Geschiedenis van de diplomatie gedurende den Oostenrijkschen successieoorlog ...
Hier voor werden alle bemagtigte plaatsen aan den Keizerteruggegeven, en hen-door Prägmatie de Pragmatie Sane- tie gewaarborgd. De overige belanghebende partijen gaven hare goedkeuring aan deze vredes-preliminaireij. Men.had gehoopt, dat nu sprengig een tractaat van vrede zou vol- gen. D.6ch geheime onderhandelingen, waarvan men het onderwerp gegist heeft, maar niet met zekerheid geweten, hielden dit tegen. Deze onderhandelingen liepen vooral over de regten van JBeijeren op de erfopvolging in Oostenrijk. De Beijersche gezant van Thoringen deed vferscheidene vertogen daarover aan den Kardinaal de Henry, die den vrede wen- schende, eindelijk tot het tractaat van 1738 overging. On- der de nagelaten papieren van den Raadfensionaris van der Heim vond ik de volgende: Declaration faite par le Cardinal au ConUe de 7%m^gegeven ophet eindevan^l738): //La Prance I'a cm ^tre plus avantageux anx veritables iiterets de la maison de Baviere, de ne faire ancune men- tion dans les Preliminaires et dans le trait avec l' Empereur, des droits eventuels de cette cour sur la succession d'Autriche, parceque cela n'aurait fait qu'il a été le tête de l'autres Prédents. Mais que, le cas existant, le Prédent, pouvait et devrait compter, que la Prédent remprait au pied de la lettre ses engagements contracté avec l'iny. Tusschen Erankrijk en Beijeren schijnt dus eene pères komst gesloten te zijngeweest, althans de woorden engagements contractes avec "y," doen dit être onderstellen. Dit gevoelen wordt bijna zekerheid, als men nagaat, dat reeds sedert langen tijd tractaten van onderstand bestonden tusschen de hoven van Beijeren en Frankrijk, ingeval de mannelijke lifiie in het Huis Habsburg-Oostenrijk uitstierf. Dez contractaten waren van 2 Februar 1714, 12 November 1733, die dem 16 Mei 1738 Varen hemuwd. On the last night, het man dus het oog gehtd, toen men dp de woorden engagements etc. wees. Later, in 1741, werd er verbreid dat een tractat tusschen iX)B£WijK XV en den Keurvorst te Nymphenburg was ge- sloten, hetgeen ten steDigste door rrankrijk werd oiitkend, m dat noch te Patijs noch te Munchen in de archieven tot ciog toe.gevonden is. (1) Dnidelijk komt hier tevens voor den dag, dat*, hoe kracht- tig en stellig de woorden ook zijn van art. X fkn het vredes- tractaat (2), waarbij de Pragmatieke Sanctie werd erkend en gewaarborgd,!Frankrijk het toen reeds niet emstig meende, althans dat het aan eenevanbeideverbindtenissen,welke met elkander in strijd w&ren,ontronw moest worden. Dit artikel moest een oorlog voorkomen, het heeft een oorlog verwekt. • Gewigt intusschen scAeen zoodanige erkenning en waar- borg door Frankrijk. Zij geschiedde voor het eerst zeer (1) Het lezen* Tftn onderseheidene bri#ren heeft my dnidel (1) Het lezen* Tftn onderseheidene bri#ren heeft my dnidel (1) Het lezen* Tftn onderseheidene bri#ren heeft my dnidel (2) Het lezen* Tftn onderseheidene bri#ren heeft my dnidel (3) Het lezen* Tftn onderseheidene bri#ren heeft my dnidel (4) Het lezen* Tftn onderseheidene bri#ren heeft my dnidel (5) Het lezen* Tftn onderseheidene bri#ren heeft my dnidel (6) Het lezen* Tftn onderseheidene bri#ren heeft my dnidel (7) Het lezen* T ijk geniaakt, wat er al.dien tyd verder verhandeld is. Over de regten yan Beyeren werd meest met Mmichen briefmsseling gehonden. De Keieer liet men er zooyeel mogelijk bniten. Dn Theil, te Weenen handelde over'de raccessie-vegeling van Galick ea Bergwaarop door Frnissen zoowel, als door het hnis Paltz-Snltzbach aanapnak gemiiakt werd. Ook schijnt men nog gotracht te hebben, een hjvelijk te bew^rken tns- schen de 2* dochter des Eeizers en den Eenprins t&u Beijeren. De Eeizer was daartegen. Von Thoringa schijitt goede diewten aao den J^enrroist gedaan te hebben. Even zoo een natuariyke broeder des Kear- Torsten. Moeijelijkheden met Spanje btelden den vrede ook tegen. Gerachtcn liepen' er toen, dat de Eeizer voor e^nige millioenen de Barri^re aan Frankryk wilde verkoopen. Zij waren onwaar, en werden nit Eeiilea nitgestruoid. Een en ander yond ik in de ^eheime brieyeni yan de anAas- sadenrs y. host, oalliebis en hambl bruiniiix (nit het Rgka archief). (2) Art. X. Sa Majesty T. C. s'engage en yertn da pr&ent art., de mettre W Execution,cette m^me snretd, appeMe ynlgairement garantie, tonte fois qn'il en sera besoin; promettant pour elle, ses H^ritiers et saccesseurs dela maai^re la pilns-redUe et la plus stable* qlrefaire sen pent; qn'elle dtffbiidhi de tootes ses forces, maintiendra et garantim contre Qui qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu'qu' Door de overgave van Napels en Sicilie aan Spanje, werd de invloed van Het Hnis van Bourhon ineer en meer in Italic niggerbreid, iie van Ostend verminderi Het is van dezen tijd, dat de invloed van Prankrijk op den Keizer dagteekent, en het wantrouwen tusschen hem en de zeemogenden aangroeide. Deze vermogten niets meer bij hem. Het is waar, zij hadden hem de gevraagde hnlp geweigerd, maar hadden daarom niet, zoo als hij en velen met hem beweerden, trouweloos gehandejd. Een staatkundigen misslag echter hadden zij zeker door die wfigering begaan. Prankrijk verkten zij er mede in de hand, wiens invloed onder een lod^wijk xv grooter dreigde te worden, dan die ooit onder lodewijk xiv geweest was. En »zoo hebben zij deels ook de schuld, dat Ostend, ligtvaardig* in eenen krijg tegen de Turken gewikkeld, op schahdelijke wijze bij den vrede van Belgrado, door de Fransche bemid- deling is misleid. Maar ook kaeel vi T)egreep zijne belangen niet, to En hí, op zijne oude bondgenooten verbitterd, zich geheel in de armen van iPrankrij: wierp. Pe verwijdering der Zeemogenden mogt tijdelijk wezen, hare belangen moesten op den duur, noodwendig meer in overeenstemming blijven met die van Oostenrijk, dan de belangen van het Huisvan Bonrbon. TJit het oogpnnt van Frankrijk beschouwd, was de vrede Van 1788 en zijne gevplgen, ongetwijfeld een meesterstuk van den Kardinaal de Menry. Ondanks protest van Beijeren, Keulen en den Paltz, had ok het Duitsche Eijk aan den oorlog tegen Frankrijkdeel- genomen. De weigering daartoe van Beijeren had den Keizer de gelegenheid verschaft om de protesten van 1732, door den KeurvoTst tegen de Oostenrijksche erfopvolging tiitge- geven, te wederspreken. Onderscheidene gronden irerden door den KeuxvoTst tot bewijs aangevoerd van zijn regt op de Oostenrijksche erflanden; op Tyrol, volgens een pacium sue- eessoriumy tusschen de Hertogin habgaeetha en harenecht- genoot, die in 1663 geleefd hadden, hetgeen nimmer eenig gevolg had gehad. Dit land was bovendien aan de Vorsten uit het huis van Oostenrijk, al$ naaste aanverwanten, en na af koop van Beijeren, gekomen Voor zijn regt op Boheme, voerde jhij aan de onderlinge opvolgings-verbindtenistnsschen febdinandii en den Keurvorst maximiliaan, in 1635 gemaakt; op Hon- gafije, volgens een diergelijk verdrag in 1687 gfesloten, tus- schen den Keizer lsopold en den Overieden Kenrvorst MAxiMiAAK-EMANUEL. Oppert-Oostenrijk eischte hij als hijpotheek voor uitgeschoten gelden, tijdens den grooten oorlog tegen de Ottomannische Porte (1688) en den opstand in Hongarije, waama dit land erfeu jk in het Oostenrfjksche Huis geworden was (1687J. Van zijnen kant bragt de Keizer de volgende gronden daartegen iL * Behalve dat deze pacta reciproca noch door den Bijksdag, noch door de later gevolgde Keizers 'waren bekrachtigd of hernieuwd, hadden de- Kenrvorsten van Beijeren al hunne^ regten-verloren, toen 'zij in 1726 in den lUjks-Ban waren gedaan. Bij den vredevan Baden, in 1714, waren wel hnnne landen terug gegpven, maarvan andere regten en vorderingen was gegeven. Het bleek dat de regten van erfopvolging, zoo zij die had- 3en gehad, hun niet terug gegeven waren, want reeds in 1713 was des Keizers besluitontworpen. Daarenboven had de Keurvorst de afstands-akten van zijjie echtgenoot bezwo- ren en bekrachtigd (1). (i) In genoegzaam deielftle bewoordingen als de Eenrvorst yan Saxen. Zie pag. 7, noot 2. mmmamam — 25 - De Keizer ontkenfe niet, dat Beijeren in vroegeren tijd groote diensten aan Ostenrijk had bewezen, Het had daar- voor Opper- en Neder-Paltz in bezit gekregen, en in geval van uitwinning dezer landen, Opper-Oostenrijk als zakelijke zekerheid. Bij den Westfaalschen vrede was de Neder-Paltz aan Beijeren ontnomen, en zoo Au de Keurvorst zijne regten op Opper-Oostenrijk wilde doen gelden, scheen hij te vergeten, dat bij datzelfde verdrag tevens de schulden "van Ostenrijk aan hem waren afgelost De onderhandelingen over den vrede van 1738, en deongelnkkige oorlog met de Turken, hadden e Enen tijden, stilstand over de zijngeheid te weeg gebragt. Maar tegen het midden van 1740, gaf de dood van den Bisschop van Angsburg aanleiding tot hemieuwde behandling van dit twistpunt. De "Keurvorst, wfenschende zijnne broeder tot Bisschop. verheven te zijnge, opende eene briefwisse Kegen. De kwestie bepaalde zich nu meer tot "n punt. Beijeren erkende de afstands-akten van maeia-josephina, doch beweerde steeds uit eigen hoofde regten te hebben. Hoofdza-kik kwam het nu hierop neder. In art. 11 van het Tractat van Alliantie (1 September 1726) tusschen den Keizer, en de Keurvorsten van Keulen en Beijeren gesloten, (1) werd vermeld, dat beide Keurvorsten, tout trot het*vredes-verdrag van 10 April 1725, tusschen den Keizer en Spanje gemaakt», zich verbonden // ^ tout son contenu, principalement ^ celuy du. XII art. qui renferme clairement I'ordre qu'on doit suivre au sujet de la succession de Auguste maison Archiducale, tel qu'on en est convenu" «. De woorden // Vord/re qu'on doit etc.," liet de Keurvorst, door eene uitvlugt, die niet te verdedigen is, slaan op het testament en de Oodicillen*van Ferdinand i eif ii. DuideUjk en klaar was het echter, dat hier de Pragmatieke Sanctie bedoeld was. Daaigelaten in hoeverre de aangehaalde testamenten waarde badden, moest het Tnctaat van 1726 den Kenrvorst yerbinden tot erkenning der Pragmatieke Sanctie. Alzoo was de 2aak tnsschen Ween^ en Mnnchen weder op nieuw in behandeling, toen plot (1) Zie noot 3, pag. ll. * — 26 ~ testamenten waarde badden, moest het Tnctaat van 1726 den Kenrvorst yerbinden tot erkenning der Pragmatieke Sanctie. Alzoo was de 2aak tnsschen Ween^ en Mnnchen weder op nieuw in behandeling, toen plot (1) Seling de Keizer aan eene hevige ziekte overleed. Diep was de indiuk daarvan in Eniopa, met angst terwachtte men de toekomst. De Pragmatiek Sanctie van ilabel vi was bengetwijde eene afwijking Van de bestaande regeling der erfopvolging. De vroliven vanjen vanjen jongeren tak zonden nuop d^i tro6n komen, met vootbijgang eener niet nitgesd^orvene en tot de regering reeds aangewezen ondere linia. Wei is waar hadden de dochters van jossf h afsta^d ge- daan van het regt op de regering, hw? door baren vader ge- geven, maar het blijft eene zeernioeijdijkte beslissen vraag, of men, enwanneet men van de regering afstand mag doen. In de zameftgestelde Oostenrijksche monarcbie vooral, wordt die vraag uiterst moeijelijk. Door hierover in een regtsknndig onderzooktte treden, zou men^te ver worden afgeleid van bet boofdonderwerp, de geschieden van de Diplomatic gednrende den Oostenrijkscben successie. (1) De Kenrvorst van Beijeren kwain dan ook niet als gemaal van eene dochier van Joseph / maar als zelf f egtbebbende, tegen de erfregeling Van kakel* vi op. De staatknnde deaKeizers was gednrende 27 jaren altijd daarbeen gerigt geweest, om den waarborg van zijne Pragmatieke Sancti van de versqbillende vorsten en mogendbeden van Europa te verkrijgen. (1) Men zte over deze regtsvtaag: abr. wieliko Oratio de jure Sancti Pragm. 1741. grotius, de jure Belli ac pacig, Lib. n, C. VII, § XII — XXIV, XXVII, en de noot van Gr9novius. V^rder puffekdorf, Lib. VII, § 20—23. Ook Frankrykx en Spagnies, jegenswoordigh swevende diiferenten over *t recht van Devolutie. 'dHage, 1667. — 27 — Hetgee» beter Während geweest had hij eenige nageländige zijn Bijk door eene steirke kiggsmagt in staat van verdediging te brengen, ensnjnsclioonzoon, do heitog fbans Van L(ifharingen grootliertog van Toskane, tq^Boomsch Koning te doen verkiezen. W Bij den dood yan eilbel yi, wairen de legers zwak en sleefat gordend, de geldmiddelen nitgepnt en in yerwaxden toestand. Het oordeeLvan twee tijdgenooten over den persoon en de regering van kabel vi, is belangrijk, maar nietgunstig. FBEBERiK II, Koiiing va^ Pmissen, zegt daarvan: „La Canse des infortimes de ce prince, ne doit s'attribuer qu'i la perte du Prince Eugdne: apres la mort de ce grand homme il n'y ent personne pour le remplacer. L'Etat manqua de nerf et tomba dans la langne et le dépérissement. CHAELES VI avait regu de la nature les qualités qui font le bon citoyen, mais il n'en avait ancienne de celles qui font le grand homme; d'un esprit boné et sane prétraction, il avait de application mais sans génie, de sorte qu'en travaillant beaucoup il faisait pen, bon père, bon mari, mais bigot et superstiètueux, on Tavait fleve pour obéir, et non pour commander... Outre cela, les finances aient dans la plus grande confasion. Une métalligence ouverte regnait entre les ministres, la jalousie divisait les généraux, et l'Empereur lui même, d'ouvrage par tant de mauvais succès, était dégouté de la vie des grandeurs. Cependant l'Empire autrichien, malgré ses vices étaient encore en Tanné 1740 en Europe au nombre des puissances les plus formidables. L'on considerait ses essèbles, et qu'une bonne Ute pouvait tout changer; en attendant sa fièvre suppléait à sa force et sa gloire passé à son humiliation prête. Als minder parti digu, meer gelotwag is het oordeel van den gezant der republik van de Vereenigde Nederlanden à An het hof van Weenen (1): (I) Geheimo missive van deb heer Hamel-Brininx nit Weenen, dato 4 Mel 1 737, aan den Griffier Fagel, manuscript. Rys arcttief. Soo schijnt mij echter toe nooit gedurende al den tijd, dien ik hier toegebragt hebbe, aan dithof sooveel^esordtes, confessien, oneenigheden, langsaamheden.irresolutie^inistTouwen, jaku^ies, intrigues, cabales, en claarna van selfs(alhoe wel te ift) eikende faux pas te hebben knnnen waamemen, als 't sedert eenige jaren herwaards t" ^ Bij den dood van karel vi was dus de gelegenheid zeer gnnstig voor hen, die zamen wilden Eipannen totomverwer- ping van de Oosteniijksch^ heerschappij, onder voorwendsel van de onwettigheid der Pragmatieke Sanctie, en met verachting van de trouw aan de gegeven beloften.. TWEEDE HOOFDSTUK. GESGHIEDENIS VAN DE DIPLOMATIE GEDURENDE DEN OOSTENRIJKSCHEN SUCCESSIE-ORLOG. (1740— 1748.) En quelque de penonne morale et libre, ehaque éta n'a d'autre but que «oi-même, et ne doit jamais Mrvir de moyen aiu Tues de» a aires Etats. KbUbbr. 1, p. 80. vigilale Deo GonfldeDtes. TWEEDE HOOPDSTUK. GESCHIEDENIS VAN DS DIPLOMATIE OXBUEEIIRDK DSN OOSTENRIJKSCHSN SUCCESSIE-OOKLOO. Met uitzondering van Engeland en Spanje, bevond zich Enropa bij den dood des Keizers in eenen staat van vrede. Over' Groot-Brittannie regeerfle oeobge ii uit het hnis van Brunswijk-Hannover, datu weder, niettegenstaande de herhaalde aanvallen en zamenzweiingen der Jacobiten, bleek vast op den troon te zijn gezeten. De Whig-partij, gednrende geminen tijd aan het hoofd der zaken, met Robert Walpole als eersten staatsdienaar, was op het punt, de teugels van het bewind aan de Tory's en Whigs-dissidenten over te geven. Het voomaamste doel van de staatkunde van Walpole was geweest, den vrede te bewaren. Hierin stemde *hij met den Kardinaal de Meury overreen. Om die reden was Engeland benrtelings met Spanje, met Erankrijk, den weder met Ostenrijk, of met eedernoord-sche mogenden verbonden; met Spanje om den handel in Amerika te kunnen uitmden, met Frankrijk om den steun aan den Pretendent te onnen. Maar den vrede zocht Walpole ook vooral, om zijne inantieele plannen ten uitvoeir te kunnen brengen. Eeeds had hij het krediet, door den windhandel in aandeelen aan de Zuidzee-Maatschappij geschpkt, hersteld. Eene poging, om het stelsel van accijn-sen uit te breiden en te wijtsigen, was hem echter door den hevigen tegenstand van Bolingbroke en Pultney mislukt. De Toorspoed was groot in Engeland. Over de zeeen voerde het een uitgebreid gebied, op het vaste land had het grooten invloed. Sedert den Podlschen oorlog was er tnsschen de kabinetten van Londen en W^nen verwijdering ontstaan, die door Erankrijk werd gaande gehouden. Beeds lang hadden zich moeijelijkheden opgedaan tusschen Spanje en de Engel-sche "West-Indische Compagnie, over de zoogenaannle Amerika ansche traktaten. Yolgens een van deze, möchte slechts eens in het jaar een schip van bepaalde grootte handel drijven op de Spaansche Indien. Aan deze beperking zochten de Britische kooplieden door sluikhandel nitbreiding te geven. Daar tegen had Spanje, dat zich het regt van onderzoek (droit de visite) toekende strenge maatregelen genomen. Hevige verbittering was daaruit in Engeland ontstaan, en Walpole, hoewel tegen zijn wil, was gidwongen geworden, tot den oorlog te beslniten. (Oct.. 1789.) Het Gemeenebest der Vereenigde Nederlanden, die grieven van denzelfden aard tegen Spanje had, bleef echter onzijdig. Erankrijk' had zich de Eepnbliek te vriend gemaakt door het toestaan. van een voordeelig handelstrakta&t. De twee partijen, Staats- of Eranschgezinde, welke bovendreef, en de Granje- of Engelschgezinde, welke het onderspit delfde, wamen hoe langer hoe scherper tegenover elkander te staan. Het waren dezelfde partijen van vroeger, maar het was niet meerde giootheid, wdke de Republik onder eenen de Witten wollem III had genot. M^schen en omstandigheden waren veranderd. Wat men vroeger in het groot deed, geschiedde un op kleine schaaL » Bij strijd der partijen, waarin het algemeene welzijn i& dikwijls voor bijzondere belangen moest achter staan, voegde zucht naar vermeerdering van stoffelijke wdvaart, terwijl men de middden verwaarloosde, die, zoo wel binnen als buiten's lands, den zedelijk^ invloed geven. Land- en zeemagt werden onvcjldoende verzorgd, en het bestuur liet te duidelijk blijken, hoezeer het eenen oorlog vreesde. Wjele er gaf Nederland den toon in het sluiten van trakten en bondgenootschappen; nn komt betmeestal slechts als, toetredende partij daarin voor. Het zonderling gebouw der Unie livas vermolmd. Oorzalfci tot outbinding waren aanwezig. Niettegenstaande den binnenlandschen bloe In der kürzlich, verminderde dagelijks het' ontzag, dat de republik in d^openbare denkwijze zich had verworven. Wat Prankrijk was geworden na den vrede van 1738, is reeds gemeld. De Kardinal de Henry bleef aldaar nog aan het hoofd der zaken tot aan zijn dood, in het jaar 1742. De invloed van Amelot en de Belle-Isle nam echter toe. Zij waren het, die den Oostenrijkschen oorlog aanzetteden. De Henry had meer den schijn van vredelievendheid dan het wezen. De menigte van verbindtenissen toch, waarin hij IVankrijk wikkelde, maakte vroeg of laat eenen oorlog onvermijdelijk. Ook hij had in Erankrijk, even als Walpole in England, tot taak gehad, het geschokte krediet te herstellenf de geldmiddelen te regelen. De Kardinal Alberoni, der gemälich van Philips V, ELIZABETH FABRISCH, häden, vor einigen tijdten minstes, Spanje in de algemeinen achting doen stijgen. Onder een Ripperda was dat Bijk wel weder gedaald, maar had na den Poolschen oorlog toch meer invloed en grondgebied verkregen. De Spaansche staatknnde stelde zich echter te veel uitbreiding van grondgebied en oogenblikkelijk voordeel ten doel, zonder de meer verwijderde gevolgen zijnh voor oogen te houden, om op dunrzame vermeerdering van gezag te kun- nen hopen. Maar eene nieuwe magt deed zich in Europa op. Pruissen, namelijk, zonder welks medewerking, sedert eenen feedeSik den Grooten, niets meer in Europa geschieden kon. De overleden Koning had geld en troepen in overvloed nage- laten. Het genie en de eerzncht van den jongen Koning zouden daarvan, in den aanfetaaaden krijg, met scherpzinnig- heid gebmik maken. Zweden en Denemarken, hoewel onafhankelijke Staten, — 36 — test in, tegen de in bezitneming van den troon door makia the Este, bij alle Dnitsche en buitenlandsche mogendheden. Inmiddels werd, in tegenwoordigheid der verschillende gezanten, te Weenen het oorspronkelijk Testament van Ferdinand vertoond en met het afschrift van Beijeren vergeleken. De uiterste will van dezen Keizer blieb nicht zijn, dat zijn zoon maximiialienen en zijn wettige afstammelingen hezonden opvolgen; dat zoo deze ontbraken, zijn zoon rEitDi-NAND na MAXiMiLiAAN zouTcgeren, en na den dood van dezen, de zonen van Ferdinand, ieder naar hunnen onderdom (premogenitunr), terwijl verdeeling der erflanden ten alien tijde werden ontraden. Vefder moest elke dochter, die bij zijn dood niet gehawd was, eeue bepaalde som gelds als wettig erfdeel en huwelijksgoed verkrijgen,onder voorwaarde, datzij zich daarmede^ zou vergenoegen, en voor altijd af stand doen van de ouderlijke erfenis, ten voordeele van de 2;pnen en hunne mannelijke en wettige afstammelingen, zoo als toen reeds (bij het maken van dit testament) de gehuwde Aartsherto-ginnen anna en Elizabeth gedaan hadden. Daarenboven was er uitdrukkelijk bepaald, dat zoo deze afstand om eenige reden niet gedaan was, der dochters toch van regtswege alle aanspraak op de ouderlijke erfenis werd ontzegd. Als ouderl Ike erfenis werd inzonderheid aang'emerkt het Aartshertogdom Oostenrijk, dat de Keizer in zijn testatnent noemde een van God en van zijn voorvaderen verkregen. Goed. Mogt het evenwel onverhoopt geschieden, dat de echtgenoot van Ferdinand en zijn zijn, zonder wettige erfgenamen (ohne eheliche Leibs-Erben) overleden, dan zou dJie dochter welle nog in leven was, in de Koningrijken Hongarije, Bohemeen daarvan afhankelijke landen opvolgen. Het Codicil was een gevolg dezer laatste beschikking. Daarin werd Boheme, onder goedkeuring der Stenden van dat Rijk, erfelijk in devrou-welijke linie verklaard. [Groot was dus het verschil tusschen het oorspronkelijk testament en het afschrift, door Beijeren ge-kverd. In het eerste vindt men, dat f^eene van de dochter a van — 37 — den Keizer fekdinand i, di^ zich dan m leven zal bevinden^ op zal volgen in de twee Rijken van Hongarije en Boheme, ingeval er geen wettige erfgenamen {hairs) zullen zijn vmi hare drie hroeders,// Terwijl in het afschrift van Beijeren stond, dat de oudste dochter van Ferdinand i zal opvolgen, in geval er geen man- nelijie erfgenamen zijn zullen.// (1) Terstond werd door maeia theeesia aan de Mogendhe- den kennis gegeven van deze belangrijkeafwijking,en tevens aangewezen, dat deKeurvorst van Beijeren, als afatammeling eener dochter van perdinand i, altijd uitgesloten bleef van de Oostenrijksche erfopvolging, zoolang nog wettige afstainmelingen van ^en zijner drie broeders in leven wa- ren. Maar het kwam gansch niet met de inzigten van den Keurvorst ofereen, zoo spoedig de hoop op de Oostenrijk- sche landen op te geven, te minder wijl hij, door vermeer- dering van grondgebied , de kans van tot Keizer verkozen te worden, verbeteren wilde. Eene wisseling van geschriften volgde nu, waarin men zijne regten wederzijds zocht te staven. Tadat ook het testament van Ferdinand i door Beijeren was verlangd, waarin vobr den Keurvorst niets voordeeligs kon gevonddh worden, volhardde hij in zijn eerste gevoelen, dat namelijk de woorden : wettige erfgenamen, niets anders konden beteekenen, dan mannelijke. Aan deze bewering gaf hij tot grondslag de huwelijks-verbindtenis tusschen ANNA, dochter van Ferdinand i, en albrecht van Beijeren, met wien zij in 1546 in het huwelijk was getreden. Deze akte, drie jaren na het testament opgemaakt, bevat den af stand van regten op de Ostendrijksche successie door deze Vorstin. (1) tlit de geheime brieven van de HH. Burmania, buitengewoon gezant der Vereenigde Nederl. te Weenen, en Gallieris, te Regensburg, blijkt, dat de Keurvorst van Beijeren dit afschrift gekooht had van zekeren von Hartmann. Deze persoon, die handel schijnt gedreven te hebben in staatsstukken, had aan onzen gezant Hflmel-Braiiiinx verscheiden stukkexk afh'andig gemaakt. — 38 — onder voorwaarde echter, dat zoo de nakomeliugschap van Het Oostenrijksche Hois aldus ontbrak, dat de erfopvolging tot de dochters moest overgaan, (die afstamden van karel v daaronder begrepen.) Anna en hare erfgenamen erven zonden wat zij naar regten konden erven van het Koningrijk Hongarije en de Vorstendommen van Oostenrijk, terwijl de regten van anna en hare afstammelingen op Boheme en daarbij behoorende streken, herleven zonden, zoodra de mannelijke wettige erfgenamen van pebdinand, zijner gemalin of van zijn zonen zonden zijn uitgestorven. Van deze lafetste bepaling leidde de Keurvorst af, dat ook in het testament van FERDINAND de woorden// wettige," //mannelijke wettige" beteekenden. Hij heldert deze meening door ver- scheidene voorbeelden op, en ziet daarin eene regtvaardige beschikking van peedinand, opdat bij het nitslerven van het Oostenrijksche-Hnis, het geslacht van Babenberg-Beijeren door het huwelijk van anna, de regten terug zou erlangen, waar- vanhet, sedert 12 38 door het engagneten bezüglich der Habsburgers, het genothärter verloren. Diese tatsächlich denken werden wordt, wie der nicht gefallen werden, wie der nicht gefallen werden, wie der nicht gefallen werden. De oudevetten der Beijerschevorsten, se-dert EODOLPH VON HABSBURG bestände, worden er inopge-somd. Men stellt de Ostensätze vorsten als overheerschers voor, laat de regten van Ferdinand's dochter, als de eerst ingestelde erfgename gelden, tegen de laatst ingestelde dochter, MARIA THEREsiA, en vcrklaart eindelijk nogmaals het trat van 1726 voor den Kenrvorst niet verbindend. Was de aanval hevig, de verdediging door maria theresia was niet minder hardnekkig. Geen geschrift werd door Beije-ren nitgegeven, of onmiddellijk volgde een tegenschrift. In een reeks van deze, welke met een uitgebreide wederlegig besloten werd, ontkende men, dat alleen mannelijke erfgenamen verstaan werden in de woorden //wettige erfgenamen.// Zoo men de uitlegging van Beijeeren aannam, zou een regt van terugkeer plaats hebben, geheel in strijd met den geest der bestaande testamenten en grondregels van het Oostenrijksche Huis. Deelbaarheid is een noodwendig gevolg van de toepassing van zoodanig regt; want dan zon niet alleen ^e Keurvorst van Beijeeren, maar,alle nog levende afstammelingen van feudinand, aanspraak hebben op de Oostenrijksche erflanden. Zoodanige verbrokkeling verboden de bestaande wetten en vooral het reeds aangehaalde privilegie van FEEDEEiK I, waarvan. men juist daaroijn de wettigheid zoo hevig bestreed; maar het was niemand onbekend, dathetzelve later, op verschillende tij Den, het laatst nog in 1664, door LEOPOLD was bekrachtig, en sedert bij elke krooning van Keizers met overleg der rijksvergadering, werd hemieuwd. Watook de meening van i-erdinand i geweest zij, zeker is het, dat in zijnnen uitersten wil slechts gevonden wordt : foetige mfgenamen, en slechts gesproken wordt: van ^ene van zijnne dochters, welhe,nog m leven zal zijn^ zonder bij- voeging van, en hare afstammelingen, De substitutie hield dus op, zoodra geene dochter van Ferdinand meer in leven was, en behoefde niet tot hare afstammelingen te worden uit- gestrekt (1). Order protest van Beijeren, geschiedde dan ook de Krooning en inhuldiging van maria theresia (Nov. 1740). Bij die gelegenheid verbond zij zich haren gemaal trans ste- PHAN, tot mederegent over de Ostendrijksche landen. Het regt van stem mit te brengen op de rijksvergadering, voor het Kenvorstendom Boheme, werd eveneens aan den Groothertog erf zijne gevolmagtigden opgedragen, Deze laatste beschikking vond aldra hevigen tegenstand. Onmiddellijk deden de drie keurvorsten van Beijeren, Saxen en den Paltz (1) Men zie over dit geding tnsschen Oostenrijk en Beijeren Ronsset T. XIV, p. 167—171, 172—177. 184, 186—187, 195—201, 241, 262—278, 300. T. XV, 397, 418—546. T. XVI, p. 3—158. Eene schottische is hier achter gevoegd, waarin de afstamming van Ferdinand kort is opgegeven. Zie verder Flassan, T. V, p. 128, en Goschichte des Interregni r-T. I, abschn. III. — 40 — daartegen verzet, hoofdzadelijk opdezegrohden: l^ de Keur- vorstelijke waardigheid is eene zuiver mannelijke bediening. 2^ Zij is onafscheidelijk van het bezit en den titel dier Ian- den, waaraan die waardigheid is verbonden. l)e Koningin iiABiA THEBEsiA is onbekwaam tot het uitbre werkstelligijk van het bezit en den titel dier Ian- den, waaraan die waardigheid is verbonden. l)e Koningin iiABiA THEBEsiA is onbekwaam tot het uitbre werkstelligijk van het bezit en den titel dier Ian- den, waaraan die waardigheid is verbonden. l)e Koningin iiABiA THEBEsiA is onbekwaam tot het uitbre werkstelligijk van het bezit en den titel dier Ian- den, waaraan die waardigheid is verbonden. l)e Koningin iiABiA THEBEsiA is onbekwaam tot het uitbre werkstelligijk van het bezit en den titel dier Ian- Gegen der keur-stem, omdat zij eene vrouw is. De Groothertog van Tosca- ne eveneens, omdat hij, hoewel mederegent, het bezit en den Koningstitel van Bohememist. Daarom blijftechterdeKeur- vorstelijke waardigheid voor Boheme wel bestaau, maar de uitoefening is geschorst tot dat maeia theresia een vorst ter wereld brengt, die met den tijd die waardigheid kan bekleeden. Dat deze redenering grooten schijn van waarheid bevat, blijkt, naar ik geloof, reeds hieruit, dat makia theresia in plaats van zelve onmiddellijk afgevaardigden tebenoemen, dat regt aan haren echtgenoot overdraagt. Als men verder nagaat, wat de oorsprong der Keurvorsten is geweest; hoe zij eigen- lijk ontstaan waren uit de zoogenaamde Leuden, die onder de Franken hofbeambten, maar vooral krijgsoversten waren; als men in de gouden bulle leest dat de Keurvorstelijke berekking immer op den oudsten wettigen en wereldijken zoon vervalt, en dat zij stemregt het twijfelachtig, of een vrouw de. regten van een Keurvorstelijke kon nitoefenen. Boheme, als Koningrijk, kon door eene vrouw worden bestuurd en bezeten; doch als Keurvorstendom alleen door mannen verte- genwoordigd. Het getal dergenen, die op de Oostenrijksehe nalaten- schap aanspraak maakten, werd met philips v,Koningvan Spanje, vermeerderd. De kleind Ochter van Ferdinand i, anna, dochter van Kei-zer MAXiMiLAAN II, was gehuwd geweest met phiijps ii van Spanje. Aan diens zoon philips hi waren, nadat de nakomelingen van maximiiiaan ii waren uitgestorven, de koning-rijken Boheme en Hongarije vervallen. In 1617 waren die landen echter aan Ferdinand hi afgestaan, onder de bepaling dat zij, na het.uitsterven der mannelijke linie van tebdinand, an den Spaanschen tak terug zouden keeren. Philips v liet door zijnen gezant verklaren, dat hij als na-zaat van Spaansche vorstinnen en opvolger van kaeel ii, optrad als vertegenwoordiger van al de regten van het Spaansche Hnis. Emstig kan deze aanspraak niet worden opgenomen ; want als men in aanmerking neerat, hoe de bedelde Spaansche Vorstinnen anna'(1) en MAEiATHERESiA (2) afstand hadden gedan voor zich en hare nazaten, van alle regten voortsprui-tende nit hare Spaansche afkomst, kon philips v nietgeacht worden te vertegenwoordigen regten, waarvan men reeds voor-lang had afgezien. Maar daarenboven was de Pragmatieke Sane-tie door de tractaten van 1725 en 1726 uitdrnkkelijk gewaarborgd. De Koningin van Spanje, die inderdaadhetbestnur aldaar in handen hadj wilde van de tijdsomstandigheden gebrnik maken, om haren zoon, den Infant Don philips, in Italic te vestigen. Een dreigender en meer onmiddelijk gevaarkwamnit het noorden tegen Oostenrijk op. Daar verzamelde de Koning van Pmissen een magtig leger, dat groote onrust te Weenen verwekte. Terwijl anderen den tijd verspilden, met het opstellen van langwijlige ontwikkelingen hunner regten, deed fredemk eenen inval in Neder-Silerie. Gelijktijdig met deze fe Itelijke inbezitnememememememememememememememememememememememememememememememememememememememememememememememememememememememememememememememememememememememememememememememememememememememememememememememememememememememememememememememememememememememememememememememememememememememememememememememememememememememememememememememememememememememememememememememememememememememememememememememememememememememememememememememememememememememememememememememememememememememememememememememememememememememememememememememememememememememememememememememememememememememememememememememememememememememememememememememememememememememememememememememememememememememememememememememememememememememememememememememememememememememememememememememememememememememememememememememememememememememememememememememememememememememememememememememememememememememememememememememememememememememememememememememememememememememememememememememememememememememememememememememememememememememememememememememememememememememememememememememememememememememememememememememememememememememememememememememememememememememememememememememememememememememememememememememememememememememememememememememem De zoon van gborge den Yroinen, zander kinderen overleden, vermaakte het Hertogdom bij testament aan het Huis van Brandenburg. Zoo was deze bezitting aan jochim fbe-D£BiK, Eeurvorst van Brandenburg gekomen, die haar in 1607 aan zijn jongeren zoon oeobge gaf. Bij het uitbreken van den Boheemschen krijg, koos deze laatste de partij van I'REBEEiK V tegen den Keizer. Daarom in den Bijksban ge-daan, werd hij ontzet uit het bezit van Jagemdorf en bij-behoorende streken. Ten gevolge hiervan bleef ook zijn zoon, en na den dood van dezen, de regthebbende Keurvorsten van Brandenburg, van deze landen beroofd. Maar juist dit regt der Keurvorsten van Brandenburg werd door Oostenrijk ontkend, op grond dat Jagerndorflf wel een erfelijk, maar geenszins een vervreemdbaar leen was. Was dit laatste waar, dan had het leen, na den dood des zoons van geouoe den Vromen, niet zonder bemiddeling van Boheme aan eenen anderen kunneu zijn vermaakt. In twljfel hierover, had men van den Boheemschen krijg g ebruik gemaakt, om het met geweld aan Boheme te het leengoed, of het al dan niet vervreemdbaar was. De landen van Brieg, Wohlau en Liegnitz, vroeger alle diale goederen, waren in 1329, door den toen regerenden hertog, aan den Koning van Boheme als leenroerige goederen aangeboden. Dit aanbod was vrijwillig gedaan, onder de voorwaarde echter, dat de hertogen alle hunne regten en privilegien zouden behouden, en deze landen als eigen en erfelijke goederen bezitten. De regten van den leenheer bepaalden zich dus tot het vordereft van zijnen leenman, van eenige diensten en van den leeneed. Nu was het punt in geschil, of een zoodanig opgedragen leen gelijk staat met een door den Suzerein gegeven; of namelijk, bij het uitsterven der mannelijke linie, het aan dezen vervalt, dan wel of de vassal bet y«^^ alienandih^ouAi. Dit regt was uitgeoefend in 1537, toen door den Hertog feederik, bij een traktaat van erfbroe-derschap, aan den Keurvorst joachim ii van Brandenburg K,in bezüglich tewenden genomen. De stenden van Boheme hadden deze overreenkomst vernietigd, op grond, dat na den dood van den laatsten mannelijken leenman, over het leenniet kon worden beschikt, maar naar regten hetzelve aan Boheme vervallen moest. Werkelijk bragt in 1675 de Keizer deze landen onder zijn gebied, terwijl sedert 1623 hij ook Jagemdorf in bezit had genomen. Nadat nu door de Keurvorsten van Brandenburg reeds meermalen pogingen waren in het werk gesteld, om hnnne regten te doen gelden, kwam in 1686 eindelijk een verdrag tot stand, waarbij aan den Kenrvorst, tegen afstand van zijne regten op Silezie, de kreits van Schwibus en de regten op Oost-Vriesland werden gegeven. Doch schier ge- lijktijdig was door den Keizer met den zoon van den regerenden Kenrvorst eene verbindtenis gesloten, volgens welkedeze, bij zijne troonsbeklimming, Schwibns aan het Oostenrijksche Hnis temg moest geven. Bij eenvolgendtraktaat,vanl694,geschiedde dit inderdaad, tegen betaling van fl. 250,000 en toekenning aan den Kenroist, van den titel van hertog van Präsidenten. Toen, in 1700, Präsidenten door den Keizer tot een Koningrijk werd verheven, werd de verbindenis in 1694 opnieuw bekrächtig. Aan deze traktaten werd door prederik ii alle waarde ontkend, op grond, dat een zijn, die nog niet aan het bestuur is gekomeii, gedurende het leven zijns vaders, regt noch magt heeft verbindenissen aan te gaan, waardoot de toestand van het Riji, wordt verand. (I) Het verschil tusscheu de pruissische diplomatischen stukken, en die Andere drijfereren echter dan zijn verlieren er, die den koning van Prüssen tot den inral in Silezie bragten. Hij wilde van de aanzielijk middelen, hem door zijn vader nagelaten, gebrnik maken om Prüssen tot eene invloedrijke en aanzielijk Mogendheid te verheffen. Daartoe had hij ook zijn zijn aanspraak op Gulick en Berg knnnen doen gelden; doch bevresd, daardoor met Frankrijk in twistte komen (1), verkooshij liever van de omstandigheden partij te trekken en het- ongedekte, en naderbij gelegen Silezie an te tasten (2). Terwijl de vijandelijkheden door den Ko-rning werden aangevangen met het bezetten van een deel van Neder-Silezie, werd te Weenen, door Prüssische gezan-ten, de voorslag aan j^abia theesia gedaan, om geheel Silezie af te staan, waarvoor fredeeik zich bereid verklaarde: a) al de Duitsche Staten van het Oostenrijksche huis tegen ieder-een te waarborgen; b) e Ene naauwe verbindtenis met de Hoven van Weenen, Petersburg en dezeemogenden gan; c) alles aan te wenden, om den Groothertog van Toscan tot Keizer te verheffen; en d) twee millioen gulden aan de Koningin te verschaffen, om hare landen in een goeden staat te brengen. Daar maeia theesia 4oen nog geene andere openbare vijanden had, werd dil aanbod bepaald van de hand gewezen, niettegenstaande de Koning later verklaarde, met een goed gedeelte van Silezie zich te zuUen vergenoegen. Na vergeefsche poging, om door de rijksvergadering hare belangen te doen omhelzen, we^dde de Koningin zich nu tot de zeemogeijdheden. Deze boden daarop wel dadelijk hare bemiddeling aan, maar iets dat eenige goede uitwerking kon hebben, werd niet verrigt. Nog werd Engeland door de vredelijkheid. Frauenkunden, dass trakt van 13 Jan. 1739, deze hertogdommeu aan Palz-Sultzbach gewaarborgd. Deze gronden geeft frederik in zijnne Histoire de mon terns zelf op. — 45 — vende staatkunde van Walpole bestuurd. Die geest durch in het ministerie van Hanover gevoelen. De republik der Vereenigde Nederlanden allddn vermogt niets; viees voor oorlog bovendien, hield-ookdaar elkenkrachtigen maat-regel tegen. Yeel nadeel berokkende de weifelende staatkunde der zeemogenden, zoolvel aan de Oostenrijksche monarchy als aan haar zelve. Had jnen toen reeds ronduit zich verkard, de Kenxvorsten van Saxen, van den Palz enmeer andere duitsche vorsten zouden niet voor Eranschen invloed gezwicht zijn (1). Natuurlijk ontstond hieruit groote onte-vredenheid te Weenen, die tot geheele verwijdering dreigde over te slaan, toen de Britsehe gezant eenvondig den af-stand van Silezie aanraadde. Binnen jorten tijd was das ook geheei Neder-Silezie Druissische Troepen bezet, bij Mollwitz eine overwinning op de Ostendeners behaald (2), Apr. 1741) een aantal steden ingenomen, en de Koning van Pruissen tot Hertog dier landen gehüldig. De gebeurtenissen van Europa werden intusschen in Prank xik met aandacht gadegeslagen. Eene vijandelijke ontmoeting tusschen Pransche en Engelsche schepen had daar den aan- (1) Saxen verklaarde de 6,000 man hulptroepen aan Ostenden, volgens de Conventie ran Weenen, 16 Julij 1733,, yerschnldigd, te zullen geven, zoodra eene Mogendheid zicli'rein und werktig voor habia THEBESIA yerklaarde. Geheime missive van Burmania, Maart 1741. Waren de regten van Gnlick en Berg aan den Paltz gewaarborgd, althans nitzigt daarop gegeven, het tractaat vali Wusterhausen was door dien Keurvorst niet ontkend. Miss. Barm. Feb. 1741, en brief van 29 Juni aan RP. v. d. Heim. (2) In dien veldslag werd de Pruissiscbe i*niterij van de regtervleugcl geheei overhoop geworpen , en in hare vlugt dreigde zij de infanterie mede te slepeo. Maar de^e dit ziende , geeft vuur op de cavallerie , en eene vreesselijke Verwarring ontstaat. De Koning , den slag verloren wanende, vlugt met zijn gevolg naar Oppelen, op 12 uren a'fstands van het slagveld. Des nachts aldaar aan de poort gekomen , wordt hij door de Oostenrijksche bezetting met karabijn-schoten ontvangen, waarop hij in allerijl omkeert. ICerst twee dagen daai'na kwam de later zoo beroemde fkederek in zyn leger terng, naauwelijks nog op de overwinning vertrouwende. Cijjer missive van den barou van Reede tot Grinckel aan RP. v. d. Heim. ^ — 46 — houdenden*iiaijyei tegen Brittannie nog meer opgewekt Men vreesde gevaren, die voor den handel, uit de ondememin- gen door. Engeland in de West-Indien aangevangen, konden voortspiuiten. De snelle en voorspoedige kTijgsverrigtingen van den Xoning van Pruissen droegen veel bij , om aan het Eransche hof, het sedert lang bestaande plan, de omverwer- ping der Oostenrijksche Monarchy, tot rijpheid te breng^. De Kardinaal de Henry begnnstigde in bet eerst. dit denk- beeld niet , en zocht de nitvoering er van tegen te honden. Nu ontstond aan het hof van Versailles eene partij tegen de Pleury, aan wier hoof de beide Graven van Belle-Isle stonden, die zich bedienen wilden van de aangeboden gedenheid, om de magt van Ostenden omver te werpen, en op de overblijfselen nienwe, aan Frankrijk ondergeschikte Koningrijken op te rigten. Daardoor moest de grootste steun an het immer wassende Brittannie worden onnomen, en Erankrijk aün het vaste land. Dit plan vond zooveel bijval, dat ook de Henry door de menigte eindelijk werden medegesleept. Te Madrid werden onderhandelingen geopend, om zich daartoe met het Spaansche hof te verstaan. Dat hof wenschte niets liever, dan tusschen Don Philips, den Koning van Sardinie, van Napels en de republik van Venetie, de Ostendenkanten bezittingen in Italie te verdeden. In dien geest werd ook te Tnryn gehandeld. Van de gezind-heid der Vereenigde Nederlanden zocht men zich inmid-dels te verzekeren. Vermeerderingen van troepen, door Holland doorgedreven niett^enstand de tegenkanting vanverschil- Lende gewesten en steden, en vertoogen door den Franschen gedenken, gedenken grond tot eenige vreeze van deze zijde, althans tot een voorwendsel, om in Frankrijk groote legers op de been te bretigen. Men was beducht, dat Engeland's invloed zich te veel in de Republik zou doen gelden. Daarom werd mistrouwen tegen Engeland gezaaid, en gebruik gemaakt van de staatsgezinden van Hoey, om hem door betuigingen van trouw en vriendschap te winnen. Men Op veel grooter schjal werden in Duitschland de onder-handelingen geopend. De Graven de Belle-Isle en gezanten van minderen rang werden gezonden, om zu zu zu den te houden Bijksdag, de keuze van den Groot-Hertog van Toscane tegen te werken, als om een zamenspanning tegen mabia THEMSsiA te vormen. Met weidscher pracht en hooger waardigheid dan ooit een Rijksvorst was bekleed geweest, doorreisde de Belle-Isle geheel Duitschland en bragt er alles in beweging door zijne leven-dige en wocligc wijzc van onderhandelen. En toch ligt er cenige duisterheid over de verbindtenissen, in deze omstandigheden door het Hiiis van Bourbon met verschillende hoven aangegaan. Er werd een traktaat verspreid, dat men Toorgaf tusschen Erankrijk en Beijeren, op den 18 Mei 1741, te Nymphenburg gesloten te wezen, doch dat ten stelligste door het kabinet van Versailles werd ontkend. Sedert November 1740 genoot de Keurvorst van Beijeren reeds onderstand van Prankrijk, ingevolge het traktaat van 1738, zijnde eene bekrachtiging van vroeger gem Aakte overreenkomsten, in de jaren 1714, 1727 en 1723, welke alle geheime artikelen bevatten, betrekking hebbende tot het openvallen der Ostenschiffsche successie. Het is niet onmogelijk, dat een uittreksel dezer geheime artikelen aan den een of ander is in handen gekommen (2), die het een nieuw traktaat wanende, als zoodanig heeft openbaar gemaakt. Een verbond, den 18 Mei te Nym-phenbufg gesloten, kon in dat geval door Erankrijk naar Waarheid werdenden ontkend, daar het den elders v66i die dagteekening was gesoten, en het verspreide stuk welligt afwijkingen van het oorspronkelijk bevatte (1). Maar in een geheimen brief van den extta-ordinaris Envoy e Burmania, aan den GriflBer der Staten-General van de Verneigde Nederlanden geschreven (van 1®. October 1741), vindet men een uittreksel van een een geheime overeenkomst, die reeds in de maand MaoLrt tusschen Frankrijk en Beijeren zou gemaakt zijn. Daar het, zoo wel door inhoud en dagteekening afwijkt van het verspreide en door Frankrijk ontkende traktaat (2), als omd^t het daarin vennelde later grootendeels door de handelingen der zich verbindende partijen is bevestigd, is het belangrijk ge-noeg, om in het kort te worden medegedeeld. Extrait d'une lettre oA il est parl^ dW traits entre le roy de France et TElecteur de Baviere, fait et conclu, comme il suppose, au mois de Mara 1741. La France accorde & TElecteur de Baviere nn corps de travaux auxiliaires montant à 30 mille fantassins et 10 mille cavaliers. Pour envahir une partie des Etats de la reine et s'en mettre en possession. Cette partie sera leroyaume de Boheme avesse adacençons, et les Provinces d'Autriche. La cour de Baviere n'ayant pas les inoyens pour entretenir ce corps, ni pour pousser les progres, la France lui fournira par forme de prés, la somme d'un million de livres par mois. Aucun officier Bavarois pourra commander un officier Français, quoique le commandement général doive appartement à l'électeur de Baviere. Zelfs na den dood van vaissez, in 1745, bless men in Frankreich hatt traktaat van Nymphenburg ontkennen (Mnscpt., brief van van Hoey anfagel, 19 Juli 1745). (2) Bovendlen eene ont ennung bewijst altijd niet het niet bestaan. Engeland ontkende het traktaat van onzijdigheid (met Frankrijk te Hano-ver in Oct. gesloten) aan de Oostenryksche ministers, tot dat deze de stnkken in handen hebbende, niet langer konden worden misleid. (Volgen dergelijke bepalingen voor de officieren van minderen rang). Lesstronpes français ne pourront se joindre aux Bava- /rois qu'aprés que celles-ci se seront mis en possession de /quelque partie des Etats de la Reine. La cour de France employera toutes ses forces ettoutes /les negociations pour procurer la couronne impériale / //FElecteur qui en echange promet qu'il n'estopposera jamais, /eh aucune façon, mais bien au contraire aidera les entre- /prises, que la France trouvera bon de faire aux Pays-Bas, /^et que parvenant même k être Empereur, il ne soutiendra /pas les intérêts que TEmpire pourra avoir, contraires / //Tacquisition des Pays-Bas par la France. Cette promesse doit /de même avoir lieu, quand la France commencé ses con^ /quetes par attaquer les Places de la Barrière. Le roy cles Deux Siciles (qui est une des parties inter- Ventantes dans ce traite) devra h son terns envahir les Etats, \que S. M. la Reine possede en Italie, h, quel effet on luy \ promet tout secours." \\Kon suppose que les mote a son terns ventrèrent dire, lorsque la France attaquera les Pays-Bas." \\Kon van waar zij, is raseijelijk te bepalen, maar het is bekend, dat Passau, eenfe jgrens vesting van Bo- heiiie, bij verrassmg door Beijersche troepen werd geno- men; datkort daarop de Fransche legers, in den Elsas en langs de Maas bijeengetrokken, zich met de Beijeren ver- eenigden, en het opperbevel aan den Keurvorst werd opge- dragen. 