De Vereenigde Staten van Noord-Amerika
— — — De democratie van New-York heeft meer tot stand gebragt dan menige groote monar- chie. *s Namiddags staken wij over naar Brooklijn, om de met regt beroemde begraafplaats te zien, welke door haren fraaijen aanleg den levenden ge- - noegen schenkt, en ieder aangename rust belooft. New- York, 20 Augustus. © Den 164en bestegen wij des avonds de stoomboot tot een uitstapje naar Westpoint, dat wij te mid- dernacht bereikten. In de duisternis klauterden wij op naar het hooggelegen logement. De in zijn eersten slaap gestoorde kastelein wilde of kon ons geene andere kamer geven, dan een schrikkelijk heet, dompig hokje zonder ramen, onder het dak; zoodat wij genoodzaakt waren om als met geweld het parlour of the Ladies (gezelschapszaal voor de a16 WESTPOINT. dames) te overmeesteren. Wij sliepen er bijzonder goed, zonder door spookverschijningen van Ameri- kaansche dames verontrust te worden. Den volgenden morgen doorliepen wij de uitne- mend schoone omstreken, en bestegen het fort Putnam. Door bergen van _ verschillenden vorm komt de Hudson aanstroomen, wordt door het voor- uitspringende Westpoint ter zijde gedrongen, en ‘zet, na eenen halven cirkel beschreven te hebben, zijnen loop naar New-York voort. De hoogten zijn meest met woud begroeid, de vlakkere deelen goed ‘bebouwd en met gebouwen versierd. De groote _ krijgsschool alhier is eene welgeordende, zeer nut- tige inrigting voor de Vereenigde Staten. De jonge lieden toonen eene goede houding, en meer welle- vendheid, beschaving en bekwaamheid, dan menig ander ongedrild republikein. nee oe Philadelphia, 25 Augustus. Gisteren te 9 uur staken wij met de stoomboot van New-York naar den Staat New-Jersey over; toen langs den spoorweg tot Delaware en met eene tweede stoomboot naar Philadelphia, 100 Engelsche mijlen in 6 uur voor circa f 10 Ned. de persoon. De landstreek is groen, deels wel bebouwd, maar niet schilderachtig. 3 — — — Na geéindigden arbeid heb ik heden eene verre wandeling door de stad gedaan, tot aan gene zijde der brug over den Shuylkill. Ik had gelegenheid zeer vele vrouwen uit de kerk te zien komen. Bijna alle waren zij veel eenvoudiger, na- tuurlijker en smaakvoller gekleed (en zagen reeds daardoor er veel beter uit) dan de modedames, wie PHILADELPHIA. - 517 eene pijpensteel op eene bierton geschroefd, het ideaal van vrouwelijke schoonheid schijnt te zijn. Over de stad Philadelphia wil ik niet herhalen, wat elk reisverhaal bevat. Lange, regte, deels met boomen beplante straten, zoo groote zindelijkheid, dat zelfs de voetpaden geboend en de benedenste deelen der huizen gewasschen worden; groote met ongemeen schoone boomen beplante pleinen, sier- like en smaakvolle kerken, huisdeuren en stoepen omzet met wit marmer, sierlijke ijzeren leuningen, hek- en traliewerk enz. Van Kwakerdom, voor zoover dit dadelijk in *t oog zou vallen, heb ik nog niets bespeurd. Philadelphia , Qh Augustus. Heden hadden wij een even aangenamen als leer- rijken dag. De Heer R. haalde ons af, en onder zijn geleide bezagen wij vooreerst de machine-fa- briek van den Heer Norris, waar 500 personen werk en wekelijks 5 tot 8 dollars (12 4 20 guldens Ned.) loon vinden; en evenwel is hij in staat vele stoomwerktuigen naar Oostenrijk uit te voeren, zon- der beschermende regten te verlangen. De waterwerken verdienen, naast die van New- York, met roem vermeld te worden. Een gewel- dige dam stuwt het water van den Shuylkill op: groote raderen heffen het in de nabijgelegen be- houders, van waar het zeer doelmatig door de ge- heele stad verspreid wordt. Eene begraafplaats, door de bemoeijing van on- zen geleider in de nabijheid van den Shuylkill aan- gelegd, op heuvels en hellingen, met schoone uit- zigten, boomen en gedenkteekens, is naast Pere la 518 - - PHILADELPHIA. Chaise en dat te Brooklyn, welligt het schoonste dat ik ooit zag. 7 Lancaster , 2 September. — — Den Q7sten geleidde de Heer D. ons eerst naar het Atheneum, welke wetenschappelijke inrig- ting, nevens eene leeskamer, eene goede bibliotheek bezit. De zoogenaamde philosophische academie be- staat reeds 100 jaren, en heeft zich in vele opzigten groote verdiensten verworven. Wij zagen daar zeer onderscheidene zaken: groote mammouthsbeenderen , onbehagelijke kunstwerken uit Middel-Amerika, het origineel der onafhankelijkheidsverklaring, ¢éen por- tret van Jefferson, ’twelk hem bejaard, maar veel schooner en geestvoller voorstelt dan andere afbeel- dingen. Op ’t raadhuis zagen wij de onveranderde zaal, waar de onafhankelijkheidsverklaring ondertee- kend werd, en van den zolder hadden wij een ruim gezigt over de groote stad en omstreken. Den 28sten bezochten wij het krankzmnigenge- sticht, het armhuis, het instituut voor blinden en de gaswerken. Deze imrigtingen zijn niet. slechts groot en doelmatig, maar de beide eerste zijn zoo prachtig ingerigt, dat zij paleizen gelijken. Den 29sten voeren wij met den stoomwagen over Reading naar Pottsville en zagen welken onuitput- telijken rijkdom van steenkolen zich hier bevindt. Allenes zullen echter deze oorden zoo zwart wor- den als New-Castle en Wolverhampton. Den 50sten keerden wij naar Reading terug, en beschouwden onder geleide van een Duitschen pre- dikant en koster, van de tinne eens torens, de ver- rukkelijke landstreek. Des avonds bereikten wij LANCASTER. D419 Harrisburg. In het Duitsche logement werden ons voor het eerst laarzenknecht en pantoffels aangebo- den, en op den ‘kandelaar lag een snuiter; maar het Duitsch was met menig Engelsch woord door- spekt. Van het Statenhuis in Harrisburg heeft men een schoon gezigt over den Susquehannalr, de eilanden daarin, de heuvelen in de nabijheid en de bergen in de verte. Van Harrisburg vertrokken wij door aangename, welbebouwde streken naar Lancaster. De bevol- king dezer landstreek is grootendeels Duitsch; vrou- wen, meisjes en kinderen zien er zoo gezond, wel- varend, flink en vrolijk uit, als mij in Amerika bijna niet is voorgekomen. De gewone bleekheid is alzoo geen noodwendig gevolg van. het klimaat. Hartford in Connecticut. Den 5den September voeren wij ’s morgens met eene stoomboot van New-York naar New-Haven. Het weder was schoon, maar koel. Over ’t alge- meen heeft de zon des daags nog zeer veel kracht, maar ’s morgens en 's avonds teekent de Thermo- meter 7—10 graden. De woonplaats van onzen vriend T. behoort tot de vrolijkste en bevalligste van Amerika, zoo sierlijk en smaakvol zijn vele huizen, zoo boomrijk de straten, zoo welgebouwd de kerken en openbare gestichten, zoo rijk de ge- zigten van eenige bergen in de nabijheid. Vrijdag den” 64en toonde de Heer O. ons schit- terende proeven met prismatisch licht; hierop be- zochten wij eene school, volgens de leerwijze van Lancaster ingerigt. De vertrekken waren groot:en licht; het onderwijs toonde goede vruchten. Vele 520 BOSTON. | knapen ‘b.v. vermenigvuldigden uit het hoofd 45724 met 58452, en een meisje loste een gansch niet gemakkelijk algebraisch voorstel op. Boston, 10 September. Gisteren morgen om half acht vertrokken wij van Hartford, voeren met de stoomboot den Connecticut op, en een daar langs loopend kanaal tot Spring- field, hielden hier ons middagmaal en bereikten langs den spoorweg des avonds te 7 uur Boston. De geheele landstreek getuigt van de vlijt der be- bouwers, zij is echter noch schilderachtig, noch vruchtbaar; en als landbouwer zou ik gewis uit dit steenachtig drooge land naar het veel gezegender westen verhuizen. Boston gelijkt meer naar eene Europesche stad dan eenige andere der Vereenigde Staten. Zij ont- stond van lieverlede zonder een vooraf ontworpen , algemeen, regelmatig plan; van daar zijn de stra- ten meerendeels krom. De gevels der huizen too- nen groote verscheidenheid, terwijl nieuwere gedeel- ten der stad, welke sedert het openen van den spoorweg naar Albany sneller aangroeijen, aan de westelijke straten van Londen doen denken. Regel- matige uitbreiding wordt moeijelijk gemaakt door vele watervlakten, waarover eenige zeer lange brug- gen naar de voorsteden geleiden. De zoogenaamde Commons en de daaraan liggende openbare tuinen vormen, even als de Battery te New-York, aange- name wandelplaatsen. De aanleg van talrijke plei- nen, die in tuinen herschapen konden worden, is vroeger verzuimd, en thans niet te herstellen. De hooge granieten obelisk, ten aandenken aan den BOSTON. oat moeijelijken aanvang van den moedigen strijd op Bunkerhill, levert een zeer ruim en schoon gezigt. Dit geldt ook van het Statengebouw, ‘twelk van verre aan het kapitool te Washington herinnert. Boston, 13 September. Na volbragten arbeid leiden wij gisteren verschei-— dene bezoeken af, en gingen toen naar *t Athe- neum. Hier bevindt zich vooreerst eene verzame- ling afgietsels van oude kunstwerken en. vele bustes van beroemde Amerikanen; ten anderen eene ver- zameling van originele schilderstukken en kopijen, die over ’t geheel mij slechts middelmatig voorkwa- men. ene derde tentoonstelling van beeldhouw- werken des’ Heeren Crawfurd, een Amerikaansch beeldhouwer, bevat goede bustes en eene groep: Orpheus, onder geleide van Cerberus in de diepte afdalende. Onder den linkerarm heeft hij zijne lier, de uitgestrekte hand des regterarms sehijnt het aan- gezigt of wel de oogen tegen den glans van ’t licht te beschermen. Het eene been schrijdt ver uit, en de mantel wappert in de lucht achterna. Aan de- zen mantel of den regterarm moge iets te berispen wezen, het geheel toont schoone, opmerkenswaar- dige vorderingen in de Amerikaansche kunst. re Het nieuwe tolhuis te Boston is in edelen stijl en goede verhouding, bijna geheel uit graniet op- getrokken. Zelfs .aan dak en trappen vindt men niet, het geringste van brandbare stof. De markthal te Boston is groot en zindelijk. Geene Amerikaansche stad is zonder zoodanig ge- bouw, zoo aangenaam voor koopers en verkoopers, als dienstig voor de aangebodene waren; terwijl in de Bay 21 599 DEMOCRATIE. aanzienlijkste steden van Europa alles aan sneeuw , wind, regen en stof wordt blootgesteld. | Nergens ter wereld vindt men eene zoo alge- meene, zoo geheel volkomene en toch zoo rustige democratie als.in New-Engeland. Aan onbehoorlij- ken invloed of geheime kuiperijen bij de verkiezin- gen wordt niet gedacht. Eene poging b.v. om handwerks- of kooplieden de begunstiging te ont- trekken, wanneer zij niet willen stemmen gelijk de begunstiger, zou dadelijk bekend worden en hem die zulks beproefde aan de openlijke verachting prijs geven. Bij zekere twijfelachtige keuze zette een der aanzienlijke mannen in Boston zijnen koet- sier aan om te gaan stemmen, in de onderstelling dat deze het voorbeeld van zijnen meester zou vol- gen. De koetsier antwoordde, dat deze zaak hem geheel onverschillig was, en hij daarom niet had willen stemmen. Wanneer hij echter stemde, zou dit tegen den kandidaat van zijnen heer zijn. Hij had dan ook vroeger in het stemmen steeds zijne elgene meening gevoled. — In een ander, mede twijfelachtig geval, vreesde een der rijkste mannen des lands, dat zijn vrije, stemgeregtigde neger niet volgens zijne wenschen stemmen zou, en de vrouw des huizes nam op zich hem dit te beletten. Zij gelastte hem een groot vat wijn achter elkander af te tappen, en met blijdschap verhaalde zij haren man bij diens terugkomst, hoe aardig zij haren neger door kelderarrest verhinderd had, tegen den wensch~ van zijnen meester te stemmen. »De neger,” ant- woordde de man, » was er en heeft medegestemd.’’ — » Scipio (zeide hierop de vrouw tot den neger) heb ik u niet bevolen den wijn af te tappen?’’ — »Ja, Miss, dat heb ik ook gedaan; maar er waren geen . kurken genoeg, ik moest er nog wat halen, en ter- IJSHANDEL. 395 | wijl de koopman ze telde had ik tijd om te gaan stemmen.”’ es Boston, 19 September. Nadat wij het Auburnkerkhof, ’twelk die van - Brooklijn en Philadelphia op zijde streeft, hadden bezigtigd, reden wij naar een meer, aan welks oever groote gebouwen staan, ter berging van het ijs, *twelk van Boston naar alle deelen van Ame- rika, zelfs naar China verzonden wordt. Een een- voudig werktuig, eene soort van egge, wordt door paarden in de lengte en breedte over het ijs ge- trokken. Volgens de reten van dit net springt het ijs in groote regelmatige blokken, welke gemakke- lijk er uit te nemen zijn, tusschen zaagsel en krul- len huishoog zich laten opstapelen en duizenden mij- len verzenden, zonder te smelten. Gisteren reden wij met den spoorwagen naar Lo- well, de eerste fabriekstad der Vereenigde Staten. Zij is weder' een der Amerikaansche wonderen, ont- staan door verstand, vlijt, deugd en volharding, al- les derwijze vereenigd als men maar zelden vindt. Dat zulk eene stad met zoo vele aanzienlijke hui- zen, en zoo vele (1840 reeds 21,000) inwoners, met zoo verbazend groote fabriekgebouwen, waar alleen voor werkloon aan meer dan 2000 man- nen en 6000 meisjes, jaarlijks bij de 8 millioen Ned. guldens wordt uitbetaald, — in weinig meer dan 20 jaren uit het niet verrees, wekt verbazing. - Wie echter de vaak beklaagde schaduwzijde kent van fabriekontwikkeling op groote schaal, kan niet zonder angstige bezorgdheid aan Lowell’s toekomst denken, — hij moet de loffelijke eigenaardigheden 21* o24 | LOWELL. van Lowell zien, om zich te overtuigen dat alles hier anders dan elders ingerigt is en (geve de He- mel!) blijven zal. Te gelijk met huizen en fabrie- — ken, verrezen scholen en kerken, en ’tgeen nog van meer belang is: allen, zoowel meesters als ar- beiders, zijn overtuigd, dat zedelijkheid en deugd de grondzuilen zijn, niet alleen van eeuwig, maar ook van tijdelijk welzijn. Uit de vele bijzonderhe- den, wier vereeniging eene schets van ’t geheel zou geven, wil ik slechts enkele vermelden. Van de meisjes in de fabricken zijn zeer weinige uit de ‘stad zelve, bijna alle zijn dochters van grondeige- naars in New-England. Zij worden even gaarne door de ouders naar Lowell: gezonden als zij zelve derwaarts gaan, want eene goede opvoeding gaat met den arbeid gepaard, voor hare zeden wordt doelmatig zorg gedragen, en zij vinden gelegenheid om naar haar doen een aardig kapitaaltje te be- sparen ; zoodat zij, na 4 tot 4 jaren in den kring. harer familie teruggekeerd, als bekwaam, beschaafd en niet onbemiddeld, bij voorkeur ten huwelijk wor- den gevraagd. Beneden de 15 jaar wordt er geene in de fabrieken aangenomen, en elke die zich niet wel gedraagt, wordt dadelijk ontslagen en in geene andere fabriek aangenomen. De kosthuizen staan onder het opzigt van waardige vrouwen, en de in- rigtingen en kamers (van welke ik er onderschei- dene zag) zijn zoo zindelijk, ja elegant, als burger- meisjes in Europa zelden hebben. Ontbreekt het aan de gelegenheid of wel mogelijkheid tot afdwa- lingen, dan wel zijn hier de vrouwen en meisjes daartoe van nature minder geneigd? de nood althans dringt haar niet tot uitspattingen. De gedrukte schriften van onderscheidene arbeidsters, waaronder vroegere schoolonderwijzeressen, die na ’t opsparen FABRIEK-ARBEIDSTERS. 325 van eenig kapitaal tot hare vorige bezigheid terug- keeren, toonen een’ graad van beschaving, waarvan men in de Europesche fabrieken geen denkbeeld heeft. En staan dan ook slechts weinige op deze hoogte, de andere volgen toch en maken zich de aangebodene boekverzamelingen ten nutte. Ja, de handwerkslieden hebben zich hier een huis ge- bouwd, eene leesbibliotheek en leeskamer gesticht, zoo als tot hiertoe, b.v. in Berlijn, zelfs door let- terminnaars en geleerden niet is tot stand gebragt. Moge hier of daar de natuurlijke neiging der meisjes tot opschik, haar tot enkele overdrevene uitgaven vervoeren; over ’t algemeen blijft het ver- blijdend, dat zich nergens nood of slordigheid ver- toont, en de grillen der Parijsche modes de natuur- like vormen niet verminken. In eene enkele fa- briek (en dit herhaalt zich in alle) zag ik welligt meer sterke, bloeijende, hupsche meisjes,; dan tot hiertoe -in geheel Amerika. Zij zweven niet tus- schen de gevaren van te weinig of te veel levens- genot, maar bewegen zich behoorlijk tusschen ar- beid en uitspanning. De vraag: of zich tegen- over dit alles geene wezenlijke gebreken doen zien? — mag ik beantwoorden met: mij zijn er ‘geene voorgekomen, maar wel voedt mijne_harte- _lijke deelneming bezorgdheid voor de toekomst, en ik kan de uitboezeming mijner wenschen niet weer- houden: dat de vriendschappelijke eensgezindheid tusschen ondernemers en arbeidenden niet door eigenbaat of aanmatiging gestoord worde; — dat niet in Lowell zelve eene bloot fabricerende kinder- wereld moge opwassen; — dat de verkeerde mee- ning over het nut en de noodzakelijkheid van be- schermende regten niet tot hoogst gevaarlijke kun- stenarijen moge verleiden; — en niet vergeten wor- 326 MASS-MEEFTING. de, dat slechts dan rijkdom geoorloofd is en waarde heeft, wanneer die niet ten koste zijner medebur- gers is verworven! Boston, 21 September. Den 19 hadden wij hier een’ regt Amerikaan- schen dag, namelijk eene algemeene bijeenkomst (mass meeting) der Whigs, waarbij het nog wel zoo uit- bundig en toch niet minder ordelijk toeging, als ik vroeger van Charleston en Louisville heb vermeld. Bij het genoegen over de geestdrift des volks, van _den grootsten tot den geringsten, ter deelneming aan vaderlandsche aangelegenheden, wekt het echter een smartelijk gevoel, dat men hier een feest ziet, ‘niet van het Amerikaansche volk, maar van eene Amerikaansche partij; — dat millioenen smalen op ‘tgeen millioenen loven; — en datgene waarover men zich verstaan kan, ja noodzakelijk verstaan moet, tot schijnbaar onoverkomelijke zwarigheid opgedre- ven wordt. Amerika heeft grootere dagen beleefd dan deze bijeenkomsten van ééne partij. Welke roemrijke, welke éénige dagen, toen Jefferson en zijne aanhangers’ den adelaarsblik in den nacht der toekomst sloegen, en eene waarlijk nieuwe wereld als in profetische verrukking zagen ontluiken; — toen Washington, de roemrijke krijgsman, ijn zwaard in handen der burgerlijke overheid neder- leide; — toen hij, na een langdurig vreedzaam be- stuur, gewillig tot den stillen huisselijken kring terugkeerde. Dat waren feestdagen zonder gelijken! En ook aan de edelste dagen van rouw ontbreekt het niet, waar tranen van droefheid met vreugde- tranen zich vermengden: het vijftigjarig bestaan van CAMBRIDGE. 997 ¢ den Staat, te gelijk den sterfdag van Jefferson en Adams, deze doopheffers en opvoeders des grooten , heerlijken Verbonds. Zoodanige herinneringen staan mij, — eenen vreemdeling — zoo levendig voor den geest, dat hetgeen mijne oogen thans aanschou- wen, in weérwil van allen luister daarbij ten toon gespreid, ‘mij bijna slechts als theatrale decoratien voorkomt. Gisteren reden wij naar het naburige Cambridge, den zetel der Harward University, en hoorden eerst eene vloeijende voorlezing van den Regter Story over zeeassurantién. Daaruit bleek onder anderen, hoe moeijelijk het is, gedachten zoo juist in wette- like woorden voor te dragen, dat zij voor geene andere uitlegging vatbaar ziin. Daarna hoorden wij eene zeer duidelijke, leerrijke voorlezing van den Heer Spark over de vroegere staatsregelingen van Amerika. Eindelijk woonden wij het onderwijs in ° eene Latijnsche classe bij, die met onze Tertia eenige overeenkomst heeft, en waar de leerlingen blijken gaven van goede vorderingen. In plaats van de vermelding der heden gehoorde leerrede, de volgende anecdote: Toen de vader van den Heer P. vele jaren geleden, des Zondags door Connecticut reisde, trad een ambtenaar aan den wagen en vroeg, »of hij de wet niet kende, waarbij het reizen op Zondag verboden is?” — » Die ken ik.” — »Dan moet gij met mij terugkeeren.” — » Volstrekt niet; gij hebt wel het regt mij aan te houden, maar niet mij terug te brengen. Ik zal tot het aanbreken van den Maandag hier vertoeven.” Tevens zet hij zich op zijn gemak in den wagen, en begint te lezen, tot dat de ambtenaar, na eenig bedenken, heengaat, als wanneer de reiziger — wegrijdt. — Nog eene: Waterkracht, en het regt 528 SALEM. om daarvan gebruik te maken heet hier priviledge. Ziet een Yankee voor *t eerst den Niagara, dan roept hij. uit: »welk een voortreffelijk priviledge.” EKenigen voorspellen, dat binnen weinige jaren dit toppunt van landelijke schoonheid verstoord, en zijne verhevene natuurspraak in het gekletter van spin- machines zal veranderd zijn. Ik hoop echter, dat de oude stroomgod zich zal te weer stellen, wan- neer men zijne kristallijnen stroomen. wil indammen of afleiden. Boston, 26 September. Kergisteren stoomden wij naar Salem en bezigtig- den de vriendelijke, boomrijke stad, en het Mu- -seum, ontstaan door vrijwillige bijdragen van Sa- lemer schippers. Het is, naar verhouding, rijk aan voorwerpen uit alle wereldoorden. | Wij hadden te Boston eene banknoot ontvangen die men! aan het station te Salem niet wilde aan- nemen. Dit is dan het zoo dikwijls hoog geroemde gerief der 800 soorten van papieren geld voor rei- zigers. Des avonds gingen wij te Boston naar het zoo- genaamde Museum. ‘Beneden was eene kapel vol zingende personen; op de tweede verdieping een museum de omni scibili et quibusdam alius (over al wat wetenswaardig is en eenige andere zaken), Frederik II met het opschrift Frederik I, eene groote giraffe, en daar tegen over eene Venus van Medicis in miniatuur. Eene verdieping hooger werd , terwijl men beneden geestelijke liederen zong, op een tooneel »de dronkaard’” gegeven, (volgens het berigt) een hoogst zedelijk stuk in 5 bedrijven. GESTICHTEN. | 029 Wij gingen, om voldoende redenen, reeds na het tweede bedrijf heen, voordat de zondaar lid wordt van *t matigheidsgenootschap. Van den Heer Staatssecretaris P. bekom ik zoo even eene verzameling der belangrijkste geschriften en verslagen over Massachusetts. Overal eene dienst- vaardigheid, die in alles de onze overtreft. Zoo haalde de Maire van Boston, de Heer B., ons gis- teren (bij regen- en stormachtig weder) met rijtuig af, en toonde ons het krankzinnigengesticht, de ge-. vangenis, het armhuis en het gesticht yoor hulpe- - looze en verwaarloosde kinderen; alle groote, nut- tige, doelmatige inrigtingen. Verder bezocht ik een geregtshof om te hooren pleiten, en daarna de zoogenaamde mechanics exposition. Eene tallooze menigte van allerlei voorwerpen, .om alle welke naauwkeurig te zien en te beoordeelen eene ruime mate van tijd en kunde zou vereischt worden. en Boston, 28 September. Heden voormiddag bragt de Heer B. ons in ver- scheidene welingerigte scholen, en des namiddags reed hij met ons naar vele sierlijke en smaakvolle landhuizen en buitenplaatsen, waar heuvelen en da- len eene genoegelijke afwisseling geven, en menig schoon vergezigt opleveren, vooral naar Boston. Op zulk een rid met een kundig man bespreekt en leert men veel. De listige inhaligheid b. v. der Yankees. strekt dikwijls ten spot, zelden echter doet men opmerken, hoe buitengewoon groot hunne offers en giften voor openbare instellingen zijn. Het thans voortreffelijk ingerigt Atheneum had yroeger behoefte aan meer- 590 MILDHEID. dere ruimte. »Ik wil u,” zeide de Heer P., » mijn huis schenken, wanneer gij een ander even groot huis daarbij koopen wilt.” Dankbaar werd dit aan- genomen. ~ Later zou de Bibliotheek worden uit- gebreid. Hij teekende in voor 8000 dollars, onder beding dat men buiten hem nog even zoo veel bij- een bragt. De ondernemers gaan nu naar zijn’ neef. » Wat heeft mijn oom ingeteekend?” — » 8000 dollars.””» —- » Welnu, dan teeken ik voor even zoo veel in, mits dan nog 16000 dollars worden ingeza- meld.” Op deze wijze kwamen meer dan 40,000 dollars (f 100,000) bijeen: — Zoodanige voorvallen doen zien, dat. men hier niet alleen de kunst ver- staat geld te winnen, maar ook het op eene on- bekrompen wijze uit te geven. — — Des avonds gingen wij »de Schepping”’ hooren. Men had ons gezegd dat de uitvoering voor ons als vreemdelingen iets merkwaardigs kon hebben, maar de: muziek ons niet zou voldoen. Ik had in Amerika nog niet anders dan dansmuziek ge- hoord, zoodat die waarschuwing ons niet kon af- schrikken van deze gelegenheid partij te trekken.. De zaal was groot en eenvoudig, met langzaam klimmende zitplaatsen en eene galerij. Tegenover in *t midden een orgel, daarvdédér het orkest en ter wederzijde de zangers; meer mannen dan vrouwen en meisjes, en deze bijna zonder uitzondering na- tuurlijk en eenvoudig gekleed. Wanneer ik de uit- voering met groote Europesche vergelijk, dan staat zij gewis verre achter. Maar wanneer ik, die ten opzigte van muziek zoo zeer verwend ben, in de uitvoering een wezenlijk groot genoegen vond en die welgelukt noem, zoo moesten zij niet vitten, maar liever helpen, die nooit in Europa. geweest zijn. De moeijelijke introductie werd door het MUZIEK, do gansch niet talrijkk orkest met kracht en gevoel uitgevoerd, de koren zongen krachtig en zuiver; onder de zangeressen onderscheidde Miss Stone zich vooral door omvang, zuiverheid en voordragt. Alle muzikaal schoolonderwijs, al het lesnemen der ele- gante dames, zal echter de Amerikanen nooit in een muzikaal volk herscheppen, zoolang zij zich streng houden aan den Puriteinschen sabbat, en be- _ tere muziek, dan het gewone kerkgeschreeuw, op zondag verboden is. In gevalle het tot nog toe on- mogelijk is, groote, echt dramatische muziekstukken hier waardiglijk uit te voeren, zoo zou ik het een geluk noemen, dat de Amerikanen niet met de ge- dachte- en karakterlooze opera’s van vele nieuwe componisten (zoo als maar al te dikwijls in Europa) tot een oppervlakkig, belagchelijk enthusiasme ver- voerd werden. Het muziekgenootschap waarvan ik hier spreek, werd, zoo ik hoor, door handwerkers gesticht en in stand gehouden. Of de rijken en aanzienlijken hier betrekkelijk minder ijver en deel- neming aan, den dag leggen (zoo als men mij ver- haalt), kan ik niet beslissen. Moeijelijk echter kan ik gelooven, dat in dit opzigt Boston zich aristocra- tischer zou toonen dan Berlijn. Boston, 50 September. Gij hebt volkomen gelijk, dat men over Ameri- kaansche zeden en gebruiken een groot, even onder- houdend als leerrijk boek zou kunnen schrijven. Mijne eigene waarnemingen echter zijn hiertoe on- toereikend, en het lust mij niet die van anderen na te schrijven, van wier juistheid ik niet overtuigd 552 ZEDEN EN GEBRUIKEN. ben; het zij mij daarom vergund met ecenige eigene opmerkingen te volstaan. De Amerikanen klagen en niet zonder Gian, dat vele reizigers hun echae} trachten op te sieren, door zich toevoegsels van eigene yvinding, of wel volstrekte leugens, te veroorloven.. Wil men (zoo als *t behoort) der waarheid getrouw blijven, dan is er dikwijls weinig te verhalen. Ook is het in ’t al- -gemeen hoogst moeijelijk, afwijkende zeden en ge- bruiken onbevooroordeeld op te merken en juist te beoordeelen;’ hoogst bedenkelijk en gevaarlijk, uit eene enkele omstandigheid een’ algemeenen regel af te leiden. Of wordt niet over de Amerikanen in duizenderlei opzigten het lijnregt strijdige uitge- kraamd, zoodat men volstrekt nets meer — of lie- ver alles diende te gelooven; elke waarneming toch kan op zichzelve waar zijn, doch er is de hoogste voorzigtigheid noodig, om niet het deel voor het geheel te nemen. Zoo zegt men b. v.: de Ameri- kanen zijn koel en onverschillig — zij zijn ligt op- gewonden en dweepziek; zij hebben geene — zij hebben veel zelfbeheersching; zij huwen bijna. nooit om *t geld — zij huwen meestal om ’t geld; zij zijn wellevend — zij zijn onbeschoft; beschaafd — onbeschaafd; aan dronkenschap overgegeven — ma- tig in zinnelijk genot; hoffelijk jegens de vrouwen — onverschillig jegens vrouwen enz. Vele inrigtigen en gebruiken wijken niet slechts van de onze ver af, maar zelfs in de afzonderlijke deelen van den Bondsstaat zijn zij zoo onderschei- den, dat elke algemeene beoordeeling bijna nood- wendig verkeerd moet zijn. Daarentegen is er ook veel overeenkomstigs, dat algemeen doorgaat, de eigenaardigheden der. verschillende bestanddeelen af- rondt, kerkelijke strijdigheden verzacht, en de trap- GELIJK- EN ONGELIJKHDID. d00 pen van beschaving elkander doet naderen. Vooral is in *t openbare leven en de algemeene liefde voor de republikeinsche staatsregeling een sterke band van -eensgezinde werkzaamheid gegeven; zoodat noch het bijzondere, noch het algemeene geheel de overhand © bekomt, maar verscheidenheid en overeenstemming verblijdend voortduren zal: De gelijkheid en ’t verschil der siseleliin doet in Amerika zich geheel anders voor dan in Europa. Nadat de daaepriptatiies staatkundige gelijkheid voor allen verworven en erkend is, scheiden de gezellige kringen zich natuurlijk af, en oefenen rijkdom en beschaving hunnen onvermijdelijken invloed uit. Het is en blijft echter een onmetelijk onderscheid, of | genoemde staatsregtelijke gelijkheid bestaat dan ont- breekt, of zij een’ bevredigenden invloed uitoefent, dan of nevens de gezellige afzondering ook staat- kundige voorregten van een’ erfelijken stand bestaan, welke dan het voorkomen aannemen van een dubbel hatelijk monopolie of privilegie. Men laakt het, dat de rijke kooplieden in Ame- rika met de kleine kramers niet gezellig’ verkeeren. Maar geschiedt dit dan in Europa, of komen zelfs voor den lager geplaatsten in ons werelddeel ooit de lentedagen eener volks- of kiesvergadering, waar hij zijne waarde, zijne beduidenis kan gevoelen en doen gelden? Daar deze zijne belangrijkheid den burger der Vereenigde Staten niet wordt betwist, kan hij welgemoed aanzien, dat anderen in andere opzig- ten hooger geplaatst zijn; hij laat deze aristocraten zich in hunne kringen bewegen zonder hen te benij- den, maar wedijvert met hen in geestdrift voor Amerika’s groote mannen. Op stoombooten en wagens, in logementen en diligences heeft geene afscheiding in klassen plaats; 554 | ETIQUETTE. hierdoor komen Europesche reizigers met de meest onderscheidene lieden in aanraking, en vallen vele gewoonten onaangenaam in ’t oog, als: spuwen, de beenen op stoelen en tafels te leggen, en dergelijke. Deze ultra-vrijheden veroorlooft zich echter niemand in een beschaafd gezelschap; niemand zal beweren: een echt republikein mag niet aan de Gratién offe- ren. Er bestaat eene beschaving, bevalligheid, in- nemendheid van gedrag, evenzeer verwijderd van lompheid als gekunstelde fatterigheid; deze nu vindt men in Amerika’s beste gezelschappen, en Jefferson’s raad wordt meer en meer opgevolgd: »Ten opzigte van hetgeen men fijne zeden noemt, wensch ik dat mijne landgenooten zooveel van de Europesche wel- levendheid zullen overnemen, als noodig is om be- reid te zijn tot al de kleine offers, welke inderdaad de zeden beminnelijk maken, en het gezelschap vrij- ‘waren voor de ongenaamheden, waartoe ruwheid zoo dikwijls aanleiding geeft.” f ' Al heeft men in Amerika geen hoftoon, daarom ontbreekt de goede toon er niet; en uit natuurlijke oorzaken, die wij meermalen deden opmerken, zijn de laagste klassen in Amerika niet zoo onbeschaafd en onwetend als in andere landen. Zelfs de bewo- ners van het binnenland aan gene zijde der wou- den, lezen dagbladen en toonen zich ervaren in vele zaken. Wij mogen lagchen, wanneer daar een ma- joor van de landweer den postwagen rijdt en-een overste kleederen aanmeet; maar wij mogten wel schreijen, dat Europesche dorpjonkers beweren het regt te hebben, voor geheele gemeenten te denken en te handelen. | Het ware een gewin wanneer de Amerikanen zich niet met de routs, soirées en het salongedrang op- hielden, welke zoo velen der haute volée als het ~ 4 VLEWERL. Dao toppunt van Europesche gezelligheid aanmerken, maar waar aan verstandige gesprekken, aan wisse- ling van denkbeelden niet. kan gedacht worden. Wie in de fijne etiquette der hovelingen eener oude aristocratie, in de valsche nederbuigende minzaam- heid der grooten, in de bloote pligtplegingen van on- derling gelijken stand, het hoogste genot van den omgang stellen, zullen dit verlies bejammeren, want men moet in Amerika zulks niet zoeken. Even zoo min is er eene albeheerschende hoofdstad, die den toon aangeeft, of eene zoo scherpe tegenstelling van stad en land, als in de meeste Europesche’ staten. Geen verwijt is den Amerikanen veelvuldiger ge- daan, dan dat zij aanmatigend, ligtgeraakt en groote vrienden van vleijerij zouden zijn; zoodat men niets zoude mogen berispen, naar niets onderzoek doen, geene tegenwerpingen maken, met één woord, in geenerhande opzigt eene ongunstige meening zou mogen doen blijken. Ik kan uit mijne ervaring die klagten niet bevestigen. Over allerlet onderwerpen heb ik mij dikwijls vrij, ja scherp uitgelaten en andersdenkenden levendig wedersproken, zonder des- wege zelfs de zachtste berisping te ondervinden. De waardige mannen, die mij aanhoorden, wisten, dat ijdelheid noch aanmatiging mij hiertoe aanzetteden, maar de wensch om de zaken van alle zijden te be- schouwen, ten. einde daardoor grondige kennis te bekomen. Terwijl ik met slavenhouders tegen de slayernij, met abolitionisten tegen de plotselinge af- schaffing der slavernij sprak, bij Whigs de gevoe- Jens der Democraten, en bij deze de grondstellin- gen der Whigs verdedigde, werd het onderhoud zoo belangrijk en veelzijdig als omgekeerd bij slaafsche toestemming volstrekt onmogelijk is. Veel meer re- den zouden de Amerikanen hebben mij over mijn 200 NIEUWSGIERIGHEID. gedrag te berispen, dan ik hen. Ook spreekt het van zelf, dat bij onbeperkte vrijheid van woord en pers, de angstige bezorgdheid voor kwalijk nemen en de gevolgen daarvan, niet zoo sterk zijn kan als daar, waar ambtenaren, geleerden enz.. geene be- risping gewoon en op alle plaatsen zoo ligt kwets- baar zijn. tay Dat de Amerikanen bovenmatig nieuwsgierig ., den zijn en iederen vrecmdeling met vragen 44, vallen, heb ik evenmin ondervonden. In dit opzigt schenen zij mij veeleer onyerschillig toe, althans heb ik honderdmaal meer gevraagd dan men mij deed. — Voorzeker prijzen de Amerikanen zich zelven dikwijls en gaarne, en wel vooreerst omdat er in hun vaderland veel te prijzen is; zij zoeken beris- ping af te weren, gelijk elk, die zijn vaderland be- mint, dit jegens vreemdelingen gewoon is, zonder daarom met wezenlijken ernst alle gebreken te loo- chenen. In Amerika wordt gewis het volk even- zeer gevieid als in Kuropa de koningen; want overal behoort er moed toe de waarheid te zeggen en te hooren. ‘Tegenover dezen eigenlof vinden wij ech- ter daar zoo ernstige, gemoedelijke, bittere beschul- digingen, dat geen vreemdeling de Amerikanen strenger beoordeelen kan, dan zij zelven doen; ja ‘soms vervoert het zedelijk gevoel en de edele smart (ook wel bloote gemelijkheid) hen tot zwaarmoe- dige, bijna hopelooze klagten.. Toen eens bij eenen optogt in de straten een groot gedrang was, zeiden eenige heeren: » maakt plaats, want wij zijn afgevaardigden des volks!” Men antwoordde: »maakt gijlieden plaats, want wij zijn het volk zelf!” —. Deze enkele anecdote werpt een helder licht over des volks geyoel van eigen- waarde. Van daar zegt een Fransch opmerker: DIENSTBODEN. DOL » Aan de onwillekeurige ruwheid van den burger, geef ik de voorkeur boven de aanmatigende beleefd- heid van den hoveling.” De _ reisbeschrijvers * en hunne lezers blijven gewoonlijk bij hun denkbeeld omtrent Europesche hooger geplaatste personen staan , in plaats van de zaken ook eens uit het oogpunt » lager geplaatsten te beschouwen. Van daar . de klagten van reizigers over aanmatiging en duuaite van dienstboden in Amerika. Het hooger loon is dezen natuurlijk hoogst welkom, en een na- tuurlijk gevolg van navraag en aanbod. Bovendien wil ieder veel liever een vrij, onafhankelijk grond- bezitter, een burger der Vereenigde Staten, dan dienstbode zijn, en aanvaardt die betrekking slechts onder de voordeeligste voorwaarden, om des te eer- der zich daaruit te kunnen ontslaan. Dit heeft overigens ten goeden gevolge, dat de meesters zel- ven meermalen handen ean ’t werk slaan, in plaats van een sleep dagdieven als bedienden er op na te houden. Dit’ staat met hoogst belangrijke omstandigheden in verband. In een land, waar het arbeidsloon hoog, ‘de grond goedkoop en geene lastige gedwon- gene krijgsdienst is, moet de menigte er wel aan toe zijn. Uit dit wel zijn spruit tevredenheid, onein- dig meer waard dan de zucht om op alles te vitten. Hiertoe draagt ook de gelijke verdeeling aller nala- tenschappen het hare bij.. Had men ongelijke erf-, eerstgeboorte- en andere dergelijke regten behouden of ingevoerd, de rijkdom zou zich meer hebben op- gehoopt, en eene klasse van werkeloos genietenden hebben doen ontstaan. Bancroft Library In Amerika wordt elk voor oogen gehouden , dat - nuttige arbeid eerst waarde geeft aan het leven. De een moge dit onzin heeten, de ander bezorgd zijn, If. 22 398 VERBRUIK EN ARBEID. dat deze bedrijvige onrust den geest ledig moge la- ten; met werkzaamheid echter, zelfs van de hand, staat de beschaving van den geest in verband. De opvoeding der Amerikaansche grondwet strekt zich verder dan tot de scholen uit, van elk wordt meer gevorderd dan elders. Tallooze malen is het her- haald: dat de Amerikanen op die wijze tot lage eigenbaat vervallen; dat geld te winnen de ziel van hun leven is en bij hen boven alles gaat (*). De Amerikaan beschouwt het geld als middel tot ver- dere werkzaamheid: hij wil het niet in kisten en kasten opsluiten, noch opgehoopt aan een enkelen luijen erfgenaam achterlaten; hij is geen vrek, die het geld niet gebruikt, noch een verkwister die het misbruikt, maar hij tracht naar deszelfs ware nut-, tige aanwending. Misslagen zijn hier uitzonderin- gen, maar vormen den regel niet, zoo als bij gie- rigaards en verkwisters. Met rest zijn de Ameri- kanen afkeerig van nuttelooze uitgaven, waardoor in Europa: zoo dikwijls personen en staten verar- men (f); tot alle groote, vreedzame ondernemingen toonen zij daarentegen zich bereid, en veeleer al te roekeloos, dan wel te karig en te voorzigtig. De klasse van nietsdoeners buiten rekening gela- ten, arbeidt de Amerikaan niet meer dan de arbei- dende Europeaan, ja deze moet zich oneindig meer inspannen dan gene, zonder immer in zoo gunsti- gen toestand te komen. Maar juist daardoor heeft arbeid en verdienste in Amerika meer aanlokkelijks dan in Europa. In weerwil van alle aangewende (*) Zou men niet denken, dat deze berispers een natuurlijken afschuw van goud en zilver hadden. En waartoe speculeren zi) dan in fondsen? Wel, om zonder arbeid rijk te worden ten koste van anderen! - (+) Hoor, hoor! DRANK EN SPLS. aa9: moeite om rijk te worden, is het hier meestal on- mogelijk het doel te bereiken; terwijl het ligter sla- gen in Amerika, zeer natuurlijk tot verdubbelde vlijt aanspoort. Geen grooter hinderpaal tegen het welzijn van ligchaam en ziel bestond in de Vereenigde Staten, dan de over hand toenemende dronkenschap. Hier- tegen zijn de Matigheidsgenootschappen van heilza- men invloed geweest; ofschoon de matigheid uit vrije beweging de voorkeur verdient boven eene soort van gelofte, welke ook het geoorloofde, uit vrees voor overmaat, ontzegt, en daardoor aanlei- ding geeft weder tot de oude dwaling te vervallen (*). Op. het drinken kan ik gevoegelijk het eten laten volgen, als niet slechts eene zaak van genoegen, maar ook van gezondheid. In de rijkere familién moge men Jefferson’s voorbeeld volgen en zich aan dé Fransche keuken houden; over ’t geheel echter staat de kookkunst in de Vereenigde Staten nog op lagen trap; en hoe voortreffelijk ook de voorwerpen (vleesch, visch, groenten, vruchten) mogen zijn , men verstaat er zich niet op die te bereiden en te verfijnen. De overmaat van peper en zout, ont- neemt aan alles den eigenaardigen smaak, verwekt onnatuurlijken dorst en verhit het bloed. Het ge- braad is meestal hard en droog, de sausen zonder verscheidenheid, menige groente (b. v. erwten) te oud, het brood vaak kleijig en te heet enz.; zoo dat zelfs Amerikaansche deskundigen ootmoedig ver- klaren, dat zij hierin nog verre ten achteren zijn. (") In Massachusetts, Rhode-Island, Tennessee en Missisippi zijn wetten uitgevaardigd tegen den verkoop van sterken drank bij kleine hoeveélheden, als ook tegen kroegen. Ik heb in de Vereenigde Staten niet één volkomen dronkene gezien, maar wel menigeen die veel sterken drank gebruikte. 540 MAALTIJDEN. Ik waag het, hier ter plaatse mij tegen het En- gelsche en Amerikaansche gebruik te verklaren, volgens hetwelk de gastheer, en gastvrouw gedu- rende den geheelen maaltijd bijna niets doen of doen mogen, dan links en regts de spijzen aan te bieden. “Dit noodigen en de nietige antwoorden daarop breken elk gesprek af; daarentegen brengt het rondreiken door bedienden de spijzen in vee] beteren omloop, terwijl de gastheer en vrouw in de gelegenheid zijn, door geestige gesprekken hun- nen invloed ter veraangenaming te doen gelden. Het schielijk eten, niet genoegzaam kaauwen, nz. heeft zelfs de opmerkzaamheid der schoolbe- sturen tot zich getrokken; zij zeggen tot kinderen en ouders: »men moet het voedsel langzaam tot zich nemen, in gezelschap en onder aangename gesprekken.” In geen land ter wereld lijden zoo vele menschen aan gebrekkige spijsvertering als in Noord-Amerika, en eene geheele hervorming van het gansche kook- en eetstelsel moest de heilzaam- ste vruchten dragen. Het zou voor gezondheid, genoegen, tevredenheid en huisselijk geluk, de verblijdendste gevolgen hebben, wannecr de kook- kunst in. het neha. 1 voor ’t vrouwelijk geslacht werd opgenomen. Men kon het ongepast noemen, hier tot eenige algemeene opmerkingen betreffende de vrouwen over te gaan, indien niet deze overgang zich hier als van zelve aanbood. | Ieder reiziger, ja elk man spreekt zijn oordeel over vrouwen uit, ofschoon de meesten zelfs niet den minsten smaak bezitten zelfs omtrent hare uiter- lijke schoonheid. Wij willen ons hierin niet verdie- pen, en even min herhalen, wat mijne voorgangers over de Amerikaansche vrouwen hebben gezegd. Al- VROUWEN. 341 leen dit, dat zij hare schoonheid bewonderen en tevens bejammeren dat zij zoo spoedig verouderen en de tanden verliezen. Gewis zag ik voor mij in. geen land ter wereld nevens vrouwelijke schoon- heid, zoo vele bleeke, ziekelijke gezigten. Dit moge nu een gevolg van klimaat, voedsel (*), leefwijze, rijgen, azijn drinken, — of wel van al deze oorzaken te zamen zijn: de daadzaak laat zich niet loochenen. Ik zou van het azijndrinken niet spreken, indien niet mannen, vrouwen, artsen, mij eenstemmig verzekerd hadden, dat dit middel zeer dikwijls aangewend werd, om de roode kleur der wangen (men beschouwt dit als gemeen, boersch!) te verdrijven; eene verkeerdheid, nog schadelijker en onnatuurlijker dan het blanketten. Het betreft hier niet alleen het gevoel van schoonheid, maar het geldt het bestaan en de welvaart van toekom- stige geslachten. lagen thans niet reeds vele des- kundigen over het groot aantal dood- of ontijdig geborenen. Dat in Amerika de vrouwen overal met achting en onderscheiding worden behandeld; dat zij zonder de minste bezorgdheid onverzeld het gansche land kunnen doorreizen, zonder last van onbescheiden- heid, zelfs van hen, die tegen mannen alles be- halve wellevend zijn zouden, strekt ten bewijze van goede zeden en loffelijke zelfbeheersching. Ik kan echter niet ontveinzen dat sommige gebruiken, waaruit deze achting moet blijken, iets gedwongens en ongezelligs hebben, of zelfs het voorkomen aannemen van een onontbeerlijk voorbehoedmiddel. (*) Dikwijls zag ik dat jonge meisjes reeds des morgens niet alleen het harde vleesch aten, maar ook, ‘tgeen welligt nog ongezonder is, het nog rookend maipbrood met smelten- den boter gebruikten. 342° | ~ VROUWEN. De stijve, drooge, uiterlijke onderscheiding der dames, verschilt magtig veel van ridderlijke, poé- _tische huldiging onder allerlei vormen. En zelfs blijft men zich hieromtrent weinig gelijk, daar het b. v. op eene stoomboot voor onbescheiden wordt. gehouden, zich bij de dames te voegen; maar niet dat men den vloer bespuwt, waarover zij met hare lange kleeding gaan moeten. De kleinste meisjes vorderen die inschikkelijkheid reeds als een: regt, terwijl men hier geen spoor vindt van eenen pligt, die in andere republieken geroemd en algemeen beoefend wordt, ee eerbied voor den ouderdom. Ook de afsluiting der dames in afonderlijke gezelschapsvertrekken is voor elk reiziger onaan- genaam. Weken lang kan men met 20—50 vrou- wen hetzelfde logement bewonen, zonder eene en- kele te leeren kennen. Zij ontbijten, eten, drin- ken, lezen, musiceren alleen, en slechts echtge- nooten, .ouders of kinderen is het vergund dit serail binnen te treden. Uit eigene beweging ken- nis te zoeken of een gesprek aan te knoopen, zou op zijn minst groot opzien baren. Hen enkel uur brengt in Frankrijk het bontste gezelschap naauwer in kennis en betrekking, dan in Amerika verschei- dene maanden. Z66 is het gewisselijk niet in de eigenlijke ge- zelschappen, waar de vrouwen door vriendelijke tegemoetkoming en levendige, verstandige gesprek- ken, blijken geven eener beschaving die voor geene Europesche behoeft onder te doen. Wel is waar ‘gaat in de nieuwe zoowel als in-de oude wereld, vaak tijd en smaak verloren door het lezen van slechte romans, en wordt de geest zoo vermoeid en yverzwakt, dat men ernstige lektuur bemint HUISGEZIN. D4 noch begrijpt; anderzins zou men eer mogen geloo- > ven, dat in Amerika de opvoeding der meisjes te geleerd, te mannelijk is, wanneer men hoort,’ dat zij in algebra en staatsregt, in technologie en lo- gica onderwezen worden. Dit is echter slechts bij uitzondering, of het onderrigt is bestemd voor toekomstige onderwijzeressen. Ik heb _ overigens nergens ondervonden dat de Amerikaansche vrou- wen met geleerdheid pronken; zelfs zij wier schrif- ten geroemd zijn, liepen met hare geleerdheid geenszins te koop; en de eenige vrouw of wel jonge dochter, met welke ik toevallig over wijs- begeerte sprak, paarde aan kennis en ware zucht tot onderrigt, de grootste vrouwelijke bescheiden- heid. : Gelijk overal blijft ook in Amerika huis en gezin het middenpunt voor de liefde en werkzaamheid der vrouwen, en het is even dwaas als ongegrond, het tegendeel te beweren; inzonderheid dat zij lui zijn, en weinig uitrigten, of wel den tijd aan de toilettafel verbeuzelen. Dit moge met enkele ver- waarloosde of vertroetelde het geval zijn; klimaat en leefwijze mogen menige inspanning moeijelijker maken; men moge de gewraakte romanlectuur met nietsdoen gelijkstellen; — het is niettemin onloo-. chenbaar, dat werkzaamheid en beschaying van den geest!, die algemeen gevonden worden, hooger te schatten zijn dan Dloot ligchamelijke arbeid. 