Milton, man and thinker
En veegt daar 't klamme zweet van 't gloeijend aangezigt ; Zij leert hem juist zoo veel van deze wereld fmaken , Als by behoeft, om iteeds toe hooger heil te raken; Zij vormc den ganfchen mensch met goddel^k beleid, Vemapt de Rede, noch vemielt de zinl^jkheid; 5 Maar Digitized by Google ai8 DE WERELD. Maar lem batr beide naar 'c oorfpronklijk dod gebnilken. En fleehcs baar dwizen trots, die zich vergeet, te ftiuikdn; Schenkt» waar ons de eerde ontzinkt^ een onbedrieglijk Hcbt,. En waar de laatde zw^mt » een heil , dat niaimer zwicht ; Ver^^nigt beide op nieuw , waar ze ooit on^dnig worden , ' En heft van lieverlefi haar op tot hooger orden. Peen bloem wordt ooit verfmaad, die op z^n pad ontluikt, Maar haar genot wordt tot z\jn eedler doel gebruikt/ En welk een rozengaard hetn lokkend moge omdaauwen , Het beter vaderiand bl^ft In zijne oogen blaauwen. Geen offer valt hem bang , zoo hij (lechts fpoeden mag , Wat zegt hem op zijn togt een blijde of droeve dag? x Hij mist met vreugde een heil , dat hooger heii zou lloren , En laaft zich aan de rust » die 't meest hem kan bekoren. Door zelfverloochning , waar een valfche vreugd hem vleit , Wint ieder aardsch genot in prijs en duurzaainheid , En daar flechts wisfeling het doel is van dit leven » 2iet hij *t niet hopeloos zich m het eind' begeven. Gcen bange ledigheid wekt na 't genot hem fmart , Een beter » eedler goed vervult altijd zijn hart , En biyft, wat In het niet aan z^'ne zij' moog* zinken, Ook op den rand van *t graf hem nog in de oogen blhiketu 7y weert het naberouw van zyne korte vreugd. 't Herdenken bl^ft genot, en adelt zich tot deiigd. En daar hier de ondeugd flechts haar troost vindt in *t vergeten,. Verhoogt herimtering de vreugd van zijn geweten. Hoe wint nu *t klein geluk, daar hier de deugd in deelt, *t R(j al den overvloed , die ooit de boozen fbeelt ? Zij fmaakt het in Gods gunst , en bij dien milden zegen ^ Lacht haar de toekomst in een beetre wereld t^iu Daar wordt ^ dagelijks al meer toe vooi-bereid; Zij fmaakt hec reinsc geqoc der tegenwootdigbeid. En, Digitized by Google DERDE ZANG. 219 En 9 vol van zoete hoop op 't bell, dat haar blijft wachten. Smelt ti(jd en eeuwigbeid te zaam in haar gedachten. Bens zag h^' angllig, vaak wanfaopig» niets dan nachc. Wat aantal gruwlen bad de wereld voortgebragti. Sloeg h\j Gefchiednis op, daar waren al baar bladen £en droeve zwarte Ijjst van menscbl^'ke euveldaden* De magt verkracbtte 't rcgt, en zoo baar lets we^rllond, Straks llroomde menfcbenbloed als water in bet rond. *t Gsluk in de uitkomst was de maat van menfcbenwaarde. Men noemde 't monder groot, waar *c eens zich voor verklaarde* De Deugd werd overal befpot en af];e(h'e6n , £n moest, baar leven bing, op fcberpe dorens treto; Terwijl aan 't Misdrijf ieder poging bleef gelukken , Het ftrafifeloos verdienfte en menscbbeid kon verdrukken , En b^ den overvloedy dicn *t ongeftoord bezat. Tot aan z^n* jongften flond geen enklen rampfpoed bad. Daar zonk b^ treurig ne^r, en waande, aan fcb^n geklonken, Dat deze wereld aan Gods voorzorg ware ontzonken ; Dat zij baar reegling van z^n W^'sbeid niet ontving , Maar 't lot des ftervlmgs aan een louter toeval bing. Dan finds zijn Leidsman, bij al 't kwade, op aarde ontiprotcn. Hem 't beerlijk doelwit in de toekomst beeft ontfloten , Werd deze wereld , in dien licbtlbaal van omboog , Op nieuw een fcbouwburg van Gods wijsbeid in zijjn oog. By al baar ordloosbeid en nietig ftofgewemel , Bleef zij de zamelphats voor eenen reinen bemel , Waar elke wanklank in de lager maatfcbappij Zicb oplost* en verdw^nt in louter harmonij. Geen enkel doclcind' ging in *t plan van God veiloren« 'c Rortilondig kwaad moest bier bet eeuwig goede fcboren, Wat waar de Deugd bier, door geen oodeugd o(Ht belaagd? Wat baar triomf » bier door geen we^rllaud ook vertraagd ? Het Digitized by Google MO DE WERELD, Het miigdg Misdr^jf moest in *t eind' zich zelv* verdeigen » En *c lang beftreden licht de duisternis verzwelgen. Oeen enklen traan had ooic de deugd vergeefs gefcbreid , H^ bleef een ondeel van haar hoogRe zaligbeid* Uit dezen Bajert moest een fcliooner fchepping rijzen , En dan zou *t grooc Heelal Gods lielde en w^'sheid pr(jzen, Nu rees hem *t liefl jjkst licbt , en door zijn glans bekoord , Trad h(j| blijmoedig op 'c verfchiet der toekomsc voort. Z90 doet , van wolken en van afgrond flechts omgeven » Savotjens IJsgebergt* den koenften Wijsgeer beven. H^ waanc een oogenblik, door 't fchrikbre alom mtsleid, Zich aan *t gebied ontrukt van Gods voorzienigheid , En ^'st, dat hem een rocs, aan 'c eeuwig ^s ontfchoten. Of fneeuwval in den nacht des afgronds ne6r zal ilocen ; Naar ijlings ztet hij in die beddlngen van ^'s , Die fnceuwgebergten , door den last van eeuwen grijs » Bat fchuimend zaamgeperste , en, met een fchor gekUter, Door duizend reten (la^g zich nederllortend water , De groote voorraadbak, door de Almagt zelv* geiticht, Waar aan rivier en (broom bun aanz^n zijn verpligt , Zoo dat zg, nooit verdroogd, door veld en akker zwieren, Alom de welvaart en de vruchtbaarheid doen tieren , En immer mensch en vee nog drenken aan bun rand, Schoon uit het kreeftgeftemt* de zon de velden brandu Hy boort nog alt^d iijs , fneeuw « wind en water razen , Maar voelt den ^rooten Geest ook om hem henen blazen , En by het donderen van fneeuwval en orkaan , Bidt by Gods Vaderzorg ook in dees bajert aan* Maar fcboon alom Natuur m^ tot genot kwam wenken , Wie leert mg zonder vrees bier aan den d<W te denken ? Hicr toont in al haar* prijs zich Jezus dierbre leer. En gcefc, waar allcs zwicht, mij tarn de ziekust we^. ^16^ Digitized by Google DERDE ZANG. fisi Helaas ! wat is de vreugd , de weflust Van hct leven , Zoo lang het denkbeeld van den dood nog 't hart doec beven , En waar hec in ons rijst , by elken overvloed , •t Gelaat verbleeken, en de knieSn fiddren doet?^ Vergeefs zoek ik liier moed , ik bl^'ve alom dien misfem De Wijzen zwijgen, ett de trotfclie Dwazen gisfen.. De toekomst blijft omhuld, die bij liet graf mij beidt. En ach ! waar *t alles geldc^ wat zegt daav moogHjkheid? De dood blijft voor de Rede een koning der verfchrikklng. Alleen 't onfaalbaar woord van God biedt bier verkwikking. 't Verzoent ons met den dood , en , rein in 't hart bewaard » Verhoogt het door 't verfchiet hier elk genot op aard% Alieen de Christen is bewdigd met het fterven; De dood doet hem in 't eind' zijn besten wensch yerwerven , Hij.is hem hier het beeld der rust, die hem verbefdt. En van *t ontwakeh voor een hooger zaligheid. llij toeft, maar vreest npchwenscht, hetoogenblikvanfcheiding, Dit aanzijn, weet hij , is tot eedler voorbereiding. Wbrdt flechts dit doel bereikt , dan eischt zijn hart niet meer , Dan fmaakt h\j 't dankbaar, en dan geeft hij *t dankbaar we6r. Zijn Gids verlaat hem nooit, maar bl^ hem fteeds geleiden. En lacht hem aan , waar t^'d en eeuwigheid zich fcheiden. Zijn fakkel licht hem voor, en 't graf verliest zijn nacht. En uit vcrrottingsgroeve a6mt nieuwe levenskracht. ' Hij juicht zijn* Redder aan, en zou zijn troost hem misfen? Neen, vrolyk rust zijn hart op zijn belofterfsfen ; Zij fchittren in zijn oog, wat ooit voor hem verdooft; Hy weet , al breekt z^n hart j in wien hij heeft geloofd : En veilig op zyn trouw , die nooit hem zal ontzinken , Ziet hij in 't open graf den eeuwgen morgen blinken.. Vaak ftaart hij in 't verfchiet dit jongfte tgdftip aan. En 't bl^' vooruitzigt baant en effent ai zijn padn. •t Ver- Digitized by Google aai DE WERELD. *c Veredelt rijn genot, en (bhraagt hem onder *t lyden. En hlijft de noordftar, die zijn nachten.kan verblijden. Hoe dikwerf, als 't gewoel der wereld hem vennoeit, Rn de ieenzaamheid des velds hem aan haar (lilte boeit, Geniet htj, waar natuur en God hem flechts omringen, zyn beste levensvreugd in deez* befpiegelhigen. Vaak kwam verbeeldingskracht daar aan z^n hart te ih6, . En voerde zijnen geest naar *t vreedzaam Golgotha; Het bleef z\jn* troost by ramp , zijn rustpunt onder fmarce , En op het puin der aard* 't heelal^nog van zijn harte. Hij zag dien Heiland , ^e voor hem aan 't kruishouc (lierf , En door gehoorzaamheid den wereldtroon verwierf; Hij zag Hem van dien troon het groot Heelal regeren. En ieder vonkje goeds » Hem zigtbaar ilechts , vennedren* Geen fchepfel leefde er, dat door z^'ne liefdemagt, Niet nader werd tot God en 't hoogfte Goed gebragt. De bron van elke ellend', hoe gruwzaam en verbolgen, De affdiuwelybe zonde is uit 't Heelal verzwolgen. En zelfe het kleinfte kwaad, dat immer heeft gewoed. Lost , onder zijn bewind , zich op fa hooger goed, De Menschheid ziet den Dood en zyn* triomf verflonden. Geen enkel graf ^ordt in de fcheppfng meet gevonden. Heel de aarde is Paradijs, maar fchooner dan weleer, •t Is alles levensboom , en nooit verliest z^ 't wettm Hij hoort 66n lofgezang door aarde en hemel zingen, *t Is : Haleluja den Volraaker aller dingen I Maar in dit koorlied klinkt bet te^rst de menfohenfVem. Alleen de Mensch ziet al zijn .waarde en roem in Hem, Wit nieuwe gloriezon *t Heelal in Hem zie dagen , , Hij heeft het vleesch en bloed flechts van den mensch gedragen. Hu is hun Broeder, en hun hart, vol liefdegloed, Kleeft aan den Eenigen, zoo als geen Seraf doct. — Daar Digitized by Google DERDE ZANG. M3 Daar opetic zich *t yerfchiec ! — btj duift hec naauw gdoovcn ; Wat h^j in Jezus wordt , gaat z\jn begrip te boven. Hy ftaart, maar zwflmt; — bet blijft te godlijk uitgebreid, Verzwelgt zyn denkkracbt , en verdwijnt in de eeuwigheid. — Be zaalgel zou de Dood hem nu zijn vreugd nog ftoren? De vriendlijke Engel kan hem overal bekoren. Steeds ziet hij de orde van bet Kniis op zijtie borst, Erkent den Vredebode er aan van zijnen Vorst , En voelt op eens zijn vreugd en kalm genot verhoogen; Of, rijzen voor een poos al nevlen voor zijne oogen, Dringt foms zijn eenzaam pad door ruigte en wildemis , Of, klimt bet langs een berg, dicfteil en glibbrig b, Waar nacbt en duistemfs en afgrond hem orogeven, Hij blijft te naauwer aan zijn' trouwen Leidsman kicven , En volgt Hem onbedingd , tot dat de nacht verdwijnt , En hem een godlijk Licht, dat nooit wefir taant, bcfchynt; Tot dat de Dood hem , zacht in zijnen arm gezonkcn , Aan *t eeuwig leven en den heme! heeft gefchonken* Zoo klimt een Reiziger^ nog eer de nanacbt zwicht, Een hoogen Alptop op b^ fcheemrend fakkellicht. Van lieverlefi begint, bij 't moeil^k opwaarts ib-even, Het deinzig morgenrood aan de oosterkim te zweven. Be flikkerlng vermefirt gefla^g voor zijne fchredji. Be toorts wordt uitgebluscht , en *t oog ziet om zich he^fu Onmerkbaar fch^'nt in 't rond , in altijd grooter kringen , Elk voorwerp zich aan *t floers des nacht^ al meer te ontwringen. Hier, ziet hg aan zijn z\j' in bloei de bergroos (laan, Baar, gr\jnst de winter hem uit fneeuw en ysklomp aan. H^ toeit een poos, en fcaart, vemietigd, om zich hencn* Zoo grootsch was nooit Natuur aan zijn gezigt verfchencnt Hij rilt van earbied , daar de zoetfte vreugd in troont ,, En waant zich dubbei voor zijn moeite reeds beloond. Zoo Digitized by Google 224 DE WERELD- Zoo klifiit hij ftafig al meer; Al lichter wordt de moigen ^ Geen voorwerp Wijft in 't eind* meer voor zijn oog verborgen. En waar faQ rchouwt^om laag, ter zijden, of omhoog, HQ wordt al klelner, God al grooter in zijn oog. Al *t fcboon, daar hij nog korts zijn* lust naauwaankonboetetiy Zinkt met al *t aardfcbe weg , als nevel aan zijn voeten* Vemikt bereikt hij in het eind* den faoogften top. Daar rijst op eens de zon in voUen luister op. Geen enkle wolk ombult haar vlekkelooze ftralen. De reine borizont heeft in 't verfchfet geen palen. Een nameloos gevoel» maar dat de borst niet klemc» Heeft in zijn vreedzaam bart de driften glad gekemd. Verheven boven 't ftof en *t laag verblijf der menfcben, Ontvlamt niets aardscb z^'n bart, niets eindigs meer zijn wenlcbeik Hij ademt heroellucht, en drinkt, verhoogd van zin. Met uooit gekende rust den reinften etber in! Digitized by VjOOQ IC Digitized by Google .#iitaMBMlM 2l>. 