None
THE COMPLAINTS AGAINST W. A. VAN DEE. STEL ^Ifj their wiues and wares as aforetime." Question 2u reads : '' How then he durst subscribe such calumnious and defamatory documents ? — A. : Says they did tell him the lease should be put up in four parts again, and they should obtain liberty for to sell and supply everything freely, and for that reason he did sign." Question 2') reads thus : '• What con- siderations did move him unto this sedition ? — A. : Because of the lease " {i.e. the wine contract). Questions 33 and 34 are similar : " What they did aim at with this conspiracy ? — A. : At free trading." " Where- in he do hold the welfare of the community to consist ? — Answer as above " (in free trading rights). Here again van der Stel has simply suppressed anything and everything that might tell against him. § 3. So, too, in the case of Jacob Louw. One or two instances of omission maybe quoted. Question 31 : "Whether he, or any of his so-called fraternity, did ever, by petition or by word of month, present their complaints before his Lordship the Governor or the Council ? — A. : Had not done so himself, but Husing did tell him he had done so by word of mouth unto the Hon. the Lord Governor." Eeplying to Question 3;"), " AVherein he do hold the welfare of the community to consist," Louw remarks, " That to his mind it do lie in this, that the leasing and slaughtering be placed again upon the old footing, and do so continue." Further questions are : "Why he do not as a subject accept their will and pleasure {i.e. of the Governor and Council) in respect to the leasing and slaughtering ? — A. : For that it was an oppression for the whole country, neither should they be able to find market for their wines." "Why then they did not duly move the same unto his Lordship the Governor and the Council ? — A. : For that they did conclude to receive no justice from that quarter." To the question, " In what way or wherein he is able to show that his Lordship the Governor and the Council did deny any man justice or audience," Louw rejoins that Husing and van der Heiden have said as much. Upon his admitting that he has had no personal experience of the kind, lie is asked, "Wherefore then in face of his own experience he do believe the statement of Husing," to which he answers, " That he do believe him, observing what hath been the consequence of the leasing and the slaughtering." " Whether then it were better for the com- munity that Henniug Husing have the slaughtering alone, as aforetime ? — A. : Yes, for that then they did have liberty for to have their mutton slaughtered." The above questions and answers were sufficient in themselves to convict the Governor. In the interests of brevity he accordingly suppresses them. * Deze vragen (verhoor van 1 Sept.), zijn niet genummerd. 276 DE KLACHTEN TEGEN W. A. VAN DER STEL § 4. Waarom geeffc dc Gouverneur lict verhoor van Pretorius niet ? Die had toch alles teruggetrokken , en bekend, dat al de beschuldigingen tegen hem " vnylaerdigo lasteringen " waren.i AVanneer wij liet Inter- rogatorium van Pretorius nagaan, is dit duidelik genoeg. Hoewel hij op vele puntcn laf terugtrekt, komen er toch nog te veel gevaarlike zaken voor den dag. Zo antwoordt hij op de vraag : (17) " Wat reden hem tot dezen oproer gemoveert hebben." " Om dat geen Leggertje wijn aan de pagter kan verkopen, en dat zijn vee word verdreven, en alzo tot armoede vervalt." Hij doet ook uitkomen, hoe de Gouverneur slaven van kolonisten achterhoudt en gebruikt, (-iii), en de burgers plaagt, (56, 60, 61). Dus liever een algemene retractie dan zulke gevaarlike confessien ! Wat te gemakkeiliker kon gebeuren, daar de arme man zo bang geworden was onder de bedreigingen van zijn stiefzoon, dat hij eenvoudig alles zou doen om nit de benauwdheid te geraken. § 5. Nog een voorbeeld van de wijze waarop de Gouverneur het getui- genis " publiseert." De oude Refugie, Jacques de Savoye, werd ook gevangen genomen, en moest ook voor zijn aandeel in de beweging verantwoording doen. Zijn getuigenis wordt echter in het geheel niet gegeven, hoewel dit zeer belangrijk is. Vraag 21, b.v., zou voor de Heren XVI T bepaald een openbaring geweest zijn. Hier is zij : " Wat redenen hem tot dese oproer geraoveerd hebben ? " Antw. : " Omdat de Caap te niet ginck." 23 : " Of de Gouvr. of Raad hem, verongehjkt of benadeelt hebben ? " 2 Antw. : " Neen." 24 : " Of sulks ook zijne weetende aan de gemeente gedaan hebben ? " Antw. : " Segt Ja." 25 : " Waar in sulks bestaat ? " " Segt, omdat de wijnpagt aan een singuiier persoon en niet aan vier differente ingezeeteuen is verpagt, dat den burger het slagten verboden is, en dat de ingezeeteuen haar wijnen niet vrij moogen leeveren, verkoopen nog inslaan." Dan vraag 29 : " Wat het toeleg van de samenrotting was en waartoe zij het eindelik meenden te brengen ? " Antw. : " Om te maaken dat's Comps. dienaren geen land sonde moogen hebben en den burger den vrijen handel verkrijgen." 31 : " Of het hem kan benadeelen, dat 's Comps. dienaren Land hebben soowel als de vrijluiden ? - Antw. : " Segt Ja." 32 : " Waarin den welstand van de gemeente sonde bestaan ? " " Segt, als Comps. dienaren geen land hadden, dat de vrije ingezee- 1 Ded., 87. THE COMPLAINTS AGAINST W. A. VAN DER STEL 277 § 4. "We shall next take the case of Wessel Pretorius. Pretorius hud furnished a complete retractation, and had confessed that all the charges against the Governor were " filthy blasphemies," AVhy then should van der Stel suppress his examination ? So soon as we go into the Interrogatory itself the reason becomes sufficiently obvious. It is true that upon numerous points the witness weakly recants, but, on the other hand, there are too many dangerous matters which are brought to light as well. Thus Question 17 reads: "What considerations did move him to this sedition ? — A. : For that he cannot sell to the lessee so much as one leaguer of wine, also his cattle are driven away, and so he do find himself reduced to poverty." He also brings out how the Governor harbours the runaway slaves of the settlers and employs them in his service (No. 4G), besides subjecting the burghers to various other forms of annoyance (Nos. 5(!, 611, 01). Hence the desire for a recanta- tion couched in general terms in preference to any such dangerous confessions, a desire which was the more easy of fulfilment as the unfortunate Pretorius had been reduced by the threats of his stepson to such a condition of terror that there was nothing he would not have done in order to escape from his parlous plight. § 5. One more example of the manner in which the Governor " publishes " the evidence. The aged refugee, Jac(jues de Savoye, had also been arrested, and made to stand his trial with the others for his share in the movement. His evidence, however, is entirely passed over, although of no little interest. Question 21, for instance, would have been a distinct revelation for the Lords Seventeen. " "What considera- tions did move him to this sedition ? — A. : For that the Cape did go to ^v^ack." The following are also significant ; No 2?> : " "Whether the Governor or C^ouncil have done him injury or prejudice ? — A. : No." No. 24 : " Whether to his knowledge they have done so to the community either ? — A. : Says yes." No. 25 : " Wherein the same do consist ? — A. : For that the wine contract hath been given to one single person and not four different settlers, that the burgher hath been forbid to slaughter, and that the settlers may neither freely supply and sell their wines nor buy the same." No. 29 : " What the intention was of the conspiracy, and how far they did purpose ultimately for to carry it ? — A. : To the end that the Company's servants might hold no land, and the burgher obtain free trading." No. ^1 : " Whether it can injure him that the Company's servants should own land equally with the free burghers ?— A. : Says yes." No. o2 : " Wherein he do hold - Om dezo vraag to verstaau, moet meu wcton, dat dc Savoye toeu geea groudeigeuaar was. Hij zegt dit zeli, vr. 63. 278 DE KLACHTEN TEGEN W. A. VAN DER vSTEL tencn als dan huar vee, koorii en vvijnen becter soudc kunnen ver koopen." ITiervun dus geen woord, cu geen wonder ook. De Gouverneur zou zich de keel afgosneden hebbeu met zulk getuigenis. § 0. Men ziet dus, dat zeker niet hefc minst mcrkwaardlgc kcnmerk van die stnkken onder D is — wat zij niet geven. El- is geen woord van van der Heiden, degrootstc schebii van alien, volgens Colvin. Hij werd dagen lang ondervraagd, en beeft 74 vragen beantwoord. De oorzaak is ecliter niaar al te duidelik. Van der Heiden liefc veel te veel uitkomen in zijn verlioor van de knoeierijen en scbelmstukken van de Gouverneur, dan dat deze zicb zelfs van een verwaterd en ver- valst excerpt ervan kon bedienen. Inimers van der Heiden bracbt onder meer andere gevaarlike waar- heden, de gouverneur aangaande, uit, boe en waarin de genieente verkort en benadeeld werd door de Gouverneur en de Raad, (vraag 17) : " Zegt datze belet zijn geworden bout te kappen, en AVyn voorby bet Fort te ryden ; of dat baar wagens aangebouden wierden, zoo datze baar waren na bun goeddunken niet konden leveren of vertieren." Ook, boe bij en anderen, en door de Landdrost en direkt bij de Gouverneur bun grieven badden voorgebracbt, zonder gevolg (18) ; boe van der Stel een arme weduwe bad laten vervolgen (40) ; boe de Gouverneur slaven van vrijburgers bad gebouden op " Vergelegen " (46) ; en een Compagnies dienaar z6 bad geplaagd, dat hij zelfmoord pleegde (48). Zo ook omtrent de belemmering van bun wijnbandel (57), de plagerij der boeren door de Gouverneur (51)), en zijn slinkse streken met 't uitgcven van grond aan vrijburgers. Geen wonder, dat, boewel tot tweemaal besloten werd, van der Heiden naar Xederland te zenden, om voor de Bewindbebbers verantwoording te doen van de klacbtcn der burgers, van der Stel bet raadsbesluit eigenmacbtig op zij zette, en van der Heiden acbterbield. Hij was voor de scbuldige Gouverneur een veel te gevaarlike getuige, om voor de Heren Meesters de verscbijnen. Uit deze vergelijking van van der Stels " extracten " uit de Inter- rogatoria met de oorspronkelike minuten kan de lezer nu oordelen, of bij werkelik alles gegeven beeft, dat enige "relatie" beeft tot de bescbuldigingen tegen hem. De opstellervan de "Neutrale Gedagten" beeft reeds verklaard, dat van der Stel die stukken " zeer gemutileert en ontrooft van veele Vragen, die egter essentieel ter zake zoudeu bebben gedaan," beeft afgedrukt, THE COMPLAINTS AGAINST W. A. VAN DER STEL 279 the welfare of the community to consist >— A. : So being the Company's servants might hold no land, the free inhabitants should the better be able for to sell their cattle, grain, and wines." Not a word of all this does van der Stel include in his Confessions, although the omission is readily intelligible ; to publish evidence of the kind would have been suicidal. § G. We thus observe that not the least striking feature of tlie documents comprised under D is what they do not give. They contain, lor instance, nothing from van der Ileiden who, according to Colvin, is the choicest rogue of all. Yet his examination lasted for days, and he replied to 74 questions. The reason for this silence is, however, only too plain ; van der Heiden in the box had brought to light far too many instances of the Governor's chicanery and roguery for even an adulterated and falsified excerpt to be of any service. Thus amongst other dangerous truths affecting the Governor van der Ileiden informs us, in reply to Question 17, " How and wherein the community hath Ijeen straitened and wrongfully served by the Governor and Council,' that " they have been hindered in felling of timber, and carting wine jiast the Fort ; or that their wagons was held up, so as they might neither dispose of their goods nor enjoy them, according to their plea- sure." Also how he and others had submitted their grievances, both through the Landdrost and to the Governor direct, but without obtain- ing satisfaction (No. 18) ; how van der Stel had caused a poor widow to be prosecuted (No. 40) ; how the Governor had detained the settlei's' slaves at Vergelegen (No. 40) ; and had so tormented a servant of the Company that he took his own life (No. 48). He tells us also of the interference with the wine trade (No. 57), and of the Governor's con- tinually plaguing the farmers (No. 51)), and of his dishonesty in connection with the issue of land to the settlers. No wondei', in spite of its having been resolved, upon two separate occasions, to dispatch van der Heiden to the Netherlands, there to justify before the Seventeen the charges preferred by the burghers, that van der Stel on his own authority set aside the resolution of Council, and declined to allow van der Heiden to leave the Cape. The Governor, conscious as he was of his own guilt, could never suffer so dangerous a witness to appear before the Lords Superior. The comparison of van der Stel's " extracts " from the Interrogatories with the original minutes should now enable the reader to form an opinion as to whether, in point of fact, he has omitted nothing that bears any " relation " to the charges against him. The author of the Impartial Considerations long ago contended that van der Stel had published the documents " much mutilated and cut of many 280 DE KLACIITEN TEGEN W. A. VAN DER STEL omdafc die oiidcrdrukte vragen " mogelik dc Tiranny tc vcel ontdekken zouden." i De feiten bewijzen, dat dit 't ^^eval is : van der Stel hceft eeuvoudig alles weggelaten, wat zijn schuld zou kuiinen openbaren. Bijnu iederc onderdriikte vraag en antwoord behelzcn stof, waarnit ziju wangcdrag blijkt. Zijn " extracten " gcven dan ook volstrekt geen denkbeeld van de ware inhond der Interrogatoria. De inhoud heeft liij verminkt op een even onbeschaamde wijzc als hij de \orni heeft vervalst. § 7. Konlckisie. Wij liebben uu de vervolging der vrij burgers onderzocht, en gezien, lioedanig de rechtbank was, die hen verhoorde, en welke procedure daarbij gevolgd werd. Uit alles is dnidelik geblekcn, dat die vervolging maar ccn doel had : de onderdrukking der waarheid. De Gouverneur wist, dat hij schuldig was, dat de klachten der burgers tegen hem gegrond waren. Die klachten moesten daarom tot elken prijs onschadelik gemaakt worden. Vandaar die rechtbank, saamgesteld uit de eene parti j in de zaak ; vandaar die procedure, die meer leek op " inquisitie " dan op behoorlike rechtspleging. De onverwachte standvastigheid der burgers bracht van der Stel tot wanboop, en maakte een verdere stap in de misdaad noodzakelik. De Interrogatoria waren voor hem uiterst gevaarlik gebleken. Hun volle- dige inhoud bewees ten voile, dat de klachten tegen hem gegrond waren. Daarom moesten zij gemutileerd en vervalst worden, AYat dus de tirannie niet had vermocht, nioest nu het bedrog bewerkstelligen. Zo gingen van der Stel en zijn handlangers te werk, om de " extracten " uit het verhoor der burgers zodanig, naar vorm en inhoud, te vervalsen, dat niets van zijn eigen wanbeheer eruit zou blijken, maar dat het iutegendeel zou voorkomen, alsof de burgers hun beschuldi- gingen dadelik vrijwillig en geheel herroepen hadden. Na 't lezen van deze veertien " extracten " drukt Colvin zich aldus onomwonden uit : "Not one of these witnesses (de 14) could bring an atom of proof in support of any of the charges in the Petition." 2 Dit was nu precies de indruk die van der Stel, met zijn zorgvuldig geprepareerde "extracten," op zijn onschuldige lezers zocht te maken. Dat die veertien stukken inderdaad hoogst belangrijk zijn voor een beoordeling van de "van der Stel kwestie," zal iedereen toegeven. ' Neutrale Gedagten, 37. Oortmans, iu de reeds vermelde Lrief, laat zich in dezelfde geest uit. - " Romauce of S. Africa," liG. THE COMPLAINTS AGAINST W. A. VAN DER STEL 281 interrogations the which should yet have faheu out most pertinent to the case," the reason being that the questions which he suppresses " might well discover his tyranny too plainly." This statement is borne out by the facts ; van der Stel has simply omitted everything that might serve as evidence of his guilt. Almost without exception, each question and answer that he deletes contain matter which reveals his misconduct. So that his " excerpts " convey nob the faintest notion of the true contents of the Interrogatories ; van der Stel has mutilated these documents in respect of what they contain with the same shameless effrontery with which he has falsified the Confessions in respect of what they pur[)ort to be. § 7. Conclusion. We have now investigated the proceedings against the burghers ; we have noted the character of the Court which tried them, and the procedure which was followed at the trial. And everything goes to prove that the proceedings had but one end and aim, the suppression of the truth. The Covernor was aware that he was guilty, and that the complaints of the burghers against him were justified. At all costs, therefore, those complaints must be rendered innocuous. Hence the constitution of the Court, which represented exclusively the one party to the controversy, and hence the procedure which was more reminiscent of " inquisition " than of the lawful administration of justice. The unexpected resolution of the colonists reduced van der Stel to despair, and necessitated a further step in criminality. The Interrogatories had produced revelations of the most damaging nature. In their complete form they constituted full proof that the complaints against him were well founded. They must therefore be mutilated and falsified. "What tyranny had failed to compel must be procured by fraud. Thus van der Stel and his assistants set to work to falsify, in respect both of form and content, their " extracts " from the records of the various trials, in such a fashion as to allow no suggestion of his misgovcrnment to appear, but on the contrary to convey the impression that the colonists had at once withdrawn their charges, voluntarily and un- reservedly. Upon reading these fourteen " extracts " Culvin roundly declares : " Not one of these witnesses (the fourteen) could bring an atom of proof in support of any of the charges in the Petition." This was precisely the effect which van der Stel with his carefully prepared extracts sought to pi'oduce upon his innocent readers. That in point of fact those fourteen documents arc of the highest moment in enabling one to pronounce a verdict upon " the van der Stel question," everyone 282 DE KLACHTEN TEGEN W. A. VAN DER STEL Colvin heeft volkomen j^elijk, waimeer hij ze noemt, " the most im- portant material in the case." Hij vergist zich alleen omtrent de aard en strekking van het gctuigenis, dat zij ons leveren. Die veertien getuigen, meent Colvin, "testify that the two men (Tas en van der Heiden) were perjurers and procurers of false evidence by force." Zij bewijzen ook, zegt hij, " that they (de onder- tekenaren van 't Klachtschrift) did not as a matter of fact believe them (de klachten tegen van der Stel) to be true, and that the signatures were obtained either on false pretences or by intimidation." i Ons onderzoek heeft bewezen, dat, indien er ondertekeningen verkregen werden "on false pretences or by intimidation," die dan werden verkregen, niet voor het Klachtschrift, maar voor de " Confessien " ; en dat, indien iemaud een " perjurer and procurer of false evidence by force" was, het niet Tas of van der Heiden was, maar Willem Adriaan van der Stel. In zijn vervolging der vrijburgcrs heeft van der Stel zijn waar karakter op onmiskenbare wijze geopenbaard. Hij vverpt hier het masker af, en vertoont zich, — ecu bandeloos tirau, een gewetenloos leugenaar en falsaris. E. De "Koute Deductie" en zijn Waarue De maatregelen door van der Stel genomen, om zijn onschuld te bewijzen, hebben wij nu genoegzaam onderzocht. Wij hebben ook het belangrijkste stel dokumenten uit de bijlagen op zijn Deductie, de stukken onder D, een voor een nagegaan, en hun waarde bepaald. Met de rest van die bijlagen, hoewel er over de honderd zijn, kunuen wij vecl korter zijn. Het is niet de moeite waard, ze hier aan een krities onderzoek tc onderwerpen, want zij zijn even misleidend als de " Confessien." Dit te bewijzen zou gemakkelik zijn, indien daartoe tijd en ruimte beschikbaar waren, en indien nog meer voorbeelden van 't geknoei van van der Stel nodig waren om zijn handelwijze te doen begrijpen. De opstellers van de Neutrale Gedagten en van de Contra Deductie hebben de hele Deductie, met al de bijlagen, zorgvuldig onderzocht en, zelfs met de zeer gebrekkige middelen die zij ter beschikking hadden, (zij hadden geen toegang tot de papieren der Compagnie), hebben zij die, met al haar bijlagen, wederlegd en aan de kaak gesteld. Voor iemand, die, zoals tans het geval is, toegang heeft tot het Archief, is het nog gemakkeliker, de algehele waardeloosheid van 's Gouverneurs verdediging van stuk tot stuk te bewijzen. Dat is 1 Mendelssohu, "S. A. Bibl.," I, LIV. THE COMPLAINTS AGAINST W. A. VAN DER STEL 283 will admit. Colvin speaks nothing but truth when he calls them " the most important material in the case." It is only that he has misunder- stood the character and significance of the evidence which they furnish. The fourteen witnesses, according to Colvin, " testify that the two men (Tas and van dcr Heiden) were perjurers and procurers of false evidence by force." They also prove, he maintains, " that they (the signatories to the Memorial) did not as a matter of fact believe them (the charges against van der Stel) to be true, and that the signatures were obtained either on false pretences or by intimidation." Our investigation has made it plain that if there were signatures obtained " on false pretences or by intimidation " they were obtained, not for the Memorial, but for the "Confessions," and that if anyone was "a perjurer and procurer of false evidence by foi'ce" it was not Tas or van der Heiden, but Willem Adriaan van der Stel. In his proceedings against the settlers van der Stel has disclosed his true character in unmistakable fashion ; he here throws off the mask, and stands revealed — a ruthless tyrant, an unscrupulous liar and forger. E. The " Koiitk Deductie" and its Value We have now sufficiently investigated the measures adopted by van der Stel in order to establish his innocence, and we have also examined in detail, and determined the value of the most important group of documents contained in the supplement to his Defence, those under D. The remainder of the supplement, although comprising over one hundred documents, need not detain us long. To undertake at this point a critical examination of these documents would be a work of supererogation. Did the time and space at our disposal permit, and were we required to produce still further instances of mala fides on the part of van der Stel in order to enable the reader to realise his character and methods, it would be an easy matter to prove that they are no less misleading than the Confessions. The compilers of the Impartial Considerations and the Counter Defence subjected the whole of the Defence, supplements included, to a rigorous scrutiny, and in spitf of the extremely iuadeiiuate character of their resources and materials (they had no access to the archives of the Company) they effected the complete overthrow and exposure of the Defence in its minutest details. To those who enjoy access to the Archives, as is the case with the historian of to-day, it is a still easier task to demonstrate, document by document, the entire worthlessness of van der Stel's Apologia. Such at least has been the experience of the 284 DE KLACIITEN TEGEN W. A. VAN DER STEL ten minste de ondervinding van schrijver dezes, die gedurende enkele jaren veel van zijn vrije tijd bcstced heeft aau de studie van de doku- menten. Als gevolg van zijn onderzoek verdeelL hij de stukken in de Deductie in twee kutegoriei-n : stukken waarvan de inhoud onwaar of verdraaid is, en stukken, die op zicbzelf niet onwaar of verdraaid zijn, docli die de zaken in een verkeerd licht stellen. Vcrreweg de meerder- beid valt onder de eerste katogorie. Met uitzondering van drie of vier stukken, die van der Stel niet zelf becft docn optrekken, is er onder de bijna tweehonderd dokutnenten gccn enkel, dat de reine waarbeid bebelst. En dit is geenszins vreemd. De Deductie was niet bet werk van cen onscbuldig man, die zijn onscbuld zoekt te bewijzen, inte- gendeel, zij is bet werk van een diep scbuldige, die zijn scbuld zoekt te verbloemen. Hoe meer men de zaak onderzoekt, boe sterker de overtuiging wordt, dat van der Stel, met de samenstelling van zijn Deductie, dit twceledig doel bad : siqjpressio verl, en svggestio falsi. Hoe bij dit doel, met de bebandebng van de veeitien " confessien," nastreeft, bebben wij gezien. Van de rest geldt bet : Ah uno disce omnes. De Deductie vertoont in alien dele de eigenscbappen van zijn samensteller. Het was noodzakelik te wijzcn op bet ware karakter vande Deductie, omdat deze voor velen nog een soort evangelie is, dat niets dan waarbeid bevat. Colvin ziet in de Deductie een " noble document," i en zelfs " one of tbe most convincing and transparently trutbful documents ever penned." ^ leder die baar onderzocbt beeft, moet daarentegen erkennen dat zij een samenflansing is van leugen en bedrog. [NooT. — De beer Leibbrandt beeft de Deductie vertaald, en de vervalste stukken daarin vervat zonder enige waarscbuwing voor ecbt uitgegeven. Het zou hem geen balf uur gekost bebben, zicb door een oppervlakkige vergelijking van de Uittreksels in de Deductie met de oorspronkelike, onder zijn zorg berustende stukken te overtuigen van 't ware karakter van de Deductie. Men moet aannemen, dat bij dit niet beeft gedaan. Immers, Leibbrandt bad stellig de beste bedoeliugen, toen bij met de publicatie begon. " I laid down," zegt bij, " as tbe one and only principle to guide me, tbat tbe Archives alone were tbe true sources from wbicb tbe historian should draw his facts, and that every statement contradicting them should be rejected as worthless. 1 Mendelsbohu, " S. A. Bibl," I, LIII. - " llomauce of S. A.," 146. THE COiMPLAINTS AGAINST W. A. VAN DER STEL 285 writer, who for some years has devoted a considerable proportion of his free time to the study of the originals. As a result of his investigation he classifies the documents comprised in the Defence under two cate- gories ; documents the contents of which are either false or distorted ; and documents which may be neither false nor distorted in themselves, but which represent the facts in a false or distorted light. The former are by far the more numerous ; with the exception of three or four items, for which van der Stel is not himself personally responsible, there is no single document in something under two hundred that contains the unadulterated truth. Nor need this in any way astonish us. The Defence was not the work of an innocent man seeking to establish his innocence, but on the contrary, the work of one who was deeply guilty and who sought to gloss over his guilt. The further we caiTy our in- vestigation, the stronger becomes the conviction that van der Stel in compiling his Defence had the twofold object in view — suppressio veri and suf/gesfio falsi. Such, as we have seen, was the motive that inspired throughout his manipulation of the fourteen confessions ; for the rest. Ah uno disce omnes. The Defence betrays the characteristics of its author equally in all its parts. It was necessary to draw attention to the true character of the Defence, as in the eyes of many it still remains a kind of Gospel, containing only truth. To Colvin the Defence is a " noble docu- ment," indeed "one of the most convincing and transparently truthful documents ever penned." Yet anyone who lias once examined it must recognise it to be, upon the contrary, a tissue of falsehood and fraud. [Note. — The Defence, together with the falsified documents com- prised in it, was translated and published as genuine, without a word of caution, by Mr. Leibbrandt. The most superficial verification of the excerpts by comparison with the original documents then in his charge, must have convinced him in less tiian half an hour uf the true character of the Defence. We must presume that the comparison was not made. Not but what licibbrandt was animated by the l)est of motives when he entered upon the work of publication. '' I laid down," he says, " as the one and only principle to guide me, that the Archives alone were the true sources from which the historian should draw his f;icts, and that every statement contradicting them should be rejected as worthless. 28G DE KLACHTEN TEGEN W. A. VAN DER STEL "Thus I have always worked, so that South Africa may rest assured that what I have laid before it, . . . is the plain, unvarnished truth, as told by the Archives." ^ Zijn beginselen zijn onberispelik. Niet echter do toepassing, anders zou hij zeker de Deductie, die de Archiefstukken op zoveel punten tegenspreekt, verworpen hebben " as worthless." Hoe het ook zij, de archivaris, die zulke gemutileerde en vervalste uittreksels uit stukken onder zijn persoonlike bewaring publiseert zonder de minste kritiek toe te passen, en zonder enige waarschuwing, dat geen kritiek is toegepast, geeft daardoor aan zijn werk een karakter, dat ik liever niet nader wil definiiiren. Dat een sameuflansing van leugen en bedrog, als de " Korte Deductie," plechtig uitgegeven is, als deel onzer Archivalia, door 's Lands Archivaris, en op 's lands kosten, is een schande voor Zuid- Afrika. Dat dit ongewraakt kon gebeuren, is een beschamende kommen- taar op de toestand van de geschiedvorsing in oiis land. Het kon ook alleen gebeuren in een land als het onze, waar de vaderlandse geschiedenis geheel in oneer vervallen was, dank zij de stelselmatige verwaarlozing, die haar bij de opvoeding ten dele viel.] 1 In de " Cape Times," 10 Sept. 1909. THE COMPLAINTS AGAINST W. A. VAN DER STEL 287 Thus I have always worked, so that South Africa may rest assured that what I have laid before it ... is the plain unvarnished truth, as told by the Archives." His principles are unexceptionable in themselves, but less obviously so in their application ; otherwise the Defence of van der Stel, which in so many particulars contradicts the records in the Archives, must assuredly have met with rejection " as worthless." In any event the archivist who publishes mutilated and distorted excerpts of the kind, taken from the records under his personal charge, without the least critical examination, and without the slightest intimation that such examination has been omitted, at once invests his work with a character which I prefer not to define more closely. That a tissue of falsehood and fraud like the Defence should be solemnly published at the public charge by the Keeper of the Public Records, as an integral part of those Records, is a disgrace to South Africa. That such a proceeding could pass unchallenged, is a humiliating commentary upon the state of historical research in this country. It was possible only in a country like our own, where study of the national history had fallen into entire disrepute, thanks to the systematic neglect which had been its jiortion under the educational Code.] HOOFDSTUK V WAREN DE KLACHTEN OEQROND ? De lezer lieeft nu een kijk op de verdediging van de Gonverneur. Hij heeft gezien, lioe van der Stel zoekfc, niet zozeer de klacbten tegen hem te ontzenuwen, als de klagers tot zwijgen en herroeping te l)rengen. Wi] moeten nu die klachten van naderbij beschouwen, om, zover mogelik onafhankelik, een antwoord te vinden op de vraag : zijn de klachten der burgers gegrond geweest of niet ? Dit hebben de volgende paragrafen ten doel. Wij vragen eerst, wat waren de eigenlike oorzaken van de klachten en van de ontevredenheid tegen van der Stel, en trachten vervolgens na te speuren, of die klachten oprecht waren, of er voor die ontevredenheid wel enige grond bestond. Hierbij zal het vooral nodig zijn, zoveel mogelik onafhankelike bronnen te gebruiken en de beweringen der partijen te toetsen aan neutrale gegevens. A. De Hoofdklachten § 1. Ware Oorzaah der Ontevredenheid. In deze ingewikkelde kwestie is er 6en punt, waaromtrent geen moeilikheid bestaat. Dit is het antwoord op de vraag : Wat was de ware grond en oorzaak van de ontevredenheid der boeren tegen de Gonverneur ? Beide partijen, de boeren en de Gouverneur, geven hetzelfde antwoord op deze vraag. De ontevredenheid sproot voort uit de omstandigheid, dat de Gonverneur en de hoofdambtenaren land bezaten en met de boeren konkurreerden op de markt voor landbouwprodukten. De Gouverneur drukt zich zeer beslist uit over de oorzaak van de ontevredenheid der boeren. In de brief ^ aan de XVII, waarin hij de ontdekking van hun " komplot " verhaalt, zegt hij ; " Men heeft al lang gemerckt, dat de nijdigheyt van dese ingesetenen op 's Comp. dienaren, die enige Landeryen besitten, alhoewel het getal van dien maer in 7 of 8 personen bestaet, . . . heel groot is geweest." Hij heeft echter uooit kunnen denken, zegt hij verder, dat " Sy I 31 Maart, '06, Letters Desp., 284, en Ded. CHAPTER Y THE COMPLAINTS OF THE BURGHEES EXAMINED The reader is now familiar with the line of defence adopted by the Governor. He has seen that his object was not so much to disprove the charges against him as to reduce his adversaries to silence or compel them to withdraw. It is now time to investigate the complaints themselves more closely, and to attempt by independent means, as far as possible, to arrive at a verdict upon the question. Were the complaints justified or not ? This we shall endeavour to do in the sections which follow. We shall first inquire what were the true causes of the complaints, and of the feeling against van der Stel ; and then attempt to discover whether those complaints were of a hondfide character, and whether there was any real ground for the feeling indicated. Here it will be especially necessary to employ independent evidence wherever available, and to verify the statements of the contending parties by reference to data derived from neutral sources. A. The Main Charges § 1. True Gaum of the Discontent. Complicated as our problem is, there is one point which presents no difficulty. This is the answer to the question. What was the true ground and occasion of the feeling against the Governor ? For both the Governor and the farmers answer the question in identical terms The discontent arises from the circumstance that the Governor and the leading officials were also landowners, and competed with the farmers in the produce market. The Governor expresses himself perfectly definitely upon the question of the cause of the farmers' discontent. In the dispatch to the Seventeen, in which he relates the discovery of their conspiracy, he says : " It hath long been observed that the jealousy of these settlers against the Company's servants that do own any lands (albeit the number of the same do amount to but 7 or s persons . . .) hath been passing great." At the same time, he continues, lie could u 290 DE KLACHTEN TEGEN W. A. VAN DER STEL Boeren " z6 ver zouden gaan, een inuitineerend komplot tegen hem te smeden. Hij herhaalt in dezelfde brief zijn overtuiging, dat " hunne Xijdt en afgunst is gesmcet tegen 's Compagnies dienaren, die enigh landb besitten." Natuurlik voegt hij hier niet bij, dat het nict het blote grondbezit der ambtenaren was, dat de boeren ontevreden maakte, maar wel het feit, dat hij en de andere ambtenaar-boeren op dat land boerden op de grootste schaal, en dat zij verder, om hun eigen produkten kwijt te raken, de boeren uit de markt hielden, en feitelik een eigen privaat ambtenave-monopolie opgericht hadden, binnenhet monopolie van de Compagnie. De boeren bevestigen volkomen wat de Grouverneur zegt omtrent de oorzaak van hun ontevredenheid. Het feit alleen, dat de ambtenaren plaatsen hadden, gaf de boeren geen reden tot klagen. Wat hen in opstand bracht, was het gevolg van deze omstandigheid. Dat was het sluiten van hun markt door de Gouverneur, die de alleen-verkoop van wijn, vlees en koom gegeven had aan zijn eigen agenten. Van der Stel had, in de woorden van Tas en van der Heiden,i "alle Negotie, welke den landbouw kan verschaffen, bestaande uit Koorn, Wyn en Vee, den Vrijburgeren onttrokken." Hierdoor had hij hun, " de hartader, wy menen de gepermiteerde en vrye Negotie," afgesneden. De vrijburgers voelden zich dus " onderdrukt," en voorzagen, dat al hun middelen van bestaan spoedig zouden verdwenen zijn, indien de Gouverneur onverhinderd op deze weg kon voortgaan. De klachtbeweging begon dadelik, zodra 't geknoei van de Gouverneur met de pachten op 't vlees en de wijn openbaar werd. De nieuwe wijnpacht bracht de'eerste uitbarsting. Van der Stel zegt het zelf : de wijze waaropde wijnpacht in 1705 toegekend werd, is " den oorspronck" geweest van " alle de impertinente klachten " der burgers.2 Uit de handelwijze van de vrijburgers komt dit ook allerduidelikst aan de dag, De eerste klachtbrief werd opgesteld en getekend onmiddellik na de opveiling van de wijnpacht op 31 Augustus 1705. De ontevredene en verontwaardigde burgers verlieten de verpacbtplaats, zodra zij de nieuwe, onrechtmatige pachtkonditieen vemomen hadden, en gingen regelrecht naar 't huis van Husing. Hier werd dadelik 't besluit genomen, bij de Indiese Regering te klagen . . . Binnen enige dagen was de brief opgesteld en getekend. 3 De Interrogatoria der gevangen burgers, reeds dikwels genoemd, zijn ook biezonder leerzaam op dit punt. Op de vraag : " Wat door dese 't samen Rotting hunne Intentie THE COMPLAINTS AGAINST W. A. VAN DER STEL 291 never have imagined tliat "these farmers" would go as far as to organise against him a " mutinous conspiracy." In the same dispatch he reiterates his conviction that " their jealousy and spite hath been forged against the Company's servants that do own any land." He naturally refrains from adding that it was not the mere ownership of land by the officials that excited the discontent of the farming com- munity, but the fact that he and the other amateur farmers of his circle farmed their lands upon the most elaborate scale, and further, in order to dispose of their produce, excluded the regular farmer from the market, and had practically established, within the monopoly of the Company, a private service-monopoly of tlieir own. The Governor's statement as to the cause of the discontent is amply confirmed by the farmers themselves. The mere fact, of course, of the officials owning farms gave no occasion for complaint ; it was what followed from this fact that excited the farmers to rebellion, viz. the closing of their market by the Governor, who had granted to his own agents a monopoly in the sale of wine, meat, and grain. In the words of Tas and van der Heiden, van der Stel had " excluded the free burghers from whatsoever traffick husbandry do beget, whether in grain, wine, or cattle," thereby severing " their main artery, by the which we do understand licensed and free trading." The colonists felt themselves accordingly " oppressed and downtrodden " ; were the Governor allowed so to continue without let or hindrance, they foresaw the speedy disappearance of their whole means of subsistence. It was immediately after the discovery of the Governor's tactics in connection with the meat and wine concessions that the hostile movement began. The new wine contract was the occasion of the first outbreak ; as van der Stel himself informs us, the manner in which the wine contract of 1705 was disposed of " hath been the first-beginning of all their impertinent complaints." His statement is borne out in the most unmistakable fashion by the conduct of the colonists themselves. The first petition was drafted and signed immediately after the roup of the wine concession on the 31st August, 1705. Upon realising the inequitable character of the terms of the new contract, the burghers trooped from the place of auction in disgust and indignation, and made their way straight to Husiug's house. There they at once adopted a resolution to make representations to the Indian Government, and within a few days their memorial was drafted and signed. Particularly instructive upon this point are the Interrogatories of the imprisoned burghers with which we are already familiar. To the question, " What intention they did have in this conspiracy, and unto 1 Contra Ded., 128. ^ Ded., 39. => Zie bovon, Hoofdstuk III, bl. 206. 292 DE KLACHTEN TEGEN W. A. VAN DER STEL is geweest, en waarop hot ijnde zijn doel liad, " antwoordt Tas, " datse met malkanderen tegemoet siende, dafc d' iiigezetene alhier tot armoede stonden te vervallen, sij te samen nijt liefde tot welstand vande gemeente geteekent hebben." (vraag 29.) i (Vr. 33.) " Waarin hem geinterrogeerde dunkt, dat het gemeene beste ofte de Ingeseetenen deses Lands benadeelt, ofte hunne voorregten verkort zijn ? " Antw : " dat hem dunkt bier in te bestaan, dat de grootste Comps. dienaren het meeste land en de grootste wijngaarden hebben, en dat sulx tot verval van armoede, en groot nadeel van d' ingezeetenen is." (Vr. 41.) Wat de oorsaak was en waarin datse tegemoet zagen, omme tot armoede te sullen moeten vervallen . . . ? " Antw. : " Om datse sagen, dat 's Comps. dienaren land hadden en daar door hunne armoede te gemoed waren ziende." Het is niet alleen de " kwaadstoker," Tas, die dit zegt. Al de andere gevangenen, zonder uitzondering, geven hetzelfde antwoord op die vragen. Zo zegt Jacques de Savoye, in antwoord op de vraag : " Wat redenen hem tot dese oproer gemoveerd hebben ? " " Omdat de Caap te niet ginck." Gevraagd, of de Gouverneur of de Raad de gemeente verongelijkt hebben, zegt hij : " Ja." Om voorbeelden hiervan gevraagd, zegt hij ; " Omdat de wijnpagt aan een singulier persoon en niet aan vier differente ingezeetenen is verpagt, dat den burger het slagten verboden is, en dat de ingezeetenen haar wijnen niet vrij moogen leeveren, verkoopen nog inslaan." Op de vraag, wat het doel van de samenrotting was, geeft hij hetzelfde antwoord als Tas : " Om te maaken, dat 's Comps. dienaren geen land soude moogen hebben, en den burger den vrijen handel verkrijgen." Gevraagd, of het hem kan benadelen, dat de Comps. dienaren land hebben,^ zegt hij : " Ja." " Waarin de welstand van de gemeente zou bestaan ? " Antw. : " Als Comps. dienaren geen land hadden, dat de vrije ingezeetenen als dan haar vee, koorn en wijnen Deeter soude kunnen verkoopen." Pierre Rousseau, die anders een vrij zwak figuur slaat, is toch niet te intimideren op dit punt. Hij heeft getekend, zegt hij, " om de Vrijheit te hebben van haar wijnen en waren als voorheens te moogen verkoopen" ; en weer : men had hem verteld, dat de pacht weer in vier delen zou verdeeld worden, en dat zij " de vrijheit (zouden) krijgen om alles vrij te moogen verkoopen en leeveren " ; daarom heeft hij getekend. Op de verdere vragen antwoordt hij, dat de reden van het " oproer " was " de pagt," en het doel, " den vrijen handel " te verkrijgen. 