None
LB N4 K3 UC-NRLF 10 CO r- o GIIIFIF ©IP Professor C.A.Kofoid ANEW HOLLAND-AMERICA LINE THE QUEEN WILHELMINA LECTURESHIP FOR DUTCH LITERATURE AND HISTORY IN THE UNITED STATES OF AMERICA BY Dr. G. KALFF PROFESSOR OF DUTCH LITERATURE AT LEIDEN ADDRESS OF HON. SECRETARY; OOSTERBEEK (GELD.) ANEW HOLLAND-AMERICA LINE ANEW HOLLAND-AMERICA LINE THE QUEEN WILHELMINA LECTURESHIP FOR DUTCH LITERATURE AND HISTORY IN THE UNITED STATES OF AMERICA BY Dr. G. KALFF i 1 PROFESSOR OF DUTCH LITERATURE AT LEIDEN ADDRESS OF HON. SECRETARY OOSTERBEEK GELD.) THE BOARD OF TRUSTEES: Prof. Dr. G KALFF, President, (Leiden). Jhr. Dr. H. LAMAN TRIP, Hon. Secretary (Oosterbeek). N. G. PIERSON, bankdirector of the firm HELDRING en PIERSON, Hon. Treasurer (the Hague). Dr. H. J. KIEWIT DE JONGE (Dordrecht). WOUTER NIJHOFF, Publisher (the Hague). Prof. Dr. C. VAN VOLLENHOVEN (Leiden). Dr. D. W. BARON VAN HEECKEREN, representing the Foreign Office (the Hague). The mental and economic life of Holland from 1870 till 1880 reminds one, on looking back, of a re- spectable, old-established business, which was car- ried on in a somewhat somnolent fashion. Good stuff might, indeed, be had there, but customers had to apply personally to get it and must be prepared to be kept wait- ing. The firm did not look for extension of business, made no effort to secure it and suffered good chances to escape unheeded. Science and art flourished ; but literature, by which we gauge a nation's culture, could point to but few works of importance ; the older writers had produced their best work earlier ; the younger were, with rare ex- ceptions, too much under their influence to furnish any- thing original. Dutchmen who conquered a good place for themselves abroad, were scarce. Young fellows shirked going out to the Indies. No one took an interest in our South African cous- ins. Japan, where we still enjoyed a good reputation, ofrer- M228027 ed many openings when it began to require engineers and railways. But we d\d net turn even the fairest chances to advantage. It would be ungrateful not to acknowledge that we are in a better way now. We may be proud of our literature and of the other arts. No other small nation has carried away so many Nobel prizes. Our engineers are in request even in the remotest countries. Regular readers of the periodical ,,Neerlandia" know that the produce of our Dutch industry and commerce meets with a ready sale all over the world. It will always redound to the credit of the ,,AlgemeenNe- derlandsch Verbond" and of its leader, Kiewiet de Jonge, that they have tightened and strengthened the ties between our nation and its cognates abroad, for good. The ,,Alge- meen Nederlandsch Verbond' ' may be mentioned here also, because the connection between intellectual and economic life is more evident in the sphere of its activity than else- where. Racial affinity is a moral phenomenon, but no one will underrate its economic importance who notices the increasing figures of our import and export trade with South Africa; who notices the new steamer lines directly con- necting us with that country; and the chances, slender, as yet, indeed, which South Africa offers to our bookselling trade. Our nation,, hives off' again as in the end of the i6th and the beginning of the 1 7th centuries. Dutchmen settle every- 3 where. Numbers who do not emigrate prove their lively interest in foreign matters by going personally on a tour of inspection abroad. America has a large share of that interest. No wonder : Holland might have been the mother-country to that vast republic on the other side of the ocean, if the little Repub- lic of the Seven Provinces had not then held too much in its grasp as it was. Since then the memory of the Dutch settlers has never been lost over there. Washington Irving might make game of the ,, Knickerbockers"; Benjamin Franklin might introduce one single Dutchman into his autobiography as a drunkard out of whose pocket a bible tumbles — still Motley glorified an illustrious part of our national past and the Americans who visited our country obtained a better insight into our national ways and charac- ter and formed more just estimations than Irving's carica- tures of the ancient Hollanders could furnish. Deeply hid- den in the heart of many an American there glimmered a spark of interest in and of fellow-feeling with ,, brave little Holland" ; it rests with us to blow that spark into a flame. It may be true that the ,, Holland Society" might do more to keep up the relations with our country and its inhab- itants, yet it is also true that certain members of that society have practically manifested their sympathy with us. At times one finds evidences of such sympathy where one would not have expected them. Some years back, for in- stance, I was shown a list of the subjects which had been discussed during that year at a Ladies' Debating Society in North Carolina. Dutch society and culture, scenery and art were to furnish matter for the several lectures that year. Probably a Dutchman of any education would have learned little that was new to him at those lectures ; but that spa- cious interest in which room was found for Tesselschade and ,,The literary Circle of Muiden" as well as for the island of Marken, skating and fairs, offered food for reflection. On the other hand there has been no lack of interest for what was going on in America ; for what might be seen and heard yonder. This interest oscillated in course of time, and, to a certain extent, literature reflects this oscillation. From the poetry of the New-Holland colonist, Jacob Steen- dam, we must conclude that the inclination of Dutchmen at home to go out to New- Amsterdam did not increase. Neither his ,,Lof van Nieuw-Holland" (Praise of New-Hol- land)" nor his ,,Prickel-Vaersen" (Stimulating Songs), meant to recommend van Plockhoy's colonisation scheme, seem to have had much effect. When in 1 664 the English seize upon our settlement, America, for the present, disap- pears from our ken. The American War of Independence somewhat stirs the sluggish blood of the Dutchmen of that age. Since Paul 5 Jones had conquered the Dutch heart as the hero of the well-kown song (1779), „ America and Washington" re- mained the order of the day.Barend Klijn, the Amsterdam sugar refiner, in later years testified to the deep impression which the War of Independence made on the young people of the period. ,, Delivered America then inspired all hearts ,,With its love of liberty, order and justice".* Feith and Bellamy paid homage to Washington in Dutch, Van Kooten, the philologist, in Latin verse; the patriot Swildens held up America as a pattern to the Dutch Repub- lic. After that, however, the enthusiasm and admiration begin gradually to dwindle. As late as 1793 Jeronimo de Bosch, a man of classic culture, paid homage to America as,,libertatismatrem";in 1800 Kinker celebrates the mem- ory of Washington, who died the year before — after that we get into dead water. Boxman's poem ,, America" of the year 1826 is as a last ripple where formerly the waves rolled high ; elsewhere there is no motion to be seen. It is no wonder, therefore, that the youthful American lit- erature of that time was little to the taste ol the phlegmatic Dutchman of the period. Cooper frightens him ; even ,,the Reviewer of Reviewers' '(1834) condemns ,, The last of the Mohikans", ,,that wild and terrible novel, which furnishes no food for the heart and little for the mind". When the critic uttered these sentiments a younger gener- ation had already appeared upon the stage of our literature, but, barring a few exceptions, interest in and sympathy with America remained scanty during the 19th century. Nevertheless the rare specimens of this sort which our lit- erature produced are not without meaning. They contribute to the characterization of the Dutch nation of the middle of the 19th century, which, in contrast with the former unreserved admiration of America, strikes a different note. Da Costa, the herald of the incipient anti-revolutionary party, for one. In his poem. ,, Watchman what news?'' (1847) he, indeed, proves to be sensible of the grandeur, the fresh- ness, the rich promises of the oversea republic; yet he also admonishes the reader against its rampant lust of freedom, the ,, dominating eye of its popular will", its ,,tyranny of self". Another contribution to that characterization is the significant popularity of Longfellow with us ; a popular- ity originating in about the same sources as that of deGene- stet. Beecher Stowe's ,, Uncle Tom's Cabin" (1852) was also a success in our country. TerHaar's sentimental poem called ,, Eliza's Flight" conveyed some of the impression made by the book in Holland. But how little, for the rest, did Ter Haar understand of that interesting, incipient world with its community made up of redskins, whites and blacks ; full of unsolved problems. How little of that wealth of character and new life! How little of the grandeur of its scenery ! There was, besides Da Costa, only one author in our country whose mind possessed suffi- cient expansion to value all this : Potgieter's, to wit. He, too, translated Longfellow and that as early as 1839, but, besides, he also knows Whittier and Bryant; later (1864) he was inspired by his admiration of Hawthorne to com- pose the delicate sketch ,,On the way in the rain". As a youthful editor of ,,De Gids", he evinced his sympathy with the Red Indians and their gloomy future in the study called ,,Makashaw, or the White Cloud". (1838) He was the first Dutchman who in his poem, ,,New-York", pro- tested against Washington Irving's caricatures of our an- cestors. He twisted a wreath of honour for Washington in his elaborate poem, ,, Mount Vernon", (1851); another for Abraham Lincoln remained unfinished. So we see that the interest taken in America, astestified by the Dutch literature of about 1835 till 1875 is limited. Still it is remarkable that even in the slack period of 1870 till 1880 we meet with four books of travels, referring to the United States : Croockewit's , , American Sketches' '(1870), Obreen's „ America, Land and People", (1872) Goud- smit's,,Traveller's Notes" (1874) and Cohen Stuart's,, Six months in America" (1875). Indeed Should auld acquaintance be forgot And days o' lang syne? 8 Is it the remembrance of ,, days o' langsyne" which impels Dutchmen again and again to the other side of the ocean, where once New-Amsterday lay? Not only that remem- brance, surely, but also so many other causes which Da Costa had already viewed with the mind's eye when he wrote in the poem cited above : ,,Our century has beheld during the last eighty years on those Western Shores ,,With eyes thirsting for bliss and eager hands held out ,, Another sheen of glory, another star of hope, ,,A beacon to old, weary and teeming Europe. ,,The way of the world has been reversed. To us the West became the East ,,Of a golden age, which is to console mankind for all the sorrow ,, Which we suffered for centuries on end at the hands of the old tyranny! ,,Let us go thither, whence first that vigorous cry of ,, Freedom" ,, Reverberated through Europe ! Thither let all those turn who need „ Space and life; who want to be remote from dust and from the crowd ,,On shoreless lakes, on mountains reaching to the stars, ,,On boundless plains, where clearsighted vision ranges on ,,Unimpeded by any obstacle. Thither let alle those turn 9 ,,Who can be weaned from the past and ruins ,,And be content with humanity and nature ; who want to work ,, Either for the bare necessities of life ,,Or for affluence and treasure". Hence it is that, apart from emigrants, we see again and again, towards the end of last and the beginningof the pres- ent centuries Dutchmen going out to the continent which, to some, is still ,,the new world". Wijnaendts Francken's ,, Through America" (1892), Van Rijckevorsel's ,, Impres- sions of a Journey" (1894), Kuyper's ,,Varia Americana" (1899), Tutein Nolthenius's ,,New World" (1900), Mul- ler's ,, Through the Land of Columbus" (1905) may bear witness to this. Dutchmen have not been content with mere sight-seeing. The names of famous compatriots, such as De Vries, Lorentz, Kapteyn, are knowrn throughout the United States ; other Dutch scholars (Snouck Hurgronje, De Groot, Eerdmans, Eekhof) delivered lectures there; our nation shared in the Hudson-Celebrations by sending a suggest- ive and precious present ; for years the two countries have been united by a steamboat line of their own. All these are fine and good things, but they, do not satisfy those who have an eye to the future ; those who feel the need of a lasting centre of Dutch cultural influence in the United States, of a new ,, Holland-America Line" maintain- 10 ing the relations, between our mental activities and those of the Americans. Such a centre of Dutch influence exists, though it falls very short, indeed, of what it should be. In June 1913 the ,, Queen Wilhelmina Lectureship" was founded in Columbia University, New York, forpropagat- ing the study of the Dutch language, literature and history. This was no more than was due to our past. Was it not provoking to our national feelings to know that in that great university in the capital of the United States the lan- guages of nearly all civilized nations were taught, except that of the very nation which had the oldest rights there ? Fortunately, those who wished to alter existing conditions found sympathy and co-operation, first with William H. Carpenter, professor of the German language and literature, later also with President Nicholas Murray Butler and the Trustees of that University. Support and information, they found, in this country, with the then Minister of Foreign Affairs, Jonkheer Dr. de Marees van Swinderen and Jonk- heer Dr. Loudon, our envoy at Washington, who, as it happened, was then taking a holiday in Holland. Her Majesty, the Queen, allowed us to connect her name with the lectureship that was to be founded. Then the greatpoint was to collect the funds required. We should not have succeeded in this without the support of Mr. Van Aalst, president of the Nederlandsche Handelsmaatschappij, al- ways ready to help where truly national enterprise is con- II cerned; of Dr. S. P. van Eeghen, president of the Am- sterdam Chamber of Commerce, who, amongst other bene- fits, procured us an excellent treasurer in the person of Mr. J. Heldring,who died but too early ; of the late Minister J.T. Cremer. Following their example a number of distinguish- ed Amsterdam merchants supported our scheme in an un- stinted manner. Influential men from Rotterdam , the Hague, Leyden, de Zaan and other parts of the country , gave ear to our call for aid and in this way we succeeded in collecting the 3 5 ooo guilders required. The Board of Columbia Univer- sity had bound itself by an agreement with the Dutch Go- vernment to furnish alike sum for the Lectureship. With the proceeds of the combined funds we hoped to be able to pay a Lecturer during ten years. Possibly we could find the means, during this decade,, to establish the Lectureship for good. It was not doubtful who was to be the first Lecturer. In 1898 Leonard Charles van Noppen, a young American poet of Dutch extraction, M. A. of Princeton University, agreeably surprised all Vondel admirers in this country by a translation of ,, Lucifer" which was fully worthy of that august drama and which was reprinted in 1917. He had lived in our country for a considerable time, had studied our language and literature here, had supplemented his knowledge of our national past by intercourse with scholars and artists and deepened his insight into our national char- acter. His ,, Lucifer" translation had achieved success also 12 in American learned andliterary circles ; to many Americans it was a veritable disco very to find that Holland had produc- ed such a poet. After his return in his native land Van Nop- pen had tried to enlist the attention of his fellow-country- men also for other productions of our literature ; he had sought the support of the Holland Society among others ; but evidently the times were not yet ripe for such attempts. Anyhow — the sapling had not taken root. This time, however, we got a better chance. During the five years of his Lectureship Van Noppen had done brilliant pioneering work. The number of those who attended his lectures was comparatively small, rarely ex- ceeding ten; but most of those he succeeded ininducingto take up original work. One of his pupils scored a great success with a translation of Kartini's letters ; a second is translating Vondel's ,,Palamedes" ; a third is engaged in rendering the medieval miracle play, ,,The Seventh Joy of the Virgin Mary". Mrs. Watson Cole derived great bene- fit from Van Noppen 's aid in doing van Eeden's ,,Kleine Johannes" (,,The Qwest") into English(i9i i). Asaresult of his teaching mention may also be made of Hamilton Vreelandt's ,,Life of Grotius", for which the author made researches in Holland. Another young American of Dutch extraction, Albert Hyrna. M. A., was persuaded by Van Noppen to write a monograph on ,, the Brotherhood of the Common Life", and its influence on European culture of 13 that age. The young scholar at present resides in Holland to finish his book under expert guidance. Three other promis- ing students of Columbia University applied successively to the Trustees of the Queen Wilhelmina Lectureship to request a stipend for the purpose of residing in Holland for a year or longer. To our great regret we could not comply with those requests on account of lack of funds; but would it not have been valuable for our relations with the United States, to have had these three pioneers of Dutch culture abroad, educated in our country? The first Queen Wilhelmina Lecturer, justly, did not limit the scope of his activities to tuition in Columbia University. Incited by our board of Trustees several academic institu- tions in the United States invited him to lecture to them. So it happened that he came to show our flag in the Uni- versities of Chicago, Illinois, Kansas, in Notre Dame Uni- versity, Colorado College, Leland Stanford University, in the Universities of Washington and California, JohnHop- kins University, The Lowell Institute, Lincoln Memorial Institute and several others. Everywhere he addressed crowded meetings and everywhere — the testimonies of presidents and secretaries of these Institutes are preserved in our archives — he was warmly applauded. Again and again we were greatly impressed to find, from letters ad- dressed to our Board on the subject of Van Noppen's lec- tures, how glad these Americans were, to have renewed the 14 ties with Holland. But why do these universities or colleges not appoint a professor or lecturer of their own to teach Dutch? some reader may ask. There is, indeed, some ground for such a question. In an- swering it, we should concede at once that American inter- est in Dutch is only in its infancy. Still, on the other hand, we must not underrate the difficulty of inspiring enduring interest on a large scale in that gigantic country. Again, scientifically trained scholars, able and willing to teach Dutch in American academical institutions do not grow on the bushes. Finally and above all ,,nostra res agitur"; it is worth while for our nation to see that its language, liter- ature, history, culture obtain a lasting place in American mental life. If we grasp this fact, it is clear that we should be prepared to pay for the benefit. Thus we got a good opportunity to found an intellectual New-Holland in America. But then the war came. Uncle Sam dug up the tomahawk and went on the warpath. The colleges were drained of students; the Americans had other matters to think of than the Dutch language and literature, The Queen Wilhelmina Lecturer was attached, first, to the American Legation at the Hague, later to that in London. Our finances were in an unfavourable condition. As we found out afterwards the Americans had only partly sue- ceeded in collecting the other half of the 70000 guilders they had promised to furnish and could no longer meet their obligations. Consequently, we had to spend much more than we had bargained for, if we did not want to leave our lecturer in the lurch ; our funds dwindled with alarming rapidity. What was to be done now? Could we suffer that to be lost which had been effected with so much trouble ? We might not ; we would not. Fortunately it was not necessary ; at least not for the present. As soon as the war was over, we renewed our contact with Columbia University. The feasibility was considered of extending the scope of the Lectureship in such a way that other subjects relating to Dutch culture should, in future, be treated in the lectures besides those mentioned above. In that case we were to send out a succession of eminent Dutchmen as Queen Wilhelmina Lecturers, each for the time of a year, to spread a more accurate appreciation and more thorough knowledge of our country and nation. However, the teaching of the Dutch language, literature and history, for which the Lec- tureship was originally meant, might, in no wise, suffer in consequence. Meanwhile we had to look out for a new lecturer. Van Noppen wished to retire for the present, in order to be able to continue his translations of Vondel's ,,Adam in Exile" and ,, Samson" undisturbed, and also to finish his great i6 poem, ,,Armageddon", at which he had been working for a long time. Later on he hopes to resume his propaganda of Dutch culture, which has become dear to him. His irre- pressible, infectious enthusiasm and his gifts asatranslater render him eminently fit for this task. But, whether he takes up his lecturing- work again or not, we may never forget the services he has rendered to our cause in the United States. We are justified in entertaining great hopes of his successor, Dr. A. J. Barnouw, teacher of Dutch in the ,, Gymnasium" (Grammar School) of the Hague ; not only because he speaks and writes English like his native tongue, but also and especially because, by his excellent translations of the ,, Canterbury Tales", amongst other productions, he has proved himself a man in whom erudition and taste are united. As soon as we heard that Dr. Barnouw was going out to the United States, for a year, as a staff- writer of the well-known weekly ,,The Nation", we felt a desire to re- quest him to act as a Queen Wilhelmina Lecturer during that period as well. He proved quite willing to comply with this request. But whence was the money to come to remu- nerate him for his services? Fortunately we were helped out by the Society ,,Nederland-Americka", which purposes to cultivate or strengthen the relations between the two countries. Our Board here wishes to express its cordial thanks to that Society. Dr. Barnouw has already started on a series of popular lee- I? tures on the Dutch art of painting in the Institute of Arts and Sciences in New- York; he hopes to begin his course of Dutch language and literature in Columbia University before long ; an American student of Dutch extraction is engaged, under guidance of the new Lecturer, to compose a thesis on Dutch words in the English language. In January he will deliver some lectures in Wisconsin University; invitations from other universities are, no doubt, forth- coming. For the present, i. e. for a year, we are out of harm's way. But after that ? Is it not of great importance for our relations with the United States that the Queen Wilhelmina Lecture- ship should continue to exercise a beneficial influence? I want to dwell on these questions for a moment. ,,Good wine needs no bush" is one of those proverbs that contain only partial truth. It is true that our sugar, our tobacco, our cocoa, our cheese, our polished diamonds, our cattle, our bulbs and so many other Dutch industrial or agricul- tural products need no bush ; they recommend themselves. The same holds good of our science and our pictures. But the case is different with regard to our language and litera- ture, our history, our culture : to these the old adage may be applied: unknown, unloved. Yet we have consulates all over the world to look after our economic interests ; i8 consulates to look after our cultural interests are few and far between. In slow succession a few begin to emerge ; in the University of Bonn there has long been a professorship of Dutch lan- guage and literature; in the Universities of Berlin and Frankfort there have been lectureships of these subjects for some time past ; in London University a professorship of Dutch language, literature and history was founded not long ago. The Queen Wilhelmina Lectureship is a similar centre of Dutch influence. If it continues to subsist, its im- portance may, in course of time, go on increasing : as a seminary for the study of our language, literature and his- tory, as a centre of influence, whence, by means of lectures, in several parts of the United States, a more accurate and extensive knowledge regarding Holland and its inhabitants is being prepared ; as a model to be copied by other aca- demic institutions in America. In the two first-named re- spects the Lectureship has already borne fruit ; frutification of the last sort will, no doubt, be brought about by the rivalry of the American Universities amongst themselves ; before the war, at least, a committee, had already been formed for the purpose of founding a chair of Dutch lan- guage and literature in the University of Michigan. The only question is if the Lectureship in the foremost University of the United States, a Lectureship bearing the Orange banner, will be able to maintain its ground. May 19 those who sympathize with our endeavours, who can and will help us, adopt the device of the Oranges as their own and insure the future existence of the Queen Wilhelmina Lectureship. 1920. Het geestelijk en economisch leven van Nederland in de jaren 1870 — 1880 maakt bij een terugblik den indruk van een soliede, oude zaak, waar het wat slaperig toeging. Er viel wel watgoedstekrijgen, maar wie dat wenschte, moest het zelf komen halen en niet op- zien tegen wachten. Men keek niet naarbuiten, trok erniet zelf op uit, liet zich goede kansen ontglippen. Wetenschap en schilderkunst bloeiden ; doch de letterkunde, barometer van den volksgeest, had maar enkelewerken van beteekenis aan te wijzen ; de ouderen hadden hun beste werk reeds vroeger geleverd; de jongeren stonden op eenpaaruitzon- deringen na, te zeer onder hun invloed om iets eigens te kunnen voortbrengen. Schaarsch waren de Nederlanders, die zich buitenslands in handel of nijverheid een goede plaats veroverden. Voor Indie was men huiverig. Wie stelde belang in de Zuidafri- kaansche stamverwanten? Japan, waar onze naamnogaltijd een goeden klank had, bood ons een mooie kans, toen het behoefte kreeg aan ingenieurs en spoorwegen. Maar wij deden er ons voordeel niet mede, in strijd met het oude voorschrift: ,,jij selt gapen, als men jou pap biedt." Hier kregen wij de pap zelfs in den mond, maar wij waren te traag om te slikken. Het zou van ondankbaarheid getuigen, indien wij niet er- kenden, dat wij nu op een beteren weg zijn. Onze letter- kunde en onze overige kunst mogen genoemd worden. Welk klein volk veroverde z66veel Nobelprijzen ? Onze ingenieurs worden naar de verste landen geroepen.Wietot de vaste lezers van ,,Neerlandia" behooren, weten, dat de voortbrengselen van de Nederlandsche Nijverheid en Han- del in de gansche wereld aftrek vinden. Het zal de roem blijven van het Algemeen Nederlandsch Verbond en zijn leidsman, Kiewiet de Jonge, dat zij de banden tusschen ons volk en zijn stamverwanten in den vreemde voorgoed heb- ben aangehaald en versterkt; dat de aderderstamverwant- schap, die — om met Da Costa te spreken — ,,verstikten vergeten" was, door hun toedoen ,,in den zandgrond ge- raakt, weder uitschoot en zwol". Het Algemeen Neder- landsch Verbond mag hier genoemd worden, ook omdat de samenhang tusschen geestelijk- en economisch leven op het veld zijner werkzaamheden duidelijker zichtbaaris dan elders. Stamverwantschap is een geestelijk verschijnsel, maar niemand zal de economische beteekeniservanonder- 3 schatten, die let op de wassende cijfers van in- en uitvoer, die onze handel met Zuid-Afrika te zien geeft, die letopde nieuwe, rechtstreeksche stoomboot-verbinding met dat land, en op de kansen — al zijn ze nog klein — die Zuid- Afrika onzen boekhandel biedt. Ons volk zwermt weer uit, gelijk in het laatst der 1 6e en den aanvang der iye eeuw. Waar zijn tegenwoordig geen Nederlandersgevestigd!Hoevelen,dieinNederlandblijven, geven tegenwoordig blijk van levendige belangstelling in het buitenland, door zich met eigen oogen te gaan over- tuigen van hetgeen daar omgaat. In die belangstelling zijn de Vereenigde Staten niet mis- deeld. Geen wonder : Nederland had het Moederland kunnen worden dier groote republiek aan de overzijde van den Oceaan, indien de kleine republiek der Zeven Provincien toen niet reeds te veel in haargreep had om vat. Sedertging de heugenis der Nederlandsche kolonisten erniet verloren. Washington Irving mocht den spot drijven met de Knic- kerbockers, Benjamin Franklin in zijn Autobiographic als eenigen Hollander een dronkeman ten tooneele voeren, wien een bijbel uit den zak rolt — Motley zette een roemrijk deel van ons volksverleden in een aureool, en de Ameri- kanen, die ons land bezochten, kwamen tot juister inzicht en billijker beoordeeling dan Irving's spotbeeldenderoude Nederlanders hun geven konden. Diep verscholen in het gemoed van menig Amerikaangloorteenvonkvanbelang- stelling en sympathie voor ,, brave little Holland" ; aanons de plicht, die vonk aan te blazen tot vuurenvlam.Laathet waar zijn, dat de Holland- Society meer kon doen om de betrekkingen met ons land en ons volk te onderhouden — waar is toch ook, dat sommige leden dier Vereeniging hunne sympathie metterdaad hebben getoond. Soms vindt men bewijzen van zulke sympathie, waar men ze niet verwacht zou hebben. Zoo kreeg ik eenige jaren geleden inzage van de onderwerpen, die gedurende een jaar behandeld waren op een dames-debatingclub in North- Carolina. De Neder- landsche maatschappij en beschaving, natuur en kunst moesten dit jaar de stof leveren voor de onderscheidene spreekbeurten . Vermoedelijk zou een eenigszins ontwikkeld Nederlander op die bijeenkomsten niet veelnieuwsgeleerd hebben ; maar die ruimte van belangstelling waarin Tessel- schade en de Muiderkring een plaats vonden, zoo goed als Marken, het schaatsenrijden en de kermis, gaf toch tedenken. Anderzijds heeft het te onzent niet ontbroken aan belang- stelling in hetgeen daarginds geschiedde, in hetgeen er te zien en te hooren viel. Die belangstelling volgt in den loop der tijden een op- en neergaande lijn, waarvan de spiegel der literatuur ons iets te zien geeft. Uit de poezie van den Nieuwnederlandschen kolonist, Jacob Steendam, moeten wij opmaken, dat de lust der Nederlanders in het Moeder- 5 land, om naar Nieuw- Amsterdam te trekken, gering bleef. Noch zijn Lof van Nleuw-Nederland, noch zijn Prickel- Vaersen ter aanbeveling van Plockhoy's kolonisatie-plan schijnen veel uitwerking te hebben gehad. Wanneer de Engelschen dan in 1664 de hand leggen op onze neder- zetting, verdwijnt Amerika vooreerst uit onzen gezichts- kring. De vrijheidsoorlog der Amerikanen brengt weer wat vaart in het traag-stroomend bloed der Nederlanders van toen. Sedert Pauwel Jonas op het lustig rhythme van het be- kende liedje het Hollandsch hart was binnengestapt (i 779), bleef het te onzent ,, Amerika en Washington" wat de klok sloeg. De Amsterdamsche suikerraffmadeur Barend Klyn getuigde in later jaren, welk een diepen indruk die vrij- heidsoorlog op de toenmalige jongeren maakte : 't Veriest Amerika goot toen zijn vrijheidsmin Zijn zucht voor orde en wet aan aller harten in. Feith en Bellamy huldigen Washington in Nederlandsche verzen, de filoloog Van Kooten in Latijnsche ; de patriot Swildens stelt Amerika aan de Nederlandsche republiek ten voorbeeld. Daarna echter gaan die geestdrift en bewondering lang- zamerhand zakken. In 1793 huldigt de klassiek-gevormde J°. de Bosch Amerika nog als,, libertatis matrem "; in 1800 viert Kinker de nagedachtenis van den in het vorig jaar overleden Washington — dan wordt het doodstroom te 6 onzent. Boxman's gedicht Amenka van het jaar 1826 is als een laatste rimpeling, waar vroeger hooge golven gingen, doch overigens valt nergens eenige beweging te zien. Zoo is het niet te verwonderen, dat de jonge Amerikaansche litera- tuur den rustigen Nederlander van dien tijd weinigsmaakte ; Cooper brengt hem aan het schrikken ; zelfs de Recensent ook der Recensenten (1834) veroordeelt De laatste der Mohikanen, dien ,,wilden en ysselijken roman, die voorhet hart geenerlei en voorhet verstandluttelvoedseloplevert." Toen deze criticus zich aldus uitliet, was reeds een jonger geslacht in onze letterkunde opgetreden ; maar, op een paar uitzonderingen na, bleven de belangstelling en sympathie voor Amerika gedurende de 1 9 e eeu w schaarsch . Echter zijn de weinige voorbeelden van dien aard, welke de literatuur ons toont, niet zonder beteekenis. Het is een bijdrage tot de kenschetsing van het Nederlandsche volkuit het midden der 196 eeuw, dat tegenover de stem der vroegere onver- deelde bewondering voor Amerika zich een andere stem doet hooren: de stem van Da Costa, herautderantirevolu- tionnaire partij in wording. In zijn Wachter, wat is ervan den nacht (1847) tpont hij wel oog voor de grootschheid, de frischheid, de rijke beloften der overzeesche republiek ; doch tevens waarschuwt hij voor haar bandelooze vrij- heidszucht, den ,,meesterenden blik van haar volkswil", haar ,,heerschappij van 't ik". Een andere bijdrage tot die kenschetsing is de populariteit juist van Longfellow ; een populariteit, voortvloeiend uit ongeveer dezelfde bronnen, waaruit die van De Genestet voortkwam. Beecher Stowe's De Negerhut (1852) maakte ook hier opgang; Ter Haar's sentimenteel gedicht Eliza's vlucht (1854) vertolkte lets van den indruk door dat boek te onzent gemaakt. Doch wat zag Ter Haar overigens van die belangwekkende wereld in wording met haar samenleving van rooden, blanken en zwarten, vol onopgeloste vraagstukken ? Wat van dien rijkdom van karakter en nieuw leven? Wat van de grootschheid der natuur? Er was, behalve Da Costa, slechts een auteur te onzent, wiens geest de daartoe noodige spankracht bezat : Potgieter. Ja, ook hij vertaalde, en reeds in 1839, Longfellow, maar daarnaast kent hij ook Whittier en Bryant; later (1864) schiep hij uit zijn bewondering voor Hawthorne dat fijne, novellistische omtrekje Onder weg in den regen. Van zijne sympathie met de Noordamerikaansche Roodhuiden en hun donkere toekomst gaf de jonge Gids-redacteur blijk in het schetsje Makashaw of de Witte Wolk (1838). Hij was de eerste Nederlander, die in zijn gedicht New- York (1841), protesteerde tegen Washington Irving's karika- turen van ons voorgeslacht. Hij vlocht Washington een eerekrans in zijn doorwrochtgedichtM0ww£^ra0w(i86i); een andere, voor Abraham Lincoln, bleef onvoltooid. Men ziet het : de belangstelling voor Amerika, die uit de 8 Nederlandsche letterkunde van omstreeks 1835 lot * & 7 5 blijkt, is gering. Maar het is toch opmerkelijk, zelfs in den slappen tijd van 1870 tot 1880, een viertal reisverhalen van Nederlanders aan te treffen, die betrekking hebben op de Vereenigde Staten: Croockewit's Amerikaansche Schetsen (1870), Obreen's Amerika, Land en Volk (1872), Goudsmit's Reisaanteekening en 1874, en Cohen Stuart's Zes maanden in Amerika (1875). Inderdaad : Should auld acquaintance be forgot And days o'lang syne ? Is het de heugenis van ,,days o'lang syne", die de Neder- landers altijd weer naar de overzijde van den Oceaan drijft, waar eens Nieuw- Amsterdam lag? Die heugenis zeker niet alleen, maar ook zooveel andere dingen, die reeds Da Costa met het oog des geestes had aanschouwd, toen hij in zijn bovenvermeld gedicht schreef : Onze eeuw, sints tachtig jaar, ziet aan die Westerstranden met heilverlangend oog, met uitgebreide handen, een andren glans van roem, een andre ster van hoop voor 't oude en afgetobde en overvolle Euroop ! Des werelds loop keerde om. Dat Westen werd ons 't Oosten eens heiltijds, die onze aard van al de smart moet troosten, geleden eeuw aan eeuw van de oude Dwinglandij ! Daarheen! van waar het eerst die versche klank van wVrij" Euroop doordaverde. Daarheen ! wie lucht en leven behoeft, wie boven stof en maatschappij wil zweven, op meiren oeverloos, op bergen sterrenhoog, op velden, eindloos vlak en 't onbeneveld oog door geene oneffenheen beleedigend. Daarhenen ! Wie van historic en ruinen zich kan spenen voor enkel menschheid en natuur; — wie arbeid wil, 't zij voor een bete broods die slechts den honger still', hetzij om overvloed en schat. Zoo zien wij dan ook, afgezien van de landverhuizers, in het laatst der vorige en in den aanvang dezer eeuw, telkens weer Nederlanders zich begeven naar het land, dat voor sommigen nog altijd ,,de nieuwe wereld" is. Getuigen mogen het Wijnaendt Francken's Door Amerika (1892), Van Ryckevorsel's Reisindrukken (1894), Kuyper's Varia Americana (1899), Tutein Nolthenius' Nieuwe wereld (1900), Muller's Door hel land van Columbus (1905). Bij reizen hebben de Nederlanders het niet gelaten. De namen van beroemde landgenooten als De Vries, Lorentz, Kapteyn zijn in deVereenigdeStatenoveralbekend;andere Nederlandsche geleerden (Snouck Hurgronje, De Groot, Eerdmans, Eekhof) hielden er lezingen ; ons Volk nam met een zinrijk en kostbaar geschenk deel aan de Hudson- feesten ; sinds jaren zijn de beide Ian den verbonden door een eigen stoomvaartlijn. Altemaal mooieofgoededingen, maar/zzV/voldoendevoor wie het oog gericht houdt op de toekomst ; niet voldoende voor wie behoefte voelt aan een blij vend Nederlandsch cen- trum van geestelijken invloed in de Vereenigde Staten ; aan een nieuwe Holland-Amerika lijn, die de betrekkingen on- IO derhoudt tusschen ons geestelijk leven en dat der Ameri- kanen. Zulk een centrum van Nederlandschen invloed bestaat, al is het nog op geen voeten of vamen na, wat het wezen moet : in Juni 1913 is aan Columbia-University te New- York het Queen Wilhelmina-Lectureship (Koningin Wil- helmina-Lectoraat) opgericht voor de studie van Neder- landsche taal, letterkunde en geschiedenis. Het mocht dan ook wel ! Was het niet ergerlijk voor ons volksgevoel, dat aan die groote universiteit in de hoofdstad der Vereenigde Staten de talenvanbijnaallebeschaafdevolkenonderwezen werden, maar juist niet die van het volk, dat daar deoudste brieven heeft? Gelukkig vonden wij, die verandering wenschten te brengen in dien toestand, sympathie en medewerking eerst bij den hoogleeraar voor Duitsche taal en letterkunde William H. Carpenter, later ook bij President Nicholas Murray Butler en de Trustees der Universiteit. Steun en voorlichting von- den wij hier te lande bij den toenmaligen Minister van Bui - tenlandsche Zaken, Jhr. Mr. De Marees van Swinderen en onzen Gezant te Washington, Jhr. Mr. Loudon, toevallig juist met verlof in Nederland. H.M. de Koningin stond ons toe, Haar naam aan het te stichten Lectoraat te verbinden. Nu kwam het er nog op aan, de noodige gelden bijeen te brengen. Dat zou ons niet gelukt zijn zonder den steun van den Heer Van Aalst, president der Nederlandsche Handel- II maatschappij, altijd bereid te helpen, waar heteen waarlijk nationale onderneming geldt ; van den heer S. P. vanEeg- hen, president der Amsterdam sche Kamer van Koophandel, die ons o.a. een voortrefTelijken penningmeester bezorgde in den, ook voor ons te vroeg gestorven, J. Heldring; van den oud-minister J.T. Cremer. Ophun voorgangsteunden een aantal voorname Amsterdamsche kooplieden ons op onbekrompen wijze. Vermogenden uit Rotterdam, Den Haag, Leiden, de Zaan en andere deelen des lands gaven gehoor aan onze roepstem en zoo gelukte het ons, de be- noodigde/ 3 5 .000 bijeen te brengen. Volgens een overeen- komst met onze Regeering zou het Bestuur van Columbia- University eenzelfde som voor het Lectoraat beschikbaar stellen. Met die gezamenlijke gelden hoopten wij tien jaar lang een Lector te kunnen bezoldigen. Misschien zou het ons in dien tijd gelukken, het Lectoraat voorgoed te vestigen. Wie de eerste Lector zou zijn, was niet twijfelachtig. In 1 8 9 8 had Leonard Charles van Noppen, een jong Amerikaansch dichter van Hollandschen bloede, M. A. van Princeton- University, alle Vondel-vrienden hier te lande verrast met een vertaling van Lucifer, dat koninklijk stuk ten voile waardig en die in 1917 een tweeden drukbeleefde. Hij had geruimen tijd in ons land vertoefd, er onze taal en letter- kunde bestudeerd, in den omgang met geleerden en kun- stenaars zijn kennis van ons volksverleden aangevuld, zijn inzichtin ons volkskarakter verdiept. Zijn Lucifer- vertaling 12 % had ook in Amerikaansche geleerde en geletterde kringen opgang gemaakt ; voor vele Amerikanen was het een ware ontdekking, dat Nederland zulk een dichter had voortge- bracht. Teruggekeerd naar zijn land, had Van Noppen be- proefd de aandacht zijner landgenooten tewinnen ook voor andere voortbrengselen onzer letterkunde ; hij had steun gezocht o.a. bij de Holland-Society; doch blijkbaar wasde tijd nog niet rijp voor zulke pogingen. In alien gevalle — het boompje was niet aangeslagen. Ditmaal echter kregen wij een betere kans. In de vijf jaren van zijn Lectoraat heeft Van Noppen prach- tig pionierswerk verricht. Het aantal dergenen, die zijne lessen volgden, was betrekkelijkgering,steegzeldenboven de tien ; doch de meesten hunner wist hij door zijn geest- drift op te wekken tot eigen werk. Een zijner leerlingen had onlangs veel succes met een vertaling van Kartini's brieven ; een tweede is bezig met een vertaling van Von- del's Palamedes; een derde met een vertolkingvanhet mid- deleeuwsch geestelijk drama. De Sevens te Bliscap van Maria. Mrs. Watson Cole deed haar voordeel met Van Noppen 's hulp bij hare vertaling van Van Eeden's Kleine Johannes (The Quest) 1911. Als een uitvloeisel mede van zijn onder- wijs mag genoemd worden Hamilton Vreelandts Life of Grotius, waarvoor de schrijver hier te lande studien heeft gemaakt. Een ander jong Amerikaan van Nederlandsche afkomst, Albert Hyma (M. A.), werd door Van Noppen 13 opgewekt tot het schrijven van een monografie over de Broederschap der Gemeenen Levens en haar in vloed op de Europeesche cultuur van dientijd.Dezejongegeleerdever- toeft op het oogenblik in Nederland om onder de leiding van deskundigen zijn boek te voltooien. Drieandere, veel- belovende, jonge Amerikanen, kweekelingen van Colum- bia-University, richtten zich achtereenvolgens tot het Bestuur van het Koningin Wilhelmina-Lectoraat met het verzoek om een beurs, ten einde een jaar of langer in Nederland te kunnen studeeren. Tot ons groot leedwezen konden wij deze verzoeken niet inwilligen wegens gebrek aan het noodige geld; maar zou het niet veel waard zijn ge- weest voor onze betrekkingen tot de Vereenigde Staten, indien wij de gelegenheid hadden gehad hier een drietal wegbereiders onzer cultuur in den vreemde te vormen? Terecht heeft de eerste Koningin Wilhelmina Lector zijn werkkring niet beperkt tot het onderwijs aan Columbia- University. Op aanstichting van ons Bestuur noodigden verscheidene instellingen voor Hooger Onderwijs in de Vereenigde Staten hem uit tot het houden van lezingen. Zoo kwam hij dan onze vlagvertoonen aan de universiteiten van Chicago, Illinois, Kansas, aan Notre Dame University, Colorado College, Leland Stanford University, aan de uni- versiteiten van Washington en California, Johns Hopkins University, The Lowell Institute, Lincoln Memorial Insti- tute en verscheidene andere. Overal sprak hij voor voile 14 zalen, en overal — de getuigenissen van Presidenten of Secretarissen dier instellingen van H. O. liggen in ons archief — vond hij veel bijval. Telkens trof het ons opnieuw, uit de brieven aan ons Bestuur gerichtnaaraanleiding van Van Noppen's lezingen, op te merken, hoeveel genoegen het dezen Amerikanen deed, de banden metNederland weerte hebben aangeknoopt. Maar waarom stellen deuniversiteiten of colleges dan zelf geen professor of lector voor hetNeder- landsch aan? zal misschien iemand vragen. Er bestaat inderdaad eenige reden tot het stellen dier vraag. In antwoord daarop worde al dadelijk toegegeven, dat de Amerikaansche belangstelling voor de Nederlandsche be- schaving nog in haar opkomst is. Doch anderzijds vergete men niet, wat het in heeft, blijvende belangstelling op groote schaal te wekken in dat reuzenland. Voorts: weten- schappelijk gevormden, in staat en geneigd om hetNeder- landsch te onderwijzen aan Amerikaansche instellingen van H. O., zijn niet opgeschept. Ten slotte, en bo venal: ,,nostra res agitur" • het is voor ons volk veel waard, indien onze taal, letterkunde, geschiedenis en beschaving een vaste plaats verwerven in het Amerikaansche geestesleven. Zien wij dat in, dan moeten wij er iets voor over hebben. 