None
Een man der varieteit 7%eseus, met nog iets korter staarten dan de Javaansche exemplaren; grootte en vorm der witte vlekken als bij deze. Op de onderzijde ziet men slechts één wit vlekje in den staarthoek, overigens zijn de witte halve manen der achter- vleugels enkelvoudig. 75. Papilio Helenus L., Mus. Zud. Ulr. p. 185. — Cramer, Uitl. Kap. II, p. 90, pl. 153 A, B. Pap. Iswara White, Entom. I p. 340, — Distant, Rhopal. Malay. p. 344, pl. 30 fig. 1, 2. Een wijfje, bijna geheel overeenkomende met Distant's fig. 2, alleen hebben cel 2 en 3 op de onderzijde der achtervleugels geen witte vlekken en bevinden zich blauwe vlekken, geen halve manen , in de cellen 2, 3 en 4. LEPIDOPTERA VAN BELITORNG. 305 76. Papilio Memnon L., Mus. Lud. Ulr. p. 193. Pap. Agenor L., 1. c. p. 194. — Distant, RAopal. Malay. p. 339, pl. 29 fig. 19. - Drie exemplaren, een man gelijk aan de gewone Javaansche, een tweede met roestbruine bestuiving op de onderzijde der achter- vleugels bij den staarthoek, waarvan ik slechts bij één man van Java eenige sporen zie, en een wijfje, bijna gelijk aan Agenor g Distant, maar behalve de witte bestuiving langs den achterrand, ook nog met een witten dwarsband over de punt der voorvleugels en iets smalleren witten band der. achtervleugels. Dergelijke wijfjes ken ik niet van Java. ° 77. Papilio Sarpedon L., Mus. Lud. Ulr. p. 196, — Dis- tant, Rhopal. Malay. p. 359, pl. 32 fig. 6. Twee exemplaren, zeer wel overeenkomende met Distant’s af- beelding, de blauwgroene dwarsband dus smaller dan bij de Javaansche exemplaren, doch breeder dan bij de Ceylonsche, die Zeker niet specifiek verschillen. 78. Papilio Evemon Boisduval, Spée. Gen. I, p. 234, — Distant, Rhopal. Malay. p. 360, pl. 32 fig. 1. Een exemplaar, zeer overeenkomende met Distant’s goede af- beelding. Deze op Sumatra vrij gewone soort ken ik niet van Java. Of Evemon dezelfde is als Jason L., Mus. Lud. Ulr. p. 210, durf ik niet beslissen, vooral niet na de opmerking van Aurivillius in zijne uitmuntende Zecensio critica Lep. Mus. Lud. Ulr. p. 31, maar zeker is het, dat Jason Esper, Ausl. Schmett., Tab. 58 fig. 5, niet Zvemon Boisd., maar Zurypylus L., Cram. voorstelt. Het beste zou zijn om Papilio Jason L. voorloopig te laten rusten; het bezigen van dien naam geeft slechts tot verwarring aanleiding. 79. Hesperia Hyela Hewits., Deser. Hesper. p. 23. — Plötz, Stett. Ent. Zeit. 1882, p.. 322, + Pirdana Hyela Distant, RAopal. Malay. p. 376, pl. 35 fig. 6 9. Een mannelijk exemplaar; het is kleiner dan de Javaansche en 20 306 LEPIDOPTERA VAN BELITOENG. het okergeel aan den staarthoek der achtervleugels is tot de franje beperkt, daarentegen bevinden zich aan de uiterste spits van het achterlijf eenige okergele haartjes. Het wordt voor mij derhalve waar- schijnlijk, dat ook violascens Plötz, 1. c., hier behoort en beiden, zoomede I/smene Felder, Novara p. 512 n°. 894, pl. 73 fig. 4, 5 vereenigd moeten worden met Celsina Feld., l. c. n°. 893, pl. 91 fig. 12. Denkelijk kunnen deze drie namen ook wel als bloote synoniemen beschouwd worden. 80. Tagiades Gana Moore, Proc. Zool. Soc. 1865, p. 780. — Plötz, Jahresb. Nassau. Vereins 37 (1884) p. 36. — Distant, Rhopal. Malay. p. 388, pl. 34 fig. 2. T. Atticus var. Caligana Distant, l. c. p. 387, pl. 34 fig. 6. Een man, volkomen met Distant’s afbeelding overeenstemmende, Bij de Javaansche exemplaren strekt het wit der achtervleugels zich iets verder uit en is de achterrand sterker zwart (var. Cali- gana Distant). Dat deze soort de Hesperia Atticus Fabricius, Ent. Syst. III, 4 p. 339 p. 288, zou zijn is hoogst onwaarschijnlijk. Fabricius spreekt van «alis posticis hyalinis». Moore's beschrijving laat daarentegen geen twijfel over. 81. Tagiades Folus Cramer, Vit). Kap. I, p. 118, Tab. 74 F. — Plötz, Jahresb. Nassau. Verems 37 (1884) p. 55. Udaspes Folus Distant, Rhopal. Malay. p. 398, pl. 34 fig. 3. Een exemplaar, gelijk aan de Javaansche. Dat Cramer een ver- keerd vaderland (Suriname) voor deze soort heeft opgegeven, be- hoeft nauwelijks meer vermeld te worden. Zijne afbeelding is ook gebrekkig, die van Distant mede grof. 82. Ismene Chromus Cramer, Ustl. Kap. III, p. 163, Tab. 284 fig. E. — Plötz, Sfett. Ent. Zeit. 1884 p. 57 n°. 19. Ismene Chabrona Plötz, 1. c. p. 56 n°. 16. Ismene Contempta Plötz, 1. c. n°. 17. Ismene Vitta Butler, Trans. Linn. Soc. of London, 2 Ser.1, pe 554. — Plötz, l. c p. 18. LEPIDOPTERA VAN BRLITOANG. 307 Hasora Vitta Distant, RAopal. Malay. p. 375, pl. 35 fig. 4. Ismene Malayana Felder, Wien. Ent. Mon. IV, p. 401; id., Novara Tab. 72 fig. 15. — Plötz, l. c. p. 57 n. 20. Choaspes Malayana Distant, Rhopal. Malay. p. 373, pl. 35 fig. 2, Een man. Al de hier geciteerde afbeeldirigen en beschrijvingen hebben betrekking op ééne soort en duiden slechts onbelangrijke varieteiten aan, Het Belitoengsche voorwerp behoort tot de varieteit Vitta. Cramer’s afbeelding is nog de beste van de aangehaalde. 83. Chalcosia Eusemioïdes Felder, Novara II, 2, pl. 83 fig. 10. Een wijfje. Volgens Felder op Gelebes voorkomende; van Java ken ik deze soort nog niet. 84. Chalcosia Metachloros Moore, Catal. Lep. East India Comp. IT, p. 324 pl. Villa fig. 4d, 4a g. Een man. 85. Chalcosia analis nov. spec. — PI. 12 fig. 2 (2). Een wijfje van 40 millim. vlucht. Verwant aan Chalcosia (Agalope) basalis Moore, Cat, Lep. E. I. C. II, pl. Vila fig. 5, doch de voorvleugels zonder bruingele vlek aan den wortel, ook aan Ch. Ficta Walk., Journ. Linn. Soc. VI, p. 97, maar de onderzijde der achtervleugels zonder rooden zwart- geranden wortel. Grondkleur wit, iets onzuiver, op kop, thorax, en voorvleugels door eene dunne donkergrijze bestuiving bijna geheel bedekt, op laatstgenoemden ook het aderbeloop min of meer zwartgrijs be- schubd. Voor den achterrand vertoont de grondkleur zich als eene flauw gebogene, getande dwarsstreep , die in bijna alle cellen door eene zwartgrijze langsstreep gedeeld wordt en nog meer uitkomt doordat de achterrand achter haar zwartgrijs is en zij aan de wortelzijde door eene mede zwartgrijze bestuiving wordt afgezet; binnenrand smal wit. Achtervleugels met eene flauwe zwartgrijze vlek tegen de punt, 308 LEPIDOPTERA VAN BBLITOBNG. terwijl de teekening der onderzijde donker doorschijnt. Zij bestaat aldaar uit twee vaalzwarte langsvegen tegen den voorrand, drie- kante zwarte vlekjes op den achterrand en eene buitenwaarts ge- tande zwarte streep, die van de basis van ader 4 recht op den achterrand bij het eind van ader 16 aanloopt. Buitendien is het tusschen die streep, de middencel en den binnenrand besloten ge- deelte van den vleugel dof citroengeel, de middencel dun bruin bestoven en het aderbeloop eenigszins zwartgrijs beschubd. De voorvleugels zijn op de onderzijde niet zoo gelijkmatig donker bestoven als boven, meer langs de aderen, en de achterrand met een getanden vaalzwarten zoom en eene getande zwarte dwarsstreep daarvoor geteekend. 86. Hypsa Dama Fabr., Spec. Ins. II, p. 216; Ent. Syst. III, 2 p. 29. — Snellen, Tijds. v. Ent. XXXI, p. 139. Een wijfje; het komt het meest met een wijfje van Sumatra overeen, heeft eene witte langsstreep op de voorvleugels, maar onderscheidt zich door eene zwarte middenvlek der achtervleugels. 87. Pseudoblabes bifasciata Felder, Novara II, 2, pl. 106 fig. 14 (8). — Snellen, Lepidoptera in: Midd. Sumatra p. 36. Padenia transversa Moore, Lep. of Ceylon VI, p. 59, pl. 103, fig. 1 (8). Een man. Deze soort komt ook op Java voor. Het genus | Pseudo- blabes, door Zeller in 1853 beschreven, behoort stellig tot de Lithosina. De beide dwarsstrepen op de voorvleugels zijn ook wel bronskleurig. 88. Birnara nubila Butler, Zrans. Linn. Soc. of London, Ser. 2, I p. 560 (1879). — Pl. 12, fig. 3. Drie mannelijke exemplaren dezer slank gebouwde, Spanner- achtige Liparide. Ik geef hierbij eene afbeelding naar een onafger vlogen voorwerp. Ik ken deze soort tot dugverre alleen van Malacca, LEPIDOPTERA YAN BELITOENG. 309 ° 89. Macroglossa rectifascia Felder, Novara Il, 2, pl. 75 fig. 7. — Boisduval, Suit. à Buffon, Heter. I, p. 353. — Moore, Lep. of Ceylon V, p: 27, pl. 90 fig. 2. Een wijfje. Felder noemt deze soort eene Rhamphoschisma. Ik houd haar met Boisduval voor eene gewone Macroglossa Zij is mij niet van Java bekend, alleen van Ceylon. 90. Nyctipao crepuscularis Linn. — Guenée, Suit. à Buffon, Noct. III, p. 182. Een slecht exemplaar. 91. Nyctalemon Patroclus Linn, Mus. Lud. Ulr. p. 204. — Guenée, Suites à Buffon, Uran. et Phalén. I, p. 15. Nyctalemon docile Butl., Godman, Salvin en Druce, Proc. Zool. Soc. 1878, p. 642. Verscheidene exemplaren. De synonymie dezer licht herkenbare vlindersoort, die echter reeds een tiental namen heeft untvangen, omdat zij lokaal een weinig varieert, zou te veel ruimte innemen. Ik wil dus alleen aanteekenen, dat de Belitoengsche exemplaren “_ behooren tot den type (Patroclus Guen., Cram. II, pl. 108; docile Butler, Trans. Linn. Soc. of London Ser. 2, I p. 562), die ook op Malacca wordt gevonden en waartoe de Javaansche exemplaren mede behooren. Die uit het oosten van den Archipel (Amboina, Batjan, Nieuw-Guinea) verschillen door schuinere lichte dwarsstreep der voorvleugels. 92. Urapteryx Crocopterata Kollar, in von Higel’s Kashmir p. 483. — Guenée, Suit. à Buffon, Uran. et Phal. I, p. 433. Ur. praetorarsa Felder en Rogenh., Novara II, 2 pl. 122 fig. 13. Thinopterye nebulosa Butler, Illustr. VI, p. 51, pl. 143 fig. 8. Een exemplaar dezer zeer varieerende soort, die ook op Java voorkomt, 310 LEPIDOPTERA VAN BELITOENG. 93. Hazis Bellonaria Guenée, Suit. à Buffon, Uran. et Phal. II, p. 193, pl. 18 fig. 1. Euschema subrepleta Butler, Illustr. I, p. 57, pl. 14 fig. 4. Euschema Bellonaria Dewitz, Verk. Leop.-Carol.-Akad, 44, p. 267, pl. 9 fig. 10, 10a, 6. Euschema Ares Weymer, Stett. Ent. Zeit. 1885, p. 279, pl. 2 fig. 9. Een exemplaar, iets kleiner dan de Javaansche. EEN VIJAND VAN HET SUIKERRIET, APOGONIA DESTRUCTOR nov. sp. DOOR Dr. M. BOS. (PI. 13 en 14). —————— In den voorzomer van 1888 zond de heer J. D. Kobus, onder- directeur van het proefstation Oost-Java te Pasoeroean, mij een kever in drie ontwikkelingstoestanden, die hem zeer veel be- lang inboezemde, daar de larve veel schade aan de wortels van het suikerriet veroorzaakte. Ik zond den kever ter vergelijking aan het Rijks Museum te Leiden, en de heer Ritsema was zoo wel- willend, mij den naam aan te geven, waaronder soortgelijke exem- plaren in het Museum geplaatst waren. Die naam was Apogonia gemellata Kirby. Toen later evenwel bleek, dat hier eene naams- verwarring in het spel kon zijn (waarover nader) en door den heer Kobus de wenschelijkheid werd uitgesproken, nauwkeurige afbeeldingen van den kever te bezitten, met het oog op de dikwijls zeer groote schade door dezen teweeggebracht, vatte ik het voor- nemen op, van het bovenvermelde dier eene beschrijving met afbeeldingen te geven, te meer, daar het aantal beschreven larven en poppen van kevers nog gering is en de kennis er van dus nog zeer vele leemten bevat. Met het oog op eene eventueel latere identificeering der soort heb ik de beschrijvingen zoo gedetailleerd mogelijk genomen. Ik wensch daaraan toe te voegen eenige opmerkingen omtrent de verwantschap van larve en kever met andere soorten, en te sluiten met eenige mededeelingen, die de heer Kobus mij omtrent leefwijze, 312 EEN VIJAND VAN HET SUIKERRIET. voorkomen en toegebracht nadeel deed toekomen, waaraan ik nog enkele veronderstellingen omtrent den levensloop van dit dier zal vastknoopen. I. Beschrijving. Larve. Lengte der volwassen larve (recht uitgelegd) + 14 mm. Afstand tusschen kop en anale opening + 10 mm. Breedte + 3 mm. (van rug- tot buikzijde). De larve heeft den engerlingvorm, dat wil zeggen, zij is met het achtereind naar voren omgebogen, waardoor zij voor het gaan op den grond ongeschikt wordt. Het lichaam bestaat uit den kop, drie thorax-segmenten en negen abdominaalsegmenten, waarvan het laatste meer dan dubbel zoo lang is als het voorlaatste. Het is door eene lichte huidplooi zoowel aan de rugzijde als aan de buikzijde in twee bijna even lange deelen gescheiden, terwijl ook nog de anale pool door eene zwakke lijn is omgeven, in wier middelpunt ongeveer de anale opening ligt. De kop (+ 34 mm. lang), is iets, maar zeer weinig, smaller dan de prothorax, waarin hij eenigszins is ingezonken, zoodat de voorrand hiervan den kop met een klein walletje omgeeft. De kop is eenigszins gewelfd; epistĳomum en bovenlip zijn samen ongeveer zoo lang als het eigenlijke kopgedeelte, dat, van boven gezien, zich min of meer halfcirkelvormig voordoet. Door een scherpen, vooral aan de buitenhoeken eenigszins zwart geteekenden naad is het epistomum van den kop gescheiden. Het bestaat uit twee deelen ; eene plaat, ruim driemaal zoo breed als lang, die bijna in de richting van den kop ligt en van voren in een vrij scherpen rand eindigt , van waar het tweede, schuin naar beneden (een weinig naar voren) gerichte deel tot aan de bovenlip verloopt. Dit deel, eveneens veel meer breed dan lang, is een weinig binnenwaarts ingedeukt en sluit met een niet bijzonder langen naad aan de bovenlip. De twee platen van het epistomum loopen soms ook wel in elkaar over; doordat de scheiding in een gewelfden rug is veranderd. De bovenlip BEN VIJAND VAN HET 8UIKARRIBT. 818 beeft in hoofdzaak den vorm van eene ellips, waarvan de langste as in de breedte van den kop ligt. Daar de bovenzijde echter niet vlak is, maar van voren en achteren naar een in ’t midden over- dwars gelegen rug oploopt, maakt zij, van boven gezien, den indruk, meer kantig te zijn. Het midden van den voorrand ver- toont eene zeer kleine insnijding, die weder door een afzonderlijk stukje als ’t ware wordt aangevuld. Zooals boven reeds werd gezegd , is de naad tusschen epistomum en bovenlip vrij kort; de ver- binding bestaat uit een bijna cirkelvormigen chitinering, waardoor de holten van beide communiceeren, en eene sterk chitineuse streep links en rechts van dien ring. De onderzijde van de boven- lip vertoont in het midden een cirkelvormig kuiltje, omgeven door een grooter cirkelvormig veld, waarop vele haren, die radiaal naar binnen gericht zijn en met hunne punten het kuiltje vrijlaten. Van de ondervlakte blijven nu nog twee zijdelingsche, breed sikkel- vormige stukken over, die met 10 à 15 overdwarse plooien en daartusschen gelegen groefjes bezet zijn. Bij elke plooi is de rand met een stijf, zwak gebogen borsteltje voorzien; aan de voor- zijde, ter weerszijde van de inkerving, zijn de borsteltjes iets grooter; op het «tusschengezette» stukje zitten fijnere haren. Kop, epistomum en bovenlip zijn glad, zelfs glanzend; de kop draagt eenige verspreide haren; het epistomum draagt aan weers- kanten een stijf haar, dat uit eene ingedrukte punt voor den dag komt; dergelijke haren bevinden zich ook op de stijgende en dalende vlakte van de bovenlip, symmetrisch geplaatst, aan elke zijde meest vier. De onderzijde van den kop biedt niet veel merkwaardigs aan, Zij wordt grootendeels ingenomen door het achterhoofdsgat, waar- door kop en romp met elkaar in verbinding staan. De chitineuse ondervlakte van den kop is de onmiddellijke voortzetting van die der zijvlakten, Beharing ontbreekt. De kleur van den kop is voor het grootste deel eene bruingele chitinetint, aan de zijkanten meer bruin, terwijl ook eene mediane, getakte streep op de bovenzijde die tint heeft, zoodat van den achterrand twee lichtere, gele strepen naar de inplanting der 314 EEN VIJAND VAN HET SUIKERRIBT. sprieten verloopen, welke strepen zich met elkaar vereenigen langs den achterrand van het epistomum, Deze naad is, vooral aan de buiten- hoeken, donker, bijna zwart geteekend. Het epistomum en de bovenlip zijn geel, slechts de verticale plaat van het epistomum is donkerder. De onderzijde van den kop is bruingeel, iets lichter dan het grootste deel der bovenzijde. Naar de aanhechtingsplaatsen van kaken en onderlip wordt de tint weder zwart, de voorrand bij deze aanhechtingsplaaatsen is eene donkere, harde chitine-lijn. Ocellen ontbreken geheel. Lateraal van de eindpunten van den naad, waarmede het epis- tomum aan den kop verbonden is, bevinden zich de aanhechtings- plaatsen der sprieten. De sprieten bestaan uit vijf leden. Het eerste is, evenals bij vele Lamellicornialarven, min of meer bolvormig en wordt door sommige auteurs (Erichson) niet als een afzonderlijk lid beschouwd, door anderen (Perris) wel. Mij komt de laatste meening als de ware voor; ofschoon het segment kort is, is het toch zoowel met den kop als met het volgende lid beweeglijk ver- bonden. Daar het een weinig in den kop kan teruggetrokken worden, kan het misschien den dienst van een kogelgewricht verrichten. Het tweede, derde en vierde lid zijn onderling nage- noeg even lang; het vierde vertoont aan de eene zijde eene dunne chitinelijst, die in de lengte verloopt. Het vijfde sprietlid is vry kort en breeder dan de andere, het loopt spits toe en vertoont eenige sterker gechitiniseerde punten. Vöör de sprieten zijn de bovenkaken ingeplant. Zij zijn eenigszins sikkelvormig, maar met een breeden kant onder het epistomum aan den koprand verbonden. Beide kaken zijn haakvormig naar elkaar toegebogen. De linker kaak strekt zich iets verder naar voren uit dan de rechter, zoodat bij gesloten kaken de punt van de linker over die van de rechter heengrijpt. Zoo bevindt zich ook de kies (zie later) van de linker kaak vóór die van de rechter. Aan de bovenzijde loopen de buitenranden der punten wat schuin naar beneden af,.zoodat de onderzijde der kaken op die plaats min of meer hol wordt. Vöör de eindpunt vindt men aan de rechter bovenkaak nog één tandje, aan de linker, ongeveer daartegenover, EEN VIJAND VAN HET SUIKERRIET. 315 twee tandjes, zoodat de rechter bovenkaak in ’t geheel tweepuntig , de linker driepuntig is. Aan den binnenrand van de basis bevindt zich aan de linker bovenkaak een sterke chitineknobbel , waaronder nog eene kleine punt, tot aanhechting van de kauwspier dienende. De rechter kaak heeft op dezelfde plaats drie chitineknobbels onder elkaar; de onderste is misschien alleen noodig voor spieraanhechting , de beide bovenste doen. zeer stellig dienst als kauwwerktuigen, wanneer ze tegen den achterrand van den overeenkomstigen knobbel der andere kaak geschoven worden. Men kan deze knobbels dus kiezen noemen. Aan de onderzijde loopt in elke kaak eene ondiepe groeve overlangs, naar de punt toe, De harde chitinedeelen der boven- kaken, namelijk de spitsen, de kiezen, de spieraanhechtings- knobbels en verder de randen, zijn donkerbruin, nagenoeg zwart. Onderkaken en onderlip vormen aan hare basis een moeielijk te scheiden geheel; de laatste is klein en tusschen de elleboogvormige onderkaken ingesloten, Het eerste stuk van de onderkaak is vrij vleezig en op de doorsnede driehoekig; eene scherpe lin, een weinig gechitiniseerd, ligt aan de bovenzijde en loopt naar de punt van de elleboog Het tweede gedeelte draagt twee kauwplaten, die met elkaar vergroeid zijn. De vergroeiingsnaad, d. i. de binnenrand van de buitenste kauwplaat, is zeer duidelijk te zien, zoowel van de onderzijde als van de bovenzijde. De buitenste schijnt de binnenste plaat met hare randen een weinig te omgrijpen. Aan haar voor- einde draagt de buitenste kauwplaat een of twee, de binnenste drie stevige chitinehaken, gedeeltelijk verborgen achter stevige borstels, welke op den binnenrand van de buitenste kauwplaat zijn ingeplant. Verder zijn beide kauwplaten nog met haren bezet. Het verbindingsstuk tusschen elleboog en kauwplaten is nog weer in tweeën verdeeld; het meest naar voren gelegen deel vormt één stuk met de buitenste kauwplaat en draagt de vierledige tasters. Het eerste lid daarvan is vrij kort; op het derde zijn twee lange afstaande borstels bevestigd. Aan de punt van den taster zitten eene menigte staafvormige lichaampjes (zintuigen ?). De onderlip bestaat, van onderen gezien, uit twee deelen , waar- van men het eerste de kin, het tweede de lip kan noemen. De lip 316 EEN VIJAND VAN HET SUIKERRIET. is van boven in het midden eenigszins overlangs gootvormig uitè gehold, met korte, ruwe haartjes bedekt en draagt korte, twee- ledige tasters, welke evenals die der onderkaak staafvormige lichaampjes aan haar uiteinde vertoonen. | De drie segmenten van het borststuk zijn ongeveer even groot; aan de rugzijde worden door secundaire huidplooien eenige twee- hoeken tot afzonderlijke segmentdeelen verheven. Beharing ontbreekt. De rand tusschen de gewelfde rugzijde, die ook de zijkanten vormt, en de kortere, meer platte buikzijde is bij elk segment tot een plooivormigen knobbel opgeworpen, wat zich ook bij elk abdominaal- segment herhaalt. Slechts het voorborststuk draagt, dicht aan zijn’ achterrand, een stigma , dat door eene bijna geheel ellipsvormige sikkel van chitine omgeven is, welker opening naar achteren is gericht. Beide einde van de sikkel zijn door een draderig (misschien veerkrachtig ?) weefsel verbonden, waarin ik echter geene spiervezels kan ont- dekken, zooals ik eerst vermoedde. De ring zelf bestaat uit afzon- derlijke vakjes, door overdwars loopende, soms zich vertakkende, adervormige lijnen gescheiden, die zich naar het midden, naar de eigenlijke opening, in het teerdere weefsel voortzetten. De genoemde vakjes zijn voorzien van eene menigte kleine knobbeltjes. Elk segment van den thorax draagt een paar pooten, die echter meer tot omgrijpen en vasthouden van voorwerpen (wortels of takjes) geschikt zijn, dan tot loopen. Trouwens , de gekromde houding van de meeste Lamellicornialarven stelt reeds deze dieren tot een gewoon loopen minder in staat. De pooten nemen van voren naar achteren een weinig in lengte toe. Vele schrijvers trachten de deelen van den larvepoot te idéntifi- ceeren met die van het volkomen insect. Mijns inziens is dit in het geheel niet doenlijk en evenmin noodig. Daar de larvenpoot niet overgaat in den poot van het imago, maar deze nieuw wordt gevormd, is er geen de minste reden, waarom beide naar een zelfde beginsel zouden zijn gebouwd. De lichaamssegmenten van het imago ontstaan wel uit die der larve; toch vindt men dikwijls bij de metamorphose sommige abdominaalsegmenten totaal verdwenen en is een bepaald segment van het imago niet zelden ontstaan uit EEN VIJAND VAN HET SUIKERRIET 317 de huid van een larvesegment a, het zenuwstelsel van een larve- segment è, de ruggevatafdeeling van een larvesegment c, enz., zoodat de poging, om larvesegmenten met imagosegmenten te identificeeren, niet alleen dikwijls niet gelukt, maar reeds van te voren als onmogelijk te beschouwen is en bij de meest gedetail- leerde kennis der deelen nooit gelukken kan, wijl de imagoseg- menten voor een groot deel uit dooreengewerkte larvesegmenten bestaan. Waar dit reeds aan den romp plaats heeft, hoeveel te meer moet het dan plaats vinden bij aanhangselen, waarvan de geleding niet terugwijst op eene oorspronkelijke samenstelling uit verschil- lende individuen, zooals dat met den romp zelf het geval is. De geleding der pooten is geheel afhankelijk van hunne functie, en daar deze bij de larve en het imago dikwijls geheel verschillend is, behoeft men geene parallellen tusschen de leden van beide te trekken. Bovendien, er zijn immers genoeg larven zonder pooten, die tot imago's met pooten worden, waarbij dus de vergelijking totaal wegvalt. Naar aanleiding van bovenstaande redeneering noem ik dus met opzet de pootleden der larve niet met de namen, die bij het imago gebruikelijk zijn, Doet men dit wel, dan werkt men een dwaalbegrip in de hand en stelt het doorvoeren van een systeem van termen boven waarneming en beschrijving der waarheid. Hoe het door- voeren van zulk een systeem tot kunstmatige voorstelling. kan leiden, blijkt uit de beschrijving van Lacordaire (Histoire naturelle des insectes, Genera des Coléoptères III, p. 56): «Les pattes sont assez longues et composées normalement de cinq articles, dont le premier ou la hanche est remarquable par sa longueur, et dont le dernier, représentant la tarse, est sujet & manquer. Son absence n’entraine pas nécessairement celle des crochets qui sont alors reportés à l’extrémité de l’article précédent, mais qui disparaissent chez beaucoup d'espèces >. Vergeljkt men deze uitspraak met de duiding van Perris (Hist. nat. des Coléopteres de France, par E. Mulsant, Larves. de Coléoptéres, par M. E. Perris) Plaat IV, fig. 126 (trochanter en tibia van Maladera holosericea), dan weet men 318 BEN VIJAND VAN HET SUIKERRIET. niet, welk segment men als verloren gegaan moet beschouwen. Maar dat is ook niet noodig te weten: de manie om homologieën op te sporen doet over ’t hoofd zien, dat er volstrekt geen reden voor gelijke verdeeling bestaat. Had men deze reden vooraf aange- geven, dan zou men de deelen moeten homologiseeren, nu niet. Dan, ter zake. De poot der dpogonia-larve bestaat op het eerste gezicht uit vier afdeelingen : 4°. een breed, kort deel, dat niet scherp van het borststuk- segment gescheiden is, althans niet met een gewricht daarin kan draaien; slechts eene huidplooi is de afscheiding. Dit deel is by middel- en achterpoot door eene overlangsche groeve in twee even- wijdig loopende, stomp conische deelen gescheiden ; 2°. een stuk, dat, wat den vorm hetreft, eenigszins aan de dijen van een volkomen insect herinnert. Het is ongeveer driemaal zoo lang als breed en met spaarzame haren voorzien. Aan de ver- binding met het vorige deel is door een plooitje in de chitine- bedekking (geen gewricht) een klein ringvormig stukje afgezonderd, dat echter in ’t geheel niet den indruk van een afzonderlijk lid maakt ; 3°. een lid, ongeveer zoo lang als het voorgaande, naar het distale einde een weinig verbreed, aan de voor- (= onder-) zijde met ongeveer een vijftal borstels en een grooter aantal stijve haren bezet. Door eene afscheiding, die niet het karakter van een ge- wricht heeft, maar toch scherper is dan die in het vorige lid, wordt een klein proximaal van een grooter distaal gedeelte afge- zonderd. De borstels en de meeste haren bevinden zich op het distale stuk ; 40. een eenigszins gebogen, zwak conisch toeloopend eindlid, over zijne geheele lengte met tamelijk veel borstels en haren bezet. Aan het eind van dit lid treft men een stevigen, kegelvormigen nagel aan, die een weinig gekromd is. De kleur der pooten is licht geelbruin; de gewrichtsranden en de nagel zijn wat donkerder. Het abdomen bestaat uit negen segmenten. De eerste acht daarvan dragen stigmata, meestal geplaatst in de holte, rug- BEN VIJAND VAN HET SUIKERRIET. 319 waarts van den plooivormigen randknobbel, die zijkanten en buikzijde verbindt. Elk segment is door secundaire huidplooien aan de rugzijde in eenige, meestal drie deelen verdeeld; aan de zijkanten loopen deze naden gedeeltelijk in elkaar over. Zij onderscheiden zich in niets van de segmentafscheidingen, en, wanneer niet de randknobbels en de stigmata deze segmenten aanwezen, zou men niet weten, welke naden secundair en welke de eigenlijke segmentafscheidingen zijn. Het 7de, 8ste en 9de segment zijn duidelijker begrensd en als segmenten ook aan de rugzijde te onderscheiden. Het 9de segment is door eene weinig zichtbare huidplooi achter den randknobbel, zoowel aan de rug- als aan de buikzijde in een voorste en achterste gedeelte gescheiden, De omgeving van de anale opening is eveneens nog door een kringvormig naadje van dit laatste deel afgezonderd. Dit negende segment, dikwijls de «zak» genoemd, laat bij vele Lamellicornia- larven den inhoud van den endeldarm blauwgrijs doorschemeren ; bij onze Apogonia-larven echter niet (althans bij de spiritusexem- plaren). De segmentscheidingen zijn aan de buikzijde duidelijker te zien dan aan de rugzijde; de mediane buiklijn is, vooral aan de voorlaatste twee segmenten, een weinig ingedeukt. Van het achterste deel van het eerste abdominaalsegment tot en met den voorrand van het zevende segment zijn alle leden aan de rugzijde en een groot deel der zijkanten met zeer kleine, min of meer stekelige haartjes bezet, die, hoewel afstaande, naar achteren gericht zijn en daardoor de voortbeweging in den grond kunnen bevorderen, daar zij het achteruitglijden bij intrekken en uitrekken van het lichaam beletten. Aan de buikzijde bevinden zich in de mediaanlijn van elk segment eenige langere haren. De laatste afdeeling van het negende segment is aan rug- en buikzijde met kortere en langere haartjes bedekt. Het anale cirkeltje is met fijne, puntvormige haartjes bedekt, waartusschen slechts enkele langere. De voorrand van dit cirkeltje wordt ingesloten door een paar onder een’ stompen hoek samenloopende rechte lijntjes van kleine stekel- vormige haartjes. De punt van den hoek is naar voren gericht en ligt in de mediaanlijn. 320 BEN VIJAND VAN HET SUIKERRIET. De anale opening is gelegen in het middenpunt van eéne drie- stralige ster, door drie plooitjes tot stand gebracht; eene der plooien ligt in de voortzetting van de mediaanlijn aan de buikzijde. Men zou hier van een’ «drielobbigen» anus kunnen spreken, maar de opening zelve strekt zich niet in de plooien uit. De stigmata zijn gebouwd als dat van den prothorax, de opening van de hoornachtige sikkel is hier echter naar voren gericht. Pop. De pop is natuurlijk, evenals alle keverpoppen, onbedekt. Van de rugzijde gezien, bemerkt men niets van den kop, die naar de buikzijde is omgebogen; de voorrand wordt gevormd door den prothorax. Meso- en melathorax zijn gedeeltelijk aan de zijkanten door de dekschilden en vleugels bedekt, welke zich naar de buik- zijde omslaan. De eerste is van de tweede gescheiden door een paar groeven, welke mediaan in een stompen hoek samenkomen. De achterrand van den metathorax loopt met deze groeven even- wijdig, maar vertoont links en rechts van de mediaanlijn een paar uitstekende puntjes. Over de mediaanlijn van den mesothorax loopt eene ondiepe groeve, over die van den metathorax een gootje, dat aan den achterrand over een puntje, tusschen de beide knob- beltjes in, zich verlengt. Elk dekschild draagt aan zijnen voorrand en ook iets verder naar achteren een tepelvormig knobbeltje, waarvan dus in ’t geheel vier aanwezig zijn. De eerste vijf goed te onderscheiden segmenten van het abdomen zijn aan de rugzijde zeer dun (= kort) (tusschen hen en den metathorax-rand liggen, vrij on- duidelijk, de later bij het imago als losse rugplaten zich voordoende eerste en tweede dorsale ringen); hun bovenrand is in het midden uitgesneden en deze uitsnijding wordt door twee kleine puntjes omgrepen. De eerste segmenten zijn iets breeder dan de laatste, zoodat het lichaam reeds de neiging krijgt tot spits toeloopen, die in het laatste, lange segment oorzaak wordt van den puntigen, toegespitsten vorm van het achterlijf. Dit laatste segment wordt ook naar het uiteinde toe minder hoog en eindigt in twee klauw- KEN VIJAND VAN HEBT SUIKERRIET. 821 vormige haakjes, die roodbruin gekleurd zijn. Van onderen gezien vertoont de pop aan het vooreind den omgebogen kop, waaraan de afscheiding van het epistomum reeds duidelijk te zien is; op de zijhoeken van die indeuking vóór de oogen, ziet men eene tepelvormige verhevenheid staan, veel gelijkende op die der dekschilden , maar met eene zwakke aanduiding van geleding. De top daarvan is vrij spits. De naar de buikzijde omgeslagen dekschilden, waaronder een randje van de vleugels uitsteekt, reiken tot aan het begin van het op één na laatste staartsegment. Na de vijf aan de rugzijde scherp uitloopende segmenten volgen (zie erratum blz. 346) aan de rugzijde slechts drie, weinig duidelijk van elkaar gescheiden huidplaten; de eerste twee daarvan gaan over in correspondeerende buikplaten, waarvan de begrenzing duidelijker is. Daarachter vindt men nu aan de buikzijde minstens nog twee af- deelingen, de eerste iets smaller dan de vorige, de volgende nog smaller, een weinig verlengd en met ingesneden achtergrens. Bij sommige poppen ligt dit deel niet tegen het laatste rugsegment aan, maar is naar iets beneden daarvan afgebogen, terwijl dan aan het ingesneden uiteinde nog een laatste segment (of aanhangsel?) is vastgehecht, dat in de richting van den opgewipten staart naar boven staat. Bij andere poppen sluit de ingesneden buikplaat van boven tegen de laatste rugplaat aan en is er van het laatste buiksegment niets te zien. Waarschijnlijk staan deze aanhangselen met de generatieorganen in verband, misschien is het verschil daarin op verschil in sexe terug te voeren; mijn poppenmateriaal was echter te gering en niet voldoende geconserveerd om hiernaar een onder- zoek in te stellen. Kever. Lengte 8 à 10 mm., grootste breedte (midden der dekschilden) 5 à 6 mm., grootste hoogte 34 mm. De kever heeft een’ karakteristieken Lamellicorniavorm; kop en prothorax zijn minder hoog; tusschen pro- en mesothorax is aan de buikzijde eene vrij diepe groeve ; meso- en metathorax en abdomen zijn veel hooger dan de vorige afdeelingen. De kop is tot aan den 21 329 EEN VITAND VAN HET SUIKERRIET. achterrand der oogen in den prothovax teruyggelrokken. Het uit- stekende gedeelte van den kop heeft eene hoogte van + 1 mm. en eene grootste breedte van 24 mm. De kleur van de bovenzijde wisselt af. Soms is zij zuiver bruin, vooral op de dekschilden, terwijl kop en halsschild meer eene violetzwarte tint vertoonen. Deze tint strekt zich met verschillende nuances ook wel over de dekschilden uit, terwijl ook een metaal- groene weerschijn soms voorkomt. Deze is sterker bij de exem- plaren uit het Leidsche Museum dan bij die, welke ik uit Pasoeroean ontving. De onderzijde is lichter of donkerder bruin of zwart. Van den voorrand van den prothorax af valt de voorzijde van den kop vrij steil, tamelijk gewelfd, naar beneden en is door eene lijn gescheiden van een vooruitstekenden rand (epistomum), die, van voren het breedst en zeer weinig uitgeschulpt, naar beide zijkanten tot aan of bijna tot aan den prothorax verloopt en de oogen meer of min volkomen in eene bovenste en eene onderste helft verdeelt. De oogen zijn verschillend van tint, van licht geel- bruin tot bijna zwart. Zij liggen aan de achterhoeken van den kop, vlak voor den prothorax. De onderzijde des kops is voorzien van eene knobbelvormige ver- dikking in het midden, die bij onderzoek uit de opeengepakte monddeelen blijkt te bestaan. Neemt men het epistomum weg, dan is deze verdikking de onmiddellijke voortzetting van het kopge- deelte der bovenzijde. Aan den voorrand der oogen, zijdelings van de monddeelen, zijn de sprieten ingeplant, die in ingetrokken toe- stand in eene groefachtige uitholling aan de binnenzijde der oogen zijn gelegen, met het knotsje binnenwaarts gekeerd, terwijl zij in uit- gestoken stand een eindweegs onder den voorrand des kops uitsteken. Deze sprieten zijn ongeveer 1 mm. lang. Het eerste lid neemt de helft van deze lengte in, aangenomen dat men het knobbel- vormige uiteinde, waarmede het aan den kop bevestigd is, niet als afzonderlijk lid beschouwt, wat men m. i. wel moet doen. Na dit groote lid komt een kleiner, en dan volgen vijf nog kleinere leden, die als een afzonderlijk deel aan het vorige niet smalle basis zijn vastgehecht en een weinig breeder worden naar het einde; EEN VIJAND VAN HET SUIKERRIET. | 323 vooral het laatste der vijf is reeds vrij breed. Daarop volgen drie (tamelijk dikke) bladvormige leden, waarvan de beide buitenste aan de buitenzijde afgerond zijn. Hierdoor wordt het bladorgaan in samengevouwen toestand een cylindervormig knotsje. De beharing van de spriet is schaarsch; het lange, eerste lid draagt eene rij haren; van de bladen zijn de beide buitenste en de randen van het middelste behaard. De kleur van de spriet is donker chitine- bruin; de knots is aanmerkelijk lichter bruin. De monddeelen vormen, zooals boven vermeld werd, eene knobbel- vormige verdikking aan de onderzijde des kops. Dicht achter den uitstaanden voorrand vindt men de eenigszins opstaande voorgrens van de bovenlip, in den vorm van een lijstje. Deze bovenlip is driemaal zoo breed als lang, van voren een klein weinig ingedeukt, op hare oppervlakte van verspreide stippels voorzien, die meeren- deels haren dragen, en aan den voorrand met langere haren ver- sierd, die het midden vrij laten. Aan de onderzijde is de bovenlip hol, tot opneming van de groote basale gedeelten der bovenkaken ingericht, tusschen welke echter een mediaan tusschenschotje zich uitstrekt met korte, fijne haren dicht bekleed. Dit tusschenschot loopt naar den voorrand der lip in twee divergeerende lijnen, eveneens met dergelijke haartjes bekleed, terwijl op deze lijnen een paar kwastjes van haren worden aangetroffen, die aan weerszijden onder de bovenlip uitsteken. De bovenkaken zijn met een zeer breed grondstuk, dat zich vooral in de lengterichting van het lichaam ver uitstrekt, vastgehecht; het grondstuk van de linker is langer dan dat van de rechter. Van boven gezien worden deze grondstukken door de bovenlip bedekt. De uiteinden der kaken, die aan de buitenzijde haartjes dragen, staan tegen elkaar op en begrenzen van voren de mond- opening. Zij zijn uitgehold, eenigszins lepelvormig en dragen drie of vier tanden aan den vrij scherpen omlrek. Het merkwaardigste der kaken is echter het genvemde grondstuk, dat naar de mediaan- zijde eene platte, harde chitineplaat vormt, waarop groeven en hijsten, in eenigszins gewonden vorm, in hoofdzaak in de richting van het lichaam loopend, elkaar afwisselen en dus eene gerimpelde 324 | KEN VIJAND VAN HET SUIKKRRIET. oppervlakte vormen, die van links en rechts tegen elkaar gewreven , een volledigen maaltoestel vormt voor plantaardige, broze stoffen , (bladeren), evenals de geplooide kiezen bij een plantenetend zoog- dier. De plooien in rechter- en linkerkaak zijn een weinig ver- schillend. Bij deze kauwbeweging moeten de kaken loodrecht op de richting der plooien, dus in dit geval van boven naar onderen worden bewogen (in- en uitschuiven uit den kop). Aan de achter- zijde is dit kauwwerktuig in halven boogvorm bij beide kaken door randjes met harde, kleine, licht geplaatste haartjes omgeven , welke twee haarkussentjes, tegen elkaar drukkende, bij het kauwen het uitvallen van voedsel beletten. Aan de voorzijde wordt daarvoor gezorgd door het mediane tusschenschot van de bovenlip en zijne diver- geerende lijnen, die met dezelfde soort van haartjes bedekt zijn. (Ook bij den gewonen meikever vindt men dergelijke groeven in de basale gedeelten der kaken, maar in verband met de andere richting der kaken staan de groeven en lijsten hier loodrecht op de lichaamsas). De onderkaken zijn hard en met breede basis ter weerszijden van de onderlip vastgehecht. Een kort basaalstuk, dan een grooter stuk, dat het lichaam vormt en aan de buitenzijde een vierledigen taster draagt, welke leden van het eerste af in grootte toenemen, zoodat het laatste zelfs meer dan dubbel zoo lang is als het voor- laatste. De twee kauwplaten zijn stevig, chitineus en met elkaar vergroeid tot een hol, lepelvormig orgaan met scherpe randen en vijf grootere en kleinere tanden, zonder haren of borstels, zooals onderkaken gewoonlijk bezitten. | De onderlip heeft een’ rechthoekigen vorm, en is meer breed dan lang. Zij reikt tot in het begin van de uitholling der onder- kaakskauwplaten. Haar voorrand vertoont eene mediane en twee zijde- lingsche lobben. Zij bestaat uit één stuk, de basaal-hoeken zijn door chitinerimpels afgescheiden. Iets achter het midden (van de basis af gerekend) huigt zij zich een weinig naar boven, zoodat de twee deelen een’ stompen hoek vormen. Terzijde van dezen buigingsrand zijn de drieledige tasters vastgehecht, waarvan het eerste lid korter is dan de volgende, BEN VIJAND VAN HET SUIKERRIET. 325 De monddeelen zijn alle zwartbruin gekleurd, slechts de haren en haartjes zijn licht en de tasters lichtbruin van tint. Van den thorax is het voorste segment 2 à 3 mm. lang en ruim 4 mm. breed, Het halsschild is aan de achterzijde iets breeder dan vóór; de voorhoeken zijn een weinig puntig, het vooreind van de zijkanten, die in deze punten uitloopen, is iets naar boven opgeslagen. Het geheele halsschild is met fijne stippels bedekt, alleen in de mediaanlijn, vóór het schildje, is een glad plekje. Aan de buikzijde zijn de heupen der voorpooten ingeplant; van den buitenrand dezer inplantingsplaats loopt eene lijn naar den voorrand van het halsschild, zoodat aan beide zijden eene groote plaatvormige bedekking van den prothorax ontstaat , die van achteren zich naar boven ombuigt in de op blz. 321 genoemde inkerving en met stippels bedekt zijn, waaraan haartjes zijn bevestigd. Tusschen de heupen en den voorrand blijft een klein, vrij wel glad plekje over. De voorrand draagt aan de buitenzijde eene rij naar voren staande, de basis des kops bedekkende haren. Van den mesothorax ziet men aan de rugzijde natuurlijk slechts het schildje, dat iets meer breed dan lang is en van voren door eene zwak concave lijn van het halsschild, aan de zijden door twee convexe lijnen van de dekschilden wordt gescheiden. De punt is afgerond, de dekschilden zelven stooten echter onder eenen hoek aan elkaar. Het schildje is voor een groot gedeelte met fijne stippels (fijner dan die van het halsschild) bedekt, de punt en de mediaanlijn zijn glad. De verbreede voortzetting van het — schildje onder het halsschild is ook nog hard chitineus en ge- stippeld; de puntén staan dichter opeen dan op het schildje zelf. De onderzijde van den mesothorax bestaat uit een voorste, bijna verticaal en een achterste, ongeveer horizontaal gedeelte. Aan den verticalen kant zijn de middelpooten bevestigd. Deze kunnen met hunne dijen en schenen tegen het lichaam teruggetrokken worden in groeven, die uit een schuin naar voren gericht deel (voor de dij) en een daaraan onder een scherpen hoek aansluitend dee (voor de scheen) bestaan. Dit achterste deel loopt tot aan de grens van meso- en metathorax en loopt vrij wel evenwijdig met de 326 EEN VIJAND VAN HET SUIKERRIET. naburige dekschildranden, die in eene zwak convexe lijn zich aan de buitenzijde laten bemerken. De groeven zijn niet diep; zij zijn eigenlijk meer door kleine lijstjes afgezonderde, onbehaarde velden. Tusschen den voorrand van de groeven voor de dijen en de grens van pro- en mesothorax ligt eene driehoekige, gladde chitine- bekleeding, die aan den voorrand eene rij langere haren draagt. De ruimte tusschen de inplanting der heupen wordt tot eene x-vormige figuur. Het grootste gedeelte van de buikzijde (ook de gleuven voor de pooten) is met stippels bezet, waarin (behalve in deze gleuven) haartjes zijn ingeplant. Het wordt door eene zwakke mediaangroeve in tweeën verdeeld. De metathorax is aan de rugzijde iets breeder dan aan de buik- zijde en met dunne chitine bekleed, daar hy gehe:l door de dek- schilden bedekt is. Aan de buikzijde beslaat hij slechts eene smalle strook , langs welker voorrand de smalle lange heupen der achter- pooten zijn ingeplant. De oppervlakte is met fijne, met haren voor- ziene stippels bezet. De achterrand wordt bedekt door eene rij langere haren, die aan den voorrand van het eerste abdominaal- segment bevestigd zijn. De achterranden van den metathorax loopen van links en rechts in de mediaanlijn onder een’ stompen, naar voren gerichten hoek samen. Het abdomen vertoont acht grootendeels dunvliezige rugplaten en slechts zes buikplaten. De eerste twee rugplaten hebben geen overeenkomstige buikplaten. Van deze laatste is de eerste zeer ‘ smal, ongeveer even breed als de metathorax, onder welks chitine- bekleeding het segment met eene harde chitinestrook , bijna even breed als de geheele metathoraxbuik plaat, doorloopt. De harenrij, boven- vermeld, is echter bevestigd op den voorrand van het zichtbare gedeelte. Het tweede en derde segment zijn even breed, elk ongeveer dubbel zoo breed als het eerste; het vierde heeft aan de zijkanten ook dezelfde breedte, maar is in het midden smaller. Het vijfde is weer wat smaller en van het zesde bestaat de rugplaat uit de sterker gechitiniseerde anale plaat (pygidium, «Afterdecke»), terwijl de buikplaat (een smal strookje) gewoonlijk onder de buikplaat van het vorige segment is verscholen, zoodat de anale opening, die EEN VIJAND VAN HET SUIKERRIET. 327 tusschen deze twee platen van hetzelfde segment ligt, tusschen de anale plaat en de vijfde buikplaat schijnt te liggen. De achterrand van dit smalle laatste buikplaatje is met eene rij lange haren voor- zien, die dus in de gewone houding uit de anale opening schijnen te komen. De dorsale rand van de anale plaat wordt door de uit- einden der dekschilden niet meer bedekt, zoodat zelfs nog een dee] van het dorsale gedeelte, dat echter met het ventrale gedeelte één geheel uitmaakt , van het vijfde segment zichtbaar blijft (propygidium). Het stigma van dit vijfde segment ligt ongeveer juist onder den rand der dekschilden, dat van het vierde segment wat verder naar de rugzijde, die van de andere segmenten nog verder naar ‘de rug- zijde, in het dunvliezige gedeelte, op de grens van buik- en rug- bekleeding. | De ventrale zijden der abdominaal-segmenten zijn aan de kanten met stippels en daarin geplaatste haartjes voorzien; in het midden zijn puntjes en haren spaarzamer, meestal ten deele in eene rij gelegen, de haren langer dan aan de zijden. De anale plaat is, evenals het zichtbare gedeelte van het vijfde segment, tamelijk grof gestippeld, met haren in de stippels; de meest dorsaal gelegen stippels in het vijfde segment dragen gene haren. De dekschilden zijn gewelfd aan de zijkanten en van achteren, van boven echter plat. De zijranden zijn aan den mesothorax convex, daarachter hebben zij eene geringe bocht naar binnen. Aan het achtereind, waar zij tegen elkaar stooten, vormen zij samen eene kleine concaviteit. Karakteristiek is de teekening. De sutuurnaad is aan beide zijden door een’ smallen gladden band be- grensd, welke door eene rij stippels wordt afgezet. Verder zijn op elk schild nog drie duidelijk zichtbare gladde strepen aanwezig, door puntrijen ingesloten, van welke twee van de rugzijde duide- lijk in het oog vallen, terwijl men de derde beter van den zijkant ziet (schoon niet zoo scherp als de eerste twee). Bij nauwkeurige beschouwing bemerkt men van ter zijde nog eene vierde streep. De eerste puntrij, van buiten af gerekend,:is als ’t ware in den rand van het dekschild ingedrukt, de tweede en derde rij begrenzen samen de bovengenoemde vierde gladde streep. De ruimte tusschen 328 BEN VIJAND VAN HBT SUIKERRIET. 