Rules of golf
8) Met eene voorzelselbepaling. lets op eene be- paalde plaats of bj een persoon doen ontstaan, ver- oorzaken of te voorschgn roepen door het als het ware daarheen te voeren, daarin te doen komen; aanbrengen, letoeegbrengen. \\ Welcke woorden {de voomaamwoorden) grote verlichting ende cieraat in een reden brengen, doort na laten van de Namen telckeu weder te verhalen {herhalen), Kort Begr. 1 , 88. Alsoo seyt de Heere ... tot dese beenderen , Siet ick sal den geest in u brengen, ende gy salt levendigh worden, Exech. 87, 5. Albrecht ..., om meerder gewigt te brengen tot deze beloften, lieeft de Uiterste Wil van zynen Oom . . . met zyn Brieyen en Zegelen vast gemaakt, schrbvblius, Harlem. 18. Waarom brengen wj nevelingen en schemeringen in de knnst, zoo lang de wezenlgkheid znlke heldere beelden oplevertP gbbl 219. Dat schrjvers ... met de grootstc koelbloedig|ieid zich van allerlei nitheem- sche woorden, wendingen, spreekwjzen bediendenen Digitized by Google 1285 BRENGEN,c, 8). BRENGEN.G. 6). 1286 aldoB . . . al . meer vergif brachten in het merg des lichaams, bsssr. Twee Sprokeny 29. alf iok ilecbta het IQf maeh breogen aen de ree, 800 blQft mQii beste sohat behoaden van de see. CATS 2, 196 a. Noch brocht by aen bet Tolck, yermaend* baer te betprlngen Het BcbJp van alle kant, de brant daer in te bringen. D. HBIN8IU8, Pohn. 4. — Tranen in de oogen, een Inch op het gelaai hrengen enz., met woorden, daden of penonen als onderw. || Brengt dit (^eene grappige mededeeling) zelf geen lachje op nw gelaatP Leev. 8, 104. H^ deed een taal mg hooren , Die 't sohaamrood op mjjn wangen brocht, lidsoanck 195. — leU over iemand of ieU {een volt, een land) brengen, gewoooljjk van eene ramp: het hemberok- kenen, op den hala halen, met het denkbeeld dat h|j er onder bedolven, of althans door gedrukt is. Yooral in b^beltaal. || Ick brenge eenen water vloet oyer de aerde , Gen. 6,17. Ick sal noch eene plage. .. over Egypten brengen, Exod, 11, 1. In sqne dagen (en sal iok dat qnaet) niet brengen; in de dagen sqnes soont sal ick dat qnaet over sgnen huyse brengen, 1 Kon. 21, 29. Ick sal over n-lieden een volck van verre brengen, Jerem. 5, 15. Gy wilt het bloet deses menschen over ons brengen. Hand. 5, 28. Breng znlk een smaad niet over den besten Godsdienst, my als n<^ bekend, Leev. 6, 96. Den eindeloozen jammer, dien de mislnkking van zgn voomemen over z^n ge«Iacht zou brengen, mulder, /. P. 2, 210. — Met een verbaal znw. dat eene handeling of een toestand nitdrukt als object. || W^'ziging brengen in een voorstel. De yersch^jning van den Tjjand bracht Bchrik in de gelederen. — Znlke zaaken zyn ryk in bedenkingen, en brengen zo iets vertronwlyks over het gezelschap, Leev. 8, 267. Z^ gaan en keeren hier . . . Die Geesten — tot , op eens , een sein ver- andring bracht , ten rate , Par. Verl. 24. Zg moes- ten regeling brengen in een volkomen ongeregelden en schromeljk ver warden toestand , yissbring, Herinn. 8 , 203. Knnstenaars van verdienste . . . weten eene gelokkige overeenstemming en een zachten overgang te brengen tnsschen hnnne rjke tonen, rooses, Aniw. Schildertch. 6. 4) Voor zieh brengen , voorheen: over zichhebben, medebrengen; lat. prae te ferre. Veronderd. || Meer forsheit . . . brengen de Bntannen voor zich , als die noch niet geweekt zyn in eenen langen pais, hoott, Tac. 512 {nooi-. Schynen de Britannen cover zich te hebben; Agric. 11: praeferunt). De heilige . .. geschiedenissen ( brengen ) altjjt voor zich ... een zekere goddelgcke majesteit en aenbiddelycke eer- waerdigheit, vondel 8, 780. — Jelt in de wereld brengen ^ t. w. bq zjne ge- boorte medebrengen , van nature hebben ; in navolging der volgende b^belplaats later 00k van aangeboren eigenschappen. Zie daarentegen beneden, bg E). || Wy en hebben niets in de werelt gebracht, het is openbaer dat wy oock niet en konnen yet daer uyt dragen, 1 Tim. 6, 7. Alle menschen brengen de geschiktheid tot deeze of geene zedelyke onpasselyk- heden in de waereld, Leev. 2, 92. 6) Absolnnt. Van betooggronden , bewijsplaatsen enz. Ze aanvoeren, meestal ter bevestiging van het vroeger gezegde. Thans veronderd en vervangen door b^brengen. || De Ketters connen wel vast segghen, dat sy seine zgn de Kercke Gods , ende daerop bren- gen sy veel sohoone Texten wt der Schrift, maer ent.t MARNix, Bgenc. 1, 1 (bl. \b). Rabbi Cabana, welcke brengt seer wonderlicke specnlatien op den Text ene., 1, 8 (bl. 46«). Oy droomt een ydel ding, en toboon bet niet en slayt, Gy Tint 'er wonder in, en treckt'er voordeel nyt. ... Wie beeft too slecbten ding t^n leven oyt bedacbtP Voorwaer *t is te blau om bier te zyn gebraobt. CATS 2, 106 6. D) Als term bg een drinkgelag, een feestdisoh. Met den datief van een persoon. lemand iets toe- drinken , een glas wgn , bier enz. , na het nitspreken van een heilwensch voor een ander, uitdrinken (waama deze voor dien heilwensc.i moet dank zeg- gen, en hem beantwoorden , .het wacAien**); toe- brengen. Thans nagenoeg veroaderd. 1) lemand een gUu^ een dronk, eene gexondheid brengen. || Ghy znlt hem binnen krggen . . . , £n brengen glas op glas; daer zoete dronck op dronck . . . z jn zinnen zoo betover', Dat em, , vondel 5, 657. Het brenghen en het wachien Van het omme-gaende glas, v. hebmskerk, Minne-kunst ens. 289. Mjn Hof-meester, ik brengje een Klaverblaatje met een steeltje. En jy Ijjkt wel een Sekretaris, ik brengje een Beniste boortje, tockens, Dronk. Hanife, 11. U z j onze eerste dronk gebragt, tol- LENS 6, 127. C. Brynot bner een dronexskin . .. G. Ha wort een dronexskin. Oh. Dat wacbtic ongbeqaelt. .. Yoort bryngbict bn alien. O. Ele waobt met vmeobden. Alt edele Jaecbden wlllet elc andren bringben. BVERAEET 16 (xio ook 110 en 111). A. Te w^e sy cnisen, ic brengt t een bacxken. B. Te gacr wt, eer dat sQt werden gbeware. Gentsehe 8p. 866. K. Ick brengl^e, licbte-vinck , een troyke schoontjcs nyt, T. Ick dancKJe Kloen Veegb-ayt, na lapt bet iqje bnyt. OODBWIJCK, Wittsbr. 46 (zle ook 48). — Ook ; lemand de gexondheid van — (een derde) brengen; door verwarring van twee nitdrakkingen ook : iemand ( dat. ) brengen op de gexondheid van — . |) Ik breng u de gezondheid van den Koning. A la sanie du Roi, HALifA. Het is Meju£Pw. haar gezondheid, ik breng u die Mynhr. , marin. — Wanneer zy nu eens helder dronken , bragt de Burgermeester . . . den Amsterdammer op de gezoutheit van Hansje in de Kelder, schoolhouder, Olipodrigo 2, 67. 2) {Het) iemand brengen. \\ Comt schenckt my in dees* schale ...: Ick brenght u, v. d. nooi 120. Mijn onbedrcve goS Sukkelaar neemt een glas, en boezemde, zich naar den Heer vander Mgle neigende, dit uit . . .; Heer . . ., ik breng 't n eens, debrunb, Jok en E. 74. Tapt een kannetje wyn. Yader ik brengje reis, asseltjn, Stiefmoer, 19. Hnerer (dron1eaard9) zangb ea: iok bryngbt bn, ick waobs [een vullon pot; Dns dryncken zy om prys ende icbyncken om danck. DB DBNE h^ DB BO. De roan die brengt 'et baer, ay set de glasen noder; En, wat by bidden mag, sy brengt 'et niemant weder; Dit maeckte wederom een nienwe ttenrenit: Wat baet een vlytig man als *t wjff een snermuyl is? CATS 1, 861a. K. Havoes Piet, en maeckt bier tocb gien gbetier of, Hon vast, en brenght Je w^f alle dingbe doot en niet I P. lo brengje , StQn^e. /. In daermit pays. 8. Ick danqje Piet P. Wel becomp^e Bier. 8. Ick brenget Jon iens, Jooi^jen. DUimKANT, Licktk. Joo^t^ 7. — Denkel^k is als een ironisch gebraik dezer zegswjjze op te vatten de in Zuid-Nederland thans gewone nitdrukking: Het iemand brengen , iemand streng berispen, hem de waarheid zeggen. Daamaast staat evenwel: Het wel brengen ^ het wel zeggen (.Die advokaat heeft het daar wel gebracht", rutten). II Hj heeft eenen misslag begaan, maar ik heb het hem gebracht dat h\) *t nimmer doen en zal, de bo. G^ hebt het Koben daar wel ge- bracht, rutten. Digitized by Google 1287 BREN6EN, E). BRENGEN, F, i.«). 1288 E) Yanonds (reeds in 't Mhd. en Mnl. , zie TBRDAic 1, 1445) beteekent brettgen, van dieren, doGh ook van mensohen en van planten gebezigd: Voortbrengen, baren. M<^eLgk is dit gebrnik niet nit eene ellipe te verklaren, doeh van ouderen oor- sproDg (zie D. Wib,). Thans alleen gewestelgk, in Noord- Holland en Friesland (zie dijkstba-hbttbma 1, 237 a). II Een vooltje brengen. De zwarte heeft van H voorjaar een kalQe brocht. £en pnppie {kindje) brengen {in scherts) {in N.-Moll.). — Den werckman , Die in swerelts perc can de boomen doen bringen Diveerscbe vmcbten , a. buns, Be/. (ed. booasbb) 428. — Hiermede zal ook wel in eenig verband staan de volgende in de kindertaal gebmikelgke uitdruk- kingen , waarb^ tbans echter natnnrlgk aan de bet. A, 1) wordt gedacbt. || De ooievaar {of: de baker) heeft vannacht een broertje gebracbt. — In denzelfden zin in de sobr^ftaalt Terwereld brengen, Verg. beneden, b^ F, 2, c) en zie verder Wbrkld. 1®. Eig., van personen. || Loeft de moeder der genaeyen {genade). Die onsen verlosser heeft ter weerelt bracht, a. bijns, Ref. (ed. booaers) 436. Dat ghij, blgde moeder, baerde. En m^ {dat.) ter wereldt bracht een vrucht schoon van aensohgn, HOOPT , Oed. 1 , 146 ( Menelaus aan Helena ). Een vrouw . . . , die zes leevendige kinderen ter waereld gebragt heeft, Jan A. op Leev. 28. 2^. Bg aitbreiding, in oneigenlgke toepassing op zaken, woorden enz. : te voorschjjn doen komen. *t ugl^e* zuohten ..., *ft binnenunondache steenen,... Ben arb^dft tmi *t gemoedft, die toot de middemacht, Op klaohten ^tqtiaio , en dit Iledt ter wereld braj^lit. Hoorr, Oed. 1, 207 (sie ook 1, 856). F) In tal van min of meer vaste, oneigenljjke of figaarlgke uitdmkkingen , verbindingen met voor- zetsels en znw. , als zeer algemeene benaming voor: Maken, bewerken dat eene (onstoffelgke) zaak of een persoon tot of in iets komi: in zekeren toe- stand of in zekere omstandigheden komt te ver- keeren, zekeren vorm aanneemt, zeker pnnt bereikt, zekere handeling verricht enz. ; in vele gevallengrlgk- staande met lat. redigere. Het begrip van plaats- verandering is hier soms nog zeer dnidelgk, soms daarentegen geheel verdrongeu door dat van ver- andering van toestand; verg. trouwens reeds got. frjjana, wairhana hriggany vrg, waardig maken. 1 ) Van zaken. — a ) Met botrekking tot nitingen van den geest en de behandeling van onderwerpen. Yei-g. ook beneden, 2). — Op de haan — , ter haan brengen, maken dat iets hetzg in gebrnik of ter sprake komt. Zie ook bij Baan, B, 1) (Dl. II, 810). || Het Init oock spotteljck een nieuwe wjze op de baen te brengen, als 'er geene kunst in gemerckt wort, vondel 6, 49. Gednrende de belegering was op nienw Marl- borough's . . . plan ter baan gebragt , om de Fransche linien door te broken, bosscha. Held, 2, 844. — Te berde {borde), ter tprake, ter tafel, in getprek brengen, tot een onderwerp van gesprek maken, opperen. Zie die znw. — In het midden brengen. Zie Midden. — In omvraag brengen. Zie Ohvbaao. — Ter kennti{te) van het gereeht enz. brengen, er kennis van geven aan — . Zie Kbnnis. — Setie reehtzaak, een geschil voor den reehier, voor de rechtbank brengen enz., ze ter beslissing voorleggen. Verg. boven, bg A, 2, a). || Dat sy het volck tot aller tgt richteden: de harde sake tot Mose brachten, maer sy alle kleyne sake richteden, Bxod, 18, 26. Ende Mose bracht hare rechtssake Toor het aengesicht des Heeren, Num. 27, 5. Godt sal yeder werok in 't g^richte brengen, Pred, 12* 14. Tot beyde dese rechtbanoken brengen wy oock een nieawe sack eng., de gkoot, Vrge Zeevaert, it. Ik zie , dat . . . alle moeite tot minnelgke schikking verloren is. Wg zollen dns de zaak voor de recht- bank brengen, beromann, Staas, 118. 8y wil yan stonden aen, sy 'wfl de ilimme daet Chten brensren aen de Wet en aen den ToUen Raet. CATS 2, 262 a. — Het gesprek op iets (ook wel: Met op een ander gesprek) brengen, over iets anders gaan spre- ken. II Men brenge het gesprek op zaken van die natanr; Men zal bevinden, dat ens., v. effsn. Spect. 12, 178. Ik (kan) bespenren, dat hg meer of min ongemakkelgk woi^t, omdat h^ het oogen- blikkelgk op een ander gesprek breng^, loosjbs, Bronkh. 6, 218. Het onderwerp, waarop gg het gesprek gebragt hebt, oeel 215. .Het (begint) mg . . . te vervelen , altgd van maseurken te hooren." ,,0m mgnentwille geene woorden"", snste Ottevare en bracht het gesprek op wat anders, lovelino, Sophie, 244. — {lemand of zieh) iets in de gedaehten, in de gedaehtenis, in (voor) den geest, in {voor) *t ge- heugen, in *.t hoofd, in den gin {voor de einnen) bren- gen: (hem) er aan doen denken of herinneren. Zie die znw. || Sergius Paulus, een naam die den edel- sten tak van het geslaoht der Aemiliussen in ge- daehtenis brengt, beets, Paulus, 80. — lemand of zieh iets te binnen brengen, hei- zelfde. Zie Binnen. — lets niet kunnen thvis brengen, zieh niet konnen bezinnen, waartoe iets dat men waameemt of zieh herinnert behoort. || Ik hoor gedurig die melodic in mgn hoofd, maar ik kan ze maar niet thuis brengen {kan niet op den naam van het stuk komen). — Dat ik dat gezicht {t.w. op een por tret) nu niet thuis kan brengen) 't komt mg zoo bekend voor, K. Zev. 4, 240. — lets te pas, op zyne snede brengen-. op het jniste oogenblik, bg eene gepaste gelegenheid gebml- ken, bezigen, hetzg in een gesprek of gesehrift, hetzg in de practgk. Zie Pas en Snede. — lemand iets te pas brengen: betaald zetten, vergelden. Zie Pas. — Ben woord, een gezegde op iemand brengen: toepassen, overbrengen, Ick (sag) Toor my een (JbouwvalUffe) woonlng itaen, Daer groote kost werdt aengedaen. . .. Dit wert berlipt by seker man, Die sprack 'er Try wat leppig van.. .. All Ick dit naerder overdacht, Heb ick het woordt op my gobraoht mc CATS 2, 412 0. — lemand voor of onder iemandsoog{en) brengen: in zgne tegenwoordigheid doen komen , aan hem laten zien, toonen, ten einde er kennis mede te maken. Zie ook Ooo (Dl. X, 2271). || Het was my . . . onmooglyk , daar nittrekzels van te maaken {uit brteven) ; niet alleen by gebrek aan tyd , maar om dat ik u mynen Yriend , zo als hy is, wil onder het o<^ brengen, Leev. 6, 147. — lemand iets onder de oogen {het oog) of voor de oogen { voorheen ook : het oog ) brengen. 1^. Yan geschriften. Ze hem laten zien , er innge van geven enz. Zie ook Ooo (Dl. X, 2269 en 2271). ij Even wel , zo een Brief onder het oog van eene Mevronw Helder te brengen, dat kon niet, Leev. 6, 134. Datje zorg te dragen hebt van nimmer dat boek onder myne oogen te brengen, Aanh. op Leev. 216. 2^. Yan tgdingen enz. Ze hem bekend maken, be- richten , uiteenzetten. Yeronderd. || Myn . . . Man (wist) nog niets . . . van de ontdekkingen , die eng. ... Ik Digitized by Google 1289 BRENGEN, F. 1. o). BRENGEN, r. i.o). 1290 zag na maar naar eene ganstige g^leegenheid ait, om myn Heer Holder alles onder het oog te brengen , Leev, 7 , 61. Eoliter heeft de Heere mj ... op eenen eeoigzins gemaatigder weg gevoerd, . . . Laat ik . .. a dit eens wat onder het oog brengen, 8, 162. 8®. lemand lets voorbouden, bem op lets wjzen, t. w. als raadgeving, waarsobawing , yenDaning of beriaping. Zie ook Ooo (Dl. X, 2269). (| Hy bragt zya Vriend , zo hy een braave Jongen is , . . . zyne gebreken ouder bet oog,... dit is Yriendscbap , Leev. 6 , 142. Het is . . . yan de hoogste aangelegen- heid dat men de menschen . . . bunne scbadelyke yooroordeelen , dwaaze gewoonten, en strafwaardige bebbelykbeden onder het oog brenge, Aanh. op Leev, 164. Ik (bracht) bem de geraarl^kheid zgner ondememiDgen yoor oogen , CONSC. 1 , 27 6. — lemand ieU aan {voor) H {rjfn) verttand brengen: beduiden. Zie Vbsstand. — Ten toeU brengen, aan bet oordeel onderwer- pen of toetsen, ook: op de proef stellen. Zie Tobts. — lets met iets andert in verband brengen, een rechtstreekscb of middellgk yerband tosscben beide aannemen. Zie Ybrband. b) lets bg iets anders yoegen of plaatsen om bet er mede te yerbinden, te yereenigen. In de yol- gende nitdmkkingen. — leti aan iets of iemand (ook zieh) brengen, bet bj een grooter gebeel yo^en, inl\jyen, onder 't gebied trekken yan iemand of iets , naasten enz. || Het derde (bays) stont aende ander sjde yan bet Stadtbnys ..., eode was een herberge, na heerlick herbont, ende aen bet Stadts-bays gebrocht , o&lsrs , Beschr. v, Leyd. 20. Alle de Haysen die mette derde yergrootinghe . . . inghenomen ende aende Stadt ghebracbt zjn, 57. Het eigenl^k oogmerk der fransche onderhandeling . . . was , de spaansche Nederlanden ... aan Frankr^k te brengen , thor- BBCRE, Hut. Scheie. 6. — Tot SSn brengen t yan yerschilLende zaken: er een geheel yan maken, ze samensmelten , yereenigen; verg. overeenbrengen. \\ Mgne Heeren yan den Geregte (hebben) good geyonden, dese twee commissien te brengen tot eene, daar toe geljjkeljjk stellende de yier-brand en Brand-spnyt-Meesters, yan ider w\jk, om gesamentlgk ewt,, Handv. v. Amet. 841 a (a®. 1686). — lete tot, bjj eene groep, eene soort, onder een hoofd brengen, het er onder rangscbikken , rekenen. || Al deeze gebreeken kannen zeer gemakkelyk onder e^n hoofd gebragt worden, Leev. 6, 138. Drama's, opera's, balletten, pantomimen, het deolameeren, en alles wat biertoe gebracht wordt , kinkeb , D. en 0. 118. Dat klassieke schrgyers deznlken zgn, wier schriften ... tot klassen yan aitgelezen , boyen de oyerigen nitstekenden , gebragt zgn, gbel 216. — leti onder de baten of lasten, onder een hoofd enz. brengen, ze (op eene rekening) er onder begrgpen, rangsob^ken en boeken. Verg. boyen, bg B, 8). II De Wapenen yan de Compagnien moogen yan geen Anditear gebragt worden onder de Patri- monieele goederen yan een Officier een insolyenten Boedel nalaatende, en moogen derhalyen niet be- greepen worden onder de Penningen yan praeferentie en concnrrentie, bjj dibbstz, Milit. Wdb. 7416 (a». 1728). — lets tot *ijn grondwoord brengen, ,yan zgn grondwoord afleiden" (halma). e) lets zekeren yorm doen aannemen, soms ook: bet tot iets anders maken. — Onder of in tooorden brengen, yan denkbeel- den, aandoeningen : ze in een bepaalden yorm nit- spreken. Zie Woord en ook Ondrr (I), 21). — In {op) sehrift brengen, in een bepaalden yorm opscbrgyen of bescbrgyen. Verg. boyen, B, 8). || Den Sergeant ... sal aan den geeoe die op de Hoofd- wagt commandeert, rapport in Gescbrift laaten bren- gen yan bet gnnt op z\jn post gepasseert is, op dat den Commandant . . . saUcs op sgn Rapportcedul ... soude konnen brengen, Qr, Flaoaatb. 6, 179 6 (a». 1729). — In r^m , in verzen brengen , berg men ; op mutiek brengen, (een tekst) yan mnzieknoten yoorzien ten einde hem te kunnen zingen of spelen. j| Eene can- tate op mnziek brengen (zie y. alphbn 2, 67). — Onomacritns en anderen, die oude orakelspreaken . . . misschien zelye in yerzen hragten , grel 175. Eenen dicbter . . . , die de sprookjes der middeleenwen in rgm brengt, 210. — In *t net brengen, nit een klad netjes oyer- sohrgyen. || Myn Vader beeft onlangs twee Reden- yoeringen gedaan , . . . Toen hy die in 't net gebragt bad, schreef ik er deeze yier regelen yoor: enz., Leev. 4, 174. — In druk, in plaat, in 't koper, op steen bren- gen, laten drukken, grayeeren enz. || Welke tokening door den beroemden Vinkeles in H koper gebragt, en door den Bookyerkooper AUard, by inschryying, zal nitgegeeyen worden, Janh. op Leev. 70. — Tot iets brengen, yoorheen ook: tot iets (anders) maken, uit bestaande zaken een (nieaw) geheel samenstellen, aangeduid in de bepaling met tot. || De Marmeraartige Steenen ... tot Kalk gebragt zynde, trekken . . . de yog^n stork nazig, bsrkhry, N. H. 2, 748. Ik wildo dien twgfel tot een positief systema gebragt zlen , en . . . het kritisch onderzoek yan alle orakel-sprenken . . . nitlokken, grrl 160. (Hg) heeft . . . een' af keer yan alle redenering oyer zulke dingen, die toch niet tot een yast begrip kannen gebragt . . . worden, 215. Wen, op 't klep- prend weefgetonw, 't Garen tot een dnarzaam linnen Door de mannen wordt gebracht, ledrganck 11. — Tot niet brengen^ te niet doen. || Wie sal my leugenachtigh maken, ende mgne r^en tot niet brengen? Job 24, 25. d) lets in zekeren toestand doen komen, yeroor- zaken dat iets zekere working ondergaat enz. || De Spaanschon ; die . . . *t ganscho gewest yan Colder en Ooyeryssel onder brandsobatting braghten , hoopt , N. H. 882. 0ns best yast doende, om de fortificatio yerder in defensie te brengen enz., y. rirbrrr, Dagverh. 1, 72. — lets aan [voor, in) den dag, 'tlieht, te voor- schyn brengen : zichtbaar, bekend maken. Zie Dag enz. — In beweging, in rep en roer, op stelten bren- gen. Zie die znw. — In gang, in practyk, in trein, te weeg , in *t werk {te toerk), in werking , ten uitvoer enz. brengen. Zie die znw. en Trwrrqbrrngrn. — In omloop, in zwang , in de gewoonte, in de mode brengen. Zie die znw. — In *t geJoof brengen , geloofelgk maken , in de yolgende plaats. Al *t geen de oude diohters dicbtten Yan der helden daen Terdaoht, Wort na in 't geloof gebraght (^ w. door hedendaaffsche [heldendaden). ysHHOEK , Pofzyi , 6. — In staat van vyxen, tot r^pheid, tot stand brengen. Zie die znw. — lets in orde, in de rechte voegen, te recht, in *t effen, in *t geJ^k brengen. Zie die znw. en yerg. ook Tbrrcbtbrrngrn. — lets ten huvelijk brengeni als bmidsohat. Zie HUWRLIJK. Digitized by Google 1291 BRENGJiN, F, 1, rf). BRENGEN, v, i, «)• 1292 — let* (of ook: iemand) aan den man brenaen, eigenlgk: (op de markt) verkoopen; ook figaiuigk: nitkramen enz. Zie ook Man. || Tegen 't zoet ge- not van inim betaalde prqzen. Was alles aan den man gebracht, y. zeooilkn, 4, 8. 6a eens in den schouwbarg, en laister daar wat er Toor leugens aan den man irorden g^bracht, multattjli 1, 8. — In veiling brengen enz. Zie YKiLnra enz. — leU (of ook: ienumd) ten offer brengen. Zie ook Orm (Dl. X, 86). || De onden dee volks ... besloten, dat bet meiaje aan den draak ten offer gebragt zou worden, obil 208. — Schaamte en eer te kerke gebraeht hebben: begraven bebben (en dns kwjjt z^n); ter aandniding ▼an sobaamteloosbeid. || Gbj bebt scbaamt en eer te Kercken al gebracbt, bredsro 2, 46. Gby brogbt nw eer en acbaemt ter kercke. Wat rest'er meer? YONDiBL 6, 76 {De Monsters onser eeuwe). — Ter aarde brengen, te gronde richten. || Dees borgerge . . Die den Saraseenscben pracbt Eerst ter aerden beeft gebracbt, hondius, Uoufe-schans , ^4A, — Zijn tyd, nijn geld enz. xoek brengen: ver- kwisten, verdoen. Zie Zoskbrkngbn. — Met een als znw. gebezigd infinitief die eene werking aandnidt (of een daarmede gelgkstaand ver^ baal znw.): Aan *t — brengen, ook van zaken: aan den gang maken, gaande maken. || Eene zaak aan 't rollen brengen. Water aan de kook brengen. — D* ander maniere van bet vat vry opt Tier te setten , dient . . . totten stercken wateren te dis- tileren, die met geenen cleynen viere op en willen, maer moeten met seer grooten viere totter opclim- minghe gbebracbt worden, ph. hbrmanni, DUtil- lierb. 6. Waardoor {t. to. door eene besehieting) de scboeying van 't ravelyn ... tot grays geklopt werd ; de vnlaarde der boorden aan 't glyen gebragbt ewt., H007T, N. H, 269. .Zw^g daarvan", ... riep de aangejaagde man ,g^ brengt m^j bet bloed aan H koken I" coNSC. 8, 289 «. e) lets zoo verre doen vorderen, voortgaan, dat bet zeker (boog of ver gelegen ) punt bereikt. || Het water op peil brengen. lets op de vereiscbte boogte brengen. — Zynde de grondtsneeden (loopgraven) tot aan de graft gebragbt; stelt men scbanskorven en vier mnnrbreekers toe, hooft, N. H. 574. Tot welcker t^dt de voorsz. straetraeckende getimmerten ter boogbte van een roede voet boven der aerde sullen zijn gebracbt, sal elck eenen gebouden zjjn de voorsz. . . . Roy-meesteren andermael op 't werck te baien, Keuren o. Leyd. 16. — Van getallen en maten. Ze tot zooverre ver- meerderen, verboogen (zelden: verminderen of ver- Lagen) als zeker getal, verbonden door op of tot, aanwjjst. Ook met eene zaak als onderw. || Wilbel- mus van Nassau . . . (beeft) 'tgetal der selver {t. w. der veeriig leden van de Leideehe Vroedtchap ) gebracbt op 28. Persoonen, orlbbs, Betchr. p. Letfd. 588. Dat na bet eindigen van den laasten oorlog was goed gevonden bet selve Regiment te verminderen, en van drie tot een Battaillon te brengen, Or. Placaaib. 6, 168 tf (a^ 1728). Men stelle zig eene Pijp v66r van . . . twaalf duimen omtrek ; men wil deze bren- gen op agttien duimen, dan zal zg zes duimen meer in den omtrek bebben enz. , ffandw. 21 , 68. De onderste laag metzelwerk is zes steenen breed. De sogdingen of verdunningen der muren brengen dezel- ven, boven aan de porring, op 8 steen dikte, v. D. PAATJW, Ververech. 160. — Een muziekimtrutnent op (zekeren) toon bren- gen, bet stemmen, de snaren enz. zo6 spannen, dat zg zekeren normalen of met andere instrumenten overeenstemmenden toon geveu. || Eene piano op toon brengen. — Dat men elke Stem (van eem orgel) op den toon brengt naar eene andere, die Octaafswgze daar van vencbild, en nooit gel^k- toonige stemmen naar elkanderen, Hgndw. 21, 317 (de ook 21, 147). — lete op zekeren voet brengen-, zna of zoo bo- palen , stelien , op zekere wgze inricbten. Zie Vobt. — Eene zaak (voorbeen meer: een werk) zoo- verre ( later ook : tot zekere hoogte ) brengen , maken dat bet zooverre vordert. || Dewgle . . . 't voorsz. loflgck . . . werck genoecb te vergeefs so verre ge- brocbt sonde sgn, ten ware enz., Sandv. v. dmzt. bb (a^ 1594). *t >Werk dus ver gebracbt zynde gaf men aen Elsje van Honwening, Grotius dlenstmaegt, ...opening van zaken, brandt, De Oroot, 244. Fyne ... zintuigen, zonder weike men niets, wat men ook ondemeeme, tot eene zekere boogte zal brengen, Leev. 2, 87. De hope van (^hewin soo wQd de saecke brocht, Dat tot tweenuJen toe dees streke werdt besocht. VONDBL 1, 139. — Het {tot) zooverre, het ver brengen. !•. Big. Zicb tot bet genoemde punt voortbewegen , bet be- reiken, ver komen ; met bet bgdenkbeeld van moeite. || Wjj wilden van Lisse naar Leiden terogwandelen , maar we bebben 't maar tot Warmond gebracbt en zjjn daar op den trein gegaan. — Lest ging ien barbier inde manesobgn wangderen mit z^jn w^f, *t Kerokboijen om, tot datset an 't groot-scbool sobier brocbten enz., Boorr, Oed. 2, 805. Eindeljk is de verste sprong gedaan: bet merk staat er dnideiyk, en de springers brengen bet niet verder, OBBL 218. Ood weet hoe *t er ttaet, en of sj niet en daehtaa, Sy waren aen de Caep als sy t toot Java brachten. HUTOEKS 1 , 327. 2^. Oneig. Een zeker (aanmerkelgk) eind met eene zaak vorderen , opsobieten, (groote) vorderingen maken. In 't algemeen. || Onder bet liefdryk oog eener Moeder, die bet, op den edelen weg der zedelyke volkomenbeid, zo verre gebragt beeft, Leev. 8, 227. Dat ook . . . de ongevoeligste . . . bet naauwlgks ooit zo verre kan brengen, dat by aan zulke verlaatenen bulp weigert, 8, 838. Ook zouden de Jesuiten . . . bet met deze gemakkeljke wgze van wederleggen niet verre gebragt bebben, v. hbmbbt, Lekt. 9, 126. Door een kloek en rustig voorkomen ware bet ver te brengen geweeet, om de uitbarsting des misno^ens ... v66r te komen, v. D. palm, Oedenkschr. 89. Acb! dan badden w^ bet tbans nog zoo ver niet gebragt om de verstompte en afgematte verbeelding der lezers te scbndden en te scbokken, obbl 159. 8^. Met eene bepaling met in of ale, de kunst of de boedanigbeid aanwgzende waarin men vorderingen maakt. || In bet scbilderen beeft by bet zeer verre gebragt, Leev. 1, 48. Hy ... gelooft ...,dat ik als publicq spreeker bet eens verre zal brengen 1, 281. Dat men bet in de kennis van dat scbrift binnen drie jaren vrg ver brengen kan, obbl 66. Ik zelf beb bet {b^' het maken van opsteUen) nooit verder knnnen brengen dan tot de pbilosopbiscbe bescbon- wing der Tevredenbeid , bbbts, C. 0, 6. 4fi. Vooral met betrekking tot welvaart en voor- spoed. Yoornitkomen , voorspoedig zgn, slagen; geld, roem, macbt, eer verwerven. || H^ ware b\j ancien- neteit opgeklommen en misscbien als Groot-majoor gestorven, maar bad bet zeker nimmer tot Keizer gebracbt, K. Zeu. 1, 884. Met nwe begaafdbeden kan men bet verre brengen in de wereld , bbromann , Staa4, 128. 5<>. Het daarkeen brengen dat — , eene zaak Digitized by Google 1293 BRENGEN, F, i, e). BRENGEN, f. 2, a). 1294 z6<$ver doen vorderen. || Zacht tot $dele haar- klo?er^; of begeerte om te schitteren (hebben) .. het daarbeen gebragt . . . dat bet eene vraag ... is geworden, of eng,, t. d. palm, Sal. 2, 143. — Ten einde brengen, van een ondernomen werk: ▼olvoeren; doeb ook yan geld: doorbrengen. Zie EiNDB. — Van t^dperken : Een dag , zyne dagen ten einde, ten avond, ten grave, ter helfte brengen, ze door- breogen, sljjten. Zie ook die znw. || Soo brengtse weder Den dagb ten ende als voor, met peynsen op en neder, vondbl 2, 639. Hoe aangenaam ... bebben wj dien dag geeleetenl Welk een contrast maakt by met dien, dien ik eergistren ten avond bragt! Leev. 3, 64. Hem, die n deezen poogt te scbrgven, mag bet niet gebenren, zyne dagen ter belft te brengen, 8, 130 (zie ook 7,166). 2) Van personen. In soortgel^ke toepassingen als bij 1); zie dns ook bierboven. Dikwglsgel^kstaande met leiden, t. w. waar 't fignurl^ke toepassingen der bet. A, 2, b) geldt. a) Met betrekking tot den geest, de gedaobten enz. — lemand tot iete, ergent keen brengen, betz\j ▼an een spreker of scbrgver: zjne boorders of lezers medevoeren en bnnne aandacbtbg ietsbepalen; betzg ▼an een onderwerp: den spreker of scbrgver onge- ▼oelig tot de bebandeling eener andere stof doen komen. || Deeze stoffe brengt my natnurlyker wyze tot een ander, die aan baar zeer naauw grenst, ▼. EFFBN, Speet, 12, 1^6. De maakers van deeze Ingtgebonwen {t, w. „Leerwyzen en Leerstelsels") scbynen bet er op toe to leggen, om my van de eene gekbeid tot de andere ongerymdbeid te brengen , Blank, 1, 167. Indien wg eene goede omscbrgWng ▼an bet romantiscbe . . . ont^angen , dan weten wjj , waar bet op uit zal loopen, en waarbeen bet ons brengen zal, gbbl 210. Het kan niemand dnister ZQn, waartoe de scberpzinnige redenaar z^ne lezers brengen wil, bakh. ▼. D. brink, Stud. 8, 87. — lemand op een denkbeeld, inval, ondenoerp brengen , eveneens van sprekers en ▼an onderwerpen. || Nu moet ik u nog zeggen , wat my op deezen in^al gebragt beeft , Leev. 8 , 148. Ik kan . . . ( awe manier ▼an redeneren) niet ▼olgen: gjj klntst alles door elkander; van bet drama brengt gg mg in eens op den roman, gbel 236. Piet Q. die nooit op bet bord 8tond...,bad bet (t» zyne opstellen) altgd over de Geboorzaambeid en over deVl\jt, een denk- beeld, waar bem de opscbriften ▼an zijn extrakaartjes op bracbten, beets, C. 0. 6. — lemand op den weg, op de hoogte {van eene zaak) brengen y hem bj de bebandeling eener zaak terechtbelpen , met iets bekend maken enz. Zie ook die znw. || Dat z^ . . . den beelmeester door baar ▼erwarde mededeelingen ▼olstrekt niet op de boogte bad gebracbt, K. Zev. 4, 212. Zoo zat ik daar ▼oor een paar dagen nog vreesselgk in den brand met m^n boek, en zie. Frits beeft mg op den weg gebragt, M. Hav. 1, 49 (icultatuli 1, 32: ge- bolpen ). — lemand op de wye brengen, eig. : iemand die bg bet zingen door on^oldoende kennis der melodie in de war, .van de wgs" geraakt is, weder terecbt- belpen; e^enzoo iemand op dreef brengen (en omge- keerd: van de toys brengen enz.). In oneigenl^'ke toeparaing op de bebandcding ▼an onderwerpen; in scberts ook ▼an zaken: ze weer op gang belpen. || Terw^l oom zgn ingebrande pgp met een zwa^elstok weer op de wgs bracbt, beets, C. 0. 39. — lemand van de baan , van gyn koers, van ttreek, van eyn stuk brengen: ▼erbgsteren. Zie die znw. en ook CMMBB 12, 237. — lemand tot de kennit van iets, in den loaan brengen enz. Zie die znw. b) Met betrekking tot bet gemoed, bet bewnst- zjn, den wil, ▼oornemens en bandelingen. — lemand op den goeden, reehten, verkeerden weg, op een dwaalweg brengen^ Zie ook Wso, znw. || Jy bebt bem misleid met je streeken. Jy bebt Willem op een dwaalweg gebragt, Leev, h, 210. Laat ons . . . bet onze aanwenden om ons Kind, zo veel in ons Lb, ▼an zyne dwaalingen te rug en op den recbten weg te brengen, Aanh. op Leev. 132. — lemand tot andere, betere enz. gedaehten, tot inkeer brengen. Zie die znw. — lemand in eene stemming, in verrukking, tot wanhoopt tot razemy brengen. Zie die znw. — lemand by of tot zieh zelf brengen, een be- wnstelooze of ook een zinnelooze (betzg door drift, door drank enz.) weer tot bewnstz^n doen komen, bgbrengen. || Jf . Hy legt in flaanwte. ... if. 'k Weet raad boe by best tot zicb zel^en word gebragt, LANOBNDIJK 2, 436. Keetje was flaauw, men bragt baar met moeite bj baar zeWe, Wildseh, 6, 78. — lemand tot zyn plieht, tot rede, tot zyn wil brengen: nopen geboor te ge^en, betzg door o^er- reding of met geweld. || Een kind tot z^n pligt brengen, marin. — Hebt gby my tot deucht broobt, doet my met deucbt blgnen, numan, Striit d. Oem. 108 a. Siende dat by my met syn . . . soete woorden niet tot syn wil brengen kost ontsag by sig niet die middelen tegens my aan te wenden, die enz., HEiNsius, Verm. Avant. 2, 209. Dat...de nietige bisscbop ▼an Mnnster straffeloos Oost-Nederland kon platbranden, en Lodewgk XIV bnlptroepen zenden moest om den str^dlnstigen prelaat tot rede te brengen, busken huet, Rembr. 2^ 381. — lemand tot Ood, tot Jezus Christus brengen: tot geloof en bekeering. || Christus beeft . . . eens ▼oor de sonden geleden . . . : op dat by ons tot Godt sonde brengen, 1 Petr. 8, 18. Hierom, Kind, is het, dat ik n altoos tot Jezus en zyne Apostelen brenge, Leev. 6, 314. — lemand tot iets, zoover enz. (t. w. tot een inziobt, ▼oornemen, besluit of daad) brengen, met een bgzin met dat of om\ tot iets o^erreden of o^er- balen. || Niet dan met de grootste moeite beb ik er hem toe kunnen brengen (om) dat plan op te ge^en. — *t Is te ▼erwonderen wat den eersten in^al by yder een ▼an ons al ▼ermacb, want soo baest wy eenszgn ingenomen , en konnen wy nauwelgoz , om iets anders te ge^oelen, gebracbt werden, cats 1, 2\b. Zynde deezcs ontslaagben, bragbt by den meeeten boop der reste tot zyn' ▼oorneemen; d'andren om bals; en leeverde de plaats aan Farneze, hoott, N. H. 676. Wie sal bem (t. w. den mensch) daer benen brengen, dat by siet 't gene dat na bem gescbieden sal ? Pred. 3 , 22. Het . . . gestadig ▼ersoek ^an desen quel-geest, en de aanbieding ^an ... papier , pennen, en inct . . . bragten my eyndelyk soo wyt, dat ik my . . . aan bet schry^en gaf , heinsius. Verm. Avant. 1, 4. Ja, 'k sterf! — Helaas! waar toe liet ik my brengen? btld. 1, 363. 't Is ook niet reoht gebleken, boe Heer Willem er hem toe gebragt heeft , . . . maar ik beb . . . de obligatie gezien , die b^' beeft afgegeven, muldee, /. F. 2, 30. — lemand aan *t — brengen , bewerken , gedaan krggen dat bg datgene doet wat bet ww. uitdrukt. || lemand aan H tw^felen, weifelen brengen. — De mensch, die nog zwak en zinnel^k is, wordt aan bet wankelen gebragt, opzoomer, Wezen d. Deugd, 98. Doen iok in mgn gemoedt, Torbolghen boTon maeten, Bedoot te doen den stap, die my aen 't glisten bracbt. HOOR, Ged. 2, 227. Digitized by Google 1296 BRENGEN, p, 2. i) BRENGEN, ?. 2. e). 1296 — De htndeling wordt ook aangewexen door een verbtal znw. || lemand aan den gang breng^n. lemand aan den drank brengen. — Des Graven volck . . . heb- ben de selvige {t, w. de Frieten) mannelioken aen* gevallen , opte vlocht gebracbt , verslagen enz,, orlxrs , Beschr. v. Leyd. 85. Brion (had) geen groote moeite om my tot tegenweer te brengen , so dat ik hem met geen minder hefigheid als hj my aanviel, hkinsiub. Verm. Jvant. 2 , 162. Hnn eigenbelang dwingt hnn, tot deeze daad yan gnlheid en edelmoedigheid. Hoe zouden zj ons anders tot onderwerping knnnen brengen P Leev. 6, 187. — lemand in, buiien stoat brengen om — , thans yervangen door ttellen. Zie Staat. c) Met betrekking tot iemands toestand, niter- Ijke omstandigheden enz. || Wat is mqn buys, dat gy my tot bier toe gebracht hebtP 2 Sam. 7, 18. Een ander sal n . . . brengen waer gy niet en wilt, Joh, 21, 18. Ik yoorzie, dat de personeele omme- gang met eenen Sytsama my yerder zonde brengen, dan ik nn gaan mag, Leev. 2, 89. — lets of iemand in aanraking brengen met iets, eig.: doen aanraken. || Mevronw had zioh aohter- oyer geworpen en braoht de breede zwarte haar- wrong in onzachte aanraking met den mg yan haar leunstoel, ten brink, Bom. 4, 16. — lemand in aanraking^ in tennis brenge*i met iemand: met hem doen kennismaken. Zie ook die znw. II lemand onder de mensohen brengen: in aanraking, in verkeer met anderen. Mensohen tot elkander brengen: vereenigen, verzoenen. — Braoht men hen {de Hollanders) in aanraking en gezelschap met de groote Fransche geleerden en knnstenaars, hoezeer zonden zq wenschen eng., knbppelh. 7, 196. — lemand in aanzien, eer, {den) naam, {een) hoaad gerueht, Aaat, verachting, verdenking bren- gen. Zie ook die znw. Dees eer , o Tranokr^ck , doch beeft a verdient uw Coning. . .. Die Q in aeniien bracht, de wereld door, wm h^. Hoorr, Ged. 1, 165. — Iemand op den troon, het schavot enz. bren- gen: bewerken dat h^ koning wordt enz. Zie ook Teoon enz. )| Het is boosheid wat ik zeg; g^ zjjt een heiligel 6j hebt Lambrecht Hensmans niet op het schayot gebracht? consc. 8 , 71 a. 0. Daer tjn. 'er onder 't Tolk, die geen der hoofden weken In wyaheit en beleit, waer *t dat mense eens verxocbt. M. Waerom sobaepwagtert dan niet op den stoel gebrogtP DE DCCKia 1 , 9. — Iemand (of iets) ten tooneele, op het too- neel brengen: in een tooneelstnk doen optreden of te pas brengen. Zie Toonebl. — lemand {itieh) in gevaar, kosten, last, moeite, verdriet, sckande, slavemjj , tot den bedelxak bren- gen. Zie ook die znw. || Danders die Suzannen broch- ten in qnalen, db castelbin, Const v. Bhetor. 210. Het s^n voorwaer dwasen die in haer belngcken, Dus haer seWen bedrieghen en brenghen in yersee- ren, houwabrt, Gener. Loop, 280. Dido wiens liefde brengt soo menich in getreur, hoovt, Oed. 1, 8. Zolks brengt den Jongman in den naarsten toestant, y. bffen, 11, 68. Wie gelooft, moot weten dat h^ , om het geloof , in l^den kan worden gebragt, orobn t. ps., Ongeloof en Bev. 161. En dat T ooo de fortnyne wreet Met gbel^cker manieren, in xoodanigben leet, Brengben sal binnen korter nren. V. OH18TBLB, Virg. Aen. 208 a. — Op de been, fe been, van de been brengen. Zie Dl. II, 1807 en 1809 en Dl. XI, 249. — In, onder *t getoeer brengen. Zie Gewbsr (Dl. IV, 2022) en ook dibbbtz, Milit. Wdb. 95 a. — lemand tot rust, tot gwifgen, bedaren, inslaasp brengen. Zie ook die znw. jj lok . . . sprack hen toe , en broght aldns hen aen 't bedaeren , yoHDEL 8 , 857. — lemand onder iemand of iets anders brengem^ t. w. onder de macht of den inyloed. Verg. boven , bq F, I, b). II De Ketters willen de Kercke Gods onder de Schrift brengen, marnix, Byene. 1, 2 (bl. 21 a). De 6odt, die . . . de yolcken onder my brenght, Fs. 18, 48 (zie ook 47, 4). — lemand onder of tit het geweld, de maehi, het bestuur, het Juk, den scepter, de tnchi, den eed brengen. Zie ook die znw. || De yyand heeft myn kroon in zyn geweld gebracht, LANeBNDinL 2, 12. — lemand ten onder {te onder, fonder) brengen. Zie ook Ondbr (I), 89). || Ons naoomelinghen Sullen y yerdrgoen en t'onderbringhen , houwabrt, Milenns Clachte, 28. Hy die op oni heefl gedaebt AU wy t*onder waren bracht MAEHix, Pa. ISe, S8. — lemand ten ondergang , ten verderve (yoorheeo ook: ie gronde, te niet enz.J, cum g^'n eind brengen enz. Zie ook die znw. || Zo Laoedemons oppermacht, Ons Attika ten gronde bracht, langbndijk 4, 59. — lemand ten val enz. brengen. Zie Val. || Hoe veel menschen heeft tghierich lenen, Verleet, ver- domen, ende brocht in sneuenP y. d. mublbn, F. d. Ketgv. (ed. 1576^ 82. — lemand ter dood brengen. Zie DooD. — lemand in het nauw, in het net, in verlegen- heid, in verwarring , in de war brengen. Zie die znw. — lemand in zjjne Engelsche huur brengen, dnch- tig onder handen nemen, berispen. Zie Huur. d) Afoonderljk dient yermeld: lemand om iets brengen: er yan berooyen; iemand om *t leven, om (den) hals brengen: dooden. Zie Om (II) en bjj Hals (Dl. V, 1656—1656), alsmede nog de yol- gende plaatsen en straks de Aanm. || D^se Vihia heeft den Keyser . . . door hare boose treecken, om alle Eer en Tnght, eyndlyck oook gantsch om 't Rjjck gebraght, 8. de yRiES, Cur. Aenm. 1, 141. De sonden diemen cleyn en licbt te wesen acht Die bebben menicb om t^n lalioheyt gebracbt. RiviiTS, OvtT'Ym. Sang. 51 (xie ook 72 en 882). Een Paladyn, Terplicht tot elks bescberming, Heeft (segt ze) my geplonderd, en verknudit. En, boren dien, nog om mQn loon gebracbt. BILD. 1, 842. — Aabmi. De in Dl. X, 159 — 161 gegeyen vcr- klaring yan dit om, als een geheel ander woord dan het gewone Om, is niet algemeen aangenomen en ook niet zonder tegenspraak gebleyen. Inderdaad kan het daar besproken oon, zonder, dat alleen b^ enkele schrgyers nit den aanyang der 16** eenw (en niet eens in de hier bedoelde nitdrukking) geyonden is, kwalgk iets meer of iets anders z^n dan een Hoog- duitsche yorm, die, langs welken weg ook inge- yoerd, hier sleohts korten t\jd in beperkten kring in zwang geweest is: immers noch in de algemeene schr\jftaal nooh in de Nederlandsche tongyallen sou zulk een on en later om nit dne geregeld te yer- klaren z^n. Dat nn zulk een zeldzaam , yreemd woord het aanzjn zon hebben gegeyen aan eene reeds in de 18** eenw in onze taal yoorkomende nitdmk- king is onaannemelgk. Boyendien zon hierdoor nog niet yerklaard zjn hoe in het Neder- en Hoog- dnitsch, waar de nitdmkking eyeneens reeds in de middeleeuwen bekend was , dne in um ware yeranderd: een nog minder waarsch^nlgke en ook door niets gestaafde oyergang. (Dee. ombringe en zw. bringa om Ufvei, vara {vaere) om en hals zallen wel , eyen- als het enkele ww. bringe {bringa) aan het Hd. ont- Digitized by Google 1297 BRENGEN, F, s. d). BRENGLOON. 1298 leend zgn : en dan yalt hiemit omtrent den oorsprong der Nedl. -Hd. nitdrnkking niets af te leiden ). Ondankt de analogic van vl. van het leven brengen (verg. mnL det Ujft ape bringhen) en aan den halt komen (tib- COVLLIB, Etifm. Wdb,) schjnt de vrocger gegeyen verklaring dns onhondbaar. — Eene andero, betere nitleggiog is eokter nog niet gegeven , altbans niet met bew^zen geataafd. Men beeft gegist dat deze beteeke- nis van om (dat derhalve bet gewone woord Om (I) zal moeten z^n) in verband staat met bet — re^ds bjj Om (II) aangebaalde — gebrulk van mnl. omme ter aandniding van bet bedrag van «ene boete of een verlies; verg. ook fr. en /aire pour autani, en Stre pour (of: h) autani, Ook tcbjnt de beteekenis der nitdrnkking verwant met die van Ombrengen ( I ), I, 1, a of 2) en Omkomen (I), I, II, 1 of II, 2, b). Is de oorsprong bier te zoeken, dan zoaden de nitdr. om iete komen en iemand om iett brengen waar- scbgnl^k jonger zqn dan de samenst omkomen en ombrengen, betgeen ecbter tot dnsverre nit de voor- beelden niet gebleken is. Afl. Brenger (zie aid.). SAneast. afl. In de bet. F). Inttandbrenging (Blank. 1, l); inwerkingbrenging (»De in toerking brengiug z^ner eeuwige kracbt en Goddeljkheid", V. D. PALM, Sal. 4, %Oi)\terdoodbrenging{Atd\^.). Koppel. Terecht-, ieweeg-, tkuiebrengen enz. (zie die woorden). ilAMieBtt. Brengloon (zie aid.). — Als tweede lid. Aan- , af- , bjf- , byeen- , door- , keen-, in-, mede-, om-, omhoog- , omlaag- , onder- , op-, over-, overeen-, samen-, ierug-, toe-, uiU, vol', voort-, weder-, wederom-, wegbrengen (zie die woorden). BBENGEB, znw. m., mv. -#; vr. -tier, mv. •* (voorbeen ook -erse, mv. -«). Van Brengen, A, 1) met -er. Iemand die lets, betz^ een voorwerp of eene t\jding, aan een ander persoon of naar eene andere plaats breng^. || De brenger van dit scbrjven bad bet eenen hnysman tebestellengegeeven, eoorr, N. H. 295. Ryswjck bielt de vrouwe, brengerse deses briefs, gevangen, pbrs, OnitU Leeuw, 4723. Daar op sondt den Tarter des Zaers ejgen Handt- scbrift met eenige Officieren aan den Gonvemear . . . ; maar dese bield de Brief met de Brengers by sicb, STRUTS, Beys. 180. Wees gy zelf de brenger van bet antwoord, Leev. 7, 10 (zie ook poietbbs. Mask. S22). Uyt was de ichoone hoop ; en sonder een goe Kann Tan Borgemeesters WQn, de moet \mgh in de schoenen. De Brengbster was niet moy; noch (nochtans) wouwmenie [schier soenen, Soo velliom was haer' rracht. nUYOENB 1, 548. — Brenger dezes, in bricven. || De Brenger dezcr is myn goede vriend , marin. — U believe ... my te laten weten , bi den bringer van desen , . . . van nwen staet ende ghesontbeyt, mkurier. Form. d. Mist. 583. Seindende by brenger dezes my eenicb antwoort te mgge, hooft, Br. 1, 17 (a*'. 1609). Ik wagt n ter plaats, daar brenger deezes n zal geleiden, Leev. 2, 46 (zie ook 8, 281). — In spreekwoordel\jke tegenstelling met haler ( verg. aid. , 2) en bq Haaldbb, 2). 