None
38 Opheffing van het Edikt van Nantes 1685 Revocation of the Edict of Nantes ^Verzameling van Stolk — Rotterdam — Collection of Mr. Ian Stolk]. Vertrek van Prins Willem III naar Engeland O 1688 O Departure of Prince William III for England \_Rijks-prenlekabinel Amsterdam National Collection of Prints.] 39 Q 3 N C V <u C 'S '3 B CS "o. Ê o U T3 s co > C 0 0 Z LO a co E 0 c o Ui a co E co có E z 0) o 0) ^ z ON "OB J3 ^ ü C « TJ T3 'U ^ a M f—* 3 3 H en 1) z « c co ca 0 co co o 0 -a s D «3 J2 O 'M ei 'S us u & c il 12 '5 Jil ■OD a 3 O CQ lU 0) N u Q ÜJ tü o: 1) 'M ■o c co d 0 Q N c 11 'n c < T3 C CO i4-( O co 3 CO O, co o 0 E co c J3 z u c o N 15 t; „ ^ E co c D. 0 ri , W -a 0) a E 0 o -o u «3 tü U 0. o < < cd > ■01 c "5 'n c > co 75. '5 IH, u. a c 0 C£ D W < X f- D O ra "o co E c co a E 0 U C X! -0 V O c W u V r 0 1) E co C I M « > Q "5 > o 0 > c CO o. _Q c aj c co > H 15 > "•Sd _c 1» co 50 I ^ N C u ^ V X3 CO CO XI 'S ■OB en S 0) (1> co t) > O V E n i-i co 'U 1—1 3 ■n r: (U C3 Ui V ^ a o O co P3 e h 11 (i> "OJ •n co g; c ;^ J3 n1 H c <4H 0 u CO V ^ <u ■V co F c c •Ofl cd C R u co co j= c 1) J3 Tl J3 O 0 -O J« !* CO co c co ^ (_ co <o CU ^ - E E. 2 J£ -6 CS (U O "O X2 -J "O O ^ •- CJ O E co a c C c 1* co 3 u > ra X! U •« Ë-5 ra o , -SM O ï^ o 2 -■€ o E 3 "Si ° c S" •OB <U c "gf ra ^ 3 co "Ü .S <u co *ra XI C ■" " ra C ra i_i o C 1) — ; u 1) ;-.^ ra" O- u 5 « t3 ra u T3 •' ~; ra i 2 ^ 'S 1^ ^Z 1.^^ O 40 Stellenbosch en Drakestein [Rijksarchief, 's Gravenhage State Archives, The Hague]. Op deze kaart ziet men duideliker de namen van kolonisten. Eigenaardig zijn de bijnamen, die men elkander gaf: Jan Bom- bam, Jantje Valniet, Trijn de Boerin De naam France Quartier komt hier nog voor naast Drakestein. De Eerste-rivier liep dwars door 't dorp Stellenbosch. O On this map the names of several well known South-African families are more legibly marked, as well as many nicknames, e g : Jan Bombam, Jantje Valniet etc. The names France Quartier (French Ward) and Drakestein are here still synonymous. The village of Stellenbosch was built on both banks of the Eerste-rivier (First River). Grote Schuur \_j\adrui verboden. Foto Elliott.] [Copyright. Photo Elliott.'] ' Reeds in Jan van Riebeeck's dagen bouwde men „Compagnies Corenschuur", spoedig bekend als Grote Schuur. Wijlen de heer Cecil Rhodes kocht het gebouw, liet het in oud-Hollandse stijl vernieuwen, voorzag het van tal van oud-Hollandse meubelen en vermaakte het bij zijn dood aan de Regering als zetel voor de Eerste Minister: een blijk van grote achting voor Zuid-Afrika's verleden. O In the days of Jan van Riebeeck a corn-shed was built, soon known as the Company s Large- Shed. The late Mr. Cecil Rhodes bought the building, had it repaired and filled with a choice collection of rare old Dutch furni ture. The building in this state was bequeathed to the Government as a residence for the Prime Minister: an act of courtesy which speaks well for the late Mr. Rhodes' love for South-Africa's history. 41 Meubelen, Glaswerk enz. UIT DE TUD DER OoST InDIESE COMPAGNIE Furniture, Glassware etc. OF THE TIME OF THE EaST InDIA COMPANY [Z.-.I. Mns. Foto FJhoti, Nadruk vcr/ioi/ii/.^ [S.-A. Mus. P/ioto lilliolt Copyright. '\ Uit de afbeeldingen op deze bladzijde blijkt, dat de Hollandse Afrikaners van vóór een paar eeuwen prijs stelden op mooie meubelen en glaswerk, even goed als men dit in Europa deed. D The pictures on this page bear witness to the fact that the Dutch Africanders of two centuries ago had a taste for fine furniture, glassware etc., just as their kinsmen in Europe had. [Nadnik verboden Photo Elliott Copyright.^ Oude kast met Delftse pullen, en antieke tafel met Chinese vaas, aanwezig in het huis van wijlen Mevr- Koopmans-De Wet, Strandstraat, Kaapstad. O Antique wardrobe with a set of blue Delft, and table with Chinese jar, in the residence of the late Mrs. Koopmans-De Wet, Strandstreet, Capetown. 42 Meubelen uit de tijd der Oost- Indiese Compagnie A. Oud-Hollandse Klerekist, tans te Grote Schuur. B. Oude Stoelen, te Grote Schuur. Furniture of the time of the East- India Company A. Old-Dutch trunk, for clothing, at Grote Schuur. B. Antique chairs, at Grote Schuur. \_Nadn(k verboden - Pliotrj Elliott - Copyright.^ Lutherse Kerk Strandstraat te Kaapstad In 1774 gaf een rijk burger aan de Kaap, Marthin Melk, aan de Luthersen een kerkge- bouw. In 1780 werd door het Goevernement toegestaan, dat er een vaste Lutherse predikant dienst deed [Xadriik verboden - Foto Elliott.'\ Lutheran Church Strand Street, Cape Town In 1774 Marthin Melk, a weal- thy burgher of Cape Town, presented the Lutherans with a Church. In 1780 the Govern- ment authorised the appoint- ment of a resident Lutheran minister. {Photo Elliott Copyright.'] Handtekening van PieterGijsbert Noodt Zijn plotselinge dood in 1729 is lange tijd, ofschoon te onrechte, het onderwerp geweest van een dramaties verhaal. Signature of Pieter Gijsbert Noodt His sudden death in 1729 gave rise to a dramatic story, long considered historical, but in reality unfounded. 43 SLAMSE MENSEN CAPE MALAYS De Oost-Indiese Compagnie ge- bruikte de Kaap als ballingsoord voor Maleiers, die op Java en elders gevaarlik voor haar ge- zag konden zijn. Voorname Maleiers hadden hun gezin en hun gevolg bij zich. Van hen en van vrij verklaarde Maleiers stammen de Slamsen af, die vooral in Kaapstad vrij sterk in aantal zijn — Een bekend Maleier was Sjeik Jozef. In de Bantamse oorlog had hij zich krachtig tegen de Nederlanders verzet. In 1683 werd hij ge- vangen genomen en naar Cey- lon gezonden; in 1694 kwam hij met groot gevolg aan de Kaap, waar hij tot zijn dood, in 1699, als staatkundig ge- vangene, woonde. Hij werd be- begraven op de plaats Zandvliet, in het district Stellenbosch. Zijn graf, liggend op de heuvel, is een bedevaartsplaats voor de Mahomedanen, die hem als Heilige vereren. [IVacinik Wrhocicn The East India Company used South- Africa as a place of exile for Malay undesirables from Java and other regions. Ma- lays of the higher class took their family and their attendants with them. They, as well as emancipated Malay slaves, be- came the ancestors of the pres- ent Malay population, rather numerous in Cape Town and the Peninsula Amongst these exiles was the famous priest Sheikh Joseph, who had taken an active part in the Bantam- ese civil war. Captured by the Netherlanders, he was de- ported to Ceylon in 1683 and hence taken to the Cape in 1694, where he lived as a poli- tical prisoner until his death in 1699. He was buried on the farm Zandvliet in the Stellen- bosch district. His tomb, situated on a hill, has become a place of pilgrimage for the Mahometans who revere him as a Saint. Photo /<:iliol/ — Coftyrighl.] KrAMAT, het GRAF VAN S.IKIK JOZEF Kramat, the tomb of Sheikh Joseph \ Nadruk verboden Photo p:iliott Copyright.'] 44 Verheerliking van de Amsterdamse Kamer DER OosT-InDIESE COMPAGNIE Allegorical Representation of the Amsterdam Chamber of the East-India Company [^Rijksmuseum Amsterdam National Gallery.^ Deze allegoriese voorstellingen (schilderij en penning) zijn vermoe- delik gemaakt bij het eeuwfeest in 1702; de gedenkpenning (aanwezig in het Koninklik Penningkabinet te 's Gravenhage>, vertoont hetCom- pagnie-schip, varend naar de op- gaande zon (het Oosten), langs twee zuilen (van Herkules?). De roeiers houden de schilden der Kamers : Amsterdam, Zeeland, Delft, Rotter- dam, Hoorn en Enkhuizen. De wimpel heeft de Compagniesletters en op de achtersteven duiden de ineengeslagen handen op de ver- eniging der Compagniën bij de stichting. De schilderij vertoont verder Neptunus, die verrijst uit de golven; cherubijntjes storten uiteen hoorn van overvloed specerijen. Een Indies meisje, een roerhoudend, rust tegen een troon, waarop een gekroonde maagd zit, krans en zwaard, het wapen van Indië, en het octrooi en statutenboek hou- dend. Het naamcijfer van de Ka- mer Amsterdam is boven haar; de zuilen dragen de wapens van Holland en Amsterdam Kompas en Jakobsstaf liggen voor haar linkervoet, de rechter rust op een schildpad. Mercurius staat achter de troon. De Amsterdamse stede- maagd met sleutel, de hond als beeld der waakzaamheid bij haar, wijst, gezeten op een baal koop- mansgoederen, op de haven en de sjouwende bootwerkers Nicolaas Verkolje schilderde deze allegorie. Picture and medal owe their exis- tence to the celebration of the Company's centenary in 1702. The medal (property of the Royal Collection of Coins, The Hague\ shows a Greek ship making for the East, represented by the rising sun, the six soldiers hol- ding, as shields, the coats of arms of the six Chambers. The pennon has the Company's mono- gram. The clasped hands refer to the fusion of the various local companies into one concern. The picture, by Nicolaas Verkolje, shows Neptune, in the right hand corner, and two cherubs pouring spices from the horn of plenty. An Indian girl, holding a rudder, rests against a throne, on which a crowned virgin is seated, with sword and laurel-wreath (the em- blem of India), the Company's charter and the Statute-book. Above her head is the monogram of the Chamber of Amsterdam. Box and needle and cross-staff are lying at her feet ; her right foot is rested on a tortoise. Behind the throne stands Mercury, whilst the patrones of Amsterdam, with key and bull- dog, representing vigilance, seated on a bale in the left hand corner, points to the harbour and the men toiling there. In the back ground, to the right, are represented the two pillars 'of Hercules*, also figuring on the medal. The pillars of the throne are adorned with the coats of arms of Holland and Amsterdam. 45 Simons- baai IN 1771 Simons BAy IN 1771 [Rijks- archief, 's Graven- hage. State Archives, TheHagtie\ Op deze kaart is aangegeven, op welke plaatsen geland k^n worden, het graf van een Posthouder, een gebouw Elshout, het Hoofd, de pakhuizen van de Compagnie, het hospitaal, het posthuis, («i een geprojecteerde batterij met kruitkelder en de wagenweg van de Kaap naar Simonsbaai. /; is ook een geprojecteerde batterij. De maker van deze kaart is C. F. Brink, gezworen landmeter. Ö On this map, drawn by Mr. C. F. Brink, sworn surveyor, are designated the places of landing, the grave of a Postmaster, a building, called Elshout, the landingpier, the storerooms of the Company, the hospital, the postoffice, (a) a projected battery with gunpowder-cellar, the wagonroad from Cape Town to Simons Bay and (b) another projected battery. Fort Lijd- zaamheid, Rio DE LA GOA [Rijksarchief, 's Graveiihagc. Stale Archives, The Hague ] jV' , t,/./....'. .. v,„„,4 1 ,^,/,,./„//,v '( . 'a ,;.■■;.. „ i; /,,Ay...... f ,-,»-'.- -^.•■.- ^,;' /'.";,%• :,r- Jacob de Bucquoy I zie volgende bl.) maakte deze tekening in 1721 1 Vertrek voor het Opperhoofd; 2. voor de Secunde! 3 Pakhuis; 4 Kamer van het opperhoofd van de militairen; 5 Assistenten; 6 Militairen; 7 Matrozen; 8 Smidswinkel ; 9. Ambachtswinkel; 10. Kantoor; 11. Kombuis; 12. de Plaats — In Maart 1721 had de O. I. C. de post gesticht, doch ze bleek zo onveilig en zo ongezond, dat ze in December 1730 weer werd verlaten D James de Bucquoy (see next page) made this plan in 1721. 1. Room of the officer in command; 2. of his subaltern; 3 Storeroom; 4 Room of the commander of the Garrison; 5 the Assistants; 6 the Soldiers; 7 the Sailors; 8 Smithy; 9 Shop; 10 Office; 11 Kitchen; 12. Courtyard — The E. I. C. had established this station in March 1721, but it proved to be so unsafe and unhealthy, that it had to be evacuated in December 1730. 46 Jacob de Bucquoy De Hollandse dichter Langen- dijk bezong zijn lof in dit vers : Wilt gij het Weezen zien eens Zwervers op de Baaren Die in de Wiskonst en Natuur- kunde is ervaaren ; Die alle kusten van den Aard- kloot net beschrijft; Een gids na 't Oost en West, daar Neerland handel drijft; Die zijnen Reistocht naar de Waarheid heeft beschreeven, Zie Jacob de Bucquoy inprent, geëtst naar 't Leeven. — Hij maakte o.a. de kaart van de post aan Rio de la Goal zie bl. 46) in 1721. In 1722 werd hij er door zeerovers opgelicht en mee naar zee genomen. Ten slotte kwam hij behouden terug. The Dutch poet Langendijk pro- claimed his virtues as follows : If you would see the Figure of a Rambler of the Sea, Well versed in Science and Physical knowledge; Who neatly describes all the coasts of the Globe, A guide to all places in East and West where the Nether- landers go for trade. And who wrote a trustworthy book on his voyage — Behold here James de Bucquoy 's engraved lifelike portrait. He drew the plan of the post on the Rio de la Goa 'see page 46) in 1721. In 1722 he was kidnapped by pirates and carried away, but finally returned to his country [i'ersamclini; Mr. S. van Gijn — Dordrecht — Coll. Mr. S. van Gijn.] De Post aan Rio de la Goa Station on Rio de la Goa [Rijksarchief, 's Gravenhage State-Archives, The Hague.] Deze tekening, in 1726 door S. Augier gemaakt, toont de nieuwe uitlegging van de oude post. Huis en barakken waren ge- maakt van stroo, riet en planken. Er waren huizen voor de steenbakker en de tuinman. Een klein hoofd beschermde voor hoog water. Links ziet men de lange, smalle Compagniestuin. Voor de zieken waren nieuwe barakken gebouwd ; ook een kruitmagazijn en een veekraal — Het tegenwoordige Louren90 Marques strekt zich uit over het terrein van de vroegere post. Reuben Point h£ette vroeger „De Roode Hoek". In 1730 werd het fort afgebroken. O This map, made in 1726 by S. Augier, shows the new extension of the old station. The house and barracks were made of straw, cane and planks. There were houses for the gardener and the brickmaker. A dyke protected the station against floods. On the left was the long garden of the Company. For the sick new barracks had been built; also a gunpowder magazine and a cattle-kraal. — The present town of Lourenf o Marques includes the grounds on which the old station was buil*. Reuben Point was called „de Roode Hoek" (Red Point). In 1730 the fortress was demolished 47 O o z C/3 C/3 <1 >^ PC td H H < oï < O H W C/3 U O cm" ^ 4 '^(f ^' ■ 'h% O H < O o^ ■^ s ï!^ Sï^ 00^ r»'^ ■-^ ^ g S o; 1? « s -5 ■13 a "a ■^ i~ C5^ 48 CM Cd t-H O X O CC CiH Z < CQ a: < rJ. !i 49 z X o Ü-H z C/D O) <1 < H o Q O O Ü o u X H O >  <  ^ i- D. m :!] ü a [si a u a. — K ?? ?. X ï Q N J CS u 5^ O il r- ü = ■£ u - Q = z J2 ? Z 3 ï o g O -J: a .Qii c „- -S o £ ^ o o TT -o oz ^^ > ra a ra o. u o- c S "ï KT- ^ o 1) ra Ir; f^ ■«J) c .5 ra u C TD w ■0J3 O O -= u §1 g-T > E"? > -o c ü JJ N 'S o--5k<I3-— >^ a O.X1 ^ Q ^ tfl C ra .- u ra c <u c 5^ 1) V II] '^ 2 z ** - u o u z z o: Q fe È < w n Uh X H 1^ - U fe. c — « P <U td 3 " J c a ra > d e u , ra J3 «-0 o 2 o o > 2 (li OZ i: ■o Q R to in c -": ^ ra H O. •ol -e. o «•^ 1- d) 1) 3 ü X .^« H & 0 r^ t^ r'ï ,;^ 04 o C ra ■- r 01 & <u ►—1 ^ -fi ra 'Jn 0 3 o >5 «' -= o .ïili, n Lm ' 3 j: XI » tn C ^.2 ■X m *^ ra T3 •oiS ra 0 r Is n ra Eg SI < JU 3 I- a 1 (U Ui C« l;'^ J 2 « 3 _ u ■n .5 x: c ■o S il a OJ i/: E ra T3 gu C ra a •ai *- h >^2 0 0 a ?- c V ., «^ j: - 2 v« o C T3 0 C -n "• T3 QJ ._ T3 TD (U n E a; 5^ « S--0 u U g X 53 Vrijbrief Voor tekst en verklaring van deze Vrijbrief, uit- gereikt door Goeverneur Rijk Tulbagh en Raad in 1763, zie men het „Aanhangsel". [Kaal)sAnliicf,Kaat)sladJ\ \ i^^y^^r/^M!^/m^ /^w.. /Pó Letter of Freedom For the translation of the contents of this Letter of Freedom, issued in 1763 by Governor Rijk Tulbagh and Council, see the „Appendix". [CtipcAii/i., ('ape Town.] \_Nadnik virbotlcn. Photo Elliott. Copyright.] Zilveren 48-stuiverstuk van 174.S, met het Compagnies naamcijferViereenigde i O(ost-Indische) Ciompagnie). Handtekening van Ds. Pierre Simond, de gees- telike leider der Hugenoten in Zuid-Afrika. 7//// Silver coin of 48 pence, of 1745, with the Company's monogram. Signature of the Rev. Pierre Simond, the spir- itual leader of the Huguenots in South-Africa. Ducaton van Holland, van 1728, met het Compagnies naamcijferenhet rand- schrift : Concordia Res ParvaeCrescunt ^ Door eendracht worden kleine din- gen groot. Ducaton of the Province of Holland, of 1728, with the Company's mono- gram and the words: Concordia Res Parvae Crescunt - Unity causes small things to grow. WOI.KAAI) WoI.TEMADF. ll773l \_Vtrzameling Air. S. van Gijn Dordrecht Collection of Mr. S. Van Gijn.] Afbeelding van de schipbreuk van het schip „De Jonge Thomas" en het onverschrokken reddingswerk door Woltemade. O Picture of the shipwreck of the „The Young Thomas" and the gallant efforts by Woltemade to save passengers and crew. 54 HET EINDE VAN DE 18e EEUW THE END OF THE 18th CENTURY _ [Kaaps Museum — Cape Town Museum.] Van Plettenberg's Baken In 1778 deed Goeverneur Joachim van Plettenberg een reis door de Kolonie. Op 4 Oct. zette hij een baken op een punt aan de Zeekoerivier, ongeveer 18 mijlen ten W. van het tegenwoordige dorp Colesberg, om de meest noordelike grens van de Kolonie aan te duiden (op onderstaand kaartje is de plek gemerkt: P ). Deze bakensteen werd spoedig neergeworpen en gebroken. Enkele stuk- ken, hier afgebeeld, zijn later teruggevonden. Zij vertonen het wapen van de Goeverneur, een stuk \ an zijn naam en van het jaartal. Later liet hij een nieuw baken zetten aan de Baai, die nog zijn naam draagt, on- geveer 18 mijlen ten O. van Knysna. ^^"X^ ./2J\ M/^/.//'9./<'. Deze steen is nog ongeschonden aan- wezig op zijn oude plek. Van Plettenberg's Beacon Stone In 1778 Governor Joachim van Plettenberg made a journey through the Colony and on Oct. 4th of the same year put up a boundary stone to mark the extreme North-eastern limits of the Colony on the banks of the Zeekoe-river, about 18 miles to the west of the present town of Colesberg. The spot is marked P , on the sketchmap below. The Beacon was thrown down and broken shortly afterwards. Two pieces, reproduced on this page, have been recovered. They show the Governor's coat of arms, part of his name and the second half of the date. Subsequently Van Plettenberg put up another beacon at the southern point of the Bay which now bears his name, about 18 miles to the east of Knysna. This one is still standing in a good state of preservation. \_Nadruk verboden Photo Elliolt Copyright.'] Kaap-kolonie tegen het eind van de 18de eeuw Cape-colony towards the end of the 18th century De Kaapkolonie bestond tegen het einde van de 18de eeuw uit de volgende distrikten : I. Distrikt van de Kaapstad, met een Hof, een N.G. en een Lutherse kerk te Kaapstad (K', en een N.G. kerk te Zwart- land fZ), tans Malmesbury, opgericht in 1745. II District van Stellenbosch met een Hof te Stellenbosch Si (gesticht in 1679); Kerken der N.G. Gemeente te Stellen- bosch, Drakenstein (D), opgericht in 1691, Roodezand (T), het tegenwoordige Tulbagh, opgericht in 1743, en een zen- ding-statie der Moraviese Broeders te Genadendal iG.), op- gericht in 1792. III. Distrikt van Swellendam, met een Hof en een N.G. Kerkte Swellendam Swi, gesticht in 1746. IV. Distrikt van Graafï-Reinet, met een Hof en een N.G. Kerk te Graafï-Reinet (GR.', gesticht in 1786. P X — Plettenbergs Baken VR = Visch-rivier. O rr Olifantsrivier. B rr Bruintjeshoogte. Towards the end of the 18th century the Cape Colony com- prised the following districts : I. District of the Cape, with a law-court and a Dutch Refor- med and a Lutheran Church in Capetown (K), and a D.R. Church at Zwartland (Z), now Malmesbury, established in 1T45. II District of Stellenbosch, with a law-court and D.R. Church at Stellenbosch ' S , founded in 1679, Dutch Reformed Chur- ches at Drakenstein (D), est. 1691, Roodezand (T) (now Tulbagh) est. 1743, and a mission station of the Moravian Brothers at Genadendal (Gl, established 1792. III. District of Swellendam, with a law-court and a Dutch Refor- med Church at Swellendam (Sw), founded in 1746. IV. District of Graaflf-Reinet, with a law-court and a Dutch Re- formed Church at Graaff-Reinet (G.R.\ founded in 1786. P X ^^ Plettenberg's Beacon. VR ^ Fish River. O ^ Elephant River. B =: Bruintjeshoogte. 55 \_NaJnik verboden Photo Elliott Copyright^ Goeverneur Van der Graaff (1785— 1791) was een goed officier, die evenwel nut- y^^ teloos zeer veel ge'd uitgaf voor de /« / versterking van de Kaap. Het district Graaff-Reinet is naar hem en zijn echt- genote genoemd. Governor Van der Graaff(l 785 1791) was an excellent military o£ficer,who, however, was rather reckless as regards expen- diture for fortifications. To a new district the name Graaflf-Reinet was given in honour of the Governor and his wife. Verdedigingswerken langs de Tafelbaai Fortifications along Table Bay PLAN d(T Situ:.lic van (Ic GAAP dc GOEDE HOOP ,,t ^ /tf- "Aw.. / /■ 1 ./„A. -f„.,A, /\^ [^Rijksarchief, 's Graveiihage. State Archives, The Hague^. Deze ISde-eeuwse Kaart, ontworpen door de Ingenieur Carel David Wentzel, geeft de ligging aan der versterkingen: de batterij Chavonnes, 's Heeren Hendriks Kinderen, het fort de Knokke, de Nieuwe Batterij en enkele redoeten. Bekend is nog Roode Blom. D This map of the ISth century, drawn by the Engineer Carel David Wentzel, shows the situation of the fortifications: the battery Chavonnes, 's Heeren Hendriks Kinderen (children of Sir Henry), the fort „de Knokke", the New Battery and some redoubts. The name „Roode Blom" (Red Flower) is still in use. 56 Franse Hulp voor DL Kaap Tijdens de Engels- Nederlandse oorlog (1780—1784) wilde Engeland de Kaap in bezitnemen. Pierre André de Suffren St. Tropèz werd uit Frankrijk met een flink eskader tegen de Engelsen gezon- den. Bij Porto Praya werd slag geleverd tegen Commodore Johnstone. Daarna haastte De Suffren zich naar Kaapstad en bracht de stad in staat van verdediging vóór Johnstone er kwam 11781) [ l'crsameliiig- \ an Stolk, Rotterdam.] 3£KA..VPIJï: GOEUE hoop iiiet jFr-aiilVïie liulplroeprtilaezet iiit'Jaai:'iyfe.j French Assistance FOR THE Cape During the Anglo- Dutch war of 1780 — 1784 England intend- ed taking possession of the Cape Pierre André de Suffren St. Tropèz was sent with a powerful fleet to protect the Cape. Off Porto Praya he fought the British fleet under command of Commodore John- stone. Immediately after the battle he hur- ried to Cape Town which was prepared for defence before Johnstone's arrival 11781) [I'ü;; Stolk-Collection, Rotter dam. '\ [Konhiklik Penningkabinet, '.< Gravenhagc ] Ter herinnering aan bovenstaande feiten en ter ere van De Suffren werden door de Compagnie enige medaljes geslagen en aan de Franse admiraal overhandigd De rechtse afbeelding geeft zijn portret. H In comme- moration of the events, described above, and in honour of the French admiral, the Company caused some medals to be struck, with which De Suffren (whose portrait is embossed on the medal to the right) was presented by the Directors. [Royal Collection of Coins, The Hague.'] Kaapstad met Vesting WERKEN IN 1785 Deze kaart geeft een duidelik j beeld van de uit- breiding \ an de stad en de ver- ij sterkingen langs de kust in die dagen. [Rijksarchief, 'sGravenhage.] Cape Town AND ITS Fortifications IN 1785 This map gives a good idea of the expansion of the town and the fortifications along the coast in those days. [5'/«/c Archives, The Hagt/e.] 57 Cornelius de Jong was kapitein van het fregat Scipio, dat in Zuid-Afrika was van Maart 1792 tot Mei 1793. In 1794 was de Jong weer een half jaar aan de Kaap; zijn vrouw was een Kaapse dame. Hij gaf een zeer goede be- schrijving van het leven te Kaapstad in de dagen van Kommissaris- Generaal Sluysken. D He was captain of the frigaie, the Scipio, that visittd South Africa between March 1792 and May 1793; in 179) De Jong passed another half year at the Cape. His wife was a Cape-born lady. He has given us a good description of Cape-colonial life in the days of Commissioner-General Sluysken. Ligging van HET HOL- LANDSF Es- kader IN Saldanha- BAAI Een Eskader onder Schout- bij-nacht En- gelbertus Lu- cas,uit Neder- landgezonden om de Kaap op de Engel- sen te herove- ren, werd in 1796 door de Engelse vloot genomen. De cijfers op nevenstaand kaartje van de Saldanhabaai geven de ligging aan der schepen Havic, Bellona, Castor, Revolutie, het transport- schip Maria, Admiraal Tromp, 't Kommandantschip Dordrecht, Bravo en Sirene. Admiraal Elphinstone voerde de Engelse vloot aan, die uit 14 schepen bestond. Zonder bloedvergieten ging de vloot over Position of the Dutch Fleet in Sai.danha Bay A Dutch fleet, sent from the Netherlands under command of Vice- Admiral Engelbertus Lucas, to recapture the Cape which had been handed over to the British, was taken in 1796 by the English fleet in Saldanha Bay. The figures point out the position of the ships Havic (Hawk), Bellona, Castor, Revolution, the transportship Maria, Admiral Tromp, the flagship Dordrecht, Bravo and Sirene. Admiral Elphinstone was in command of the British fleet of 14 ships. The capture was eff^ected without any bloodshed. rV;-". Mr. S. van Gijii — Dordrecht — Coll. Mr. S van Gij/i.] \_l\'rz. Mr. van Gijn — Dordrccfit - Coll. Mr. van Gijn.\ Een Engelse spotprent q An English caricature ^ jfy '^M' //li//i/iü/f ill' f-it .>S-«im- ^«^ .R^7^>7<>6,i,^SW^i>m^So. riUxa^iëy.- — _- [Verzameling Mr S Van Gijn Dordrecht Collection Mr.S Van Gijn] De bedoeling van deze Engelse spotprent, van 1796, is duidelik : de Engelsen wilden ook een deel van de buit, die de Franse Republiek izie de apen in de Vrijheidsboom) zich in het gedwongen bondgenootschap der Nederlanders had verzekerd. (Zie „Aanhangsel") ü The meaning of this English caricature, of 1796, is clear: the British desired to have a share of the booty, which the French Republic (see the apes in the liberty-tree) had secured by forcing the Dutch into an alliance. (See „Appendix".) 58 SLAVERNIJ EN ZENDING SLAVERY AND MISSIONARY EFFORTS Inde 18e eeuw werd, onder de invloed van Franse filoso- fen, een begin gemaakt met de strijd tegen de slavernij. Nevenstaand prentje, ont- leend aan een reisbeschrij- ving van Ber- nardin de St. Pierre, de schrijver van Paul et Virgi- nie, vertoont een neger, die eenblankeeen boek met de „rechten van de zwarten" voorhoudt. Zweep, boeien en ketenen doen geen dienst meer. — Reeds veel vroeger waren pogingen aan- gewend om heidenen, ook slaven, tot het Christen- dom te beke- ren. Hierbo- ven is afgebeeld het portret van een neger, die als achtjarig slaafje in 1725 in Nederland kwam. Jacob van Goch, een Bewindhebber der O. I. C, zorgde voor zijn opvoeding. In 1742 werd hij Doctor in de Theologie te Leiden op een proefschrift, waarin hij de slavernij, als niet-strijdig met het Christendom, verdedigde. (Zie „Aanhangsel".) — Nog vroeger [Terz. Dr. Got/ee - Mols/ici\i^e/i - Zaaiid im - Coll. D waren Hottentots gedoopt. In het Doopboek van Vianen is een aantekening : „1709--6 Oct. Gedoopt een Hottentot, aangen [FVrr. Mr. S. v. Gijn — Dordrecht — Coll. Mr. S. i: Gijn.] Ds. Petrus Kalden met wien de Hottentot van de naep in Nederlant gekomen is. (Zie „Aanhangsel" is hieronder afgebeeld. D In the 18th century we find the beginning of the long struggle against slavery, largely caused by the writ- ings of French and Eng- lish philosophers The pic- ture to the right, which served as frontispiece of a book of travel by Bernar- din de St. Pierre (the au- thor of Paul et Virginie), represents a negro, showing a book to his master on which appear the words „the rights of the black". Whip and chains are no longer needed. Of a much earlier date are the efforts to chris- tianise the blacks and slaves. Above is the picture of a negro, who was brought to Holland, when only a boy of 8; Mr. James van Goch, a Director of the E. I. C, had him educated. In 17^2 he took his degree as D. D. at Leyden, on a dissertation in which he defended sla- very as not being contra- dictory to the principles of Christianity. (See „Ap- pendix".) — In the Church Register of Vianen is a note, showing that in 1709 a Hottentot, brought to Holland by the Rev. P Kalden, was baptised, i See „Appendix".) Such a sol- emn baptism is the subject of the picture to the right. (See „Appendix" J GoJec-M. omen door Een dergelijke doopplechtigheid .FBEELDING VANDE ISEDIE^JING des JTl.UOOPS AAN EEN TSIeGERINNE VAN DE KUST VAN AeHIC A _, [_Verzameli/ig Mr. S. van Gijn UorJreclil Collection Mr. S van Gijn.] || 59 n 0 X co a CQ -{ T O •nil <\) < •2 O ü i ïï O -a S ^ :s a o ■£ -a O < c en c E a h V in n c U <u en Ü -o -1 r c OJ ü 172 j= ■rl en 3 ti E 0] JD E o 11 C •O I '>-i ri -7 r/^ ^ ■= c« ^ U < O O Q < O O < Cj 5 " w ^ r* ^« J= ^ aa ^ -o -o ° c E -^ E 0) c c E a> >, E (D 0 r T o Ü C« U o > i ^ V -o <u 3 fc u C/Ü OJ ^ --H » 60 Ü < < o a z < z C/2 Z < -1 < z o o z a z z Cd C/3 CO Z < z o z tl] c/: O z o H ■o r w V c to J= u w tf fc. 5; c V c a o '~' c 0 0 Cl > 5 ro O 00 p •— ) C3 T3 J£ U j£ n CU 11 -1- ■ot c5 > 'r tx T3 ' U 5 T3 ü O S - .> 55 a n ^ e o; c o W 0 0 ^ t_ •aD > u co ■ol) o c V > S E 61 J. A. Uytenhage de Mist wiens portret hieronder I rechts) is opgenomen, was een ver- licht Nederlander, die doorhet Bataafse Goevernement (de O.I.C was opgeheven) naar de Kaap werd gezonden om, na de Vrede van Amiens in 1802, de Kolonie van Engeland over te nemen ; het duurde echter tot Febr 1803 vóór de Engelse vlag werd ingehaald. Hij had tot taak, een nieuw bestuur in te stellen in over- eenstemming met de denkbeel- den van zijn tijd. Aan de Kerk gaf hij een nieuwe kerkorde en aan de Kaapstad een wapen, dat hiernaast is afgebeeld, met het schrijven, waarbij de toeken- ning geschiedde. .<;e*t.y<^ Vtcc<. h-e^i Jva/Tcucu//<-^ Ü/Tu^ttrj^L.Ci^ «tt^ •««. ^' 'e*.^ Sy aA^ Ae<7e-«i^ w^è«/»^^ Jx.a^<fzee^ oal J. A. Uytenhage DE Mist whose portrait is reproduced below, was an enlightened Netherlander, despatched to the Cape (after the peace of Amiens in 1802) by the Batavian Gov- ernment (the Dutch E.I.C had been dissolved) to take over the colony from the Eng- lish. It was his duty to establish a form of Government which would be in accordance with the new principles of the day. To the Dutch Reformed Church he gave a new set of laws and regulations and to the city of Cape Town a Coat of Arms. The letter by which this was granted is reproduced here. (For translation see the „Ap- pendix".) Grneraai. Janssens \Kaiips. chief (,'iipc Archives J A. Uytenhage de Mist [Rijks-prc/iUkatiiiict - Amsterdam - State Coll. of Prints.] Gen. J. W. Janssens [Rijks-preiilekahiiiet — Amsterdam — State Coll. of Priuts.~\ Een dapper officier en een goedhartig man, die het ongeluk had, in 1806 de Kaap bij kapitulatie aan Engeland te moeten overgeven en in 1811 Java, bij de kapitulatie van Salatiga. ü A brave office'r and a kindhearted man, who, however, was so unfortunate as to have to hand over to the British, by capitulation, the Cape, in 1806, and Java, in 1811. in tf3 <7\ r- :* ^H c ^ a. V o ■^■£S-"(N«t: d .- 00 .— u — a. g — 'oo i> ^ a o « U o ffl u •Sc =* J2 3 •:2 <: — ^-H V o Ü r o lU 00 c. (- < c > w van C c X o i; 03 « ^O •r' ™ 1) Üh 00 &. — -O C Ë Fi o o r; i> CLh c 03 O n «J ca D u Ë —> U OJ 0 c ^ ■r) I 0 .yj -n 1) F. O c O a Ü •n 3 •o j: i: OJ O CQ c3 3 « D — O ■3 ■£ Ö3 sc < u c c z 2 o oc < < Z > z > > u "^ 1) 00 ^ & CM 'OX) 'M 'oi) ro 'OH O 3 00 « -Tl ._ aa c »— ' oj JD •— *- Oi «J c • 1 u ^o 1 1 c 0 n. « 3 C 1) 0 0 u E 0 3: ■a 0 0 > a 0 0 c •ah T3 C 01 0 -a u a* .— T3 -" 01 C8 C T3 C CO > 0 00 '«£ C W c 11 13 c 0 «J CD 0 T3 0 E E a 0 Pu Si CO H c c « C a T3 C 0 N •0 a Q o tiS <u ra ^ u a 3 = a -2 J? -a 23 a „ C 'OD 'OB .^ 63 DE KAPITULATIE VAN PAPENDORP D 1806 D THE CAPITULATION OF PAPENDORP [Nadruk verboden — Folo Elliott. Copyright Photo Elliott. Vermoedelik is in dit huisje te Papendorp, inu Woodstock, op 10 Jan, 1806 de Kapitulatie getekend, waarbij Kaapstad werd overgegeven en de Kaap-Kolonie aan de Britse Kroon kwam. D It was presumably in this house at Papendorp (now Wood- stock) that on Jan. 10th. 1806 the Capitulation was signed by which Cape Town was handed over and the Cape Colony became a possession of the British Crown Landdrost Cuyler Landdrost Cuyler had de treurige taak, de terechtstelling der vijf Afrikaners te Slachters- nek te leiden. Toen bij het ophangen vier stroppen braken, was hij niet gerechtigd om aan het verzoek om gratie voor het viertal te voldoen en werd het vonnis uitgevoerd. D Landdrost Cuyler had the sad duty of officially attending the execution of the five Africanders at Slachtersnek. When the unforeseen circumstance happened that the process of hanging was interrupted, four of the ropes having snapped, it was beyond his power to grafit mercy Coi.oni:l Graham \_Cory, 'lln- Rise ol .South Afrna. De grensdistrikten werden ook ten tijde van Sir John Cradock voortdurend ver- ontrust door de invallen en veedief- stallen van Kaffers. De Goeverneur bracht een leger van Burgers, Engelse soldaten en Hottentots op de been, onder bevel van Colonel Graham (naar wie later, in 1812, Grahamstad is ge- noemd). De Kaffers, die de hun aangewezen grens, de Vischrivier, waren over- getrokken, werden teruggedreven, doch niet voordat bij een konferentie Landdrost Stockenstrom en 9 man van zijn gevolg verraderlik door Kaffers waren ver- moord. D The Kaffirs on the Eastern frontier continuing to be troublesome and dangerous cattle thieves, the Governor Sir John Cradock raised a force of Burghers, Euiopean soldiers and Hottentots, under the command of Colonel Graham (after whom Grahamstown was called, in 1812). The Kaffirs were driven across the Fish River which they had passed, but not until after Landdrost Stockenstrom and 9 men of his escort had been treacherously murdered during a conference with a party of Kaffirs. {Cory, The Rise of South-Africa.'] 64 ■a •a E Ó (J 0 o C ) 3 t-* ■a V U, 0 o. r; a a c ^ CO OS ri o 1^ c ^ I ^ «3 ^ -^ o -a ^ c o CO 00 Ü 5 o S J V 1J —. t/i f- , CO x; ^ TI il: o Tl J3 n CO c ^ O >. 1/) H u "O i-. L-, O DS Ü -S Q o •£ i: ■£ ^ ^ o c^ "Z 2 G, t:; <p o o Q iJ o Q Ü ^ <*- X «y ; & o j: U ^ r: o ; -o '5 'X ; 1 a o o X ,o r^ 1) •p T u-/ ri XI 0 CO X ^ c 0 U ■a i < en Q ze kaart, ontleend aan j:: o '3 Q 11 -a CO CO c en OJ ■OD C E c 0 u n c c 1) 1o <u Q (U 0 X c n c <u i> o aa u. <U -a 1 0 Q u C V 3 C -a c CO X. E CO CO ■o c 1) _M 1) u. D- '5 Q 0 0 a V a CO c 1) c u T3 C CO U •a c u (U l-l & u -o o 0 ■a c u > «J ■CUD (u ■OB 1) 0 T3 C U D. _o V a Q o "3 CO CO ••3 Q 13 •a CO CO c N c V CO O 00 C Ó V- OJ TS C '■Ob c V E ■o So o > 13 c CO o  CU 1 •ac \ c CO f s: c CO <d N ■OXJ CO » > CJ 3 •1 — > 3 , ; o c CI) -1 r Q OJ CO CO "OB XI ■OC Dm X CO CO oi CO CO <u X _o Z Q < 65 Kaffers van Kaffraria D Bantu-tribes of Caffraria Fingo-gezin op trek naar de Kaap-Kolo- nie, om te ontkomen aan de slavernij bij de Amaxosa. Hun werd omstreeks 1835 land tussen de Keis- kama- en de Vis- rivier toegewezen. Ze waren ongeveer 17000 in aantal. [Fn'lsc//. Die Eingeboreiiei! SüJ-Afrikti's.] II. III. ^^1 A Fingo family trek- king into the Cape Co- lony, to escape from the condition of slave- ry in which they we- held by the Ama- xosa. About 183.S the country between the Keiskama and Fish Rivers was al- lotted to them. This tribe numbered some 17000 altogether. -;/ [/■'li/sc/i. Die Eiiigchoreiicii ^S'.-.-J.'.v.] [I'lilscli, Du I iii^choriiuii S.-.\.'s [/'iiisi//, hn I iiigiho) iiuii S.-A.'s.'\ I. De Pondo Somi, eerste raadsman van Sandili; II. Een oude Fingo, van de zendingschool te Siloh, die in zijn jeugd slaaf was onder de Amaxosa; III. Een Xosameid van Windvogelberg. D I The Pondo Somi, first councillor of Sandhill ; II. An old Fingo, of the mission-school at Siloh, who, when still a youth, was a slave of the Amaxosa ; III. A Xosa-girl of Windvogelberg. Papie- ren Geld aan dr Kaap lÖOÖ ; c,2 vc^r ■VJ.fif J K.'UA.R.Vt.:'-- I^' O LP CP.PE PyRPER CnOI^JEY (ea2. OivE J?£?r. ïo Se , No.//<^C^' ak Juur, n%». OVE hix-Dollar. isa-o^ [ Cory, tlicRise of South- Africa] In overeenstemming met de ligging van de Kaapstad was er geld uit alle landen der handeldrijvende volken in omloop. Toch was er gebrek aan metalen geld, vooral in de buitendistrikten, en, om daarin te voorzien, werd van tijd tot tijd papieren geld (eigenlik bordpapieren geld) uitgegeven. D In accordance with the situation of Cape Town, coins of all countries and sea faring nations were currency in Cape Colony. Nevertheless metal money wasscarce, especially in the Eastern districts, wherefore paper money, printed on pieces of strong cardboard, were brought into circulation. 66 SLACHTERSNEK Dr. J. T. V D. Kemp was een zendeling van het Londense Zen- ding-genootschap, die door zijn zeer over- dreven of geheel verzonnen berichten over 't mishandelen en vermoorden van inboor- lingen door Afrikaners oorzaak was van de instelling van de „Zwarte Ommegang' (het Rondgaande Hof van 1!^12, belast met het onderzoek naar de beschuldi- gingen.i 58 mannen en vrouwen werden voor het Hof gedaagd, meer dan 1000 getuigen werden gedagvaard, doch geen enkel geval van moord werd bewezen en de beschuldigingen bleken meestal vals, zodat vrijspraak volgde. Maar de kolonisten waren, als gevolg van Van der Kemp's houding, zeer verbitterd tegen het Lon- dense Zending-genootschap. , " 1 Grot, waarin Bezuidenhout vluchtte Dr. J. T. V. D Kemp was the representative of the London Missionary Society who by his exagger- ated and even absolutely unfounded accounts of alleged atrocities and mur- ders, perpetrated by colonists on natives, caused the Government to instruct the Circuit Court of 1812 to investigate the charges (the Black Circuit). 58 men and women had to appear and over 1000 wittnesses were summoned, but not a single case of murder was proven and the majority of charges was found to be entirely false. Acquittal followed in most instances, but it is easy to understand, how incensed the Colonists became against the London Missionary Society Frederik Bezuidenhout, een Afrikaner van „achter Bruintjeshoogte", was opgeroepen om voor het Hof te verschijnen op een aanklacht van mishandeling van een kaffer. Toen hij weigerde te verschijnen, liet de Regering hem halen met een troep gewapende Hottentots (Pan- doeren). Bezuidenhout schoot op de Hottentots en vluchtte toen in een grot, waar hij werd gedood. Een vijftigtal grensboeren verbon- den zich met Jan Bezuidenhout, zijn broeder, om hem te wreken en gewapenderhand hun distrikt van de Pandoeren te zuiveren. 