Corporate financial management
Rembang is yerdeeld in de yier regent- sebappen Rembang, Blora, Toeban en Bodjo Negoro. In bet bestunr der residentie wordt de Resident bijgestaan door de Regenten der yier genoemde aldedingen, terwijl die yan Toe- ban en Bodjo Negoro speciaal onder Adsistent* Bfisidenten zijn gesteld; yoorts door den Se- detaris der residentie, die teyens Ambtenaar yan den burgerlijken stand is, alsmede Notaria en Vendumeester yoor de afdeelingen Rembang en Bloca. In de afdeelingen Toeban en Bodjo N^oro zijn de respectiye Aisistent-Residenten met de waarneming dier betrekkingen belast. Ook staan een yijftal Controleurs bij de Ian* delijke inkomsten en- kultures den Resident ter dienste. Yoor bet boscbwezen beeft men in deze residentie een tiental Adsistenten, Ambtenaren en Opzieoers. Yoorts beboort Rembang tot bet gebied yan den Raad yan Justitie te Samarang, tot den werkkring yan de Samarangsoheweeskamer en tot de yierde waterstaatsafiieeiing. Op de boofd- plaats yan elk regentscbap is een landraad en wordt door den. ommegaanden regter in de derde afdeeling sitting gebouden. De strandyonderij is opgedngen aan de Kom- miezen-Ontyangers, teyens fnngerende Hayen- meesters te Rembang en Toeban, ieder yoor bnn ressort. Yoor de Heryormde gemeente beeft men eenen Predikant, die teyens belast is met de dienst in de residentie Japara. Ook is bier eene subkommissie yan onderwijs met den tijdelijken Re»dent als yoorzitter. Op de boofdplaat^ yan elk regentscbap. beeft men eene inlandscbe school* De Cbinezen in deze residentie staan te Rembang, Lassem en Toeban respectiyelijk on- der een Kapitein en twee Luitenants, en te Blora en Bodjo Negoro respectiyelijk onder eenen Luitenant. Over de andeve yreemde Oos- terlingen is te Rembang een Kapitein gesield. De bevolking aan de stranden yindt haar bestaan in den kusthandel en in de yisseberij. Bebalye de zeeyiscbyangst, die nog al belangrijk is, beeft men bier nog eene menigte yan yisch- yijyers. Twee kruisbooten zijn bier gestatio- neerd tot tegengang yan zeeroof en smokkelarij. Ook leyert de scbeepsbouw, waaryoor yrij be- Langrijke weryen te Rembang, en in de dorpen Lassem, Bnntjar, Dassoon en Galangan aanwe- zig zijn, yoor telen een middel yan bestaan. 36 BK De bevoiking houdt sieh verder bexig met bet makeii en weTen van aeilen, kleedjes, hoofddoeken en goeni-sakken, als ook met bet Terraardigen ran inlandscb aardewerk en Ja- vaansch papier; roorts met bet brandeo van kalk en houtskool, terwijl te Dressen jaarlijks ongeveer 1,000 kojangs of 30,000 pikols zout aangemaakt worden. Ter hoofdplaais Aembang rindt men gond* en siWenmeden, timmerlieden, metselaara, smeden en andere ambachtsUeden. Door bet gebrek aan goede binnenwegen wordt de binnenlandsche bandel eenigzins belemmerd. De totale bevoiking van Rembang bedroeg: in 1866 609,573 zielen , 1857 631,668 , # 1858 652,589 , , 1859 671,188 , M I860 691,438 , en was dua in vier jaren 81,865 zielen of 13.43 7o toegenomen, betgeen eene jaarlijksobe Termeeirdering aanwijat van gemiddeld 3VaVo* Onder de totale bevoiking telde men: a. Europeanen : in 1856 523 ziden , 1857 584 , , 1858 575 , , 1859 ...... 568 , , 1860 617 , b, Cbinezen : in 1856 10,580 zielen M 1867 10,823 , , 1868 10,807 M , 1869 11,720 , , 1860^ 12,266 , c, Arabieren en andere vreemdeOosterlingen: in 1856 778 zielen , 1857 672 M , 1868 902 , # 1859 861 ^ M I860 743 , d. Inlanders '): ') Onder de inlnodsebe bevoiking hebben wg op- genomens ID 1856 een getal van 115 slaveo . 1857 . . . 79 , „ 1868 , » » 68 „ Voor de jaren 1859 en 1860 vindt men in de regeringtvertUgen geese opgaven van aUven. in 1856 597,693 stelea , 1857 619,589 , 0 1858 640,305 ^ ^ 1859 .... . 658,033 , f 1860 . . . . \ 677,813 , Het blijkt dsaruit: * 1°. dat in bet getal Europeanen, boezeer in 1860 bet cijfer 95 of ongeveer IS'/j*/© booger was dan in 1856, geene ouafgebroken toeneming heeft plaats gehad, daar in de jaren 1858 en 1859 telkens vermioderiug van het voorgaand cijfer bespeurd wordt; 2^ dat, met uitzondering van het jaar 1858, toen een kleine acbteniitgaDg heeft plaats ge- bad, de Cbinesche bevoiking geregeld sterk is to^enomen, zoodat in 1860, in vergelijking met 1856, liaar getal was vermeerderd met 1,685 of nagenoeg 16 7o» betgeen zou wijzen op eene jaarlijkscbe vermeerdering van bijna 4 7.; 3*^. dat de cijfers voor de kategorie van Ara- bieren en andere vreemde Oosterlingen groote variation aanwijzen, betgeen waarschijnlijk in verband staat met de omstandlgheid, dat daar- onder vele bandelaren en zeevarenden zijn, die <5f in de residentie niet te huis bdiooren, 6t tijdelijk afwezig zijn, zoodat van deze katego- rie, even als van de Europeanen, moe^lijk be- rekeningeu omtrent toe- of afneming kunnen gemaakt worden; 4°. dat, met eene vrij geregelde toeneming, de inlandscbe bevoiking van 1856 tot in 1860, dus in vier jaren tijds, was vermeerderd met een getal van 80,120 zielen of ongeveer IS'/^^o - De landbonwende bevoiking deser residentie telde: in 1856 .... 71,986 huisgezinnen M 1857 .... 70,583 „ 1858 .... 74,011 ^ „ 1859 .... 81,640 r „ 1860 .... 88,163 M De aanzienlijke vermeerdering van het getal huisgezinnen in de beide laatste jaren is waar> scbijnlijk toe te scbrgven aan meer juiste telling. De velden dier bevoiking besloegen eene uit- gestrektheid : in LS56 van . . 1 50,35 7^4 bouws , 1857 , • . 177,229 ^ ^ 1858 , . . 179,3177a 0 , 1859 , . . 153,563 ^ , 1860 , , , 153,743 , BJL 87 dat is gemiiddd per hnisgezin : in 1856 2.09 bovws f 1857 •••••« 2i5 f , 1858 2.42 , ^1859 1.88 J, ,1860 1.74 r Het blijki evenwd nit Ket regeringsverslag TftQ 1859^ dat de oj^aaf voor bet jaar 1858 Qoei wordeo yenninderd met 25,754 bouw8| a dat (krhalve de werkdijke uil^estrektheid siet meer dan 153,563^/, boaws heeft bedrageu, soodat bet gemiddelde per buisgezin in 1858 is geweesty niet 2.42 bouws, maar slecbts 2.07 iioaws; en bet is meer dan waarscbijnlijk, of- rbooQ daaromtrent in de i^eringsverslagen ran 1857 of 1S58 nieta wordt gezegd, dat ook de opgaaf Tan 1857 fantief is geweest, en dat de werkelijke uitgestrektbeid Toor dat jaar met missiens 25,000 bouws verminderd en alzoo tot eea cgfer van 152,229 bouws gereduceerd moet vorden, betgeeii meer in orereenstemming ii met de cijfers Tan de vier andere jaren. Hiermede zou dan bet gemiddelde per buisgezin TOOT 1857, in stede Tan 2.5, moeten zijn 2.14 bOBYS. IzL Terbaod tot bet boTenstaande is diu de totale nitgeitrektbeid der yelden geweest: ml856 160,357V4 bouws , 1857 (TermoedeHjk) 152.229 , r 1858 153,563 g , 1859 153,563 , , 1860 153,743 , ei heeft men per landbouwend gezin gemiddeld gehid: ia 1866 2.09 bouws , 1857 . (calcuktief) 2.14 , , 1858 2.07 r , 1859 1.88 I, M 1860 1.74 M Nav doe Teriieterde opgaaf en berekening Tan ^ gemidddde per huisgezin znllen onze latere IjcqigriageD omtient de rijstproduktie en de geberea landrente gemaakt worden, onder bet Aoodige Toorbeboud omtrent de meer of minder jiiste opgaaf Tan bet getal landbouwende buis- gcBoaeB, waarraa de telling blijkbaar niet met gioote naaawkeurigbeid is gescbied. Wat Tan dit alles wezen moge, zoo Teel dqat men te mogen aaunemen, dat de land- boQvende berolking Trij niim Tan yelden yoor- zien is, boezeer die.ruimte met elk jaar af- neemt door bet aangroeijend getal der bnisgO" zinnen, waarmede de ontginning Tan nienwe gronden alles behalTe gelijken tred beeft ge^ booden. Tan bet totaal der yelden bad de beTolking aan sawab's of yelden die geirrigeerd kunnen worden : in 1856 .. . . 21,025 bouws r 1867 .. . . 21,961V, M , 1858 .. . . 23,4797, M t 1S59 .. . . 24,317V, ^ » 1860 .. . . 34,218 , De fentieTe opgaTe Tan bet totaal der Tel- den, waarop bierboTen is gewezen, wettigt, naar bet ods toescbijnt, bet yermoeden, dat ook bier weder de opgaaf yan bet getal bouws aan sawab's Toor 1860 oDgeyeer 10,000 bouws te boog is. Het is bekend, dat Rembang lijdt onder groote moeijelijkbeid, om de yelden met stroomend water te doeu beyocbten, zoodat dan ook, uitgezonderd Fatjitan, in geene der GouTemements residentien de Terhonding tus- scben de sawab's en de tegals zoo ougunstig is als bier. Dit bedenkende kan bet niet an- ders dan beyreemding wekken, bet cijfer der bonws sawabTelden yan 1859 in 1860 op eens te zien yermeerdereu met nagenocig 10,000 bouws, zonder dat in bet yersUg yan dat of Tan Troegere jaren Toor deze residentie eenige melding boegenaamd wordt gemaakt Tan wa- terleidingen of andere waterstaatswerken Tan dien aard, in ontwerp of in uitToering, met bet doel om eene nitbreiding Tan de irrigatie Tan Telden te Terkrijgen. Het is dus niet waarscbijnlijk, dat bet getal bouws Toor de sawab's in 1860 Teel meer kan bebben bedra- gen dan 24,218. Alzoo Terkrijgen wij TOor de uitgestrektbeid der zoogenaamde tegals, of Telden wier be- Tochtiging afbankelijk is Tau de r^ens, de Tolgende cijfers; in 1856 129,332V4 bouws 0 1857 (yermoedelijk) 180,267V, # 0 1858 130,088V, # w 1859 129,245V, # # 1860 119,525 , In yerband tot bet zoo eyen opgemerkte aangaande de sawab's in 1860, schijnt dat yoor de t^^s in dat zelfde jaar met ongeyeer 10,000 yermeerderd en derbalye op 129,525 bouws gebxagt te kunnen wprdeu. w N& Uit eea en wider aou 4w ▼olgen, dat van het totaal hater velifin de bevolking heeftgehads a, aan sawahs: in 1856 "^i"® ^^'^^ */•  bouwa ,1867 l«^2r.76 !1 I860 147,236.- 1868 145,046.25 1859 146,673.— B 9 9 9 dat is: in h. aan tegals : in 1856 l^iP* ^^'^\ */• , 1857 » 1858 9 9 . (vermoedelijk) 85.57 9 ruim 84.71 9 1869 *>y**  9 Van het totaal dcr yelden zijn : r. voor 'a Gouvemements kultures afge- zonderd geworden: in 1856 1>745 bonws S"".  4.48 Vo dat is: in 1856 , 1857 9 9 9 1858 1859 1860 1.16  eigen kultuur beplant : Van de voor eigen knltnur door de bevol- king gebezigde gronden, had rij met padi bc- teeld:. in 1856 ...;.. 126,849 bonws 1857 • 129,666 1868 132,133 1859 131,687 9 9 9 I860 133,634 9 9 9 9 ») H«t bier voor bet jaar 1867 gcgeven cgfcr, j g^^ \^ beteeld : ofachoon ▼oortomende in den staat betrcflfcnde de rgslkuUunr van dat jaar, komt niet overccn met hetgeen blykt nit de staten nopens de aniker- en tabakakaltaar in datzelfde jaar. Volgeni dc»e had men gebeiigd: yoor de anikerteelt 490 bonws . . Ubakitoelt. l.l25«/«. na aftrek van welke cijfcrs dus w)u moctcn blijken, dat de bevolking met andere gewas- in 1856 16,020.26 bouws , 1867 15,661.75 , , 1868 12,913.25 , 1869 14,986.- ^ 1860 13,602.— 9 9 9 te zamen. 1.61 6 i/n bonws Ter vermijding van alle verkeorde gissingen, moot nog opgcmerkt worden, dat in Rembang mne andere knlturcs, waarroor een gedcelte der telden van de bevolking moot worden afgexonderd, ▼an wege het GouTOmement plaats hebben, dan T«n sniker en tabak. Volgens de bij de ministericle verslagcn ge- ▼oegde staten heeft de bevolking voor de teelt ▼an andere gewassen dan /Hwfi gebeiigd: in 1856 16,336.75 bouws , 1857 48,228.75 9 48,340.50 17,724.25 I860 15,629.— 1858 , 1859 17,724.25 9 9 9 ftS. ft De TOOT 1857 en 1858 hier opgegeven cij- kn xqH Uijkbftar butiei Wij hebben reeds geuem, dat bet totaal der velden in 1868, toI- gens het jaarlqksdi Terslag over 1859, met 25,754 bonws moet vorden verminderd. Of- fichoon door de regering niet medegedeeld wordt, op xekeniiig van welke kategorie van ^nden of bepkuting, die yermindering moet gebragt wordeo, ia bet evenwel zeer waar* schgnfijk, dat de font sobuilt in de bier voor- komenile opgaaf der voor tweede gewassen ge- Inigde gronden, die dus in 1858, in stede van 48^40>/,, hoogatena eene uitgestrektheid van 23,586 V, bouws knnnen bebben gefaad. — In Tcrband tot ons vermoeden, dat ook voor 1857 ket totaal der velden van de bevolking min- stcas 25,000 bouws te boog is opgegeven, is hi verder waarscbijnlijk, dat de opgaaf van bet getal bouws, in 1857 met tweede gewas- sen beplant, met 35,000 bouws verminderd en derbalre van 48,228^4 tot 23,228>/4 bouws gcndttceerd moet worden. Zoo doende Terkrijgen wij voor de met tweede gevasaen beteelde gronden de volgende cijfers : inl85fi 16,336'/4 bouws , 1857 23,228V4 m , 1858 22,686V, , , 1859 17,72474 , r 1860 15,629 g of meer dan betgeen wij berekenden, dat, na ailrek van het afgezonderde voor 'b Qouver- aeme&ts knitares^ alsook van bet beteelde met fsH en van het onbei^Umte, nog aan bebouw- bare gtonden beschikbaar was gebleven: in 1856 ..... 3I6V4 bouws , 1857 7,567 » r 1858 9,6737^ ^ f 1859 2,7387, , #1860 2,027 r die koogst waarBcfaijnliik voor tweede gewassen iqa gcbesigd* na eerst met padi bepfamt te zijn pveest '). *J ^ fiqseven e^fen komen Diet gehcel, maar tMk ectigtinft ovtreeo met die, irelke voorkomea B de Dodedeeliogen der regering* Yolgena deze UA^ i|i gewee«t z^n: in 1856 . . • . , niet opgegeven . 1S57 7,567 bouwi . 1858 9,6621/4 • » 1BS9 2,188V4 • 9 I860 ..... Diet opgegeven Hoe dit ook weaea moge en onder opmer- king; dat het vreemd b in officiMe stukken, welke dienen moeten om 's lands vertegen- woordiging zoo veel doenlijk bekend te maken met den waren toestand der kolonign, zuike grove fouten aan te treffen, zoo veel scbijnt men te mogen aannemeu, dat de teelt van an- dere gewassen dan padi iu Rembang niet on- beduidend is. Dit is van te meer belang, om- dat de bevolking daarmede eeuigzins kan te gemoet komen in de zeer ongunstige iqstpro- duktie, welke bier per bouw zoo gering is, als maar in zeer enkele gewesten op Java het geval is. Die produktie wordt gezegd te bebben be- dragen: in 1856 pikols 963,842.— # 1857 ir 998,990.— 0 1858 # 1,107,203.-. ^ 1859 t 768,171.50 » 1860 f 1,244,633.— dat is: 0, per bouw: in 1856 pikols 7.657, M 1857 r 7.707, # 1858 ^ 8.38 r 1859 , h.8VI^ 0 1860 ^ 9.317, en gedurende vijf jareu gemiddeld 's jaars 7.787, pikols; b, per landbouwend gesin: in 1856 # 1867 , 1858 , 1859 , 1860 pikols 13.39 M 14.157, # 14.96 9.41 14.11 en gedurende vijf jaren gemiddeld 's jaars 13,14 pikols. Met een verlies van 46 7o ^ij ^^ polling ia alzoo van de opgegeven produktie aan eens gepelde rijst of bras gaba verkregen : in 1856 ..... pikols 520,474.68 , 1857 ..... , 539,454.60 , 1858 , 597,889.62 , 1869 . ..... 0 414,812.61 M 1860 ..... , 672,101.82 dat is pel landbouwend gezin: so R£. ia 1656 pikols 7M , 1857 # 7.6*74 1868 1859 1860 r jr 8.08 6.08 7.62V, en getniddeld orer de vijf jarea ongeTeer 7.107s pikols 's jaars. Wanneer men bedenkt, dat daarvan nog moet afgetrokken worden hetgeen benoodigd is Toor zaaipadi, dan kan men eenigsins na- gaan hoe veel de rijstproduktie, al zij het dat een gededte daarvan wordt verzwegen,, voor de Yoeding der bevolking, waarvoor eene hoe- veelheid van 15 pikols gepelde hjst per hnis- gezin '8 jaars eer te min, dan te veel is, ge- veldig moet te kort schieten. Zij heeft gedu- rende een tijd?ak Yan- yijf jaren niet eens voor de helft voorzien in de behoefte der landbou- wende, om geheel niet te spreken van de ove- rige bevolking. Zonder aan te nemen eenen belanghjken in- voer van elders of eene groote produktie van djagong of andere surrogaten voor de voeding, en van gewassen, met wier provenu de bevol- king het voor hare voeding benoodigde kau betalen, zijn de door de regering medegedeelde prijzen der padi onverklaarbaar. Zij bedroegen per pikol: in 1856. 1857. 1858. 1859. 1860. maar betrekkdijk, dat is in Terband tot de hoogst onvoldoende rqstprodoktie, zeer matig. De vaarde der geproduceerde |Muft' kan, vol- gens de daarvan door ons g^even midden- prijzen, gesteld worden: • • / It 9 van / 2.01 tot / 3.85 , , 1.80 , , 2.58 , , 1.987, , , 3.587, H w 2.18 jr t 3.64 , If 2.02 , y 8.78 dat is gemiddeld: in 1856 / 2.93 1857 0 2.327, 1858 -r 2.787, 1859 0 2.91 1860 0 2.90 Met een verlies van 46 % bij de pelling kan men naar dien maatstaf de gemiddelde waarde der eens gepelde rijst, ongerekend het arbeids- loon, per pikol stellen: in 1856 op / 5.427, , 1857 0 ^ 4.307, ^ 1858 0 0 6,16 , 1859 0 r 6.40 , 1860 ,......# 5.40 Pie prijzen ziju wel niet laag te  de aanslag der landrente heeft be- dragen : / 605,056.357, 498,193.867, 548,126.20 664,023.44 529,222.82 >) in 1866 „ 1867 M 1858 0 0 1869 1860 0 0 0 0 heeft de heffing bedragen: a. over de beiekende waarde der padi: in 1856 17.87 V^ 1867 21.45 ^ 1858 17.78 1869 24.78 1860 14.66 0 0 0 b, per landbouwend gezin: in 1856 / 7.OIV3 0 1857 0 7.05V, 0 1858 , 7.40»/, 0 1859 0 6.78V, , 1860 r 6.-^74 c, per bonw padi: in 1856 . .. 1857 . .. 1858  d, per pikol padi : in 1856 . .. 0 1857 . .. 0 1858 . .. M 1859 . .. , 1860 . .. / 0 0 0 0 —«'/.. -.49'/, —72'/. -.427, I) Iq het cijfer van 1860 is hoogst waanch\jolijk begrcpen eea bedrag van/ 3 i 4,000 voor Iftodreate vaa de ten behoove van hetGoavernement beplaate veldep. BE. 81 E«fe vkok diiB ook de betekeniiig nuke, in ttattt iex bier aangogeyen vier bedjfeiiDgen oaWawt men zulke verBchiUeD, dat daaruit mtt i^eiie uiogeUjkheid is aan te wljzen, naar vdktn maatstaf men te werk is gegaan. AUeea verUMkikt die per bouw padi de geringste varia- &«&, lood&t men haast tot de conclusie zou moeien komen, dat de beffing per bouw tot ^oadsbig van den aanslag beeft gediend, indien bet niet eene bekende zaak was, dat» volgens de besiaande bepalingen, die aanslag ucb moet Rgde& naar den staat en de waarde van bet gewM>)- Door gebrek aan gedetailleerde opgaven is het moeijclipc na te gaan, in boever de bevol- king' TOOT bare ongelokkige rijstprodaktie eene geno^izame Teigoeding beeft gevonden in de teeli Tan soogenaamde tweede gewassen, bet- zg die bestaan bebben in djagong of andere Toedingamiddelen, of wel in tabak of andere artikelen, door wier verkoop zij sicb de mid- dden beeft knnnen verscbaffen om in bet be- noodjgde voor bare voeding te voorzien. Eene niet onbeduidende bron yau bestaan Boet evenwel de beyolking bebben gebad in bare teelt van kkpp^boomen, welke bier ?rij ganstige resoltaten scbijut te bebben opgele- Terd en in de laatste jaren belangrijk is toe- genomea. Tdgens de jaarlijkscbe ministeriele Terslagen was de Tmcbtdragende aanpbinty die op primo Janoary 1856 417,797 boomen telde, to^e* aomeo: op litimo December 1856 tot 442,033 boomen # # 9 1857 M 471,986 M IT » 0 1858 , 488,924 9 9 g IT 1859 , 615,101 § r f » 1860 , 561,833 f lerwijl de jonge aanplant, die op primo Jannarij 18S6 510,417 boomen telde, gezegd wordt te bebben bedragen: ') De door ons bedoelde Terordeoingen z|jn te viaieo ia het beeloit Tao KommissaHssen-Oeneraal vaa 4 ^nnani ^81 9 {SiaaUblad van Nederl. Indii, 3t*. 5>. Uit eene ordonoentie althans van 27 Jalij 1859 {SUMitUttd van Nederl. Indii, N^. 54), waarbg bet JaadreatoaateUel in de afdeeliog Pamakasaa ep bet e*laad Madura in werking wordt gebmgt, Uffcls dal de bepaiiDgen, ia bet eaDgehaald bealuit ria Knmimieeiinea Goaeraai verrat, nog vaa kraeht 19a. op ultimo December  0 De prijzen der klappemoten, die, in we^rwil der toenemende produktie, vrij boog zijn te noemen en gezegd worden per 100 stuks te bebben bedragen: in 1856 / 6.93 0 1857 ^ 4.67Vs # 1858 , 6.01V, # 1869 # 6.— # 1860 iT 6.— sobijnen evenwd aanleiding te geven tot de veronderstelling, 6( dat de vrucbtdragende aan- plant in de beboefte der bevolking nog niet voldoende voorziet, df dat een belangrijke uit- ▼oer van noten plaats vindt. Ook omtrent den yeesiapel geyen de rege- ringsyerslagen yrij aanzienlijke cijjfers. Yolgens die stukken bedroeg bet getal: a. der buffels: in 1856 manuetjes. 70,310 wijijes 74,606 144,916 # 1857 mannetjes. 70,059 wijfjes 79,758 149,817 , 1858 mannetjes. 73,164 wijQes 81,421 164,676 , 1869 mannetjes. 74,793 wijfjes 85,822 160,616 r 1860 mannetjes. 76,946 wijfjes 88,817 166,763 5. der mnderen: b 1856 stieren. . 19,654 koeijen. .... 22,926 42,479 , 1857 stieren. . 22,266 koeijen 25,102 47,367 , 1868 stieren. • 24,697 koeijen 27,482 62,179 BJt in 1859 siieren. . 3MK9 koeijen 39.398 g 1860 stieren. . 28,0§0 koeyeo. « . . • 30,790 e, der paarden: " '. in 1856 h^igdten. . 13^320. nmriSii. . * t . 12,065 55,857 58,880 , 1857 hengsten. . 14,900 merrien. .... 13*,110 , 1858 hengsten. . ' 15,756 merriSn. . . . *. 13,908 , 1859 bengstea. . 17.013 merrien 14'>724 , 1860 hengsten. . 18,001 merrien 15,607 25,275 98,010 2i»,664 81,737 33,608 die g^oduceerd hebben: : in 1859 ..:... pikols 14S.S2 If 1860 r 270.71 ' geoogst: in 1859 Yun 194,655 vruchtdragende boomen ir 1860 r 179,859 ^ , terwijl de geiloten betaling heeft bedragea: in 185^ / 2,713.16 ^ 1860 ...... 3,379.18V, Op het cijfer van 1856 had dus de vermeer- derug gednrende de volgende vier jaren be- dragen: a. root de buffels 20,847 stnks of nagenoeg 14.4 ten honderd; b. Toor de rnnderen 16,401 stuka of on- geveer 38,6 ten faonderd, en e. voor de paaj^e« 8^833 stuka of bijna 33 ten lionderd* De kolturea ten behoeve Tan het Gonveme- mcnt in deze proYincie bepalen zich bij de koffij, de suiker en den tabak; doch hebben, met uitzondering van het laatste artikel, weinig te beteekenen. In geen gewest op Java heeft 's Gouveme- ments koffij teelt aulke allerongelukkigste resnl- taten aan te wijzen als hier. Met Verw^iing tot hetgeen over de Rembangsche koffij teelt over de jaren 1854rr-185« is gezegd in het artikel (Deel II, pag. 189 van dit Woordenboek), kunnen wij ons hier bepalen bij hetgeen dien- aangaande blijkt uit de later verschenen minis- teriele verslagen over 1859 en 1860. Volgens die stukkcn waren daarbij werkiaam: 3,22i hni^^nnen ;. ] 1,042 , in 1859 , 1860 weshalve men per huisgezin heeft geplukt: in 1859 mim 60 vruchtdxagende . boomea r 1860 , 173 , 9 de produktie per gesin heeft bedragenr in 1859 .'pikol0.04* , 1860 r 0.26 en ^n pikol koffij is veirkregen: in 1859 van 1,363 vruchtdragende boomen g 1860 # 664 # r^ De genoten betaling heeft bedragan: a. per pikol koffij : in 1859 /18-99*/i») 12.46 ^ 1860 - ■ -» b, per hnisgezin: in 1869 /. 0.84 ^ 1860 ...... r 3.t4 Dat zulke ongdooflijk treunge reaoltacteu de regering eindelijk hebben doen be&lniten, oddi de koffijteelt hier te doen opheffen, kan ons • • • <) In de staten beireffende de kof^kalfcuur, ga- voegd by de miaUteriele TerslageQ over 1850 en 1860, wordt opgegeven, dat de betaling per pikol koffij heeft bedragea: in 1869 / 10.— „ 1860 • » 10.60 welke beide pngzea dan ook fenot«o <Qn door de kof^pla&ieade bevolkiag in aadere reeid^atiiD^ waar biiastingAekttUige ko£^ wordt gcteeld en ge- ie7erd. Hoe dit eveawal, by eene Tnngal\}l^S ^<^ de hierborea verknigen aitkomatea, teverklaren ia, kuBuea wg niet nagaan. De mogelgkfaeid beataat, dat mea medelijdea heeft gehad met da oi^elak" kige koffij plantende hcxolkiog. ^. RB. 33 IB M g^ieei nict berreemden, maar wel dat nj w reeds ^ro^er cr toe overgegaan is, ttngesfea de resultaten over de jaren 1864 tot 1858 iMi minder ongelnkldg varen geweest. Voor de suikerbereiding heeft men hier iwtt ondememingen, *te weten: Toelics, toe- Moorende aaxi de Heeren NsniirG Bogel, DcsLOP & C**^ en Waringin Agoong, ran de Erren 0. Ettt St. en W. Eaton. Volge&s den Indheken Almanak voor 1862 Hid de e^ste eenen aanplant ran 200 en de tveede van 300 bouws. Bl^ens de ministeriele verslagen waren bij de suikerieelt werkzaam geweest: 1656 1857 1858 1859 1860 1,960 hnisgezinnen 1,960 , 1,960 ^ 1,560 ■ ^ 1,200 de aanplant bedrageu Leeft: n 1856 490 bonws , 1857 490 , 1858 490 , 185? 890 , 1860 300 9 9 » 9 dat is jaaH^Jca gemiddeld 4 hnisgezinnen per bouw. De prodttktie beliep in 1856. w 1857. r 1858. # i85». r 1860. da{ is per boav in 1856 pikols 21.447, 9 1857 9 26.99V, 9 1858 ^ ^5.76 ■# 1859 , 29.82V, pikols 10,507.83 , 12,787.31 M 12,623.25 , 11,632.27 ir 10,659.38 1860 35.58 Men set daarnit, dat tegenover de rermin- dering ran den aanplant de produktie per baov bebngiijk la toegenomen, hoezeer zij in 18iO mg Tcr beneden het gemiddelde is ran bet m dat jaar rerkregen gemidddde over de tetde produktie ran *8 Gonyemements suiker- tedt op Jara. — Wat aanleiding kan gcgeven Ml)ea tet die Terroindering ran den aanplant, dir, zoo ab- iri| gezien faebben, voor 1862, vol- gcDs den Indi$€kt» Almamlt, vedcr tot 500 bonws, een nc^ aanzienlijker eijfer dan zelfs dat der eerste drie jaren van het hier behan- dcld tijdvak, schijnt te zijn gebragt, wordt in de ministerlele verslagen niet vermeld. Aan plantloon heeft de bevolking genoten: in 1856. 1857. 1858. 9 9 9 9 1859 1860 / 35,577.42 37,563.20 36,992.80V, 33,883.10 29,341.34 dat is: a.  1856 f72SVU 9 1857 M 76.66 9 1858 ■ , 75.49V, , 1859 , 86.88 9 I860 ^ 97.8OV, c, per huisgezin: in 1856 / 18.15 1857 ^ I9.I6V2 1858 , 18.87V4 1859 ^ 21.72 1860 If 24.45 9 9 9 9 Voor de tabaksteelt heeft men hier ne^en met het Gouvernement in kontrakt staande ondeme* mingen, wier aanplant in het tijdvak van 1856 tot 1860 jaarlijks heeft bedragen 1,255 bonws, met uitzondering van het jaar 1857, toen hij slechts op 1,125 V) bonws gesteld is geweest. Het eijfer der daarbij werkzame hnisgezin- nen was: in 1856 1857 1858 1859 1860 dat is per bouw: in 1856. 1857. 1858. 1859. 1860. 9 9 9 9 10,739 9,820 9,724 9,709 11,030 8.56 8.72 7.75 7.74 8.79 34 jn£* De prodnktie bedroeg: ill 1856 * .. 1857 .. 1858 .. 1859 .. 1860 .. r » a pikols 15,257.96 15,303.53 16,366.39 14,312.73 10,998.— a 9 dat b per bouw: • • in 1856 pikolB 12.15'/4 r 1857 ; 13.59^4 M 1858 ...... t 13.04 # 1859 ^ 11.40V, a 1860 M 8.76V, Yoor plantloon heeft d« berolking genoten in 1856 ...../ 113,503.75 w 9 t 1857 1858 1859 1860 w 9 9 9 109,312.45 134,726.25 109,414.37 105,619.22Vj dat is: a,  h. per bouw: in 1856 / 90.44 , 1857 ...... 9 97.I2V3 t 1858 9 107.35 r 1869 M 87.17 . 1860 I, 84.16 e. per huisgezin: in 1866 . .. , 1857 . .. 9 9 9 1858 1859 1860 / 10.57 ^ 11.13 9 13.85V, » 11.27 9 9.57V2 De bier gegeven cijfers, welte alleen betrek- kiDg bebben tot de tabaksteeh, voor zoo yer die plaats heerft krachtens de bestaande overeen- komsten met* bet Gouvernement, \njzen even- "wel op verre na niet den geheelen omvang der tabaksteelt in bet Rcmbaugsebe aan. On- gerekend den verbouw van zoogenaamden in- landschen tabak, besterad voor de consumtie der bevolking, moet de teelt van tabak voor de Europesche markt, waarvoor men zieb in deze resideutie uitsluitend of hoofdzakelijk be- paalt bij den zoogenaamden kooltabak, eene groote uitbreiding in de iaatate jaren hebben verkregen. Volgcns bet mhiisterigel rerslag over 1859 tocb werd ten behoeve der met bet Gouvernement in kontrakt staande ondeme- mingen, kr^btens met de bevolking aangegane overeenkomsten, nog ruim tweemaal zoo veel tabak aangeplant, als ten gevolge der Gouvcr- nements kontrakten plaats vond ; terwijl buiten- dien voor elf gebeel partikuliere ondememingen nog 1,600 bouws met tabak werden beplant. Wij mogen bet er derbalve voor houden, dat, bebalve den Gouveruements aanplant, nog ruim 4,000 bouws door de bevolking worden beteeld met tabak voor de Europescbe markt, waarvan de opbrengst wel niet bekend is, maar toch veilig op ongeveer 40,000 pikols kan gesteld worden; wesbalve voor de pro- duktie van tabak voor de Europesche markt in deze residentie een cijfer van 50,000 k 60,000 pikols zou kunnen aangenomeii worden. Wat nu die partikuliere teelt aangaat, hoe- wel beweerd wordt, dat, in weerwil dat van edn bouw goed geslaagden tabak / 200 kan worden gemaakt, eene opbreugst van / 150 toch reeds zeer aanzieulijk en in den regel niet te verkrijgen is, zoo mag men het er toch voor houden, dat zij voor den Javaanschen planter' veel voordeeliger is dap die, welke van Gou- vernements wege plaats vindt, en het is dus allezins te billijken, dat de regering, nu zij bij de teelt geen regtstreekscb geldelijk belang meer heeft, daar zij de vrije beschikking over de geheele produktie, als eene tegemoetkomin^ voor vroeger geleden verliezen, aan detabaks- kontraktanten heeft gelaten, tot het besluit is gekomen, om de bestaande kontrakten bij ex> piratic niet weder te verlengen, maar om aan de kontraktauten het behoud van hunne inrig- tingen met ecu regt van opstal toe te staan, teni einde in de gelegenheid te blijven, om dea vrijwillig als tweede gewas geteelden tabak te kunnen opkoopen en bereiden, mits van de zijde van het gewestelijk bestuur slechts gezorgd worde, dat op de bevolking, noch in de tedt zelve, noch in de beschikkiug over het pro- dukt, eeuige, zelfs indirecte dwang worde uit- geoefend. — Zien tocb die kontraktanten, ge- lijk mede andere partikuliere ondernemers, er nu reeds hun voordeel in, om tabak r^t> streeks van de bevolking tcgen boogere prijzen. in te koopen dan bun de van Gouvemements wege geteelde tabak aan plantloon komt te staan, en is die bevolking genegen om t^en hoogere betaling, zonder eenigen dwang, ten behoeve van partikuliere ondernemers tabak te RE. 35 teka, op- welke grondeii v*n billijkheid ea icgU%&tdighei4« ja op welken grond van eeue boUande nDodzakeli^beld zou dan dc verlen- ging der kontrakten en daarmede do voortdu- nng Tan den op ccn gededte dier bevolking g^iegdea k&t Tan eene gedwougea aanplantiug tegeu eene zoo veel geringere betaling wd te Tcrdedigen tqn? Uit de bierboven gegeven cijfers ran de bij dc GouTcmeinents teelt in dcze residentie vcr- Irregea Tcsnltaten in het tijdvak van 1856 tot 18^, dus oTer vijf jaren tijds, blijkt: 1^ dat daar?oor in bet gebeel gebezigdzijn £,143 bonwBj 2^ dat bet totaal der bij de teelt in het V9k gestdde buisgezinnen is geweest 51,022, S\ dat de totale produktie heeft bedragen 72,238.61 pikola, en 4"*. dat daanroor aan plantloon is ontrangen ecnc aooi van / 672,576,04V,. Weshalre die betaling *8 jaars gemiddeld h€eft bedragen: «. per bouw / 93.17 6. 0 pikol , 7.927, en r. tf buisgezin. . . , , 11.22 Waaueer men nu tegenover die uitkomst 1^ op de in het regerlngsverslag van IS 60 ') Termelde bijzoDderheid, dat de tabak, die door putikuiiere ondememers in de residentie Xe- dlri van de bevolking wordt opgekooht, huu koai te staan op / 25 per pikol, — en wij tvijiideii geenzins aan de waarheid dier bijzon- deibeid ^ — dan zal men moeten toestemmen, ^t met een verschil van / 17 tusschen den | ^tja van tabak in Kediri en dien door de Bem- baagacfae kontrakiantesn onder de benaming i«B plantloon beiaald, die kontraktauten geen TKt$ beboeren te koeateren, dat zij, bij expi- latie fannner kontrakten yerpligt wordende, om dea in^iwilltg geteelden tabak van de bevol- kis^ in te koopen, dit, zonder zich aan vcrlies yo^ te stell«&, niet zoaden kunuen doen te- gCD fed boogere prijzen, dan zij tot nu toe Toor bet met 'a Qouvernements medewerking ¥okicgea produkt behoefden te besteden. Wei Boet dftt reracbil nog verminderd worden met '] Pag- 123 der officicic uitgaaf. ^ Vergieigk iikrby faetgeen aangaande de p.irti- kiisere iaMotveii reeds is gezegd io Dcel I van £t Woordeoboeky pag. OSO, 2^ kol. en vooral do t^aoot^daar. ' bet bedrag der kosten van berfeiding ep afpak- king, hetwelk onder den Xedirischen prijs is begrepen; maar, wanneer wij daarvoor netneu eene som van / 5 of boogstens / 6 per pikol, blijft er nog altijd een verschil van minstens / 11 over, of genoeg, om, zelfe met eene veel hooger betaling, nog goede zaken te kunnen maken ^). Kunnen wij alzoo het besluit tot niet-ver- lenging der kontrakten, bij expiratie, volko- men goedkeuren ; met het oog op het gebeurde in de residentie Rembang met de zoogenaamde lieentien '), verdient, naar ons inzien, het voor- nemen der regering tot intrekking van het be- sluit van 25 December 1838 '), althans voor zoo veel'de tabakatcelt aangaat, allezins toe- juiching. Mogt soms, in verband tot het be- staande communaal grondbezit en de daaruit en uit het kultuurstelsel voortvloeijende moeije- lijkhed^n in het aangaan van verbindtenissen ten aanzien van de levering van produkten, waarvau de teelt niet in een en hetzelfde jaar afloopt en schade zou kunnen toebrengen aan de Gouvemements kultures, de bij dat besluit voorgeschreven tusschenkomst der dessa-hoofden en oudsten noodig zijn en blijven, en dus uit dat oogpunt het behoud van dat besluit raad- zaam kunnen zijn, — voor overeenkomsteu aan- gaande produkten, viraarvan de teelt en levc- «) De bereidinjf van sniker, welke zoo veel moei- jelijker, omBlngtiger en kostbaarder is dan die van tabak, komt den fabriekant op Java te staan op / 8, hoogstens/ S% per pikol. Daaronder is voor plantloon, dat is voor betaling van de grondatuf of het suikerriet, zoo als het te velde staat, eene som van ongeveer / 2% begrepen, weshalve de kosten van het snyden en het transporteren van het riet naar de fabriek, van de bereiding der sui- ker, en van afpakking en verzending naar do ha- vens van afscheep, op / 5Vi, hoogstens / 6 per pikol kannen gesteld worden. Hoezeer het zeer onwaarschijnlyk is, dat de bereiding en afpakking van den tabak zoo veel kost, bebben wij evenwel, om dc rekcning zoo ruim mogelijk te maken, dat maximnm daarvoor aangenomen en daarmede het verschil tot/ U gereduceerd. *) Bij die licentien, waarvan de uitgifte ge- schiedde door het gewestelyk bestuor, werd aan de daarmede bevoordeelden het uitsluitcnd regt toegekend, om de bevolking van een zeker aantal dessa's tabak te doen planten ten behoeve van den licentichouder. Aan de kultuur, welke ten gevolgo van die licentien plaats greep, heeft men wel den naam van vrije kultuur gelievcn te geven! »J StaaUhlad van Nederf, TndiS, N®. 50 van 1888. 3* 36 RE. ring jaar Toor jaar kan plaata grijpen en bedon- gen worden, i» die tusschenkomst uiet alieesi niet noodig, maar zelfs lets, dat in de meeste gevaUen tot Diets and^rs leidt dan knoe^erij en benadeding van den minderen man. De Heer F. 's Jacob, die in zijne brochure : Gedwongen en vrije SnikfrkuUitnr op Jwoa '), beweerti — en siaar ons inzien niet ten on- regte, — dat in den tegenvoordigen toestand Tan het gemeenscbappelijk grondbesit de vrije snikerkultuur niet mogelijk is, erkent, dat die onmogelijkbeid ten aanzien Yan de tabaksteelt niet bestaat. Bem'bang) r^euU^ap op Java, residentie Kembang, palende noordwaarts aan de Java- zee, westwaarts aan Japara, zuidwaarts aan Blora en oostwaarts aan Toeban. Het bestaat uit de zes distrikten Waroe, Binangoen, Kra- gan, Soelaug, Pamottan en Sedan. Ijelialve den Urgent, ouder wien de inlandsche bevolking staat, lieeft men hier eenen Hoofd-PiM^^o^/otf, alsmede een Kapitein voor de Chiuezen en een Kapitein voor de vreemde Oosterlingen.. DLt regcntscbap is bevolkt door 131,333 zielen, als: 259 Europeanen, 5,305 GLinezen, 124,489 Javanen en 1,280 Arabicren, Maleijers en Boeginezen. De snikerkultuur heeft in dit regentschap eeuige Torderingen gemaakt. Het lage land is bctcr van water voorzien dan dat van Toeban. Hot Toornaamste bestaan der bewoners van Kembang is de visscherij en de kleinhandel in rijst, tabak, gambir en kurkema. Bembang, hoofdplaats der residentie en van het regentschap Eembang. Zij ligt aan het Koorderstrand van het distrikt Waroe, aan de rivier Geneng, op 6° 42' 30'' Z. Br. en 111** 14' T' O. L^ 04 palen van Toeban, 72 van Bodjo Negoro, 73 van Samaraug en 134 Zuid- Zuid-Wcst van Soerabaja. Dc stad is regelmatig gebonwd en bestaat uit de 'W'ijken: Fabean, Gradjen, Ghiuesche kamp, met den fraaijen Chineschen tempel, Eembang, Bangilangoe» Ngendaan, Sawahan, Letteb, Ke- balen, Kahoeman, met den Mohammedaanschen tempel, Sidowajah, Fandjoenau, met bet raad- hnis, de aloen-idoen en de voning van den Re- gent, Pandean, met de woning van den Faiih^ Kasingan, Djirakan en Kabongan. Het resi- dentiehuis is niet fraai en ligt op ongeveer 400 passen van zee, die hier een vrij gezond en droog strand heeft. Het fortje, reeds ten tijde der Oost Indische Kompagnie gebonwd. ') In 1S50 te Kotferdam uKgcgeven bg J. vak Baalkn & ZoKEN. Zic aldnar png. 84, 2* alinta* is tot een kantoor voor de heffing van in- en uitgaande regten ingerigt geworden, omdat bet niet meer bestand was tegen den aaaval van eenen binnenlandschen vijand en das ook niet mcer dienen kon als wijkplaats voor de Enro- pesche ingezeteueu bij het ontstaan van onlus- ten. Men vindt hier eene Protestantsche koe- pelkeric, klein van omvang, maar waarvan de piedikstoel als een meesterstuk van Javaanscbe kunst wordt beschouwd, en die in 1839 uit vrijwillige bijdragen der gemeente is gesticht; voorts een logement, dat in 1845 voltooid is, eene gevangenis, het kruid- en wachthuis, eene Gonvemements school, een institnut voormttsjes, benevens de woning van den Regent. De meeste dezer gebonwen liggen in het midden der stad, even als de woning van den Resident, die van den Secrctaris, die van het Hoofd der Malei- jers en het kerkhof, en verder de pakfauizen en kazemen. Behalve de zoutaanmaak, geeft ook de handel van en op Rembang, alwaar 17 vaartnigen te huis behooren, aan de stad en de haven eenige levendigheid. Het getal inwoners bedraagt ruim 200 £aro- pcanen, 1,300 Chinezen, 900 Maleijers, Araiiie- ren en Boeginezen en ruim 8,000 Javanen. De Europeanen staan onder het regtsgebicd van Samarang en bezitten met Japara een Pre- dikant. Men hceft er eene regtbank van om- gang, een landraad, een havendepartement, een bureau van het kadaster, een zoutverkoop met negen zoutpakhuizcn, eene sub-eommissie van wcldadigbeid en eene van onderwijs. Onder dc Javanen bestaat er tegen woordig ook eene Christengemeente. De rivier van Rembang is 12 palen lang en aan den grooten weg 40 Rijnlandsche voeten breed. Haar mond dient voor haven en scheeps- timmerwcrf. Zij is slechts 1 paal landwaaits in, namelijk tot Lassem, bevaarbaar. De baai van Rembang, tusschen de twee hoeken Boendoe Lirang of Njamplong en Boe- wang, heeft in het Zuiden een aantal koraal- eilandjes met riffen en banken, waardoor de reede gevaarlijk is. Met den vlaggestok Znid, ankert men in 4 of 4Vs vademen water, on- geveer V: ii^Ul ^^^ ^cn ^^• Beznbang, riviertje op Sumatra, residentie Palembang, landschap Ogan, zijude een linker zijtak der Ogan. Aan de oevers houden sich in het hooge geboomte vele apen op. Bembang, twee dorpen op Java, residentie Pasoeroewati, regentschap Bangil, een in het distrikt Gempeng, en een in Gempol, op de grcns van Soerabaja. Bembaugi dorp op Java^ residentie Banjoc- BjS* 37 leSeuiacYkap Poecbolinggo, distrikt Tjali- Bembang, rivier op het eiland Banka. Bambas, dorp op Borneo's Noordkitat, in liet Westen Tan. Broenai, aan eenen tak der Saribaft-riTier. Beiabel, dorp op Java, residentie Sana- nag, afdeeling Salatiga, distrikt Oengaran. Bf^nf^y>ftjrw^ dorp op Sttmatra^ residentie Pa> leakbang, afdeeling Bawas. Bambens, eilandje ten Zoiden van Java, aaa de Zuidknst der residentie Kediri, in de bni S^^oro Wedi. Bambea, distrikt met geUjknamig hoofd- dorp op JaTa, residentie Rembang, afdeeling Tod)aiL Het distrikt teit 89 dorpen en ruim 33,000 xielea. Het dorp ligt op 4 palen van Todban, 34 Tan Bodjo Negoro en 66 van Soe- nkaQtk, en heeft een nacbtTerblijf voor reizende BboJjoBj dorp op Java, residentie 8ama- tug, legc&tachap Kendal, distrikt Bo^a. In de nabijheid ligt de bron Moedal. In bet Kfiifakirhfr dbtrikt Seiokaton wordt ook een dotp Eembes gerouden. Bemboel, dorp op Java^ residentie Tagal, rcgmtscfas^ Brebes, distrikt Lebaksioe. Nabij Besiboel Itgt^ in een gelijknamig boacb, eene vanne bron, op ongeveer 19 palen ran de pa* sauggnhan to Lebaksioe. Benaboen, dorp op Java» residentie Soera- fa^a. airlwjiing Modjo Kerto» distrikt Kaboob. BenbodiO, dorp op Java, residentie en re- gent^kap Pdtalongan, distrikt Seragi> op de vestefijke grens. iy dorp op Java, residentie Pa- I, iiiaf^?i"g Maiang, distrikt Gondang Legi. BembolLen, distrikt op Celebes, residentie Kanado, in de Minabassa, afiieeling Tondano. fict berat S dorpen, waaronder een van ge- IsfoBi naaoiy en eene bevolking van ongeveer %fiOO zielaiu Bit distrikt bevot de minerale faroaneu tan Soemaroendoe, Pasisiin, Winen- tdaa, Gcaelwanko nabij Paslaten, Tasoemepor, Gesd-flfcj, Perongan, Tikoel Wawasalen, We- loag, Pinsnkcjan, Tonlanbob, Toriresat, Kiririr ca GocBong Koewarak. Bij bet dorp Bembo- ka figt de minerale bron Welong. Van deze pittta, die S,143 Rijnlandscbe voeten boven de oppcrvlakte der zee gelegen is, beeft m^ in 1854 wa nieairai weg naar Tjataarau aange- kgd* Da kcrk te Bemboken b bij den bevi- ^tm storm van 10 Dec^nber 1860 ingestort. Hier is een Pakbuismeester gevestigd. Bambolo, rawa op Java, re^eutie Pa- soeroeivan, afdeeling Malang, op dc oostelijkc grens van het distrikt Pakkies. Bembon, zie: II em bo en. itemdie, kaap aan de Westzijde van bet zuid-oostelijk scbiereiland van Gilolo, op C* 15' N. Br. Bemen, dorp op Java, residentie Reinbang, afdeeling Toeban, aan bet Noorderstrand van bet distrikt Djenoe. Remenang, twee dorpen op Java, resi- dentie Djokdjokarta, afdeeling Mataram W^- tan, distrikt Bantoel Karang. Hemengy punt aan Java's Zuidknst, resi- dentie Kediri, regentscbap Trengalek, distrikt Prigi. BemOy dorp op Celebes' Westkust, in bet Oosten van het koningrijk Boni. Bemoeloe, kampong in bet Zuiden van Midden-Flores, bewoond door Bokka's. Remokawaly dorp op Java, residentie Ka- doe, regentscbap Magelang, distrikt Minoreh. Hemoloka, kampong in bet Zuiden van Midden-Flores, bewoond door Bokka's. BemouWy zie: Rim an. Bempaga, rivier op Borneo's Oostkust^ welke in die van Koetei valt. Bempak (Oedjong Karang-), kaap aan de Noordkust van bet bezuiden Java gelegen eiland Kambangan, regt West van den post Karang Bollong. Van dezen post steekt op na- genoeg Vs acbeepslengte een rif puntig om de Noord-West nit, op welks uiieinde 3 vademen staan en aan de weerszijden 6 en 7 vademen. Bempak (Oedjong Earang-), hoek op Java, aan de Znidzijde der Preanger Regent- schappen, afdeeling Tjiandjor, distrikt Djam- pang Koelon. Bempak Qed6y dorp op Java, residentie Cheribon, regentscbap Galoe, distrikt Kawali. Bempity dorp op Java, residentie en re- gentscbap Soerabaja. Bempoa, ook Simplicitas, land en dorp op Java, residentie Batavia, Zuider Kwartier^ 13 palen van Batavia, aan de Pasanggraban, Bempora, dorp op Java, residentie Banjoe- maas, regentscbap en distrikt Poerwokerto. Benah, dorp op Sumatra^ in de Padangsobe Bovenlanden, landscbap Agam. Benah (£ota»), dorp op Sumatra, resi- dentie Padangscbe Bovenlanden, bij de grens van Siak. Benakepajang, verlaten dorp op Samatra, residentie Benkoelen, niet ver van bet fort Marlborough. Hier vereenigen zicb de twee vegen, die van Tebing Tinggi naar Benkoeleu leiden. 38 RE. Bendang, dorp op Java, resideiitie en re- geutschap Eembaug. Bendang, nviertje op Sumatra, residentie Palembang, op den linker-oerer der Moesi. Bendehy kaap en dorp op de Oostkust van bet Saudelhout-eiland. Dc kaap ligt op r 54' Z. Br. Bendez-vouB^iland, zie: Bauwal. Bendengy dorp op Java, residentie Bage- len, regentschap Poerworedjo, dlstrikt Loano, Bendeng, dorp op Java, residentie en re- gentschap Samarang, distrikt Singen Koelon. Bendeng, kampong op Java, residentie Ja- para, behoorende tot de hoofdplaats Koedoes, met eene gelijknamige suikerfabriek. Deze be- hoort aan den Heer B. Aivdbjsas en heeft eenen aanplant van 405 bouws. Bendeng, dorp op Java, residentie Ma- dioen, afdeeling Ngawi, distrikt Sineb. Bendity berg en dorp op Java, residentie en regentschap Pekalongan, distrikt Bandar Goeniwang, op de grens van Banjoemaas. 