De Vereenigde Staten van Noord-Amerika
craten handhaven, maar geene ambtenaren wegens afwijkende gevoelens afzetten zoude, dat hij niet president eener partij wilde wezen, maar het wel- zijn van *t geheel behartigen, — zal en moet de scherpte der geschilpunten verzachten en tot eene heilzame verdraagzaamheid leiden. Het vrijwillig of gedwongen gemis aan belangstel- ling en deelneming van vele inwoners der Europe- sche staten aan de openbare aangelegenheden, kan den Amerikaanschen vrijen burgeren niet worden aanbevolen; zij zouden de vrees der angstvalligen slechts kunnen belagchen, en den wrok der vijan- - delijken verachten. Maar welligt moesten zij de op- merking yan wezentlijke vrienden niet in den wind slaan, dat men zich ook te veel met de staatkunde kan inlaten en zich daarvoor beijveren, als wanneer de tallooze bijeenkomsten en redeneringen, het. on- ophoudelijk krantenlezen geen tijd, kracht en lust voor andere bezigheden overlaat. Er is ook een te hoog geschat staatkundig exerceerveld en slopkou- sen-dienst, welke den gezigtskring vernaauwt en al- gemeene beschaving belemmert. Er is eene staat- kundige liefhebberij, die zich zeer veel laat voor- staan, maar den staat even zoo weinig baat, als de aanmatiging der dilettanten de schoone kunsten doet. Soms gelukt het zulken liefhebbers wezentlijk, dat zij in het Congres komen en daar groote mannen naipen; vaak is hun dit echter te moeijelijk, en het is dan goed, dat zij tegenzin in de staatkunde krij- gen, en tot andere bezigheden naar hunne woon- plaats terugkeeren. - De dikwijls herhaalde bewering, dat de persoon- lijkheid in onze dagen alle gewigt verloren heeft, is in Amerika even onwaar als in Europa. Ook daar regeren, nicttegenstaande de magt des volks, OPROEREN EN PARTIJSCHAPPEN. 27 slechts weinige uitstekende mannen, en ’t is zeer verblijdend te zien, hoe dit volk gevoel van eigen- waarde met geestdrift voor hoogbegaafden weet te vereenigen. lIedereen staat de baan open; slechts enkele bevooroordeelde reizigers verlangen naar split- sing in kasten, om de geschiktste aan de spits te brengen. De denkbeelden der leidende personen hebben invloed op het volk, en de openbare meening werkt wederkeerig op de leiders; beide verdient meer lof dan berisping. Evenzoo is het te billijken dat men eene botsing van beide partijen, in vergaderingen, optogten, beraadslagingen, redevoeringen enz. door minnelijke schikkingen zoekt te verhinderen, voor zoo verre dergelijke voorbehoedselen de klove der partijen niet verwijden, en steeds grootere eenzijdig- heid van beschouwing veroorzaken. Lindelijk toch is de verwijdering tusschen de Amerikaansche par- tiien minder, en eene onderling goede verstandhou- ding veel meer mogelijk, dan onder de Europesche, elkander lijnregt tegensprekende, meeningen (*). Moge de zin en de achting voor reine eenvoudige waarheid niet door partij-overdrijvingen worden ver- nietigd, wet en overheid, na plaats gehad hebbende opgewondenheid, niet in minachting geraken, en geene slechte middelen tot gewaande goede doelein- den worden aangewend. Die zin voor waarheid, regt, gematigdheid en eensgezindheid, is oneindig meer waard, dan de dikwijis zoo voorbarig bewon- derde welsprekendheid, het rhetorisch blanketsel , *twelk verblindt en tot onbehoorlijken hartstogt ver- voert. (*) Hoe zou het zijn, wanneer in Europa alle inwendige vraagstukken met de keuze van een koning in verbinding zou- den staan? +I BBD SEK — 2. Scholen en Universiteiten. BEDE — Reeds meermalen heb ik van het verwijt ge- waagd, dat de zin en ijver der Noord-Amerikanen alleen op het stoffelijke, handtastelijke, onmiddelijk nuttige gerigt zijn zoude; dat zij daarin voorzeker groote vorderingen gemaakt, maar voor de meer algemeene verstandelijke ontwikkeling niets gedaan, daarvoor niets opgeofferd, daartoe geen’ tijd noch kracht aangewend hebben. Deze verwijtingen van Europeanen worden, zoo ’t schijnt, door vele Ame- rikanen bevestigd; want zij klagen, met betrekking tot opvoeding en schoolwezen, over onverschilligheid der ouders, over onbekwaamheid, te veelvuldige verwisseling of groote jongheid der onderwijzers, over te korten schooltijd, veronachtzaming van ’t bezoeken der school, gebrekkige leerboeken, slechte leerwijzen, slappe tucht, verkeerd streven naar wel- gevallen, afhankelijkheid van bijdragen en toelagen, onvoegzame geldbesteding, nuttelooze pracht in ge- bouwen, opwekking van valsche eerzucht, verkeer- delijk op den voorgrond stellen van bloot uitwendige wereldlijke doeleinden, te veel onderwerpen van onderwijs en daardoor oppervlakkige behandeling, nadeeligen invloed van staatkundige partijen enz. enz. Aan den eenen kant bewijzen deze bittere klagten SCHOLEN EN UNIVERSITEITEN. 99 ongetwijfeld de aanwezigheid van belangrijke gebre- ken, maar van den anderen kant blijkt daaruit ook groote belangstelling in de zaak, en het ernstig streven naar algemeenen vooruitgang. Over ’t ge- heel blijft elke onderscheiding of tegenoverstelling van materialismus en spiritualismus, van licht en schaduw, geheel verkeerd, en even als wij aan de tot hier toe beschouwde materiéle zijde, nevens be- wonderenswaardigen vooruitgang, ook dwalingen en gebreken vonden (b. v. bij de banken, de repudia- tie, de slavernij, het tolwezen enz.), zoo vinden wij ook omgekeerd aan de verstandelijke zijde grond- stellngen, pogingen en vooruitgangen, welke den hoogsten bijval verdienen. Het school- en opvoeding- wezen b. v. is, vooral in de noordelijke Staten, sinds de eerste vestiging ijverig voortgeschreden; en se- dert de onafhankelijkheid van het Verbond heeft Washington’s en Jefferson’s luid uitgesproken woord alzemeenen weerklank gevonden: »hoe grootere reg- ten een vrijstaat zijnen burgeren verleent, des te meer zorg moet voor hunne opvoeding en geestbe- schaving gedragen worden.” Reeds in zijne eerste boodschap aan ’*t Congres zeide Washington: » Gij zijt gewis met mij overtuigd, dat niets uwe be- scherming meer verdient, dan de bevordering van wetenschap en letterkunde. In zeder land zijn zij de zekerste grondvesten des openbaren welzijns: in een land echter als het onze, waar de maatregelen der regering zoo onmiddelbaar door de algemeene denkwijze bepaald worden, zijn zij dubbel noodza- kelijk. Het volk moet leeren zijne regten en der- zelver waarde te erkennen, onderdrukking te on- derscheiden van uitoefening van wettelijk gezag, noodzakelijke opbrengsten van willekeurig opgelegde lasten, en den echten geest der vrijheid van dien 50 SCHOLEN EN UNIVERSITEITEN. der teugelloosheid, opdat het genen beminne en de- zen verfoeije enz.” In gelijken zin verklaarde de Witt Clinton: »Kundigheden zijn even zoo wel oorzaak als uitwerksel eener goede regering.” En in een schoolverslag van New-York (1840) wordt gezegd: »Het opkomend geslacht is bestemd een- maal het land te regeren, daarom moet men het vormen en opvoeden, opdat het beschermd zij tegen de lagen der volksmenners, en zijne onschatbare regten z00 ce baie dat zij niet ste! misbruik verloren gaan.” : De algemeene Bondsregering kan, ingevolge de wetten en de bovengenoemde meening, niet onmid- - dellijk het opvoedingswezen leiden, weshalve er dan ook geen ministerie van openbaar onderwijs, geene algemeene schoolwet, geene algemeene schoolkas bestaat; veeleer gaan alle bewegingen met goed gevolg van de bijzondere Staten en van enkele per- sonen uit. Eenzijdige inmenging en gedwongene overeenstemming vreest men veel meer, dan enkele gebreken van inzigt en verband. Den onderwijzers staat gewoonlijk eene schoolcommissie (trustees) ter zijde, welker leden door de gemeente ter leiding der eigenlijke werkzaamheden verkozen worden. Ofschoon de eene over de andere soms met reden klaagt, zoo is toch deze inrigting beter dan of alle magt en beslissing in ééne hand is gesteld. Doordien de Bondsregering (zoo als wij gezien hebben) ‘'/,, van alle staatslanderijen voor de scho- len beschikte (*) heeft zij deze een verbazend groot, dagelijks in waarde stijgend geschenk gemaakt. De regeringen der Staten wachten zich intusschen dezen (*) Ingevolge hiervan zullen in de westelijke Staten ongeveer 2,166,000 akers land aan de scholen toebehooren, waarvan de waarde reeds voor jaren op 4,332,000 dollars begroot werd. SCHOLEN EN UNIVERSITEITEN. 34 schat oyverijld te verspillen, veelmeer vorderen zij, dat zich de gemeente vddr alle toelagen zelve offers oplegge, onderwijzers aanstelle, en het viervoud, of althans het dubbel bijdrage van ’tgeen de overheid geeft. Bijna alle grondwetten bevatten zeer loffe- lijke bepalingen over de waarde der opvoeding, en wijzen middelen aan, om de daarmede noodwendig verbondene uitgayen te bestrijden. Dat in de Ver- eenigde Staten (vooral in ’*t zuiden) niet alle kin- deren ter schole gaan; dat vooral in de westelijke © Staten (bij dun verspreide bevolking) nog gebrek aan scholen bestaat, is ligt te begrijpen; er is toch geen land ter wereld, wat in dit opzigt alle eischen en wenschen bevredigt. Evenwel betuigt M’Gregor, dat het landvolk in Amerika niet zoo onbeschaafd , en zeker niet zoo onkundig is als in Engeland; — en een ander Engelschman, Caswall, zegt: »de opvoeding in Amerika is algemeener, schoon ook niet zoo grondig en naauwkeurig, als in Engeland.’’ Dit gemis van grondigheid en naauwkeurigheid heeft hoofdzakelijk betrekking op het aanleeren van oude talen en de geschiedenis, als ook op de, meer in het noorden dan in de slavenstaten heerschende, neiging om spoedig in het werkdadig leven te tre- den. Deze neiging ontstaat echter zeer natuurlijk uit de gemakkelijkheid om een zelfstandig voordeel- gevend bedrijf op te vatten. De Amerikaan heeft eene menigte praktische kundigheden noodig, waar- aan de EKuropeér naauwelijks denkt, en menigvyul- diger oefeningen daartoe zijn genen dienstiger, dan het navorschen eener enkele zaak. Daar reeds in Europa tegen de leerwijze en het nut der geleerde en philologische opvoeding tegenwerpingen zijn ge- maakt, zoo is het nog ligter te regtvaardigen, dat de Amerikanen niet juist denzelfden weg inslaan. 32 SCHOLEN EN UNIVERSITEITEN. Voor zoo ver die voor hoogere trappen van be- schaving noodzakelijk zal blijken, zal hij evenwel niet onbetreden blijven, ja is dit reeds met goed gevolg geschied. — Over gang en doel van ’t onderrigt in Yale- College te New-Haven (eene der beroemdste opvoe- ding-inrigtingen van Noord-Amerika) laat de be- sturende overheid zich op volgende wijze uit: » Onze inrigting stelt zich niet ten doel, eenzijdig onderrigt (partical education) over slechts enkele onderwerpen te geven; maar van den anderen kant ook niet, om van alle zaken eenige oppervlakkige kennis mede te deelen, of alle bijzonderheden voor een bepaald be- roep te leeren, —- maar eene veelomvattende oplei- ding en beschaying aan te vangen, en die zoo ver te brengen als gedurende het verblijf der scholieren en studenten mogelijk is. Onze bedoeling is, eene evenredigheid tusschen de verschillende takken van letterkunde en wetenschappen te vestigen, welke eene eigenaardige gelijkmatigheid en een evenwigt van het karakter veroorzaakt. Om zulk eene door- tastende opvoeding te grondvesten, is het noodig alle vermogens des menschen in werkzaamheid te bren- gen; want wanneer eenige van dezelve veel sterker worden ontwikkeld dan de anderen, bekomt het wetenschappelijk karakter eene scheeve rigting. De krachten van den geest worden niet in de schoonste evenredigheid ontwikkeld, wanneer men alleen talen, of wiskunde, of natuur-, of staats-wetenschappen leert. Het doel onzer inrigting is niet, datgene te onderwijzen wat tot een of ander bepaald beroep wordt gevorderd; maar den grond te leggen tot hetgeen aan allen gemeen is, en waarop het overige moet worden gebouwd. De grondbeginselen van wetenschap en letterkunde geven de stof, den yorm, SCHOLEN EN UNIVERSITEITEN. 30 de verheffing van den geest, welke het best tot de studie van elk bijzonder vak geschikt maken.” Verstand en wetenschap is op en om zich zelve - eene bezitting, even als gezonde ledematen, zin- nen, menschheid in *t algemeen. Zonder weten- schap was de mensch aan het dier gelijk, en wordt zij al niet als hoogste wijsheid en deugd aangemerkt of daarmede vereenzelvigd, zoo gaat toch onwetend- heid nog veel minder met deze gepaard. De ge- varen van eenzijdige, zelfzuchtige ontwikkeling van den geest, zijn intusschen voortreffelijk ontvouwd in een schoolverslag des heeren Dwight voor Al- bany (1844). De gewone deugden zijn meest bloote schrander- heid, zij ontspringen wit eigenbaat, voeren tot rijk- dom en roem, maar niet in gelijke mate tot waar welzijn en geluk. Vele menschen hebben het ge~ loof aan den mensch verloren; de welgelukte schel- merij gaat onder den dekmantel van bekwaamheid onbeschaamd door de straten, en vergt de goedkeu- ring van ’t algemeen.” Dergelijke juiste tereotwijzingen , ondersteund door zeer bittere ervarigen, zullen tot den regten weg terug brengen, en tevens het gewigt van hiermede verbondene klagten verminderen. De Amerikanen (zegt namelijk menigeen) hebben te weinig vereering voor eigenlijke wetenschap, beschouwen die als een Aristocratismus, dat geschuwd moet worden, vragen altijd slechts: wat nut brengt het aan? houden de geleerden voor schadelijke windbuilen, zijn overal aan het middelmatige in het letterkundige gewoon, IL. 3 4 tnd a4 SCHOLEN EN UNIVERSITEITEN. en hebben geene behoefte aan, geene kennis van het hooger beschaafde, en nog minder geestdrift daarvoor. — Voorzeker is hiermede eene zwakkere zijde van den Amerikaanschen toestand aangetoond, maar kon dan een met de Europesche opvoeding bekend Amerikaan niet antwoorden: Ongetwijfeld leeren de scholieren, zoo niet in ’t algemeen in Ku- ropa dan toch in Duitschland, meer Grieksch en La- tijn dan in Amerika; maar hoe velen (onderwijzers en philologen van proféssie uitgezonderd) lezen echter , na het verlaten van scholen en universiteiten, nog de klassische schrijvers? hoevelen zijn voor hen inder- daad met geestdrift bezield? Bijna alleen toekom- stige ambtenaren bezoeken de hoogescholen, en na die te hebben verlaten, vinden ze hunne verdere ~ vorming in de waarneming van meestal beuzelach- tige bezigheden. De groene tafel vormt echter naauwelijks hen die er aan zitten, maar niet die er. over heen kijken, en nog veel minder anderen door tallooze besluiten en beschikkingen. Ons praktisch , ons politiek leven vordert voor alle inwoners des lands eene veelvuldige, onafgebrokene werkzaamheid van den geest, en er komt daardoor een geheel ander en grootscher resultaat der gezamenlijke le- vens-opvoeding aan ’t licht, dan uit de Europesche schoolmeesterij en het bestendig aan den leiband loopen. Hoe velen zijn in Europa reeds oud en pedant in de jeugd; bedillers zonder geestverhef- fing, alles beter wetende en toch nicts wetende; immer ontevreden, als of tevredenheid eene flaauwe, geesteloosheid aanduidende eigenschap ware; zonder geloof of vertrouwen jegens ouders, opvoeders en onderwijzers; hoogmoedige berispers der geheele wereld en alle maatschappelijke betrekkingen, zon- der ootmoedig met de yerbetering bij zich zelven te RS SCHOLEN EN UNIVERSITEITEN. ae beginnen; zonder hoop, troost of verlossing, dan die uit eigene algenoegzaamheid en geringschatting | van al het bestaande en verledene moet voort- vloeijen. | Wanneer, zoo als men berigt, de Duitsche land- verhuizers in eenige Staten van Noord-Amerika zich omtrent school-inrigtingen en verbeteringen onver- schilliger toonen dan de prikkelbare Yankees, zoo is gewoonte, traagheid en domheid wel niet de — eenige oorzaak. Zij vermoedden, of gevoelden veeleer, datgene, ’twelk uit genoemde eenzijdigheid der Europesche rigting voortvloeit, en dat lezen en schrijven op zich zelf het oordeel weinig scherpt, en het karakter ongevormd lJaat. In dezen zin zeide zelfs Pestalozzi: »zeer groot acht ik het kwaad, dat uit het vroege schoolgaan, uit al wat buiten de woonkamer aan de kinderen gekunsteld wordt, is voortgevloeid.” Deze gevaren van verkunsteling doen zich evenwel in Amerika veel minder voor dan in Europa, omdat op den school- en opvoeding- tijd een frisch, vrij, werkdadig leven volet, en de ontevredenheid over staat, grondwet, kerk en maat- schappij bij voorkeur (of ongelukkiglijk) eene krank- heid van ’t oude Europa is. © Wij vinden in Amerika zondagsscholen, volks- of elementaire scholen, eenigzins hooger opleidende taalscholen (grammar schools), colleges (met onze gymnasién te vergelijken) en hoogescholen (univer- siteiten) met ééne tot vier faculteiten. Zeer na- tuurlijk en volstrekt republikeinsch toont zich de belangstelling voor en het naauwlettend toezigt over de volksscholen; te regt evenwel heeft men er op- merkzaam op gemaakt, dat eene verwaarloozing der hoogere beschaving ook den vooruitgang en de ver- edeling van ’t alzemeen zou verhinderen. 4 Hs 56 SCHOLEN EN UNIVERSITEITEN. De gymnasién en universiteiten, wier getal ge- noegzaam groot is, zijn op verschillende plaatsen op verre na niet gelijk aan elkander; doordien eenige pas beginnen en nog maar weinig onder- wijzers, scholieren en boeken tellen, terwijl andere (als Cambridge in Massachusetts en Yale-College te New-Haven in Connecticut) met professoren, stu- denten, bibliotheken en andere verzamelingen ruim en doelmatig voorzien zijn. Volgens Europesche wijze van zien, zoude men aan weinige volkomene inrigtingen de voorkeur geven boyen een grooter aantal onvolkomene; bij de uitgestrektheid der Bondsstaten en de verspreide bevolking, wenscht echter elk huisvader zeer natuurlijk eene hoogere inrigting voor opvoeding in zijne nabijheid te heb- ben; ook wordt het een zeker punt van eer, in dit opzigt niet achter te blijven bij dezen of genen na- burigen Staat. Op de collegies of gymnasién vertoeven de scho- heren gewoonlijk vier jaren, van 14 tot 18, of in andere hooger opleidende, van 16 tot 20. Ge- woonlijk vordert men bij de opneming meer of min kennis van Engelsche taalkunde, rekenen, aard- rijkskunde, beginselen van Latijn, ook wel van Grieksch. Deze beide talen worden dan verder onderwezen, hier en daar Hebreeuwsch of nieuwere talen, mathesis, rethorica, bespiegelende en natuur- like wijsbegeerte, als ook iets over Amerikaansch en volken-reet. Het onderwijs’ m de geschiedenis is dikwijls gebrekkig, ja ontbreekt soms geheel. Bij het verlaten van het collegie bekomen de meeste scholieren den graad van Baccalawreus van kunsten of wetenschappen, en gaan dan gewoonlijk voor twee, drie jaren over tot eene inrigting ter opleiding in godgeleerdheid, regtsgeleerdheid of geneeskunde. SCHOLEN EN UNIVERSITEITEN, 37 Van een onderscheid der standen en hunne be- handeling is natuurlijk nergens sprake; een des te sterker tegenstelling doet zich echter tusschen blan- ken en zwarten voor. Terwijl vele negervrienden voor beiden een gemeenschappelijk onderrigt aanbe- velen, wenschten anderen, om vroeger vermelde re- denen, de negerkinderen zoo al niet geheel van on- derwijs te onthouden, dan toch (reeds alleen om de onaangename uitwasemingen) bijzondere inrigtingen voor hen daar te stellen. Den laatsten uitweg heeft men meestal gekozen. Op de onzalige gevolgen, welke de ongelukkige twist over het bijbellezen in de scholen gehad heeft, zal ik later terug komen, en merk ik hier slechts in *t algemeen aan, dat de gevoelens over het gods- dienstig onderwijs op de :scholen zeer verschillen. Vele sekten willen hierbij alleen hun eigen geloof ten grondslag leggen; anderen slechts die godsdien- stige grondstellingen voorgedragen hebben, over welke onder de Christenen geen verschil bestaat; nog anderen willen het wetenschappelijk onderrigt ge- heel en al van het kerkelijke scheiden, en dit alleen aan de geestelijken der onderscheidene gezindten overgelaten hebben. In dezen zin bepaalt eene wet van den Staat Illinois: aan geene opvoeding- of school-inrigting mag eene theologische afdeeling worden toegevoegd. Met goed gevole heeft men zeer vele vrouwen als onderwijzeressen, zelfs in jongensscholen ,_ aan- gesteld. Zij maken in Ohio ongeveer de helft, en in Massachusetts zelfs twee derde van het geheele aantal onderwijzenden uit. Voor de lagere klassen stelt men ze algemeen boven de mannen, want zij zijn liefderijker, geduldiger, zediger en meer ge- wijd aan het gekozen beroep, indien zij althans - es _SGHOLEN EN UNIVERSITEITEN. niet door verandering van levensplan worden ge- stoord. noe Eene andere eigenaardige inrigting in vele scho- len, vooral in de westelijke Staten, is de verbinding van wetenschappelijk onderrigt met ligchamelijken arbeid. De scholieren besteden hiertoe gewoonliik - drie uren daags (als drukkers, boekbinders, timmer- lieden, landbouwers enz.), versterken hierdoor hunne gezondheid, en verdienen een. groot gedeelte hunner kosten van onderwijs.. Eene inrigting bij Palmyra in Missouri bezit land, *twelk de scholieren in pacht nemen, bearbeiden en hierdoor zich zelven onderhouden. Ofschoon het onmogelijk, althans zeer vermoeijend zijn zoude, de schoolinrigtingen van 50,Staten in alle bijzonderheden voor te stellen, zoo blijft het toch noodig een en ander als ten voorbeelde mede . te deelen; mede tot een bewijs hoe onregtmatig het verwijt is van den tegenzin of de onverschilligheid der Noord-Amerikanen omtrent verstandelijke be- schaving en opleiding. 14. In Alabama is het 56 deel van den grond- eigendom van elk landschap, en buitendien 46,000 akers voor eene universiteit bestemd, welke thans reeds een millioen dollars waard zijn. 2. In Noord-Carolina behoorden in 1838 aan de scholen 41'/, millioen akers land, ’*twelk ten minste gedeeltelijk tot bebouwing geschikt is. De overige schooleigendom bedraagt circa 1 millioen dollars. 5. In Zuid-Carolina zijn geestelijken en school- | onderwijzers vrij van patentbelasting. Van tijd tot tijd werden toegestaan: voor de bibliotheek . . . kapitaal 2,000 dollars » » » A we jaarlijks 610 » » den bibliothecaris . . » 600» SCHOLEN EN UNIVERSITEITEN. 59 voor elken professor der hoogere school 2,500 dollars. (slechts 1,000 dollars voor ieder minder dan de stedehouder.) » verscheidene beurzen voor stu- denten, elk van Sat aes 400 - » » vrijscholen . . . . jaarlijks 57,000 » » een gebouw tot physische ver- zamelingen en proeven . . . 6,000 » » een doofstommen-instituut . . 23,000 » Het stelsel van vrijscholen heeft, om redenen, tot wier ontwikkeling hier de plaats niet is, nog geen bevredigenden voortgang gehad. ? In 1801 werd te Columbia, de hoofdstad van Zuid-Carolina, een hooger gymnasium opgerigt. De Staat gaf het geld tot den aanleg der groote gebouwen en tot de (wegens de duurte der plaats noodzakelijke) ruime bezoldigingen. Eene door de wetgeving gekozene commissie, met den stedehou- der aan het hoofd, bestiert de eigenlijke werkzaam- heden, terwijl de meer wetenschappelijke leiding meest in handen van den directeur en de professoren van ‘t gymnasium gesteld is. LHchter benoemt ge- melde commissie alle professoren, en heeft ook het regt hen te ontslaan. Er zijn zeven professoren: 1. Voor fraaije letteren en logica. Voor wiskunde en natuurlijke wijsbegeerte. Voor bijbelsche letterkunde en waarheden des Christendoms. | : Voor Grieksche en Latijnsche letterkunde. Voor chemie, geologie en mineralogie. . Voor geschiedenis en volkshuishoudkunde. Voor bovennatuurkunde en zedekundige wijs- begeerte. Bij de aanvaarding van zijn ambt moet elk pro- fessor eene tot zijn vak betrekkelijke rede houden. er to SD 40 SCHOLEN EN UNIVERSITEITEN. De scholieren {gymnasiasts) worden, even als in alle dergelijke inrigtingen, in vier klassen verdeeld, die vrij zonderling genoemd worden: Freshmen, Sopho- mores, Juniors en Seniors. Met het 14° jaar worden ziij opgenomen. Alle half jaar heeft een examen, alle jaar eene promotie plaats. De gymnasiasten wonen, even als de professoren in het aleemeene gebouw. LElken professor is een bepaald getal van hen ten opzigt overgegeven, wier kamers hij dage- lijk ten minsten éénmaal bezoekt. Insgelijks heb- ben de professoren bij afwisseling het opzigt aan tafel. De gymnasiasten dragen eene eenvoudige ge- like kleeding van donkergrijs laken. Hun is ver- boden: tabak te kaauwen, honden te houden, ster- ken drank te drinken, .zondags instrumenten te be- spelen of andere gewone oefeningen of verstrooijin- gen te bedrijven. Al het geld voor de gymnasias- ten gaat door de handen eens schatmeesters. Geen hunner mag jaarlijkks meer dan eene bepaalde som (circa 900 guldens) uitgeven, omdat de ervaring leert, dat dit de nadeeligste gevolgen heeft. De cursus duurt van den eersten Maandag in October tot den eersten Julij.. Dagelijks worden slechts drie leeruren gegeven, één na het morgengebed, één om elf en één om vier uur; er bestaan echter naauwkeurige voorschriften over de verdere verdee- ling en :besteding van den tijd. Tot naauwkeurige beoordeeling van het schoolplan, dat van Duit- sche inrigtingen zeer verschilt, ontbreekt hier de ruimte. 4. Te Georgetown, (bij Washington, district Columbie), hebben de Jesuiten in een bekoorlijk oord eene stichting gevestigd, welke het onderwijs van een gymnasium met-eene gedeeltelijke univer- siteit tracht te verbinden. Overal zijn de grond- - SCHOLEN EN UNiVERSITEITEN. Al stellingen in beoefening gebragt, welke de ratio atque istitutio studiorum societatis Jesw voorschrijft, | en welke het dus onnoodig schijnt hier over te ne- men. Er. wordt sevdaniwed tegen niet onderzochte nieuwigheden en onkerkelijke rigtingen ; veel-leeren , veel-weten en loutere aardigheden worden gelaakt; de studie der klassieken daarentegen, als eeuwige voorbeelden van juist denken en schoon schrijven, — meer op den yoorgrond gesteld dan gewoonlijk in Amerika. Echter is menige verandering in den ouden cursus noodig, om voor natuurwetenschap- pen, nieuwere talen en moedertaal den vereischten tijd te vinden, Daarom wordt dagelijks 1'/, uur besteed aan Mathesis, Fransch enz. De cursus duurt van 15 September tot 54 Julij. Na vierjarig verblijf in de klassen van het gymnasium, gaat men over tot de hoogere klassen, die nog de oude na- men poética, rhetorica en philosophia dragen. Ieder scholier moet den geheelen cursus doorloo- pen, en vrijstelling van deze of gene onderwerpen wordt niet: verleend. Men mag alleen ouders of voogden bezoeken. Alle brieven, die niet van ouders komen, opent de bestuurder der inrigting; ook beslist hij, welke boeken de scholieren mogen lezen. De jaarlijksche kosten voor woning, onder- wijs, opzigt, bewasschen en- geneeskundige hulp, beloopen 200 dollars. Al het overige wordt af- zonderlijk betaald; bovenmatig hoog zakgeld wordt echter niet geduld. Ook Protestanten worden in de stichting opgenomen. MHet tabak kaauwen is verboden, maar van rooken wordt niet gesproken. De theologie (welke als toelichting voor de phi- losophie wordt aangewezen) moet men vier jaren bestuderen, goddelooze leeringen geheel onopgemerkt aten, en zich in alles aan Thomas Aquinus aansluiten. 42 SCHOLEN EN UNIVERSITEITEN. 3. In Connecticut ontstond uit oude landverkrij- gingen allengs een schoolfonds van omstreeks 2 millioen dollars, hoog verrent, kapitaal, waarbij bui- tendien door belastingen nog eene jaarlijksche toe- lage van 12,000 dollars komt. De gezamenlijke ontvangst wordt over 80—84,000 kinderen verdeeld, maar evenwel nog niet al het wenschelijke bereikt. Een schoolgebouw, dat ik te New-Haven bezocht, was ruim en doelmatig, en de leerlingen, volgens de leerwijze van Lancaster onderwezen, vermenig-— vuldigden onder anderen getallen van vijf cijfers uit het hoofd. | Yale-College te New-Haven, gesticht in 1701, en allengs zeer uitgebreid en verrijkt (*) wordt met regt onder de beste wetenschappelijke inrigtingen van Noord-Amerika gesteld, en verbindt het doel van een gymnasium met dat eener universiteit. De wetten voor scholieren en studenten bevatten de ge- wone verordeningen, echter verdienen de volgende eene bijzondere vermelding: zij mogen geene schul- den maken; en slechts dan, met verlof van hunne bestuurders, in de stad wonen, wanneer alle ver- trekken van *t algemeen gebouw bezet zijn. Wie uit blijft of te laat op de leeruren komt, wordt af- keurend aangeteekend. Bijzondere opzieners (tutors) hebben het toezigt over vlijt en gedrag. Niemand mag vrouwenkleederen aantrekken, den schouwburg bezoeken of mede spelen, ook geen ander spel spe- len, of binnen het schoolgebouw koek of vruchten koopen. Die huwt kan geen student blijven. . Ieder moet Zondags te kerk gaan, en dien dag op ’t strengst vieren (f). Die luide het goddelijk gezag (‘) De stichting bekwam den naam naar den stedehouder Yale, die haar grootelijks begunstigde en in 1721 stierf. (7) De wet zegt: wie den Zondag ontheiligt door noodeloos SCHOLEN EN UNIVERSITEITEN. 45 (the divine authority) van de Heilige Schrift of een deel derzelve ontkent, zal worden weggezonden. Het beheer van *t vermogen, de aanstelling der onderwijzers, en de algemeene zaken worden door eene bijzondere commissie geregeld; een president, de professoren en tutoren daarentegen vormen de faculteit voor onderwijs en tucht. Er zijn profes- soren aangesteld: voor mineralogie, chemie en geologie, » Latijnsche letterkunde, » Grieksche letterkunde, » wiskunde, » natuurlijke wijsbegeerte en sterrekunde, » welsprekendheid en Engelsche letterkunde, » godsdienst, een lector voor Latijn en Grieksch, zeven tutoren, Nadat een scholier in vier jaren den zeer eigen-- aardig gestelden schoolcursus heeft doorloopen, en baccalaureus is geworden, gaat hij over tot de fa- culteiten der universiteit. Bij de theologische facul- teit zijn vier professoren aangesteld, en voor den driejarigen cursus wordt geen honorarium betaald. De medische afdeeling heeft vijf professoren en een’ driejarigen cursus; de regtgeleerde drie professoren en een’ tweejarigen cursus: beide faculteiten nemen honorarium, daar oude stichtingen hier niet toerei- kend zijn. De vacantién (zomer-, kers- en paasch-) duren omstreeks 12 weken. De bibliotheek van ’t gymnasium telt 12,000, die van ’t studenten-genoot- schap 20,000 boekdeelen. Er waren tegenwoordig 111 werk, onderhoud of uitgaan, wie dien dag zijne kamer ver- laat, of eenen anderen student, of eenen vreemde binnen laat enz., zal bestraft worden, naar den aard van het misdrijf. 44 : SCHOLEN EN UNIVERSITEITEN. freshmen, 88 sophomores, 77 juniores, 107 seniores, 60 medici, 44 juristen, 66 theologanten. Tot eene proef geef ik de onderwerpen van eenige rede-oefeningen: Over vastheid van grondstellin- gen; natuur; de bedrieger; Washington’s bestuur; de spraak van het zwijgen; zedelijke moed; over de beoefening der Amerikaansche geschiedenis; over dichtkunst; de heidensche mythologie; vox populr vox Dei; onze politieken geene staatsmannen; hard- nekkigheid; dwingelandij der mode; over de ach- ting, die de wijsbegeerte aan de godsdienstleer verschuldigd is; over de geneigdheid der menschen tot vrije staatsregelingen; de bestemming der vrouw. 6. In New-Hampshire wordt jaarlijks ruim 90, 000 dollars, meest door eene belasting op de bezittingen, voor de scholen. opgebragt. Insgelijks moet elke bank '/, percent van haar kapitaal hiervoor betalen. Voor schoolgebouwen en gymnasién bestaat nog een bijzonder inkomen. Kene gekozene commissie exa- — mineert de schoolonderwijzers en kiest de school- boeken. Er wordt geen genomen, dat in den geest eener bijzondere gezindte of belijdenis geschreven is. 7. In Allinois bedroegen reeds in 1859 de trac- tementen aan schoolonderwijzers betaald 44,000 dol- lars, en een deel der ontvangst van landverkoop is voor de scholen aangewezen. - i 8. Te Lexington (Kentucky) hontadt zich een gymnasium, eene school voor regtsgeleerdheid en eene inrigting voor geneeskundig onderwijs. De cur- sussen duren van November tot Maarten van April tot Augustus. De scholieren staan onder bepaald opzigt en wonen in het openbaar gebouw, of met goedkeuring hunner bestuurders, in de stad. De schooluren .zijn van 9 tot 12 en van 2 tot 5 uur. SCHOLEN EN UNIVERSITEITEN. 45 Het leergeld voor een half jaar bedraagt 10 a 20 dollars. ) Te Louisville is eene voortreffelijke inrigting ge- sticht voor geneeskundig onderwijs. De stad gaf daartoe 115,000 dollars. De gehoorzalen in_ het groote, schoone gebouw zijn doelmatig en wel ver- licht; voor natuur-, schei- en ontleedkunde zijn verzamelingen aangelegd; de bibhotheek telt reeds 4 2 3,000 banden, en acht professoren onderwijzen sedert zes jaren 1,060 studenten. De lessen duren slechts van den eersten November tot den laatsten Februarij, maar dan dagelijks zes uren. Het ho- norarium voor elken professor bedraagt 10 a 15 dollars, de inschrijving en bibliotheek 5 dollars, de doctorale graad 20 dollars. 9. In Louisiana besteedde men reeds in 1827 40,000 dollars voor de opvoeding der armen. In 1841 werden zeer doelmatige besluiten genomen tot het stichten en uitbreiden van scholen, en de aan- gestelde onderwijzers (grootendeels vrouwelijke) zeer goed bezoldigd. 10. In Maine heeft elke plaats zijne vrijschool, welke meestal uit alzemeene vermogen-belasting on- derhouden wordt. Evenwel komt de gezamenlijke staatskas met eene belangrijke som te hulp. Ook voor gymnasién en inrigtingen ter godgeleerde op- leiding heeft men reeds zorg gedragen. 11. In Maryland en vooral te Baltimore is het schoolwezen insgelijks sterk vooruitgegaan; jaarlijks worden b.v. 13 schooleommissién verkozen, en 15/, cent schoolbelasting van *t vermogen geheven. 12. Michigan bezit omstreeks een millioen akers land voor de scholen en -brengt buitendien eene schoolbelasting op. De geheele uitgave voor de scholen beloopt 87,000 dollars, en bedraagt meer 46 SCHOLEN EN UNIVERSITEITEN. dan de kosten der geheele regering. Het aantal - scholieren klom in 1844 tot 66,000. In 1857 vaar- digde men eene wet uit over de stichting eener nieuwe hoogeschool met drie afdeelingen voor reg- ten, geneeskunde, kunsten en wetenschappen. Men wees haar 48,000 akers land toe, en hare verza- melingen voor botanie, mineralogie, geologie en zodlogie zijn reeds zeer talrijk. | 15. Missourt bezit 1,114,000 akers onverkocht schoolland en beurde uit den verkoop van 54,000 akers ruim 400,000 dollars. Reeds in 18358 be- taalde men aan de schoolonderwijzers meer dan 50,000 dollars, maar klaagde tevens over het ge- brek aan geschikte personen. 14. Over het schoolwezen in Ohio geef ik elders berigt. In New-Jersey is een schoolfonds van 550,000 dollars en eene jaarlijksche toelage uit publieke fondsen van 50,000 dollars. | 15. In Pennsylvanie klaagt men dat fabriekarbeid reeds vele kinderen van de scholen afhoudt; echter heeft het onderwijs in de laatste tijden verbazende vorderingen gemaakt. De onverschilligheid, de voor- oordeelen, ja de tegenstand zelfs tegen kosteloos onderwijs, zijn meest. verdwenen, en de gelden voor de scholen benoodigd, worden gewillig opgebrast. In de plaats der goedkoopere leerwijze van Lancas- ter komt allengs, naar mate meer onderwijzers zich vormen, de gewone; nieuwe schoolhuizen worden gebouwd, de bibliotheken en verzamelingen. worden vermeerderd, en ook voor kinderen van kleurlingen zorgde men. In 1859 werden ruim 500,000 dollars uit publieke kassen voor scholen besteed. Er wa- ren 4,488 mannelijke en 2,050 vrouwelijke onder- wijzers; de eerste ontvingen maandelijks gemiddeld SCHOLEN EN UNIVERSITEITEN. - AZ 20, de laatste 12 dollars. Er waren 3,494 scholen in gebruik, 887 in aanbouw. De graafschaps-com- missién, en een persoon voor ieder schooldistrict, bepalen het bedrag der op te brengen schoolbelas- ting. Zij moet ten minste het dubbel der staatstoe- lage opleveren. In het stadsdistrict van Philadelphia waren in 1845, 214 scholen, waaronder eene hooge school (high school), 40 taalscholen, 18 lagere scholen, 76 aanvangscholen (primer schools) en 80 in de buitenwij- ken, met 499 onderwijzers, waarvan 87 mannelijke en 442 vrouwelijke. Het inkomen bedraagt gemid- deld circa 275 dollars, de geheele uitgave voor de scholen bijna 192,000 dollars. Het aantal leerlingen bedraagt 55,150, en is in 1'/, jaar 3,292 toegeno- men. Gaat Philadelphia op deze wijze volhardend voort, zoo zullen woeste en verfoeijelijke oproeren niet ligt terugkeeren (*). : 16. Lthode-Island hesteedde in 1845 uit openbare en bijzondere bronnen 48,000 dollars. Er waren 342 mannelijke, 175 vrouwelijke onderwijzers, en scholieren 11,960 jongens en 8,151 meisjes. Ook in Tennessee bestaan doelmatige wetten en inrigtingen. | 417. Vermont. bestemde 80,000 akers en een aan- zienlijke som voor de scholen; buitendien wordt er eene schoolbelasting volgens het vermogen geheven. De universiteit of het gymnasium te Burlington (Staat Vermont) staat onder de leiding van 16 per- -sonen, die bij onderlinge keuze benoemd worden. Zij kiezen uit de personen, die hun door de pro- -(‘) Voor 1843 vind ik de volgende opgaven: 6,156 scholen, 5,264 mannelijke en 2,330 vrouwelijke onderwijzers, 161,000 - schoolgaande jongens en 127,000 meisjes, staatstoelage 272,000 dollars, schoolbelasting 419,000 dollars. j 48 SCHOLEN EN UNIVERSITEITEN. fessoren worden voorgesteld, de benoodigde on: derwijzers. Met den Staat heeft de inrigting wei- | nig of geene betrekking. Voor het onderwijs be- taalt ieder scholier circa 67 gulden. Zij zijn ver- pligt het morgen en avondgebed bij te wonen, en zondags ter kerk te gaan. Tabakrooken en mu- zieckmaken, gedurende den leertijd, is verboden. Na _ geéindigde schooljaren en afgelegd examen, verkrijzen de leerlingen den graad van baccalau- reus of magister. De vacantién duren 15 weken. 18. In Virginie klaagt de waardige stedehou- der M. Dowell, dat vele kinderen nog geheel niet ter schole gaan, of die slechts korten tijd en onregelmatig bezoeken. De ouders, zegt hij in zijn verslag, moesten door overtuigende gronden aange- spoord worden, hunne kinderen naar de scholen te laten gaan. Evenwel neemt belangstelling en deel- neming in het schoolwezen allengs toe, en er wer- den reeds jaarlijks circa 64,000 dollars voor de volksscholen besteed. : Reeds zeer vroeg zag de edele Jefferson in, hoe noodwendig volksbeschaving en hoogere beschaving in een republikeinsch statenverbond is. » Voedt men (zeide hij) het geheele volk op, onderrigt men het, stelt men het in staat om te beseffen, dat het zijn belang is, vrede en orde te handhaven; zoo zal het zulks doen.” Hij ijverde daarom voor scholen, en stichtte de universiteit te Charlotteville. Men heeft hem, hoewel veel goeds erkennende, echter in dit opzigt twee aanmerkingen gemaakt: Vooreerst, dat hij de universiteit in het eenzame Charlotteville en niet in de hoofdstad Richmont ge- plaatst had. De redenen vdér en tegen komen overeen met die, welke in Duitschland en elders voér en tegen de vestiging van hoogescholen in SCHOLEN EN /UNIVERSITEITEN. 49 groote of kleine steden werden aangevoerd. Waar- schijnlijk wilde Jefferson de wetenschap niet bloot- stellen aan het gevaar, van door de overmagt van bloot praktische strekking, en door de voorliefde tot winstbejag en gezelligheid overvleugeld te worden. Ten anderen, werd Jefferson bitter verweten, dat hij de geestelijken .van allen onmiddelijken in- vlved op zijne stichting uitgesloten had; dat hieruit zijn ongeloof en zijne vijandschap tegen het Chris- tendom bleek. —— Godsdienst en leerstellingen heb- ben echter onmiddelijk volstrekt niets te maken met het onderwijs in Latijn en Grisksch; maar hebben haar eigen gebied, dat door deze inrigting op gee- nerlei wijze benadeeld is. Hij wilde voor. iedereen de vrije keuze en ontwikkeling openhouden; want welke. van de vele gezindten zou hij anders als de heerschende in zijne stichting hebben moeten aan- nemen, en de onvoorwaardelijke leiding toevertrou- wen? Of was het mogelijk, voor iedere belijdenis eenen geestelijke aan te stellen, en daarbij besten- digen vrede te bewaren? Om echter het geschreeuw tegen te gaan, en het gevaar van onbemindheid af te wenden, benoemt men thans voor zekeren tijd. eenen universiteits-geestelijke , volgens bepaalde volg- orde, uit eenige begunstigde of meest talrijke belij- denis. Even als men zulks weleer van de planeten geloofde, heerschen hier dus thans gedurende eenige jaren zekere godsdienstige gevoelens, en maken plaats voor anderen, wanneer hun tijd is afgeloopen. — Geheel in Jefferson’s geest schrijven daarentegen de wetten van New-York voor: geene school, in welke eene of andere godsdienstige sekte of leerstuk (tenet), wordt geleerd, ingeprent of beoefend, be- komt eenig deel van het. openbare schoolgeld. — En in een ander voortreffelijk werk leest men: te If. 4 50 SCHOLEN EN UNIVERSITEITEN. vele onzer wetenschappelijke inrigtingen, schijnen sekten-meeningen te begunstigen. Zij moesten op den breedsten grondslag des Christendoms gevestigd zijn, zonder de minste betrekking tot eenige der verschillende sekten, in welke de Christenheid ver- deeld en weder verdeeld is. De universiteit ontvangt, als toelage van den Staat, jaarlijks circa 14,000 dollars. Eene commissie van zeven leden, door den stedehouder benoemd, bestiert vele zaken, en nevens haar de jaarlijks ge- kozene rector, als ook een boekhouder, die van alle ontvangsten en uitgaven der studenten boek houdt. Er zijn negen professoren aangesteld, voor wis- kunde, natuurlijke en zedekundige wijsbegeerte, chemie en materies medica, ontleed- en heelkunde, geneeskunde, regten, oude en nieuwere talen. De geschiedenis (zoo als maar al te dikwijls in Ame- rika) heeft geen afzonderlijken leerstoel. lIeder pro- fessor heeft gemiddeld 1000 dollars inkomen, vrije woning en collegie-gelden. Het honorarium be- draagt, wanneer de student bij slechts éénen professor collegie houdt: 50 doll. bij twee, voor: iedebs (2. S998 oes = BQ.» bij drie of meer, ieder. . . ... . 1. 23 » sommige collegién kosten. . . ate +) eee voor de babliotheck en tijdéchriften is toe- peste P59 8) oO eo ROL a voor dé /anitoimie #2 dies Pye hoa ABO 0 » sei Pehernties.. :22.  en minstens 16 jaren oud, staan onder opzigt der professoren, worden door hen streng geéxamineerd, en, voor zoo ver zij bekwaam bevonden worden, tot bacca- laureus of magister benoemd. Zij mogen, zonder SCHOLEN EN UNIVERSITEITEN. 54 bepaald verlof, niet buiten het universiteits-cebouw wonen, en dragen gelijke eenvoudige zomer- en winterkleeding. Geen student mag meer dan eene bepaalde som ontvangen en uitgeven, de aankoop van boeken alleen is onbeperkt. De wetten ter handhaving van tucht en goede orde zijn streng, en de misbruiken is men eindelijk altijd meester geworden. De geheele inrigting draagt het karak- ter van eene middelschool tusschen gymnasium en universiteit, en mogt wel naar de behoefte van den tegenwoordigen tijd worden uitgebreid. 19. New-York. Meermalen herhaalt zich de treurige, maar tevens verblijdende ervaring, dat, hoe meer eene inrigting vooruit gaat, en zich der volkomenheid nadert, des te scherper de nog be- staande gebreken opgemerkt, des te bitterder ge- wraakt worden. Zoo gaat het met het schoolwe- zen, vooral in New-Engeland en New-York. Wij zullen dus lof en berisping elkander doen verzellen, zoo als waardige mannen beide uitspraken, of zij zich aan den waarnemer opdoen. De eerste groote prikkel tot verbetering van het schoolwezen, werd in 1795 door den stedehouder Clinton gegeven, die in zijne boodschap uitriep: »ik beschouw het stelsel onzer scholen als het Pal- ladium onzer vrijheid!” — Meerdere stedehonders, als Gideon Hawley, werkten met onverflaauwden ijver in denzelfden geest. In 1805 vereenigde zich een genootschap ter verbetering van het schoolwe- zen, en in hetzelfde jaar vond de eerste groote toewijzing van land voor de scholen plaats. Thans nog bedraagt de onverkochte oppervlakte meer dan 400,000 akers. In 1812 vaardigde men eene ge- wigtige wet uit over de scholen, welke echter in 1858 en 1844 wezenlijke veranderingen en verbe- 4 52 - S$@HOLEN EN UNIVERSITEITEN. teringen onderging. De behandeling voor stad en land is thans in overeenstemming gebragt, en door gekozene plaatselijke en graafschaps-beambten wordt in kleinere kringen zeer nuttig gewerkt. Opper- toezigt en leiding van ’t geheel is in handen van eenen super-intendent van ’t opvoedingwezen. Zoo is het schoolwezen in een volledigen zamenhang, en voorrang noch gebrek, ijver noch nalatigheid kunnen onopgemerkt blijven. Tot het meestal half- jarig schoolbezoek, alsmede tot het examineren der aan te stellen onderwijzers, benoemt men geschikte personen, en het is slechts te wenschen, dat staat- kundige partijschap dezen sethantes kring niet Gheteudiinge en store. In de nats jaren werd uit openbare kassen aan de onderwijzers in den Staat uit- betaala Poo oe) iy coke 0a j000- dollars. ‘Voor boeken aan de districts- bibliotheken Beis Pere LUGS UOO ih Door de inwoners tte . $09,000 » te zamen 1,169,000 dollars. Hoe belangrijk, zeggen voorstanders van ’t school- wezen, deze som ook moge schijnen, zoo is zij ech- ter géring in vergelijking van *t geen tot andere einden is toegestaan en besteed. De bijdragen uit openbare kassen worden in den regel verdeeld naar het aantal leerlingen, die wer- kelijk de scholen bezoeken. Iedere gemeente moet even zoo veel door eene vermogen-belasting opbren- gen, als zij op de eerste, wijze ontvangt. Hierop is echter aangemerkt, dat de armste en kleinste ge- meenten (die voor weinige kinderen eenen school- onderwijzer moesten houden) hierbij het slechtst wegkomen, waarom dan ook reeds het voorstel tot SCHOLEN EN UNIVERSITEITEN. dD eene wijziging van den grondslag dier verdeeling is gedaan. LBewijsbare armen betalen geen schoolgeld; men merkt het echter als een gebrek aan, dat ook welgestelden in New-York, gedurende den tijd dat hunne kinderen van de school blijven, geen school- geld betalen, daar dit tot ongeregeld schoolgaan leidt; terwijl in Massachusetts het schoolgeld telkens voor den geheelen leertijd betaald wordt. Voorzeker is de bezolding der onderwijzers dikwijls nog zoo gering, dat zij gaarne tot andere bedrijven over~ gaan; ook zijn de schoolgebouwen ten deele in zoo slechten toestand, dat ook deze dit beroep niet aan- lokkelijk maken. Eindelijk is de tijd van het school- gaan veel te kort, en men hoort beweren: » onderwijs vormt noch het karakter, noch leert geld winnen; onwetenden komen hier even zoo ver, als die lang school gegaan hebben.” Hoezeer echter dergelijke aanmerkingen en gebreken in gewigt en grootte verliezen, Dblijkt intusschen uit sprekende getallen. Zoo waren er b.v. in 1816, 140,000 scholieren en de Staat gaf 48,000 dollars; in 1844 was dit: 660,000 scholieren en 565,000 dollars. Over ’t ge- heel gaat het schoolwezen ongetwijfeld regelmatig vooruit, en de poging om het onder de verschil- lende sekten te verbrokkelen is, zoo als wij later zullen zien, den Hemel zij dank, geheel mislukt. 20. In Massachusetts en geheel New-England bestonden, van den tijd der vestiging af, zeer lof- felijke wetten op het stichten en onderhouden van scholen, die echter niet ten uitvoer werden gelegd ; eerst in de laatste tijden heeft men aan dit onder- werp eene verdubbelde opmerkzaamheid geschon- ken, die rijke vruchten draagt. Het volgende is aan de nieuwere wetten ontleend: Op elke plaats die 50 huisgezinnen telt, zal op openbare kosten, b4 SCHOLEN EN UNIVERSITEITEN. door een’ of meer beschaafde en bekwame onder- wijzers, ten minste zes maanden ’s jaars school ge- houden, en de jeugd onderwezen worden in lezen, schrijven, rekenen, taalkunde, aardrijkskunde en goede zeden. Waar 100 gezinnen wonen, duurt het onderwijs het geheele jaar door; waar 300 ge- zinnen wonen, breidt het onderwijs zich uit tot ge- schiedenis der Vereenigde Staten, meetkunde, land- meten, algebra en boekhouden. lene plaats van 4,000 inwoners moet een gymnasium hebben met leeraars voor Latijn, Grieksch, geschiedenis, wel- sprekendheid en redekunde. — Alle onderwijzers moeten naar hun beste vermogen inprenten: de grond- stellingen van braafheid en regtvaardigheid, heilige achting voor waarheid, vaderlandsliefde, menschlie- vendheid en welwillendheid, zelfbeheersching, vlijt, matigheid, kuischheid en alle andere deugden, welke het sieraad zijn der menschelijke zamenleving, en waarop de republikeinsche staatsregeling gegrond- vest is. Jeder zonder uitzondering is gehouden, naar zijn vermogen tot de schoolbelasting bij te dra- gen, zonder in aanmerking te nemen of hij al of niet zelf kinderen ter school zendt. Zoo eene plaats achterlijk blijft in het opbrengen van het geld voor de scholen benoodigd, zoo wordt zij door zekere straffen daartoe genoodzaakt, en ontvangt geene on- dersteuning uit de aanzienlijke staatsschoolkas, welke meest op inkomsten en verkoop van landerijen is gevestigd. Jaarlijks worden op elke plaats mannen verkozen, die het schoolwezen besturen, de onderwijzers en schoolboeken kiezen, het aantal vrijscholen bepalen, het vlijtig bezoeken der scholen bevorderen en die verpligt zijn te waken, dat er geene schoolboeken worden gekocht of gebruikt, die uitsluitend de eene SCHOLEN EN UNIVERSITEITEN. 5D of andere godsdienstige sekte trachten te bevorderen. Sedert 1857 bestaat te Boston een opvoeding- bestuur voor den ganschen Staat. De stedehouder en acht personen, van welke jaarlijks één aftreedt, ontvangen alle berigten der plaatselijke schoolbestu- ren, waaruit de secretaris, thans de ijverige en schrandere Horace Mann, algemeene jaarlijksche verslagen zamenstelt. Zeer belangrijk weiden zij uit over den gang der opvoeding, getal van onderwij- zers en leerlingen, schoolgelden, tijd en onderwer- pen van ’t onderwijs enz. Zij vergelijken de inrig- tingen voor onderwijs van Massachusetts met die van andere landen, (*) stellen goed- en afkeuring nevens elkander, en wijzen wegen en middelen tot verderen vooruitgang aan. Deze valt, niettegen- staande het nog bestaan van sommige gebreken, el- ken waarnemer in ’t oog. Alles neemt toe, de bij- dragen, het bezoeken der school, de duur van .’t onderwijs, bekwaamheid, getal en bezolding van onderwijzers en onderwijzeressen, doelmatigheid der schoolgebouwen enz. (f) In drie scholen, ’s jaarlijks met 6000 dollars begif- tigd, worden mannelijke en vrouwelijke onderwijzers gevormd; de eerste worden met hun 17¢, de laatste met haar 16° jaar, tot eenen cursus van één tot drie jaren aangenomen. Volgens de laatste berigten zijn er op eene bevolking van circa 755000 zielen, 2500 mannelijke en 4282 vrouwelijke onderwijzers ; voorts vier collegién met 769 leerlingen (§), 254 (‘) Bijeenkomsten van en tijdschriften voor onderwijzers doen insgelijks veel nut. (+) In Massachusetts verscheen een zeer leerzaam geschrift over den bouw van scholen, Bepken luchtverversching, ver- warming enz. (§) Met regt berispt de Hr. Mann zeer streng, dat door on- bekwaamheid der onderwijzers, maar nog meer door ongehoor. 56 SCHOLEN EN UNIVERSITEITEN. taalscholen met 16447, en 53562 lagere scholen met 160258 leerlingen, van welke men 158551 op open- bare kosten, dat is uit school-kapitalen en belastin- gen, onderwijst. In ’t laatste jaar werden namelijk 309000 dollars door schoolbelastingen opgebragt. De omslag steeg in de verschillende graafschappen van 1,10 dollar tot 6,27 dollars; gemiddeld 2,84 dollars. Voor het bouwen van nieuwe en het herstellen van oude schoolgebouwen werd in vijf jaren 654,000 dollars uitgegeven, en de bijdragen voor de bijzon- dere scholen, door de inwoners betaald, zullen die der openbare scholen genoegzaam gelijk komen. Te Boston is een Latijnsch gymnasium met vijf klassen, eene industrie-school (high school) waar bij voorkeur mathesis, physica, Fransch en Engelsch wordt geleerd; voorts 15 taalscholen en 95 lagere scholen met 46 onderwijzers en 148 onderwijzeres- sen. De schooluren zijn des zomers van 8 tot 14 en van 2 tot 3, en ’s winters van 9 tot 12 en van 2 tot 4'/, uur. Voor kinderen van kleurlingen worden bijzondere scholen opgerigt. Het schoolwe- zen wordt. bestuurd door den burgemeester, den voorzitter des gemeenteraads, en 24 uit de 12 stads- wijken (wards) benoemde personen. Zij kiezen en ontslaan onder anderen de onderwijzers en bepalen hun inkomen. Eervolle vermelding verdienen de belangrijke ge- schenken, in Massachusetts voor het onderwijs ge- daan. Zoo gaf een enkel man 20,000 dollars tot stichting van een leerstoel voor Grieksche letterkun- zaamheid en weerspannigheid der leerlingen, dikwijls met de schuld der ouders, scholen geheel verliepen (broken up). Hier is eene strenge tucht hoogst noodig, anders worden uit losban- dige schoolknapen, in later jaren ,oproermakers en misdadigers , z00 als, helaas! bij de onlusten in Philadelphia gebleken is. 