Corporate financial management
Opmerking evenwel votiient de zeer be- langrijke invoer van ManUla- aigaren ad / 8,131,958 waarvan, aangezten de weder- nitvoer bedragen heeft . . . , 121,186 <) dus voor de comsumtie op Java is achtergebleven eene waarde van / 8,010,773 Het is niet mogelijk met eenige naauwkm- righeid op te geven het getal of het gewigt aan 8igaren» hetwelk door die waarde wordt vertegenwoordigd ; maar wanneer men den pr^s per 1,000 stuks sielt op/ 35, en dit is Ttt 1866 n 1867 n 1868 n 1869 • 1860 . 1861 » 1862 . W8 . 1864 m 7,678 6,196 14JM0 80,941 B7,498 20,617 4,d08 11,168 8,686 te zamen. / 121,186 Men moet in hat QQg haadea, dat de hier gedstie opfl^ven van in- an nitvoer aleahta betrckking beb- bea tot hetgaen op Jova in* an aiftgevoard ig, «& dat daarottdar niet bagrepan ia bet dooifievoerde bg da aatrapdta, 62* 808 TJL stellig eer te hoog dan te laag ^}, dan reeds verkrijgt men met die berekening een ciifer yan nagenoeg 230 millioen sigaren voor het geheele tijdTak. Houdt men daarbij in het oog, dat wij hier te doen hebben met eene opgave der waarde bij den inroer en niet bij het debiet in het klein, alsook, dat de eon- sumtie sich bepaalt bij de meer gegoeden onder het Europesche element, de inlandsche hoofden van hoogeren rang, en de meer gegoeden onder de Ghinezen en Arabieren, — al hetgeen ons Btellig tot geen hooger c^fer dan van 80,000 of 40,000 consumenten brengt, — dan kan men eenigsins nagaan, hoe enorm wel is iraar die invoer is, maar ook hoe gering tevens de invloed er yan ten nadeele der prodoktie yan Jaya-tabak. Omtrent den uityoer yan Java-tabak yoor de Earopesche markt, welke in het negenjarig tijdyak heeft bedragen 743,962.87 pikols, yalt nog op te merken, dat, op 40 pikols na, die geheele hoeyeelheid naar Kederlaod is yerzon- den, — eene bijzonderheid, die niet veinig het belang yerhoogt, dat die produktie yoor ons hebben moet. "Uit al het yoorafgegane blijkt, dat de teelt yan tabak op Jaya eene zaak is yan seer groot belang, niet alleen yoor de r^tstreeks daarb^ betrokkenen, te weten yoor de inlandsche be- yolking en de partikuliere ondememers, maar ook yoor handel en scheepyaart; maar znllen de yooruitzigten, welke die teelt aanbiedt, niet in rook yerdwijnen, dan dienen de opkoopers of de partiknliere ondememers, — wij behoe- yen het naauwelijks te doen opmerken, — er yoor te waken, dat de reputatie yan den Java- tabak goed geyestigd worde en blijye. Niets kan daartoe beter bijdragen, dan aan den eenen kant eene ruime betaling der beyolking, die plant, ten einde haar meer en meer lust in de zaak te doen kr\jgen en naar yerbetering der knltunr te doen streyen, en aan deii an- deren kant eene zorgyuldige behandeling yan het prodokt, die getuigt yan behoorlijke ken- nis der zaak, mitsgaders eene goede, eerlijke sortering. De zneht om yeel te winnen en spoedig fortoin te maken mag dozen en genen yerleiden om het eene zoowel ols het andere ligt te tellen, dooh de nadeelige geyolgen daar- *) Uit de bij de hftndelsyerslagen gevoegde ataten yad in- en nityoer bg de entrepots blgkt, dat bg pirtqen yan «nkele kisten de waarde soma berekend wordt tegea hoogatena f 60, tennjl bg eenigxina be- langrgken ia- of nitvoer de waarde meestal berekend wordt tegen /20, zelden hooger dan/ 80 per mille. yan zouden niet lang op zicii latea mAia, Gelijk de teelt yan tabak over een groot gedeelte yan Jaya yerspreid b, eyenzoo Tindt men haar in bijkans al de oyerige onder Kc> derlandsch gezag staande beztttingni in dei Indischen Arehipel. Ten aanzien yan die tw- zittingen moeten wij ons om yersduUende re- denen bepalen bij eene hoofdzakelgke mede* deeling yan hetgeen dienaangaande in de to- slagen der regering sedert het jaar 1856 toot- komt. Y66t dat jaar toch beyatten die nt- sUgen weinig, zoo lets, dat der yermdding waardig is. Op Samatra*8 Westkost is de prodnktie Tiy aandenlijk en wordt de teelt gezegd der l»- yolking niet ongeyallig te cijn. Grootendeeb yindt zij plaats in de Padaagsehe boyenkiidei en meer bijzonder in' de afdeeling Taiisk Jkr tar. De prodoktie is grooter dan yoor dgoi consuffitie noodig is, zoodat de afroer nau de benedenlanden dan ook had bedragen S,140 pikols in 1860 >), 2,803 pikols in 1861 en 3,461 pikols in 1862. In het algemeen eyenwel schijnt de tabak der Fadangsche boyenlanden yan inferieoR kwaliteit te zijn. Yandaar dat aan de sins- den het produkt niet zeer gewild is en b^ de yerbruikers minder aftrek yindt dan de Javi- tabak. TJit de handelsyerslagen yan Jan eo Madura blijkt dan ook, dat yandaar naar Su- matra's Westkust de uityoer van Jaya-tabak heeft bedragen: in 1866 pikols 3,437.70 ter waarde yan/ 86,631  , 97,153 #1861 3,890.26 , i 0 r 84,012 ,1862 4,085.16 , , , M 92,043 ,1863 4,971— M - r # # 99,054 ,1864 2,097-21 ,. . . 74,7S3 Wanneer men nagaat, dat de coBBuntie m Jaya*tabak op Sumatra's Westkugt lich, g# wij zagen, meer epeoiaal bepaalt.bij het gededte der beyolkingj dat zich aan de stnadM qihoadt, • I) In het veralag van 1860 wordt de afgevoerde hoeyeelheid opgegeven ad 8,000 pikoU; dock nit het yeralag van 1862 blgkt dat die opgaaf hxM ia geweeat, en de afyoer niet meer dan het kiff opgegeyen cgfer heeft bedragen. *) tn het regeringsyeralag yoor 1887 wordt d« waarde van den op Snmatra'a Westkaat ingeVMfdti Java-tabak opgegeyen ad/278,50Q» TA. 809 dan siet men doarait, dat de iavoer met on- belnQgr^ is. In het regeringsTerslag van 1857 wordt nog ▼ennald. dat de pogingen tot yerbetering der kvaliteit van den op Sumatra geteelden tabak vruchtelooa waren geweest, en in het verslag van 1863 irordt die tabak, wegens slechte he- raiding, ongeschikt yerkkard tot uityoer naar Ikuopa. In 1863 hadden sich erenvel twee Enropeanen in de Yijftig kota's gevestigd met het doel om zoogenaamden kool-tabak nit Ha- yana- en l£anilla-aad te doen planten en de bevolking was daartoe niet ongenegen bevonden. In B^oden heeft de teeit van tabak, voor zoo yer aij yan eenige beteekenis is, meer apeciaal plaats in de afdeeling Kioe en groo- tcadeels yoor binnenlandsohe consumtie. Het produkt wordt gesegd van seer goede hoe- danigheid te agn. In het regeringsyerslag van 1861 wordt dan ook melding gemaakt yan eenen nitvoer yan SOO pikols, waarschijnlijk naar Palembang, omdat er bijgeyoegd wordt, dat die tabak te Falembang betaald werd met y 80 ^ / 126 per pikol, terw$ in het yerslag ▼an 1863 weder gesproken wordt yan 100 pi- kols tegen / 80 per pikol. Ook had in dat jaar een nityoer ter hoofdphiats Benkoelen plaats gehad yan 105,000 stuks sigaren. Yan uitvoer yan Java naar Benkoelen vin- den wij in de handelsverslagen geene melding gemaakt, omdat Benkoelen begrepen is in den uitvoer naar Sumatra's Westkust. Omtrent de Lampongs wordt in de rege- ringsyerslagen medegedeeld, dat daar de tabak wordt geteeld als tweede gewas. Hoeseer er bijgeyoegd wordt, dat er yeel werk yan ge- maakt wordt, sohijnt eyenwel het produkt niet van zeer goede kwaliteit te sijn en ook, wat de bereiding aangaat, yeel te wenschen over te laten. De teelt gesohiedde geheel yoor eigen consumtie, zoodat er geen uityoer plaats vindt. Zelfs sehijnt de produktie nog ontoe- reikende te ajn yoor eigen yerbruik, aange- sien yolgens het yerslag yan 1869 nog tal^ Tan Benkoelen en Palembang wordt ingeyoerd. Van inyoer yan tabak uit Jaya hebben wij geen spoor geyonden. In het Falembangsche heeft de tabaksteelt eene groote uitbreiding gekregen. Zij yindt plaats in de onderafdeelingen Moesi Oeloe en Kikim, alsook in de afdeeliugen Ogan, Kom- mering Oeloe en £nim, en wel in de Banau- distrikten, Blalauw en Makakaa, yoorts in de afdeelingen Bawas, Moesi Uir, Ogan Ilir en Kommering Ilir. De beste tabak, die zeer ge- roemd wordt, en waaryan de prijs tot/ 150 per pikol loopt, en zelden beneden de / 100 is, komt uit de Banau-distrikten, alwaar de beyolking bijna uitsluitend haar beataan in die teelt zoekt. Op dien van de Ranau-distrikten wordt de tabak yan Blalauw en Makakau ge- z^ in kwaliteit te yolgen. Die, welke in do andere zoo eyen genoemde plaatsen geprodu" ceerd wordt, sehijnt meer yoor eigen gebruik bestemd te zijn, en is yan inferieure kwaliteit, zoodat daanroor zelden een hoogere prijs dan / 15 a / 20 gemaakt wordt. Omtrent den aanyoer te Palembang yan ta- bak uit de binnenlanden yindt men in de re- geringsyerslagen geene mededeeling yan het jaarlijksoh bedrag er yan. Alleen blijkt het, dat aangeyoerd is: in 1859 pikols 1,446 # 1861 , 651 # 1862 , 600 Daaren tegen Jaya, volgens bedragen: in 1856 pikols 0 1867 , 1868 M 1859 , 1860 # 1861 B 1862 , 1863 , 1864 heeft de inyoer yan tabak van de Indische handelsverslagen. w w t t 9 9 » 9 420.11 ter waarde van / 11.857  28.171 9 11.616 9 19.397 Wanneer men in aanmerking neemt, dat bij die handelsverslagen onder den uitvoer naar Palembang ook begrepen is die naar Banka, zoodat het onzeker is hoe veel van den opge- geven uitvoer bestemd is geweest naar het laatstgemelde eiland, waar geen tabak wordt geteeld, dan sehijnt men het er voor te mo- gen houden, dat in het Palembangsche de eigen teelt voldoende voorziet in de eigen be- hoefte. — • Voor zoo ver men althans kan staat maken op het hoogst onvoUedig en zeer ge- brekkig zamengesteld Overzigt van den handel en seAeepvaari der BtiitenbeziUingen over de jo- ren 1854 — ^1856 *), is de invoer van tabak te Palembang zeer onbeduidend. en heeft daar* ent^en uitvoer plaats. — Het is wel waar- schijnlijk, dat het gebrekkig transport in de Palembangsche binnenlanden bijdraagt tot den hoogen prijs yan den tabak der Banau-dis- trikten; maar zeker is het, dat, zoo die tabak ') la 1858 te 'a Gravenhage bg de GBBaoansas GxuKTA d'Albakx iu druk 7er3cheneQ. 810 «L' in k^raliteit niet rerre stond boyen den in- landschen Java-tabak, de oonsummatear in hot Palembangsebe den Ranau-tabak niet tegen / 150 zou blijven inkoopen, terwiji bij den Jara-tabak yoor een derde Tan dien prijs kan krijgen. Dit een en ander in bet oog bondende kan bet niet anders dan Tan groot bclang zijn te onderzoeken, of en in boe Ter Tan dien ta- bak partij aou zijn te trekken ter Terzending naar de Enropesche markt en daarin een mid- del te Tinden tot Termeerderlng der wdTaart in de Palembangaohe binnenlanden. Op de eilanden Banka en Billiton Wnden wy geene melding gemaakt Tan tabaksaanplant. Ten aanzien der residentie Bioaw wordt slecbts medegedeeld, ^t aldaar in 1869 uit* deeliogen Tan tabakszaad badden plaats gebad, waarvan eTenwel geene goede resultaten vareu Terkregen. AUeen blijkt bet, dat in de noor- delijke gedeelten Tan Siak, een onder Rioaw ressorterendy op de Oostkost van Sumatra ge- l^n geweat, Teel tabak wordt geteeld, en dat uit de onderboorigbeden DMi en Serdang Teel uitToer bestaat Tan tabak, die zeer gewild is op de markten Tan Poeloe-Pinang en Singapoer. In de residentie Tan Borneo's Westerafdee- ling en wel speciaal in bet distrikt Boren- Kapoeas, beboorende tot de adsistent-reaidentie Sintang, wordt, Tolgens bet regeringsverslag Tan 1863, door de Dajaka Toor eigen gebruik tabak geteeld, die gezegd wordt Tan inferieare kwaliteit te zijn. Het blqkt eyenwel niet, in boe Ter die slecbte kwaliteit moet worden toegescbroTen aan den aard der gronden, of aan de wijze Tan beplanting, en de soort Tan yaad, die men daarvoor bezigt, dan wel aan de bewerking of bereiding Tan bet prodnkt. De uitvoer Tan JaTa-tabak naar Borneo is Trij aanzienlijk, daar die Tolgens de bandeis- Terslagen beeft bedragen: in 1856 pikoh 4.,121.70 » 1857 , 6,674.25 w 1858 , 4,933.27 # 1859 , 5,910.26 r I860 , 5,621.36 , 1861 , 5,008.50 r 1869 , 6,539.80 , 1863 , 5,144.91 w 1864 , 4,245.84 ■■ ■ ■ ~^ Aangemen eyenwel die aitToer Termeld wordt onder de algemcene benaming Borneo, is bet niet uit te maken, boeTeel daarTan bestemd is geweest naar elke der l^ederlandecbe besittin- gen op dat eiland. In alien goTal blijkt nit de Torenstaande opgaaf, dat, beboudens eeaige r^ zing of daling nu en dan, de inToer en dux ook de consnmtie in bet negenjarig t^drak zoo goed als stationair is gebleyen, betgeen— teszT] er Termeerdering Tan eigen produktietnogtkeb* beu plaat9 gehad, wat ons niet bekend is, dock onwaarschijnlijk Toorkomt wegens den sieedi Toortdurenden onnistigen toesfjuid def binna* landen in de Zuid- en Oosterafdedmg, — in Terband tot de openstdiing der Beraeoscki baTens Toor den atgemeenen bandel, niet sterk zou pleiten yoor toeneming Tan bevolkisg, welyaart, scbeepvaart en bandel. Uit de regeiingsTerslagen Tan 1862 en 1863 blijkt, dat in de residentie Borneo's Znid- n Oost«rafdeeHng, en bijsonder in bet Boesim* scbe en in de afdeeling Amoenthay teelt tib tabak bestaat. In 1863 bad men hi de liatil* genoemde afdeeling met zaad Tan JaTa ea kooi- tabak, afkomstig nit Rembang, proewn gaio* men, die uitmuntend geelaagd waren'}. Op bet eiland Celebes wordt in atledSstrik« ten tabak geteeld, doeb meest yoor eigen con- snmtie. In de afdeeling der Noorderdistriktea beeft z\j erenwel op meer uitgebreide schul plaats en wel kngs de lage oevers der nm- ren. Ofscboon bet produkt gezegd wordt ni zeer goede boedanighefd te zijn, seb^ot z$ eyenwel Toor de Enropesebe markt minder gesebikt te zijn, althans te oordeelen nnr monsters, die in 1863 ten fine yan ondenoek naar Java waren gezonden. Of dit ongunsti^ oordeel gegrond is geweest op den aaid ofde soort yan tabak, dan wel op de oBToldoeode bereiding er yan, blijkt nit de regeringsm* slagen niet. De bereiding yan tabak roor de £uropesche markt, waaryoor droogsoburen in ruimte geyorderd worden, yindt in bet goo* yernement yan Celebes een grooten binderpaal in bet gebrek aan boatwerken tot oprigtin! yan sulke sobnren benoodigd. Ook bad men, zoo bet scbijnt reeds in 1856, proeyen genomen met bet planten yan kool* tabak, gelijk die op Jaya yoor de Baropesche markt wordt geteeld, — proeyen, die «e goed geslaagd waren; maar er woidt ') Al wat men yan yerschiUende kaateo fe^ neemt omtrent de vmchtbaarheid yaa den bodes op Borneo, geeft reg^ om de ackooute verviek- tingea te koeateren van de inyoeriag van alkrla koltarea op dat eiland. Het ia wel jammer, ^ onze bezittingen aklaar, die jaarl^ka alleeo roox k bandbaring der rust yrg wat meer kosteo, dan <j opbrengen, door gebrek aan be^olking, die dairbij nog op zeer lagen trap van beschaTiog stia^ ^ aiterat moegel^k tot ontwikkbling syn te bmgei' I TA. 811 Toei^ dai die tedt bij de beroUdog minder gewild was. Ten aanzien ran de residentie Manado wordi venneld^ dat in de Mioahasa, alsmede in Go- rontalo iabak vordt geteeld. De Minahasa- tabak moei van YOortreffeli>ke hoedanigheid zLJn, en zon, wegens de grootte en fijaheid van het blad, bij eene behoorlijke bereiding uitnemend gescbikt zi}n yoor de Enropesche markt. Niet in alle de distrikten der Mum- hasa legt men aich in gelijke mate toe op de teelti Het is vooral in het distrikt Bantik, waar de groud bijaonder geschikt geacht en ook yeerMfeligke tabak geprodnceerd vordt, dat men geregelde aanplantingen aantreft. De kultiinry hoeaeer nog beperkt binnen de gren- zen van bet benoodigde yoor eigen oonsomtie, werpt niet onbelaugrijke voordeelen yoor de bevolking al. In de residentie Temate gesohiedde de teelt Tan tabak, ofiBchoon ovend inbeemscb, tocb meer op groote schaal op het eiland Makjan, vanwaar in yroegere jaren eene hoeyeelheid yan 700 pikols 's jaars werd uitgeyoerd naar Amboina en^andere plaatsen, yraar de Makjan- sclie tabak aeer gewild was. Zelfs had zioh y66t 186S een Suropeesoh ingezeten yan Ter- nate op Makjan geyesiigd, om aldaar tabak van de berolking op te koopen, te droegen en yerder yoor de Earopesche markt te bereiden. In 1861 werden erenwel de aanplantingen door vulkanisobe uilbari^tangeBy die op Makjan yoor- yiekuy zoo yerwoesi, dat in dat jaar de uit* Toer afnam tot een cijfer yan 35 pikols. Na dien tyd schijnt de tabaksknltuur er niet we* der tot hare yroegere hoogte te zijn gekomen, aoodat, in stede yan uityoer naar elders, zelfs in de oonsmntie d^r residentie, hoezeef de teelt er inheemsoh is, door aanyoer yan elders moet worden yoorsien. In het onder Temate ressorterend gedeelte van Nienw Guinea wordt tabak geteeld, waar- yan in 1858 naar Jaya oyergezonden monsters bij de &kiorij der Kederlandsche Handelmaat- schappij niet onganstig werden beoordeeld. Een der in die strekeu aanwezige zendeling-werk- Heden zon tr*:hten de bereiding en pakking yan het produkt te yerbeteren, om alzoo, bij goede niwomst, de beyolking. tot nayolging aan te aporen. In de MolokkoB wordt op Amboina, Sapa- roea en Hila Iabak, maar in het klem en yoor eigen gebraik, geplatit. Eene in- 1857 dodr eenige pa^tiknlieren gctaomen proef met eene yerbouwing yim tabak op grooter schaal was een paar jaaren kier wedar gisstiiakt gewbrden. niet omdat zij misloki was, maar omdat de oadernemers er geen zijde bij gesponnen hadden. Op Boero en Coram eyenwel schijnt de teelt yan meer beteekenis te zijn, aithans te kan- nen worden. Naar de opgayen yan yerschil- lende jaren beweegt zioh de prodnktie yan Boero wel is waar tusschen een cijfer yan slechts 5,000 k 6,000 onde ponden, maar die yan Co- ram, welke in 1858 geraamd word op 15,300 oude ponden, had in 186) uitgeleyerd 30,000, en in 1869 ongeyeer 25,000 pondeni Tot nog toe eyenwel schijnt de produktie yan Boero en Coram ontoereikende te z^n yoor de be- hoefte op de andere Moloksche eilanden, waar aldos nog inyoer yan Jaya^ Bali en elders plaats grijpi De Ceramsohe i-abak, die oyeral op de om- liggende eilanden zeer gezocht is, wordt ge- zegd yan zeer goede kwaliteit, en, wat bij- zondere opmerking yerdient, gelijk te zijn aan den Manilla-tabak. Deze bijzonderheid, wan- neer men daarbij in aanmerking neemt de enorme oonsomtie yan Manilla-sigaren , ver- dient wel, dat zich de aandacht yan den par- tikulieren ondememiugsgeest daarop yestige. Een Europeaan, die in 1859 op de Zuidkosty nabij de tte^org Hatoesawa, eene proeye had genomen met het planten of opkoopen yaa tabak, was in zijne onderneming aanyaukelijk yrij goed geslaagd en yoor het produkt word op Jaya een be\rredigende prijs gemaakt. tJit het regeringsverslag yan 1855 bUjkt, dat op Ceram de Alfoeren de tabaksbladeren laten broeijen, totdat zij de yerlangde bruine klenr krijgeu. Yeryolgens gekerfd, wordt de tabak in bamboezen yast ingestampt en op die wijze kan hij jaren lang bewaard worden, Ook op Nieuw Guinea wordt in de om- streken der Geelyinksbaai, met name in het landschap Amberbaki, eene goede soort yan tabak geteeld. Aan de Geelyinksbaai worden de bladeren uitgespreid op stellingen . yan 4 a 5 yoeten hoogte, waaronder een kolenyuur wordt aangelegd. Zoo yerkrijgc het produkt, bij eene gelijkmatige warmte door zonnehitte yan boyen en het yuor yan onderen, eene bijzonder goede kwaliteit. Yan eenigen aan- plant yan tabak op Banda wordt niets ge- meld. Op Timor, en speciaal in het landschap Amanoebang, alsook op het eiland Savoe wordt medeyeel en, gelijk hew eerd wordt, ook uitmun-' tende tabak geteeld. De tabak yau Sayoe is bijzonder gewild op de markt te Koepang en haalt daar / 30 I / bO per pikol. Aan de Badja*8 yan Timor en Kotti had men in 1859 «18 Ik. tjibftkftfcaft<< ter uitpkniiiig veninkt^ die, vol* gens bet regermgsyerslag yan 1860, gooi ge» elaagd sijn. Ook had in 1861 eene uitdeeling van ManiUa-zaad plaata gebad, maar daarom- irent wordi terene gesegd, dat men geeae sekerheid had, dat cq werkelijk uitgeplant ia gewoidexu In het gemeld landechap Amanoe- bang eu op het eiland Savoe worden vele gronden geroiideD« gesohikt voor de teelt ran awaren tabak. eu daarb^ komt^ dat eene be- steiidige droogte in dea regel eenea goeden oogst schjjut te waarborgen. In 1856 had de uitYoer van Savoe bedra- gen 210 pikoLi. In het regeringsyerslag Tan 1859 wordt de jaarlijkeehe uitroer geechat op 200 a 300 pikols, terwijl het verslag Tan 1863 meldiug maakt van eenen jaarlgkachen uitToer Tan 500 pikols, al hetgeen wijet op toenemende produktie, voor aoo Ter de opgaven van Tioe- gere jaren niet geheel nit de Inoht gegrepen sijn. Omtient de koliuur van tabaJk op Bali wor- den in de regeringsTerslagen geene bgsonder- beden medegedeeld. Dat de prodoktie niet on- belangrijk moet sijn, kan men eenigana daar- uit opmaken, dat, behalve naar and«« gedeel- ten yan den Oosterschen Arohipel, ook naar Java Teel tabak wordt uitgeToerd. Zoo blijkt bet uit de handelBverslagMi Tan Java en Ma- dura, dat aldaar de i&Toer Tan Bali had be- dragen: in 1 866 pikols 8,312.31 ter waardcTan/193,tJlB ^1867 851.89 , t , 15,620 ,1858 1,468.84 , , , 30,857 ,1859 448.65 , , t 9,661 , 1860 625.77 , f # 18,437 ,1861 2,102.84 , , , 61,010 ,1868 4,427.47 ^ , ,140,834 ,1863 2,831.15 , w t 47,185 ,1864 2,712.59 , , , 76,483 ») Uit de prijzen evenwel, waartegen de invoer bij die verslagen wordt Terhandeld, zou men moeten opinaken, dat de Balische tabak Tan geene superieure, althans yan geene op Jaya bijzonder gewilde kwaliteit is. Uit al het yoorafgegane blijkt, dat de teelt Tan tabak niet alleen op JaTa yan groot be- lang is, maar ook, gelijk wij reeds in den aan- yang yan dit artikel zeiden, dat zij zich yer- spreid heeft oyer de meeste yan onze buiten- bezittingen in den Indischen Archipel, terwijl Tan sommige ' streken, zoo als het landschap Kroe in de adsistent-residentie Benkoelen, de ') Oogerekend uog 1,148.71 pikok ter wftarde Tftn / 34,128 uit het entrepot. BAAau*diatriktctt in de rilninhnipnhn hinitw landen, de afdeeling Amoenthay in Bocneo'i Zuid- en OosteEafdeding, de Nooidecwdistdkla Tan Celebes, en Tooral de Minahaasa, yooHb de eilauden Boero en Ceram, akook Tineren het eiland Savoe, ja aelfs Nieuw Guinea, liei produkt, dat daar verkregen wordl^ hgnnda de aandacht 6ch\jnt te yerdienen*^ Het lijdi alzoo geen twi|)fel, dat met opiigt tot het u- tikel tabak, niet alleen Jaya, maar ook de buitenbezittingen een ruim yeld aaabiodca tow den ondernemingageest yan partikulieren. Zal- len evenwel hunne bemoe^^iogen tot explotta* tie yan dat yeld niet leiden tot treuriga mis> rekeningen, dan wordt, wy behoeyen het aaaa- weiyks te zpggen, daartoe yereiacht ee&e leet grondige kennia yan het artikel tabak en tu hetgeen te dien aanzien in den handel vordt yerlangd, — zoo mede eene behooriyke kenais yan de teelt en de daaiyoor geachikte gron- den, en van de w^ yan bcEeidiiig en afpik* king. Maar ael&, hoe gunatig het met opi%i tot dit een en ander bq de oxidernemera onst gesteld aqa, nog londen de kanaea op een goed reaoltaat niet groot weaen, aoo metdegotel- de eiachen niet teTona gepaard gaat niiiaetw- aohlkking oyer fondaen, — roim genoeg oa zk^ niet apoedig uit hat yeld te ktea abaa, wanneer bij den aauTang de aaksn weiaig winat, aelfa nadeel opleyeren. De boYolkiagen in den Arohipel z^n oTer het algemeen te weinig ontwikkeld, oai niet waotrouwend te zijn, Tooral tegenoyer ifsa Europeaan, vaa wiens intelleetueel oyerwigt sg smuut al te dikwijla eene niet aeer aangenaaae ooder* vinding hebben gehad. £r ia maar ^ mid* del» om dat wantrouwen te orerwinoen, eo wel eene in alle 0{»igten locale, haadelviiie;, waarby men in den b^ginne niet te naauw op de rekening yan winat en yerliea toesiea a aelfa geene oneerlijke praktijken of bedriege- r^en yan de aqde yan den inlaader te hoog opnemen moet. Zoo dwingt men hem tot rer- trouwen en kan men er zeker yan iqo, ai de moeite, al de winatderying of sohade b^ slot yan rekeuing dubbel yergoed te aullen ues. Op Jaya heeft men menacben aich aiean bcge- yen in tabakapeonlatien met doa inknda, zonder ten aanzien der daaryoor hierboTeu gestelde eisohen op een enkel punt yoldoe&de te a\in toegerusti en groota aohade ia daarns het geyolg geweeat^ Dit is te meer te hetrea- ren, omdat^ b^ zoo yele andere redenen, die het toeyloeiJMi yan kapitalen naar Indie reeds zoo leer bemoegelQken« zioh daarbq waarlijk niet behoeft te yo^en mji^lip^iripg ^^ onbe- TA. 819 kookte en sonder genoegnme kenniB aangenm- gea ipMmktifo, waardoor kftpitaluteii a^ sobrikt woiden, cmi h«ifii do<Hr regtstreeksche deebamingy hetaq door hik yoonddetaii dor be- noodigda gtldeo, or aoh mode in to laten. Nadai dit artikel reeda zoo vor boworkt en selfB afgedriyct was, ontvingon wij betrefbnde do partUculioro tabakakoelt in Kediri oenige modedoolingon, die daarop een niot onbelang- i3|)k lioht werpoii. Om hot gowigt der saak friUen wij do beachouvingen, waartoo aij b^ c»a aanleiding hobben gegofon, niet achtorwege hottdon, on wij woton daanroor geono botere plaala dan bier in to mimon. Uit do door one op bl. 580 van hot 1« Doel ▼an dit ^ooxdonboek yermelde broohuro Tan nu wijlen den Hoer bk Mol van Oetbbloo, gotitold: di wife arbeid te Bmhamg en Kediri ^i hoofi men knnnen sien, dat do aohrijvor mot den aedert ook oTorleden Heer bb Wildt^ go- weaen oontrolenr der landel^ko inkomsten en koliaies op Jaya, in 1858 in bet tot do reai- dentie Kediri boboorend ronggosdiap Biitar, dat later tot eon regentsobap on adaiatant^ reaideBtio ia yorboron, eone geheel partiknlioro ondemeaung bad tot atand gebngt tot bet opkoopen en bet doen planten ran tabak yoor do Bnropeaebe narkt. Do reenltaten, aanyankelqk door die ondor* Bomiag yevkregen, waren niet ongnnatig. Van 35^000 7t ^^ ponden, of ongOTeer 380 pi- kola in 1858 ateeg do prodnktie tot 1,100»000 ^/, Ned. pondon, of onge?eer 8,800 pikola in 18579 dMB tot raim bet dortigyondigo in yijf jaren t^da. Ook aoh^non do prqaen^ wolke die ondomemera yoor bnnnen tabak aanTan- koliik maakten, niet on? ooardeelig to cqn go- weesti en dit lokte natanrlgkerw^ anderen ttit, oa bet gegofon yoorbeeld to yolgon. lleoigTaldig waren do aanrragen tor bokoming y»n iMt regt, om in bet Blitaraobe, aU ook in do tot bot regontacb^ Kediri beboorendo die* trikten Soekoredjo en Pareb loodaon to mogen opalaan yoor den inkoop on de bereiding ran tidiak yoor de Enropeaelie markt. In al die atioken waa de teelt yan tabak reeds Trij aan* rienlqk, yoordat men or aan gedaobt bad, om daarvan paortq to trekkon yoor do ezportatie nasr Suropa. Goen wonder derbalre, dat, na oenmaal do liiat waa aangewakkerd, bot getal ondememingen in seer korton tgd aangroddo tot 18, en dat dor tabakaloodaon tot 808. In i) UHgegayen in 1850 b^' Ktsin iM ZooH ta Uiieobt 1B81 bedroeg bet oijfcr der prodnktie fan naar Snropa bestomden tabak ongof eer 35,800 pikoki of nagenoeg bet drieyon^yge van betgeen ia 1857 weld yerkregen, on, nadat daaiop een paar minder voordeeligo jaren waren gerolgd ten gerolgo yan ongnnatige we6ngeateldheid» Bteeg bot in 1864 tot ongeyoer 30,000 pikola. In de aangebaalda broobure van don Hee^ DB Moll werd ook nog modedeeliag gedaaa yan eon kimtiakt, door s^en aiaooi^ voor den tijd van 5 jaren aangegaan met eonigo bewo- uers der dosaa Padaagan, gelegea in bot fili- tarsobo disirikt Sringat» wegona do kvering yan tabak, tegen don prija van / 16, / 19 en / 8 kopor Toor do 1000 te yolde ataande ta- bakapkmton of boomen, gelyk bet dear beet, ▼an de 1^ fie en 3« aoort. l£en rekendo toon in de bionenlanden nog in kopergeld. Een guklen koper bad 100 duiten, en een gnldea rece^ of ailvor 130, xoodat de opgegoren prijaen oyeroenkwaaen met/ IdVts/lO en / 6Vt reoepis of siLyor. Hot getal planten op ^n bouw yan 500 fierkanto R^nlandaofae of mim 71 ^ed. roe- den ia yerachillend. Sommigon atoUen bet op 8000, — anderen boweren, dat een bonw or tot 10^000 bovat Dat dit «fbangt van de plantwijdte, beboeyen w$ wel ' niet te doen opmerken. Yoor alio aekerbeid wiilen wij daai- yoor bot gemiddeld of 9000 planten nemen, en yeider ook Toor onao bcKekeniagen ateUen* dat een redel^k geakagd gewaa b^taat yoor Vi nit Is en yoor Vs ^^ ^^ aoort Op dien yoet en naar den maatstaf, bij bet son «ren bedoeld kontrakt aangegeyon^ kwam dm do betaling van aqn gewas yoor den planter per bonw to staan op bet volgendo, ala; Vs of 6000 planten 1» soort ad / IV/^ al- ver ........ . . ./ 80.^ V, of 3000 planten 3o soort ad/10 ^ 80.— Te zameu . / 110.— Deae berekening ia waaiaobynlijk niet te boog gemaakt; want in een artikel van den Heer J. H. Hutssb, waanran nog maar bet eerste gedeelte ter onaer kennis gekomen en geplaatst is in bet Pasoeroeansobe Nieuws- en Advortentieblad yan den 11a ^^. xs67, aegt de scb^jyer, die daarin over de Kedirisobo tabaksteelt bandelt, dat eon met tabak be- plante bonw, bevattende volgens bem 10,000 planten, aan den planter opbrengt/I00i/13Q. Yoorta deelt de Heer HuisEn in bet be- doeld artikel nog mode, dat voor bet tan^ort 8U' TA. d»' talmkBplaiiten naar it IooHb betoald wordt / 1.80 per 1000 stakSi lietge«ii dus toot de 9000 bednagt / 10.80. Yoor het bossen der gpedroogde bladeren wordt Tolgens deir Heer HmrsEB betaald 3S centa per 100 boasen. Het is moeijeliyk om van deee laatst^ uitgaaf eene oaftnwkeurige berekening per bouw te geyeo. Het getal blodereu per boi bedraagt, zoo wij one niet bedriegen, S5 ii 40; liMuur het versckil in het getel bladereo, die men van ifhit plant krijgtj loopt ?an 8 tot 85 bladeren en meer eelfei. Dit versohil staat niet alleen ia Terband tot de mindere of m^erdere vmcht- baarheid van den grond, maar hangt ook eenig- zinfi daMTfan af, of menzwarenof ligten tabak wil hebben. Zoo irij evenwel stellen, dat men gemiddeld ^n bos maakt van de bladeren van drie planten, dan gdioOTen wij de rekening niet ta hoog te inaken; en alsoo komen wij tot een geta) van 8000 bossen, van een oijfer van 9000 planten, waarv<oor de nitgaaf, naar red^ van 83 cents per 100 bossen, das komt te staan op / 0.90. Laat ons nn, na al het voorafgegane, en Otkgerekend de rmte op het in de ondememin^ ffebeziffd kapUaal, de koelen mm kei bekeer der endememinff^ ahmede die voor de bereidin^, de ^^fi^kkkiff em hei tr€t$»pcft naar Soerabaja tmm het produht, omtrent al welke posten van nit* gaaf wij wel gissingen kiiinen maken, maar took nieta meer dan gissingen sonder eenige gegevens ^), soodat het beter is die baiten rebeniiig te iaten, — laat oas no, ceggen w^, aagaaa, op hoeveel reads zonder dat alles eenr mat tabak baplante boaw aan den ondememer komt te alaan. Yoor het gawas te veldekr^gen wij / 110««^ Voor het transporteren.naar de ta- baksloods # 16.20 Toor het boasen van den tabak ; : ,' 9.90 te zamen / 136.10 'In het reeds bekende eerste gedeelte van het artikdi vmi den fleer Hutsek zegt de schrij- veri dat de produktie van 1861 h^ft bedragen otageveer 80,000 pikols, eii hi) stelt dit als het . i) Het. is ons oad«r aadenaa wel gebleken, dat m^mnkige o^dwaegieri. vooc h»t regt, ,om eea lesUl loodseji te. mogtn opstelleo, op ie« verschiUeade pUatsen beteald hebbea / 2,500 ^ maar daarmede bl^ven wg nog onbekend met het kostende der Opatell^Qg selve. OmtrenC de o?cri{^e onbekeude Sosten van uitgaif krtnnen iri} selA niet bg bena* ariag toi eeaig reaaltut komea« jwodnkt van eenenaaiq^laiitteriiitpstiekyidd van 6000 bonvsy zoodat in verband daamede 5 pikols gedroogde en bereide tabak kuma woffden bwhouwd het prodnkt van ^n bouv uit te maken. Pit komt vrg wel overeen met hetgeen op bl. 128 van het regeringsverslag van i860 giezegd wordt, namelijk, dat de £e- dirische partikuliere produktie van tabak voor de £ttropeache markt ia dat jaar had bedzsgea 24,207 pikols, en was verkregea van 4/12 bouws, — hetgeen neerkomt op ongeveer &Vi pikols per bo«w. Is het nu waar, dat men van een met tabak bepkmten bouw aan prodnkt niet meer kii|gt dan 5 pikols, dan volgt daaruit^ dat» zondci de kosten zelfs, waartan wij geene btfekenmg konden geven, de pikol tabak aan dan ouder- nemer leeds op / 27.22 komt te ataan* Doe oitkomsi stemt wel niet geheel overeen met hetgeen voorkomt in het reeds Termeld nge* ringsvenlag, waar op da aangebaalde pbate gezegd wordt, dat ^n pikol tabak aan de oa- dememera komt te staan op / 25, ea dat aog wel w^ens inkoop, bereidingf en a/pakUeff; maar, — daargdatan de vxaag, of en in boe Ter die opgaal some haeft beraat op kMse ge- gevens zonder behoorlijke adatraotie door ge- dataiUeerde offers, ~- wij hebbea eene andere reden, om het er voor ta hQud6n« dat ome berekcniag niet te ho6g ia. In 1862 werd hel punt der pl^^aJFg in de reaidentie Kediri van de aam verachiilende on- deniemingen toebehoorende tabakaloodaen bg het Indiack beatuur ter sprake gebragt. Om- trent die piaatslng had, aaar aaoloiding van ontstane moaijelijkhedea an tan dnde een be- hooriijk taeaigt der polide mogel^ te makea, een vorig resident eene rageling vaatgesteid, die, hoeze«r hoi sehqnt, dat <ij algffmfTrn ge* noagea had gegaven, zijn opvo^ec sick even* wel niet be!iN)egd aehtte te handfaaTea, oaidat fl9 bttiten voorkennia van het Indiaeki beatuur was tot atand gekomen» en ook, aoo wg om niet bedifegen, hem toesoheea te al^jden met beataaada regeringabeginaalan ten aanaien na eearo vr^e oononrreniie en van inmenging vaa da plaaftsemke beaturea, waardoor dta coaev- reatie gestremd en dwang op de bevolkingaoa kunnea aeh^nea aitgeaafaad te waidea. Dit had tea gevoige^ dat daaromkeat da bcdiaaiBg van het Indiaeh beataar lioor hem waad ga- Tiaagd. Het is ona Tooraemea niet, om in eenige beschouwingen aangaande die aaak te tredeu. Wij zijn niet genoeg op de boogie em diar- over met genoegzame kennia te kunnen o(»* ta: nt deelen; maar, a! war» dit met het geval, bet zou 0B8 buitendiea ook te ver leiden ran het doe}, waartnede irij deze toevoeging aan het reeds afgewerkte artikel ^enschten te doen. Wij sprakcn er slechts ter loops over, om, in verband tot onze zoo even gegeren be- rekenitig en het al of niet te hooge er van, melding te maken van eene bijzonderheid, wclke bij gelegenhcid der overvegmgen aari- gaande de bewuste taak van de zijde der on- deruemers moet zijn gebleken, -« deze name* lijk, dat hun de tabak te Soerabaja, dus ge- reed ter verzending naar Buropa, komt te staan op 84 cents het Amst. pond; dat is op y 42.60 per pikol, of/ 16.28 meer dauwijbe^ rekenden. •*- Dat verschil zon dus moeten yertcgcnwoordigen de kosten, waar/an wij, als daarmede in detail onbekend, geene bereke- ning konden geven. Zulks is wel niet onmo- gelijk, maar toch niet zeer waarschijnlijk, want daarroor komt het verschil ons voor, reel te groot, bijkans fabaleus te zijn. Doch wat hiervan wezen moge, hetzij w§ bliJTeH yasthotiden aan de door ons verkr^en nftkomst) met eene bijberekeniug toot de kos- ten, die wg niet konden opgeven, hetzij wij aannemen het kostende van den tabak te Soe* rabaja, zoo als die, rolgens de zoo even be^ doelde b^zonderheid, zoti zijn, — wanneer wi} daamevens plaatsen de door ons lA het eerste gedeelte van ons artikel verkr^en oitkomst, waarbij ons nit de Indisohe handelsverslagen 10 gebkken, dat in het tijdvak van 1856—1864 aan tabak, voor de Enropesohe markt, van Java is «1tgev6erd eene hoeveelheid ran 748,954'/] ^kols, ter waarde, volgens die aelfile handels- verslagen, van / 10,440,714, dat is gemiddeld y 14.03 per pikd, dan meet men wel van zelf tot de conelnsie komen, dat door die opkoo* pers of door die ondernemingen tot opkoop Tan tabak in het Kedirische eeu enorm verlies op hunne speenlatien is geleden >)• Het son mogeHjk kunnen zijn, bf dat de bij de handelsvenilagen opgegeven waarde sohro- melijk fa«.tief is, bf dat, aangeaien de Kediri- sehe tabak, althans in de laatste jaren, sleohta een derde of vierde gedeelte van den totaled nitvoer nitmaakt, het gemiddeld van dewaaide^ per pikol Toor dien totalen nitvoer, veel te laag is voor den Kediri-tabak, in zoover na-^ melijk het overige eene nog veel mindere, en de Kedirische prodnktie daarentiigen eene Ted hoogere waarde dan het gemiddelde heeft ge- had; maar ongelukkigerwijs hebben wij niets' knnnen vinden wat ons zon wettigen om eene van die beide Teronderstellingen als w«arsohijki<» lijk, veel minder nog als waarheid aan te ne» men. Om zich daarvan te overtnigen, behoefl^ men aleehts na te gaan de opgaven van der prijzen der in de laatste jaren hier te lander verkoehte hoeveelheden Java-tabak >). Het z^ ons vergund, nog het een en ander in het midden te brengen, naar aanletding van het voorafgegane en van de verdere bijzonder<' heden, waarmede wq bekend zijn ge^orden. De Javaan, wanneer hij geheel naar eigen Inst en naar eigen inspiratie te werk gaat, teelt sleehts Java- of kanarie-tabak. Die teelt heeft in zgn oog meer dan eene voordeeliger zijde. Zij vereiseht zijnerzijds zoo ved moeite &i zorg niet als bijv. ' de teelt van den kooK tabak. Bnitendien levert hem de binnenland-* sche consumtie -^ die uamelQk onder de in* landsehe bevolking — welke zeer aanaenlijk is en waarvoor tutslnxtend naar Jafa- of kana- rie-tabak gevraagd wordt, eenen vrij zekeres grondslag voor het maken zijner berekening^ en voor eene behoorlijke belooning van zijnea arbeid. Ofechoon hij zeer gaarne zijn prodnkt afzet, reeds zoo als het te velde staat, is }aj[ toch in dit opzigt in het geheel niet afhan-* kelijk van de opkoopera van het gewas; want geven die hem niet zoo veel daarvoor, als hij- meent te mogen vragen, dan brengt hij het naar zijne woning, alwaar hq den tabak bereidt en kerft, zoodat hij geschikt is voor dadelijke *) Befaalve dat At tabak te Soerab^a koaten son M oeala per Amat* pond, beweertmeh, dat daarbg nog kamt 10 oenta per p^od voor de venending ■aar ea de onkoBten van verkoop in Europa, zoo* datk om niet met schade te hebben gewerkt, — gezwegea nog van het behalen van eenige winst, de tabak op de Earopesche markt gemiddeld 44 cents per Am»t. pond of / 55 per pikol brnto zon moeten opbrengen. <) Nog van 4e laatate vaiUng vindt men in de Haarlemsche Coorant van 2 Augustna 1867 eene zoodanige opgave. De dafirbg medegedeelde mid- denprgzen voor de verschillende perceelen kaanen doen zien, hoe trearig de afloop dier veiling is geweest. \Vg zqn niet bekend met de merken, die daarbij vermeld z\jn', om te kunnen nagaan, hoe- veel van de verkoehte hoeveelheid afkoibitig is' vaa KedSri, hoeveei van elders; maar van Hw par^j geieft het merk bmkbaar da berkomat van Kediri aan, en daarvan waa de gemiddelde > Qp«, brengat U i 12 eenta per % Ned. pond, dat is / 13.75 iflh per pikol. Men vergel\[)[e n^ met de in de Haarlemsohe Conrant opgegeven midden- prqzen hetgeen in de voorgaaude noot is gezegd* omtrent hetgeen de tabak, om niet meer dan de kosten goed te maken, brnto moet opbrengen. 816 TA. ooBiumtie. De kotteoi die h^ djMunroor te ' maken hoeft, xyn betrekkelijjk oiei groot, en Taa de meerdere waude^ welke aan squ pro- duct «r door gegeven wordt» ia een groot gedaelie in lAnen sin snivere winst Toor hem, omdat veel ▼«& den arbeid, die toot dat bexdden en kenren geyorderd wccdt, door hem geaohiedt in oogenhlikken, die andera verloren londen ign, of die waaraohijnlyk door hem niet louden ajn benattigd geworden. Het telen Tan kooUtabak, welke meer bijzonder TOor de Europeache markt yerkngd wordt en TOor de binneolaudBohe consiuntiQ niet gewild is, en ook om het eigeuardige der aoort door hem TOOT de binnenlandaohe oomaumtie niet bereid of gekorren kan worden. ia er dua Ter af ran hem deselfde iiBciliteiten aan te bieden* Tot het telen Tan kool-tabak gaat hy derhalve niet ligt over en dan nog maar alleen, ingeval hij door een behoorlijk yoor- achot gedd:.t wordt tcgen alle eyentualiteiten omtrent den uitalag zijner beplanting, waaraan hy buitendien meer arbeid en grootere aorg moot ten koate l^ggen^ en het ad niet noodig ajjin te doen opmerken, dat ook dit laatste hem de teelt yan kool-tabak niet aaogeoamer maakt. Dat het yerleenen yan Yoorachot yoor het telen yan kool-tabak yoor de opkoopera lets is» waartoe xij niet gaarne oyergaan, om- dat daarmede de riaico yan het al of niet ala- gen der beplanting geheel of althana yoor het grootate gc^eelte yoor bonne rekening komt, yalt ligt te begrijpen. Yoor de leyering yan Jaya- of kanarie-tabak wordt ook wel voor- aohot yerleend, maar, zoo ala blijkt nit het door den Heer de Moll medegedeeld kontrakt, aleohts- berekend near den yoor de minste aoort yan planten bedongen pn^ja* la het nu dat de opkooper yan Jaya- of kanarie-tabak, aoodra het gewaa yoor inoogating geschikt is, de beste plan- ten yoor aioh uitkieat en daarmede zijn yoor- achot geheel of gedeeltelijk yerrekent, dan zijn daarmdie toch de planten, die h^ niet wil aan- nemen, yoor den planter nog niet yerloren of yan onwaarde, daar deze ze nog altijd yoor de binnenlandac^e conaumtie kan benuttlgen. Dit nn ia met den kool-tabak siei het geyal, omdat daaryan de planten, geateld dat de opkooper ae niet wilde aannemen, yoor den planter weinig waarde meer hebben. Hadden al deze omatandigheden niet ten nadeele medegewerkt, zoo zou men >— metde yoorzigtigheid te rade gaande — waancfaijiililk bf eerat a%ewaoht hebben, of degnaatige read- taten yan de Heeren pi Moll en db Wildt yan eenen beatendigen aard waren, 6f wel men zou aieh door herhaalde proeyen op kleine aofaaal gedureude eenige jaren hebben Tenekerd, dat de kanarie-tabak, met eene beieiding yoor de Europeache markt^ een artikel waa en Mqrea zou, dat, mita goed bewerkt, op die markt ateeda Toordeelige prigcen zou kunnen opbrengea. Door dit niet te hdbben gedaan, hebbn de ondememera zich groote Terlieaen op den bah gehaald, en tot hnnne achade zijn sij tot het inzigt gekomen, dat ZQ op eeoen Terkeeiden weg waren en dat het niet enkd op de vijn Tan bereiding — daargdateo, of die in alle opzigten aan de eiaohen yoldeed «- maar wd TA. 817 d«ge^jk ook op da soort van tabak aankwam. WU men daartegen soma inbrengeD, dat de daling in de pi^sen ran den naar Europa ge- sonden tabak nog niet bewijst, dat h^ niet geirild h, maar het gevolg heeft kunnen zijn van eene te groote prodnktie, waardoor de nuufkt werd oyeiroerd, meer dan sij voor de oonsomtie noodig had^ dan komt het ons Toor, dat die tegenwerping niet Teel voor zich heeft, en wel cm de Tolgeude redeDen. Yolgena het Indisch Handelsvenlag ran 1856 bedroeg in dat jaar de uitvoer naar Nederland 95,764.54 pikols, of de geheele hoeveeiheid, die Toor de Enropesehe markt en ooneumtie bestemd vaa. De waarde Tan dien uittoer was /655y708, of gemiddeid iets meer dan / 95.40 per pikol, — een prijs, die op de Kediri- tafaak waarach^nlijk toen reede rerlies moot faebben gegeyen. Het «m eyenvel mogeKjk hebben knnnen njUi dat het rerkochte op de Nederlandsche markt netto meer had opgebragt, dan de waarde, waarroor bet in IndiS, Tolgena het handela- yeralag, was gelaktureerd. Doeh ook hierroor bestaai weinig waarscfaijn^jkheid, want, toI- gens het handelsvenlag van 1857, bedroeg de uitvoer 85,729.77 p&ols, of 9,065.86 meer dan in 1856^ en ofsehoon het niet waarschijn- lijk is, dat die meerdere uitvoer, welke gelijk staat met 1,845,685 Amsterdamsche ponden, soo binder sterk op de marktpnjien kon dmkken, — daargelaten nog, dat de invloed er ▼an nog moest Uijken, «- wordt ondertnssehen in bet handelaverslag van 1867, waarsehijnlijk op grond der — » of in verband met de in 1856 in Nederland verinegen resnltaten van den ▼erkoop, de waarde van den nitvoer van 1857 reeds gesteld op / 707,174, dat is op nage- noeg / 19.80 per pikol, of / 5.60 minder dan die van het vorige jaar, terwijl later met elk jaar de waarde per pikol aohtemitgaat. Het is wel wear, dat ook met elk jaar de nitvoer toeneemt; maar, voor boo ver men daamit de voortgaande daling son wiUen verklaren, meenen w^ daartegenover te moeten stellen de steeds toenemeude oonsumtie in Europa, ala ook en wel byaonder het nagenoeg ge« heel te niet gaan der tabaksteelt in de Yereeaigde 8taten ten gevolge van den dear in 1861 nitgebaisten bnrgeroorlog; terwijl in wetewil van die omstandigheid, welke eenen grooten invloed moest hebben, om de prijzen te doen njzea» gel^ dit het geval is geweest met de kato(Ha> de prijnn van den naar JBoropa tDdtgevoerden Java- tabak rich niet »Ueeo niet meer tot hun vorig standpunt we- der hebben knnnen verheffen, maar selfe seer laag sijn geUeven. Er bestaan dns geene redenen om die daling te willen verklaren nit den steeds toenemen- den aanvoer, maar wel om haar toe te schrij- veu aan de kwaliteit van den tabak. Het is one bnitendien gebleken, dat de onder- nemers, waarsehijnlijk nadat eij tot het insigt waren gekomen, dat aj de zaak verkeerd had« den aangevat, en op den ingeslagen weg niets dan groote verliezen verder hadden te waoh- ten, het niet aan pogingen hebben laten ont- breken, om 6f kool-tabak te doen aanplanten, hi betere zaden te krijgen, hetz^ nit andere residentiSn, hetzij van bnitenbezittingeu, van welke men wist, dat aldaar betere soortoi van tabak worden geteeld. Zelfis getroostten sg sich de nitgaaf van het aanleggen van kweekbeddin* gen voor eigen rekening, ten einde de daarvan te verkrijgen plantjes te knnnen benuttigen, en dit een en ander strekt niet weinig tot ver* sterklng van ons vermoeden, dat het, zoo niet geheel, dan toch grootendeels aan de kwali- teit te danken was, dat de opkoop zoo on- gnnstig voor de ondernemers was nitgevallen. 