Bijdragen tot de taal-, land- en volkenkunde
‘2 Het hier bedoelde afwateringskanaal is de rivier Antokan, die bij Moeara Pbetwes ‚ een paar ureu benoorden Tikve, in zee valt, À 138 OVER DE KENNIS, DIE DE ARABIEREN VOOR DE KOMST van men de juiste uitgestrektheid niet kent. Onder die eilanden behoort al-Ramni, dat verdeeld is onder een aantal vorsten, en waarvan de oppervlakte, naar men zegt, acht of negen hon- derd parasangen is. Men vindt er goudmijnen en ziet er plan- tages, fansoer geheeten, uit welke men de beste kamfer krijgt. — Aan die eilanden zijn weder andere onderworpen, en daaronder an-Neyan. Deze zijn rijk aan goud en de inwoners voeden zich inet de vrucht van den kokosboom. Zij gebruiken die om hunne spijzen te bereiden en smeeren het ligchaam met de olie er van in. Wanneer iemand van hen wil trouwen, kan hij geene vrouw krijgen, tenzij hij haar het hoofd van cen hunner vijanden aanbiedt; heeft hij er twee gedood, dan kan hij twee vrouwen trouwen; vijftig, dan kan hij er vijfig trouwen, al naar het aantal schedels. De oorsprong van dit gebruik is hierin gelegen, dat de bewoners van dat eiland omringd zijn van vijanden ; hij derhalve die zich het dapperst gedraagt in den strijd wordt het meest van allen geëerd. — [et eiland Rainm brengt eene menigte olifanten voort, zoo als mede brazilie-hout en bam- boes. Men merkt er een volkstam op die menschen eet. Het wordt door twee zeeën bespoeld, die van erkend en die van Sjelahet. — Na dit eiland komen de etlanden Leendjebaloes, die zeer bevolkt zijn. Mannen en vrouwen guan er naakt, be- halve dat de vrouwen hare naaktheid met boombladeren bedek- ken. Wanneer een schip in de nabijheid voorbij vaart, naderen de mannen in booten, groote of kleine, en laten zich voor amber en kokosnoten ijzer in ruil geven. Zij hebben geen stoffen noodig , ° aangezien men in die streken warmte noch koude lijdt. — Voorbij die eilanden zijn twee andere, gescheiden door eene zee, die men Andaman noemt. De imwoners van die eilanden eten de menschen levend op. Zij zijn zwart en hebben kroes haar, ter- wijl hun gelaat en hunne oogen iets schrikverwekkends hebben. Zij hebben voeten van wel een elleboog lang. Zij gaan naakt en hebben geen vaartuigen. Hadden zij die, dan zonden zij alle menschen opeten, die daar voorbijvaren. Soms worden de schepen door den wind verhinderd hunne reis voort te zetten; is dan hun watervoorraad uitgeput, dan nadert. het scheepsvolk de inwoners en vraagt om water; somtijds vallen zij zoo in de macht. van dezen en worden dan voor het grootste gedeelte ge- dood. — Voorbij dat etland zijn er hergen, maar die buiten de route liggen en die, zegt men, zilvermijnen bevatten. Die bergen zijn onbewoond, doch een schip, dat ze wil aandoen, zal daar DER POKTIOEEZEN VAN DEN INDISCHEN ARCHIPEL BEZATEN, 153%) niet altiyd tn slagen. Om er te komen, heeft men tot verken- ninespunt een piek, al-Nosjamt geheeten. Op cen schip. dat er eens In de nabijheid voorbijvoer, Kreeg men die in “t oog en wendde men den steven daarheen, Den volgenden morgen begaf men zich im eene boot deewsarts en Jegde vuur aan met hout dat men er kapte: meteen begon het zilver te smelten en zoo ont- dekte men de mijnen. Men nam zooveel zilver mede als men beseercde , dar op hetzelfde ooreenblik. dat nen weder shea boord war zeehonmen, bevon de zee onstunuie te worden, zoodat men verplicht wax al het zilver, dat men meegenomen had, weder weg te werpen Te vergeefs wilde men naar den bere teruekeeren : men heeft dien miet Kunnen ferag vinden. Derzelijke gevallen komen op Zee dik wijls voor: men zou al de erbanden met kunnen opteben , die moeijelijk te geniken zijn en die de zeelieden met meeite heepheunen; er zann er zelfs, die zij niet bereiken hun- nen? En dan veniee hladzijgden verder: Wanneer men die zee Celie van Herkend) over is. dan komt men ter plaatse zeeman Lendehaloes De bewoners dier plaats Veeet aad: Peen A rale er, oel en eiser andere taal dour le: hovp- ’ breeden gesproken. De nanien dragen seen hleederen; zij zijn biank en tebben were Soar op het behan De reizigers regven, daat zij doa Sanne Vrouwern seezien hebben. De ansannen heen atlen seem Boord van Sechimit os, die san een eerrkeebeen boom fam zeem zijn, en brenven Kokesndten, sarkerriet , bananen Al ptlenwoen, die wene wetter hier heeft. Drinkt men dien ter- stoere os Beg ot den hohe DART setup is. Ode pres sem Kuenen zeer viner cae. Nomtejds nutsteien ze Het sper aan de hoopla gomder tan wets te ode pliaats te A TT Vars dur eeen ole sehen ty votrahorr veil near vene plaats, Kar’: leer ve eten [ls NERD bar Voetoerkernt zramwel rik is karst Keten boor ts sere cate porte teh van eren vorst van Zole cli, Wte In righ res “ts van Leelee: bert ete Tre ZAIMN 8% heel saan venete beet pe en erst Pe Recher aleer dtwesders sven serf kateen, vreotien blem deavenm zij er een enkel stk van DD: vetepen vonden te Rabdvhar drinkwater vn putten, slat men e 140 \ OVER DE KENN!S, DIE DE ARABIEREN VOOR DE KOMST boven welwater en regenwater verkiest. De afstand tusschen Koe- lam, in de nabijheid der zee van Herkend, en Kalahbar is eene maand reizens. — Verder begeven de schepen zich uaar eene plaats die Betoemah heet, alwaar drinkwater te vinden is voor wie het verlangt. Men heeft 10 dagen noodig om er te komen. — Daarma nemen de schepen hunnen koers naar Kedrendj, en bereiken dat in 10 dagen. Ook daar vindt men zoet water. Op de Indische eilanden is dat evenzeer het geval; graaft men er putten, dan vindt men drinkbaar water. Te Kedrendj is een hooge berg, waarheen de slaven en de dieven somtijds ont- vluchten. — De schepen gaan voorts naar eene plaats, Senef ge- heeten, op een afstand van 10 dagen verwijderd; meu vindt er insgelijks drinkwater; men voert van daar de aloe uit, die as- gen fi genoemd wordt. Die plaats ts een vorstendom. De inwoners zijn bram en teder hummer kleedt zich met twee stukken ka- toen. — Wanneer de schepen zich van drinkwater voorzien hebben, gaan zij onder zeil naar Senderfoelat. Dit is de naam van een eiland, om hetwelk te bereiken men 10 dagen noodig heeft en waar men drinkbaar water vindt. — Van daar komen de schepen in de zee Saudjt en zeilen ze door de Poorten van China. Deze poorten bestaan in bergen, die door de zee bespoeld worden en tusschen welke eene opening is, waar de schepen doorheen gaan. — Wanneer door Gods beschikking de schepen ‘gelukkig en wel Senderfoelat verlaten hebben, richt men den koers naar China, dat na eene maaud bereikt wordt. „Men verhaalt dat er op cen eiland, Molhan geheeten, tus- schen Serendib en Kalah, in de zee van Indië, in het. oosten, een zwarte volkstam woont en die naakt gaat. Valt temand uit een ander land hun in handen, dan hangen zij hem op met het hoofd omlaag, snijden hem in stukken en eten hem bijna raauw op. Het aantal van die zwarten is aanzienlijk; zij wonen op hetzelfde eiland en hebben geen koning. Hun voedsel be- staat uit visch, bananen, kokosnoten en suikerriet. Zij wonen in eene soort van bosschen en te midden van het riet. — Er ix zegt men, in de zee een kleine vliegende visch; die visch , zee- sprinkhaan geheten, vliegt boven de oppervlakte van het water. DEK PORTUGEEZEN VAN DEN INDISCHEN ARCHIPEL BEZAPEN. 14] Men spreekt ook nog van ven anderen zeevisch. die. uit het water komende, in de Kahosboomen Kkhmt en er het sap uit opdrinkt: daarna Keert hay weder in zee terug. Men maakt ook nog gewaar Van een zeeer. dat op een kreeft relijkt : zoo ria dat cher uit zee komt, verandert het in steen en men Aocgt er bij. dat clie steen vene zalf voor zekere oogziekte oplevert — Dicht hij Zahedy is er, zegt men, ven bere, de Vaurbers we heeten dien mien met geen moelijk heul kan naderen, Over day ziet men er rook mit opstijgen en ’s nachts viammen Aan den voert Is eene brou van Koud en zoet waters coh ie ep eener andere bron van zoet en Warm Water.” [de hoofdstad van Zerbed) ligt tegenover Ching. met eene maand reivens over zee en zelfs niimeer. als cle wid ernstrer ps, tusselien heide. - De Korner vaan ere stad: daaat den tetel van Miaharadja Men zeert dat zijne hoofdstad gegen dionderd para- sanven opperviikte heeft. Mij heersent over cen root aantal ethenden, die zieh fit op cen ufstsane Acorn POO prarsassenseen en meer uitstrekken Tut zijne onderioateieden hehooren het etland Sarhasa. chat BOO parasangen root. en het eibend Ar- rarr. dat gehthenderd psersemsanneten seroat te. Op hiet dicatst- geremde ethane vreelt men oobeazrhie-tout., Kamter enz De Keorsrreer vain Zia) telt onder zijne bevittineen bet ethane Ralah. dat halfwee Chrua en Arbor: gelesen en biechtte para semen gront is, Kalash is bet mioddetpnit van den vaandel in aleer, kamfer, sandelhoat. soor. al-kihi dood. cbbenheont. bracte- heet, speeeruen Van ailerser soorten en erie trenigte veorwerpen, die Set te Lang Zom zijn oom ap te neemen. Deirbeen ts het dat zieh otevenweeonle de tuatabedster titer et Oia orienteer on wan daar vertrekken wederom de Heerden, alte up Atabie t nde derven Het ze zaar vam den Madrarsalja strekt zieh over al dre overselatlende enlatlen wat. Dhat Waar Hij zijn verb fr ome ze zeer venen baar en dee wontiven Velsen er elhoonder an om afevbroken rien. Henra, Wiens werden alle vertrouwen ver drenen heeft verzekert, dat warner tn dee staten van Zabedh ede oranen „evenals bur ons, Ze murzens keezen on den daer ard aan fe hemedigen, zit erheernder beontwoorden aver vene vete etreAthend van fomdend en meer parce. Doch stierf hij, dan liet zijn opvolger die klompen er uithalen zonder er een enkelen in te laten. Men telde ze, smolt ze en verdeelde het goud onder de prinsen van het hof, mannen en vrouwen, kinderen, beambten en eunuchen, naar verhouding van hunnen rang en der voorrechten aan ieders betrekking verhonden. Hetgeen er overbleef werd onder de armen en de ongelukkigen uitgedeeld. Men had er voor gezorgd dat het aantal goudklompen en hun gezamenlijk gewicht opgeteekend werd, en er werd dan aangeteckend dat die en die vorst. op dat tijdstip en zooveel jaren geregeerd en zooveel klompen goud van zooveel gewicht in het water had doen werpen en dat deze na zijn dood onder zijne bloedverwanten verdeeld waren. De vorst, die het langst geregeerd en het grootste aantal klompen goud _ bijeen gebracht had, was het meest in eere, — De verhalen in dat land deelen mee, dat er in oude tijden een vorst was van Komar, het land, dat de aloë al-komari voorbrengt. Dat land is geen eiland; het ligt op het vasteland tegenover Arabië. Geen rijk is volkrijker, dan dat. ledereen gaat er te voet. De be- woners onthouden zich van drauk en overspel, niets onbetame- lijke geschiedt er in hun land. Komar ligt in de richting van DER PORTUGEEZES VAN DEN INDISCHEN ARCHIPEN KEZATEN |b het rijk van den Maharadja en het eiland Zabedj. Tusschen beide rijken zijn er tien dagreizen varens of iets meer, zoo er weinig wind is, -—— Men verhaalt, dat eertijds in dat rijk Komar eeu jongeling regeerde, die van nature wat onbedacht was. Deze vorst zat eens In zijn puteis, dat aan eene rivier gelezen was gelijk aan de ‘Tigris in Irak; tusschen het paleis en de zee waser een dag afstand. De vizier was bij den koning tegen- woordig en men sprak over den Maharadja en zijn rijk , over den glans. die van hem uitstraalde, en over het aantal zijner onderdanen en der eilanden, die hem geloorzaamden. Plotseling verde dee vorst tof zijn vizier: elk heb een wenseh, dien tk wel zon willen vervuld zien.” De vizier. die inuig zaan zijn meester gehecht was en zijne onbedachtzaambeid kende, zeide: eEn welke is die wensch, o Koning?s Deze hervatte: elk wenschte voor amy het hoofd van den honing van Zabedj op een schotel te zien.” De vizier begreep. dat het jaloerschherd was, die den honing aldus deed spreken, en antwoordde: «Het zon nij leed doen, wanneer de Vorst dergeliyhe wensechen koes- terde Naert heeft er venter gevoelen van haat tusschen ons en dat volk bestaan. noch an woorden , oeh in daden. Ket heeft aus nooit kwal vedaan. Daarenboven bewoont let ven afgelegen edland en ouderhouden wij onaauwhyks venige betrekkingen met elhasr. Ook heeft die honing nooit eenig verlangen setoond om zich van orx rijk meester te iaken. Laat daarom niemand te weten Komen, wat wij, o Konin, gezegd hebt, en herhaal er geen woorl van » Die woorden verbatterden den kame. dhe niet onan zulk een verstandiven raced wilde Lunstepen en Zijn wensch n het brjzijn van zijne beambten en voornaamste hovelingen herlisalele, Zijne woorden vingen van motul tot mond. zoned my oetndelyh den Madwradjazelf ter core Kwamen Deze nu was terr Vaan veel geesthraeht, ving van verstond en ayk aan ondervinding: lay wan van antddefbarcn deeftijd, Dy anther myn ovivier en deehle hem het tenws oere, dat diy vermennen bad Dsserope boerde dip er dnp oe Na al wat er nip van elven zongen dwaas verhaald Is, na die wensehen, die geese en inher L- ding bej heer doen uphorien , enn ma het zeeen, eat np Chars san Herm meezedeeld ts, Karren Wij hem miet racer ongeneerd inten. wnt zoe refs zonde verkeerd zijn voor ven vorst en Zonee meu Vernederen en Inn netrsehtrer dren «Ie bew al dean stal- seyerndherd aan omtrent heteen tusschen hen was voorsevallen, gmaar gelastte te seebijkertijd. dat hoe) daizend schepen zou uit: 144 OVER DE KENNIS, DIE DE ARABLEREN VOOR DE KOMST rusten van middelmatige grootte, met alle oorlogsbevoodigdheden, en dat hij ieder schip zou voorzien van wapenen en krijgslieden, zoo veel als het schip er bergen kon. Intusscheu liet de vorst het gerucht verspreiden, dat hij eene reis wilde doen door de eilanden van zijn rijk. Hij liet de goeverneurs dier eilanden zijn voornemen bekend maken en zoo werd dat plan overal rucht- baar en maakte ieder goeverneur zich gereed om zijn Maharadja op-eene waardige wijze te ontvangen. Doch toen alle toebereid- selen gemaakt en alle beschikkingen genomen waren, besteeg de vorst. de vloot en begaf zich met zijne troepen naar het rijk Komar. De koning en zijne krijgslieden maakten gebruik van den tandeustoker; iedereen reinigde zich de tanden verscheidene malen op een dag; men droeg den tandenstoker bij zich en scheidde er niet van, dan om hem aan een bediende toe te ver- trouwen. De koning van Komar vernam het gevaar, dat heim dreigde niet, voordat de vijandelijke vloot reeds de rivier op- gezeild was, waar zijne hoofdstad aan lag, en de soldaten van den Maharadja ontscheept waren. Deze overviel den koning van Komar dus onvoorziens en maakte hem gevangen, terwijl zijne dienaars op de vlucht gingen. Toen het de Maharadja algemeene veiligheid verkondigen en zich op den traon van den koning van Komar neergezet hebbende, deed hij dezen en zijn vizier, die insgelijks krijgsgevangen gemaakt was, voor zich komen en sprak den koning aldus aan: » Wie heeft u een wensch doen koesteren, die boven uwe krachten was en die u, zoo gij hem verkregen hadt, geenerlei voordeel zou aangebracht, ja dien zelfs de beste uitslag niet zoude gewettigd hebben? » De koning antwoordde niets. Daarop ging de Maharadja voort : „Indien gij, behalve het verlangen om mijn hoofd op een schotel u aangeboden te zien, ook den wensch geuit hadt om mijne staten te verwoesten en er u meester van te maken, dan zou 1k u en uw land thans op dezelfde wijs behandelen ; maar gij hebt slechts één ding begeerd en daarom zal ik u ook slechts dit aandoen en daarna naar mijne staten terugkeeren, zonder iets te hebben aangeraakt van hetgeen u toebehoort; ieder zal weten dat men niet moet ondernemen, wat de krachten en de middelen, die men ontvangen heeft, te boven gaat, en zich gelukkig moet achten van zijne gezondheid te kunnen genieten zoo lang men die bezit.» Toen liet hij den koning onthoofden en zeide tot den vizier: „Gij hebt a gedragen als een waardig vizier; ont- vang de belvoning voor uwe handelwijs; 1k weet dat gij goeden DER PORTUGEEZEN VAN DEN INDISCHEN ARCHIPEL BEZATEN. Ì £9 raad aan uwen meester gegeven hebt, maar hij heeft dien niet willen nannemen, Zoek thans jemand, die in stant zij den troon te beklimmen na dien dwaas en stel dien in zijne plaatse. _Ormeeddellijk daarop keerde de Malaradja naar zijne staten terug, zonder dat hij noeh een der zijnen iets bud aan- geroerd van hetgeen den honing van Komar toebehoorde. In zijne staten teruggekeerd zette diy zieh op zijn troon met het gelaat naar de rivier gekeerd en het den schotel voor zich plaatsen, waarop het hoofd van den hommg van Romar zieh bevond, Tegelijkertijd riep hij zijne hofsrooten bijeen en ver- Haalde hun hetgeen er was voorgevallen benevens de ronden, die hem gedwongen helden aldus te handelen. De valken van Zabel) wenschten hen: daarop geluk en baden hem alles goeds tor, De Maharadja gaf toen last het hoofd te wasschen en te halremen en het an vene Vaan gedaan hebbende zond hy het aan den vorst, die toen homme van Konan geworden was. Het hoofd ging verzegeld van ven brief vaan den volgenden inhemd: + De eemur reden, die mij er toe gebracht heeft om uwen yoorganger te behandelen gelijk ihk vedaan heb, was zijne verkeerde manier van handelen jegens mij en de noodzakelijkheid om eene les te geven aan zijns gelijken. Ik heb heus behandell zooaks Iny het mu had willen doen. Bennen wij en, velijk wij als unteramespant der reis het esdand Cedon hebben caangenamen. thans ook het eindpunt er van te bepalen. Dat is de gelaats Rianfoe. Retnaud houdt het voor het Ciunpoe van Mareo Polo, de haven van lang tyene foe, eene stad. die vere dagreizen hooger op ligt Burch evenwel. de liatste mij bekende uitgever van Mareo Polo's Heisen, out- Kent de identitert van dat Garnpoe en set Klunfoe der Arabreren en acht het buiten twopfel dat dit daatste hetzelfde os als Kanton, zn als Renuidet. die on DiN die Relation het eerst bekend maakte, cu Desrnigenes, de zelver van de Histoue des Huns, 146 OVER DE KENNIS, DIE DE ARABIEREN VOOR DE KOMST dit ook meenden. Het schijnt dat Polo's beschrijving van het be- roemde Quinsai, hetzelfde als Hang-tsjeoe-foe , wel eenigen invloed gehad heeft op Reinaud’s gevoelen, terwijl de berichten der Chinee- zen, die van Arabieren en Perziërs weten te vertellen, die te Kanton gevestigd waren, van den anderen kant het ‘gevoelen van hen, die Kanton en Khanfoe voor hetzelfde houden, komen onder- steunen. Welke plaats de voorkeur verdient, zal uit het verband met de overige aanlegplaatsen, die op reis werden aangedaau, moeten worden opgemaakt. De cerste dier plaatsen was Tsendjebaloes. — Reinaud laat bij zijne verklaring van de reisroute van Soliman de schepen zoo lang mogelijk de kust volgen en ze niet eer dan bij de monding der Godaveri in de golf van Bengalen den koers aost- waarts, naar Achter-Indië, nemen. Tk geef gaarne toe dat het zeer juist gezien is om bij het terug zoeken van dien ouden reisweg van Soliman op die wijs te beginnen, maar Reinaud had, wanneer de genoemde plaatsen niet terstond weer te vinden waren, ze niet met geweld daar moeten blijven zoeken. De winden en stroomen hebben natuurlijk hun aandeel gehad bij het houden van dien weg en de stroom, die van Ceilon eerst tot ongeveer de genoemde hoogte op eenigen afstand langs de kust loopt om zich dan noord-oostwaarts naar de kusten van Arakán te richten, kan zeer wel gemaakt hebben dat die schepen niet onnoodig zoovele plaatsen aan de kust aandeden. Doch er kan ook toeval im het spel geweest zijn, zoodat de naam van deze of gene haven, die zij toch nog aandeden, niet bewaard Is gebleven. Zie toch eens tot welke verklaringen Reinaud moest komen om den weg, dien hij zich nu eenmaal als den waren voorstelt, niet, te verlaten! Van de eilanden Lendjebaloes maakt hij eilanden in den omtrek van Kalimier-punt, van Kalahbar Zuid-Koromandel, van Beitoema Madras, van Kedrendj eindelijk ongeveer Ma- sulipatam, van waaruit de schepen dan verder oostwaarts hiel- den. Maar de onwaarschijnlijkheid, dat. van Ceilon uit. # in diezelfde richting # — men zou dus meenen in eene oostelijke — de eerste station zou geweest zijn op cenige eilanden ten noorden, zoo klein, dat. een gewone kaart ze niet opgeeft; dat een volgende eenvoudig land van Tjola zou genoemd zijn (dar kan land beteekenen en Kalah hondt Reinaud voor fautief voor Kolah= Tjola, dus Kalahbar=T'jola-mandalam, d. i. Karomandel); een derde eene voorstad van Madras zou geweest zijn, een vierde DER PORTUGKEZEN VAN DEN INDISCHEN ARCHIPEL BEZATEN. 1 1? Masalipatam , waarvoor ten minste nog Koringa beter met den Arubischen naam zou overeenkomen, en dat er geen enkele be- kende naam zon genoemd zijn, terwyl er toeh zoo vele hundels- plaatsen zijn op deze kust: die onwaarschijnlijkheid is van dien aand, dat zij ons reeds aanstonds tegen die verklaring inneemt. Eu deze blijkt geheel verwerpelijk, wanneer wij in Leendjebaloes de eerste Ì voor een overblijfsel van het lidwoord houdende, dat woord lezen al-Nedsjabaloes, doi. de Nikobaren. Men vault het vr va en Reinaud heeft op zijne kaart by Arabische woord ook gespeld yes aad niast eN. ws ris en yee zijne Mémoire sur Pinde dan ook met geaurzeld de juistheid dier verklaring, reeds door Ntuwe. Handelsziige der Araber, en misschien ook al door anderen gegeven, te erkennen. Ook Prolemaeus kende de Nikobaren reeds onder den naam van Beerosesar. Zij blijken van oudsher eene aanlegplaat: in de golf van Mengen geweest te Zijn, Waar tien op de terngreis uit net noorden van Achter-Pndie door wind en stroomen van zelf heen gedreven werd. Maar ts mam deze verklaring juist, en er echiynt ween rond te zijn om daaraan te Owijtelen , dien vervalt tweet een de geheele terondalar, dien Roo voor zijne verklaring dier gersronte beeft aangenomen. ‘Trouwens bij was ook buitendien giet houdbaar, Zie bjvoorbweld Bettoemah. Zoo die mso goed geschreven os. dit voegt er er ten manste neg bij, schijnt. zet tij, het gevoelen derzenen waar, die diana det maen Veau de stad San-Thome gezien hebben Deze plaats ie venter miet meer chin eene voorstal van Madras, dat door Zijne zer aalijke reede on Vroeger venen Wel not eene cen tenepelacats Ver schepen zaai weweest zijn, hetgeen het vu nee met is pe trend Wat Poops ae verkbirige rust ie deze, dat dee Arsebrische mesa steh baat op- ossets in Besl Voen, dat val om net Arabisen er tu het Sorten reuen Anse ran Thomasn, Winerrerde dan de placels 200 bon abeoe-gel AN waar tle apostel "Thomas bevraven Int Moat er is seren nen dae gewe Verse ttilemd wordt eschire ven als ade zee Det Arvoborme tier sedeeate , dat goovele letters alleen door boet aantar byyevoerde partes onder eeoendt zeeft hier ruse sanders tet verwart PRO voor ing ta yfel teu rotuste niet of an Betoenmiuit. Kerem, Nenoemah, Niemals, we hrardt een eenn dezeltde moar Eh ern setts meer versen en Fie INN Kad , Asko, Tewe inten steeds og netzelide ethane, P as psp Maar welke meta mun cde Juste maar Zijt 7 CQuatreusere . en na gem Lassen, Leeen Neloemah een onb ten er dee Nateena-edanden 148 OVER DE KENNIS, DIE DE ARABIEREN VOOR DE KOMST van! De vorm, die zich het best tot een bekenden naam bren- gen laat, is kep , waarin men wel Borneo heeft willen zien, omdat er gezegd wordt kamfer te groeien en men voor Sumatru, waar die ook nog groeit, reeds een ander eiland had, en ook mis- schien om de syllabe dor; maar dat mij toeschijnt met het ons uit mijn vorig opstel reeds bekende Soevarna over een te komen, een naam die volgens de getuigenis van den Arabischen schrijver al- Biroem aan de eilanden van den Zabedj, dat is Java en onderhoorig- heden, gegeven werd. Daarmede komen de verhalen omtrent het eiland met dien proteus-naam zeer goed overeen. De productie bewijst nog zoo veel niet; op handelsplaatsen kunnen natuurlijk de voortbrengselen van verschillende eilanden bijeengebracht zijn. Nog minder is aan opgaven omtrent grootte en afstanden te hech- ten ; die vallen, even als de verhalen van allerlei merkwaardigheden , die men op die eilanden vinden zou, te zeer onder het gebied der fantaisie om er op te vertrouwen. Wat van de bewoners gemeld wordt, kan ons meestal beter op den weg brengen. Zoo staat er van het eiland Sjoema, bij Edrisi, dat de inwoners er de foeta dragen, d. 1. een lap katoen om het midden (hetgeen eigenlijk meer op te vatten is in dien zin, dat zij beschaafder zijn dan die van andere eilanden, die geheel naakt loopen) en dat zij Boeddha dienaars zijn en hunne dooden verbranden. Zoo iets behoeft nu wel niet uitsluitend op een enkel eiland te slaan, maar doet dit toch blijkbaar op de eilanden van Zabedj, d. i. op Soevarna. Wanneer nu Tendjebaloes de Nikobaren en Beitoemah Java en onderhoorigheden zijn, dan zal men, zoo men op de juist- heid der route vertrouwt, Kalahbar tusschen die beide in zoeken, maar ook al hecht men aan de naauwkeurigheid dier volgorde niet veel gewicht, zal men geneigd zijn Kalahbar in diezelfde streken te zoeken, en men wordt in dit vermoeden bevestigd door de mededeeling, dat Kalahbar ook eene onderhoorigheid van Zabedj is. Reimaud, die in Kalahbar Zuid-Koromandel ziet, verwijdert die moeijelijkheid, dat het land aan den vorst van Zabedj zou onderworpen zijn door eenvoudig eene fout in dat woord Zabedj te veronderstellen. Wat de Arabische schrijver van de etymologie van Kalahbar zegt, dat de laatste lettergreep van dat woord het bekende bar zou wezen, daaraan behoort men niet te hechten. Hij kan daartoe gebracht zijn door de vermelding van nog één Kalah, zonder dat suffix, hetzij dat daar hetzelfde eiland mee bedocld is of een ander, waarin ik dan DER PORTUGERZEN VAN DEN INDISCHEN ARCHIPEL BEZATEN. | £4 nog eerder eene verbastering van het Sauskritsehe eura zou zien. Pm dat Kalah ziet Reinand Point-de-Gaalle, Walckenaer Reddah op het sechtererland van Malakka, anderen Oedjoeng- Salang. alas dunk-Getlon, cen vrij aanzieuluk eikimd in dre streek , anderen wederom Roewala, het bekende Maletsche woord, dat riviermonding beteekent en als eerste deel van geographisehe vigenuamen dikwijls voorkomt: al te maal verklaringen, die op eene na weinig waarsechijnhjkheid voor zieh hebben. Tk zou ten minste, wanneer ik kiezen moet, dien meen ook hef hefst ide buurt van Oedjoeng-Salang zoeken. Ook den naam RKedrendy kan ik niet met zekerheid tlinis brenven. Andere bezingen zijn, althans tk houd de namen voor dezelfite, er cus misschien zelfs she, Pd Pd De omyeving, Waarin men ook bij Kelriss die namen vindt, wijst ons durdelijk weder maar iva. mar welk eiland bedoeld is, termite naam misschien nog andere Tezingen toelaat, dasarop re werker niet miet cekerhend te antwoorden. Men heeft er onder anderen Kidorong, den naam eener Kaap mn Nerawah , in willen vinden, omdat er Kauter van daam kwam, daarbiy urtgaade van het zeker webeel verheerde beginsel om uit de prodneten tot de plaat» te besluiten. Ik zie er eene verbastering in Van Maharadya, coe abs dee vorst van Zabel), dvi diva. dekwijls genoemd wordt. As gelegenheid om namen te plaatsen ant- breekt het trouwens bij de Arabische aardnykskundigen mn deze streken niet. Is het nu echter waarschijnlijk, dat van dit punt uit de schepen zoo direct naar Kanton of zelfs nog verder, wanneer Khanfoe het oude Gampoe is, zouden gevaren zijn? midden door zee, daar ze anders zoo angstig de kusten houden, en dat niet een afstand, als dien zij noodwendig over de golf van Bengalen moesten oversteken, maar twee dremaal zoo ver? en dat terwijl er onderweg nag zooveel gelegenheid was om hier en daar een eiland of eene kust aan te doen? vooreerst al dadelijk na het oversteken van de golf van Siam langs de geheele oostkust van Achter-Indië? Bedenken wij toch ook dat het Sin der Arabieren nog wel altijd het Sinai van Ptolemaeus is, en dus ook Achter- Indie beteekent, zoodat die naam geen reden behoeft te zijn om Khanfoe in het tegenwoordige China te zoeken. Ook is Khanfoe nog geen Koean-tsjeoe-foe, en veel minder Sjang-Sjing, zoo als de Chineezen in het zuiden die stad noemen (eig. provincie- hoofdstad). Tk zou daarom dien naam veel liever terugvinden in Kan-foe-tsje, d. 1. Kambodja, de gelijknamige hoofdplaats van het bekende rijk, hetzelfde als het eenmaal zoo beroemde Angkor, aan de rivier Mekong, welks bouwvallen heden nog de verbazing der reizigers wekken en, laatstelijk door de com- missie ter opneming vah de rivier Mekong onderzocht en be- schreven, nu ook weldra in Europa beter bekend zullen worden. Senf kan men nu ook voor het in de nabijheid gelegen Tjamnpa blijven houden, even als de Arabieren te Khanfoe van het rijk Anam kunnen gehoord hebben, welken naam men in dien van het eiland al-Ajam zou mogen zien. Ja zelfs zullen zij, die in Senderfoelat Poelau Kondor terugvinden, hierin een nieuw bewijs voor de juistheid van hun gevoelen zien, maar het. blijft dan toch vreemd dat men Kondor-Poelau zou gezegd hebben, hetgeen, om die verbastering te verklaren, zou moeten worden aangenomen. [utusschen komen Marco- Polo's eilanden Sondoer en Kondoer het aangegeven vermoeden versterken. Doch er doet zich nog eene vraag op. Welke zijn die Poorten van China? Reinaud antwoordt, de eilanden tusschen Formosa en Tjoesan, dat zijn dus de Miakosima-eilauden. Doch die verklaring is natuurlijk gegrond op de veronderstelling dat Khaufoe zooveel noordelijker ligt, dan wij het plaatsen: neen, die poorten, die DER PORTUGEEZEN VAN DEN INDISCHEN ARCHIPEL BEZATEN. 15] zee-straten, moeten bepaald op cene passage zien, die men door smoel om in de Chineesche zee te komen, en niet op eene groep elanden, die niemand behoefde te passceren, die men recht» of hnks Kon lateu liggen of veeleer waar men niets mee te maken had, want de natuurlijke weg zou tusschen Formosa en het vaste land door geweest zijn. Wij zullen hier de straten van Malakka en Singapoera hebben, zal men veeleer zeggen , en in- derdaad de eilanden, daar men in deze langs moest, Konden met ovopgemerkt gebleven zijn, en zoo zou men dan onder die poorten van China de poorten tot de Chineesche zee, dat zijn de eiland- straten van Qost-Sumatra en den Riouw-archipel moeten ver- staan. Van daar uit zou, volgens Fdrisi, de vaart nog maar kort geweest zijn om het einddoel der reis te bereiken, hetgeeu zeker beter op Kainbodja, dan op Kanton of Maugtsjevefoe past. Zijn de poorten van China die straten niet -- en zoowel die ver- melding der bergen, als haar geringe lengte maakt mij altijd nog wat huiverig dat voor zoo zeker te houden, — dan blijft mujns bedunkens waar ven weg over en wel dwars door het vaste land. Ik zou namelijk willen weten of het Maleische schiereilaud piet vroeger cen eiland geweest is, dat door ophetting van den teebodem op de hoogte waar zich thans de landengte Krab (is hier aan Aa/ud te denken?) bevindt, later met het vaste land verbunden werd, Dat het land hier zeer laag ie en slechts weinig zou behoeven te dalen om van de landengte vene zee- straat te maken, is bekend; daarbij neemt het Siameesche berg- esteem hier een einde om met eene andere richting in het zuidelijke overtegaan. Doch wij behoeven die verandering van zee in land piet eens aantenemen, als wij bedenken dat de bioneniandsche handel ook thans nog, om den omweg om het Maleisene schiereiland heen te vermijden , dwars door die land- engte heen gaat en wel bongs drieërlei wegen, die alle in el- Kander nabyhend hiergeen, Het baat zich zeer wel hooren dat ook B vroeger eeuwen deze de handelsweg geweest is, hetzij dan dat er cen doorlopende waterweg wax of niet, — trouwens dae Poorten kunnen wel de rivieren geweest „ijn, die ook tegen- soonhy neg gebruikt worden om den landwey zooveel mogeliyh te bekorten. Nemen wij aan dat dit on vroeger eeuwen evenzoo de gewone route geweest ie, dan wordt het ons nog dundelijker nue Aativara in Ptolemeus tijd het einde der reis war, Want abet veel zuidelijker liggen die poorten vaan China, die ven nar teurlyhen slagbeom vornden, dien uren tet helt zal gepiasser td Be \eler MI 15 159 OVER DE KENNIS, DIF DE ARABIEREN VOOR DE KOMST zijn. Chineesche schepen zullen, gelijk nog heden ten dage het geval is, ook toen reeds dien handel verder hebben gedreven en zoo de Arabieren verder gingen, zal dit. ook wel daor Chineesche tusschenkomst geschied zijn. Ook eigennamen kunnen hun in Chineesche verbastering ter vore gekomen en daardoor voor ons nog onherkenbaarder geworden zijn. Zoo zou zelfs Selameth, in het Arabisch ook tot Selahith en Selahi verbasterd, wel eene Chineesche omzetting van het woord Sumatra (Soe-ma- te-la of lever misschien Sa-moe-te-la) kunnen zijn, waar de Arabieren zoo vroeg miet zullen heen gekomen zijn. Voor Su- matra wordt gewoonlijk gehouden ar-Ramni (ook Rami, Ramin, Ramana, Al-omri). Het meest afdoende bewijs daarvoor wordt hierin gezien, dat er daar kamfer-plantages, fansoer geheeten, zouden gevonden worden. En om dat eiland daarin op te nemen, daarvoor pleit de omstan- digheid, dat het èn heden nog, èn, zoo als wij waarschijnlijk gemaakt hebben, reeds in Ptolemaeus’ tijd zulk eene landings- plaats was. Maar dan is nu ook de route, dien de Arabieren gevolgd zijn, geen andere geweest, dan die sedert eeuwen ge- volgd en door de natuurlijke gesteldheid van winden en stroomen DER PORTUGEEZEN VAN DEN INDISCHENS ARCHIPEL BEZATEN. 155 sangegeven was, Uit Voor-Indië stuurde men naar het noorden van de westkust van Achter-lndie, alwaar men het eiland RKamni sanderd , en ging van diver anidwaarts, de kust lings, tot iets verder dan van waar Ptolemaeus now berechten kreeer, om dan door de landengte Krab vaar Rambodja over te teken. Dat Laatste wedeelte der reis kan misschien uitsluitend in Chincesehe schepen gedaan zijn. Verl meer dan namen leeren wij door eer Arabieren niet Kennen. Beschrijvingen, welke dien naam verdienen, geven zij van door hen bezochte plaatsen niet. Slechts noemen zij verscheidene handelswaren , die de kooplieden in die streken opdeden , waar- onder er zijn die mtslmitend mm den Archipel behooren, zoo als kamfer, kruidnagelen en notenmuskaat. Buitendien noemen zij vooral gond en ook nrissehien tin, ook kokosnoten en Kokosolie, pisang, bamboe , rotting, sapanhout, wierook , paarlen, voorts olifanten, rhinocerossen en apen. Wat Eerist verhaalt van eene tafel, die ven reiziger zeide gezien te hebben, van een stuk hont gemaakt. waar 200 menssen omheen konden zitten eten, doet aan de tafels van Ambonseh wortellout denken. Hij deelt echter die bijzonderhen! van het eiland Koumr (+3) mee. Ook hebben blijkbaar de wilden, dre inet vergiftigde prjlen schieten en hunne natmmrgenooten opeten, en ook de hoppe- snellere, waaronder natuurlijk niet ouitsinitend de Dias be- hoeven verstaan te worden, diepen indruk op hen gemakt. Kortom er zijn Zoo eenige zaken, waaruit men zien kan, dat de Arabieren althans Kennis eenaakt Ideen met het verre Oosten, maar er zijn geen bewijzen voorbanden, dat zij de gewone zanddelsroute zouden verlaten hebben en zelf de meer zuidelijke elanden hebben bezoekt, immers niet voor in Tutere eeuwen. Ik «prak nawaelijk boven van ven tweetal reizigers. Die andere, want Soliman keren Wi] reeds , Wits Ibn Botorta, Deze herepade een vroot deel der tocnmaals bekende wereld, meer dan demand, soor zoover bekend is. voor of na hem ouit bereid heeft, van $525 tot 1355. Op zijne reizen kwam hij ook in Achter- bide en begon daar zijne reis te Tyittageng in het noorden van Armkán, van Waar tij reisde naar het eiland Djawah, dat 15 Somatra, alwaar tay dieht buy ele Stad vaars olien naam: (Wacrnaar ok het etland wenoemd werd) landde en er zastvrijkenl ge noot be; zekeren reeds tot den [slam bekeerden en ons ook wet itlandsehe beonnen bekenden honing. Malik -et Tahir. Dasma beeeraf ti, zieh gas boord var een Chineeseh vehrp. winnie fay vraa de vanden 154 OVER DE KENNIS, DIK DE ARABIEREN VOOR DE KOMST der ongeloovigen voer. Misschien is Moeldjawah dat hij toen aandeed eene verbastering van Madjapait (asleske mlisle), maar de namen die op de verdere reis voorkomen, Kakoela, Kailoeke en andere, zijn mij onbekend. Ook moet ik erkennen dat de vogel Rok, die ons uit de verhalen der 1001 Nacht zoo bekend is, hier, waar men op vaster bodem meent te staan, ons weer zonderling komt verrassen. flij keerde over Sumatra naar Koelam, aan de kust van Malabar, terug. Zeker is het dat het gerucht van den vorst van Madjapait ook reeds vroeger tot de Arabieren was doorgedrongen. Zij noemden hem Maharadja en zijn rijk Zabedj (ook Ranedj enz.), een woord dat men aanstonds als verbastering herkent van Djabadioe. Wat zij van de uitgebreidheid zijner heerschappij verhalen, wordt bevestigd door hetgeen wij uit inlandsche bronnen weten, die ons ook meedeelen, dat het gebied van deu vorst van Madjapait zich over nagenoeg den geheelen Archipel uitstrekte. Maar bij ge- ruchten, bij verhalen die meu elkaar meedeelde en wier waarde men wel niet te geriug zal kunnen aanslaan, bleef het, en zelfs toen zich bij de zucht naar handelsspeculatien ook bekeerings- ijver voegde, die de apostelen van den Islam tot vaste neder- zetting in den Archipel bewoog, werd er door de Arabieren nog geen helderder licht over die landen ontstoken. Vijf eeuwen liggen tusschen de reizen van Soliman en Ibn- Batoeta. In al dien tijd zijn de Arabieren de zeereis naar Indië en China blijven maken zonder ons directe berichten daarvan meetedeelen. Maar eene halve eeuw voor dezen laatsten reiziger hebben wij berichten van een Kuropeaau, dic het verre Oosten van Azië bezocht en, wat meer zegt, ons eene uitvoerige be- schrijving heeft nagelaten van de landen, die hij gezien heeft. Algemeen bekend is Marco Polo, de Venetiaansche reiziger, die zeventien jaren in dienst van deu Grootvorst der Mongolen, koebilai-Khau, heeft doorgebracht en wien het gegaan is als den vader der geschiedenis, Herodotus, dat zijne geloofwaardig- heid meermalen betwijfeld is. Trouwens het was te vergeven, zoo men, om al het vreemde en fabelachtige wat hij opdischt, hem miet zoo spoedig vertrouwen schonk. Toch waren Quinsai, het tegenwoordige Hang-tsjeoe-foe, de prachtige hoofdstad van Zuid-China, toen de grootste stad der wereld, honderd mijlen (dertig uur gaans) in de rondte, doorsneden van kanalen, waarover twaalf daizend bruggen en de haven van Zeitoen, het tegenwoordige Tjioen-tjeoe-foe in Foekian, niet ver van DER PORTUGKEZEN VAN DEN INDISCHEN ARCHIPEL BEZATEN. 155 Amor, de groote markt voor peper, aloë. sandelhout en andere specerijen, en het goudrijke Zipangoe, Japan, Van welke Polo verhaald had, de plaatsen, die Columbus zieh voor- stelde te zullen bereiken, toen hij in 1802 den Atbantischen Oceaan overstak. Zoo uitlokkend waren die verhalen dan toch! Japan heeft Marco Polo zelf miet bezoeht, maar op zijne terugreis naar Europa, die hij van de haven Zeitoen uit over zee deed, heeft hij een deel van den Archipel westen. Hij zeilde eerst naar Tjampa en van daar naar Groot Lava. Barek , Maren Polo’s uitgever, meent dat Mer met (root Java Borneo zal bedoeld zijn, en wel om de beschrijving, die er vien weggeven wordt. maar wat de schrijver verhaalt van de gond en speeery- nykdoin van dat eiland is geen reden om het voor een ander eiland dan Java te houden. Integendeel, op het lhoofdetand van den Maharadja van Zabel), coo als de Arabieren het noem den. vloenten al die waren van hemide en verre bijeen, de Chineezen dreven ven levendigen Ieordel met Riawa. zeen als Java hij hen heette, dat or Polos tijd neet meer aam den Groot. Khan onderworpen was, Borneo was wel ven gondland, maar een handelsstaat Kennen wij er miet, waar dat vond zou zijn te rijgen geweest, en die specenjen moeten, Burek zelf erkent het. toch ook uit de Moluk hen diaeheen gekomen zijn „die erbanden edie het ten oosten vengaven, Aan Waar zij (de speceryen) venk- kelijk te brijgen waren ©! Was Burek nian wat heter op de hoogte geweest, dan heul hij zoe niet geschreven In zand oostelijke melting. zeet Polo, voer men van ‘Tyan mear dava-major heen Dat peat can en brent oons zelfs near Oost dara. rudwestwaarts van diva, passeerende de erbinnen Nomdeer en Kondoer. ligt op hef viete band boebsh en meer zuidelijk of ef zuidwestelijk van daar het eran Pentien, en iets verder het koningrijk Malajorr. Zutdoostelyh van Penutan bet Bana moor met zijn zecht Konrnnerijken. waarvan Polo er ces bezeert, Vien daar komt men ao Nokueran en Ansmann, blijkbaar de Nikobe pen en de Andamanen. van welke hip dan verder waat mer Coron. Er blijft das ook geen twijfel over of Java nunoris Sunatea Mer al wat er tueschen die betde avis om dist. ois. zoo mien veren tekst woordelijk volgt, nier te verklaren. Poeh schijnen de eten zamen Arij gemahhelijk fteruw te vinden Zee tier fae men se verklaard heeft: Kondoer is lau Renderer Chekt bij de kue van Tjamps). boechak, dat deel van Rambedja. waarvan de 156 OVER DE KENNIS, DIE DE ARABIEREN VOOR DE KOMST hoofdstad destijds Loech heette, Pentan is Bintan, Malajoer is Malakka. Men kan met die verklaring wel tevreden zijn, maar dan zou men toch ook nog willen weten of de handschriften en oude uitgaven toelaten den tekst, inzonderheid wat koersen en afstanden betreft, en juist er zijn fouten zoo gemakkelijk te begaan, hier en daar anders te lezen, Is de verklaring goed, dan hebben wij hier het eerste duidelijke bericht van eene om- zeiling van het Maleische schiereiland. Iu alle gevallen moeten wij, zoo de opgegeven route juist is, van de eene reis, zoo als Polo het thans voorstelt, er twee maken, en hem eerst van Tjampa naar Java en terug en dan van daar naar Sumatra laten reizen; of wij zouden het er voor moeten houden, dat de reis naar Java niet door Polo zelf is gedaan, tot staving van welk gevoelen men zich beroepen kan op wat Polo zegt, dat welonderrichte zeevaarders hem van Java verteld liebben , ofschoon ik zou gedacht hebben, dat die woorden alleen op de grootte van het eiland slaan. Van de zes rijken van Sumatra, die Marco Polo zegt zelf bezocht te hebben, kunnen wij in drie met voldoende zeker- heid Perlak, Lambri (lag vroeger in de buurt van <Atjih) en Fansoer terug vinden; de verklaring der drie andere door Pasei, Samoedra en Indragiri komt mij iets minder zeker voor. Op Perlak na waren al die staatjes aan den Groot-khan onderworpen, en daar alleen vond Polo ook Arabieren, die er veel kwamen en de inwoners reeds gedeeltelijk tot den Islam bekeerd hadden. De overige staatjes waren nog door heidenen bewoond. Wij zien hier dus bij Polo de eerste morgenschemering van den nieuwen dag; enkele namen, wier geschiedenis wij sedert bij de eenen wat beter, bij de anderen wat minder, vervolgen kunnen. Na hem komt nu nog eens een lbn-Batoeta, bij wien wij nog een schijn terugvinden van de fabelen van vroeger dagen, maar die van de noordkust van Sumatra al wat meer weet te ver- tellen, en daarmee sluiten zich de middeleeuwen , om, ofschoon altoos nog een paar eeuwen later, plaats te maken voor den nieuwen tijd, die met de komst der Portugezen in den Archipel begint. — Er is iets dat met het hier behandelde in naauw verband staat. Ilet is de komst en vestiging der Arabieren in den Archipel, de vraag van waar en langs welken weg zij daar kwamen? Wauneer zich echter aan die vraag niet nog een paar DER PORTUGKEZEN VAN DEN INDISCHEN ARCHIPEL BEZATEN. 197 quuesties van meer belang heehtten, dan zoude zij ons vrij onverschillig laten. Met die kounst van de Arabieren stunt pamelyk hun yodsdienst weer tn iaw verband en naast den Arabischen insloed schijnt er ook een Perzische te bestaan. Hhier- over nu nag een enkel woord. De ondste Arabische zeehandel gine wit van de Persische golf en van daar, de zuidhusten vin Perzie en de westhusten san Voor-bidie langs. zatdwiarts. Vian den anderen Kant kwamen de Chineezen en de didhers zelf edrenzelfden wee bans noord. waarts, doch met het witborenden van den handel der Arabieren eu Perziërs schijnt die der thers en Chineezen ingekrompen, die der versten zelfs zoo goed als geheel opstehenuden tee zijn. Er waren reeds in onede tijden een paar bebangrjke date! steden op de westkust van Voor-dndie, Het teszenwoordiee Tarot, teser Barvyaza, en by dee Arabieren Beroeh oan Credjerate , werd later door Soerate als himedelstad aversecadiawe ; (Quilon, wroever Roelam in Zitd-Midlabar. te eg altijd ven pliatsye van naam. alot deze miet meer zoe beeren als vieeger, En het bein der B eeuw eerden de Analieren reeds bedesiurten. vrearten bever, waarop baarde) met verhondiging vaan den Ushi gepaard wing. gaar Cerlorn, wier de herngee Adameptek lien aantrok, en op een Van dre reizen, vat Goedjerate ondernemen, zauden zij door een storm beloopen en op de Kust var Madiedbar zeland, aldaar den Zanmorm, dat ts den vorst des lands. tot den Lebia bekeerd hebben. Van teen af waren de Arabosreren aan die kurt In geetoot aanzien. En borpzonderkeden weten Wij van eit allen iagenoes Iiets mep en ak weet vet of er over chit pant aant geer verl rie uw gent Zal open. hoezeer het ten ermede den vorspronw der Arabisehe godsdieret en heersectappej He den Frebieeen Are onpel meen celderder leent te plaatsen. vel cle orrerte woord zeen zijn eit mog eens opzettelijk te emerson her, Doe Setzeen wap ata reed weten. deet ons de vers vak Keeratgeeerddern | Weasereotne Wel weer: th de andere vesehiedenis Van den Arctsije |, dien non van Muaahar en Goedjenite coo menial aantretien , en ook die Perzisene verdord buut er zieh vederterok, Ik zon niet wiles beweren geheel, wit veckiaten Lande ihk hunnen wey er de rede uit OPNLERED Warton cle eros te oosten: ste der Arabreren in den Arciupel met die der Marsatiten dae tien in bagelseh- Didi het meeste aantreft, maar die der Sjatiten is, die mm Fas pte es Arabie thuis ds. De Arabieren van Matwbar namelyk be. 158 OVER DE KENNIS, DIE DE ARABIEREN VOOR DE KOMST ENZ. hoorden tot de laatstgenoemde secte en het schijnt vrij wat een- voudiger aan hen de verbreiding van den Islam in den Archipel toeteschrijven, dan het Sjafiitisme uit Kaïro te doen komen, zoo als de schrijver van het » Précis de jurisprudence musul- mane selon le rite Chafeite» gedaan heeft. Leiden, Augustus 1872. Dr. J. Piynaprev. ENKELE AANMERKINGEN OP WALLACES INSULINDE ‘maf Act Engelsch vertaald en van aantvekeningen courzien door Prof, BP, J, Vern) Ik weet met of ik er toe zou gekomen zijn deze aanmerkingen mee te deelen, wanneer er niet eene zekere zelfverdediging by in ‘t spel ware wekomen. Er werdt namelijk in dit werk pe- sproken over eene grenslijn tusschen Azie en Australie, Die erens- lijn speelt daarin eene zeer belangrijke rol. Zij wordt gezegd te beginnen tusschen Bali en Lombok > verder door straat Ma- kassar en de zee van Celebes te loopen en te eindigen tus- schen Magindanan en de Talaur-eilanden. Zie hier wat de vertaler daarvan zegt in vene aanteckening op bl 34 van het ete deel: «Het hier meegedeelde cantrent het verschil in = voortbrengselen tusschen Bali en Lombok en de diepe zee e tusschen heiden, is nieuw en te meer verrassend, daar wij e Nederlanders gewoon zijn Bali en Lombok. als bij elkander - behoorende eilanden, in eenen adem te neemen, en daar ook e urn onze handboeken over de geographie van Net. Indie door- e gaans die eilanden te zamen by de groep van Java worden - gevoegd. Zoo zegt bijv. Prof. Pijnappel, Geagraphie van N L ebl 15: et Sehijnt derhalve zeker genoeg dat Balt en Lombok ee slechts als dalen te beschouwen Zijn, zoo daag dat de zee ze e= fat vene aanzienlijke hoogte overstroomt.» De vraag rijst hoe e deze meening, Waarvan de ongegerondheid thans zoo duidelijk e blijkt, heeft kunnen veld winnen Waarschijnlijk heeft vooral ede politieke en administratieve band tusschen beide erlanden - daartor aanleiding gegeven, en ofschoon zeker dikwijls Neder- efandeche ambtenaren van het vene naar het andere eiland zijn - overgestoken , is dit waarschijnlijk zelden het lot geweest van e personen met genoegzame natuurhennis toegerust om het onder- e scheid tusschen beide eilanden te waardeeren, De venige muj 160 ENKELE AANMERKINGEN OP WALLAOCES INSULINDE. 