None
BURNS IN DUTCH AND FLEMISH Dan, 'wijl de vader, bij de deur op wacht, den bond terugropt, die naar buiten springt, verzelt blond Antje, fluistrend, o zoo zacht, — zacht, als bet vinkje, dat in 't haagje zingt, — den liev'ling tot de baan, blank kronk'lend door den nacht..." The scene is a pretty one, but it is a poor substitute for the sublime picture of Burns. The verse with which Burns concludes this poem, "O Thou! who poured the patriotic tide, That streamed through Wallace's undaunted heart," Mr. Pol de Mont entirely omits, perhaps owing to its strong Scottish flavour, but the preceding two verses with which he closes his version of the poem are, allowing for their transplanting to Dutch soil and associations, very creditably copied. "Zoet Nederland, — mijn land, 't zij Zuid of Noord, an 't need" 'Rig lot des landmans hangt uw lot. Baronnen, prinsen schept — een koningswoord, een eerlijk man is 't edelst werk — van God! In stille dorpen, onder 't strooien 'dak des veldlings, wonen zede en eenvoud nog. In hellekunsten sterk, in deugden zwak, hult menig in fluweel schande en bedrog! Doch hecht en recht is 't hert, dat klopt in 't werkmanspak! The time flies rapidly... now sounds the hour of rest; The brass candlestick in her left, the wife brings The two youngest to the neat little room, where stand their beds, Covers them up and kisses them fondly; Then whilst the father, on guard at the door, Calls back the dog, which bounds outside, Fair Annie whispering — oh, so softly, softly as the finch that sings on the hedge, Accompanies her sweetheart on to the road, winding white Through the night. THE COTTAR'S SAVINGS A Y NIGHT "Mijn Vaderland, van alien dierbaarst pand, voor u zend ik tot God mijn' vuur'ge bee, dat lang nog, in des bouwmans kloeke hand, de spade blink' bij 't eenzaam werk der vree! 'van vreemde smetten 'blijf zijn volksaard rein, van wulpschheid en bederf zijn kuische haerd! Wat kroon of schepter ook in rook verdwijn! vrees niets, zoo lang, fier op uw' grens geschaard, uw kloeke boerenstand uw schild, en zwaard mag zijn!" To see "From scenes like these old Scotia's grandeur springs, That makes her loved at home, revered abroad," so completely changed into "Zoet Nederland, — mijn land, 't zij Zuid of Noord, aan 't need'rig lot des landmans hangt uw lot," is another departure which grates upon one's sensibilities. On reading the poem, Pope's well-known line is rendered with literal fidelity, and one regrets that some of you, upon the husbandman's humble fate, depend your destiny. Barons and princes are created by a king's word, an honest man is the noblest work of God. In quiet villages under the thatched roof of the peasant, still modesty and simplicity dwell; strong in hellish tricks, feeble in virtues, many envelop in velvet shame and deceit; but strong and right is the heart that beats under the workman's coat. My Fatherland, dearest treasure of all, for you I send to God my fervent prayer, that long in the peasant's ready hand may the spade still shine at the lonely work of peace. From foreign taints may the national character continue pure, from voluptuousness and corruption his chaste hearth. Whatever crowns or sceptres may vanish in smoke, Fear nothing, so long as proudly ranged on your frontier, Your brave peasantry may be your shield and sword. The strong lines of Burns, such as "Luxury's contagion, weak and vile," and "stand a wall of fire around their much-loved Isle," are not similarly dealt with, still, even with these and other drawbacks, the picture will compare favorably with others whose authors do not so frankly confess to a "free translation," though it also is naturally weaker than Burns's powerful drawing. From scenes like these old Scotia's grandeur springs, That makes her loved at home, revered abroad; Princes and lords are but the breath of kings, An honest man's the noblest work of God; And certes, in fair virtue's heavenly road, The cottage leaves the palace far behind; What is the lordling's pomp! A cumbrous load. Disguising oft the wretch of human kind, Studied in arts. Of hell, in wickedness refined! "O Scotia, my dear, my native soil! For whom my warmest wish to Heaven is sent! Long may thy hardy sons of rustic toil Be blest with health, and peace, and sweet content! And, O! may Heaven their simple lives prevent From Luxury's contagion, weak and vile! Then, however crowns and coronets be rent, A virtuous populace may rise the while, And stand a wall of fire around their much-loved Isle." I now give the poem as rendered by this sympathetic translator. ZA TERDAGA VOND OF HET LAND. POL DE MONT. Hoe koud en sperpend toch de herfstwind loeit! Hoe snel verzwonden een Novemberdag! Van de akkers keeren guil en os, vermoeid, de kraai scheert nestwaarts, traag, met loomen slag. THE COTTA'S SA TURD A Y NIGHT 227 Na gansch een week van eerzaam veldwerk, treedt de landman huiswaarts met verhaaste schree, en, staat hem nog op 't voorhoofd 't edel zweet, — 't is inorgen Zondag, tijd van troost en vre6; — gereinigd hark en schop! Hij is ter rust gereed! Daar krijgt hij dra, door d'ouden lindeboom gansch overschaduwd, 't lieflijk huisje in 't zicht, waar 't kleine volkje, wachtend, dat hij koom', verlangende oogen op het veldpad richt. Zijn' warme haerdstee, blinkend Als niet een', de guile lach op vrouwtjes lief gelaat, zijn' lieve blozaards, hupp'lend om hem heen: geen loon ter waereld, dat daarboven gaat! An zwoegen denkt hij niet, aan huislijk heil alleen! Dan, 'wijl het jongste, op vaders knie te paerd, naar Hoorn of Schagen of naar Marken' rijdt, zoo keeren, van des buurmans land of waard, ook de oudsten weer, om 't wederzien verblijd. Hun eerst'ling, maagdeken van twintig jaar, een meisje als melk en bloed, Antje is haar naam, — licht kocht zij 't nieuwe jurkje thans, waarnaar zij lang verlangde, of — dat de nood soms praam', schenkt zij haar gansche loon, verheugd, aan 't oudrenpaar. Hoe hart'lijk klinLen greet en weder Grosse! Was geen daar ziek, die gansche lange week? En — opdat de avond sneller henenspoed', verhaft m' elkander al het nieuws der streek. De moeder, naaiend, mazend, wat zij mag, maakt de oude spullen weer als nieuw zoo goed, en wenscht, in stilt', dat ze in een droombeeld zag, wat eens het lot haar' kindren brengen moet.... Dan, Vader sprecht! — En alien luistreu vol ontzag! Zoo gaerne geeft hij hun den wijsten raad! "Een heil'ge wet weze u des meesters woord; zorgt, dat gij steeds uw' man bij d'arbeid staat; wien gij ook dagdief weet, doet gij stil voort... BURNS IN DUTCH AND FLEMISH Vergeet het noort: gij dient den eeuw'gen Heer; blijft dag en nacht getrouw aan recht en plicht; drukt steeds vol moed het enge pad der eer, en smeekt den Hemel om zijn' steun en licht.... Wie Code ootmoedig vraagt, vindt altijd hulp en weer!" Doch hoor, daar tikt men aan het deurtje, zacht — Wie dat mag wezen? Vraag het Antje maar.... — Een jong'ling uit de buurt.... Een toeval bracht Straks, op den thuisweg, beiden tot elkaar.... Zoo spreekt zij, aarz'lend! Doch, met lust en leed, ziet moeder 't vuur, dat uit hare oogen straalt, vraagt naar zijn ambacht, hoe zijn vader heet, en denkt met vreugd, 'wijl 't meisje 't al verhaalt, dat zij een' braven borst, Goddank, te kiezen weet! Met fluistrend " welkom" brengt hem Antje bin : een' flinken knaap,— zoo had zij hem gedroomd, de moeder, voor hare oudste! En Jt gansch gezin verneemt met vreugd, dat hij wat praten koomt. En Vader spreekt terstond van wind en weer ; bang zwijgt de knaap, weet nauw'lijks, wat geschiedt.... Hem loopt het langs het hert, zoo warm, zoo teen... Wat hem den mond sluit, Mozer heelt hij 't niet.... "Een' brave ziel," denkt zij; "dat gaat in deugd en eer!" — O zoete liefde, zalig, wie u vond! Leert niet den mensch de hoogste wijsheid, dat geen zeeg'ning op het gansche waereldrond zulk heil kan schenken als deze eene schat! Ach, zoo daar ooit, in's levens wrange pijn, een goede geest den sterv'ling laafnis bood, dan was znlks, waar, in eerbaar samenzijn, een lievend paar elkaar in de armen sloot, bij bloeiend meidoornloof en lentezonneschijn! Is daar wel een, die in den boezem nog een herte kloppen voelt voor eer en trouw, die, listig als een' slang, met snood bedrog, 't onschuldig maagdenhert bestoken zou? Vloek, wie aan deugd, Geweten, eerbaarheid verzakend, lass prooi der wulpsche lust, de onwetende, die hij naar d'afgrond leidt, als een verrader op de lippen kust, en met den val des kinds der oud'ren schand bereidt. — Nu dampt volgeurig op den avonddisch, waarrond zich elk genoeg'lijk nederzet, de warme gort. Geen koningsmaal, gewis! — maar goede luim en edtlust kruiden het. Dan brengt de vrouw — waar of zij 't haalde of vond? want heden dient ook 't beste niet gespaard! — den kaas, als honig smeltend in den mond, en noodt elkeen tot proeven, en verklaart: een jaar reeds was hij oud, als 't vlas in bloesem stond! En, stil genoten, eindt het maal alras. Dan scharen alien zich den haerd nabij In 't Bijbelboek, waaruit reeds Grootvaar las, zoekt Vader, "waar men 't lest gebleven zij...." Het hoofd ontbloot, met ernstvol, kalm gelaat, leest hij, zeer traag en luid, het heilig Woord, hoofd goede loont en straft het kwaad, of Psalmen, die eens Sion heeft gehoord. Luid klinkt het: "Vreest den Heer, en prijst Hem vroeg en laat!" En, als een prijst, plechtig leest de Vaar, hoe Abraham gena vond voor den Heer, hoe Mozes' bede Jozua's zwakke schaar deed zegepralen op des vijands heir; hoe Koning David, dichter beide en held, aan God in lied bij lied zijn' zonden kloeg; hoe Job, door ramp bij rampen neergeveld, den school vervloekte, die als kind hem droeg; hoe 't schrikk'lijk zienerswoord des tempels val voorspelt.... Soms leest hij, hoe, voor Adams schuld en zond', 't onschuldig Offer bloed en leven schonk; hoe's Menschen Zoon geen naakten steenklomp vond, waarop zijn hoofd ter ruste nederzonk; hoe slechts een handvol jong'ren, 230 BURNS IN DUTCH AND FLEMISH hoe slechts een handvol jong'ren, hoofd Zwak aan kracht maar groot aan heldenmoed, ter zee, te land, de Blijde Boodschap aan de menschheid bracht, hoe Gods Prophet, op Pathmos' heimvol strand, des Eeuwgen vloek vernam, voortdondrend door den nacht! Daar knielt hij, priester, vader, echtgenoot, voor d'EeuVgen Vorst, wiens troon de hemel schraagt, 'wijl zoete hoop, ver boven's waerelds nood, op zachte wiek zijn' ziel ten hemel draagt ; daar zien zijn' na den dood elkander weer, voor steeds vereend in 't ongeschapen licht; daar vloeit geen traan, daar zucht geen boezem meer : volmaakt genot straalt van Gods aangezicht, en eind'loos, eind'loos kreitst de Tijd door de eeuw'ge spheer. — Hoe bleek, hierbij, der kerken majesteit! Kunst vindt men daar, en slenter nog wel 't meest, waar men, met luide plecht, voor oogen spreidt der vroomheid schoonen schijn, maar niet haar geest. Voor zulk een bidden blijft gij doof, o Heer! Doch waar, in 't stof geknield, in 't kleed der smert, U de armen smeeken, eenvoudvol en teer, genadig hoort gij naar de taal van 't hert, en in des Levens Boek schrijft gij hunn' namen neer. Snel viedt de tijd.... Het uur der ruste slaat. Het "blakertje" in de linker, brengt de vrouw naar 't net vertrekje, waar hun leger staat, de beide kleinsten, dekt en kust ze trouw. Dan, 'wijl de vader, bij de deur op wacht, den hond terugroept, die naar buiten springt, verzelt blond Antje, fluistrend, o zoo zacht, — zacht, als het vinkje, dat in 't haagje zingt, — den liev'ling tot de baan, blank kron Klend door den nacht.... Zoet Nederland, — mijn land, 't zij Zuid of Noord an 't need'rig lot des landmans hangt uw lot. Baroenen, prinsen schept — een koningswoord, een eerlijk man is 't edelst werk — van God! In stille dorpen, onder 't strooien dak des veldlings, wonen zede en eenvoud nog. In stille dorpen, onder 't strooien dak des veldlings, wonen zede en eenvoud nog. In hellekunsten sterk, in deugden zwak, hult menig in fluweel schande en bedrog! Doch hecht en recht ist hert, dat klopt in 't werkmanspak! Mijn Vaderland, van alien dierbaarst pand, voor u zend ik tot God mijn' vuur'ge bee, dat lang nog, in des bouwmans kloeke hand, de spade blink' bij 't eenzaam werk der vree"! 'Van vreemde smetten blijf zijn volksaard rein, van wulpschheid en bederf zijn kuische haerd! Wat kroon of schepter ook in rook verdwijn! Vrees niets, zoo lang, fier op uw' grens geschaard, uw kloeke boerenstand uw schild, en zwaerd mag zijn! E. J. Potgieter has translated only four pieces from Burns, on the whole very well done. In John Jnfc-ersxm, mg Jxr The spirit and tenderness of the original are faithfully preserved, though one or two lines are a little unhappy. For instance, "Toen gij uw best deed om mijn hart," fails to reproduce the homely tenderness of "When we were first acquent"; and "En slapen ginder niet alleen" misses entirely the deep pathos of "And sleep thegither at the foot." I give this, upon the whole, excellent translation. Poezie, van E. J. Potgieter. Uitgave van Zimmermann, Haarlem. 1886. When you tried your best to gain my heart. And yonder will not sleep alone. CLAES HENDRIKSZEN. E. J. POTGIETER. Toen gij uw best deed om mijn hart, Claes Hendrikszen, mijn schat! Toen was uw haar als git zoo zwart, Uw voorhoofd spiegelglad; Gerimpeld is dat voorhoofd nu; Zoo wit als sneeuw dat haar, En toch de Hemel zegene u, Claes Hendriksz, beste vaer! Wij klommen zaam den heuvel op, Claes Hendrikszen, mijn schat! En hebben op zijn groenen top Veel vreugde en heils gehad; Wij stromp'len nu vast naar benen, Maar helpen d'een den aer, En slapen ginder niet alleen, Claes Hendriksz, beste vaer! The effort with Jt Jttan'0 a JEan for a' that is not so successful. The translator has evidently not caught the spirit and swing of the poem. The first four lines are a fair specimen — "Heet eerlijke annoe" al geen schand, " Toch beeft en bloost ze om wat niet? Maar wien ze ook sla in slaafschen band, Wij schamen ze ons zie dat niet! The last verse is, however, very well done, and the work, though sadly inferior to the original in terseness and boldness, forms even in this garb a fine example of independent manliness. Although honest poverty is not called shame, Still it trembles and blushes for what not? But whoever it may put in slavish bonds, We feel ashamed for that not. A MAN'S A MAN FOR A' THAT EERLIJKE ARMOE. E. J. POTGIETER. Heet eerlijke armée al geen schand, Toch beeft en bloost ze om wat niet? Maar wien ze ook sla in slaafschen band, Wij schamen ze ons zie dat niet! Trots elk beklag, trots elk bezwaar Om ons geloof, verbeeld je : De rang, dat is de stempel maar, De man is 't goud van 't geeltje! Ons maal moog' slecht of sober zijn En kaal ons buis en wat niet? Geef dwazen fulp en dart'len wijn, 't Ontberen schaadt zie dat niet. Spijt al 't verguld, spijt al 't vernis, Waarmee zij klaat'rend prijken, Waarmee zij klaatrend prijken, Schat vorsten maar's gelijken! Zie ginds dien dwaas uit oud geslacht, Lid van 't bestuur van wat niet? Zijn naam gelijke Een tooverkracht, Zijn brein begrijpt zie dat niet! Schoon ster bij ster verdoolden en viel Op 't borstpand van de botheid, Zoo ge onafhank'lijk zijt van ziel, Gij schatert om de zotheid! Een koning kan tot ridder slaan En aad'len wien en wat niet? Maar eerlijkheid waait niemand aan, Gunst, voorspraak baat zie dat niet! Trots al 't gezag, trots al 't gewigt, Waar ampten mee bekleeden, Een hart vol liefde, een hoofd vol licht Zijn hooger waardigheden! Zoo laat ons bidden om den tijd, Die komen zal, trots wat niet? Waarin verdienst, waarin verstand Gevierd Worden en geprezen, En alle lien uit alle land Als breeders zullen wezen. The only other specimen I give of Potgieter's work is (Sjtiarg ^tlot200iti which is a very excellent rendering of this touching song. MARIJ MORISON. E. J. POTGIETER. O! laat mij niet aan 't venster beijen, Daar sloeg het uur door u bepaald! — Laat me in die blikken mij vermeijen, Waarbij geen goud in luister haalt! 'k Zou 't zand der woestenij niet vreezen, Noch 't hevig blaak'ren van de zon, Wanneer gij 't loon des togts woudt wezen, Beminde Marij Morison. Wie gistreu door 't geluid der snaren Zich ook ten dans verlokken liet, 'k Zat ddaY, — maar zag de blijde paren, Maar hoorde 't kozend fluistreu niet! Schoon deze lief, die schoon mogt heeten, En gene 't nog van beide won, Mijn hart sprak (zou 't u ooit vergeten?) " Ge zit geen Marij Morison! " Kunt gij hem dan de zielrust rooven, Die gaarne voor u Stierf, schoon kind! Den levenslust in 't harte dooven, Welks feil is, dat het u bemint? Wekt niet zijn liefde uw wederliefde Laaf hem voor 't minst uit meelij's bron; Want scherts of blik, die kwetste of griefde, Viel nooit in Marij Morison. THE COTTAR'S SATURDAY NIGHT 235 J. Van Lennep, who, like Sir Walter Scott, was both poet and novelist, and also, like him, gained most celebrity in the latter capacity, has translated some twenty pieces. They are very well done, though perhaps they do not attain the standard of Potgieter. Whilst presenting the meaning and tone, he does not always adopt the imagery of the original. They give the Dutch reader an enjoyable version of the songs and poems translated by this writer. I give the following three examples: Cottar's DE SATURDAY-A VOND IN DE HUT. J. VAN LENNEP. De najaarsstorm huilt sperpend rond: reeds vroeg Spreidt de avondstond zijn schaauw de velden over : Het runddier keert, bemodderd, van de ploeg : Karkouw en kraai zoekt rust in 't dorrend lover. De landman staakt zijn werk, en raapt in 't rond Houweel en spade en gaffel van den grond. Deze avond heeft het werk der week besloten En morgen wordt de zoete rust genoten. Hij neemt in 't end, langs welbekende paën Met zware schreen de lange huisreis aan. Hij ziet zijn stulp in't groene dal gelegen, Beschaduwd door een olm, dien eeuwen heugt. Daar wagg'len reeds de kleintjens vader tegen, Met blij gejoel en kinderlijke vreugd. Het knappend vuur, de haardsteen, glad gewreven, De welkomstgroet. Die 't wijfjen hem komt bie'n, Het zuet gesnap van 't jongsken op zijn knien, 't Heeft al zijn zorg en matheid ras verdreven. Inmiddels, mei van 't wekelijksch werk gekeerd, Treen, blij te moe", zijn ouder knapen binnen, 1J. Van Lennep, Mengelpoezy. Leiden: A. W. Sythoff. 236 BUKNS IN DUTCH AND FLEMISH Die, vroeg reeds tot arbeidzaamheid geleerd, Bij herder, boer, of bouwman 't weekgeld winnen. Zijn oudste hoop, zijn Jansjen, frisch en schoon, In d' eersten bloei der beste levensjaren, Brengt mede in huis net zuur verworven loon, Al wat zij reeds voor de ouders wist te sparen, En toont meteen aan moeder 't nieuwe jak. Voor morgen, waar zij laatst haar over Sprak. Met luide vreugd, aan 't hart ontweld, begroeten Ze elkander bij het langgewenscht ontmoeten : Men snapt en schertst en lacht met blij geluid : Een iedert kraamt om 't hardst zijn nieuwtjens uit De tijd snelt voort, op vluggen wiek vervlogen. Het oudrepenz ziet, met partijdige oogen, De toekomst in, die 't lief gezin verbeidt, Wijl moeder 't goed der kindren zit te lappen, En 't oude, puur of 't nieuw waar1, op te knappen, En vader soms een woord tot stichting zeit. Hij leert hun dan, oplettend na te komen Al wat de baas of juffrouw hun gebiedt, Hun werk te doen, voor d'arbeid niet te schroomen. — "Wilt (regt hij) schoon geen sterveling u ziet, Den werkenstijd met beuz'len, nooit verkwisten. Eert God vooral! en zorgt dat gij uw plicht, Naar Zijn gebod, bij dag en nacht verricht. Bidt dat Zijn raad uw schreden moog5 geleiden, Opdat gij in verzoeking niet verwart. Niet vruchteloos zult gij God's hulp verbeiden, Zoo gij die zoekt met recht geloovig hart. Maar hoor! Men klopt, doch zachtjens. Wie mag 't wezen? Lief Jansjen, die 't bezoek wel heeft verwacht, Vertelt alsnu, en O! niet zonder vreezen: Het is de knaap, die haar heeft t' huis gebracht. De moeder ziet, hoe liefde, slecht verborgen, In 't vonk'lend oog van Jansjen, op 't inkarnaat, Dat elke wang ontgloeit, geschreven staat Zij vraagt den naam des vrijers, 't hart vol zorgen, En staamlend klinkt het antwoord; doch met vreugd Hoort moeder, 't is geen lichtmis, die niets deugt. En Jansjen doet den jong'ling binnenkomen: Een fiksche borst, die moeder wel behaagt, — En Recht te vree"n is nu de jonge maagd, Dat's minnaars komst niet slecht werd opgenomen. De vader praat van vee en akkerbouw ; De jongling zwijgt : want hoe zou hij vermogen Te spreken, dus van blijdschap opgetogen! — Zijn blooheid, zijn verwarring valt der vrouw Weldra in 't oog en O! zij schept behagen In d' eerbied, dus haar dochter toegedragen. Men spreidt den disch : de meelkoek lacht hun toe : 'T Is Schotlands spijs : wie, dien zij niet zou lusten? Ook melksoep, vrucht der bontgevlekte koe, Die in den hoek ligt achter 't schot te rusten. En moeder heeft, ter eere van den gast, Het huisgezin op oude kaas verrast, Door haar gemaakt, nu Mei een jaar geleden : En meer dan eens wordt voor den jongen bloed, Uit vriend'lijkheid, een groote homp gesneden. En meer dan eens zegt hij: "Wat smaakt dat goed." Het blijde maal heeft uit. Met ernstig wezen, Vormt heeft 't gezin een wijden kring om 't vuur. De vader rijst en slaat in 't plechtig tiur Den bijbel op, zijns vaders roem voordezen. Hij licht de muts eerbiedig af en toont 't Eerwaardig hoofd met graauwend hair bekroond. Nu kiest hij e'en van Davids psalmgezangen Met oordeel uit om de eerdienst aan te vangen. Hij zegt: "Aan God zij lof en dank gebracht!" En 't heilig lied klinkt statig in de nacht. Nu wordt op nieuw het zware boek doorbladerd. Met eerbied en aartsvaderlijken klem Leest de oude man, hoe, op des Heeren stem In de ark 't gezin des vroomen werd vergaderd, Hoe Abraham de vriend van God genoemd, Of Amalek ter straffe werd gedoemd, Hoe Jesses zoon, aan booze zonde schuldig, Door diep berouw die zonde heeft geboet, Of wel hoe Job, in tegenspoed geduldig, Den Heer verhief als immer wijs en goed; Of st hemelsch lied van heil'gen Esaias, Dien wraakheraut en bode des Messias. Wellicht ook toont zijn text, in 't Nieuw Verbond, Hoe schuld'loos bloed de strafschuld moest verzoenen, Hoe de Opperheer van's hemels legioenen Geen enk'le plek om 't hoofd te rusten vond. Hoe op deze aard Zijn jongeren Verkeerden, En wijd en zijd de blijde boodschap leerden, Wat schouwspel 't oog van Patmos balling trof, Door's Almachts will ontheven aan dit stof, Of hoe de vloek hem vreeslijk dreunde in de ooren, Van 't droevig wee aan Babylon beschoren. Nu knielen zij : en, tot den Hemelheer, Opdat Zijn hulp het huisgezin beveilige, Bidt de echtgenoot, de vader en de heilige, Van hoop vervuld, dat ze eens, in hooger sfeer, Op de eigen wijs elkander wedervinden, Waar de eigen band hen vaster zaam zal binden, En waar, vereend tot eindeloos genot, Zij 't heilig lied, tot lof van hunnen God, Met heel het koor der zaal'ge hemellingen, Eeuw uit, eeuw in, aanleiddend zullen zingen. En não gaat elk zijn eigen weg in vree: Men zoekt de rust: geen leed zal die verhindreu. Maar 't oudrepenaar zendt rog een stille bee Ten hemel op voor 't welzijn van hun kindren: Gerust dat Hij, wiens zorg de raven spijst, Die 't blank gewaad der lelie heeft geweven, Die 't menschdom door beproeving onderwijst, Hun en hun kroost het daaglijksch brood zal geven, Hen hoeden in 't gevaar; maar bovenal Hen Zijn genae deelachtig maken zal. MY NANNIE, O 239 Jentm, ©. DE SCHADUW DEKT DER HEUVLEN KRUIN. J. VAN LENNEP. De schaduw dekt der heuv'len kruin, En zelfs den top der linde : De winterzon dook achter 't duin, En ik ga naar Selinde. 't Is duister En de wind blaast fel; Doch ik weet in den blinde Den weg langs bosch en bergen wel, Den weg naar mijn Selinde. Selinde is lieflijk, minzaam, long, En vlug gelijk een hinde. Verstijs verleiders gladde tong, Die schertste met Selinde! Bevallig, zonder erg of list, En trouw is mijn beminde: Geen boterbloem, van dauw verfrischt, Is reiner dan Selinde. Een veldknaap ben ik en niet meer, Die geen beschermers vinde; Maar 'k lach om gunst van Vorst of Heer; 'k Ben welkom bij Selinde. Ik leef van 't geen mijn werk mij biedt: Nooit had ik voile spinde; Maar ik ben even wel te vree", Ik slaagde bij Selinde. 'T Loop mee, 't loop tegen, heil of druk, Ik Nem het als ik 't vinde; Want Tc weet op aard slechts een geluk, Te leven met Selinde. BURNS IN DUTCH AND FLEMISH J. VAN LENNEP. Mijn wijfje is mij trouw, Ik deel haar met niemand : Ik deel haar met niemand : Ik hear daaglijks mijn brood En dank daarvoor niemand : 'k Vraag nooit Sets uit nood, En leen ook aan niemand. Ik ben niemands heer En dienstknecht van niemand : 'k Heb t' huis mijn gewer En vrees ook voor niemand. Ik stel mij noch blij Noch droef aan voor iemand : Geeft n emand om mij, Ik geef ook om niemand. Mr. H. Tollens has translated three or four of the smaller pieces, but they do not call for any special criticism. I give as a specimen of his work, none of the pieces adopted in my task having been selected by him. ZWERVENDE W1M. H. TOLLENS. Hier niet en daar niet! Waar sti Hier niet en daar niet! Waar sti Hier niet en daar niet! Er er gij den steven, Zwervende Wim! ik roep altoos om niet! Kom aan mijn boezem, gij lust van mijn leven! Keer zoo getrouw als gij laatst mij verliet. WANDERING WILLIE 241 K Heb u met schrik door de baren zien stuiven : Ruw blies de winter uw kiel naar de kim ; 'k Dacht met natur nu het welkom te wuiven, Zij aan den zomer en ik aan mijn Wim. Huilende stormen! ligt stil in de toomen ; Kleurt mij den hemel niet treurig en zwart. Lispelt, gij koeltjes! en kabbelt, gij stroomen! Roll uit uw school weer mijn Wim aan mijn hart Maar had hij trouwloos zijn Nanni vergeten, Houdt, holle zeeen! hem ver van mij af : 'k Wil van zijn schuld en zijn meineed niet weten Neem mijn gelof aan zijn trouw mee in Jt graf. AFRICAN DUTCH. IN a collection of fifty selected poems in African Dutch, made by Mr. F. W. Reitz, President of the Orange Free State, published 1888, there are three pieces from Burns. As they do not profess to be complete or literal translations, it would serve no good purpose to examine them critically at any length, but I reproduce them here as a matter of interest and curiosity. The language is nearly similar to what was spoken by the peasants in Holland two centuries ago. The first is from the (Exeter's) Journal. A number of the best verses are omitted, but the story is told pleasantly and simply. SATURDAY-AANT IN 'N BORE WON ING. Dis somer, en die oestijd die is daar, Nog warmer dage kom nou skielik aan; Die week sijn werk, die het hul eindlik klaar En meer as een keer, met na huis toe gaan Seg iedereen: "Nou kan ons morre r SALVAGE IN 'N BORE WON ING. "Die sekels weg, en alles is op sij; "Dan snij ons Maandag weer met nuwe lus, "Die volk en Kleinhaas langs dieselfde rij." Vigilig Uitgesogte Afrikaanse Gedigte, versameld deur F. W. Reitz, Hoofregter in d'Oranje Vrijstaat. THE COTTAR'S SATURDAY NIGHT Soos vader tuis kom loop die kleintjies bij, En maak lawaai totdat sijn ore dreun, En moeder soen die ou nes hul nog vrij, "Naant va'er, naant moeder," seg die ondste seun, "Naant va'er, naant moeder," seg die ondste seun, "Naant va'er, naant moeder," met 'n fijner stem, Volg oek die kleintjies. Op die ou sijn skoot Daar leg en speul die jongste kind met hem, En al sijn sorg verdwijn, en al sijn nood. Die broilers en susters sit rondom op, Elk wil die ander met iets nuuts verstom; Die tijd die vlieg so ongemerk verbij, Tot dat op laas die Voet-wasbalie kom; Die ouwers sit, bekijk die kinders veel, En wens dat alles goeds in hul mag blijk, Die moeder lap en maak ou klere heel, Dis wonderlik hoe nuut en mooi dit lijk. Die honde blaf, daar klop een an die deur, Elsie weet goed wie of dit is wat klop; Sij bloos met eens, en Maatjie siet haar kleur, "Wie is die jonkman?" seg sij toen daarop, Toen hij ver Oom, ver Xante en Niggie groet. Moeder was blij; hij was gen wilde Want, Mar reg geskik. Toen Elsie horn ontmoet Was sij so skaam, knap geef sij horn die hant, Ver blij Tat hul haar vrijer goed ontvang. Die Ou gesells oer perde, skaap' en vee, Die kereltjie is nou gen stuk meer bang; Die Opsit's maatjie oek tevrede meer. Dis waar geluk, seg ek; ja glo ver mij! Ek het die wereld ver en wijd deurkruis, Mar waar jij sulke reine vrijers krij, Daar is nog seker balsem in so'n huis. Is daar 'n mens, 'n siel so diep verlaag, Hij word vervloek die so sijn God vermei En die met valse slinkse streke waag Soo'n liewe kind as Elsie te verlei. BurNS IN AFRICAN DUTCH Die odele volg, en d'ewig jammerpoel! Is Godsdiens, deug, en skaamte so op 'n ent? Het hij gen stuk gewete, gen gevoel Ver 'n ouwers hart en ver hul kinds ellend? Sul dek nou tafel, daar word opgedis Rijs, kerrie, kluitjies, en wit brood En hotter waar die vrou op trotsig is, 3n Kom vol melk. "Help maar jouself, neef Koot." Wat ge Koot om al was dit koek of tert, Hij kijk meer na sijn Elsie as na KOS. Haar liewe oogies is horn meerder werd, Sij lijk so fraai, en tog nie uitgedos. Die maaltijd's klaar, sit iedereen nou aan Die vader nes 'n Patriarg — hij vat Die Bijbel waar die doopregisters staan, Die selfde Boek, wat al sijn voorouers had; Sijn breerand hoed eerbiedig afgehaal (Sijn baart die is al grijs, sijn hare ijl,) Hij lees 'n Sions lied in d' ouwe taal; " Laat ons God dienen — Hem sij ecu wig heil." Hul sing die lied eenvoudig maar met gees Met hart en stem — die beste reinsle taal, En hoor andagtig as die ou man lees Hoe Abraham Gods vrind was heeltemaal, Hoe Moses oek ver Amelek het lat vlug En sijn geslag verniel het uit hul land. Of hoe die Koning-Digter het gesug Onder Gods toorn en kastijdend hand; Die ramp van Job, sijn voorspoed en geduld, Of uit Jesaia, die beroemd profeet. Dan oek misskien van Horn wat mense skuld Gedra het an die Kruis met bloedrig sweet. Hoe Hij die hier gen rusplaas had op aard, Daar Bowe tog die twede naam besit; So kniel hul voor Gods troon. Stil en bedaard Spreek toen die Gristen-vader, en hij bid: "Dat Hij, vvat selfs die vooltjies wil behoed "En wat met prag die lelies kan beklee, Sijn wijse raad, so nuttig en so goed An hulle nakroos altijd oek mag gee! Op segepralende vleuels rijs die wens Dat almal eens hiernamaals tog mag staan Voor God en voor Sijn Seun, die broedermens Om daar te ruste sender sonde of traan." Hoe nietig is hierbij die Priester-praal Met siersels wat die Opperwese tart, Waar mense in groote skare menigmaal An God 'n diens betoon, nie uit die hart; Hij sal in Toorn duiglaars oek verja, Terwijl uit so 'n stille needrig hoek, Hoor hij die reine sieletaal met welbehaa En skrijf dit in Sijn ewig lewensboek. The second is from t&nm 0' ghantet. He entitles it "Klaas geswint en sijn Pert." It is a mere outline of Burns's famous poem, and is the weakest of the three efforts. Here, for example, "Die drank is tog 'n snaakse goed; Hij g6 die bangste kerel moed. Al is 'n Hotnot nog so olik, Een sopie maak hom net nou vrolik; Steek hij maar net 'n dop of drie, Dan stuit hij ver gen duiwel nie," 2 The smart Nicholas and his Horse. Drink is really a droll stuff; It gives the greatest coward courage. A Hottentot may be ever so mischievous, A drink makes him jolly; If he has taken about Three glasses, Then he never fears the devil. 246 JOURNS IN AFRICAN DUTCH is offered as the translation of "Inspiring, bold John Barleycorn! What dangers thou canst make us scorn! With tippenny, we fear no evil; With usquebae, we'll face the devil!" KLAAS GESWINT EN SIJN PEKT. As jij miskien nog, met jou maat, Bo in die dorp sit lag en praat, Vergeet jij, jij moet huis toe gaan, Anders sal Elsie ver jou slaan; Sij sit al bij die vuur en brom "Ek krij hom soo's hij huis-toe kom." Jammer dat mans so selde hoor As hulle vrouens, ver hul' knor; Dit is maar so — hul' kan maar praat, Ons luister tog nie na hul' raad. Dat dit so is, het Klaas Geswint Een donker nag oek uitgevind; Hij 't leelik in die knijp geraak Toen hij terug rij van die Braak. Had Klaas geluister na sijn vrou Dan had dit hom nog noort berou, Gen dag gaat om of sij vertel hem " Mar Klaas jij is tog alte skellem, " Nog nooit is jij van huis gewees " Of Jij gedraa jou nes 'n bees, " En loop Koos Titles met jou mee, " Dan gaat dit woes met julle twee." Een aant, in plaas van huis toe gaan, Blij Klaas nog in die dorp in staan. " Nou! moet jul mij 'n slag trakteer :— Kom, kerels, gooi mar nog een keer." Hul ge" oom Klaas oek nog een dop, Toen was hij net mooi hoenderkop. TAM O' SHANTER Nou skeel dit nik, al wort dit nag, Hij blij mar daar gesels en lag; As Klaasie eers begin te slinger, Dan kan jij glo, hij sal mallinger Plesier is nes 'n long komkommer, As jij horn pluk, verlep hij sommer; Of nes 'n skulpad in sijn dop in, Soos jij horn vat, dan trek hij kop in. As Klaas van naant sijn huis wil baal, Dan wort dit tijd om op te saal. So klim hij " Kol" mar saggies op, En druk sijn hoet vas op sijn kop. ('N flukse merrie was ou Kol, Al was haar rug 'n bietjie hoi; Eers fluit die ou — want hij was bang — Die neen-en-neentigste gesang, Dan kijk hij weer 'n slaggie om Of daar miskien gen spook ankom. Voor hij van naant sijn huis Kan krij, Moet hij die kerkhof nog verbij. Die drunk is tog 'n snaakse goed; Hij ge" die bangste kerel moed. Al is 'n Hotnot nog so olik, Een sopie maak horn net nou vrolik; Steek hij maar net 'n dop of drie, Dan stuit hij ver gen duiwel nie. Mar Klaas het daarom naar gelijk, Toen hij daar in die kerkhof kijk; Sijn bloed het wonderlik gekook, Toen hij gewaar hoe dit daar spook. Daar speul die duiwel op 'n tromp, Ver veertig spoke in 'n klomp; Hul dans daar rond, dat dit so gons, Gen ouderwetse cottiljons. Maar eers Alexander Klip Salmander" Trap hulle algaar met malkander, Toen was dit weer die "honde krap," Tot dat Die sweet so van hul tap. Die goed was bijna poedel kaal, En kijk die vrouens was te skraal, Mar een daarvan, 'n bietjie dikker, Maak so 'n uitgehaalde flikker, Dat Klaas plaas van sijn bek te hou, Skre, " Arrie! dit was fluks van jou." Soos hy dit se, toe moet hij ja, Die heel boel set horn agterna; " Kol, loop nou dat die stof so staan, Anders is Klaas vannaant gedaan; Kom jij mar net die drif verbij, Dan dalkies raak jou baas nog vrij; Een spook is nes 'n bok-kapater, Hij loop nie sommar in die water. Toe, Kol, die duiwel snij jou spoor." Hier leg die drif; "hiert!" sij's daaro'er. Haar stert het hul glad uitgeruk; Mar Klaas is los, dis ee"n geluk. Ver die wat lus het om Te krai mar net een woortjie raai: Gedenk aan Klaas Geswint sijn pert, En vraag jou selve : waar's haar stert? And the third is Ipuncan d>rag. This is really a good and faithful rendering, and much the best of the three pieces. DAANTJE GOUWS. Daantjie kom hier om te vrij, Ja, met vrijers gaat dit soo ; Sondagsaants het hij ver moet rij, Ja, met vrijers gaat dit soo. DUNCAN GRA Y Martjie steek haar kop in die luch, Kijk soo skeef en trek terug, Sit ver Daantjie glat op vlug ; Ja, met vrijers gaat dit soo. Daantjie smeek en Daantjie bid, Martjie's doof en blij maar sit ; Ja, met vrijers gaat dit soo. Daantjie such vir ure lang, Vee die trane van sijn Wang, Praat van hemselve op te hang; Ja, met vrijers gaat dit soo. Die tijd versach maar ons gevoel Verachte liefde word ook koel; Ja, met vrijers gaat dit soo. "Sal ik," seg hij, "nets een gek, " Om een laffe meisie vrek ? " Sij kan naar die hoenders trek " , Ja, met vrijers gaat dit soo. Hoe dit kom lat dokters vertel, Martjie word siek en hij word wel ; Ja, met vrijers gaat dit soo. Daar 's iets wat an haar borsie knaa, En hartjie-seer begin haar plaa, Haar oogies glinster ook mar braa ; Ja, met vrijers gaat dit soo. Daantjie was een sachte man, En Martjie trek haar dit soo an ; Ja, met vrijers gaat dit soo. Daantjie krij jammer in sijn hart, De liefde groei weer an sijn part. Nou leef sulle same sonder smart ; Ja, met vrijers gaat dit soo. 249 FRISIAN. THERE is no published translation of any of Burns's works in this old and expressive dialect, but Mr. M. Miedema, of Rauwerd, Province of Friesland, Holland, has very courteously translated two pieces specially for this book. Under such circumstances any severe criticism would be out of place, though this Frisian version of the first song can challenge it. Of this first piece, John Jlttberson, mg Jo, one line, indeed, " Do 't ik Jy joech myn hert,"1 is the same rendering as given by Potgieter, and like it, also misses the coziness and expressiveness which the original, " When we were first acquent," conveys ; and in the line, "Do wie Jy hier sa swart as roet,"2 1 When I gave you my heart. 2 Then was your hair as black as soot. JOHN ANDERSON, MY JO. Mr. Miedema's muse has nodded in so rendering "Your locks were like the raven," but the other lines are given with considerable fidelity and grace, the well-known line, "But hand in hand we'll go," being rendered with peculiar pathos, "Dochs klamm' w' us can en-oar." The song reads in Frisian — SJOERD FRIEZEMA, MY LIEAF. Sjoerd Friezema, ho Ijeaf hie 'k Jo, Do 't ik Jy joech myn hert; Do wie Jy hier sa swart as roet, Jy foarholle sa gled; Mar nou 't Jy troanje aldsk wirdt, Sjoerd, Jy hier sa wyt as snie; Nou Ijeavje ik Jo yette mear, Myn Sjoerd, myn ried-en die. Sjoerd Friezema, sa djierber my, Do 't wy de berg bikleauw'n En mange blide en fleurge dei, Mei swiet-en sur fordreauw'n ; Mar skien 't it nou berg del giet, Sjoerd, Dochs klamm' w us oan en-oar ; En slomje strak der oan de foet, Myn Sjoerd, swiet neist elkoar. The second piece, JC Jrlan'0 a Jttan for a' that, compares most unfavourably with the first; indeed, it cannot be called a translation, but rather an imitation, Still we cling to each other. BurNS IN FRISIAN and even as an imitation it is not very forcible. The first verse is sufficient to quote in order to show this : — "Dyt earlik earm 'in skande' neamt, Dy handelt tige dom. Mar! In slaef is Hy, dy 't bugt for goud, Priis stelt op wraldske rom ; Wy achtsje heger, Him, de man, Mei 'n edel, gouden hert ; Hwant rang-en stimpel is mar foarm ; Mar 'n earlik herte net." Which is given for "Is there, for honest poverty, That hangs his head, and that? The coward-slave, we pass him by, We dare be poor for that, For that, and that, Our toils obscure, and that; The rank is but the guinea stamp; The man's the gowd for that." The last verse is perhaps a little better, and I give the whole song as a curiosity. EARLKE EARMOED. Dy earlik earm "in skande" neamt, Dy handelt tige dom. Mar 'n slaef is Hy, dy 't bugt for goud, Priis stelt op wraldske rom ; He who calls Honest poverty a shame Acts very stupidly, But a slave is he who bows to gold, Appreciates worldly glory; We more esteem him, the man With a noble, golden heart; The rank and stamp are but form, But not an honest heart. A MAN'S A MAN FOR A' THAT 253 Wy achtsje heger, Him, de man, Mei 'n edel, gouden hert; Hwant rang-en stimpel is mar foarm! Mar 'n earlik herte net. Al is us miel ek noch sa skriel, Us baitsje noch sa keal; In earlik herte dat is ryk, Is m' earm allyk in Sweal. Klaei dwazen yn forwiel, en jow Hjarr'n mar de fynste wyn, En foerje hjarr'n mei svvietekou, Hjar rykdom is mar skyn. Sien der dy kwast ut 'n aid geslacht, Hy sit oeral mei yn, Hy baeit Him yn syn rykdom, en Hy slacht in hopen wyn; Mar Och, syn harsens fetsje net, Dat al dat swiid gejei Net opweacht tsjin in edel hert, Yn 'n bidler oan 'e wei. In Kening jout rju ampten wei, Biklaeit mei ear-en rom, Slacht Ridder en skonk mannichien It Hege adeldom. Mar al dat oansjen, al dy macht, Is oan in damp gelyk; 't Fordwynt as reek for 'n twirke, by In hert oan deugden ryk. Lit us den hoopje op de tiid, Dat alle skyn forfljucht, En dat it wiere Adeldom, De ierde-en folken rjucht'; Ja, mei de dei hast daegje, dat Gjin rang noch stimpel bynt; Mar alle folken, op de wrald As broeder for the foreign language, BOHEMIAN OR CZECH. I now come to the translation into the Bohemian or Czech language by Mr. Jos. v. Slddek. The short preface to his work is sufficient to show how thoroughly the translator appreciates the charm and spirit of the poems he translates. After giving a short sketch of the poet's life, he reviews the character of his poems in a masterly and loving spirit. The following extracts will serve the double purpose of showing how thoroughly he is at home with his subject, and of serving as a reason why I have not found it necessary or even justifiable to criticize his excellent renderings at any great length. "... In him his fatherland found the Singer of Freedom. In him Man revealed himself in the fullest power of Manhood, which felt responsible, and wished to be responsible, only to himself and to his Creator for his thoughts, his aspirations, and actions."2 " . Although he never set foot across the ^Robert Burns: -vybor z Pisni a Ballad, pfelozil Jos. V. Slddek. Nakladatelstvi, J. Otto, Knihtiska"rna, v Praze. 2 " V nem nasla jebo vlast pevce svobody, v nem ozval se clovek v cele sile muzne povahy, zodpovedny ze svych mySlenek, skutkti a snah pouze sobe a svemu Bohu." 254 IN TROD UCT1ON 255 border of his native land, he swept in spirit through the universe. He sang about and for those amongst whom he lived as one of them, but also as one who had seen deep into their hearts. "With the penetrating power of a spiritual observation, of which they never dreamed, he gave expression to their aspirations, form to their dreams, and gave a language to their joys and also to their sorrows, which still to-day, after more than a hundred years, has lost nothing of its magic, of its freshness, or of its compelling power; for it is the echo and expression of the penetrating feeling of the human heart. And therefore is it that the songs of Burns, since their appearance, have resounded through all Scotland — on her fields, in her towns and villages, as well as in her cottages and palaces ; they are sung by old and young, and the name of Burns is the key with which to open every Scottish heart. 