Bijdragen tot de taal-, land- en volkenkunde
Volgens dat decreet bleven de maires en adjuncten — Franschen of als zoodanig genaturaliseerden — ter benoe- ming van keizer of prefect, naarmate van de belangrijkheid der gemeente. In gemeenten met eene talrijke inlandsche be- volking zouden voor haar beheer inlandsche adjuncten ain den maire worden toegevoegd. De leden van den gemeenteraad werden gekozen door de ingezetenen. Kiesgerechtigd waren: alle Franschen of genaturaliseerden 21 jaar oud, een jaar in de gemeente gevestigd en ingeschreven op de belastingsrollen; inlanders "25 jaar oud en een jaar in de gemeente gevestigd; vreemdelingen met 3 jaren verbijf in Algerie; en voor de beide laatste categoriën werd tevens de voorwaarde vereischt van te zijn: grondeigenaar of pachter; patentplichtige; ambtenaar; versierd met het Legiven van eer of met eene Fransche militaire medaille; alle inlanders en vreemdelingen 25 jaar oud, sedert 3 jaar in de gemeente gevestigd en op de Kiezerslijsten ingeschreven. — Muselmannen, Israëlieten en vreemdelingen kregen recht op vertegenwoordig in den räumzogen zoodra hun getal de 100 bereikte; het aantal leden voor deze drie categoriën mocht echter het 1/3 van het totale getal niet te boven gaan, noch minder zijn dan 3. — De verbods-bepalingen der ordonnantie van 28 Sept. '47 tegen de openbaarheid van de zittingen en verslagen werden opgeheven, doch de bevoegdheid van de gemeenteraden bleef wat zij was. — At: den gouverneur-generaal werd overgelaten de gemeenterade van reeds gedeliiniteerde stammen, en van centrums waar de Europeesche bevolking niet tal-rijk genoeg was om er het decreet in zijn geheel te kunnen toepassen. Tot de algemeinen raden werd het kiesrecht eerst uitge- ~trekt bij het reeds genoemde decreet van 11 Juni 1870.! Die raden zouden zijn samengesteld naar zekere verhoudung uit Franschen, Mahomedaansche in.landers, Joodsche in.landers en vreemdelingen. Voor het civiele territoir werden de: ieden gekozen door de overeenkomstige categoriën van k1Zers voor de gemeenteraden; voor het militaire, be- noemd door den Keizer op voordracht van den gouverneur- generaal. Zoo als men ziet, hadden sommige hervormingen vrij lang op zich laten wachten; meer andere bleven uit; en het geheel beantwoordde matig aan de levendigheid van den keizerlijken brief. Nog minder beantwoordde de vooruitgang van Algerie aan de in '58 opgewekte verwachten. De Europa's bevolking telde 31 Dec. '57, zoo als wij reeds waren, ruim 180,000 zielen; volgens den census van 1866 217,990. In 9 jaar tijds was de winst dus slechts geweest 38,000 zielen, of gemiddeld 4222's jaars en dit bleef nagenoeg zoo de eerstvolgende jaren, terwijl zij van 1852—’58 gemiddeld 8245 had bedragen. Behalve de stoornis teweggebracht door de verschillende wijzigin-gen die het bestuur onderging, die het vertrouwen schotten en den ondernemings-geest deden verflauwen; behalve de opstanden van '64 en '65 die ook vele kolonisten hadden achteruit gezet, en de immigratie afschrikten, waren, ten gevolge van buitengewone droogte, drie achterteenvolgende oogsten ongunstig uitgevallen. Dit veroorzaakte in den winter van '67 op '68 een verschrikkelijkken hongersnood, die voornamelijk de Arabische bevolking teisterde. Daarbij kwamen cholera, typhus, sprinkhanen en aardbevingen die verscheidene dorpen van de mitidja verwoestten. Een getal van 300,000 inlanders werd weggemaaid, en en goed deel der aristocratie door het vere lies van paarden en vee tot betrekkelijke armoede gebracht. Volgens Vacherot verlieten in Nov. '68 zelfs een 100tal landbouw-kolonisten de provincie Oran om zich in Brazilië te gaan vestigen, zegt hij, aan een begin van emigratie kon gedacht worden. Tot leniging van den ramp stond de regeering een aanzielijk crediet toe; de partikuliere weldadigheid kwam van hare zijde krachtig te hulp; het jaar '68 gaf gelukkig een goeden oogst, en in de zitting van dat jaar kon de gouverneur-generaal, die Algerie bezocht had, getuigen dat de toestand bevredigend was. R. D. I, blz. 336. Blz. 174. 233 Met voorbijzien van de onmiddellijke oorzaken van dien ramp en van de Arabische toestanden die zijne gevolgen moesten verergeren, hadden de klachten tegen de militaire administratie en de Arabische bureaux zich andermaal her- haald. Onder dien indruk had de landbouw-enquête plaats die de regeering in '68 gelastte. Volgens Randon ' was het oogenblik daartoe slecht gekozen, nu dat de velden verdord en de landbouwers allerwege op de vlucht waren. Volgens hem bestudeerde de enquête-commissie ook niet de Arabische toestanden en behoeften bij de stammen zelven, maar be- paalde zich bij een bezoek aan de steden en de Europeesche établissementen, en, van het doel harer instelling afwijkende, liet zij zich meer in met politieke en administratieve quaes- tiën, waarover zij niet met kennis van zaken kon oordeelen, dan met den landbouw. Er is waarheid in die bewering van den maarschalk, * en dientengevolge zocht men het redmiddel ook weer in de eerste plaats in administratieve wijzigingen. In ‘69 namelijk droeg de Keizer aan eene commissie de taak op, om diegene aan te geven die aan de publieke opinie voldoening konden schenken zonder de algemeene belangen van Algerië in de waagschaal te stellen. Een der leden van die commissie was de senator Behic, oud-minister van koophandel. Aan het ontwerp voor de politieke organisatie van Algerië dat hij indiende, wijdde Randon, toen tot het ambteloos leven teruggekeerd, een hoofdstuk, te vinden in het tweede deel zijner gedenkschrif- schriften, * en dat alle aandacht verdient. Wij komen daarop straks met een enkel woord terug. De hervormingen die onder het Keizerrijk nog tot stand kwamen kennen wij reeds, namelijk : de decreten van 31 Mei en 11 Juni 1870, waarbij de prefecten weer onafhankelijk werden van de militaire be- velhebbers, en rechtstreeksche verkiezingen voor de alge- meene raden werden ingevoerd. Dit geschiedde kort vóór den oorlog met Duitschland, en dus vóór zijn val. Of het 1 D., bla. 509—S11. 2 Het enquéte-rapport van graaf le Hon is een volumineus stuk dat in den handel zelden voorkomt. > Bla. 279 en volg. 234 Keizerrijk verder zou gegaan zijn blijft in het midden , doch valt tee betwijfelen. Alvorens wij de organisatie bespreken die de Republiek nan Algerië gaf, moeten wij eerst zien wat inmiddels in dee kolonie voorviel, De betrekkelijke rust die zij sedert '67 genoten had en wiuwrtoe de uitputting van de Arabische stammen zeker bijdroeg, werd in het begin van 1870 weer verstoord. De Sidi Cheikhs namelijk, die sedert den opstand van '64 gedeeltelijk op Marokkaansch gebied waren uitgeweken en daar vene andere machtige confederatie die der Doui Menin in zieh opnamen, overvielen sedert herhaaldelijk vervärtsame stammen van het zuiden der provincie Oran, vtt noodzaakten deze in Januari 1870 de wijk te nemen naar de noordelijke hoogvlakten waar zij gebrek leden. In Maart trok generaal Wimpffen tegen de Sidi Cheikhs op, verjoeg hen en vervolgde hen krachtens de bestaande over- venkamsten tot op Marekkaanseh grondgebied. } Aan nauwelijks was de rust hier hersteld, of er dreigde gMolor gevaar. Tengevolge van den oorlog met Duitschland roest eert graad deel van de troepen naar Frankrijk worden aveondon. Maarschalk Mac-Mahon werd insgelijks daarheen geweren en aks wonverneurgeneraal tijdelijk vervangen we genoraal Dorten. Sadan. de vaderlaag van Mac-Mahon, Ben de ndlandess wor onverwinigk Kielden, en de gevan- awubonting vant den Keizer _ Werkvendiaden hunne hoop we Nt aShakion van hat Pranache juk Weldra ant- Nd oar oats Rewying in fe Le. der provincie Con- waves De whiter war sweats to worden onderdrukt, Svea eos tay fewer it er Zoiden van Oran wacasy snsccmas Maziksamet: Cams deelnamen. AND oe Ne Nt var OTL Sond aoc boniden die, van- wags Ao} os aay àe Paane mone vereende eerbe- MENT RENDEN rar aptocuer genom. aa el Me ke we Ree? vna ver Moclon — Tastes Setif en as Me ee vet knor srnseet el Hadid. An ENNE Ar OAN See RAT of Tre. kreeg QS TAD SAAS Art Monk oc Paden karakter en .,. = hed * TTY RR FRANK PETN arne Et te OT At Anta, de . -. = Do AN eN we Tk en Nt. Werde hij meer algemeinen, in en buiten Kabylie. In het voorjaar van '71 was bijna geheel Algerie in zijnne handen. Uit gebrek aan troepen moesten de Franschen zich aan-vankelijk tot het defensieve bepalen. Verscheidene kust-plaatsen als Dellys, Djidjelly en Cherchell waren nauwingesloten, en bleven slechts over zee met Algiers in gemeenschap. Eerst na het einde van den oorlog met Duitschland en der onderdrukking der Parijsche commune kon een krachtig offensief hervat, en aan den opstand in den loop van den zomer een einde gemaakt worden. Nog geruinen tijd daarna vereischte deze echter repressieve maatregelen. Onder den val van het kränk en het uitroepen van de Republik had de Europeesche bevolking zich evenmin rustig gehouden. Door sommige dagbladen geïnfluenceerd verlangde zij in de eerste plaats de afschafing van het militaire bestuur, nu eenmaal de zondenbok. In de groote seden vielen wanordelijkheden voor; te Algiers wierp zich-zelfs een soort van commune op. Deze beroeringen namen echter spoedig een einde toen de Mohammedansche bevolking in opstand geraakte. De Europeanen begrepen toen beter de waarheid van Bugeaud’s gezegde: »de toutes les libertés la première est sans contredit la liberté de conserver la tête sur les épaules.” Bovendien kwam de vice-admiral de Gueydon den burger-landvoogd van de Delegatie van Tours, Henri Didier, onder wien o. a. wederrechtelijke be- 1 ‚La haine du chrétien, le sentiment de lindépendance, l'espoir de «affranchir grâce & notre affaiblissement et à nos divisions, tels sont les motifs qui ont sujeté et armé les tribus. Il s'y joignait des griefs plus personnels chez leurs chefs, qui craign Aient de perdre leur situation, et chez qui les allures autoritaires et provocatrices de certains agentes sult. Alternes, auraient aigri les ressentiments et augmenté les inquiétudes.” Ook had zekere pers (“certaine presse”) dien opstand mede geprovoceerd „par ers attaques inconsidérées envers l'autorité et envers l'armée.” Wat Mokhrani, die zich tijdens den hongersnood van 67—68 zeer verdienste gemaakt en zelfs in schulden gestoken had, in ‘t bijzonder betreft deze zou door de Fransche autorité niet billijk bggesprongen rijn tegen zijn schuldeischen, en zelfs bevresd zijn gemaakt voor verliee of vermindering van zijn kommando. Hij duchtte dit, na den val van den Keizer, van het burgerlijk republikeinsch bewind dat bij minachtte ook ter zake van Crémieux, en schreef aan cen Fransch officier: „Je ne me soumettrai jamais à un juif, je n'obéirai qu'à un sabre dut-il me frapper.” (Roumel, Rev. d. D. M. 15 Aug. 75.) sluiten van gemeente-raden werden Bekrachtigt, vervangenen de orde herstellen. De nalatenschap die de Republik hier had te aanvaar- den was niet schitterend en de wijze waarop zij die aan- vaardde, allerminst geschikt om verbetering te brengen. Als of deze slechts op hare besluiten wachtte, had zi dadelijk de hand aan ’t werk geslagen, getuige het decreet van 24 Oct. 1870 betrekkelijk de politieke organisatie van Algerie, 7 en andere van gelijke of weinig latere dagtee- ning. Het republikeinsch bewind (sle gouvernement de la défense nationale”) reageerde niet alleen tegen het militaire beheer en het paralellisme van het keizerrijk, maar verbrak de eenheid van Algerie’s bestuur, ook die van zijn budget dat, vroeger een aanhangsel van het algemeen oorlogsbudget, thans over de verschillende departementen verdeeld werd, „dans le but de consacrer l'assimilation de l'Algérie à la France, de la sauvegarder contre les régimes d’exception, et de la mettre en état de se présenter à l'assemblée nationale au même titre que les autres départements”. 3 Doch laat ons maar dadelijk zeggen dat dit dec Street van 4 Februar reeds te niet werd gedaan door een van 6 Mei, * waarbij de eenheid van het budget, thans als een aanhangsel van het ministerie van Binnenlandsche zaken, hersteld werd. Zien wij het overige. Algerië werd verdeeld in 3 departementen, die elk twee vertegenwoordigers naar de wetgevende vergadering zonden. Gouvernement en algemeene administratie werden opge- dragen aan een »civiel gouverneur-generaal”, © die naarmate van den aard der zaken met ieder van de betrokken ministers zou correspondeeren. In zijn bestuur werd hij ter zijde gestaan door: 1e, voor dagelijksche zaken niet tot de attri- 1 Zie: Stat. gén. 187375 bladz. 193. a J.d. P. 1871, blz. 16. 3 Rapport van den minister van justitie bij het decreet van 4 Feb. 71. J. d. P., bl. 79, 6 Gouverneur-general civil des trois départements de l'Algérie, segt het decreet van 24 Oct. 70. Dat van 9 Maart 71 noemt hem weer, Gouverneur-general civil de l'Algérie. 237 buten van de prefecten behoorende, door een adviseerend comité (somité consultatif’) waarin naast den president van het Hof, den gouvernements-secretaris en de inspecteurs- general van openbare werken en van finantiën, zes departementale afgevaardigden, Franschen of genaturaliseerden, door de kiezers voor 3 jaar te benoemen, zitting hadden : 2°, door een hoogeren regeeringsraad (»conseil supérieur de gouvernement”), bestaande uit de hoogste burgerlijke en militaire autoritéen, en per departement uit 3 leden van de algemeene raden, door deze te benoemen, die jaarlijks vergaderen moest voor het opmaken van het voorloopig budget. Het opperbevel over land- en zeemacht werd afgescheiden van de landvoogdij, en opgedragen aan een divisie-generaal, behoudens het gezag van de ministers van oorlog en van marine als over legers te velde en zee-st Au de departementen zouden beheerd worden, de prächtige gebildet worden, en eenzeide größte. De onderscheidende in provincie en departement was dus aufgeschäft; evenzoo verviel in beginsel de onderscheidende in civiel en militair territoir; maar in afwachten van nähere beschikken zou het militair gebied blijven onder het beheer van de militaire kommandanten en van den bevelhebber van landen en zeemacht, behoudens dat de prächtige beschikte over de chefs van de algemeene burgerlijke en finantieele diensten, en dat elk centrum waar de europesche bevolking, volgens de civiele autorité, daartoe volgende sterk was, tot een gemeente georganiséerd en onder het bestuur van den prefect zou gesteld worden. Het decreet van 24 Dec. ’70 ° breidde het civiel territoir in den Tell weer aanmerkelijk uit. Voor zoover dit nog niet gemeentelijk kon worden ingericht, moest een buitengewoon commissaris, met medewerking van de naastbijzinde civiele autoriteiten, de noodige maatregelen nemen tot verzekering der administratie, djemaas moesten daar worden georganis deren, en de inlandsche chefs zouden in functie blijven 2a titre d’adjoints municipaux. ” De benaming van, provincie is echter gebruikelijk gebleven zelfs in officiéele stukken. J.d. P. 1871, blz. 29. En alsof al die gezags-verdeeling, die onbestemdheid en complicatién nog geen verzwakking en verwarring genoeg zouden veroorzaken, scheidde het decreet van 1 Januari 71! in militair territoir de administratie af van het troepen-kommando, twee zaken die volgens Randon in het oog van den Arabier een zijn: er zouden zijn 3 generaals-administrateurs die de Arabische bureaux onder zich hadden; doch deze administrateurs werden onder En De prefecten geplätet, en beschouwd als ambtenaren door het ministerie van oorlog tijdelijk ter beschikking van dat van binnenlandsche zaken gesteld. Betrekkelijk de algemeene raden bepaale een decreet van 28 Dec. 1870? dat overreenkomstig het publiek recht, alleen Franschen en als zoodanig genaturaliseerden kies-gerechtigd en verkiesbaar zouden zijn, onder dezelfde voor-waarden als in Frankrijk. Die bevoegdheid werd dus aan de vreemdelingen en inlanders ontnomen. Aan dien raad werden echter toegevoegd 6 inlandsche leden met raad-gevende stem, ter benoeming van den minister van bin-nlandsche zaken. Zijn attributen zouden overigens conform zijn aan die der algemeene raden van Frankrijk, voor wie de wet van 10 Aug. '71°% eene nieuwe regeling gaf. Voor de gemeenteraden handhaafde de wet van 14 April 1871, het decreet van 27 Dec. 1866, reeds besproken, en dat van 16 Januari ’67, dus het bestaande, zoodat in-landers en vreemdelingen hier niet werden uitgesloten. Terwijl het decreet van 24 Oct. '70 de Israëlieten en bloc naturaliseerde, en dus geheel onder de Fransche wet bracht zoo als zij toen ook verlangden, werden bij eenander van dezelfde dagteekening eenigszins meer beperkende voorwaarden gesteld voor de naturalisatie van de verdere inlanders en van de vreemdelingen. Sedert het Senaats-besluit van '65, had die naturalisatie anders geen van de vreemdelingen. Volgens Roussel bedroeg het getal genaturaliseer-den in 1870, nog slechts 1039, als: 634 vreemdelingen. J. d. P., blz. 31. J. d. P., blz. 107. Zie ook de wet van 31 Juli 75, in ib. 1876. J. d. P., blz. 52. J. d. P. 1871, blz. 18. a Me © OLO ms 239 289 Joden en 116 Mohammedanen, en had de naturalisatie der inlanders n og veelal minder edele bedoelingen. Afge- scheiden daarvan dat de bevoorrechte Mohammedanen geene reden hadden om zich te laten naturaliseeren, of anders gezegd daarbij niets wonnen, merkt Roussel terecht op: vainsi la polygamie, le divorce, Ja répudiation qu'elle sup- prime, sont dans l’islamisme des institutions fondamentales, dont Fabandon implique une sorte d’hérésie.” Die naturale stelt den Muzelman bloot aan den smaad en de kwaadwilligheid zijner gelösten, “idée de nationalité ne se distinguant pas de celle de religion.”! Eindelijk werd 24 Oct. 1870? nog gedecreteerd de instelling in Algerie van de jury voor crimineele zaken, in hoofdzaak volgens de beginselen van het decreet van « Aug. 1848. Zoo waren in hoofdrekken de hervormingen van de Republik in haar eerste stadium. Sommige gedeelten van die z. g. Organisatie werden echter zer spoedig gewijzig, andere later. Zoo benaderde het decreet van 7 Oct. '71 weer de organisatie van 1860 voor wat de regeerings-lichamen betreft. Het comité voor de dagelijksche zaken met zijne rechtstreeks gekozen departementale vertegenwoordigers werd vervangen door een adviseerend collegie (conseil consultatif. conseil de gouvernement), als vroeger door de chefs van diensten, burgerlijke en militaire, uitgemaakt; en tevens besteind tot hoogeren regeeringsraad (conseil supérieur de gouvernement) door toevoeging per departement van 5 leden der algemeene Ommen 1 Rev. d. D. M 15 Aag. 75. — In zijn artikel „La fusion des races rp Algerie” (Econ. Franc. 3 Maart 77) ziet P. Blanc in dat gering getal naturalisatiën eerder cen voordeel dan cen nadeel. Indien het root getal „électeurs inconscients” reeds op de kiezerlijsten voorkomende, nog versterkt werd door eene compacte massa van onw etende en ons vandig gezinde Muselmannen „il y aurait de quoi déserter l'Al géne. war ce serait pour les colons une situation encore pire que celle des anciens états à esclaves du sud des Etats-Unis, dominés aujourd’hui par V-lement noir, et exploités au profit de quelques aventuriers sans pudeur. Hy heeft echter betever verwachting van het opkomend ge- slacht in zoo ver dit door het openbaar onderwijs ontwikkeld is ge- worden, en alleen dit moet men trachten te assimileeren. 3 J.d. P. 1871, biz. 18. s Jd. P., bis. 201. raden. De bijzondere samenstelling van die collegies, die nadere détail-wijzigingen onderging, zal straks worden vermeld. Alleen doen wij opmerken, dat de prefecten noch de militaire ad- ministrateurs in dezen nieuwen hoogeren raad zitting hadden. Wanneer wij die reeks van hervormingen toetsen aan de kritik van Randon op het ontwerp Behic van 1869, dan zien wij dat zij in sommige opzichten niet zoo ver gingen als laatstgenoemde wilde. Behic namelijk had van den gouverneur- generaal tevens willen maken een minister te Parijs, die ook aan de kamer-debatten zou deelnemen, doch hier zonder bureaux of centrale administratie gelaten werd. De regeerings- raad, die over belastingen en budget zou hebben te stemmen, zou niet alleen onder hem, maar tevens naast en buiten hem staan, dewijl Behic hem het recht toedacht om zich rechtstreeks tot den Keizer te wenden en bij den senaat te petitionneren. Zijn verst reikend voorstel was echter een soort van zelfbestuur voor de Arabieren: in elke douar zou een gemeenteraad (djemaa) worden ingesteld, van wiens beraadslaging verslagen moesten worden opgemaakt, en die onder contrôle eener opperste djemâa van afgevaardig- den, door de verschillende douars van den stam gekozen, en van den franschen administratieven kommandant ook het budget zou vaststellen, enz. Bij ons Zou men zeggen, westersche begrippen op oostersche toestanden toegepast. Blijkbaar had de Republik in haar eersten aanloop het ont-werp Behic tot grondslag genomen, en men moet het haar dus ten goede houden dat zij althans dergelijke dwaasheden niet overnam. Wij zullen straks zien in hoever hare overige hervormingen voldeden. Vooreerst kon er naturlik geen quaestie zijn van zooda-nige als de inlanders betroffen die allerwege in opstand kwa-men. Met het oog daarop werd, zooals wij reeds vernomen hebben, Henri Didier in het voorjaar van '71 als landvoogd vervangen door den vice-admiraal de Gueydon, en de titel van civiel gouverneur-generaal was dus meer schijn dan werkelijkheid. Tot herstel van de inwendige orde verklaarde Bugeaud's gezegde was: „envoyez un civil pour administrer la colonie, et je ne lui donne pas quinze jours pour qu'il pende un sabre à son côté, mette un chapeau à trois cornes et ea prenne à chevaucher dans lu plaine.” Gueydon het arrondissement Algiers in staat van beleg, en deze toepassing van art. 4 der wet van 9 Aug. '49 lokte in de Wetgevende vergadering geen verzet uit. Zoodra hij daar-toe in staat werd gesteld, onderdrukte hij den opstand met klem. En met gestrengheid werden de opgestane stammen vervolgens gestraft, Hun werd eene oorlogscontribulie van 36 millioen fr. op. gelegd, waarvan het grootste gedeelte aan de slachtoffers van den opstand ten goede kwam; bovendien werd beslag gelegd op den eigendom der schuldigen, onder bepaling dat de stammen zich zouden kunnen vrijkoopen door het afstaan van 4 der waarde hunner bezittingen, hetzij in terreinen die voor de kolonisatie geschikt zouden worden bevonden hetzij in geld. De meesten deden het eerste. Uit het regeerings-verslag van 1875 blijkt, dat de staat op die wijze toen in het bezit was geraakt van 574,588 hect. Deze maatregel zou uitmuntend te pas zijn gekomen voor de plaatsing van de Elzas-Lotharingers die tengevolge hunner inlijving bij Duitschland uitweken en gedeeltelijk naar Algerie verhuisden. Maar de regeling van het ‘séquestre’ was nog niet genoegzaam gevorderd om hieruit de 100,000 het. te vinden die de wet van 21 Juni '71 hun had toegedacht; en hoewel volgens den keizerlijken brief van 1363 toen nog 890,000 hect. bouwgrond beschikbaar zou- den geweest zijn en daarvan sedert slechts eene 100,000 waren uitgegeven, moest de staat ook tot onteigening overgaan. Dewijl de immigratie van die Elzas-Lotharingers aanlei- ding gaf tot terugkeer naar een gewijzigd concessie-stelsel, moeten wij er een oogenblik bij stilstaan. Zooals wij komen te zeggen, had de Nationale vergadering bij hare wet van 21 Juni '71' 100,000 hect. grond be- stemd voor diegenen hunner die zich zouden verbinden om deze te bebouwen. De wet van 15 Sept. *, en het decreet van 16 Oct. * d. a. v. regelden nader De concessièn bedecken in den eersten titel van het decreet werden gegund in onmiddelijken en vollen eigendom aan. J. d. P., blz. 100. J. d. P., blz. 188. Ib., biz. 208. Klzux-Lotharingers die over minstens 5000 fr. kapital te beschikken hadden, behoudens vervalling wanneer zij ophielden de hun toegekende terreinen te bewonen „avant de les avoir mises en valeur dans une mesure sufbisante pour prouver la loyale exécution des obligations par eux souscriles.” In die termen vielen slechts een 30-tal gezinnen. — De concessién bedecken in titel II werden eerst eigendom na een verblijf op den grond van 9 jaar; doch met uitbreiding van de oorspronkelijke bestemming, konden alte Franschen of genaturaliseerden van europesche af komst daartoe in aanmerking konren. Uit het reeds genoemde artikel van Louis Lande blijkt, dat behalve de 80 gezinnen Elzas-Lotharingers die over minstens 5000 fr. kapital beschikten, de regeering er 909 ustatleente die 4.800.000 fr. kosten of gemiddeld 5300 fr. ageeseheiden van de eerste hulp in voedsel en kleeding, van vrien overtocht en, terwijl 1 millioen fr. besteed Wend aan publieke werden. Verder, dat nog een 100tal tamilicn geplaatst werden door eene van de partikuliere vraatschappien die zich tot hunne ondersteuning hadden gevond en wier fondsen. uit vrijwillige giften bijeen-achwacht, zee ruim waren dat ri de regeering nog met LA le miccoen fr. ken beispringen. In het geheel kwamen zoo sar Alerts mar lo zerinnen of raim 3000 personen. Hoven he ommnerate achation Kostte, was i niet alles winst want. Stave Debeete, waren veen seen Tandbouwers. Maar bet oat Ber in de venen puaais oem) daad van vader amas whic at nena ruikt, se te midden van zijne Serre Ruwer Prankrnk ox van Ges roent met ware groot: SDSS Ree wes ben Pel rw à Ke Framochen woor Thee Ao Gr ocouike Ry yeoumeremwe de. blijkens vn Mtoe okra war $1 co: Te Jae L Lame am POM RARE Gor ex cer TD Tl meet Apers: verhantsden. NC NaSiee smeren ORT ACNE Lis-ealime In eem mien Ans. AQ het wid Ake reren. at war 15 Ju TH? Nn amet INN Ne tee ln TE On ER ewe 4 RM “ Pe i ~ Sarena ayn NN, 243 thans nog in werking. Het heeft wijder strekking, verlichtte de: voorwaarden aan den eenen kant, eischte meer in andere opzichten. Het verplicht persönliche verblissen van den, concessionaris werden bekommen tot jaar; na 3 jaar kan hij zijne concession overdragen aan een derde die aan gelijke voorwärde voldoet (art. 7); na een 2jarig verblijf mag hij dat recht beleenen tot het beken van voorschotten voor zijne exploitatie, doch onder goedkeurig van den prefect of de militaire autorité, die ter voorkommen van misbruik zich vooraf heben te overtuigen van de moralitéit van partijen zewel als van het nut der beleening (art. 13). Het de-creet eischt van de kolonisten genoegzame middelen om dedurende een jaar te kunnen leven; strekt de concessiën van titel II bij wijze van belooning uit tot inlanders die zich in de gelederen verdienstelijk hebben gemaakt, en verder tot maatschappijen die, met een industriel doel of tot kolonisatie, dorpen zouden willen bevolken, onder voorwaarde van de hun toegekende terreinen te bestemmen voor Fransche arbeiders- en landbouwers-gezinnen. De grootte der percecen regelt zich naar die van het gezin; zij mogen niet beneden de 20 en niet boven de 50 hect. zijn, doch kunnen gannt tot 100 voor geïsoleerde hoeven. Laatstgenoemde kunnen ook publik geveild worden; niet genaturaliseerde inlanders zijn als koopers uitgesloten, en gedurende 10 jaar als tweede koopers. -— Ter zake van de toepassing van dit decreet tene-kenen wij nog aan, dat van den concessionaris eener ge-isoleerde hoeve minstens 150 fr. kapital per hect. gevor-derd wordt, doch de eisch van gegoedheid voor de perceelen die binnen de dorpen liggen is aan de waardeering van de provinciale autoriteiten overgelaten; verder, dat 2/3 der beschikbare gronden bestemd worden voor nieuw aangekommen, 1/3 voor reeds gevestigde kolonisten. Zoo was men dus teruggekeerd tot een stelsel van concession dat wel niet de bezwarende voorwaarden van voorwaarden van voorwärgen, oder toch nog te veel belemmerde, gelijk wij nader vernemen zullen. De voorwaarden van verblijf en exploitatie en van eenige gegoedheid, moesten dienen tot waarborg voor eenige kolonisatie. Verder wilde de regeering bij voorkeur de immigratie van Franschen be- 16* vorderen, of het Fransche element versterken tegenover het inlandsche en de vreemdelingen. Zij handelde zòo blijk- baar onder den indruk der jongste gebeurtenissen, de oorlog van '70/71 met Duitschland, de opstanden van 64 en “71 in Algerie. Volgens de Broglie moet men anders voor de kolonisatie niet voornamelijk rekenen op Fransch kapital en Fransche landverhuizers. In Frankrijk, zeide hij 7, heeft men slechts groote kapitalisten die in industrieele ondernemingen winst vinden, of kleine landbouwers die van hun lapje grond niet kunnen scheiden. Daarom wilde hij voornamelijk gerekend hebben op immigranten uit den vreemde 24* vorderen, of het Fransche element versterken tegenover het inlandsche en de vreemdelingen. Zij handelde zòo blijk- baar onder den indruk der jongste gebeurtenissen, de oorlog van '70/71 met Duitschland, de opstanden van 64 en “71 in Algerie. Volgens de Broglie moet men anders voor de kolonisatie niet voornamelijk rekenen op Fransch kapital en Fransche landverhuizers. In Frankrijk, zeide hij 7, heeft men slechts groote kapitalisten die in industrieele ondernemingen winst vinden, of kleine landbouwers die van hun lapje grond niet kunnen scheiden. Daar Voor deze moest men de poorten van Algerië wijd open zetten (sà deur battans), en hen zoo spoedig mogelijk tot Franschen maken door voor hunne naturalisatie slechts twee of maar een enkel jaar verblijf te eischen. — De Broglie schreef dit echter in 1860. Nu moge het aan minder bedenking onder-hevig zijn om op ruime schaal vreemdelingen toe te laten in eene kolonie onder onmiddellijk bereik van het moederland gelegen, — en wij hebben gezien dat de Fransche regeering in dit opzicht vrijgevig was; maar het laat zich toch ook verklaren dat zij, onder den verschen indruk van de rol die vele Duitschers in Frankrijk gespeeld hadden, erder gesteld was op Fransche immigranten en deze dus bij voorkeur trachtte te lokken. Het aanvankelijk resultaat kennen wij reeds. Hoe noodig het overigens was alles in het werk te stellen om de immigratie te bevorderen, kan blijken uit het volgend overzicht der algemeene bevolking en van de Europeesche in 't bijzonder. De Keizerlijke brief van '65 schatte de inlandsche op 2,580,267 zielen. Volgens de telling van 31 Dec. 1872 bedroeg zij 2,159,626. In ongeveer 8 jaar tijds zou zij dus met eene 420,000 zielen verminderd zijn. Nu waar- schuwt de Keizer dat zijn cijfer slechts een zeer approximatief is, en dit geldt ook voor de telling van '72 bij gebrek van eene behoorlijke contrôle op den burgerlijken stand der stammen. Toch mag men veilig aannemen dat de inlandsche bevolking onder den tegenspoed van de jaren 1864—’72, oorlog, slechte oogsten en hongersnood, was achteruitgegaan. De Europeesche telde in 1872 245,117 zielen, als: 129,601 Franschen, 71,366 Spanjaarden, 18,351 Italianen, 11,512 Anglo-Malthezers, 4933 Duitschers, 9354 van diverse nationaliteit. De progressie van de Europeesche bevolking, die in 1840 27 865 zielen telde, was ongeveer de volgende geweest. Van 1840 —45 of in 5 jaar 67,456, zijnde gemidd. per jaar 13,491, 1845—50 » » 5 » 30,642, » » » 6,182. 1852—58 » » 6 » 49,472, » » 8,245. 1858—66 » » 6 » 37,528,. » „ 4,700. 1866—72 « » 6 2 27,000, » e » 4,500. Hieruit blijkt dat die progressie onder Bugeaud en Randon, onder eerstgenoemden vooral, het grootst was, en het kleinst sedert 1858. De hierboven vermelde omstandig- heden en de minder duurzame en geregelde gang van zaken zullen van die betrekkelijke vermindering wel de hoofdoorzaken zijn. Sedert kwam daarin eenige verbetering. Zooals wij straks zullen zien, bedroeg de progressie over het tijdvak 1872—'75 jaarlijks gemiddeld 5640 zielen. Wij hebben thans nog het jongste tijdvak te bespreken, dal met het optreden van den tegenwoordigen landvoogd generaal Chanzy (10 Juni '?3) een aanvang nam, en den tegenwoordigen toestand van Algerië uit de laatste regeerings- verslagen en de officiéele statistiek van 1873—75 op te maken. Vooreerst zullen wij de meest ingrijpende hervormingen van de jaren °70/71 weer zien plaats maken voor wijzi- gingen die het oude régime benaderen, en wel op grond van gebleken noodzakelijkheid; en ditmaal was het niet cen absoluut keizerlijk gouvernement dat die noodzakelijk- heid eenvoudig decreteerde, maar de Republiek onder het presidentschap van een staatsman als Thiers die ze erkende. Zoo herstelde het decreet van 10 Junî'78* den civielen gouverneur-generaal weer in het opperbevel over land- en 1 Jd P., ble. 647. 246 zeemacht ingeval hij de wettelijke voorwaarden daartoe bezat, omdat, »la réunion dans les mémes mains des fonctions d’administrateur civil de l'Algérie et de commandant su- périeur des forces de terre et de mer ne peut que contri- buer aux progres de la colonisation et à la sécurité du pays.” Dit was het geval met generaal Chanzy, en zijn voorganger de Geydon was feitelijk tevens opperbevelhebber geweest. Zoo werd bij decreet van 11 Sept. '73 1 en bij urgentie weer opgeheven de uitbreiding door dat van 24 Dec. °70 an het civiel territoir gegeven, als zijnde het gebleken dat de burgerlijke administratie en justitie niet beschikten over de noodige middelen voor het beheer van de stammen, en dat daaruit waren voortgesproten »des embarras et des diffi- cultés considérables tant pour l'ordre public que pour les intérêts européens.” Reeds een vroeger decreet, dat van 20 februari '73,° had de militaire wer en autoritéit voor- behouden voor de kantons grenzende aan Tunis en Marokko; thans, 11 Sept., werd aan den gouverneur-generaal de bevoegdheid gegeven om deze overal te herstellen waar hij zulks noodig oordéelde. 7 Waar dit geschiedde, werd die autoritéit tevens hersteld iu hare eenheid van kommando en administratie, en hield hare ondergeschiktheid aan de prefecten naturlik weer op. Een decreet van dezelfde dagteekening ® gaf dan ook zoowel aan de generaals territoriale-kommandanten als aan de prefecten weer zitting in den hoogeren regeerings raad. En ten avouvé le véu de 23 Sept. '75: "Sie général (commandant la division) exerce dans ce territoire (de commandement), het militaire) toutes les attributions dévolues à l'autorité préfectorale." Zoo was men in dit opzicht weerter über de orde van zaken van vór 1864. Bij het décreet van 1 Feb. '74 5 werd zelfs de bevoegd-heid van de zoo gelaakte arabische bureaux uitgestrekt tot het opsporen des crimes, délits et contraventions commis. J.d. P., blz. 718 J. d. P., blz. 717 J. d. P., blz. 1294. J. d. P., blz. 865. 247 Par des européens dans les territoires (militaires) où il n'existe pas d'officiers de police judiciaire ordinaire, terwijl zij sedert 1860 met de europesche kolonisten geen bemoeienis meer hadden gehad. Doch wij zullen niet voortgaan met de stuksgewijze vermelding van de vele wisselingen in het bestuur van Algerie, wisselingen zoo menigvuldig dat het moeielijk valt om zich daarin terecht te vinden en onmogelijk om al hare gevolgen op te sporen; wij hebben trouwens genoeg gezien van actie en reactie, en zijn thans ver genoeg genaderd om dat bestuur in zijn tegenwoordige gedaante te kunnen samen-vatten. Algerie bestaat uit 3 departementen. Het wordt in de Kamers vertegenwoordigd door 1 senator en 1 gedeputeerde per departement, gekozen volgens dezelfde regels als voor Frankrijk gelden, behoudens eenig verschil in de samen-stelling der kiescollegiën. Aan het hoofd van Algerie staat een civiel gouverneur-generaal, die tevens kan zijn opperbevelhebber van zee- en landmacht indien Hij aan de wettelijke eischen daartoe be- antwoordt *. Hij correspondeert met ieder van de betrokken ministers, die tusschen personen zijn tusschen hem en den President der republik en contrasigneeren *. Aan den President is hij verantwoording schuldig. In zijn beheer wordt hij bijgestaan door: 1°. een directeur- generaal voor de civiele en finantieele aangelegenhen, die hem des vereischt ten deze vervangt, en onder wien werkzaam zijn drie directeuren, als: voor binnenlandsche zaken, openbare werken, finantién; 2°. een regcerings- raad (conseil de gouvernement), die adviseert in al de aan- gelegenheden hem door den gouverneur-generaal onder- worpen * en bestaat uit: den directeur-generaal, vice-president, den eersten president van het hof van appel, den 1 Zie de wetten van 2 Aug. en 90 Nov. 1875. 2 Decreet van 10 Juni 1873. 3 Ib. van 30 Juni 1878 J. d. P., bls. 283. Decreten van 2 Maart 1871 en 30 Juni 76. Ten gevolge van deze organisatie werd bi decret van 3 Aug. 76 de centrale directie voor Algen te Parijs — vroeger bg Oorlog, later bij Binnenlandsche zaken — opgeheven. Zie voor zijne attributen, de decreten van 10 Dec. 1860 en 30 April '61 aartsbisschop, den procureur-generaal bij het hof van appel, den chef van den generalen staf, wien de hoogere leiding van de inlandsche aangelegenheden is opgedragen, den kommandant van de zeemacht, den chef van de genie, de inspecteurs-generaal van de burgelijke werken en van de finantiën, den rector en raadsheeren-raad, de generaals bevelhebbers der territoriale-divisiën, de prefecten, en zes afgevaardigden van de algemeene raden per departement door dezen uit hun midden voor drie jaar gekozen; dit collegie vergadert jaarlijks na de najaars-zitting van de algemeene raden, meer bepaald voor de belastingen en de voorloopige vaststelling van de algemeene raden, meer bepaald voor de belastingen en de voorloopige vaststelling. V van het budget. Dit budget wordt verder aan den ministerraad onderworpen; ieder mie nister verdedigt in de kamers de hoofdstukken waarbij zijn departement betrokken is; na aanneming wordt het geheel, voor de ordonnantie der gelden en de contrôle, een aan- hangsel (annexe) van het departement van binnenlandsche zaken.! Onder het onmiddellijk gezag van den gouverneur-generaal worden de departementen beheerd door een prefect ‘wiens bevoegdheid dezelfde is als die der prefecten in Frankrijk. Hij wordt ter zijde gestaan door een raad voor het contentieux (conseil de préfecture), die o. a. de rekeningen controleert van de gemeenten wier inkomsten beneden de 50,000 fr. zijn; de rekenkamer controleert de overigen. In het militaire territor oefent de kommandeerende gene- raal prefectorale macht uit. * Het leger van Algerie (l'armée d'Afrique), gemiddeld eene 60,000 man, uitmakende het 19° fransche legerkorps, is ingedeeld in 3 divisiën wier standplaat- sen zijn Algiers, Oran en Constantine. Iedere divisie bestaat territoriaal uit een zeker getal onder-afdeelingen (subdivisions, cercles et annexes). leder departement, civiel en militair gebied te zamen, heft zijn algemeenen räd, voor wiens verkiezing door de indeeling van het budget de wet van 27 Juli 1870. 3 Decreet van 23 Sept. 1875, J. d. P., blz. 1294. 249 fransche kiezers voor de gemeenten, samenstelling en bevoegd- heid het decreet van 23 September ’75, de fransche wetten van 10 Aug. 1871 en 31 Juli '75 in hoofdzaak teruggeeft. Twee belangrijke afwijkingen dienen vermeld te worden. De eerste is dat de kommandeerende generaal deel kan nemen aan de werkzaamheden van den raad voor zooveel het militair Gebied betreff, in person of his delegation, en met den prefect het budget opmaakt. De tweede, dat aan den algemeinen raad zijn toegevoegd muzelmansche assessoren met raadgevende stem; zij worden benoemd door den gouverneur-generaal uit de notabele inlanders, eigens en gevestigd in het departement; zijn in de departementale commissie (gegeputeerden), als in bijzondere commissie (gegeputeerden), als in bijzondere commissieren die de algemeinen raad uit zijn midden kiest moetens een dier asses-soren begrepen zijn. De algemeinen raden houden jaarlijks twee gewone zittingen; de tweede in October meer bepaald voor het opmaken van het budget, dat geschiedt naar de-zelfde regels als in Frankrijk. Het civiel gebied van het departement is verdeeld in arrondissementen aan wier hoofd onder-prefecten staan. Voor het beheir van het militaire gebied (territoire de commandement) beschikt de bevelvoerende general over de kommandanten der territoriale onder-afdeelingen en over de arabische bureaux. Het civiel gebied en dat gedeelte van het militaire waar- van de stammen en douars reeds gedelimiteerd zijn, zijn verder ingedeeld in gemeenten. De gemeentelijke organisatie is drieledig ; zij onderscheidt de volledige gemeenten (commune de plein exercice, com- plète), de gemengde (mixte), de inlandsche (subdivisionnaire, indigène). Allen heben eene gemengde bevolking, doch in de beide laatsten, in de laatsten vooral, is het europeche element gering. Volledige gemeenten zijn die waar de europeche bevolking talrijk genoeg is om in alle diensten te kunnen voorzien. Men vindt ze alleen in civiel territoir. Zooals wij reeds weten door het decreet van 27 Dec. 1866, zijn zij georganisereerd naar het Fransche type, doch kunnen de gemeenteraden niet, gelijk de Fransche, verordningen maken, maar slechts beraadslagen en wenschen uitspreken of voor- drachten do En,?! terwijl de functiën en de attributen van maire en adjuncten dezelfde zijn als in Frankrijk. Sedert het decreet van 1866, bepaalde de wet van 12 Aug. '76*, dat in de hoofdplaatsen van departementen, arrondissementen en kantons, maire en adjuncten benoemd worden door den president van de Republik, doch in de overige gemeenteraad uit zijn midden gekozen worden door den gemeenteraad uit zijn midden gekozen worden buiten den gemeenteraad. Die wet is toepasselijk verklaard op Algerie, doch de inlandsche adjuncten blijven ter benoeming van de regeering en kunnen ook genomen worden buiten den gemeenteraad. Verder is bij decreet van 1 Aug. ’74 de kieswet van 7 Juli "74 voor zooveel de Franschen betreft insgelijks toepasselijk verklaard op Algerië. Bovendien geeft de inschrijving sedert een jaar op de rol der huurtaxe hun recht tot inschrijving op de kiezerslijsten. Voor de inlanders en vreemdelingen het decreet van 10 Sept. '74 in dat van 1866 die wijziging gebracht, dat voor beiden gevorderd wordt 2 jaar jaar domicilie, en alleen zij ingeschreven worden die daarom verzoeken. 5 De inlandsche adjuncten waken o. a. voor de uitvoering der voorschriften betrekkelijk geboorte en sterfte; doch het inlandsch huwelijk wordt beschouwd als deel uitmakende van het godsdienstig statuut en gesloten door den kadi. De gemengde gemeente treft men aan zoowel in civiel als in militair territoir, waar het europesche element wel mf Zelfs de gemeente-ontvanger wordt door den prefect aangesteld. J. d. P., blz. 300. J. d. P., blz. 982. Ib., blz. 983. In zijn artikel „La fusion des races en Algérie (Econ Fraag. 3 Maart 1877, sprecht P. Blanc ten onrechte van een jaur verblijf voor de inlanders. Het succes van den maatregel om de inlander van het publieke leven deel te leeren nemen was middelmatig, segt hij. Te Algiers b.v. dat 10,000 muzelmannen onder zijne bevolking telt lieten zich als kiezers inschrijven in 1874 165, in 1875 nogmaals 165, en 164 in 1876. En bij de laatste verkiezingen voor 8 inlandsche leden van den gemeenteraad (1874), kwamen slechts 146 kiezers op. „Quast aux choix faits par les musulmans électeurs, nous ne dirons pas quills soient mauvais, mais nous ne dirons pas non plus qu'ils soient ecolèrent. Il y en a eu de bons, mais souvent ils laissent & désirer.” Dergelijke aanmerkingen kunnen zelfs de Europeanen in Europa zich aantrekken! „Bref, zoo vervolgt P. Blanc, cette expérience comme a dix ans, a besoin de se continuer quelque temps encore avaat qu'on puisse la juger.” Oeg is om in eene volledige administratie te kunnen voorzien. De inlandsche gemeinde vindt men alleen in militair gebracht, waar nog slechts geïsoleerde kolonisten gevonden worden. Ingevolge het decreet van 27 Dec. '66 zouden die stammen en douars wier grondgebied volgens het senaats-besluit van 1863 gedelimiteerd was tot z. g. gemeenten worden georganisert; later strekte men dit uit tot anderen en ontstonden de subdivisionnaire of inlandsche gemeenten, wier organisatie aan den gouverneur-generaal was overgelaten. Beiden, gemengde en inlandsche, worden beheerd door municipale commissiën, gedeeltelijk burger- en militaire ambtenaren daartoe ambtshalve aangewezen, gedeeltelijk inwoners daartoe benoemd door de regeering. Aan het hoofd der gemeenten staat de burger- of de militaire autorité naarmate van het gebied waar-toe zij behoort, en in de gemeentelijke commissieren en de inlanders vertegenwoordigd naarmate van hunne belangrijkheid, doch zoo dat de Europeesche leden altijd den voorrang (la préminence) hebben. Die commissie beraadslaagt en adviseert over alle gemeentenlijke aangelegen. De inlandsche gemeenten moet men zich niet voorstellen in den, eigenlijken zin. De stammen en douars die zunächst, behielden hunne oude inlandsche administratie van cheikhs en kaïd, doch werden groepsgewijze vereenigdonder het hooger beheer van de kommandanten der subdiviën, bijgestaan door eene commissie bestaande uit: de kommandanten der eCercles,” deg onder-intendant, den kommmandant der genie, den chef van het Arabisch bureau en een Notabele inlander per regeeringskring. Die gemeenten waren zer uitgebreid. Zoo als wij later zu zullen, is hare bevolking nog niet nauwkeurig bekend. Sedert 1 Jan. 1875 zijn ze gesplitst geworden en ingedeeld volgens de regeeringskringen; zoo zijn dus kleinere inlandsche gemeenten in het leven geroepen. Na den opstand van '71 voerde de gouverneur-generaal Teen bla. 32. 252 de Gueydon in sommige gedeelten van Kabylië iets dergelijks in, doch hier zijn het de djemaas die hare vertegenwör- digers voor de gemeentelijke commissie kiezen. Op die wijze tracht men langzamerhand het stambestuur te vervangen en den stam op te lossen, en door voortdu- rende aanraking van de inlandsche met de europesche bevolking en het gezamenlijk bespreken en regelen van ge- meenschappelijke belangen tot hare assimilatie te geraken. In de tweede plaats is het de strekking om het militaire beheer waar het nog bestät langzamerhand door het civiele te vervangen, en als voorbereiding daartoe zijn o. a. bj decreet van 10 Maart ’76 civiele adjuncten tegevoegd aan de subdivisién; onder de leiding van de militaire kommandanten moeten die adjuncten zich met de inlandsche aangelegenheden vertrouwd maken, en zullen een gedeelte der administratie overnemen van de Arabische bureaux die zich dan meer kunnen wijden „aux missions de haute surveillance politique.” Eindelijk tracht men Algerie te assimileren met Frank-rijk door de trapsgewijze invoering aldaar van de Fransche wetten en instellingen. Reeds hebben wij dit gezien voor de vertegenwoordiging van Algerie in de Wetgevende macht; voor de aansluiting van de verschillende takken van dienst aan die van het mögliche land, wijzende tevens op decentralisatie; „voor de departmentale, en gedeeltelijk voor de gemeentelijke organisatie. Evenzoo in het Eerste gedeelte dezer studie, voor de rechts-pleging. Het belastingstel Sel, daar insgelijks besproken, maakt nog steeds eene uitzondering; eene grondbelasting bestaat in Algerie nog niet. Bij decreet van 10 Oct. '72! werd de wet van 6 Juni 68 op de openbare vereenigingen ingevoerd. Dat van 15 Aug. '75 maakte de Fransche onderwijs-wet-ten op Algerie toepasselijk, behoudens eenige uitzonderin-gen: zoo bleven de Arabisch-Fransche scholen in militairterterritoir en alle Mohammedansche onder speciaal gezag van den gouverneur-generaal. 