Het Nieuwe Testament, of Alle de boeken des Nieuwen Verbonds van Onzen Heer Jezus Christus; op last van de Hoog-mog. heeren Staten-generaal der Vereenigde Nederlanden, en volgens het besluit van de Synode nationaal, gehouden te Dordrecht in de jaren 1618 en 1619, uit de oorspronkelijke (Grieksche) taal in onze Nederlandsche getrouwelijk overgezet
24 Aanmerl^t de raven, dat zij niet zaaijen, noch maaijén, welke eeene spijskamer noch schuur heb- ben, en God voedt dezelve; hoe veel gaat gij de vogelen te boven ? 25 Wie toch van u kan, met be- zorgd te zijn, ééne elle tot zijne lengte toedoen "? mv brother, that he divide the inheritance with me. 14 And he said unto him, Man, who made me a judge, or a divid- er over you 1 15 And he said unto them. Take heed, and beware of covetous- n^ss : for a man's life consisteth not in the abundance of the things which he possesseth. 16 And he spake a parable unto them, saying. The ground -of a certain rich man brought forth plentifully : 17 And he thought within him- self, saying. What shall I do, be- <^use I have uq room where to bestow my fruits 1 18 And he said. This will I do : I will pull down my barns, and build greater ; and there will I be- stow all my fruits and my goods. 19 And I will say to nay soul. SouL-^ou hast much goods laia up mr many years: Uke thine ease, eat, drmk, and he merry. 20 But God said unto him. Thou fool, this night thy soul shall be required of thee : then whose shall those things be which thou hast provided ?. 21 ^ tj he that layeth up trea- sure for himself, and is not rich toward Grod. 22 % And he said unto his dis- ciples. Therefore I say upto yop. Take no thought for your life, what ye shall eat ; neither for the body, what ye shall put on. 23 The hfe is mpre than meat, and the body is more than raiment. 24 Consider the ravens : for they neither sow nor reap : which nei- ther have store-house, nor bam; and God feedeth them. How much more are ye better than the fowls 1 25 And which of you with taking thought can add to his stature one öubit ? 20e LUKAS, XII. 26 Indien gij dan ook het minste niet kunt, wat zijt gij voor de ove- rige dingen bezorgd 1 27 Aanmerkt de leliën, hoe zij wassen j zij arbeiden nietten spin- nen niet ; en ik zegge u^ ook Sa- lomo in alle zijne heerlijkheid is niet bekleed geweest als ééne van deze. 28 Indien nu God het gras, dat heden op het veld is, en morgen in den oven geworpen wordt, al- zoo bekleedt, hoe veel meer u, gij kleingeloovigen ! 29 En gijlieden, vraa^ niet, wat gij eten, of wat gij drmken zult ; en weest niet wankelmoedig. 30 Want alle deze dingen zoeken de volken der wereld; doch uw Vader weet, dat gij deze dingen behoeft. 31 Maar zoekt het koningrijk Grods, en alle deze dingen zullen u toegeworpen worden. 32 Vrees niet, gij klein kudde- ken ! ^ant het is uws Vaders v^el- behagen, ulieden het koningrijk te geven. 33 Verkoopt hetgene gij hebt, en geeft aalmoes. Maakt u zelven buidels, die niet verenden, eenen schat, die niet afneemt, in de he- melen, daar de dief niet bijkomt, noch ae mot verderft. 34 Want waar üw schat is, al- daar zal ook uw hart zijn. 35 Laat uwe lenden omgord zijn, en de kaarsen brandende j 36 En zijt gij den menschen ge- lijk, die op hunnen heer wachten, wanneer nij wederkomen zal van de bruiloft, opdat, als hij komt en idopt, zij hem terstond mogen opendoen. 37 Zalig zijn die dienstknechten, welke de heer, als hij komt, zal wakende vinden. Voorwaar ik zeg- ge u, dat hij zich zal omgorden, en zal ze doen aanzitten, en bijko- mende, zal hij hen dienen. 38 En zoo hij komt in de tweede nachtwake, en zoo hij komt in de 26 If ye then be not able to do that thing which is least, why take ye thought for the rest ? 27 Consider the lilies how they grow: they toil not, they spin not ; and yet I say unto you, that Solomon in all his glory was not arrayed like one of these. 28 If then God so clothe the grass, which is to-day in the field, and tormorrow is cast into the oven; how much more will' he clothe you, 0 ye of little faith ? 29 And seek not ye what ye shall eat, or what ye shall drink, neither be ye of doubtful mind< 30 For all these things do the nations of the world seek after: and your Father knoweth that ye have need of these things. 311 But ratlier seek ye the king- xldm of God, and all tnese things shall be added unto vou.. 32 Fear not, little flock ; for it is your Father's good pleasure to give you the kingdom. 33 Sell that ye have, and ^ve alms: provide yourselves ba^ which wax not old, a treasure m the heavens that faileth not, where no thief approacheüi, nctither nioth corrupteth. 34 For where your treasure is, there will your heart be also. 35 Let your loins be girded acbout, and your lights burning ; 36 And ye yourselves like unto men that wait for their lord, vb^hen he will return from the weddins ; that, when he cometh and knock- eth, they may open unto him im- mediately. 37 Blessed are those Servants, whom the lord when he cometh shall find watching: verily I say unto you, that he shall gird him- self, and make them to sit down to meat, and will come forth and serve them. - 38 And if he shall come in the second watch, or come in the LUKAS, XII. 207 derde nachtwake, en hij vindt hen ftlzoo, zalig zijn die dienstknecht ten. 39 Maar weet dit, dat indien de heer des huizes geweten had in welke ure de dief zoude komen, hij zoude gewaakt hebben, en zoude zijn huis. niet hebben laten doorgraven. 40 Gij dan zijt Ook bereid ; want in welke ure gij het niet meent, zal de Zoon des mehschen komen. 41 En Petrus. zeide tot hem: Heerel zegt gij deze gelijkeniö tot ons, of ook tot allen *? 42 En de Heere zeide: Wie is dan de getrouwe en voorzigtige huisbezorger, dien de heer over zijne dienstboden zal zetten, om hun ter regter tijd het bescheiden deel spijze te geven ? 43 Zalig is die dienstknecht^ wel- ken zijn heer, als hij komt, zal vinden alzoo doende. 44 Waarjijk ik zegge ulieden, dat hij hem over alle zijne goede- ren zetten zal. 45 Maar indien die dienstknecht in zijn hart zoude zeggen: Mijn heer vertoeft te komen ; en zoude beginnen de knechten en de dienst- maagden te slaan, en te eten en te drinken, en dronken te worden ', 40 Zoo zal de heer deszelven dienstknechts komen ten dage in welken hij hem niet verwacht, en tér ure die hij niet weet ; en zal hem afscheiden, en zal zijn deel zetten niet de ontrouwen. ^ 47 En die dienstknecht, welke geweten heeft den wil. zijns hee- ren, en zich niet^bereid, noch naar zijnen wil gedaan heeft, die zal met vele slagen geslagen worden ; 46 Maar die denzdven niet ge- weten heeft, en gedaan heeft din- gen, die slagen waardig zijn, die zal met Weinige slagen geslagen worden. Èn een^ iegelijk cBen veel gegeven is, van dien zal veel geëischt worden ; en dien men veel vertrouwd heeft, van dien zal men overvloediger eischen. third watch, and find them so, blessed are those servants. 3£^ And this know, that if the good man of the house had known what hour the thief would come, he would have watched, and not have suffered his house to be broken through. 40 Be ye therefore ready also : for the Son of man óometh at an hour when ye think not. 411 Then Peter said unto him, Lord, speakest thou this parable unto us, or even to alH ^ 42 -And the Lord said, Who then is that faithful and wise steward, whom hi^ lo?rd shall make ruler over his household, to give them their portion of meat in due season I 43 blessed is that servant, whom his lord when he cometh shall find so doing. .44 Of a truth I say unto you, that he will make him ruler over all that he hath. 45 But and if that servant say in his heart. My lord delayeth his coming; and shall be^in to beat the men-servants, and maidens, and to eat and^ d.riiik, and to be drunken ; 46 The lord of that servant will come in a day when he looketh not for Mm, and at an hour when he is not aware, and will cut him in. sunder, and will appoint him his portion with the unbelievers. 47 And that servant which knew his lord's will, and prepared not himselfy neither did according to his will, shall be beaten with many stripes. 48 But he that knew not, and did commit tilings worthy of fetripes, shall be beaten with feW stripes. For Ainto whomsoever much is given, of him shall be much re- quired; and to whom men have committed much, of him they wiU ask the more. 208 LU KAS, XII. 49 Ik ben gekomen om vuur op de aarde te werpen j en wat wil ik, indien het alreede ontstoken is? 50 Maar ik moet met eenen doop gedoopt worden ; en hoe worde ik geperst, tot dat het volbragt zij ! 51 Meent gij, dat ik gekomen ben om vrede te geven op de aar- de ? Neen, zegge ik u, maar zelfs verdeeldheid. 52 Want van nu aan zullen er vijf in één huis verdeeld zijn, drie tegen twee, en twe^ tegen drie. 53 De vader zal tegen den zoon verdeeld zijn, en de zoon tegen den vader; de moeder tegen de dochter, en de dochter tegen de moeder; de schoonmoeder tegen hare schoondochter, en de schoon- dochter tegen hare schoonmoeder. 54 En hij zeidé ook tot de scha- ren : Wanneer gij eene wolk ziet opgaan van het Westen, terstond zegt gijlieden : Daar komt regen : en het geschiedt alzoo. 55 En wanneer gij den ziiide- wind ziet waaijen, zoo zegt gij : Daar zal hitte zijn; en het ges- chiedt. 56 Gij geveinsden! het aan- schijn der aarde ^n des hemels weet gij te beproeven j en hoe beproeft gij dezen tijd niet 1. 57 En waarom oordeelt gij ook van u ielven niet hetgene regt is 1 58 Want alö gij henengaat met uwe wederpartij voor de overheid, zoo benaarstig u op den weg om van hem verlost te worden ; opdat hij misschien u niet voor den reg- ter trekke, en de regter u den ge- regtsdienaar overlevere, en de ge- regtsdienaar u in de gevangenis werpe. 59 Ik zegge u : Gij zult van daar geenszins uitgaan, tot dat gij pok het laatste penningd^en betaald zult hebben. " 49 ir I am come to send fire on the earth, and what will J, if it be already lundled 1 50 But I have a baptism to be baptized with; and how am I straitened till it be accomplish- ed! 51 Suppose ye that I am come to give peace on 'earth? I tell you,, Nay ; but rather division : 52 For from henceforth there shall be üve in one house divided, three against two, and two .against three. 53 The father shall be divided again sf^ the son, and the son against the father ; the mother against the daughter, and ^ the daughter against the mother; the mother-in-law against her daugh- ter-in-lawj^ and the daughter-in- law against her mother-in-law. 54 If And he said also to the people, When ye see a cloud rise out of the west, straightway ye say. There cometh, a shower ; and so it is. 55 And when ye see the south wind blow, ye say, There will be heat ; and it cometh to pass. 56 Ye hypocrites, ye can discern the face of the dcy, and of the earth ; but how is it, that ye do not discern this time \ 57 Yea, and why even of your- selves judge ye not what is right ? 58 IT When thou goest with thine adversary to the magistrate, as thou art in the way, give diligence that thou mayest be delivered from him; lest he hale thee to the judge, and the judge deliver thee to the officer, and the officer cast thee into prison. 59 I tell thee, thou shalt not de- part thence, till thou ha6t paid the very last mite. LUKAS, xni. 209 HOOFDSTUK XIII. EN daar waren ten zelfden tijde eenigen tegenwoordig>die hem boodschapten van de G^leërs, welker bloed Pilatus met hunne offeranden gemengd had. 2 Eki Jezus antwoordde en zeide tot hen r Meent gij, dat deze Gali- leërs zondaars zijn geweest boven alle de Galileérs, omdat zij zulks, gelejden hebben ? 3 Ik zegge u: Neen zij; maar indien gij u niet bekeert, zoo zult gij allen desgelijks vergaan. 4 Of die a^ttien, op welke de toren in Siloam viel, en doodde ze y meent gij, dat dezen schuldenaars zijn gefeest boven alle menschen, die te Jeruzalem wonen ? 5 Jk zegge n t Neen zij ; maar indien gif u niet bekeert, zoo zult gij allen desgelijks vergaan. 6 En hij Zeide deze gelijkenis : Een zeker man had eenen vijge- boom geplant in zijnen wijngaard ; en hij jÉwam en zocht vrucht daar> op, en vpnd ze niet. 7 En hi} zeide tot den wijngaar- <ienier : Zie, ik kom nu drie jaren zoekende vrucht op dezen vijge- boom, en vind ze niet ; houw, nem uit ; waartoe beslaat hij ook nutte- loos de aarde i 8^ En hij antwoordende zeide tot hem : Heere 1 laat hem ook nog dit jaar, tot dat ik x>m hem gegra* Ten en mest gelegd zal hebl^n ; 9 En indien hij vrucht zal voort- brengen, laat kern staiany maar in- dien niet, zoo zult gij hem namaals uitbouwen. 10 En hij leerde .op den sabbat in ééne der synagogen. 1 1 Ën ziet, daar was eene vrouw, die eenen geest der krankheia achttien jaren lang gehad had, en zij was tezamengebogen, en kon zich ^nschelijk niet oprigten. 12 Ën Jezus, haar ziende, riep haar tot zich, en zeide tot haar : Vr<mw! êij zijt verlost van uwe krankheid. 14 CHAPTER Xm. THERE were present at that sea- son some that told him of the Galileans, whose blood Pilate had mingled with their sacrifices. 2 And Jesus answering, said unto thepo, Suppose ye that tnese Gali- leans were sinners above all the Galileans, because they suffered such things ? 3 I tell 3WU, Nay; but except ye repent, ye shall all likewise perish. 4 Oirthose eighteen, upon whom the tower in Suoara fell, and slew them, think ye that they were sin- ners above all men that dwelt in Jerusalem ? 5 I tell you. Nar; but except ye repent, ye shall all likewise perislL. 6 ^He Bipske also this p;Birable: A certain man had a fig-tree planted in his vineyard ; and he came and sought fruit thereon, and found none. 7 Then said he unto the dresser of 'his vineyard, Behold, these three years 1 come jseeking fruit on this fig-tree, and find none: cut it down; why cun^bereth it the ground ? 8 And he answering, said unto him. Lord, let it alone this year also, till I shall dig about it, and dung it: ^ 9 And if it bear fruit, toell : and if not, then after that thou shalt cut it down. 10 And he was teaching' in one of the synagogues on the sabbath. 11 IT And behold, there was a woman which had a spirit of in- firmity eighteen years, and was bowea together, and could in no wise lift up herself. 12 And when Jesus saw her, he called her to him, and said unto her, Woman, thou art loosed from thine infirmity. 210 LUK AS, XIII. 13 En hij leide de handen op haar ; en zij werd terstond weder regt, en verneerlijkte God. 14 En de overste der synagoge, kwalijk nemende dat Jezus op den sabbat genezen had, antwoordde en zeide tot de schare : Daar zijn zes dagen, in welke men moet werken ; komt dan in dezelve, en laat u genezen, en niet op den dag des sabbats. 15 De Heere dan antwoordde hefti en zeide : Gij geveinsde ! maakt niet een iegelijk van u op dei; sabbat zijnen os of ezel van de krilDbe los, en leidt hem henen om hem te doen drinken 1 16 En deze, die eene dochter Abrahams is, welke de Satan, ziet, nu achttien jaren gebonden had, moest die niet losgemaakt worden van dezen band op den dag des sabbats ? 17 En als hij dit zeide^ werden zij allen bescluQamd, die zioh tegen hem stelden ^ en de gansche schare verblijdde zióh over aUe de heer- .lijke dingen, die van hem ges- chiedden. 18 En hij zeide: Waaraan is het koningrijk Gods gelijk ? en waar- bij zal ik 'tzelve vergelijken ? 19 Het is gelijk aan een mos- taardzaad, hetwelk een mensch genomen en in zijnen hof gewor- pen heeft; en het wies op, en werd tot eenen groeten boom, en de vogelen des hemels nestelden in zijne takken. 20 En hij zeide wederom : Waar- bij zal ik het kohingrijk Crods ver- gelijken 1 21 Het is gelijk aan eerf' zuur- deesem, weien eene vrouw nam, en verborgde in drie maten meels, tot dat het geheel gezuurd was. 22 En hij reisde van de eene stad en vlek tot de andere, loerende, en rigtende zijne reize naar Jeruzalem. 23 En daar zeide een tot hem ! Heere ! ziin er ook weinigen, die zalig woraen? En hij zeide tot hen : 13 And he laid his hands on her: and immediately she was made straight, and glorified God. 14 And the ruler of the syua- gogue answered with indignation, because that Jesus had healed on the sabbath-day, and said unto the people, There are six days in whióh men ought to work : in tnem there- fore come and be healed, and not on the sabbath-day. 15 The Lord then answered him, and said. Thou hypocrite, doth not each one of you on the sabbath loose his ox or his ass from the stall, and lead hiin away to watering? 16 And ought not this woman being a daughter of Abraham, whom Satan hath bound, lo, these eighteen years, bë loosed frqm this bond on the sabbath-day'? 17 And when he had said these things, all his adversaries were ashamed: and all the people re- joiced for all the glorious things that were done by him. la 1 Then said he, Unto what is the kingdom of God like? and whereunto shall I resemble it? 19 It is like a grain of mustard- seed, which a man took, and cast into his garden, and it grew, and waxed a great tree ; and the lowls of the air lodged in the branches of it. 20 And again he said, Whete- unto shall I liken the kingdom of Godl 21 It is like leaven, which a woman took and hid in three mea- sures of tneal, till the whole was leavened. 22 And he went through the oities and villages, teaching, and journeying toward Jerusalem. 23 Then said one unto him. Lord, are there few that be saved % Ana he said unto them. LITKAS, Xm. 211 24 Strijdt om ia te eaan door de enge poorte } want yeien, zegge ik u, znUen zoeken in te gaan, en zullen niét kannen ; 25 Namelijk nAdat de heer des huized zal opgestaan zijn, en 4e deare zal gesloten hebben, en gij zult beginnen buiten te staan, en aan de deure te kloppen, zeggende : Heeje, Heere, doe ons open! en hij zal antwoorden en tot u zeg- gen : Ik ken u niet, van waar gij zijt. 26 Alsdan zult gij beginnen te zeggen: Wij hebben in uwe te- genwoordigheid gegeten en ge- dronken,, ea gij hebt in onze stra- ten geleerd. 27 En hij zal zeggen : Ik zeg^ u, ik ken ^ niet van waar gij zijt ; wijkt van mij af, alle gij werkers der ongerégtigheid ! 28 Aldaar zal zijn .wéening en knersing der tanden, wanneer gij zult zien Abraham, en IsaSlk, en Jakob, en alle de profeten.' in het koningrijk Grods, maar ulieaen bui- ten uitgeworpen. 29 En daar zullen er komen Tan Ooste^a en Westen, en Van Noorden en JZuiden, en zullen aanzitten in 'het koningrijk Gods. 30 En ziet, er zijn laatsfen, die de. éérsten zullen zijn ; en er zijn eersten, die de laaitstën zullen zijn. 31 Te dienzelven dage kwamen er eenige pharizeën, zeggende tot 'hfem: Ga weg, en vertrek van hier ; want Herodes wil u dooden. 32 En hij fceide tot hen: Graat henen, en zegt dien vos: Zie, ik werp duivelen uit, en maak gezond, heden en morgen, en ten derden dage worde ik voleindigd.' 33 Doch ik moet heden,^en mor- gen, en den volgenden dag reizen ; want het gebeurt niet, dat een profeet gedood wordt buiten Jeru-» zalem. 34 Jertfzalem ! Jeruzalerri l gij die de profeten doodt, en steemgt die tot u gezonden zijn ! hoe me- 24 ^ Strive to entef in at tl» straat ^te : for many, I «ay unto you, will seek to enter in, and shall not be able. 25 When once the Master of the house is risen up, and hath shut to the door, and ye begin to stand without, and to Knock at the door, saying. Lord, Lord, open unto us; aiid he shall aiiswer and say unto you, I know you not whence ye are : ^6 Then shall ye begin to say, We have eaten and drunk in thy presence, and thou hast taught in our streets. I 27. But he shall say, I tell you, I kfiow ybu not whence ye are ; depart from me, all ye workers of iniquity. 28 There shall be '\^eping and gnashing of teeth, ^when ye shall see Abraham, and Isaac, and Ja- cob, and all the prophet», in the kingdom of €rod,tind you yourselves thirust out. 29 And they shall come from the east, and from the west, and from the north, slnd fromthe south, and shall sit down in the kingdom of Gpd. 30 And behold, thiöre are last, which shall beurst; and there are first, which shall be last. 31 If The same day there came certain of the Pharisees, saying unto him, Gret thee out, and depart hence ; for Herod will kill thee. 82 And he said unto them, Go ye and tell that fox,* Behold, I cast out devils, and T do cures to-day and to-morrow, and the third day I shall be perfected. 33 Nevertheless I must walk to- day and to-morrow, and the day following: for it cannot be that a prophet perish out of Jerusalem. 34 0 Jerusalem, Jerusalem, which killest the prophets, and stonest them that are sent unto 212 LUKAS, XIV. nigmaal heb ik uwe kinderen wil- len biieenrergaderen, gelijkerwijs eene hen hare kiekens opder de vleugelen vergadert; en gijlieden hebt niet gewild ? 35 Ziet, uw huis wordt ulieden woest gelaten. En voorwaar ik zegge u. dat gij mij niet zult zien tot dat de tijd zal geKomen zijn, ak 'j zult zeggen: Gezegend m hij, in den naam des ïleeren ! §1 ie komt HOOFDSTUK XIV. EN het geschiedde, als hij geko- men was in het nuis van een' der oversten der pharizeën, op den sabbat, om brooa te eten, dat zij hem waarnamen. 2 En ziet^ daar was een zeker waterzuchtig mensch vpor hem. 3 En Jezus antwoordende ze>de tot de wetgeleerden en pharizeën, en sprak : Is 't ook geoorloofd, op den sabbat gezond te maken 1 4 Maar zij zwegen stil. En hij nam en genas hem, en liet hem gaan. 6 En hij hun antwoordende zei- de : Wiens ezel of os van ulieden zal in eenen put vallen, en die hem niet terstond zal uittrekken op den dag des sabbats % 6 En zij konden hem daarop niet wederantwoorden. 7 En hij zeide tot de genooden eene gelijkenis, aanmerkende 'hoe zij dé 'vooraanzittingen verkozen; zeggende tot hen : 8 Wanneer gij van iemand ter bruiloft genood zult zijn, zoo zet u niet op de eerste zitplaatse, opdat niet misschien een waardiger dan gij van hem genood zij, 9 En hij komende, die u en hem genood heeft, tot u zegge: Greef dezen plaatse ; en gij alsdan zoudt beginnen met schaamte de laatste plaatse te houden. 10 Maar wanneer gij genood zult zijn, ga henen en zet u op de laat- ste plaatse, opdat, wanneer hij thee ; how often would I have ga- thered thy children together, as a hen doth gather her brood under her wings, and ye would not ! 35 Behold, your house is left un- to you desolate. And verily I say unto you^ Ye shall not see me, un- til the time come when ye shall say. Blessed is he that cometh in the name of the Lord. CHAPTER XIV. AND it came to pass, as he went into the house of one of the chief Pharisees to eat bread on the sabbath-day, that they watched him, ' 2 And behold, there was a cer^ tain man before him which had the dropsy. 3 And Jesus answering, spake unto the lawyers and Pharisees, saying, Is it lawful to heal on the sabbath-day ? 4 And they held their peace. And he took Aim,,and healea him, and let him go: 5 And answered them, saying, Which of you shall have an ass or an ox fallen into a pit, and will not straighlway pull him out on the sabbath-day ? 6 And they could not answer him again to these things. 7 1 And he 'put forth a parable to. those which were bidden, when he marked how they chose out the chief rooms ; saying unto them, 8 When thou art bidden o^ any man to a wedding, si^ not down in the highest rck)m, lest a more ho- nov^rable man than thou be bidden of him; 9 And hB that bade thee and him come and say to thee. Give this man place; and- thou begin with shame to take the lowest room. 10 But when thou art bidden, go and sit dewn in the lowest room ; that when he that bade thee com- LUKAS, XIV. 213 komt, die u genood heeft, hij tot Q zegge : Vriend ! ga hooger op. Alsdan ^al 't n eere zijn voor de- genen, die met u aanzitten. 11 Want een iegelijk, die zich zelven yerhoogt, zal vemederd "«borden,; en die zich zelven ver- nedert, zal verhoogd worden. 12 Eki hij zeide ook tot dengenen, die hem genood had : Wanneer gij een middagmaal of avondmaal zult houden, zoo roep niet uwe vrienden, noch uwe broeders, noch uwe magen, noch rijke geburen; opdat ook dezelve u niet te eeniger tijd weder nooden, en u vergelding geschiede. 13 Maar wanneer gij' een' maal- tijd zult houden, zoo nood armen, verminkten, kreupelen, blinden. 14 £n gij zult zalig zijn, omdat zij niet hebben om u te vergelden ; want het zal u vergolden worden in de opstanding der regtvaardigen. 15 En als een van degenen, die mede aanzaten, deze dingen hoorde, zeide hdj" tot hem : Zalig ir hij, die brood eet in 't koningrijk Gods. 16 Maar hii zeide tot hem : Een zeker mensen bereidde een groot avondmaial, en hij ncxKide er velen. 17 En hij zond zijnen dienst- knecht uit ter ure des avondmaals, om den genood^ te zeggen : Komt, want alle dingen zijn nu gereed. 18 En allen begonnen zich een- dragtig té ontschuldigen. De eer- ste zeide tot hem : Ik heb eenen akker gekocht, en het is noodig. dat ik uitg^ en hem bezie : ik bia u, houd mij voor verontscnuldigd. 19 En een ander zeide : Ik heb vijf juk ossen gekocht, en ik ^ henen om die te beproeven: ik bid u, houd mij voor verontschul- digd. 20 En een ander zeide : Ik heb eene vrouw getrouwd, en daarom kan ik niet komen. 21 En dezelve dienstknecht, we- der gekomen zijnde^ boodschapte deze dingen zijnen heer. Toen eth, he may say unto thee, Friend, go up higher : then shalt tnou have wor&ip in the presence of them that sit at meat with thee. 11 For whosoever exalteth him- self shall be abased, and he that humbleth himself shall be exalted. 12 If Then said he also to him that bade him. When thou makest a dinner or a supper, call not thy friends, nor thy Dretnren. neither thy kinsmen, nor thy ricn neigh- bours; lest they also bid thee again, and a recompense be made thee. 13 But when thou makest a feast, call the poor, the maimed, the lame, the Wind; 14 And thou shalt be blessed: for they cannot recompense thee : for thou shalt be recompensed at the resurrection of the just. 15 ^ And when one of them that sat ^t meat with him heard these things, he said unto him. Blessed is he that shall eat bread in the kingdom of Qod. 16 Then said he unto him, A certain man made a great supper, and bade many : 17 And sent his servant at sup- per-time, to say to'them that were bidden, Come, for all things are now ready. ^ 1^ And they vail with one consent began to make excuse» The first said unto him. I have bought ^ piece of grounu, and I must needs ^o and see it: I pray thee have me excused. 19 And another said, J have bought five yoke of oxen, and I go tp prove them : I pray thee have me excused. 20 And Another said, I have mar- ried a wife: and therefore I can- not come. 21 So that servant came, and shewed his ford these things. Then the master of the house being an- 214 LÜKAS, XIV. werd de heer des huizes toornig) en zeide tot zijnen dienstknecht : Ga haa3telijk uit in de straten en wijken der stad, en breng de ar- men, en verminkten, en kreupe- len, en^ blinden hier in« 22 £n de dienstknecht zeide: Heer! het is geschied, gelijk gij be- volen hebt, en nog is daar plaat- se. 23 En de heer zeide tot den dienst- knecht: Ga uit in de we^en, en heggen, en dwing ze in te Komen, opdat mijn huis vol worde \. 24 Want ik zegge ulieden, dat niemand yan die mannen, die ge- nood waren, mijn avondmaal sma- ken zal. 25 En vele scharen gingen met hem; en hij, zich omkeerende, zeide tot hen : 2Q Indien iemand tot mij komt, en niet haat zijnen vader, en moe- der, en vrouw, en kinderen, en broeders, en zusters, ja ook zelfs zijn eigen leven, die kan mijn dis^ cipel niet zijn. 27 En wie zijn kruis niet draagt, en mij navolgt, die kkn mijn disci- pel niet zijn. 28 Want wie van u, willende eenen toren bouwen, zit niet eerst neder, en overrekent de kosten, of hij OOK hééft 't gene tot volmaking noodigis? 29 Opdat niet misschien, als hij het fondament gelegd heeft, en niet kan voleindigen, allen, die het zien, hem beginnen te bespot- ten, 30 Zeggende : Deze mensch heeft beginnen te bouwen,'en heeft niet kunnen voleindigen. 31 Of wat koning, gaande naar den krijg om tegen eenen anderen koning te slaan, zit niet eerst ne- der en beraadslaagt, of hij magtig is, met tien duizena te ontmoeten dengenen, die met twintig duizend tegen hem komt "? 32 Anderzins zendt hij gezanten uit, terwijl diegene nog verre is, gry, said to his servant, Go ont quickly into the streets and lanet of the citv, and bring in hither the poor, and the maimed, and the. halt, and the blind. 22 And the servant said^ Lord, it is done as thou hast commaadad^ and yet there is room. 23 And the lord said unto the servant, Go out into the highways and hedges, and compel them to come in. that my bouse may b« fiUed. 24 For I say unto you, that nouQ of those men which were bidden^ shall taste- of my supper. 25 f And there went steBt mul** titudes with him : and he turned, and said unto them, 26 If any man^ come to me, and hate not his father, and mother, and wife, and children, and breth- ren, and sisters, yea, and his own life also, he cannot be my discii pie, 27 And whosoever doth not bear his cross, and come after me, can- not be my disciple. 28 For which of you intending to build a tower, sitteth not down first, and oounteth the cost, whe- ther he have sufficient to finish it? 29 Lest haply after he hath laid the foundation, and is not able to finish tt} all that behold it begin to mock him„ 30 Saying, This man began to build, and was not able to finish. 31 Or what kins going to make war against anotner king, sitteth not down first, and eonsulteth whe- ther he be able with ten thousand to meet him that cometh against him with twenty thousand? 32 Or else,. while the other is yet a great way o^, he sendeth an LÜKAS, XV. 215 en begeert 't gene tot vrede <{t- ent, 33 Alzoo dan een iegelijk Tan u, die niet verlaat alles wat hij heeft, die kto mijn discipel niet zijn. 34 Het zont is goed ; maar indien het zont smakeloos geworden is, waarmede zal het smakelijk ge- maakt worden? 35 Het is^noch voor het land, noch voor den mesthoop geschikt 'j men werpt het weg. ?me ooren heeft om te hoeren, die hoore ! HOOFDSTUK XV. Ij^N alle de tollenaars en de zon- j daars naderden tot hem om. hemtehooren. ^ 2 £n de pharizeên en de schrift- seleerden murmureerden, zeggen- de: Deze ontvangt dé zonouusirG^ en eet met hen. > 3 £n hij Bjprak tot hen deze ge- lijkenis, zeggende : 4 Wat mensch onder u, hebbende honderd schapen, en één van die verliezende, verlaat niet de negen en negentig in de woesüin; en gakt naar Jiet Verlorene, tot dat hij het vindel 5 Ën als lidj 't j^evonden heeft, légt hij 't op zijne schouderen, verblijd ziinde. 6 £n te nuis komende, roept hij de vriendeik en de geburen te. za- men, zeggende tot hen: Weest blijde met mii, want ik heb mijn schaap gevonden, dat verloren was ! 7 Ik zegge ulieden, dat er alzoo blijdschap zal zijn in den hemel over éénen zondaar, die zich be- keert, meer dan over nesen en ne- fentig regtvaardigen, die de be- eering niet van noode hebben. 8 Of wat vrouw, hebbende tien penningen, indien zi! éénen pen- ning verliest,» ontsteekt niet eene kaars, en keert het huis met beze- men, én zoekt naarstig tot dat zij dien vindt ? 9 £n als zij diet^ gevonden h^ft. ambassage, and desireth coiKlitions of peace. 33 So likewise, whosoever he be of you that forsaketh not all that he hath, he cannot be my disci- jde. 34 IT Salt «5 good : but if the salt have lost his savour^ wherewith shall it be seasoned? 35 It is neither fit for the land, nor yet for the dunghill ; but men cast jt out. He that hath ears to hear, let him hear. CHAPTER XV. THEN drew near mito-^him all the {mbHcans s^nd sinners for to hear mm. 3 And the Pharisees and scribes murmured, saying, This man le- céiveth sinnersj and eateth with them. 3 % And< he spake tliis parable unto them, saying, 4 What man of you having an hundred sheep, if he lose one of them, doth not leave the ninety and nine in the wiMemess, and go after that which is lost, until he find if? 5 And when he hath found it^ he layeth it on his shoulders, re- joicing. 6 And when he cometh hoihe, he caUeth together his friends and neighbours, saying unto them. Re- joice with me; & I have found my sheep which was lost. 7 I sav unto you, that likewise joy shall be in heaven over one sinner that repenteth, more than over ninety and nine just persons 'Which need no ropentanoe. , 8 % Either, what woman having ten pieces of silver, if she lose one piece, doth not lignt a candle, and sweep the house, and seek diligent- ly till she find it? 9 And when she hath found if, 216 LU KAS, XV. roept zij de yriendinnen en de geburinnen te zameh; zeggende : Weest blijde met mij, want ik heb den penning gevonaen, dien ilc verloren had ! 10 Alzoo, zegge ik ulieden, is er blijdschap voor de engelen Gods over éénen zondaar, die zich be- keert. 11 En hij zeide: Een zeker mensch had twee zoqen. 12 En de jongste van hen zeide tot den vader: Vader! geef mij het deel des goeds, dat mij toe- komt. En hij deelde hun het goed. 13 En niet vele dagen daarna, is de jongste zoon, alles bij.eenverga- derd hebbende, weggereisd in een ver gelegen land, en heeft aldaar zijn goed doorgebragt, levende overdadig. 14 En als hij alles verteerd had, werd er een groote hongersnood in dat land, en hij begon gebrek te lijden. 15 En hij ging henen, en voegde zich bij één' van de burgers van dat land 3 en die zond hem op zijn land, om de zwijnen te weiden. - 16 En hij begeerde zijnen buik te vullen met den draf, dien de zwijnen aten; en niemand gaf hem dien. 17 En tot zich zei ven gekomen zijnde, zeide hij : Hoe vele huur- lingen mijns vaders liebben over- vloed van brood, en ik ve^ga van honger ! 18 Ik zal opstaan en tot mijnen vader gaan, en ik zal tot hem zeg- gen : Vader ! ik heb gezondigd te- gen den hemel en voor u, 19 En ik ben niet meer waardig uw zoon genaamd te worden: maak mij als éénen van uwe huurlingen. 20 En opstaande ging hij naar zijnen vader. Eü toen hij nog ver af was, zag hem zijn vader, en werd met innerlijke ontferming bewogen ; en toe loopende, viel Mj hem om zijnen hals, en kuste hem. 21 En de zoon zeide tot hem: she calleth her friends and her neighbours together, saying. Re- joice with me ; for I have lound the piece which I had lost. - r 10 Likewise, I say unto you. There is joy in the presence ot the angels of God over one sinner that repenteth. Ill And he said, A certain man had two. sons: 12 And the younger of them said to his father. Father, give me the portion of goods, that fatleth to me. And he divided unto them ^15 living. 13 And not many days after, the younger son gathered all together, and took his journey into a far country, and there wasted, his sub- stance with riotous living. 14 And when he had spent all, there arose a mighty famine in that land ; and he began to be in waï^t. > 15 And he went and joined him- self to a citizen of tliat country ; and he sent him into his fields to feed swine. 16 And he would fain have filled his belly with the hu^s that the swine did eat ; and no man gave unto him. 17 And when he came to him- self he said, How many hired sef-- vants of my father's have bread enough and to spare, and I perish with hunger ! 18 I will arise and go to my fa* ther, and will say unto nim, Father. I have sinned against heaven, ana before thee, 19 And am no more worthy to be called thy son : make me as one of thy hired servants. 20 And he arose, 5 and came to his father. But when he was yet a great way off, his father s^w him. and had compassion^ and ran, ana fell on his neck, and kissed him. 21 And the son said unto him, LUKAS, XV. 217 Vader! ik heb gezondigd tegen den hemel en voor u, en ben niet meer waardig, uw zoon genaamd te worden. 22 Maar de Tader zeide tot zijne dienstknechten : Brengt hier Voort het beste kleed, en doet het hem aan, en geeft eenen ring aan zijne hand, en schoenen aan de voe- ten'; 23 £n brengt het gemeste kalf, en slagt het y en Istat ons eten en vrolijk zijn. 24 Want deze mijn zoon was dood, en is weder levend gewor- den; en hij was verloren, en is gevonden! En zij begonnen vro- lijk te zijn. 25. En zijn oudste zoon was in 't veld, en als hij kwam, en het huis genaakte, hoerde hij het gezang en het gerei; 26 En tot zich geroepen hebben- de één' van de knechten, vraagde hij, wat dat mogtzijn ? 27 En deze zéide tot hem : Uw broeder ir gekomen, en uw vader heeft het genieste kalf geslagt, om- dat hij hem gezond weder cMitvan- gen heeft. - ^ 28 Maar hij werd toornig, en wil- de niet ingaan. Zoo ging dan zijn vader uit, en bad 'hem. 29 Ikxsh hij antwoordende zeide tot den vader : Zie, ik dien u nu zoo vele jaren, en heb nooit uw gebod overtreaen, en gij hebt mij nooit een boksken gegeven, opdat ik met mijne vrienden mogt vro- hjkzijn., 30 Maar sAk déze uw zoon geko- men is, die uw goed met hoeren 4oorgebragt heeft, zoo hebt gij hem net gemeste kalf geslagt. 31 En hij zeide tot l^m : Kind ! gij zijt idtijd bij mij^ en al het mij- ne is uwe. 32 Men behoorde dan vrolijk en blijde te zijn • want deze uw broe- der was doodj en is weder levend f;e worden ; en hij was verloren, «n 18 gevonden. Father, I have sinned against hea- ven, and in thy sight, and am no more worthy to be called thy son. 1 22 But the father said to his ser- vants, bring forth the best robe, and put it on him : and put a ring on his hand, and shoes on his feet : 23 And bring hither the fatted calf, and kill it;' and let us eat, and be merry: 24 For this my son was dead, and is alive again; he was lost, and is fomid. And they began to be merry. , 25 Now his elder son was in the field: and as he came and drew nigh to the house, he heard music and dancing. 26 And. he called one of the ser- vants and asked what these things meant. 27 And lie said unto him, Thy brother is come; and thy father hath killed the fatted calf, because he hath received him ^fe and sound. 25 And he was angry, and would not go iu ; therefore came his fa- ther out, and entreated him. 29 And he answering, said to his father, Lo, these many years do I serve thee, neither transgressed I at any time thy commandment; and yet thou never gavest me a kid, that I might make merry with my friends : ' ^ 30 But as soon as this thy son was come, which hath devoured thy living with harlots, thou hast killed for him the fatted calf. 31 And, he said unto him, Son, thou ÈiTt ever with me ; and all that I have is thine. 32 It was meet that we should make merry, and be glad : for this thy brother was dead, and is alive again; and was lost^ and is found. 218 JiüKAS, XVI. HOOFDSTUK XVI. EN hij zeide ook tot zijne disci- pelen: Daar was een zeker rijk mensch, die eenen rentmees- ter had; en deze werd bij hem verklaagd, als die zijne goederen doorbragt. 2 En Sj riep hem^ en zeide tot. hem : Hoe hoor ik dit van u ? geef rekenschap van uw rentmeester- schap; want gij zult niet meer kunnen rentmeester zijn. 3 En de rentmeester zeide bij zich zelven : Wat zal ik doen, de- wijl mijn heer dit rentmeester- schapvan mij neemt? graven kan ik met, te bedelen schaam ik mij. 4 Ik weet, wat ik doen zal, op- dat, wanneer ik van het rentmees- terschap afgezet zbX wezen, zij mij in hunne huizen ontvangen. 5 En hij riep tot zich een' iege- lijk van de schuldenaren zijns heer^n, en zeide tot den eersten : Hoe veel zijt gij mijnen heere schuldig 1 6 En hij zeide: Honderd vaten olie. En hij zeide tot hem : Neem uw handschrift, en nederzittende schrijf haasteliik vijftig. 7 D^rna zeiae hij tot eenen {in- deren : En gij. hoe veel zijt gij schuldig ? En nij zeide : Honderd mudden tarwe. En hij zeide tot hem: Neem uw handschrift, en schnif tachtig. 8 En d^ heer prees den onregt- vaardigén rentmeester, omdat nij voorzigtig gedaan had; want de. kinderen dezer wereld> zijn voor- zigtiger dan de kinderen des lichts in hun geslacht. 9 En ik zegge ulieden : Maakt u zelven vrienden uit den onregtvaar- digen Mammon, opdat, wanneer u ontbreken zal, zij u mogen ontvan- gen in de eeuwige tabernakelen. 10 Die getrouw is in 't minste, die is ook in 't groote getrouw ; en die in het minste onregtvaardig is, die is ook in het groote onregtvaar- dig. CHAPTER XVI. AND he said also unto his disci- ples^ There was a certain rich man which had a steward; and the same was accused unto him that he had wasted his goods. 2 And he called him, and said unto him, tlow is it that I hear tlup of thee? ^ve an account of thy stewardship: for thou n^yést be no longer steward. 3 TliMsn the steward said within himself. What shall I do? for my lord taketh away from me the stewardship : I cannot dig ; to hidg I am ashamed. 4 I am resolved what to. do, that when I am put out of the steward- ship, they may receive me, into their houses. 5 So he called every' one of his lord's debtors unto ktm, and said unto the first. How much owest thou unto my lord ? 6 And he said. An h;undred mea- sures ^of oil. And he said unto him, Take thy bill, and sit down quickly, and write fifty. 7 Then said he to another. And how much owest tKou? And he said, An hundred measures of wheat. And he said unto him, Take thy bill, and ,writ^ four-score. 8 And, the lord commended the unjust steward, because he . had done wisely: for the children i)f this world are in. their generation wiser than the children of light. 9 And I say lintb you. Make to yourselves friends ot the mainmon of unrighteousness ; that when ye fail, they may receive you into everlasting haibitations. 10 He Uiat is faithful in that which is least, is faithful also in much; and he that is unjust in the least, is unjust also in much. LÜKAS, XVI. 219 ] 1 Zoo gij dan in don onregtraar- digen Mammon niet getrouw zijt geweest, wie zal n het ware ver- troawen ? 12 £n zoo gij in eens ander^ goe4 niet getrouw zijt ffaweest, wie zal u het uwe geven! 13 €reen huidniecht kan twee heeren dienen^ want of hij zal den éénen haten^ en den anderen liefhebben; of hij zal den éénen aanhangen^ en den anderen ve- rachten: gij kunt Gode niet dienen en den Mammon. 14 En alle deze dinjgen hoorden ook de pharizeën, die geldgierig waren, en zij besqhimpt^i hem. 15 En hij zeide tot 1^ : Gij zijt het, die u zelven regtvaardigt vo6r de menschen, maar God kent uwe harten ; want dat hoog is onder de menschen, is een gruwel voor God. 16 De wet en de profeten zijn tot op Johannes ; van dien tijd af worclt het koningrijk Gods verkon» digd, en een iegeUjk doet geweld op hetzelve. 17 En het is li^ter^ dat de hemel en de aarde voorbijgaan, dan dat één tittel -der wet vadle. 18 Een iegelijk, die zijne vrouw verlaat, en eene andere trouwt, die doet: overspel; en eeft iegelijk, die de verlatene van den man trouwt, die doet ooil; overspel. 19 En daar was een zeker rijk mensch, en was gekleed met pur- per en zeer fijn lijnwaad, leven- de alle dagen vrolijk en prach- tig- 20 En daar was een zeker bede- laar,, met name Lazarus, welke lag voor zijne poort, vol zweren, 21 En begeerde verzadigd te wor- den van de kruimkens, die van de tafel des rijken vielen ; maar ook de honden kwamen en lekten zijne zweren. 