TIT Ge BF so mi i aha te 64 Preshimen ec eS as% SEO Ge Die geen aanspraak maakten op een’ graad 4 — 266 RODIO GEN 51496: OE OR. CS eS BD DAOC Se TRNES SV re ee eae AE Juristen. . . PIRES ORO Rs Stra hs AOS ca. tod vi wtiadlededlan SOD CUO ease 2 — 259 be Gymnasiasten en studenten te zamen SCHOLEN EN UNIVERSITEITEN. (89 Alle moeten de morgen- en avond-godsdienst bij- wonen, in de kerk en bij plegtige gelegenheden een zwarten rok met zwarte knoopen dragen, naar de kerk of de lessen geen’ stok medenemen, slechts daar wonen waar het universiteitsbestuur het ver- oorlooft, aan tafel geen tabak rooken enz. De va- cantien duren, van 12 Januarij en 12 Augustus af, telkens zes weken. In de nieuwe, smaakvol gebouwde bibliotheek, een legaat van den Heer Gore, zijn ongeveer 1,800 theologische, 1,000 medische en 6,100 juridische wer- ken. Hierbij komen 40,000 van de bibliotheek van *t gymnasium en 9,000 van eene bibliotheek , ontstaan uit bijdragen der studenten. In den laatsten tijd werd der inrigting 21,000 dollars tot aankoop van boeken en 25,000 voor eene sterrewacht geschon- ken, evenwel hebben alle wetenschappelijke verza- melingen nog eene verdere verrijking noodig. Toen in 1841 het bestuur ’t besluit nam, dat het aan de keuze der ouders of voogden zou staan, of de gymnasiasten, na den eersten cursus der fresh- men, mathesis, Latijn en Grieksch zouden leeren, werden hiertegen belangrijke bezwaren ingebragt. Ouders en leerlingen (zeide men) weten zelden te beoordeelen, wat en hoe men leeren en studeren moet; in den regel wanen zij, dat een karige grond- slag voldoende is voor het leven, en eene eenzijdige vlugtige praktijk meer waard dan alle wetenschap. Wanneer de inrigting aan de oppervlakkige wenschen van den dag toegaf, een grooter aantal scholieren trachtte te lokken, en haar doel lager stelde, zoude zij zich zelve en niet minder het algemeen welzijn schaden. Men antwoordde: het is onmogelijk alle weten- schappen te beoefenen; het is noodzakelijk daaruit 60 SCHOLEN EN UNIVERSITEITEN. eene keus te doen. Daartoe zijn de ouders, na het oordeel van ’t schoolbestuur te hebben ingewonnen, bevoegd en het best in staat. Mogen velen van hen ook mathesis, Latijn en Grieksch ten onregte voor overtollig houden, zoo is het toch verkeerd zich tegen de openbare meening te verzetten en die te willen dwingen. Op deze wijze wordt de inrig- ting steeds minder bemind en minder bezocht. Be- ter is *t, de ongezinden, de tegenkanters te verwij- deren, en met vrijwillige deelnemers een hooger doel te bereiken. Ziedaar het vdér en eee het gevolg heeft aie ter beide partijen verrast. Hetgeen men (geheel volgens Amerikaansche zienswijze) niet wilde, omdat het opgedrongen was, verscheen, na_ vrijgelatene keuze, in zoo gunstig licht, dat het getal van hen, die mathesis, Latijn en Grieksch leeren, niet afge- nomen, en de ijver vermeerderd is. Eveneens is de keuze vrijgesteld. of men (Fransch is voorge- schreven) Italiaansch, Spaansch of Duitsch wil lee- ren; de meerderheid verklaart zich voor de laatste taal. Van de universiteits-voorlezingen bestaat geene ge- drukte verzameling, ook zou deze, bij die der Duit- sche hoogescholen, zich slechts sober voordoen, want de theologen wenden: zich meest tot de leer- scholen hunner belijdenis; de medische voorlezingen voor een geheel jaar duren slechts vier maanden, en de cursus der regtsgeleerden is in twee jaren afge- loopen. Ook mist men hier wijsgeerige regtsleer, Romeinsch regt, ia neheati en staatsregt van andere rijken. Opmerkenswaardig scheen mij de handelwijze van den verdienstelijken: professor Storij in eene zijner leerrijke regtsgeleerde voorlezingen. Bij ons is de SCHOLEN EN UNIVERSITEITEN. 61 vermeerdering der examina’s van de eene zijde aan- bevolen, van den anderen kant bestreden geworden, omdat daarmede veel tijd verloren gaat, of eene vermeerdering der leeruren noodig is. De heer Storij vlocht in zijne doorloopende, vloeijende voor- dragt enkele vragen, die hij aan verschillende toe- hoorders, die hij bij naam noemde, rigtte. Deze antwoordden dadelijk, en vulden als *t ware den zin aan, zoodat de voordragt niet werd afgebroken. De geneeskundige imrigtingen zijn niet in alle Sta- ten op dezelfde wijze geordend. ‘Ten gevolge deels der republikeinsche gezindheid, deels der nog on- volkomene leerscholen, is over ’t geheel het toe- zigt minder, en zijn de eischen zachter, dan in vele Europesche landen. Men verwacht in Noord-Ame- rika, dat ieder arts zich zelven zooveel mogelijk zal onderscheiden, en elke zieke zelf de beste keus doen. Te Washington werden in 1857 wetten voor een geneeskundig genootschap gedrukt. Aan loffelijke voorschriften over het gedrag der artsen, paarde zich een hoog tarief voor geneeskundige hulp. Elke visite kostte een dollar, het eerste consult 5 dollars, eene nachtvisite 5—7 dollars, eene pokinenting 5 dollars, eene genees- of heelkundige operatie 40 —100 dollars. Het was verboden minder geld te nemen, of voor eene vaste som eenige overeenkomst aan te gaan. Welligt vonden deze verordeningen tegenstand. Althans reikte het Congres in 1858 aan eene ge- neeskundige vereeniging te Columbia een bepaalden vrijbrief. Zij verkreeg het regt—jonge artsen te examineren, en hun het verlof tot uitoefening der praktijk te verleenen, wanneer zij bewezen behoor- lik gestudeerd te hebben en aan het examen vol- deden. Wie zonder zoodanig verlof geneeskundige 6§2 SCHOLEN EN UNIVERSITEITEN. hulp verleent, mag zich daarvoor niet laten beta- len. Met het vaststellen van belooning mag dat genootschap zich niet inlaten. Te Baltimore bestaan soortgelijke inrigtingen. Uit al de gezamentlijke geneeskundigen en professoren worden de examinatoren der candidaten gekozen. In New-York is een gezondheidsbestuur, bestaande uit den burgemeester en eenige leden van den raad. Er is een geneeskundig genootschap van den Staat, en andere van de graafschappen. In ’t eerste moet ieder arts zich doen opnemen en zekere kundighe- den doen blijken, anders wordt de praktijk hem verboden. Wegens slecht gedrag of grove missla- gen kan zelfs de graafschapsvereeniging eene voor- dragt doen tot verwijdering of ontzetting van eenen geneesheer, en de reotbanken beslissen , in zoo verre de beklaagde zich niet vrijwillig onderwerpt. Geen gymnasium (college) mag de doctorale waardigheid verleenen, en de faculteit der medische universiteit vordert driejarige studie en een wetenschappelijk opstel in de Latijnsche, Engelsche of Fransche taal. Daar echter de jaarlijksche lessen den laatsten Oc- tober beginnen en den laatsten Februarij eindigen , zoo maakt deze drie maal vier maand slechts één vol jaar. Verwerpt het graafschaps-genootschap eenen doctor, zoo komt de zaak ter eindbeslissing aan het staats-genootschap. Afzonderlijke studie onder ’t opzigt van eenen arts, mag soms de plaats van een gedeelte der universiteits-studién vervan- gen. De medische universiteit te New-York bekomt van de regering jaarlijks 5,000 dollars, maar is ove- rigens geheel onafhankelijk. De leiding der voorle- zingen en werkzaamheden nemen gekozene raden en de zes professoren der faculteit op zich. Deze \ \ SCHOLEN EN UNIVERSITEITEN. 65 worden door de raden voorgedragen en door de fa- culteit benoemd. Vooraf worden openbare oproe- pingen gedaan, om zich tot de vacante plaats aan te melden. Het getal studenten bedroeg laatstelijk 525. Het honorarium voor zes collegién, bij elken professor eene, bedraagt 105 dollars. Eigenlijke staatsexamina vinden geene plaats. In bijzonder goeden naam staat Jefferson’s medical college te Philadelphia. Het telt zeven professoren en vordert drie jaren studie, maar ook hier duren de voorlezingen slechts van November tot Maart. Volgens een algemeen overzigt waren in 1845 in de Vereenigde Staten 108 gymnasién (college), 9 regtsgeleerde, 28 medische en 57 theologische scho- len. Het getal onderwijzers bij een college stijet van 4 tot 51; bij de hoogere inrigtingen voor ééne enkele wetenschap of faculteit van één tot acht, het getal gymnasiasten van 10 tot 441, der stu- denten van 50 tot 444, der boeken in de hiertoe behoorende bibliotheken van 225 tot 45,000. In 1840 werd het getal leerlingen opgegeven op 1,845,000, dat der zoogenaamde studenten op 16,258. Volgens een ander berigt waren: in de colleges . . . 0,8 percent der scholieren in de taalscholen . . 8,1 » » p in de volksscholen . . 94,1 » » p In de zuidelijke Staten staat het bezoeken der lagere tot dat der hoogere scholen als 5 tot 1, in de noordelijke Staten als 12 tot 1. In de eerste is dus de beschaving der hoogere klasse, in de andere die van ’t volk algemeener, en aan beide zijden vertoonen zich voordeelen en gebreken. Zien wij terug op al het medegedeelde, zoo doen zich eenige alsemeene opmerkingen voor: Vooreerst: de hoogescholen, bibliotheken, weten- G4 SCHOLEN EN UNIVERSITEITEN. s schappelijke verzamelingen (welke het eensklaps on- mogelijk is daar te stellen) staan in Amerika bij de Europesche, inzonderheid de Duitsche, ten achte- ren; ten opzigte der volksopvoeding daarentegen, zijn vele der Vereenigde Staten aan de beschaafdste Europesche landen gelijk, en verscheidene (zelfs Engeland) verre vooruit. Ten tweede: geen volk heeft in zoo korten tijd zoo veel voor de scholen gedaan als de Ameri- kanen. Want oude stichtingen ontbreken bijna ge- heel, en schoon men ook de toekenning van land, dat althans in den beginne weinig waarde heeft, niet zeer hoog moge aanslaan, zoo hebben toch andere volken, welken het ook niet aan onbebouw- den grond ontbreekt, toch niets dergelijks gedaan, en slechts met moeite heeft men hier en daar in Europa kunnen doordrijven, dat bij gemeenschaps- verdeelingen een armelijk stuksken voor school en schoolmeester werd afgezonderd. Maar bovenal ver- dient. het eene herhaalde vermelding, dat de hoofd- behoefte der scholen, niet door schoolgeld van de armen, maar door eene vermogen-belasting opge- bragt wordt, welke hoofdzakelijk de rijken treft, zij mogen kinderen hebben en ter schole zenden of niet. In New-Engeland betalen b. v. de welgestelden (circa '/, der inwoners) de helft van ’t benoodigde , ofschoon zij nog geen ‘/, der kinderen naar school zenden. Deze inrigting werkt terug op de veilig- heid en het voordeel der rijkeren; zij is republi- keinsch, ja geheel overeenkomstig met menschelijke regten en gevoelens. Ten derden, is er in de Vereenigde Staten geen gevaar voor opvoeding boven stand en betrekking. Want van wege den Staat is zooveel verleend, dat niets daarboven onvoorwaardelijk verheven en on- SCHOLEN EN UNIVERSITEITEN. 65 bereikbaar schijnt, weshalve de opvoeding We ook de strekking heeft, niet alleen om onderdanen maar ook om bestuurders te vormen. De beschaving wordt dus te regt én als oorzaak én als BevONs eener goede regering beschouwd. Ik zeide, dat geene boekerij in Amerika de eroote Europesche bibliotheken gelijk komt; daarentegen. zijn, vooral in de groote steden van het oosten, vele bibliotheken door eigene inspanning voor bij- zondere einden (b. vy. voor regtsgeleerden, geeste- lijken, artsen, kooplieden enz.) gesticht, die vlijtig gebruikt worden. Deze werkten echter nict op de massa des volks, en de leesbibliotheken in de ‘ste- den, meest met slechte romans aangevuld, bedier- ven slechts tijd, smaak en goede zeden. Van daar de regtmatige klact dat men het volk met groote moeite en fidyerlics aan ’t lezen brengt, en op dit gevole trotsch is, terwijl het daarna niets te lezen heeft. Zelfs de Bijbel wordt den Katholieken niet eens ‘in handen gegeven, en is door Protestanten, (wien alle andere kundigheden ontbraken) dikwijls tot het ontsteken van woeste dweeperij misbruikt geworden. De boer, (beweert men vooral in Europa) heeft lust noch tijd om te lezen. De lust echter zal weldra komen, zoodra hem geschikte boeken worden aangeboden; en tijd om te lezen heeft. hij meer, dan kanseliers en secretarissen, dan geheim- raden en ministers. Of wat doet hij thans des winters? Hij zit aan den haard, knibbelt met zijne vrouw, ranselt de kinderen, gaat dan naar de kroeg om het aartsvaderlijk evenwigt, het, zoogenaamd door boekenwijsheid nog niet Pen peers onschuldig gemoed te herstellen (°). (*) De schrijver schetst hier den Duitschen landman; of dit ook op den Nederlandschen tocpasselijk is?... VER. IT. | 5 66. SCHOLEN EN UNIVERSITEITEN. Wel wordt de burger der Vereenigde Staten door het lezen der dagbladen meer opgewekt en onder- rigt dan in eenig ander land; echter is deze bron niet altijd rein en ten minste niet genoegzaam. Derhalve was het een nieuw zegenrijk en lofwaar- dig denkbeeld (eerst door Wadsworth en Marcy in New-York, en daarna ook in Massachusetts in wer- king gebragt), om voor ieder schooldistrict of iedere gemeente eene bibliotheek te stichten, en wel niet enkel voor scholieren, maar hoofdzakelijk voor vol- wassenen. De eerste keus staat aan het plaatselijk schoolbestuur (de trustees); maar de schoolambtenaar voor grooteren kring heeft het regt om de verwij- dering van slecht gekozene boeken voor te stellen. Volgt het plaatselijk bestuur dezen raad niet, dan verliest het de aanspraak op eene toelage uit de staatsschoolkas. Met het grootste regt zijn van deze boekerijen alle geschriften uitgesloten, die staatkun- _dige of godgeleerde twisten behelzen, of eenig ka- rakter van sektengeest doen blijken, alsmede alle ‘romans. Daar in weerwil dezer bepalingen de keuze moeijelijk bleef, en het aan geschikte werken tegen matige prijzen ontbrak, zoo zijn te New-York en Boston, volgens zeer doelmatige beslissing van wel- gezinde en zaakkundige mannen, geheele reeksen van boeken voor jonge en volwassene personen gedrukt, ja vele werken bepaaldelijk tot dit doel geschreven. Daaronder bevinden zich werken over landbouw, handwerken, natuurkunde, scheikunde, reisbeschrijvingen, geschiedenis, levensbeschrijvin- gen, yvertalingen van klassieke schrijvers enz. (*). (*) Bij voorbeeld: Prescott, Ferdinand en Isabella; Robert- son, Karel V; Buncroft, geschicdenis; Washington's leven; geschiedenis der *bijzondere Staten; Homerus, Plutarchus, He- rodotus; Goldsmith, geschiedenis van Griekenland en Rome} SCHOLEN EN UNIVERSITEITEN. 67 In 18435 bevatteden deze nieuwe boekverzamelingen binnen den Staat New-York reeds 875,000 banden, en. de regering gaf daartoe 94,000 dollars. In 1844 was het aantal boekdeclen reeds tot een mil- lioen gestegen. Daar nu de gemeenten ten minsten even zoo veel moeten opbrengen, zoo werden in één jaar vrijwillig aan de geestbeschaving der in- woners door het lezen van boeken meer dan 188,000 dollars besteed. Geheel overeenkomstig daarmede zijn de inrigtingen en vooruitgang in Massachusetts, en vele andere Amerikaansche Sta- ten zullen niet lang toeven, om zoo grootsche en -heilzame voorbeelden te volgen. ~S$lechts op deze wijze laat zich verstandelijke op- voeding buiten den beperkten kring der scholen uitbreiden, over het gansche leven verspreiden, en een geheel volk tot een’ hoogeren trap van echte kennis verheffen. Dwaas is de bezorgdheid, dat hierdoor de godsdienstige zin verminderd zou wor- den, alsof godsdienst en onwetendheid steeds ge- paard moesten gaan! Maar wel zal de verkregene hoogere kennis bewerken, dat niemand voortaan bekrompene dweeperij voor eene gave des Heiligen Geestes zal willen doen doorgaan, of Kalif Omars grondstelling verkondigen. J. Miiller, wereldgeschiedenis; leerbock der physiologie, hand- boeken voor landbouw, voor handwerken enz. 3° Letterkande en schoone Kunsten. —-299303 DEC oo ; De Amerikanen, zegt men (zoodra van letter- kunde en kunst wordt gesproken) hebben oudheid -— noch gedenkstukken , jeugd noch poezij, letterkunde noch kunst; — en hiermede meent men eene on- wederlegbare en tevens de bitterste beschaming, ja de regtmatigste veroordeeling te hebben uitge- sproken. Maar zou echter een onpartijdig beschou- wer niet kunnen antwoorden: de oudheid en ge- denkstukken van Engeland behooren ook den Ame- rikanen; zij mogen Chaucer en Shakespeare met regt ook de hunne noemen. Wil men dit echter (ik weet niet om welke redenen) ontkennen, en den eersten dag van Amerika’s onafhankelijkheid als den eigenlijken geboortedag aanmerken, zoo treedt het dan te voorschijn als Adam, die uit Gods hand kwam zonder ooit kinderschoenen te hebben gedra- gen, of als Minerva die uit Jupiters hoofd sprong, en geene bonne ter opvoeding noodig had. — Ieder, zegt men, werkt in Amerika om te leven, niemand om te denken. Welk eene eenzijdige, valsche te- genstelling! Arbeid zonder eenige gedachten he- staat niet; slechts de werkelooze (van menigen si- necurist tot de Lazaroni) is gedachteloos. ; Anderen beweren dat de beschaving over ’t alge- LETTERKUNDE EN SCHOONE KUNSTEN. 69 meen in Amerika wel hooger is dan elders, maar dat het ontbreekt aan schitterende, © uitstekend -groote vernuften. Het laatste volgt althans niet uit het eerste, veeleer verheffen zich, naarmate de -breede grondslag zich yerheft, ook de: uitstekende punten (binnen kort of lang) in reiner lucht. Alles heeft zijnen tijd. Meisjes van 8 jaar en vrouwen van: 80 komen niet in de kraam; maar de Amerikanen (zoo willen die berispers) moeten alles op eens, alles gelijktijdig, dat is ontijdig, doen! Hoe vele dichters heeft dan Frankrijk in 1,000 ja- ren yoortgebragt, en welke durft Duitschland noe- men. tusschen den (bovendien geloochenden of ver- smaden) vervaardiger van ‘t Nibelungen-lied. en Klopstock ? | Amerika heeft geene gedenkstukken, maar het bezit eene natuur, die al het eerwaardige des ouder- doms met de volle kracht der jeugd vereenigt. En bewijzen dan pyramiden en kolyseén en. roofkas- teelen meer de waarde en yooruitgang der kunst, of wel de ellende, welke de dwingelandij altijd kweekt en verzelt? De poézij der Amerikanen ligt niet in het voorledene, maar in de toekomst. Wij Euro- peanen dweepen ons, door het avondrood van den zinkenden dag heen, nachtwaarts; de Amerikanen verheffen zich door dageraad en morgenrood tot den hellen dag! Hun grootsch, historisch, bewezen, onbetwijfeld verleden ligt hun nabij; hunne vaderen deden groote daden, niet. hunne. bet-achter-oud-over- grootvaders! Athene had tijdens Miltiades, Rome ten tijde van Scipio ook nog geene oude geschiedenis; en het jaar 1815 is voor Pruissen schitterender, dan de tijd toen de Markgraven met de Quitzows plukhaarden. Bouwen, stichten, werken, in het tegenwoordige leven en handelen, is meer waard 70 | LETTERKUNDE EN SCHOONE KUNSTEN. dan door loonbedienden ruinen te laten aanwijzen en verklaren. Of zoude Amerika grooter, krach- tiger, bewonderenswaardiger zijn, wanneer het een- maal in bouwvallen ligt? of zoude men Athene lie-— ver thans willen zien, -dan ten tijde van Perikles, Plato en Sophokles? De eerste voorwaarde van allen vooruitgang in kunsten en wetenschappen is, hare waarde te er- kennen. Geen Europeér heeft zich hieromtrent met meer nadruk en geestdrift uitgedrukt, dan de Witt Clinton, daar hij zegt: »Vergenoegen is slechts eene schaduw, rijkdom slechts ijdelheid, magt slechts _schijn; kennis daarentegen geeft het hoogste genot, den duurzaamsten roem, is onbegrensd in de ruimte, oneindig in den tijd.” Ook is dit niet de op zich zelve staande onyruchtbare meening van een enkel uitste- kend man, maar alle Staten doen, (zoo als wij za- gen) veel voor de scholen; en evenzeer heeft dit plaats voor de wetenschappen. Zoo hebben b.v. New-York en Massachusetts door de onbekrompenste ondersteuningen, (die in New-York 20,000 dollars — bedragen), gezorgd voor het opmeten des lands, het vervaardigen van kaarten, het opstellen eener volledige natuurlijke geschiedenis, het navorschen van den voortijd; en 418 Staten zijn reeds dit lof- waardig voorbeeld gevolgd. Op gelijke wijze ver- ordende de Bondsregering een zeetogt om de we- reld onder Wilkes; welke geene mindere resultaten voor de wetenschappen heeft aangebragt dan eenige andere. Ten slotte komt het er eigenlijk minder op aan, wat de regeringen zelve ondernemen en ondersteunen, dan wel dat zij der vrije ontwikkeling van geestkrachten geene hindernissen in den weg stellen. De onvoorwaurdelijhe vrijheid van drukpers is in Noord-Amerika de grootste hefboom dezer LETTERKUNDE EN SCHOONE KUNSTEN. 71 ontwikkeling. Dat die vrijheid voor eigenlijke boe- ken, voor de echte literatuur, van groot nut is ge- weest en niet dan uiterst zeldzaam misbruikt werd, _ daarover zijn allen het eens; tegengestelde meenin- gen evenwel zijn over de dag- en niewwsbladenpers uitgesproken. Terwijl namelijk de meesten daarin bet Palladium aller waarheid en vrijheid zien, wij- ten eenigen bijna alle kwaad in Amerika aan de dagbladen. Voor dat ik daadzaken hiertoe betrek- kelijk aanvoer, en redenen véér en tegen mededeel, is het noodig eenige statistieke aanwijzingen te la- ten voorafgaan. In 1704 werd de eerste Amerikaansche courant te Boston gedrukt. In 1720 bestonden in de V. Staten 3 couranten. 1771 » » 95 » 1804 ; : 200» 1810 n » 339.» 4828 » » 851 » : ste met inbegrip der journalen ABS4: 25-4 » 4250 couranten en 140 journalen 1840 » » 44 4 1600 couranten. In 1810 waren er in de Vereenigde Staten 26 pide in 1854 echter 140, waaronder: iigdisdhe: chsh sete eu. OTRAS Sis juridische. . . 32 theologische Gorkeliflee sticlenilil hieronder begrepen) . . . 120 voor nndbéww es iris evoke ney Ag » ’t matigheidsgenootschap . 18 Van die nieuws- en dagbladen verschenen in New-York . ...°. 974 Pennsylvanié . . . 235 Obio Misoseds. cei ie eh O64 72 LETTERKUNDE EN SCHOONE KUNSTEN. Massachusetts) 2. . , 4194 Indiana ee. sibel SF Be Mirginieshik pie eel i Denpeuee 20s ther LO aiWasconsin’ iss 6 defo halls 8 Howe werk. Ulare eS cong a " noorden en de paciebiabblifies Staten, is in dit opzigt meer letterkundige levendigheid en werk- zaamheid, dan in ’*t zuiden, en ook hier, even als in zoo vele opzigten, onderscheidt Ohio zich weder het gunstigst.: Thans ga ik tot nadere dé ridehultaitie der nieuws- bladen over, en begin met den blaam, die daar- over uitgesproken kan worden en ook meestal uit-. gesproken wordt. Wanneer zelfs. een dagbladschrij- ver, de uitgever van een veelgelezen New-Yorksch blad, aanleiding en stof vindt, in het overnemen van talrijke uittreksels uit de bladen van alle par- tijen, onder het opschrift: »de partij-pers der Ver-. eenigde Staten, hare losbandigheid (licentiousness) en zedeloosheid !”. zoo moet het kwaad wel een’ hoogen trap bereikt hebben. Voor partij-meeningen en doel-_ einden worden niet alleen goede, maar ook slechte gronden gebezigd; niet alleen waarheid ‘maar ook leugen en laster, niet alleen vernuft maar ook grof- heid in de ruimste mate. Tegen zoodanige behan- deling beschermt geene hooge standplaats; van eenen mededinger naar het presidentschap wordt b.v. ge- zegd, dat hij is: een overtreder van al de tien geboden, een speler, zuiper, beschermer van slechte — huizen, vechter enz. enz.. Den grootvader eens an- deren keeren andere dagbladschrijvers in zijn graf om en om, ten einde te onderzoeken of hij niet védr de onafhankelijk-verklaring een Tory is geweest. Uit eene oude reisbeschrijving ontleende een ander blad LETTERKUNDE EN SCHOONE KUNSTEN. 79 -eene (ware of onware) anecdote van gruwzaam ge- brandmerkte slaven, schoof onbeschaamd den naam van den heer Polk in de plaats des oorspronkelijken misdadigers , en verplaatste eigenmagtig de gansche gebeurtenis in den tegenwoordigen tijd. : Met regt zeide Bisschop White te Philadelphia: » Niemand, die regtschapen leeft, kan immer in Ame- rika door laster geheel verdrukt worden. Wat ook het oogenblikkelijk uitwerksel zijn moge, boven el- ken laster zal de tijd hem verheffen. Evenwel is de voorbijgaande oogenblikkelijke werking insgelijks nadeelig, en maar al te dikwijls bevestigt zich het spreekwoord: -altijd: blijft er iets kleeven. Semper aliquid haeret! —- Daar men door -regtsmiddelen slechts zeer zelden, en alleen bij hoogstgewigtige lasteringen en onwaarheden iets tegen de dagbladen kan uitrigten, zoo zijn zij in waarheid eene volko- men onafhankelijke, onaantastbare magt. Maar al wilde men ook volstrekt op zedelijkheid niet letten (*) zoo zondigt de pers maar al te dik- wijls tegen den goeden smaak, en de dagbladsehrij- vers, die het voll moesten opleiden en onderrigten, staan vaak nog lager dan het volk zelf. Wederom kan men den dagbladschrijvers alleen allen schuld niet geven en de lezers vrijspreken; want wierden de slechte en smakelooze bladen niet gelezen, zoo zou- den zij ook ongeschreven en ongedrukt blijyen. De verontschuldiging van vele beschaafderen, dat zij de slechte. couranten niet in de hand nemen, neemt hare slechtheid en derzelver kwade gevolgen niet weg, en wanneer het volk waarlijk voorultgaat; moeten ook de volksleiders zich beteren. “(*) Poussin beweert, dat de Fransche dagbladpers in menig opzigt nog onzedelijker en verdorvener is. 74 LETTERKUNDE EN SCHOONE KUNSTEN. Nimmer moet men slechte middelen tot vermeende goede doeleinden aanwenden; en bovendien wordt, wanneer beide partijen dezen verkeerden weg be- treden, het gewaande voordeel van beide zijden ver- nietigd en opgeheven. Geen vreemdeling is in staat, zoo veel onbillijkks, onregtvaardigs, beleedigends over Amerika te zeggen of te herhalen, als de dagblad- schrijvers dagelijks opdisschen. Bij ’t bonte door elkander lezen van verschillende bladen wordt het iemand soms te moede, als of er in ’t geheel geene waarheid, geene geschiedenis bestond. Wien ware eerbied voor groote republikeinsche instellingen bezielt, kan. nimmer gelooven. dat de gelaakte handelwijze van menig dagbladschrijver daaruit voortspruit, ja hiertoe nuttig en gepast zij; veeleer koestert hij de hoop, dat allengs een betere smaak, eene waardiger houding veld winne. Het zoo even gewraakte kwaad is overigens reeds oud. Want niet alleen Jefferson, (de koene grond- vester eener ongekende wereldontwikkeling) werd op ‘t heftigst aangevallen, maar ook de edele, deugdzame, gematigde Washington. Daags vdér ’t nederleggen van zijn presidentschap zeide een in Philadelphia gedrukt federalistisch blad: »Nu laat gij, Heer! uw dienstknecht gaan in vrede, want mijne oogen hebben uwe zaligheid gezien; — dit was de uitroep van eenen man, die een stroom van gelukzaligheid over de menschheid zag aanbreken. Was er immer een tijd, die de herhaling van dezen uitroep veroorloofde, dan is het die van heden. De man, die de bron van alle ongeluk onzes vaderlands is, wordt dezen dag met zijne medeburgers gelijk gesteld, en heeft niet meer de magt om het onheil in de Vereenigde Staten te vergrooten. Meer dan ooit is het thans tijd zich te verheugen. Elk’ hart LETTERKUNDE EN SCHOONE KUNSTEN. 73 dat voor vrijheid en volksgeluk gloeit, moet heden van verrukking kloppen, dat de naam Washington van dezen dag af ophoudt onregtvaardigheden te verspreiden en bedrog te wettigen. Er opent zich een nieuw, den volke veel belovend tijdperk. Want openbare maatregelen rusten thans op hunne eigene waarde, en schandelijke ondernemingen kunnen niet meer door eenen naam staande gehouden worden. Slaat men den blik terug op de acht jaren van Washington’s bestuur, dan wekt het de grootste verbazing, dat een enkel mensch de republikeinsche beginselen bij een verlicht volk vergiftigen, dat hij zijne plannen tegen de openbare vrijheid zoo ver drijven konde, dat zelfs haar bestaan in gevaar ge- raakte. Dit toch zijn daadzaken, en daar dit ieder in *t oog springt, zoo moest deze waka een jubel- feest voor de Vereenigde Staten wezen.’ 3 Ten ,bewijze dat, althans de vorm, zich niet overal verbeterd heeft, nog een paar korte aanha- lingen. Zeker blad zegt: »De gemeene beul heeft nooit zoo stinkend verraad onder de openbare gale verbrand, als vervat is in het schandelijke zamen- raapsel, *twelk zich wil regtvaardigen met het schof- tig opschrift: grondstelling der Whigs (*).” Omtrent het laatste Congres liet een ander blad zich aldus uit: »Het Congres heeft zich gisteren verdaagd, en wij zijn nu geregtigd daarover te spreken. Onze eerste opmerking, tot welke wij voldoenden grond hebben, is, dat het in verbaste- (") Merkwaardig is ’t, dat de waarheid van een libel het wet- telijk regtvaardigt, wanneer het tegen openbare beambten en maatregelen gerigt is. Ja, onderscheidene grondwetten veroor- loyen elke beschuldiging, in zoo verre die waar is en uit goede beweegredenen is uitgesproken. De*gezworenen beslissen over de daad- en over de regtsvraag. 76 LETTERKUNDE EN SCHOONE KUNSTEN. ring en onwetendheid ieder Congres overtrof, ’twelk sedert de vestiging van ons staatsbestuur bijeen- kwam. Wij zijn steeds geneigd van wetgevende vergaderingen met eerbied te spreken, maar staan in twijfel of deze meer den haat, dan wel de ver- achting des volks verdient. Zij was karig voor nut- tige, verkwistend voor onwaardige zaken, klein- geestig in groote, verachtelijk in kleine aangelegen- heden; bovendien aanmatigend en eigenbelangzuch- tig. De verwarring, die in *t Lagerhuis heerschte , was de eenige haar gunstige omstandigheid; want zij verborg de afschuwelijkheid van eenige zonden, ei verhinderde- dat de voorbeelden van goddeloosheid in hunne volledige verachtelijkheid voor de oogen van ’t publick kwamen. De beden des volks ble- ven onverhoord, de openbare dienst werd verwaar- loosd en verminkt, verachting van staatsmannen veroorzaakt, de zedelijkheid des volks verdorven door onbehoorlijke aanwending en miskenning van wet en regt. De eenige goede handeling, welke dit staatsligchaam. verrigtte, was -— zich te ver- dagen.” | ; Ook over de vrije pers:in Kanada, (vooral te Montreal), verheffen zich luide klagten. » Door haar (meldt een gedrukte brief) is meer onheil ge- sticht dan door alle andere oorzaken te zamen ge- nomen, de openbare zedelijkheid verdorven;_ be- krompen, verkeerde, schadelijke. denkbeelden en oogmerken gekweekt.” De dagbladschrijvers, zeide mij een Amerikaan, hebben over ’*t algemeen de minste kennis en het oppervlakkigst oordeel over openbare aangelegenheden. Zoo erkennen en beklagen alle edele Aaa enen de gebreken hunner,pers. Deze zijn niet te ver- helpen door dwang en geweld, maar (en dit hopen LETTERKUNDE EN SCHOONE KUNSTEN. 77 en gelooven wij volgaarne) door kiescher gevoel, waarheidsliefde, afschuw van laster, tegenzin in ge-. zwets, slechte bladen niet te lezen, en eene toene- mende beschaving der vrije, zelfheerschende bur- gers. : | “he | Het zoude echter onbillijk en onverantwoordelijk zijn, zoo ik, tegenover die schaduwzijde, ook niet de schitterende lichtzijde schetste. Dit is zooveel te noodiger, daar de voorstanders van strenge,- angstvallize censuur anders voorbarig juichen, en in het gezegde eene bevestiging vinden zoudén, dat hunne regtbank van doorhalen en besnoeijen een noodwendig en volstrekt heilzaam panacé tegen alle letterkundige kwalen en gebreken is. Gonder mij hier eenigzins over het vraagstuk voor of tegen de censuur in te laten (dat trouwens in alle vrije sta- ten reeds beslist is), bepaal ik mij alleen tot de Amerikaansche verschijnselen. Vooreerst strekt, zoo als ik gezegd heb, dat misbruik der drukpers- vrijheid zich volstrekt niet uit tot de mannen die boeken schrijven, tot de letterkunde in eigenlijken zin; ieder zal veeleer moeten toegeven, dat zich in dit vak de schoonste vruchten der vrijheid ver- toonen. Genoemde misbruiken treden eerst bij de dagbladpers te voorschijn; ook daar echter zijn zij geenszins algemeen, en het zoude ten hoogste on- regtvaardig zijn, wegens eenige weinige hartstogte- like en onwaardige dagbladen, het grooter aantal betere over ’t hoofd te zien, of zelfs die in deze veroordeeling te doen deelen. Boyendien is ’t gewis een overdreven eisch dat 1500 schrijvers voor 1500 bladen (en het eerste getal mag men veilig verdub- belen) allen mannen van uitstekend genie, en gun- stelinzen der Muzen en Gratién zouden moeten zijn! Zijn dan de weinige uitverkorene dagbladschrij- 78 LETTERKUNDE EN SCHOONE KUNSTEN. vers in censuur-landen alle zulke uitmuntende man- nen? en zouden in Europa de misbruiken, welke men den Amerikanen verwijt, achterwege blijven, wanneer men hun plotseling van alle boeijen be- vrijdde? Zouden de schrijvers bescheidener en ge- matigder, zouden de lezers onpartijdiger en kiescher van smaak zijn? ) Boven den ijver van onwaarheid en laster, doet zich (en dit is van ’t grootste aanbelang) de onbe- teugelde kracht van waarheid en regt in Amerika -binnen’ korter of langer tijd immer gelden; terwijl in menig deel van Europa de hoofdklagt niet is, dat een en ander — moge het dan iets aanstootelijks zijn — doorgehaald wordt; maar voornamelijk, dat vele uitstekende mannen, door eene tegelijk aanma- tigende en kleingeestige voogdijschap en beoordeeling worden afgeschrikt, om beter, waardiger, nuttiger: te schrijven. Hoe dikwijls wordt er eene boosaar- dige vreugde in gevonden krachtige, stoute, eigen- aardig uitgedrukte gedachten besnoeid of verminkt te hebben; en een kinderachtig genoegen iets on- behoorlijks , op eene dubbelzinnige, smakelooze wijze, trots alle Argus-oogen, te vermommen of binnen te smokkelen. Reeds in 1827 kwam het in ’t Congres tot merk- waardige beraadslagingen over de verminkingen der redevoeringen, en de onbehoorlijke aanmerkingen der dagblad-pers. Bij die gelegenheid zeide: De heer BARTELET. Het doet mij leed dat dag- blad-artikelen hier het onderwerp van ernstige be- raadslagingen worden. Onze stelling moet op bete- ren grond berusten. Geen kranten-vernuft, geen kranten-toorn, maar ons leven en onze handelingen moeten maat en rigtsnoer zijn der achting welke wij genieten. Welk groot, ceuwig in onze dank- LETTERKUNDE EN SCHOONE KUNSTEN. 79 bare herinnering levend man, is in de dagbladen meer met smaad en laster overladen dan Jeffer- son? — en echter heeft hij noch er op geantwoord, noch heeft zijn aanzien er door geleden. De heer Hamitton. Toegegeven, dat wij alle nu of dan door de steken dezer scherp gepunte ma- chine lijden, zoo moeten wij dit echter zoo wijsgee- rig mogelijk verdragen, ten einde ons goederen van onschatbare waarde te verzekeren. Men vangt im- mers geen strijd aan met den worm, die zich in ’t slijk wentelt? Waarom dan in drift ontstoken over. hen, die lage en verachtelijke schandalen najagen? De heer Wuems. Sedert 28 jaren word ik in openbare dagbladen mishandeld, en juist dit is wel- ligt een middel geweest, om mij, (na strenge lou- tering en onderzoek), de achting mijner medebur- - gers te verwerven. De heer Mirscueti. Zoodra wij beproeven tus- -schen vrijheid en losbandigheid der drukpers eene grenslijn te trekken, gaat onze vrijheid, en al wat ons dierbaar is, verloren. Blijft onze wandel open en eerlijk, zoo vallen alle pijlen der boosheid krach- teloos neder. De heer Dorsey. Onder de dagbladschrijvers zijn ook vele regtschapene lieden, die geenszins uit slechte beweegredenen van meening en partij veran- deren. | De heer Lumpkin. Laat waar en valsch druk- ken, de geest des volks zal het kwaad tegengaan en te regt wijzen. b De heer Vancr. ‘Indien de berigtgevers over de handelingen van ’t Congres ook al eens dwalen, en tot regtmatige klagten aanleiding geven, zoo her- stellen zij ten laatste toch nog meer dwalingen dan zij misslagen (blunders) begaan. 80 LETTERKUNDE EN SCHOONE KUNSTEN. Om deze en dergelijke redenen werd niet de min-- ste maatregel tegen de dagbladpers aangenomen. Bij vergelijking van al deze omstandigheden met die in vele Europesche landen, dringt zich de overtui- ging op: dat in de Vereenigde Staten of de rege- ringen veel sterker gevestigd zijn, of dat het volk rijper is voor de beoordeeling der openbare zaken, dan daar waar de censuur de regering beschermen , de schrijvers beteugelen, en de lezers aan den lei- | band houden moet. gn Eene gebondene pers toont noch den waren geest eens volks, noch vormt dien; eene vrije pers is meer kenschetsend, ofschoon men ook niet gansche volken naar haar beoordeelen kan. Even als er in eene en dezelfde letterkunde goede en slechte boe- ken zijn, zoo zijn er ook goede en slechte nieuws- bladen. Voorzeker is het voor geest en smaak niet aan te bevelen alleen couranten, en nog schadelijker die van slechts ééne parti) te lezen; maar de Ame- rikanen lezen immers ook boeken nevens de dag- bladen; ‘bovendien zijn de dagbladen van zeer ver- schillenden inhoud. Zij hebben niet alleen betrek- king op de staatkunde van den dag, maar zijn eene -algemeene schatkamer, een magazijn voor allerlei ouds en nieuws: wetenschap, kunst, uitvindingen, vernuft, poézij enz.; niets blijft onbehandeld, onbe- oordeeld, en ten slotte komt het meeste gelouterd uit dit strenge vagevuur te voorschijn. In ’*t alge-- meen leggen de ongeboeide nieuwsbladen van Ame- rika veel meer, en de aan censuur onderworpene couranten veel minder opgewondenheid aan den dag dan. werkelijk voorhanden is; eene belangrijke om- standigheid, die men, bij ’t navorschen der juiste gesteldheid en ’t beoordeelen van Amerikaansche toestanden, maar al te dikwijls uit het oog verliest. | LETTERKUNDE EN SCHOONE KUNSTEN. 84 Dat de ten deele loffelijk geredigeerde Duitsche | bladen in de Vereenigde Staten zich de besnoeide, angstvallice dagbladen van ’t oude vastland niet ten voorbeeld kunnen nemen, en de Amerikaansche Duitschers zoo iets saais en flaauws niet willen le- zen, spreekt van zelf. Hvenwel is het te wenschen, dat zij aan de scherpe gisping van het gebrekkige en verderfelijkke, ook de erkenning van het goede paren, daar men slechts op deze vereenigde wijze eene ware kennis van Duitschland — en even zoo van de Vereenigde Staten — kan bekomen. Ik besluit deze beschouwingen met eenige woor- den van den door de dagbladpers zoo geducht ge- havenden Jefferson: »Dwaling van meeningen is overal te dulden, wanneer maar aan het verstand de vrijheid blijft tot strijden. De grondslage onzer regering, onzer instellingen is de volksmeening; weshalve ons hoogste doel moet zijn, dat die juist zij en blijve. Ja, moest ik beslissen of wij die in- stellingen zonder dagbladen, of dagbladen zonder die instellingen moesten hebben, zoo zoude ik mij geen oogenblik bedenken, het laatste te kiezen.” De grootere Amerikaansche tidschriften of beoor-. deelende reviews, Onderscheiden zich door welvoege- lijkheid, gematigdheid en waardigheid; zij doen eene grondige kennis van alle wetenschappen blijken, en bevatten dikwijls beoordeelingen, die wegens vorm en stof meesterlijk te noemen zijn. 3 Wezenlijk goede geschriften worden in Amerika aan de schrijvers ruim betaald; bovendien is hun het kopijregt voor 28 jaren. toegestaan, “tgeen 14 jaren wordt verlengd, ingeval de weduwe of kinde- ren in leven zijn. Zeer vele goede en slechte boe- ken worden in Amerika nagedrukt, en ten deele uiterst goedkoop verkocht; de invoer van vreemde Ek 6 82 LETTERKUNDE EN SCHOONE KUNSTEN. boeken daarentegen is verschillend, maar altijd zeer hoog, belast. Zoo betalen Engelsche boeken 30 per- cent, Latijnsche en Grieksche 13 percent, en in - andere vreemde talen 5 cent per -band. Dat geene. Amerikaansche bibliotheek zoo rijk kan zijn en zoo vele zeldzaamheden bevatten, als de groote EKuropesche boekverzamelingen, spreekt van zelf. Evenwel blijkt allerwege de grootste belang- stelling voor het aanleggen en vermeerderen, zoo- wel van de zijde der regeringen als van zeer vele genootschappen. Indien de laatste meestal slechts voor bijzondere strekking en bepaald doel aankoo- - pen, zoo wordt er daarentegen meestal een zoo veel te ruimer en nuttiger gebruik van gemaakt. Bo- vendien stellen de reeds geprezene districts-bibliothe- ken (welke alleen in den Staat New-York een mil- lioen boekdeelen tellen) het uitgezochtste der letter- kunde voor het volk toegankelijk, op eene wijze die in Europa genoegzaam onbekend is. * Voor de openbare bibliotheek te Washington (aan- koop en bestuur) zijn jaarlijks 9000 dollars bepaald. De beide bibliothecarissen (Meahan en Stella) heb- ben jaarlijks 1500 en 1150 dollars inkomen.. Verscheidene westelijke Staten (als J/linois) hebben een gedeelte der ontvangst van landverkoop tot aan- koop van boeken bestemd. Kentucky stond jaarlijks 300 dollars, en de helft der staats-ontvangst van de bank, tot wetenschappelijke einden toe. Ook wer- den alle openbare bibliotheken vrij van_ belasting verklaard. Massachusetts wees eveneens geld aan ter yermeerdering der boekverzamelingen. Die van alle plaatsen te zamen genomen bevatten omstreeks 500,000 banden, en buitendien schatte men het ge- tal boeken in de bibliotheken der zondagscholen op 430,000. De heer Perkins schonk aan het letter- LETTERKUNDE EN SCHOONE KUNSTEN. 85 kundig atheneum te Boston 20,000 dollars. A€issi- sippt verordende jaarlijks 4000 dollars tot stichting eener bibliotheek. Voor Wésconsin, (destijds met 18,000 inwoners) en Jowa (met 21,000 inwoners) . gtond het Congres 10,000 dollars toe, tot den aan- leg van bibliotheken. Leesbibliotheken (circulating l- braries) zijn op vele plaatsen. Die in 1814 te Cin- cinnati aangelegd telde in 1816 reeds 8000 banden. Nergens zijn naar evenredigheid zoo vele genoot- schappen voor geleerde en wetenschappelijke doel- einden van allerlei aard, als in Noord-Amerika. Zoo werden in de naauwelijks gevestigde Staten oorspronkelijke en voorgelezene verhandelingen in . groot aantal gedrukt, welker waarde algemeen er- kend is. Niet minder nuttig werken de menigvul- dige voorlezingen, die in vele steden (vooral te Boston) (*) door zaakkundige mannen voor een ge- mengd publiek gehouden worden, en grooten bijval vinden en verdienen. | | Indien de schoone kunsten bij de Amerikanen nog niet den hoogsten trap van volmaking bereikten, zoo moet men dit niet zoo zeer beklagen, als wel hen daarmede gelukwenschen. Want zoodra een volk op dat toppunt van menschelijke beschaving is gekomen, zinkt het gemeenlijk allengs, en zelden beleeft het eenen nabloei der Alexandrijnsche ont- wikkeling. De Amerikanen gaan nog berg op, niet berg af; en ofschoon dit moeijelijk is, wordt toch met elke schrede het uitzigt en overzigt ruimer. Tot de eigenaardige zwarigheden der kunstontwik- keling in Amerika, tel ik in de eerste plaats: eene meening, die nog vrij alsemeen heerschend is, om- (*) Zekere heer Lowell vermaakte daar cen aanzienlijk le- gaat tot dit doel. §* 84 LETTERKUNDE EN SCHOONE KUNSTEN. trent de kunst in ’t algemeen. Mogen de Puriteinen in andere opzigten het beste deel hebben gekozen, de zegekrans der kunst verwerven zij niet. Ten ande- ren staat hiermede de strenge viering van den | Zondag in verband, waardoor inzonderheid de na- tionale ontwikkeling der muziek verhinderd, “en slechts in hoogere kringen eene meestal eenzijdige en overdrevene vereering van virtuosen gekweekt wordt. Ten derden, het gemis ‘van groote kunst- schatten in Amerika, en de moeijelijkheid om die in Europa op te zoeken. Althans blijft derzelver aanschouwelijke kennis het eigendom van slechts weinige personen, en daar men de studie van ’t naakte beeld aanstootelijk vindt, mist men het in- zigt in de ware schoonheid der vormen en geest- drift voor die vormen. De beschouwing van schoone kunstwerken en eene aleemeene verbreiding der muziek, leidt tot eene lichte, heldere opger rath des levens, zoo als bloot staatkundige of godsdienstige opwekkingen die niet kunnen geven; en ’t is verkeerd, het een om het ander terug te zetten en te verachten. In weerwil dezer natuurlijke en kunstmatige hin- dernissen, toont zich toch overal verblijdende voor- uitgang. Zoo wordt de oppervlakkigheid van mu- _aikale strekking sedert jaren tegengegaan door een genootschap te Boston, welks vereering voor Hin- del en Haydn van echten kunstzin getuigt; terwijl het uitvoeren van uitgezochte kunstwerken des Zon- dags, benevens het aangevangen muzikaal onderrigt op de scholen, niet kunnen nalaten weldra den zin voor de muziek op te wekken en te veredelen , en later. gezegende vruchten te dragen. Een dergelijk streven vertoont zich in de schilder- LETTERKUNDE EN SCHOONE KUNSTEN. 83 kunst, (“) maar welligt nog meer in het beeldhowwen, waarin Crawfurd, Greenhow en Hiram Powers met verdiende achting genoemd worden. Voor de bouw- kunst zijn kanalen, spoorwegen, bruggen en water- leidingen waardige onderwerpen; zij zijn nuttiger en stouter gedenkteekenen dan de pyramiden; en schoon zelfs Amerikanen met reget de gebreken ‘van som- mige bouwkunstige voortbrengselen berispen, zoe ontbreekt het toch geenszins aan waarlijk. wel ge- lukte gebouwen, in schoonen en edelen stijl. Daar het geschiedschrijven voorzeker eene kunst is, verdient zij hier vermelding. Mannen als Bancroft, Prescott, Sparks, hebben in dit opzigt zoo veel ge- daan, dat geen levend Europisch historicus zich bo- ven hen stellen mag, maar vereerd en dankbaar mag zijn, wanneer zij hem als medebroeder de hand wil- len reiken. Met hunne eigene geschiedenis zijn de Amerikanen: zeer juist bekend (t),. doen ten opzigte van ’t verledene de zorgvuldigste nayorschingen , en worden door de staatsbesturen op eene, lofwaardige wijze daarin ondersteund. Zoo gaf b.v. New-York 12,000 dollars, om bronnen voor de geschiedenis des lands in Europa op te sporen en afschriften te nemen. Algemeene geschiedenis daarentegen wordt minder, en wel te weinig, onderwezen en geleerd; zoo als in ‘t aleemeen de LHEuropeanen hun verle- dene, en de Amerikanen hun tegenwoordige en de toekomst op te hoogen prijs stellen.. In geene kunst oefenen de Amerikanen zich. zoo zeer, in geene hebben zij meer vorderingen ge- maakt, dan in de welsprekendheid. Hoe onpartijdi- (*) Loffelijk aangevangene verzamelingen bevinden zich te New-York, Hartford en andere plaatsen. ; (+) Het was wel cene zeldzame uitzondering, dat een Ame- rikaan Jefferson voor cen federalist hield. 86 LETTERKUNDE EN SCHOONE KUNSTEN. 