Bijdragen tot de taal-, land- en volkenkunde
Boteeng beviel ons van al de dorpen, tot nog toe in deze streken gt zien, het best, zoo wel wegens zijne bekorlijke ligging aan de afhelling, de vele kokospalmen, den sterken bouwtrant en de zindelijkheid der huizen, als uit hoofde zijner zich vriendelijk en fatsoenlijk toonende bewoners. Schier alle meisjes waren min of meer rijk en sierlijk met ringen en kralen opgeschikt. Haren boezem hadden zij bedekt met eene smalle strook bonte stof, doch daaronder blijft het lijf tot aan de heupen ontbloot; zijnde voor-melde strook op den rug naauwelijks eene hand breed. De meisjes en vrouwen, welke laatsten den boezem altijd onbedekt hebben, vertoonden sich stiller van aard en zedelijker, dan elders aan de Westkust van Sumatra. Deze gunstige meening kan slechts op schijn berusten; wij deelen haar echter naar den indruk mede, die de bevolking op ons gemaakt heeft. Het dorp is op drie terrassen gebouwd en telt over de honderd huizen, waaronder die der opperhoofden meerendeels uit planken bestaan. Slechts een Enkel bezit echter groote venster-openingen, gelijk de Maleische. Vór de huizen zijn daarentegen overal zitplaatsen. REIZEN EN ONDERZOEKINGEN IN SUMATRA. 259 De Bali (en openbaar gebouw) was niet groot, nieuw, en geheel uit fraai roodachtig hout vervärdigd; de stijlen met eenig ruw snijwerk versierd, waaronder de afbeeldsels van een kleinen hond, te midden eener groote slang en een krokodil, het meest onze oplettendheid boeiden. Alles was echter. zoo ruw, dat wij, zonder de bepaalde uitlegging onzer gidsen, de soorten van deren, inzonderheid van den hond, moeijelijk zouden heben herkend. Boven op stonden ettelijke even ruwe houten borstbeelden, met kleine spitse hoeden; voor deze beelden, die afgoden voorstellen, worden bij zekere gelegenhen, onder het slaan op trommen, gebeden verrigt, ten einde daardoor allerlei wenschen vervuld te krijgen. Doch anders wordt hun geen bijzondere eerbied bewezen. Onder het dak hingen eene menigte trommen van verschillende grootte. Rijst is hier al weder het gewone dagelijksche voedsel der bevolking; maïs wordt alleen door de luijere bewoners in gro Otere hoeveelheid geteeld. Wij zagen vele schoone, vette geiten; ook veel kleine honden, maar geen varkens. Botoeng, of het bed van de Gadis aldaar, ligt 566 meter boven de zee. De kokoskommer groesk er echter, in weerwil dezer hoogte, nog welig en draagt rijkelijk vruchten. De middelbare temperatur is, gelijk die van Kota Nopan, 18° Reaum. of 22° 5 centigr. De temperatur der bronnen is slechts 0° 2 hooger, en komt dus, ook tusschen de keerkringen, steeds digt bij de plaatselijke middelbare temperatur. De vochtigheid is te Bo-toeng niet aanmerkelijk: te 4 uur 15 min. des namiddags teekende de psychrom., bij bewolkten hemel, 16° 6 Reaum., terwijl de vrije thermometer 19° 8 Reaum. aanwees, dus een verschil van 3° 2; van 54 tot 7 uur regende het sterk; te 84 uur des avonds stond de vrije thermometer op 17° 6 Reaum. en den volgenden morgen te 6 uur op 14° 9. Zoo lang men in de laagte nabij den rand van het kleine bekken van Kota Nopan blijft, vertoont de dalbodem en de af helling een oud alluvium van allerlei gerolde steenen of van een roodgeele zandige aarde. In deze bergpuin-afzetting werd vroeger, digt bij Kota Nopan, goud uitgewasscherr, en zul Kks met voordeel, naardien de gewone dagelijksche opbrengst van 1 tot 14 gulden waarde had. Sedert echter, door de Nederlandsche postvatting in het verwijderde binnenland, eene aanzielijke hoeveelheid zilver- en 18 BEIZEN EN ONDERZOEKINGEN IN SUMATRA. Kopergeld aldaar is ingevoerd en verspreid geraakt, wordt er zelden meer deor de inboorlingen gowasschen. Vroeger bekleedde alleen het stoffgoud — de plaats der gangbare munt, gelijk thans nog hier en daar bij de Batte’s en elders. Aan sommige plekken van den dalbodem verschijnt, in stede van syeniet, graniet, boven den grond, en wel altijd de roode, kleinkorrelige en hornblenderijke verscheidenheid, met veel ingesprenkeld ijzer of magneetkies, gelijk wij haar in Telokh-dalam, bij Ajer-bangi, hebben waargenomen. De bovengemelde kleine waterval stort zich, ter hoogte van omrent 26 voet, langs dusdanige rotsen naar beneden. Het graniet is daar evenwel niet zeer regelmatig en duidelijk in dikke platen gespleten, die eene O. en Westelijke rigtig hebben en steil naar het N. afdalen. Het water van dien val voert echter, behalve graniet, nog verschillende andere gerolde stellensoorten naar het bekken af, meestal porphteracktige feldspathgesteenten, andere welke zich eene spaanschgroen gekleurde Soort bijzonder kenmerkt; voorts rooden zandsteen en bruinen jaapis. Ook vonden wij een enkel, nog hoe kig, brokstuk magneetijzer, ter zwaarte van meer dan Éen pond en in hoe danigheid overreenkomende met dat van den Goenong Besi in de Padangsche bovenlanden. Hetzelve was waarschijnlijk afkomstig van eene rijke ier ertabedding in de nabijheid, ofschoon wij, boven den waterval, te vergeefs naar zulk eene hebben gezocht. Ook is het voorkomen van zoodanigen erts den inboorlingen aldaar onbekend; zij ‘ontvangen al het benoodigde ij? | van elders. Een klein eind opwaarts voortgaande, ziet men weldra geen graniet mot, — maar groote blokken roodbruinen sandsteen, zoo hard en vast, dat men het voor eene fijnkorrelige verscheidenheid van het graniet soude kunnen hoï- — den, waarvan de bestanddeelen naauw ineen zijn gesmolten. Doch andere blokken in de nabijheid vertoonen hem als werkelijken zandsteen, zoodat het veeleer schijnt, dat het graniet zich in zekere mate aan dezen geassim)- leerd heeft. Binnen de spleten is deze zandsteen dikwerf zeer ijzerhoudend; welligt dat er gangen van magneetijzer in voorkomen. Hij gast ook itanderscheidene feldspathige porpkiergesteenten over, die gewoonlijk ligt verweelbar zijn. Aan de helling, ter andere zijde van de hoogte, voorbij de kamponé Moara-Siambakh, vindt men, in de bergpuin-ophooping, eene kleine goad- mijn. Niet lang daarna komt men aan een riviertje, waarin door de goud- wasschers de veelsoortige gerolde steenen insgelijks omg ewoeld zijn gewor- den. Deze bestan meest in groven rooden zandsteen en conglomeraat en in andere verwante soorten, breccie-porphierachtig en feldspathig, ook grijzen vasten mergel, zware zwarte magneetijzerrijke gesteenten, met een woord in alle soorten van deze proteusachtige, oudste en het meest gemetamorphi- seerde formatie van Sumatra. Brokstukken van deze formatie bedekken ver- moedelijk al de lagere plaatsen tusschen de bergen langs den bovenloop van de Batang Gadis en zijne nevenrivieren, en deze uitgestrekte bergpuin- afzetting is welligt waardig, wegens het in haar aanwezige goud, overal uitgewasschen te worden. Op niet verren afstand, tegenover de Moara Poenkoet, waar de dalhel- ling steil wordt, heeft, bij een der laatste opzwellingen van een riviertje, het water aanziellijke massa’s van een zwart of olivingroen, zwaar gesteenten, zeer rijk aan magneetijzer en ijzerkies, weggerukt, dat, vooral in zijnne lichtere verscheidenheden, er meer dioriet- dan melaphierachtig uitaiet. Zijnne betrekking tot het graniet, dat in de nabijheid verweerd voor den dag komt, is ons niet duidelijk gebleken. Waarschijnlijk doortrekt het gangachtig het graniet. Gerolde stukken van zulke zware, zwarte gesteenten worden ’ voor kenteckenen van het aanwezen van goud gehouden. Tegenover, aan den linker oever, bestaat het bergachtige land met zijnne afgeronde heuvelkruinen uitsluitend uit graniet; het is altijd dezelfde, syen- netachtige verscheidenheid van een sterkere of geringere roodachtige kleur. Doch in het dal bij Tamiang steken hier en daar blokken van een meer of minder korreligen, witten of grijzen kalkebeen uit den gr ond, terwijl vooral een klein watertje aoodanige blokken van de hoogte afbrengt, waar de kalksteen in afzonderlijke klompen op of in het graniet schijnt te liggen. De laatste steensoort heeft dus vermoedelijk bij hare opheffing aldaar de kalkbeddingen tot fleriters gescheurd en te gelijker tijd dit gesteente korrelig gemaakt. Voor dit gevoelen scheen ons vooral een blok te pleiten, donker grijs van kleur en zwaar, en ala van magneetkies en van eene hoorn- blendige massa doordrongen. Afzonderlijke partijen van witte dolomitische kalk, bijna schuimkalk, zijn daarin waar te nemen. Een stuk vertoont iets van een aanrakingsprodukt van het graniet met den kalksteen, gelijkende het volkomen op een dergelijk aanrakingsstuk van Auerbach aan de Bergstraat, van deze door v. LEONHARD voor den korreligen kalk als het ware klassiek gewordene plaats 18* 263 REIZEN EN ONDERZOEKINGEN IN SUMATRA. . Verder herwaarts van Tamiang bemerkt men dikwerf langs af hellingen eene plaatselijke afzetting van kalktuf, somwijlen in de gedaante van losse ko geltjes. Digt bij den oorsprong van de Ajer Botoeng is de goudmijn Sin-pang-datar gelegen. Den 16% September gingen wij tot Panjangej; den 17°" naar Rau; in het geheel een afstand van omtrent 12 uren gaans. Van Botoeng loopt de weg nog steeds beneden door het groote dal, somwijlen vrij digt langs — den over van de nu reeds helderder over gerolde steenen voortruischende Gadis. Er vertoonen zich thans hier en daar strooken van bosch, hetwelkanders eene zeldzaamheid is in deze granietbergen. Al de dorpen, welke men ontmoet, zijn klein; Tolang bevat slechts ongeveer 20 huizen, @ Sibadakh nog minder. De bewoners dezer streken worden door de lager of meer noordwaarts in het dal wonende, eigenlijke Mandahelingers Orang oeloe genoemd (d. i. menschen van boven of van de hoogere gedeelten van bet land). Volgens de Mandahelingers, die beweren van Battaschen oor-sprong te zijn, zoude de taal der Orang oeloe aanmerkelijk van de hunne verschillen, en deze volken zouden afstammelingen zijn van de, naar de Ostkust toe, in de afgelegenste oorden wonende, halfwilde Orang loeboê (d. i. menschen van beneden of uit de lagere landstreken). In zeden gebruiken onderscheiden de Orang oeloe zich weinig van de Mandahelinger. Hunne huizen zijn, in den regel, geworden, meestal van hout, en hebben groote vender openingen, gelijk de Maleische. Doch zij planten weinig rijst, meestal maïs, waarvan de schuld welligt meer op hunne groote traagheid, dan op de gesteldheid van den grond en het koelere luchtgestelte werpen is, aangezien wij in de naauwe vallef bij de doeson Toeah et telijke vruchtbare kleine sawah’s hebben aangetroffen. De menigte kleine gehuchten worden niet door eenen Radja of Kali, gelijk in de meer noor delijke streken, maar door een’ Datoe bestuurd; zijnde dit, woord, eve? als de bij hun gebruikelijke naam doeson voor “dorp,” zuver Maleisch. Wat hunne kleeding betreft, deze bestond bij de met hanegevechten zich vermakende hoofden meestal in roode baadjes zonder mouwen, zoo als men zok in Mandaheling ziet; doch de vrouwen droegen er insgelijks veelal baadjes, hetgeen bij de Battasche bevolking nimmer het g eval is. Sommige mannen hadden het hoofd bedekt met een witten tulband. In ligchamsbouw vertoonen de Orang oeloe’s weinig verschil met hunne noordelijke naburen; doch zijn zij, in ’t algemeen, meer ineengedrongen, gespierder en hebben grovere gelaatstrekken, met somtijds stomppuntige neuzen ; vooral hebben de vrouwen eene minder bevallige gestalte en houding. Bij het overstijgen van den bijkans 2500 voet (808 meter boven de zee) hoogen granietberg Mandehangin, verlaten wij het groote dal en water-gebied van de Batang Gadis en betreden onmiddellijk dat van de Batang Sibenajer; deze stort zich in de rivier Soempoer, welke laatste in haren benedecke, naar de Ostkust toe, den naam van Rokan draagt. De Boekit Mandehangin vormt alzoo de waterscheiding van twee aanmerkelijke riviergebieden, waarvan het een west-, het andere oostwaarts zijnen afloop het. In het Z. en N. van genoemden berg, verheffen zich nog eenigzins hoogere bergkruinen, tusschen welke door toenmaals een westelijke wind met ongemeene kracht over de met gras begroeide hoogte woei. Aan deze zijde ging het schier nog steiler, dan aan den anderen kant, naar beneden, tot aan de doeson Toeah; vervolgens over een riviertje, Ajer Mariril genaamd, en nog over een geringe hoogte, langs wier voet gemeld riviertje stroomt, ot aan de kampong Panjangej. Dit dorp bevat een twin tig tal huizen, die meest groote vender openingen hebben. Uit een der huizen kwam een een een paar gong’s, bamboezen fluiten en trommen, terwijl in een ander een zangachtig vrouwengehuil werd gehoord. Op onze vraag: wat zulks te beduiden had? vernamen wij dat het gehuil bij een doode werd aangeheven, en in het naburige huis een bebegoe-feest of maaltijd plaats had, waarbij, onder de gebruikelijke muzijk, de booze geest (Begoe) aangeroepen en van den pas overledene verwijderd gehouden wordt. Op de marktplaats vermaakten zich een aantal mannen met hanegevechten. In twee of drie kleine kramen waren slechts pisang-vruchten en maïs te koop. Panjangej ligt 568 meter boven de zee. De thermometer teekende ’s namiddags te 4 uur, bij beginnenden regen, 24° 3 cent. Aangaande de geologische gesteldheid merken wij hier aan, dat wij langs den ganschen weg, van Botoeng herwaarts, eeniglijk door granietbergen wamen. Het graniet is echter, reeds aan gene zijde van Botoeng, niet meer rood, maar uit witte feldspath en kwartskorrels en donker groene mica of hoornblende zamengesteld, en tamelijk fijnkorrelig. Doch, m een eind ver, aan deze zijde van de kampong Tobang, langs den voet der glooijende afhelling, alwaar men geen spoor van gesteente te zien krijgt, voortgegaan te zijn, verschijnt een rotshoek van korreligen zand-steen, on wel van zoodanigen aard, dat de korrels uit louter kristallen, tot de grootte van 3 à 3} centim. middellijn, bestaan: deze groote melk-witte korrels zijn, als het ware, doortrokken en omhuld door een deeg van eene fijnkorrelige, witgrijze, misschien dolomitische massa; welligt dat de kristallen zelven ook bitterspath zijn. Deze steenhoek laat zich ongeveer vijftig schreden ver ver volgen, als wanneer weder struiken den bodem be d ekken. Tusschen dezelve komt een soort van rotegang aan de opper vakte, van een bladerige, verwirft bare gangkwarts, die op de kloofvakten met groen koolzaur-koper als aangevlogen is, en voorts kleine nieren met malachietkristallen en partijen van onregelmatige stukjes magneetkies bevel. De gang is naauw met het kalkgesteente versmolten en heeft aan de grenzen enkele kalkspathpartijen omhuld. Ongetwijfeld komt hij uit het graniet, welke rotssoort vermoedelijk ook de kalksteenmassa van onderen omsloi houdt, Eenig aanrakingspunt van beiden hebben wij echter niet kunnen vinden. Tusechen de gehuchten Tobang en Tjoebadakh (of Tjobadak)) is op den bodem van het dal de bergpuin-afzetting door de goudzoekers overal omgewoeld en gedeeltelijk uitgewasschen geworden. Ter overzijde, an den regter oever van de Batang Gadis, naar doeson Gedang heed: vertoont zich weder eene plaatselijke ophooping van kalktuf of travertijn. En meer naar de hoogte toe bemerkt men kleine blokken van grijzen, #1” relägen kalksteen. Langs het overige gedeelte van den weg, over den Boekit Mandebaog®’ tot Panjangej, welks wateren reeds tot het riviergebied van de Rokan be hooren, treft men alleen graniet aan. Bij Panjangej wordt gegen goud ge graven. De mijnen van de Orang Oeloe liggen alle in het riviergebied van de Batang Gadis. REIZEN EN ONDEBRZOEKINGEN IN SUMATRA. 265 Over het geheel behoudt het land dezelfde gesteldheid tot dat men in het wijde dal komt van de Batang Sibensjer en de oostelijke bergketen in het gezigt krijgt. In Z. O. ngting, naar het terras van Rau, dat zich eenigzins boven de valleijen van de rivieren Sibenajer en Soempoer verheft, daalt het granietgebergte allengs in heuvélachtigen vorm af. Westwaarte verhefen zich nog de granietketens tot ongeveer 1000 voet boven de zee; doch oostwaarts wordt het dal van de Sibenajer, aan zijhe bovenhelft, door de reeds steilere keten van den Pomaton-sigeh begrensd Aan wiens wee-telijke afhelling, tot vrij hoog, de goudvoerende bergptin-afsetting aânge-troffen wordt. In deze afzetting van gerolde steenen enz. ligt de mijn (tam-bang) Lakapa. Verder Z. O., waar het dal wel éen uur gaans breed wordt (bij Padang-mentinggi), is het door de met bosschen begroeide oostelijke keten van het centraalgebergte begrensd, welke keten, ten bosten van Bau, door de Batang Soempoer doorbroken wordt. Langs deze Z. O, afhelling van het granietgebergte liggen menigvuldige brokstukken van sedimentaite rotssoorten, zuowel op de hoogte, als in de laagte, verspreid. Reeds aan de dalhelling van het riviertje Mariril vindt men stukken van een meer of minder korreligen, grijzen of witten kalk-steen, Van daar Z. W. naar de kleine valleijen van de Ajer Tjoebadakh afalende, ontmoet men gansche banken van mergel met zeer ondetecheidene, meestal echter steile hellingen der lagen. Bij dem kleinen riviertak b. v. hebben de lagen 55° N. W. helling en eene N. O. en Z. W. vigiting. Van boven is de mergel gewoonlijk sterk verweerd, altijd rhomboidisch splijtende, eene vlak-schelpige breuk vertoonende, en alsdan digt van sard en geelgroenachtig van kleur. Hij is doortrokken van ettelijke kwartssnoeren, waarin eenig loodglans ingesprenkeld is, en in kleine blaasachtige ruimten komen naald- en pluimvormige partijen van witten looderts voor. Dieper naaronderen (nader bij het hier niet zigtbare gran) Gast de mergel tot een licht gißfältige feldspath kristalletjes afscheiden. Aan andere afgezonderde en onduidelijke plaatsen wordt de grondmassa van een dergelijk gesteente bijna hdarnsteen- of kwartsash- tig, of meer thonsteenachtig, rood en rijker aan feldspath kristalletjes. Kortom, men erlangt hier de overtuiging, dat de mergellagen uit de formatie van den oudsten rhomboïdaalschen zandsteen, door de werking van opgestegene gra- Nietmassa’s tot porphierenge gesteenten veranderd zijn. Er bestätigt dus even goed porphieren, als er micaschiefer en thonschchiefer, serpentijn en dioriet gevonden wordt, van gemetamorphiseerden mergel; als er Aicartsrots bestaat van gemetamorphiseerden zandsteen enz. Vandaar die oneindige overgangen van zandsteen tot feldsteenporphier; van porphier tot kwartsrots; van sedimentairen kalksteen tot gneis en graniet enz. Tusschen de oostelijke takken van de Ajer Tjoebadakh bemerkt men op de hoogte eene laag van minder veranderden, groenachtig graauwen, digten en harden mergel, rhomboïdaalsch gekliefd en tallooze ijzerkiespunten bevattende. Aan de westzijde van ‘den hoofdtak, of de eigenlijke rivier Tjoebadakh, vonden wij steenblokken, die wij aanvankelijk voor gestreepten kalksteen aanzagen; doch bij nader onderzoek bleek het graauwgroenachtige en vleeschrood gestreepte bandjaspis te zijn. De Ajer Tjoebadakh voert reeds vele melaphierachtige gesteenten af, welke natuurlijk bij haren oorsprong, in de westwaarts gelegene Melaphier- en tra-chytbergen, vooral naar den Goenong Sikalaboe toe, weder menigvuldig worslen. Niettegenstaande den fijnen regen, was de lucht toch zeer doorzigtig. Toen wij te Rau kwamen, konden wij den top van den Goenong Pasaman (Ophir) zien, die gewoonlijk slechts bij helder weder boven de Z. Westelijke berichtet werden. Wij peilden hem 4° Z. W. De Sikalaboe is van Rau niet zigtbaar. Hij ligt achter het vrij hooge gebergte verscholen, aan welks voet de Ajer Singkarang in het dal van Rau afstroomt. Volgens aanwijzing der bewoners van Rau, zoude de Sikalaboe naauwkeurig 25° 2. W. van daar liggen. - De militaire post Rau ligt zeer fraal op een terras, dat met gras El struiken begroeid, 298 meter boven de zee is verheven, en ongeveer 50 voet boven den dalbodem van de Ajer Sibenajer, werwaarts het zich verbreedt. Een breede, regte weg leidt door een netten pasar, noordelijk waarvan, ter linker zijde, de groote, voor een half bataillon ingerigte, legerplaats zich bevindt, en ter regterhand een sterke redoute is geleger- Z. Ostwaarts opent zich het wijde dal, door hetwelk de Batang Soempofr afvloeit, met welke zich, niet ver ten Osten van Rau, de Sibenajer 1e eenigt en alsdan in die rigtning door het gebergte breekt. REIZEN EN ONDERZOEKINGEN IN SUMATRA. 267 Het klimaat van Rau is, niettegenstaande de aanzielijke hoogte dezer plaats, zeer warm en geldt voor ongezond. Koude koortsen, ofschoon niet bijzonder gevaarlijk, zijn inheemsch en verschoonen schier geen zich hier eenigen tijd ophoudenden vreemdeling. Men wil deze ongezondheid aan het water toes Het chrijven, dat Sn kleine riviertjes door de vlakte stroomt en door vrij omzwervende kudden buffels verontrcinigd wordt. De hoogste en laagste thermometer-standen leveren een zeer aanmerkelijk verschil. Tijdens onze cerste reis en verblijf te Rau, in het begin van de maand Junij 1838, namen wij verscheidene dagen, bij zonsopgang, eene temperatur waar van 18° 6 tot 19° 4 centigr.; terwijl de thermometer tus- schen 2 en 3 uur ’s namiddags somwijlen tot 90° Fahrenh. of 32° 3 centigr. zoude rijzen. Wij zelven vonden toenmaals de temperstnur van den grond 24°3 centigr.; wijzende de thermometer in de lucht,'s namiddags S uur, 28° 7 centigr. en do hygrometer 24° 2 centigr. aan. Ongeveer 3 uren gaans, ten noorden van Rau, in het gebied van Padang-mentinggi, licht de vermaartige goudmijn (Tambang) Lakepe. De weg derwaarts gaat, omtrent vijf kwartier uur gaans, tot aan eenige huizen, Samboer Loeboe-aro genaamd, langs den hoofdweg naar Mandaheling, waarbij men de groote, insgelijks onder Padang-mentinggi behoorende, kam-pong Loeboe-ero ter regterzijde liggen laat. Bij de reeds genoemde huisen voerde ons de gids benedenwaarts naar den oever van de Sibenajer, waar-mede zich iets lager de Batang Asik vereenigt. Tusschen deze beide, uit bet N. W. komende hoofdtakken van de Soempoer, verheft zich, ter hoogte van ongeveer 2000 voet boven de zee, cen bergtak, Pomaton-Sigeh genaamd, die het bekken van Rau ten N. bepaalt. In dezen berg-tak liggen vele der rijkste goudrijk zijn, en de ooste-lgke volstrekt niet. De Batang Asik voert geen goud in Härde, ook verder oostwaarts, in het lagere gebergte, naar het vlakke land van Pa-dang-Bola en Tamboesi heen, levert de grond geen goud. Wij doorwaadden de Batang Sibenajer en kwamen onmiddelijk daarna ean en anderen riviertak van deze, die van den Pomaton-sigch afkomt en den naam van Ajer Timbo draagt. In de bedden van beide rivierten vrouwen en kinderen, Door wassching verzameld wordt; en beide vertonen daarenboven zulk eene veelvuldige verscheidenheid van gerolde steenen, dat men den Pomston-sigeh voor eene geologische monsterkaart zoude kunnen aanzieren: syeniet, dioriet, melaphier, trachyt, trachyt-conglomeraat, thonschiefer, kalksteen ‘kieselschiefer en meer andere soorten zijn in aanmerkelijke brokken en groote menigte voorhanden. Doch wij willen de andete plaatselijke ondersoekingm niet vooruitloopen. Langs een amal voetpad, dikwijls geheel verborgen door half verdord gras, stegen wij vervolgens steil den berg opwaarts, en daams, schier even zoo steil en vermoeijend, in eene brandende zonnehitte, weder naar beneden tot in het bed van de Ajer Lakapa, een anderen zijtak van de Soengi Sibenajer, boven de Ajer Timbo. Hier ziet men aan versche den plaatsen vaste rotsen van selaphier, aan de oppervlakte meestal sterk verweerd, doch waar zulks niet het geval is, bemerkt men in de donker paarschkleurige grondmassa hoornblende-achtige kristallen van eenen augiët. Vorm, bijgevolg van werkiet, en van een schillerspath- of smaragdietachty anzien, gelijk de uraliet van Tirol en van Corsika. In het bed der Ajer Lakapa vonden wij ook groote brokstukken van een fijnkorrelige en, doorhaar sterk magneetijzergehalte, zeer zware verscheidenheid van melsphier. Andere groote brokstukken bestonden uit een wit gebleekt trachyt-conglomerat. Van de oevers dezer rivier moesten wij weder, omtrent een kwartier uur, de met gras begroide berghelling opklimmen, als wanneer wij aan de val allen plantengroide ondane mijnstreek kwamen. Hier ligt, onder een alluviun van ongelijke dikte en roode kleiaarde, ontstaan uit de ontbinding van da melaphier, die vermoedelijk eertijds de kruin des bergs zamengesteld beeft, eene verbazende massa steengruis, van 6—12 voet dikte en meer. In el weinig zamenhangend fijn gruis liggen gerolde steenen tot de groote val een kubiekvoet en grootere; alle, kleine en groote, onregelmatig door el kander en van velerlei soorten. Het menigvuldiget schijnen de melaphere te zijn, waarvan men verschillende wijzigingen waarneemt, meestal dioriet-achtig van aanzien, doch schier altijd met uraliet. Van de zwarte, zwar, jzerrijke verscheidenheid vindt men schaars groote brokken, maar 5e vele kleine stukjes, ter grootte van erwten, boonen en noten, Deze Bo men de inlanders bafoe katjang-katjang (peulensteenen) en zij beschouwen Reizen ennderzücken in sumatra. Gelijksoortig in grootte en even menigvuldig, zijn stukjes van een gebleekt en gedeeltelijk verweerd érachyt, meer of minder poreus, weinig glazige feldspath inhoudende, maar dikwerf kwartskorrels, zoodat het gesteente een feldsten-porphierachtig aanzien verkrijgt. Minder menigvuldig, maar in grootte blokken, is een fijnkorrelig syenict, waarvan welligt ergens in de nabijheid vaste rotsen onder den melaphier gevonden worden. Werkelijk graniet ontdekten wij er niet; slechts een enkelen granietachtigen ket bemerkten wij onder de daar verzamelde steenen. Zeer zeldzaam zijn er ook keijen van eene kwarterijke ijzerhoudende breccie, misschien even als de granietachtige kei van gangen afkomstig. Witte kwartskeijen zijn er insgelijks zeldzaam, althans veel minder menigvuldig dan de zwarte betoe katjang, maar gelden ook als kawan amas, of Ameh, gelijk de inlanders het laatste woord daar uitspreken. Allerzeldzaamst en klein zijn de stukjes van grijzen of geelachtigen zandsteen, graauwen thonschiefer, kalksteen en kieselschiefer. In deze bergpuin-ophooping komt het goud gewonlijk in kleine korrels, somwijlen ook in grootere, onregelmatige stukjes met magneetijzerzand voor, zonder platina of eenig ander metaal. Het wordt door afspoelig en was-sching verkregen. Van de hoogte des bergs is een waterstraal tot binnen de mijn geleid, alwaar zich twee of drie kleine kuilen bevinden, die onderling door goten verbonden en inwendig van: ruw metselwerk voorzien zijn. Het afsluiten en toelaten, van het water geschiedt door middel van eenen met boombast omwikkelden en tot duiker strekkenden steen, die an eenen hefboom is bevestigd. Langs de goten wordt de goudrijke grond bijeenverzameld, van de grootere steenbrokken ontdaan, terwijl de kleine door eene zeef afgezonderd, en het fijne gruis met behulp van ondiepe houten schotels of doelang, van naauwelijks een voet middellijn, in de goten uitgewasschen en door de kuilen weggespoeld wordt. Het is ligt te begrijpen hoe-veel goudkorreltjes en f Jine schilfertjes bij het wasschen en afspoelen opzulk eene ruwe wijze verloren gaan; en toch is de opbrengst der mijnen vrij aanziellijk. De bewerking van zulk een vier geschiedt gewonlijk op de volgende wijze. Een ondernemer neemt een viertal arbeiders in zijnen dienst, voor den tijd van een jaar, of eigenlijk voor een moeson, waarbij dan. de zaai- en oogstmaanden wegvallen. Een van hen bezorgt het bouwen van de hut bij de mijn, het aanschaffen der levensmiddelen enz. ‚ terwijl de overige drie het mijnwerk onder zich verdeelen, in dier voege: de een maakt de waterleiding, de andere delft en verzamelt den goudvoerenden grond, en de derde wascht dien uit. Het onderhoud voor elken arbeider komt den ondernemer op ongeveer f 80 in de moeson te staan, dat is voor vier man op /320; de benoodigde gereedschappen komen naauwelijks in aanmerking. Bij het einde van het werkjaar weegt de ondernemer den gondogst, trekt daarvan zooveel af, als zijne uitgaven beloopen, en verdeelt den rest in zes gelijke deelen: eem deel voor hemzelven, een voor ieder der werklieden, en een voor den eigenaar der mijn, zijnde gewoonlijk het hoofd van het distrikt. Naar men ons verzekerde, bedraagt zoodanig aandeel, wanneer de oogst eenigermate goed uitvalt, 10 tail goud, ter waarde van omtrent f 600 Zoodat de ondernemer bijkans 200 pct. winst behaalt op zijne gedana voorschotten van £300 of f 320, en voor dit kleine sommetje, in ’t geheel, bij de f 4000 aan goud wordt verkregen. Het mag onbegrijpelijk genoemd worden, dat, bij zulke voordeelige wit komsten, niet altijd een menigte goudzoekers daar aan den arbeid zijn; doch de aangeborene luiheid der Maleijers en hun te trotsche inborst om in dienst van een ander te gaan werken, verzetten zich hier tegen. Ten tijde toen de bewoners van Mandaheling onder het juk der Padri’s gebukt gi gen, was het goudgraven, om godsdienstige redenen, geheel en al verboden. Tegenwoordig zouden er gemakkelijk arbeiders uit die streken en de meer noordwaarts gelegene Battalanden, tegen een matig dagloon, te bekomen zijn; doch het ontbreekt er aan bemiddelde en tevens ijverige ondemers. Wonden daar Chinezen of Europesche koopleden of landeigenaren, bet mijnwerk zoude ongetwijfte spedig eene groote uitbreiding erlaugen @ anmerkelijke winsten afwerpen. De goudrijke gronden zijn te Lakaps #6 uitgestrekt, en zouden waarschijnlijk van de opperhoofden en andere in-landers, welke zich eigenaars er van noemen, tegen betaling van © niet zeer: hoogen prijs, in eens of jaarlijks, ter vrije benuttiging te beko-men zijn. Over den loop der Batang Soempoer deelden ons eenige opperhoofd: Reizen en oder zog der Rau verscheidene bijzonderheden mede, die wij der aanteekening hier wärde achten. Oostwaars van deze plaats, waar de rivier Soempoer het gebergte door-breekt, zoude zij, in een naauwe kloof, een hoogen waterval vormen. Ongeveer anderhalve dagreis verder beneden, bij de Moeara Tibawan, wordt de Soempoer bevaarbaar. Eene kleine dagreis van daar, komt men an de kampong Rokan, waar eene kleine rivier in de Soempoer valt, en deze laatste nu zelf, tot bij haren mond, aan de Oostkust, Batang Rokan wordt genoemd. Van do naauwe bergkloof, door welke zij bruischend voort-stroomt, tot bij de kampong Rokan, heeft haar loop cene O. hoofdrigting; vervolgens wordt deze N. O. en ten laatste N. N. O. en N. Een dag varens beneden de kampong Rokan ligt, aan den regter oever der rivier, de kampong Oedjong-batoe, waar men schier n iets van het gebergte meer zien kan, en het land geheel vlak en met hooge bosschen bedekt is, Nog cene dagreis verder ligt, insgelijks aan den regter oever, de kampong Kota-lama, en van daar zoude men nog bijkans tien dagen varens tot aan see hebben. Den benedenloop der rivier Rokan kende echter niemand onder de inboorlingen, door ons dienaangaande ondervraagd, naauwkeurig uit eigene aanschouwing. Even onbepaald, en somtijds verward of tegenstrijdig, waarom wij die berigten  aan de vergetelheid ontrukt worden, maar minder belangrijke daar des te eerder in verzinken. Wanneer men dan mijne over tuiging deelt, dat er zelden een stuk zóó onbelangrijk is, dat men er wiets uit kan leeren, zal men het betreuren dat er in den stroom der vergetelheid menig stukje wordt medegesleept, dat zulk een lot niet verdiend had. Veel, zeer veel, mag er ook in tijdschriften wezen dat tijdelijke waarde heeft, maar het kan soms zijn nut hebben om ook hierop opmerkzaam gemaakt té worden, terwijl het voor een ander, helaas! niet geringer, aantal stukken al eene laatste eer mag worden beschouwd, dat men ze nog cens in de herinnering terugroept, maar om er dan ook verder nooit meer OP terug te komen. Wanneer ik het plaatsen van dit stukje genoeg geregtvaardigd mij alleen over te zeggen, dat ik, met het oog op de bevordering on”! kennis van Neërlandsch Indië, mij geheel gehouden heb aan hetgeen on heb ’ blijft INHOUDSOPGAVEN. 273 bezittingen, in de strikten zin, aangaat; en den kundigen redacteur van het Tijdschrift voor N. I. te verzoeken om, waar ik hier of daar icts over het hoofd mogt gezien hebben, mij dit wel te willen helpen aanvullen. Op een eerste nommer zullen meerdere volgen. Dat ik met het Tijd-schrift voor Neërlandsch Indië, en wel met het thans afgeslösen tijdperk dat heeft, eenen aanvang maak, zal geenen deskundige verwonderen. Delft, November 1858. 3. P. GZ. I. DE INHOUD VAN DE 37 DEELEN DER 10 EERSTE JAARGANGEN VAN HET TIJDSCHRIFT VOOR NEERLANDSCH INDIË, SYSTEMATISCH GERANGSCHIKT. LAND- EN VOLKENKUNDE. DE O. I. ARCHIPEL IN HET ALGEMKEN. Oppervlakte der voornaamste eilanden, gelegen in den Nederlandsch Ost-Indischen Archipel, door p. Bar. MELVILL VAN CAMNBEN, V. 2, p. 883 en 885. Oppervlakte der Nederlandsch Ost-Indischen bezittingen; door denz., V. 9, p. 886. Over de hoogte der bergen in den  met de aldeaar voorkomende warme bronnen; uit een natürliche, aardrijks- en geneeskundig oogpunt beschouwd, als stellende een middel daar, ter voorkommen en genezing van die ziekten, waaraan Europeanen, ten gevolge van hun lang verblijf in heete luchtstreken, gewoonlijk lijden; door Fr. JUNGHUHN, IV. 2, p. 81. Badinrigt voor reconvalescenten; IV. 2, p. 122 (Selokaton). Utreksel van eene beschrijving van Java; IV. 2, p. 201. Bijdragen tot de geschiedenis der vulkanen in den Indischen Archipel, tot 1842; door F. JUNGHUHN, 1°. afd. Java, V. 1, p. 92, 185, 257, 614 en 755; Kritiek, door J. B. TEYSMANN, V. 1, p. 487; Antikräge, V. 1, p. 7.87. Oppervlakte van het eiland Java; door Pp. Bar. MELVILL VAN CARNEEE, V. 2, p. 156. Schetsen, ontworpen op eene nicuwe reis over Java, voor topographische en natürkundige navorschingen, aan het jaar 1844; door ¥ JUNGHUHN, VII. 1, p. 69, 128, 317; 2, p. 1, 205, 871. Lengtebepaling van den tijdbal te Batavia, geplaatst op den uitkijk; door F. A. A. GREGORY, L'. ter zee, VII. 1. p. 397. Brieven over Java; VII. p, 2, 205 en 351; 2, p. 881; 8. p. 1 [Bantam]. Berigt omtrent eene nieuwe kaart van het eiland Java, VIII. 2, p. 137. Een reisje door de residentie Bantam; door J. ¥. G. BRUMUND, III. 3, p. 687. Bijdrage tot de kennis van Zuid-Bantam; J. K. HASSKARL, IV. 2, p. 231. Soemadang: op de grenzen van het district Lebak in de residentie Bantam; door denz., IV. 2, p. 126. Goenoeng Salak; door voutinozre, VI. 2, p. 141; 3, p. 37. Uitbarsting van den berg Gedh, gedurende de maanden Nov. en Dec. 1840; door 3. x. Hasskan, IV. 1, p. 241. Opgave der hoogte van onderscheidene punten op en san den grooten weg van Batavia naar Bandong en Soekaboemi, naar barometermetinigen; door denz., IIT. 2, p. 340. Statisticke aanteekeningen over Arewang; IH. 1, p. 428. Bezock van den Tankoeban Prahoe, na de eruptie van den 27% Mei 1846; door Dr. Blerxer, VIII. 2, p. 565. Een togtje 10000 vocten hoog (op den Tjermé); door sznonmurs, VI. 5, p. 324. Uitstapje van Poerworedjo naar de Goenong Wangie en de meer suid-oostelijk gelegen grenzen van Beglen; VI. 4, p. 380. Oorsprong van den naam Bagelen en het aldaar gevestigd geschicht der Kentols; door a. VAN DE POEL, VIII. 3, p. 178. Beschrijving van Karaag Bollong en de Vogelnestklippen aldaar; VIII. 1, p. 318. De rivier Bogowonto; door v. p. port, IX. 1, p. 367. Soerakarta in eenige bijzonderheden geschetst; V. 2, p. 453. Reisje van Solo naar Petjitan; VIT. 3, p. 119. Iets over de geolog Leider verhoudt tusschen Jara en Modare; door D’. BLEEKER, IX. 1, p. 107. Bijdragen tot de kennis van de gebergte-svetemen in het oostelijk Jara; door #. zouincer, VIII. 1, p. 125. Beklimming van den berg Sairoe, op den 18% October 1538; door c, P. CUGNETT, I. 2, p. 447. De berg Sairoe, VI. 3, p. 15s. Oorsprong van den raam Banjoewangi, cor B. 5. C., TL. 1, p. 206. Geeebiedkundize nanteeke ningen omtrent Basjowangi; door denz., |. 1, p. 205. Bevolking van Java en Madura; uit de statistiek van 1632, IE 1, p. 156. Bijdragen tot de stalistick der bevolking van Java; door IY. BLEEKER, IX. 1, p. 39, 143, 321; 2, p. 97 en $, p. |. Inhaltigen, gewönten en gebruiken der Javanen te Soerakarta; door C. F. WINTER SR, 'V. 1, p. 459, 564 en 690. Regtspieling over de onderdanen van Z. H. den Soesenehoenan van Soe- rakarta; door denz., VI. 1. p. 99, 386 en 479. Oorsprong van het zoogenemdé Kalang-volk; door denzelfden, II. 2, p. 578. Het hof te Soerakarta; door Dr. s. A. BUDDINGH, I. 3, p. 410. Javaansche titels; VIII. 4, p. 253. Onderzoek naar de oorzaken van het onderscheid in voorkomen, kleeding, zeden en gewoonten, taal en karakter, tusschen de Soendanezen en eigen- lijke Javanen; door Dr. vaN HOEVELL, IV. 3, p. 133. De heidenen of Badoewinen van Bantam; [door SPANOGHE] I. 3, p. 295. Bijdragen tot de kennis der Badoeinen, in het Zuiden der residentie Bantam; door D'. VAN HOEVELL, VII. 4, p. 835. Tafereelen van Javaansche zeden; door c.s. w. Graaf VAN HOGENDOEP, Amst. bij c. G. SULP Tafereelen van Javaansche zeden; door c.s. w. Graaf VAN HOGENDOEP, Amst. bij c. G. SULP Tafereelen van Javaansche zeden; door c.s. w. Graaf VAN HOGENDOEP, Amst. bij c. G. SULP Tafereelen van Javaansche zeden; door c.s. w. Graaf VAN HOGENDOEP, Amst. bij c. G. SULP Tafereelen van Javaansche zeden; door c.s. w. Graaf VAN HOGENDOEP, Amst. bij c. G. SULP Tafereelen van Javaansche zeden; door c.s. w. Graaf VAN HOGENDOEP, Amst. bij c. G KE, 1837; door denzelfden, I. 1, p. 91. Javasche tafereelen; door u. P., I. 2, p. 180. Javasche volksverlichting; II. 1, p. 129. Karakter der Javanen; II. 2, p. 212. Wreeden strafoefeningen vroeger op Java in gebruik; door Dr. v. HOZVELL, TI. 1, p. 168. Spelen en volksvermaken der Javanen. Tijgergevecht; door denzelfden, II. — 1, p. 298; Javaansche komedie; door denzelfden, IV. 2, p. 348. Het doodendal; door w. 1. mieren, VII. 2, p. 338. Gebruiken bij Javaansche grooten; door Dr. 8. A. BUDDINGH, III. 2, p. 239, en door M*. p. a. scHiL, III. 2, p. 466. Godsdienstige monumenten op Java; door B. a., I. 1, 215. Nieuw-opgegraven oudheden in de residentie Kadoe; I. 2, p. 70. Tjandi Moendoet in 1839; door D*. s. A. BUDDINGH, I. 2, p. 389. Tempel Selo-Grio; door denzelfden, I. 2. p. 407. Pasar Gedé; door denzelfden, II. 1, p. 45 en 201. Het heilige graf van Giri; II, 1, p. 60 en 201. INHOUDSOPGAVEN. 277 Oorsprong van de oudheden te Prambanan; door worrar, JJ. 1. p. 459 Il. 3, p. 189. Gedachten over de ruïnen van de Hindoesche godsdienst, welke op Java gevonden worden; door r. o. varck, III. 1, p. 177. Beknopte schets van de godsdienst der Hindoes, met betrekking tot die leer welke op Java vroeger is beleden ; door M’. p. a. scuruu, IIT. 3, p. 543. Ruinen van Java. Korte ontleding der steenen en gedenkteckenen, welke de Hindoes op Java hebben achtergelaten; door Dr. rm. sumouvan, VI. 3, p. 341. Nieuwe belangrijke bronnen voor de oude geschiedenis van Java; door Dr. v. HOEVELL, UI. 3, p. 307. lets over het Koningrijk Jaccatra; door 3. B. c., I. 1, p. 38. lets over het rijk en de vorsten van Padjadjaran ; door u. P., I. 1, p. $89. Overleveringen betrekkelijk de oude Javaansche geschiedenis en den val van het Modjopaitsche rijk; 1. 3, p. 268. De oorzaken van den oorlog op Java, van 1825 tot 1830, door 3. 3. VAN SEVENHOVEN, I. 2, p. 103. Vertaling van een Javaansch H.S. behelzende cene geschiedkundige schets der splitsing van het rijk van Soerakarta en der stichting van het rijk van Djokjokarta, II. 2, p. 204. Overzigt van de voornaamste gebeurtenissen in het Djocjocartasche rijk, sedert deszclfs stichting (1755) tot aan het cinde van het Engelsche Tusschen-bestaur; VI. 8, p. 122, 262; 4, p. 25. Verhandeling over de waarschijnlijke oorzaken, die aanleiding tot de on- lusten van 1825 en de volgende jaren in de Vorstenlanden gegeven hebben; door Mr. 3. r. WALRAVEN van NES, VI. 4, p. 118. Javaansche tijdrekening; door J. tires, IJ. 1, p. 69. Tete over de Mohammedansche tijdrekening op Java; door P. MELVILL Van Cannés, V. 2, p. 177 en 659. Bijdrage tot de Medische topographic van Batavia; door Dr. srunusn, V. 19° INHOUDSOPGAVEN. 2, p. 281 en 640; VI. 1, p. 451; 2, p. 97; 4, p. 272; VIL. 8, p. 381; VIII. 2, p. 445. Geneeskundige topographie van Samarang; door M. J. E. MULLEB, VII. 3, p. 314; VIII. 1, p. 327; 2, p. 507. Schets van het eiland Noesa-Kambangan; I. 2, p. 54. Beschriving van het eiland Bailie; door J. ALTING SIBERG, VIII. 1, p. 279. Eenige mededeelingen omtrent het eiland Bali, van ABDULLAH BIN MOHI-MAD AL-MASRIE; door Dr, v. HozveLL, VII. 2, p. 139. Een uitstapje naar het eiland Balie; door H. ZOLLINGER, VII. 4, p. 1; VIII. 4, p. 235. Wetenschappelijke nasporingen op het eiland Balie; medegedeeld door Dr. v. HokvELL, VIII. 8, p. 223 Tweede berigt, medegedeeld door denz., VIII. 4, p. 205. Balische gierigheid; IX. 8, p. 240. Beschriving van het eiland Lombok; II. 2, p. 659. Het eiland Lombok; door H. ZOLLINGER, IX. 2, p. 177 en 301. SUMATRA. Kort topographisch verslag van een reisje door Sumatra; door J. M. JOUKES, V. 2, p. 124. Westkust van Sumatra. Oorsprong der Padaries; door v. D. n., I. 1, p. 118. Korte beschriving van het Nederlandsch grondgebieder Westkust 122 Sumatra; door FRANCIS, II. 1, p. 28, 90, 131 en 203. Het inlandsch bestuur ter Westkust van Sumatra; II. 1, p. 112. Bondjol; II. 1, p. 456. De beklimming van den berg Ophir; door L. HORNER, II. 2, p. 605. HIL 1, p. 71. Verslag van eenen togt van Padang naar de Boengas- en Stans- of hout- baaijen; door VAN OORDT en KOBTHALS, IV. 1, p. 451. INHOUDSOPGAVEN. 279 Beknopt overzigt van den handel en de scheepvaart te Padang, gedurende het jaar 1844; door J. v. D. vinxg, IV. 2, p. $73. Fragmenten over Sumatra; nagelaten door wijlen 1. u. ostuorr (1839), VII. 1, p. 1. Utstapje naar den berg Talang, eigenlijk genaamd Soelassie, ter Westkust van Sumatra, in de maand October 1845; door 3. u. k., VIL. 1, p. 93. Een paar aantcekeningen omtrent vuurbergen en aardbevingen op Sumatra; door 3. DU Pty en Dr. sruuerr, VII. 9, p. 110. Verzameling der Battahsche wetten en instellingen in Mandheling en Pertibie; gevolgd van een overzigt van land en volk in die streken; door 3. T. witter, VIII. 2, p. 145. Schcts eener geneeskundige topographic van Kotta General Cochius, zoo als zij was op het einde van 1838; door  1; 4, p. 27 en 213. Jononven, die Battalander auf Sumatra; (Bockaankondiging) X. p. 126. Benkoelen. Korte aanstippingen nopens de afdeeling Benkoelen; door B.. ‚n, I. 2, p. 343. Benkoelen in 1833; door x. a. rrancis, IV. 1, p. 417. Benkoelen zoo als het is, en de Benkoelezen zoo als ziju, in 1853, door Lt. v. D. vINNB, V. 3, p. 550. Lampong-distrikten. De uitrociing der Orang-Abocng in de Lampongsche, IV. 2, p. 35 De Lampongsche distrikten; door uw. zontixncer, IN. 1, p. 1, 121 en 249. Palembang. Iets over het inlandsch bestuur in de biuneulanden van Palembang, aldus beyond in 1822; door 3. c. REYNST, I. 1, p. 258. De Ko-bors; door 3. w. pons, I. 2, p. 286. Sets over de Passumab-landen op het eiland Sumatra; door denzlideu, I! 2, p. 553. Herinnering. u san een reisje in de nsidutic Palembang; V2, p. 1. Aanterkenine nen schetan over Palembane, VI. 3, p. 19s, 2 den 220, 4, p. 95. eyed 2 iv. bane raict op de Mee: Palandoa. Vill. J, p. 280 INHOUDSOPGAVEN. Schetsen van Palembang; VIII. 8, p. 281. De olifantenjagt op Sumatra; VIII. 4, p. 97. Staten aan de Oostkust. Oud volksgebruik in het rijk van Jambi; door 3. w. BOERS, III. 1, p. 372. Legenden van Djambi; VIII. 4, p. 38. Eenige berigten omtrent Indragiri, op de Oostkust van Sumatra; IV. 1, p. 540. Atjin. Korte aanteekeningen over het rijk van 4éjin, gelijk ook over de onafhankelijk staten Sinkel, Tapoes en Baroes: opgemaakt op eene reis langs de kust in het begin van 1837; door w. L. RiTTEeR, I. 3, p. 454; IL 1, p. len 67. Schetsen van het noordelijk gedeelte van Sumatra; IX. 4, p. 149. Eilanden Aan de Westkust van Sumatra. Batoe-eilanden, ten Westen van Sumatra gelegen; door L. HORNER, UI. 1, p. 313. Bijdragen tot de kennis van het eiland Nias; X. 1. p. 171. Eilanden aan de Oostkust van Sumatra. Beschriving van de bewerking der tinmijnen op het eiland Banka, en van de gebruiken der mijnwerkers; V. 2, p. 392. Bijdrage tot de kennis van het eiland Banka; door S. FRANCKEL, VI. 2, p. 49. Korte schets van het eiland Banka; door W. L. RITTER, II. 1, p. 401. De oorsprong van Pontianak; door W. L. RITTER, II. 1, p. 401. De diamant, eene Borneosche overlevering uit de 18% eeuw; door den-zelfden, III. 1, p. 595. 