Handelingen
Deze wijdsche „Chineesche" naam is: Ch'eng-t'ien-ivan-shou: ik aarzel niet hieruit te lezen: „tjandi bon(g)soe", d. i. in goed Maleisch: de jongere of jongste tempel. Weder een aanwijzing welk comedie wel eens gespeeld werd tus.schen den keizer van China en zijn, schatplichtige vasallen". (vgl. ook Gr. 69-70.) De groote oorkonde van Rajarafa I (985-1012 A. D.) van de Indische dynastie der Tjola's (Coedes, 4) herdenkt de gift van een dorp aan een Boeddhistischen tempel te Negapatam, welk heiligdom was begonnen door Culamanivarman en beindigd door zijn in 1005 regeerenden zoon Maravijmjottungnvnryiwn, genoemd: vorst van Kataha (of Kadaram) en van C^ivisaya, zich rekenend tot het geslacht der Bergkoningen (Coedes, 4), Wartoe ook de Maharadja uit de inscriptie van Vieng Sa behoorde (zie 775 A. D.) Koning Maravijotungavarnn mårken van de vorst van Snubntfii: Ha-chH-su-wti-ch'a-pn-ini (Gr., 65). Wij zullen hieruit heben te lezen: „Adji-Crivijaya-boemi" Afgezanten van Silitieh-wa (Sri Dewa) krijgen een gordel van den keizer; gewonte was, dat zij slechts een met goud en zilver versierden gordel kregen. De inscriptie van Tanjore van 1030 A. D. houdt in, dat in 1023-1024 Rnjendracola (1012-1042 A. D.), zoon van Rajaraja I (zie 1005 A. D.), de stoutmoedige prins die Indie reeds tot an de Ganges had veroverd, ook Kadaram (Kataha) had overweldig, en den vorst van dit rijk: Sangramavijayottu-gavarman met zijne leger-olifanten, had gevangen genomen. Under de serie van landen, behoorende tot diens, schatten wordt in de eerste plaats genoemd: Quivijaya, en in de derde plaats yMalaiyur (met) fort op een hoogen heuvel. Men denkt hier onkellekeurig dadelijk aan den 15 meter hoogen heuvel van Djambi, waar later de kraton van den sul-tan werd gebouwd (zie ook 1064 A. D.) De naam Malajoe, met een r aan het slot, is mij ook uit mondelinge overleveringen bekend, welke den naam in verband brengen met, lajoer (verwelkt). Wij zien hier het Malajoe uit de 7de eenw als eenheid, een verstörte saamhoorigheid, terug, — onderhoorig aan het grootere, machtige rijk, dat onder 775 A. D. werd omschreven, en waartoe ook „Palembang" behoorde. Malajoe (=Djambi) is in die tijden weinig minder voor-naam en belangrijk geweest dan Palembang, getuige het feit, dat millioenen menschen behoorende tot tal van stammen en rassen. Levende in de landen waar vroeger „Qrivijaya" heerschte en in de omgeving ervan, als taal „malajoe" spreken, zich „orang malajoe" noemen, en een zekeren band zijn blijven gevoelen. Wij kunnen „CIrivijaya" dan ook als omschrijving gevoegelijk noemen: „het oude Maleische rijk", terwijl het onderdeel Malay nhhumi, of in de huidige spreektaal: Boemi Malajoe, geheel weergeeft wat wij noemen: Zuid-Sumatra. Het komt mij voor, dat het Maleische hart zal bekoord zijn wanneer het nieuwe gouvemement die naam wordt gegeven, en de hoofdzetel van het Bestuur zal worden genoemd: Malajoe-Stad. Jaartal van de inscriptie van Tanjore (zie 1023-1024). Jaartal van de inscriptie van Steen te Boenoek Tenoewar in de marga Liwa (afdeeling Kroei, residentie Benkoelen). De tegenwoordigheid van die inscriptie en van andere oudheden in die streken (hagedissteenen te Antatai en te Batoe Brak, overblijfselen van versterkte kolonies in Wai Tenong en overal op het zgnd Belalau plateau), in verband met de plaatselijke mondelinge overleveringen en met schriftelijke legenden in de Tanah Lampoeng (Lampoengsche distrikten). geven de overtuiging, dat reeds in de llde eeuw onzer jaartelling in die streken een Hindoe-Javaansche kolonie was, welke Sekala of Sagala Brak heette. Francis noemt in het Iste deel van zijne „Herinneringen uit den levensloop van een Indisch ambtenaar (1815-1851)", bl. 137 — 138, reeds Sakallobrah. Vandaar zakte de bevolking welke zich te sterk vermeerderde, af „langs Moesi en andere Palembangsche rivieren, alsmede langs de Toelang Bawang, Sipoe-tie, Sekampong en Semangka. Francis beschrijft de plek: gelegen in de nabijheid van het Ranau-meer, waaruit de Komangen ontspruit en aan den voet van den Pasagi. Het is het terrein, ook wel Belalauplateau geheeten dat de huideige marga's Kembahang, Batoe Brak en Kenali als centerum heeft, en dat zijn invloedssfeer uitbreidde tot het Ranau-meer in het n westen, "Wai Tenong in het oosten, Soeoh in het oosten, 1068 1068-1085 1094-1097 1106 (?) 1106 (?) 1156 zuiden. De toegangspaden uit die tijden bestaan nog, en zoo weten wij, dat langs Semangka, Wai Aboeng, Wai Besai en Waie Oempoe (de laatste drie zijn zijtakken van de Toelang-Bawang) de Hindoe-J 22 Aavanen optrokken naar Sakala of Sakala Brak; overal langs die voetpaden zijn overblijfselen van menschenhand, nu bijna geheel verdwenen onder de reuzen van het woud. De vooinaamste plaats in het voormalige Sakala is nu wel Kenali, men denkt hier onwillekeurig aan het Kandali der Chinesche annalen. Uit alle overleveringen, voor alte uit de Lampongsche, blijkt dat het toenmaals zwaar bevolke Sekala Brak het Eden is van de bevolking van Sumatra's zuidpunt. Het zoude, volgens Kroe'sche overleveringen, bewoond zijn door Boda's en Toemi's, dus bangsa dihin dan detva, en hun kabesaran was „een boom welks wortels in de lucht stonden, terwijl de bladeren (seboekau geheeten) uit twee soorten bestaan, naar ben den hingen; die boom heette Melasakepampang". Wij hebben hier waarschijnlijk te doen met een volksuitleg van den Para-dijsboom, den boom waaronder Buddha de wijsheid erlangde (ir. Moens). Volgens de overlevering zouden Minangkabausche vorstenzonen de Boda's en Toemi's hebben verjaagd en den Melasakepampang hebben bemachtigd. In dit jaar werd Een afschrift gebeiteld op een der makara's, gevonden in de doesoen Solok, even bewesten de kota Djambi (Rouffaer in Encycl. N. I., 4e deel, bl. 202; Krom, 324). Men vergelijke het onder 1023-1024 A. D. medegededelde over Mala-joe-Djambi. Een der hoogste hoogste van Sanbotsai, genaamd Dewakala, arriveert in China (G., 66). Een van de opvolgers van Rajendracola I: Virarojendra I, gefährt Kadaram aan diens vorst terug; de verovering in 1023 —1024 had, door de groote afstanden, weinig effect opgeleverd (Coedes, 4, noot 4). Sanbotsai zendt verschillende afgezanten naar den keizer van China. Ook in deze jaren ontvangt China „schatting" van de Malleische landen. De inscriptie van Jaiya noemt:..Maharadja" Trailokyaraja-maulibhusanabarmviadeba; Heft jaartal is echter onzeker (Coe-des, 34). Sanbotsai heeft zich op de Tjoladynastie gewroken (zic 1023-1024 A. D.) ; in dit jaar toch waren de Tjola's vazallen van San-fo-ts'i (Coedes, 8 en 9). Wederom ontvangt de keizer van China tribuut van San-botsai. De keizer sprak: „Indien men zich aangetrokken gevoelt door onzen beschavenden invloed, zoo verdient zulk een doorzicht lof; daarom verheug ik mij erover, niet om de produkten van hun land" (Gr., 67). Het ging het keizerlijk hof blijkbaar ver-elen om dien stroom van dure „vazallen" te ontvangen. In 1178 A. D. wordt dan ook gelast, dat de afgezanten voort-aan niet meer aan het hof zullen komen, doch in een verblijf te Chu'an-chou, in de provincie Fukien, zullen worden ontvan-gen, m. a. w, dat zij op gewone wijze handel kunnen drijven. Evenals in het laatst der lOe eeuw (zie onder 980 en 985 A. D.) worden hier schaduwen vooruit geworpen. In het laatst der 12de eeuw ta Ant blijkbaar Sanbotsai's luis-ter; China stelt geen prijs meer op vriendschappelyken om-ffang. Het luisterrijke Qrivijaya neemt in de 12de en 13de eeuw in macht af. de samenstellende landen komen tot zelfstandigheid. En: een andere ster komt boven den archipel op. Ver boven alles overheerschend komt nu Java opzetten: Toemapel, Modjopahit; het politieke zwaartepunt heeft zich derwaarts verplaatst. Waar de landen aan zee de eeuwen door hadden bloot gestaan aan onrust en allerlei invallen, alle met het doel de heerschappij te verkrijgen aan den water-wereldweg, de Straat van Malaka, en waar gebleken was, dat de binnenlanden van Sumatra zooveel vruchtbaarder waren dan de lage kustlanden, daar lag het voor de hand, dat men de bevaarbare riv Leiden op-voer, en dat langs de oevers, buiten het wereldgedoe, verschil-lende kolonies tot ontwikkeling kwamen, als in de lide eeuw reeds het geval was in de zuidnunt van het eiland. In, Malajoe was, zooals blijken zal, de vorstelijke Warman familie van Crivijaya, het geslacht der Bergkoningen, — zij bet ook tot bescheiden grenzen teruggebracht — blijven voortleven. De laatste koning van Toemapel: Krtanagara, vemietigt Pasai, en bezet Djambi en Palembang. den Riouw-archipel en tal van plaatsen op Borneo, en verschillende eilanden der Moulukken (Hikajat radja-radja Pasai). 1197 verhouding tusschen den Javaanschen opperkoning en den vorst te Dharmmagraya dan wel om hem zijn plannen te kunnen doen uitvoeren, zond Kertanagara zijne beste soldaten ter „Pamalajoe", de kruistocht naar Malajoe van 1275 — 1293 A. D., welke als hoofddoel had: het bezetten van het latere, Minangkabau". In een door Dr. Brandes naqelaten chronologische Iqst is voor deze gebeurtenis met potlood aangegeven: 1198?aka (Dr. Bosch io T.B.G. deel 58.afl. 6. bl. 556.) Durban, de Batang Hari opvarend, trokken de Javaansche soldaten in 1275 A. D. Vijf jaren later had Malajoe zyne afgezanten aan het Javaansche hof, waar zij nederig gebukt gingen voor koning Kiertanagara (Zang 422, der Nagarakertagama, gelezen door Brandes; Bosch, T. B. G., deel 58, afl. 6, bl. 546). Jaartal van de inscriptie op het voetstuk van een Amogha-pagabeeld, te Dharnimasraya, welken steen ik heb aangetroffenen even ten Z. Westen van den Avalokitegvara op doods-koppen-voetstuk, welke weder even ten Z. Westea ligt van het huidige Soengai Lansat. (zie onder 1365 A. U.). vertanagara zendt van Java een commission van vier ambtnean, om een gesciienk, dit Amoghapasa-beeld, over te brengen naar Dhartrntuigruya in de Boemi Malayu. Kiom (bl. 327) vertaalt akan punya (^ri wicwarupa kuinaiu: „als een gave van Z. H. prins Wicwarupa"; doch „akan poenja" kan geen twijl'el overlaten, het beeld zoude zijn (was bestemd) voor dien prins, misschien een zoon van den straks te noemen vorst van Dharn Unagraya. Krom vermoedt, dat een der vier Ambtenaren Saniagat payanan, iemand van Malayu was; Simage of Soemuge is uiderdaad een titel en konit in Midden-Sumatra nog voor. Hit de inscriptie blijkt, dat de koning van Malajoe was: Tribliuwanaraja Maidiivarmmadetca, en dat Dliarnunagraya, gelegen om en bij het tegenwoordige Soengai Lansat, 4 km. hemelsbreed ten oosten van Sigoentoer, aan den middenloop der Batang Hari, een voUedige gehindoeiseerde vazalstaat was van „Modjopahit" (Krom, 333). Wij zien hier als koning wederom een vorst wiens naam op varman eindigt (Coedes, 7 noot (2); Brandes, Pararaton-uit-gave, 104; Krom, 335). Deze „Bei'8'koningen" vormden blijk-baar een geslacht, dat eeuwen lang — zij het ook Hoogstwaar-schijnlijk met tusschenpoozen — m een of meerdere der Maleische landen de leiding had. Een aanwijzing, dat de aanwezigheid der vreemdelingen samen ging met een gemoedelijke verhouding tot de Maleiers, beter: dat de kolonisten, door bloedvermenging in Qrivijaya, zelf reeds min of meer „Maleiers" waren geworden — deze aanwijzing wordt dunkt me opgeleverd door het voorkomen van ettelijke Maleische gedeelten in dit Kawi-opschrift van 1208 gaka. Geen wonder, Triboeivana was gehuwd met Wan Sendari een dochter van zijn regent te Palembang: Demang Lebar Daoen. De uit de Javaansche geschiedenis zoo bekende Dara Petak moet een dochter uit dit huwelyk zyn. Immers is zij dezelfde als Tjandra Detvi, die met een koning van Modjopahit trouwde (Opstel II, 249-250). In 1293 was zy een huwbaar meisje, dus moet haar vader reeds ± 15 jaar eerder gehuwd zijn met haar moeder. 1212 1290 I Waarschijnlijk in dit jaar rukken de kolonisten op naar de bovenlanden van Malajoe, het latere (?) Minangkabau in de "Padangsche bovenlanden". Zij voeren daarbij de Batang Hari ± 9 k.m. op en dan, rechts at", de linkerzijtak Pangian (of Batang Lalo) in, aan Welks niond een halve een halve een halve de hoofdstad van Malajoe zoude liggen de poort tot de bovenlanden (zie 1347 A. 1). Verder ging het stroomop langs de Takoeng, rechter-zytak vail ue Pangian en verder over land door het landschap Siu joenoeng naar den Yuurberg, den Goenoeng Marapi. Aan aen oever van de Takoeng wetten de Javanen hun klewang's, en zoo groot was het leger, dat zij in een bergreeks een pas uit-siepen: „Kuiran Djao", de slypsteen der Javanen I (Opstel 11, bl. 254, noot (2) welke noot aan den voet van bl. 256 als noot (1; had nioeten staan). Je dwa schynende overlevering heeft aangewezen, dat die Javanen ruim eeuwen geleden een voetpad volgden (dat later is verbreed) welks richting nu gevolgd is voor den groten verkeersweg van de Padangsche bovenlanden naar de Jatang Hari-distrikten. De l'anangan, aan de zuideijke helling van den Goenoeng Marapi, aan de bergpas tusschen Tanah Datar en het meer van aingkarak, legden de Hindoe-Javanen hun tegenwoordigheid op steen vast (inscriptie te Pariangan van 1212 Qaka, inveniaris i\o. 17; Opstel Minangkabau II, 255). Dr. Krom heeft getwijteld ot g-elezen moet worden ^aka 1212, dan wel 122? Met zekerheid kan worden aangenomen, dat 1212 Qaka het juiste getal is. In het andere geval zoude immers de inscriptie zijn van tiiet v Röeger dan loil A. D., en dat jaar was de "Pamalajoe" reeds 7 jaren achter den I'ug. De schriftelijke overlevering (Sedjarah Malajoe) verhaft van de wonderoaarlijke nederdaling op den Yuurberg van een prins (natuurlijk een afstammeling van Alexander den Groote!), viens volledige titel was: Sung Sapoerba Trimoerti Toeri Boewana. De mondelige overleveringen noemen hem: Sari (Sri) Toeri Boevano. En over de "eerste menschen" op den Marapi is van oder oder oververteld, dat hun vorst Soeri Maharadja of Muharadjodiradjo heette, of Padoeko Bahalo, ok wel Datoea di Ngalau d.i. de Man in de Grot, die zich veel overgaf aan godsdienstig gepeins (Opstel Minangkabau II, 242,245,248, 249). Hij is in andere overleveringen ook: de Maharadjo. Die „nog niet voor goed gevestigd was in dit land," en besloot een reis te maken (naar Indragiri, volgens het verhaal; opstel I, 236). Hij kon zich nl. niet handhaven in Tanah Datar en was verplicht terug te trekken naar zijn hoofdplaats Dharmnia, De reden van dat terugtrekken geven alle Maleische overleveringen met groote stelligheid: De Javanen hadden een wonderbaarlijk grooten strijdbuffel medegebracht, en met de oorspronkelijke bevolking werd overleveringen, dat een gevecht tusschen dit dier en een karbouw van het land zoude beslissen wie heer en meester zoude zijn. De slinime inboorlingen hongerden nu een zoogend karbouw kalf uit en lieten dit op het voor het gevecht bepaalde tijdstip op den niets kwaads vermoedenden stier los; deze verloor het gevecht, volgens de Hikajat Radja-Radja Pasai doordat het dier wegliep toen het hongerige kalf zijn onderbuik bewerkte, volgens de geldende mondelinge overleveringen omdat het kalf, welks kop van een scherpe ijzeren pen voor Zien was, daarmee den stier doodelijk verwondde bij het stooten naar melk. Ofschoon de „Hikajat Pasai" in zoover nog afwijkt van de mondelinge overleveringen, dat het 't karbouwengevecht doet plaats vinden te Pariangan, en dat na afloop daarvan een grot der Javanen op kinderachtig-verraderlyke wyze zoude zijn omgebracht, terwijl de mondelinge verhalen het gevecht doen plaats hebben bij de tegenwoordige nagari Minangkabau, 4 k.m. ten noorden van der Capellen, (waar een (kleine) hoorn van het verslagen dier vertoond wordt!), toch wijst een en ander erop, dat aan de feiten in dit ver-maarde verhaal een gewichtige plaats moet worden gegund (Opstel II, 257 en 258). „De karbouw heeft overwonnen" z Onde in de plaatselijk taal moeten luiden: j.^ianang kabau", maar de meer voorkomende uitspraak: „tninang" is een even mogelijk klinkervvisseling als b.v. in: kamiloeivan, kiparat, sipatoe; en duidelijk geeft trouwens Prapantja in 1365 den naam als: Manangkabiva. Triboewana Mauliwarman was dus de eerste vorst van Hin-doesche afkomst, die Minangkabau bezocht, en wel met hulp van Kertanagara, die, getuige de toezending in 1286 (^aka van het Amoghapaga-beeld, hem zeer goed gezind was. Het is geenszins uitgesloten, da:t die gevoelens niet uitslui-tend persoonlijk waren, maar aan de Warman-/amtZre werden toegedragen. Immers was een zuster of dochter van Kertanagara gehuwd met Jaya Simhawarman III, koning van Tjampa (Krom, 322; T. B. G. 56 (1914), bl. 319). Zooals reeds kort werd vemied, was Triboewana gehuwd met Wan Sendari, de dochter van den aan hem ondergeschikten regent van Palembang, Lebar Daoen genaamd (Sadjarah Malajoe; Opstel II, 248). Overleveringen spreken van den tijd. Dat "Palembang lagi" salebar daoen, Bengkoeloe lagi talang, Sigoentang lagi ka-djang sabidang was, (P. nog maar zoo groot als een blad, B. nog een gehucht, (de berg) S. nog zoo groot als een kadjang-mat); dit is weder een volksuitleg geweest van den onbegrijpelijken, toch zoo duidelijk maleisch klinkenden naam: Lebar Daoen (welke misschien anders geklonken heeft!) De kinderen uit Triboewana's huwelijk waren volgens de Sadjarah Malajoe twee dochter: Sri Dewi (die met den keizer van China trouwde) en Tjandra Dewi, en twee zoons: Sang Maniaka en Sang Nila Oetama, den stichter van Singa-poera (Opstel II, 249). Triboewana besloot een groote reis over zee te maken, naar Tandjoeng Poera (Borneo); de Batara van Modjopahit kwam hem daar tegemoet en huwde met Tjandra Dewi „en zoo ont-stond het vorstengeslacht van,Modjopahit" (Opstel II, 250). Tot hier toe de Sadjarah Malajoe. 1215 1293 De Pararaton (25:27) bericht, dat de in dit jaar van Malajoe terugkeerende Javaansche troepen twee prinsessen me naar Java brachten. De jongste heeft heeft denk, dat men hier te doen heeft met een kromoering van Poeti (= Poeti), dat de javanen (evenals S. Müller „Büdderagen tot de kennis van Sumatra, Leiden 1846, bl. 103) begrepen als „poetih" (de blanke). Dara Petak werd door koning Kertaradjasa, schoonzoon en neef van Kertanagara, tot bijvrouw genomen, en zij werd de moeder van's konings eenigen zoon en opvolger Djajanagara (Par. 24:35). Zij is dus dezelfde, die in den Nagarakertagana (47:2) met haar officielen naam Indraqivari genoemde wordt (Bosch, 334). Dara Petak kan niemand anders zyn geweest dan Tjandra Dewi uit de Sadjarah Malajoe, die met den Batara van Modjopahit huwde..." en zoo ontstond het vorstengeslacht van Modjopahit". Zij, e En afstammeling van het eeuwen-oude ge-slacht der Bergkoningen eene Warman, was waarlijk van voldoende voomame afkomst om de invloedrijke Rajapatni te woixien waarover de Nagarakertagama spreekt (Bosch, 337). De tweede Maleische prinses heette Dara Djingga, „alaki dewa, apuputra ratu ring Malayu" (Par. 24:29), zij keerde dus blijkbant naar Sumatra terug, huwde een dewa, en was de moeder van een koning van Malajoe, nl. van Adji Mentrolot of „Tarmmadewa. Krom (bl. 335) acht het niet onmogelijk, dat Dara Djingga met Mauliwarman huwde (den „dewa". In elk geval was Mamimadeiva de (een) opvolger van Mauliwarman, en hoogst-waarschijnlijk de vader van Adityatrarman, (Kem, „Het Hind Oe-op-oschrift te Koe-boer Radja", Bijdr. T. L. V. deel 67, bl 401 en vlg; inv. No. 20) wiens zoon de kroonprins Anang gawarTnan was, verrneld op eene inscriptie te Soerowaso (Krom,338; inv. No. 41), doch omtrent welken Ananggawarman nog niets naders bekend is. Wie Dara Djingga, de oudere prinses, was, is nog niet uit te maken. Men krijgt den indruk, dat de beide meisjes naar bet hof werden gezonden om den oppervorst of den zijnen eene keuze mogelijk te maken. Was Dara Djingga niet Dara Petak's (oudere) zuster: Sri Dewi, die volgens de Sadjarah Malajoe met „den keizer van China" huwde? In elk geval waren beide meisjes inderdaad..prinsessen", en waren zij niet: mede gevoerde krijgsbuit, wat men licht uit de Javaansche gegevens zoude opmaken. 1260 1338 ^® Nagarakertagama vermeldt (80:2), dat de vorst van Jiwana, de vader van Hayam Wuruk, in dit jaar heiligdommen liet oprichten in Lemah (= Tanah) Lampoeng'. Kern gaf, dat „te Bukit, Sul Ang, Lemah te Lampoeng waren op-gericht de heiligdommen Tathagatapura en Grehastadhara". Brandes blijkt de sti'ofe te hebben gelezen (Bosch in T, B. G. deel 58, afl. 6, bl. 553): "Voorts het vrijgebied te Boekitsoelang, Lemah Lam-Poengan, Awasoeda (?) bekend onder den naam Tathaga-Tapoera gerha was edel (?) en had een schoone pragasti, luchtruim, zin-orgaan en zon van C^aka was de dag, dat koning Qiwanigwara het vroeger had gegrondvest, de oude koning Qiwanigwara het vroeger had gegrondvest, de oude koning door den vorst bevestigd." R. Ng. Poerbatjaraka Icest (O) udh. Verslag 1918, 4de kw. bl. 164 en vlg.): „Verder zijn: de heiligdommen op den Bukit-Sulang in ,,het land Lampung, een ander (ei)land (dus), de onder den ,,naam Tathagatapura en Grehasthadhara bekende enz" Schrijver wijst erop, dat Jiwana een apanage was van een vorstin, de moeder van Hayam Wuruk, die, terwijl deze nog minderjarig was, juist op dat oogenblik de regeerende vors- tin was van Java, onder toezicht van Rajaatni (haar stief- moeder) , een van Wijaya's gemalinnen. Niet dus de vorst, maar de vorstin stichtte die heiligdommen. 1265 1343 Den bovengenoemden vorst Adityawarman zien wij in 1343 A. D. op Java het bekende Maiiju?ri-beeld wijden (Kern, Bijdr. T. L. V. 4de vlgr., Iste deel, bl. 159 v.v.) Hij, de vorst van Malayupura, was toen nog maar de (voor- name) mantri van de toenmalige Javaansche koningin, bij wie hij blijkbaar een huldebezoek bracht. Hij, de Warman, die zich terecht kon en mocht noemen: een verwant van de opperheersclieres van Java, die immers de (achterkleinzcon was van Triboewana Mauliwarman, wiens dochter Dara Petak vrouw en moeder was van Koningen van Modjopahit (zie onder 1293 A. D.) 1269 1347 Slechts vier jaren later liet hij in hetzelfde Malajoepoera (het tegenwoordige Loeboek Boelang bij de uitmonding in de Batang Hari van haar linkertak Pangian of Lal5) 6 km. hemelsbreed, en 9 km. langs de rivier, ten westen van Dhar- mmagraya (het latere Soengai Lansat), in zijn eigen land, een opschrift beitelen op den rug van den Amoghapaga, die in 1286 A. D. uit Java naar Dharmmagraya was gebracht, en Avelk beeld hij naar den blijkbaar inmiddels vei-plaatsten zetel: Malajoepoera had laten verhuizen. Uit dit opeschrift, op de achterzijde dus van het nu te Loe-boelang staande beld te vinden, gedatteerd 1269 C^aka, blijkt, dat Adityawarman den titel voert van Maharadjadi-radja, en dat hij een zelfstandig koning is geworden (Krom 333—334) Mocht nog twijfel bestaan of Krom het bij het rechte eind heeft met zijn veronderstelKng, d.-t de omschreven vecplaafc- 34 34 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 45 46 47 48 49 50 51 52 53 54 55 57 58 59 60 61 62 63  Tjandi", T. B. G., 49, bl. 166 regels 8—10) Ongetwijfeld is „t oude dat hersteld werd" de niinstens 61 - jarige AmoghaphaQa, die eindelijk rust kreeg in de mi nog zeer opvallende „Diamant-om\valling" (bl. 169), en van dit hooge punt uitkijkt op de gloeiende plek in de verte, Dharmmagraj^a, waar het bijna GV2 eeuw geleden de „kabesa-ran" was voor Mauliwarman, Dara Petak, Dara Dingga en de hunnen. 1374 In hetzelfde jaar 1347 A. D. trekt Adityawarman op naar Minangkabau, en wel langs de Kwantan (Sadjarah Malajoe). ,,De Minangkabauers bewonderden hem, „Sang Sapoerba", zeer, en de grooten van het land besloten Hem tot hun vorst te verhefen, daar zij geen radja hadden... zijn afstam-melingen waren de vorsten van Pagar Poejeng" (Opstel II, 250) Zoo bezette de nazaat in vrede het land, dat zijn vooi^vader, een halve eeuw geleden, had leeren kennen als zooveel begeerlijker dan de gloeiende uiterwaarden van de Batang Hari, doch waar onaangename gebeux^tenissen hem hadden ge-dwongen terug te trekken. Adityawarman had dit succes te danken niet alleen aan zijn bijzondere persönliche, doch vooral aan zijn Maleisch bloed, en — ongetwijfeld daaraan gepaard gaande — het volmaakt beheerschen van het maleisch; verder aan zijn verwantschap tot het Modjopahitsche vorstenhuis. Was misschien Pariangan het eerste doel (daar is een 20 meter lang graf, volgens de overlevering van Tan Tedjo Bahano, doch het is zoo in eere gehouden, dat hier wel een vorstelijk persoon zoude kunnen begraven zijn, of in het laatst der 13de eeuw^ of in deze periode (Opstel II, 246), in elk geval kwamen in hetzelfde jaar 1347 reeds vestigingen en stichtingen tot stand, getuige de inscripties, welke Adityawarman in steen deed beitelen te Goedam en te Boekit Gomb. Akt, het latere „Pagar Roejoeng", het hart van Minangkabau (inv. nummers 30 en 27). Het laatste opschrift werd voor 1912 genoemd: de Batoe Baragoeng — inscriptie. (inv. bl. 34 — 35). Kem wees er reeds op, dat die inscriptie en het opchrift op den rug van Amoghapaga hoogstwaarschijnlijk door een en denzelfden persoon zijn gedicht, in het zelfde „potsierlijk Sanskrit, en andere eigenaardigheden bevattend" (Kern, 160). Die dichter zal in het gevolg van Adityawannan zijn medegetrokken naar Minangkabau; was het „potsierlijk Sanskrit" misschien de schrijftaal  51 Opstel I, 248—249), gebeiteld bij de opricht van de biharananavidhaprakara. Door omstandigheden is het 20 — tal Minangkabau-inscrip-ties nog steeds niet voox het publik toegankelijk gemaakt Het is te hopen dat Prof. Kroni, die ze van Prof. Kern zal heben overgedragen rgekregen, spoedig de deuren tot deze euwen-oude bronnen ook voor den leek opent. In dit jaar geeft Prapantja in zijn lofdicht op Hajam Woeroek een opomming van de onderhoorigheden, ook op Sumatra, van Modjopahit, welke behoore tot „Malajoe". (Nagarakertama, strofe 13; vgl. Rouffaer in Enc. N. I., deel 4, bl. 200) Deze lijst luidt voor Midden- en Zuid-Sumatra als volgt:,Djambi en Palembang, er rest nog Teba en „Dhamimacraya volgt, Kandis, Kahwas, Manangkabwa, Siyak, „Rekan, Kampar... Lampoeng". Dhamimacraya had Rouffaer reeds goed thuis gebracht. Het voetstuk van den Amoghapa^a (inv. no. 51), vond ik niet ver ten westen van het reeds vroeger bekende prachtige beeld van Avalokite^vara, met doodskoppenvoetstuk (inv. no. 50), op den linkeroever der rivier in de vlakte Padang. Rotjo (tusschen de Kampoeng's Soengai Lansat en Siloeloek). Ofschoon Adityawarman den Amoghapaga in 1269 Qaka (= 1347 A. D.) had overgebracht naar Malajoepoera, geeft Pra-pantja het geheel blijkbaar toch den ouden naam: Dharmma-craya. Het punt in het Malajoepoera van Adityawarman, waar nu het beeld staat in zijn Diamantenomwalling, is gelegen bovenstrooms van de Padang Rotjo, hemelsbreed ongeveer 6 km. ten westen servan en langs de Batang Hari ongeveer 9 km. varen, op den hoogen heuvel aan de samenstrooming van de Batang Hari en haar linkerzijtak Pangian of Lalo, 35 m. van de Batang Hari; de plek heet nu: Ikoer Koto Loeboek Boelang. Deze kolonie van Hindoe, Maleiers, en Javanen heeft zich minstens uitgestrekt tot Padang Lawas benedenstrooms (waar, 2 km. ten n.o. ervan een Boeddha-beeld in het bosch ligt, even-als de Avalokitevara „Rotjo" genoemd), en naar boven-strooms stellig tot Poelau Poendjoeng, in welks nabijheid, tus-schen P. P. en Sikabau, de gloeiende alang-alang vlakte Padang Tjandi ligt; niet daar echter, doch tegenover Sigoentoer, tusschen Dharmmagraya en Malajoepoera gelegen, aan den linkeroever der Batang Hari lagen in 1912 de duidelijke overblijfselen van, baksteenen ruines van verscheidene tjandi's. De afstand tusschen Poelau Poendjoeng en Padang Lawas is hemelsbreed 8.5 km. Men krygt tei-plaatse den indruk, dat het tegenwoordige Sigoentoer wel he tentrum zal ge-weest zijn van de kolonie. Met Teba kan niet anders bedeld zijn dan het stroomgebied of de monding van de Tebo-rivier, rechtertak van de Ba-tang Hari, gelegen dus tusschen Djanibi en Dharmma-raya. Op bijgaand kaartje is de ligging van Dharmma-raya en omgeving, en van Teba aangegeven. 1373 Kandis en Kahivas meen ik in 1912 te hebben teinig gevonden in het vroeger zwaar bevolkte Kandis en Kawai in het land-schap Lintau, aan het beste verbindings-pad van de Boven-Kwantan langs de oostelijke helling van den Marapalam naar Minangkabau; een weg, dien Raaff in 1823 nog moest volgen oni het roei-ige Lintau tot rust te brengen (Opstel II, 261) Waar de kolonie Siak nioet Worden gezocht, is nicht bekend; waarschijnlijk om en bij de tegenwoordige plaats van dien naam. In den bovenloop van de Rohan, in de landstreek nu Loe-boek Sikaping genoemd, liggen verscheidene overblijfselen uit den Hindoe-tijd (inv. nummers 1 tot 4), terwijl met Kampar ogewezen is de belangrijke nederzetting aan die rivier, welke als centrum zal hebben gehad: Moewara Takoes met zijn fraaien baksteenen stoepa, met olifantskoppen versiei'd, en andere belangrijke ruines (inv. nummers 5 tot 11). Djavibi en Palembang behoven geen nadere aanwijzing, Manangkabica en Lampoeng zijn in dit chronologische overzicht nader behandel. Voor Minangkabau wordt nog verwezen naar Opstel II, zie vooral bl. 262. Volgens de Chineesche annalen be-stonden in dit jaar in Sanbotsai drie koningen (Gr. 69) wel een bewijs V van verbrokkeling. In dit jaar zond de Maharadja van Palembang wederom afgezanten. Genoemd wordt een koning van (in) Sanbotsai als: Sengkal-liet-yu-lan (Gr, 69). 1375 Jaartal van de Adityawarman-inscriptie te Soerowaso, C'i Siwavaga (inv. no. 40). Uit dit jaartal blijkt, dat Adityawarman, na van 134.3 A. D., of daarvoor, tot 1347 vorst te zijn geweest te Malajoe-poera, van laatstgenoeind jaar af, minstens tot 1375 A. D. Maharadjodiradjo van Minangkabau is geweest. Latere inscriptions, hem betreffend zijn niet aangetroffen; zie voor zijn zoon, den kroonprins Ananggawarman, onder 1293 A. D. Adityawarman's regeering moet op grond van de overleverringen geacht worden te zijn die van een wij s en kundig vorst. In de volksherinnering staan naast hem twee groote figoiren, de volkshelden van Minangkabau, die als heiligen worden verkörper, de groote wetgevers van Midden-Sumatra: de demokrat Papatih nan Sabatang (d. i. de eenige, unieke Patih), en zijn halfbroeder Kjahi Katoemanggoengan, wier beider wijze woorden en regelingen nog altijd voor den Minangka bauer gelden als:,ta' lapoea' di oedjan, ta' lakang di paneh", wat niet wegrot in den regen en niet barsten kan door hitte. Groot is „Parapatih nan Sabatang" door de rechtsbeginnen, welke het Minangkabausche volk overtuigd is aan hem verplicht te zijn, beginselen welke ons nu nog treffen door de diepte en de hoogheid ei-van. En niet minder heilzaam was de arbeid der twee volkshelden tot he Brengen van vrede tüsschen de verschillenden landstreken. Minangkabau na tyawarma's dood. Ik kan enkele plekken noemen, waar zij, in overleg met de betrokkenen, tot nu toe geldende {?i-ensregelingen troffen in de stroomg-ebieden van Batang Hari, van Koetjipak, om ieder invloedssfeer vast te leggen. Een dergelijke plek aan de Batang Hari, bij Koetjipak, benedenst rooms van Poelai, was den grooten van bet land zoo heilL^, dat zelfs nog in de 19de eeuw geen afstammeling van bet Pagar Roe-joengsche vorstengeslacht zijn oog mocht slaan op die plaats, zoodat men bij bet voorbij varen de prauw met een klamboe afsloot. Het Minangkabausche volk ziet in deze twee groote voorouders oorspronkelijke Minangkabau. ers. De Hikajat Radja-Radja Pasai stelt ben zelfs (in bet karbouwengevecbt) tegenover de Hindoe's. Ik hoop later te kunnen aantoonen, dat deze mannen Hindoesche edelen waren. Adi- Na Adityawarman is geen Hindoesche vorst in Minangka-bau bij name bekend. Evenmin staat vast, hoe en wanneer de kolonies der „Javanen" zijn verdwenen. dan wel zich min of meer opgelost hebben in de oorspronkelijke bevolking. De voor-naamste redenen zullen wel de val van Modjopabit, en de in de 16de eeuw binnentredende Islam zijn weweest. Dood van Sanbotsai's vorst, genoemd onder 1375 A. D. Hij wordt opgevolgd door zijn zoon Maradja Wi-li (Groeneveldt, 69). Deze laatste vorst had schatting naar China gezonden met de boodschap, dat hij den troon niet wilde bestijgen zonder vergunning van den Keizer! Deze prees zijn plichtsbesef en liet hem een zegel en een benoeming tot vorst van Sanbot-sai zenden. Maar dit land was door Java ver overd (misschien reeds toen Wu-li zijn slimn-e boodschap naar China zond?). En de nieuwe koning van Sanbotsai was zoo vertoomd, dat hij de Chineesche gezanten liet dooden (Gr. 69). In 1377 A. D. dus was Sanbotsai door Java veroverd. Volgens de Chineesche annalen ging het land hierbij ten onder, de hoofdplaats werd verlaten, en men vestigde zich te Kukang (Palembano). De Javanen konden de veroverde landen niet onder geregeld bestuur houden. De verhouding tot China was bepaald vijandig. De keizer vond het in dit jaar dan ook noodig Siam uit te noodigen omaan Java op te dragen aan Sanbotsai zijne verplichtingen tegenover China voor te houden (Gr., 70). Sanbotsai was in elkaar gestort, en zoo was het mogelijk, dat daar Ch. Innesche zoœuroovers land en water terroriseerden. Hun hoofd was Liang-Tau-ming, het bestur berustte in zijn handen. De keizer zendt een boodschapper om Liau-Tau-ming aan het 1405 hof te roepsn. Vergezeld van Che-Po-ko voldoet deze hier-aan zij keeren met geschenken beladen naar bun land terug! In het volo-ende jaar zien wij ook te Kukang een Chineesch 1406 hoofd, en wel den zeeroover Ch'en Tsa-i. Deze zond zijn zoon. Tau-ming diens neef naar het keizerlijk hof; zij reisden gezamenlijk. 1377 1377 1377 1407 1407 1424 + 15C0 1544 1544 1424 + 15C0 1544 1544 1425 +  71-75) In deze periode was de luister van Modjopahit zoodanig getaand, en was, „Palembang" blijkbaar zoodanig in aanzien, dat Malaka's vorst Mansoersjah het durfde te wagen een po-ging te doen om Palembang van Modjopahit afhandig te maken, middels een verzonnen list, voorgevende n.l. dat het de wil was van China's keizer, dat Palembano- over zoude gaan tot Malaka (Pararaton, 159). In dit jaar werd Palembang bestuurd door de dochter van den overleden Chin-ch'ing. Wanneer men de rivier opvoer naar Palembang, passeerde men een plaats met vele pagode's van baksteen; vandaar gingen de kooplieden op naar de hoofdplaats (Gr., 73). Eerst in dit jaar vemam men in China van de opvolging van Chin-ch'ing door zijn dochter. In dit jaar was Chin-ching's zoon Chin-ch'ing blijkbaar volwassen geworden en nam hij c!c plaats van zijn vader in (Gr., 72 en 74). In 1500 werd over Palembang gesteld: Arija Damar, in zijn jeugd Ki Dilah geheeten, de zoon van koning Browidjo en een vrouwelijke demon. De vorst gaf Arija Dainar mede zijn derde (Chineesche) vrouw, zwanger, en te Palembang werdhaar een kind geboren, de latere Raden Patah. Damar eerst huwde Arija Damar met haar, en zoo zag Raden Oesin het daglicht, die met Raden Patah den Islam omhelsde. Arja Damar moet tot twee malen teg'en Modjopahit hebben willen opstaan; dit is mij echter alleen bekend uit Dr. Djajadningrat's, Critische beschouwing van de Sadjarah Bantan." Palembang moet tot den val van Modjopahit een vasalstaat van dit rijk zijn geweest, en tegelijk ermede ingestort zijn. In T. B. G. 16, 1866, bl. 459—460 komt een lijst van 1518 voor van Soendaneesche bron, betreffende 51 gesproken, tälen", en daarin komen in midden- en Zuid-Sumatra voor: Palembang, Beten (Banten?), Toelang Bawang, Pariaman, Andeles, Minangkabau, Ogan, Komering, Soerabaja, Laman, Indragiri. Hierin ligt een duidelijke aanwijzing, dat deze streken centra van bevolking waren ook Andelas, de tegenwoordige Serawai-landen ten zuiden van Benkoelen waarin nog de marga Andelas ligt; in Soerabaja moet in deze volgorde gezien worden het Ranau-meer-centrum, waar nu nog die plaats gelegen is. Na den val van Modjopahit en de gelijktijdige instorting van Palembang was het binnenrekken van Javanen in Zuid-Sumatra niet geeindig. Immers zoude nog in 1544 een ken Oolonie Javanen under Gedang Soera in Palembang zijn gekommen en haben het binnenland in hebben uitgebreid, zelfs tot 1566 1568 1597 1596 Pasemah en Redjang, welke kolonisten echter onder de overlieersching van Banten zijn gei-aakt. De befaamde zeeroover Chang Lien van Canton veroorzaakt beroeringen doch wordt gevangen genonien door de militaire macht (Gr, 72). Lampoeng en omliggende streken worden door Hasanoeddin, die Banten van Deniak had vrij gemacht, onderworpen. Uit de Chineesche annalen blijkt, dat in dit jaar het oude Sanbotsai, of wat daarvan was overgebleven, in 15 distrikten verdeeld was (Gr, 72). In 1596 werd ook Palembang als vasal van Banten be- schouwd en ondernam Banten's Pangeran Moehammad in dat jaar een expeditie tegen dat rijk, waarbij hij sneuvelde. Van een bepaalde overheersching van Palembang door Banten is niet gebleken. (Djajadiningrat, bl. 124, 151, 193, 243.) n (Kin ,(isn o i<i m on 2 m in (wo ') a. .. C?v / Q Q / fl n.i aui ;Kin n^ u an o ti !i{i ..rin djui aoi cmo ici ain (i^ jsn n \ / OQev, ooQa Q v"eJll 1 ^ ^ ^ '^"ISml ^ 2 «| (iin .ui n o (linn !i5Yi in tinn oq 01 ici (j<i | ^1 iki t^" i^^t n^ 1 M -^ (K1 ^ 1 (isin (in (LI ,^3 iRH ? (Ml (Ki I'D :»q (U) Oil (1 fu (ti un ru (T as 2 an mi no h nn x\ u\ in I (O aq o (kh nn (un w ti kh ki 1 unji ok nn o nn ok 2 (ii an m ki 1 osri o f lti ki u IsT ~t\ l(kfl (LCI o linn m mi 1C1 (Ki (Ki (1 asii ( (eji u ~n (Kin (um (m fin o % in in ici a ■^ m na 1 i kyi ^n lai (KI CK (tn xrm (un (un an (isn 2 (U n (ici o (ki it^h o kti (ui k¥i _a\ asn an oJi _s».i_n IsH ^n f i in Q Q Q Q. Q Q. O o 1^ \ (O (KIT -^(in (LH 'Ki ~nn oin ? (isJi (ici ijli oil oji 2 iri ji ? isn aai ? o <uv\ \ kyi 1x1 ? mi tJi df^ iji (isDi(un(Kii(kJiaji isTi-iinuiN (m\an?o (m(Kiiiro(i^(Ki iTji(iJii(irTi(K| Mi2i.if| mfunjiojj (I?; in (in IK 3 dn iTjT 10 xji (li n o o asm (ki -duism o (kyi (Wi (ki ui m la j o iq t i f ^ ni > • ? J^\ \ ^ J J 3j^^ ^ d-^^^n. \ isY] (EJJ (IS (uriiKin (kJi o (I'nn oin o (Lon \ (ui  IJlJl 2 (U (KI N (in O 2 W (KI an IK 2 (in 111 in (I IK (O (KI (T (ICl O (ISYl !K1 (I I ;T 10 i5inTnTniJiJi2(U(KiN(ino2in(Ki(iniK2(iniiiin(iiK(0(Ki(r(iciO(iSYi!Ki(i ck \ ^^3 I ^^3 1 I 4 '^^ I J T^ () m (in lui (in in 2 m o ^ isin m :ki -ift-ui (kt n (ki i;n oi ? uii 01 in m ii nji "hi nan ki imn ^ fis^cj I I c.n J Jl I \ J '^ JdC p (uiii (Kin u (KI isYT ? (in la (ki anaifin cm in (U i^ \ (uii (in ? qf; (i^ ti (in lii (.iin ^ t-i (»n kit u Ti (un 01 _atj1 (uiT am (in an (annn op; o aan \ 1 \ ^-{^ ^ ^ 2 \ 1 laji iii (O \ 3 \ in ui aiT) irui \ 4 \ o o m nnni \ 5 \ un ai (O iii (e | \ o % m an (O (uli \ /^ m r in in f;i \ (M (Pji (o (isin (w\ (uiT (in Ki Si (Si S ism ifiJi an \ (un o 01 in im (t n ji i;n gi \ nii 1 lij .tj un C^-uw FJ]an(e(U]nS|i]Li(bikiaifF-ii% (in iLifKiiKieiSYniiiKi,uanoaian ki\ i-inui cmTi(i3.SoaVi(in(e((ism(in(}:ji2in\ (Liiooi(in(Kii^wi'Kin% (ein^anoia ism ^oisn :ifYjii.iomi| (inw2m»^oS(uin^i4in(U(eo(in^-in(¥noa^ ^^JJ^^If'o^l 42 dJ 0 J  Ol 3 (I5¥l (Kl IK O (Ull KH OJI jq (Kl (U (Kl \ (U (Ul dSTl IT 1^11 OJ) (Kl II \. (Ui (tJi iinji o Ki o (in arm 3 (isin (Ki inji (Ki \ kii .rui (uin o in (Ki iq o toi ain -iJkO (uin u (ui v^ 2j I »^^ •^.li J^ '^^ oa J a. Q a. /oaao a qq.q (Ki iKi (UI fUTi iiim » % ojin Kin (O (Km (ism (Lfifi (kJi iri 'ki tm mji \ (eji .rui i?n (ki -*?(k(i orui ? (uin loi ? \ Q. (vinn((iTnLaTin\ ojn o ijui u (EJI 01 (irui -jin (u m in \ (ki an iioji oni (ki oRaii an (a (iq  ici ui ki _«*. a<i (ki an itji an an 3 ^n i (Km an o 3 ki ki kii oo ^ (kji J "^da I 4 I "^d Q Q Q Q.. an ai n ki .-Ji ijui (e Km | o 11 ? um u a-n ,1 ici (ui (Km on ojm 2 wi ,jm Km on as 3 ir an axi ii um osn QQ Q.Q f (X Q c?-a (uo (Kian Km-JiKii-iiLnanaqaji Ki| &-5ft.»^an(KmfUl(KlO(Kl^ (oan ?ajnTi(K|um3[M Q Q . O . a /Q Q. (O ^ Ki o (« asm (Ti onm \ an (ixi on (ki OvU (tn ~i) ki a.ci irui -iJkKm ann a^ (Ki Lji !!^ fi^i "^ (KiifcJioJi la \o\& \ \ JO ^ ) q/ Q Q . ev Q. (kn (tJi -j| aq oji a^Km (O on o 3 ki n Km in o ooji (Km an ^u v>j\ ormn ^^ /. Q Q. Ci> (annn (kji (U w (tn ~jj au nji (o J? um ki -jA- lu^ lui to \ la eji aiioK (o a<i -Ji ok % aoji ok Q o li?) in (O II oji 9^ Km Km M iQ,aK (E.1 (Ki [1 (LTin nma,(o 1.1,1 \ (u arm o (W (o ita (Km o ^ o \ iaji(iK(M^oj^nji(OTjownji?^o.oTnf^^^^ (lAi (um (Ufl.^ tuiuui \ (iJKrn ^e- Q o c?^ Q Q ? o, on aiTi n mi^ ^ (un (um (UJi^f; dji iiji \ An ( Noi? (ui o Lij (Kxi ajiTii o (Kin (Ki an (m 2nkn I'u (a iq o w ii (li Tfiw (m lu m (ki-ji (m o 0(uiij\  ioi oi?(uin(in cKi~A2an\ (kJiTio^(M(Ki(Ki(Ki(Ki(Ki(Ki(Ki(Ki(Ki(Ki(Ki(Ki(Ki(Ki(Ki(Ki(Ki(Ki(Ki(Ki(Ki(Ki(Ki(Ki(Ki(Ki(Ki(Ki(Ki(Ki(Ki(Ki(Ki(Ki(Ki(Ki(Ki(Ki(Ki(Ki(Ki(Ki(Ki(Ki(Ki(Ki(Ki(Ki(Ki(Ki(Ki(Ki(Ki(Ki(Ki(Ki(Ki(Ki(Ki(Ki(Ki(Ki(Ki(Ki(Ki(Ki(Ki(Ki(Ki(Ki(Ki(Ki(Ki(Ki(Ki(Ki(Ki(Ki(Ki(Ki(Ki(Ki(Ki(Ki(Ki(Ki(Ki(Ki(Ki(Ki(Ki(Ki(Ki(Ki(Ki(Ki(Ki(Ki(Ki(Ki(Ki(Ki(Ki(Ki(Ki(Ki(Ki(Ki(Ki(Ki(Ki(Ki(Ki(Ki(Ki(Ki(Ki(Ki(Ki(Ki(Ki(Ki(Ki(Ki(Ki(Ki(Ki(Ki(Ki(Ki(Ki(Ki(Ki(Ki(Ki(Ki(Ki(Ki(Ki(Ki(Ki(Ki(Ki(Ki(Ki(Ki(Ki(Ki(Ki(Ki(Ki(Ki(Ki(Ki(Ki(Ki(Ki(Ki(Ki(Ki(Ki(Ki(Ki(Ki(Ki(Ki(Ki(Ki(Ki(Ki(Ki(Ki(Ki(Ki(Ki(Ki(Ki(Ki(Ki(Ki(Ki(Ki(Ki(Ki(Ki(Ki(K (uui (ui (KKKTHuiiian? asmaman(KJi3 anam(Lci| (man j^KUjntKi 0(Ki-.ai(Km(e.u;i (lan \m ana5m(Kan5k?o>ifL]'?iN Tian (Ljm3(U-Aan ag:3anam(ician un(r|an3(LCiO!in ,ik\ (u\\iu Ti (?n (1X1 S (Si o (Ki:oaai^(Kinnq| an -113 anan\ (ki a^i 3^ u iki 1 an 11 3 an 11 211 in : 44 isn all (kn -ai oji iq 01 la 1^^ lu ? \ a¥i o -j] lui (bi w -jt] an is o (in (oi (ism i on as 3 an uin 7 CO Q O rui (bi w ~jin fin is o (iq (oi (ism ii on as 3 an / iti (Ui fKi 1x1 ? iri (iJi 9vJi !) (jEJi ain ? (uinn (Ki (un 3 (kji ~Ji x\ (ki (ici -^ (uu .ifui  ir/i o i-q o f.ji on o 3 (ki n (U an !ki an Ajii iq an ki an 'U 3 (Km iij <lu on i oji (ki Km bi Km (ik la (ui 1^ (i w an in? ! <:>. Q o an KH IjT (ism bi -■« m -Ji (ki on lui ik iti o (ki -^n an ag; 3 ki in Km ap 9 Q Q. Q (Ki jq\ (uii am ism mn -A? (ism asm ti ism ki (ui o ^ oioiibiia^ui * Q. Q a Q Q,. 