Bijdragen tot de taal-, land- en volkenkunde
Das ging Bango naar boven (in het huis) en betasten in "t rond al wat in het huis van die menschen was. Toevallig tilde hij een der steenen, waarop men een pot te koken zet, op; dit is misschien het zware, wat zij bevolen hebben te nemen." Hij nam alle (drie de steenen) op zijn schouder en sprak: „hier, een beetje vlug, neemt aan, ’t is erg zwaar, hier!” De dieven namen ze aan; toen zij echter zagen, dat het steenen waren, wierpen zij ze weg; „waartoe Bango, brengt gij deze steenen, waarop de menschen hun pot te koken zetten, naar beneden? Bango sprak: „gijzelven hebt bevolen iets zwaars te kiezen om te nemen; maar nu, wat moet ik nu weer nemen? De dieven antwoordden: „ongeluk van een Bango, spreek niet zoo luid, de menschen van het huis zullen nog wakker worden; ga zien of gij iets wits, dat licht is, vindt; neem het dan en breng het naar beneden. Bango ging daarop weer aan het rondtasten, tot hij bij dat zoeken ‘het mand Je voor fapas aanraakte, dat hij optilde; nadat hij het geopend had, zag hij, dat (de inhoud) geheel wit was; hij sprak: „dit is, maar ik meen, het witte, waarover zij zooeven gesproken hebben.” Hij nam het in zijn arm en bracht het. Op den weg (buiten) geko-men, zeide hij: vhier, neemt spoedig aan, hier!” De dieven namen het aan. Toen zij zagen, dat het een mandje was vol gezuiverde kapas, zeiden zij: rongeluk van een Bango, wat hebt gij te maken met die fapas, welke door de vrouw des huizes gesponnen moet worden? Bango sprak: „geeft ‘t dan juist en duidelijk te kennen, wat moet ik nu werkelijk nemen?” De dieven antwoordden: vellendige domkop, neem iets glinsterend roods, als gij 't ziet. Daarop ging hij tastend rond, maar zag niets glinsterend roods; toen daalde hij af tot onder de bank bij de kookplaats. Toen hij het glimmen van het vuur, dat men ingerekend had in de kook. Plaats, zag, ging hij er op af, en haalde het vuur er uit, en wikkelde al de gloeiende kolen als een groot pak, in zijn kain. Toen zijne mede-dieven gehoord hadden, dat de huisbewoners wakker geworden waren, hadden zij de vlucht genomen, terwijl Bango in het huis van die menschen was. De huisbewoners staken een fakkel aan en zeiden tot Bango: # wat hebt gij gestolen? Bango antwoordde: ~ten eerste zeiden mijne makkers: vtast rond of er iets zwaars is”; waarop ik ging zoeken en toen ik het vond, ging ik heen en gaf het; zij wierpen ‘t weg zoodra zij het aangenomen hadden en zeiden: „wat hebt gij met de steenen van de kookplaats van noode; ga iets wits en lichts nemeny; toen ging ik weer zoeken en tilde ik toevallig iets lichts op en gaf het; zij zeiden wederom: „wat hebt gij er aan eene mand kapas van de vrouw te nemen; ga iets glinsterend roods nemenw; ik ging weer rondtatten en ging door tot onder de kookplaats, waar ik iets glinsterend roods zag en wikkelde het allemaal in; het viel verspreid, stuk voor stuk, overal neer, zoo lang ik liep, mijn Kain Is daarbij ook nog bedorven. De huisbewoners waren nict boos toen zij hoorden wat Bango vertelde; zij lachten luidkeels toen zij vernamen, hoe Bango bij het stelen was te werk gegaan. Zij zeiden: #Bango, ga niet meer uit stelen, kom met ons wonen.” Bango sprak: goed. Daarop woonden zij samen met Bango. Toen zij bemerkten, dat Bango een eerlijk en rechtschapen karakter had, hielden zij van hem en vertrouwden hem. Eens wilden de bewoners van het huis hun veld gaan bewerken; zij zeiden tot Bango: „Bango, wij willen het veld gaan bewerken, pas op het huis en voorts, zorg goed voor uw broertje Keu, (algemeene naam voor kleine jegens); als het tijd voor het bad zal zijn, baad hem dan, maar Tee=emad hem niet met koud water, maak het water een weinig warm.” ‘E==ango sprak: #'tis goed.y Daarop vertrokken allen naar het veld. Toen de tijd voor het bad gekomen was, warmde hij het water <2 het goed kookte; toen goot hij het uit in den pot, waarin Keu sewoonlijk gebaad werd; hij ging Keu halen baadde hem en e Wompelde hem geheel en al in het kokende water in den pot. Daar- wan stierf het kind, zijn vel was geheel los gegaan; nog twee- drie- seel dompelde hij het kind in den pot; daarna nam Hier een sarong: Wukkelde het kind daarin en maakte alles in orde en legde het weer in zijne wieg. Daarop kwamen de ouders van Keu terug en vroegen: »Bango, hebt gij zooeven uw broertje gebaad? Bango sprak: vik heb hem gebaad met warm water waarop hij straks lekker is gaan slapen, tot nu toe is hij volstrekt nog niet wakker geworden. De moeder ging naar haar kind kijken, daar zij hem wilde zoogen. Toen bemerkte zij; dat haar kind geheel en al wit was, terwijl het vel overal was-gebarsten en gescheurd en dat hij dood was. De ouders begonnen daarop te weenen, te schreeuwen en te jammeren, omdat zij zagen, dat hun kind dood was. Zij sloegen en ranselden op Bango en joegen hem weg en lieten hem niet meer in huis wonen, Bango snelde naar beneden (het huis uit) en maakte zich uit de voeten. Zij begroeven het kind met de bijbehoorende plechtigheden. Exypr. Hetzelfde verhaal is mij, met eenige afwijkingen, ook bekend in het Kupangsch, de taal vroeger gesproken in een groot deel van Zuid-Westelijk Timor, thans met enkele uitzonderingen beperkt tot het eiland Samau. Aangezien er n og nimmer eene proeve van die taal gegeven is en ik ook in den eersten tijd gegen gelegenheit zal hebben onf uitvoeriger mededeelingen te doen, geef ik hier den tekst met vertaling en interlineaire vertaling. Het Kupangsch vertoont de meeste verwantschap eensdeels met het Rotineesch en Timoreesch, anderdeels met het Tettumsch, enz., doch verschilt van genoemde talen in sommige opzichten aanmerkelijk. Omtrent de uitspraak heb ik alleen op te merken, dat de ¢ eno an het een woord steeds (gelijk ook als regel in het Rotineesch) als é en ò klinken. Ben klinker tusschen haakjes, achter een woord in den tekst gevoegd, = maÂ 252 EENIGE VERHALEN IN TALEN, GESPROKEN OP duidt den volledigen vorm van het woord, als afzonderlijk woord of in de pauze, aan; na woorden, waarin omzetting van de slot- lettergreep heeft plaats gehad, staat de ware vorm tusschen haakjes. Een consonant tusschen haakjes voor een woord duidt aan, dat deze daar door anderen pleegt uitgesproken te worden. In de interlineaire vertaling het ik die verbale woorden, welke zich niet met de verkorte pers. vnw. verbinden, door den infinitief weergegeven; in het andere geval zijn zijn vervoegd. Hierbij is op te merken, dat in den tekst van dit verhaal, gelijk de gewoonte is van sommige Kupangers op een gedeelte van het eiland Samau, dikmaals de vorm voor den derden persoon enkeloud en meervoud ook in de overige personen gebezigd wordt; de andere vorm is er dan tusschen haakjes achtergevoegd; bijv. Ku neta, (ku meta), welke dan respectievelijk met: gij zien (gij, gij- Google ziet), worden weergegeven. Van grammaticale opmerkingen en vergelijkingen zal ik mij ont-houden voor zooverre zij niet bepaald noodzakelijk zijn voor het verstaan. Enkele telkens voorkomende woorden, welke in het Hollandschte veel plaats zouden innemen, zijn in de aanteekeningen verklaard. Bihata mesa (a) nòl(a)(l) sapa(2), hua ana baklòbe beas vrouw een zij-met man baren kind mannelijk stuk mesa, tia(3) ima- ama- ns-sias(4) mate-s toang, nang een moeder vader zijn dood-zij samen blijven nòl(a) upu(5) bihata-li si, ti den (dne)(6) dua-s upu-ka sé met grm. — vrouwelijk alleen zij twee-zij grm. in uma-la. Lélo lam un(a)(6) Jako Jé lena, len(a) ti un huis Dag toen hij gaan om spelen spelen hi kil(a) (k)sapat lèò haut kuti tua, ti lusa mesa nini, houden emmer om tijferen spelen spelen sagoeweer hert een hij-ligt ti un bali lusa-lì sulu-ki lè kai, tia un, tai hij meenen hert hoorn dat boom hij hangen sapat-tias sé _ lusa-li sulu-kia, tia un saek (sake) lusa-l emmer aan hert hoorn hij klimmen hert noan (7) Ié haut tua ti lusa-l haung(hangu) lali. zeg. dat tijferen sagoeweer hert opstaan v Luchten Ti un noan: ve kaka, natang, bèl(e) au sapat-tas 1é!, hij zeg broer wachten geven mijn emmer eerst. Hidi, lusa-h un a tan (tana) noan sd? Ti un Af hert hij spreken kunnen zeg. wat hij den keng apa, ti un laok tama sé tlala 18 seda- s, zij vechten elk. hij gaan ingaan in midden om scheiden-ze seda. md den pisu- n ti modes-(m)nés. Ti un noan:” mi(a) sch. nu zij scheure-n vol wonden hij zeg. gijl. pilus (pisu) au déken, ta au upu-ng tek(a) au, lè scheuren mij djangan, want mijn grm.-mijn zeggen mij dat mi(a) keng apa, kam auk sed(a) mia.» Mod masan, den gil. vechten elk. dan ik scheiden u-l. Nu tijger zij tan(a) in-4-(9) ki elola, ta un seda, md den pisu- n kunnen spreken hoe dus hij scheiden nu zij scheuren-hem ti un bòel (bòle) lò sdn, ti haung (hangu) lali. Ti ma hij kunnen niet meer opstaan vluchten komen upu-ki, apa- ka bau papa sisi Ti upu-ki noan: md grm. lichaam geheel wond enkel grm. zeg. nu satao-n lò ku apa- m _ papa- isi-kia?Py „Upu-ng teka, waarom dat uw lichaam-uw gewond-zeer Grm. mijn melden noan:” eta laok nahtòm (of: mahtòm) atuli kèng apa zeg. als gaan ontmoeten (gij-ontmoet) mensch vechten elk, ellàm laok seda. Tia auk laok nahtòm (of: kahtòm) dan g An scheiden ik gaan ontmoeten (ik-ontmoet) atuli téne at(11) dua, lapa el uma-li siu-ki ning (12) mensch groot twee hoog als huis goot neerlaten (h)ngulu-n blalatas(18) tukun, tia òen pius (pisu) apa, ti nagel -hun lang slechts zij scheuren elk. Auk laok sé tlala lÒ seda- s, tia den pius (pisu) au ik gaan in midden om scheiden-ze zij scheuren mij babax. Upu-ki noan: wbòdel (bole) lò, laok meta- s, ellàm ook Grm. zeg. kunnen niet gaan gij-ziet-ze dan lali, ta masan, atuil (atuli) 16, ku meta- s sé épe vluchten want tijger mensch niet gij-ziet-ze in veld tam pukun, ellàm lali ta masan, ta mèt plus (pisu) of bosch dan vluchten want tijger want zullen scheuren tèle ku „Ti upu-ki nanas nian, lè dos(a) papa- lias, dooden u grm. warmen klapper om pappen wond Tia un noan upu-ki, noan: vupu, eta au papa-lias banan, hij zeg. grm. zeg. grm. als mijn wond goed eta auk laok lena lè au nahtòm (of: kahtòm) keng als ik gaan spelen dat ik ontmoeten ( ik-ontmoet) vechten apa-ka mò auk lali- ng.” Tia upu-ki noan: ~vhao, elk. dan ik vluchten-ik grm. zeg. ja SUMBAWA, TIMOR EN OMLIGGENDE EILANDEN. 261 dait (dati) klapa, dait (dati) hidi klapa-lia, tadu lè kòet hakken tuin, hakken af tuin bevelen om maken uma, kòet um(a) sé klapa-lia, tia bèle- n dua-s sapa-ki huis maken huis in tuin geven-ze twee-zij vrouw talin né sluku mesa, duit séng. Kuimddn noan: oehàt geld in zak een duit cent. Resident zeg. regentijd ma lam ulan-na nehu lam dua-m_ ku sapa-m sos(a) komen en regen hij-valt dan twee-gij uw vrouw-uw koopen ngae ale nin(i) (of: mini) duit-tas là hai klapa-lia.r Ti mais rijst brengen (gij-brengt) duit om steken tuin oehàt, ulan-ni nahu, bihata-ngi lako naus ui, naus ul regentijd regen hij-valt vrouw gaan zij-draagt water zij-dr.- w. ti ma halas 1d, ti ulan-ni nauh (hahu) ina isi. Ti tana komen snel niet regen hij-valt groot zeer kind ngèngo-ki noan: vbihata-ugi un ma tan(a) ld-ka 1é hai dom zeg. vrouw zij komen weten niet om steken klapa-li lò.r Ti un kò-(21)n mali nòl(a) sapa-kia, kat(a) tuin niet zijn keel zijn bitter met vrouw tillen duit-tias, laok hai klapa-li, hai hidi duit uunus mlia duit gaan steken tuin steken af duit hoop deze son ti sapa-ki sò ui ma. Ma ti noan: vau_ hai reeds vrouw naar water komen. Komen zeg. ik steken hidi klapa-la sòn.r Ti bihata-ngi noan: ku kat(a) ngae af tuin reeds vrouw zeg. gij tillen mais mel (ale) sd 18 laok hai klapa-la?r „Mo kuimdòn bèl(e) rijst wat om gaan steken tuin En resident geven <luit-tas lè hai klapa-lua, lò, md ku lò tao sàP, Ti duit om steken tuin niet dan gij willen doen wat bihata-ngi kò- n(21) mali ti laok tek(a) kuimddn, noan: vrouw keel haar bitter gaan melden resident zeg. rlamtua, ku bèl(e) duit-tas 16 sos(a) ngae ale lè hai heer gij geven duit om koopen mais rijst om steken klapa-lua, auk laok kaus ui, ti nesang ti ma lam tuin ik gaan ik-draag water lang komen toen ngéngo-ku kat(a) duit-tas laok hai hidi-s né klapa-lu son.” domme tillen duit gaan steken op- zij in tuin reeds. Tia kuimdòn ngau bihata-ngia, noan: zku tan(a) mamasu resident brommen vrouw zeg. gij weten goed lg atuli ngéngo-kia, md ku laok maus ui kam nesang dat mensch dom en gij gaan gij-draagt water en lang 256 EENIGE VERHALEN IN TALEN, GESPROKEN OP (k)dédeng dua, bihata-ngi buin, ti lael(15)-penga-lias hòle- n etmaal twee vrouw rieken vleeschvlieg kakken-haar sinun sisi, ti un a sinun-nias, noan: au sapa- ng-ngi maden enkel hij spreken maden zeg. mijn vrouw-mijn un = hu- nian ni elòl(a)-lè? Apa- ki nian- on haar smeren klapper hoe toch Lichaam klapper-uitpersel sisi!» Tia a m si nuli sinun-nias, mò bihats- enkel spreken nu vegen hij-doet-opzijn made nu vrouw ngi buin hòso sòn. Ti upu-ki noan: ve, md sà rieken stinken reeds grm. zeg. hé nu wat buin hòso iaisikia? Tana-kia noan: vauk tan(a) ld (k)dédeng dua, bihata-ngi buin, ti lael(15)-penga-lias hòle- n etmaal twee vrouw rieken vleeschvlieg kakken-haar sinun sisi, ti un a sinun-nias, noan: au sapa- ng-ngi maden enkel hij spreken maden zeg. mijn vrouw-mijn un = hu- nian ni elòl(a)-lè? Apa- ki nian- on haar smeren klapper hoe toch Lichaam klapper-uitpersel sisi!» Tia a m si nuli sinun-nias, mò bihats- enkel spreken nu vegen hij-doet-opzijn made nu vrou Tis ruiken stinken zeer Kind zeg. ik weten niet upu-ki doha- n lè laok likun, un laok tinang tana-ki grm. bewaken-hem dat gaan buiten zij gaan kijken kind mana-lu, si buin isi-kia, laok tinang tia-mò bihata-ngu plaats wat rieken zeer gaan kijken toen vrouw mate Ìlò hus son. Tia upu-ki noan: ku laok tao dood dat opgezwollen reeds grm. zeg. gij gaan makem téle bihata-ngi mla lò tao sa? rAu kodan ngae, lam dood vrouw die om doen wat Ik ik-vraag mais toen un bél(e) au 1d, ta auk papas ti lea, ti auk hal(a) kòla- nù ma mla lèsteen kloppen ik-met-haar komen dat om ta au sapa- ng.” „Iè ku sapa(a) nitu-lè? Mate lè maken mijn vrouw-mijn Dat gij trouwen lijk dan Dood dat bui(n) hohòso sdn mlan! Lalaba laok kat(a) suan, le Kirken stinken reeds immers Snel gaan tillen schop om laok puan! Ti un kat(a) suan-nia. Upu-ki noan: wlaok gaan begraven hij tillen schop Grm. zeg. gaan kail (kali) bolo 18 ma le nikit (of: mikit) lè laok graven kuil om komen om tillen (gij-tilt) om gaan puan! Ti laok, kail (kali) hidi bolo, un ma. Ma begraven gaan graven af kuil hij komen Komen ti upu-ki noan: lulu sé (k)nèhe-ka lò laok puan, lò grm. zeg. rollen in mat om gaan begraven niet kam kuimdòn ming ngam kit(a) dapat sala.. Ti un lulu dan resident hooren dan wij (Maleisch) hij rollen sé nèhe-kia, ti laok puan. SUMBAWA, TIMOR EN OMLIGGENDE EILANDEN. 257 nal(a) (k)dèdeng mesa tam 16 dua, lam den dua-s het-bereikt etmaal een of tot twee-zij upu-ki dad(a) buan, ti upu-ki nisu. Ti un a, noan: grm. zitten samen grm. zij-veest hij spreken zeg. vku mate sòn, upu, ku buin sòn mliay Ti upu-ki ij grm. gij rieken reeds dit erm, te-ng bi.” „Lo ku buin sbn.y Upu-ki N ik nog (niet) Neen gij rieken reeds Grm. moan: vauk misu- ng (of: kisu-ng), md auk mate-ng lò.r zeg ik veesten-ik ~( ik-veest-ik) maar ik dood- ik niet Ti un hi To md kat(a) suan, laok kali bdlo né hij luisteren niet maar tillen schop gaan graven kuil aan bihata-ng un in-laok-puan-(9) ni (k)halin-nia, laok kail (kali) vrouw hij gaan-begraven zijde gaan graven hidi bòlo ti ma. Ma ti pela) noan: „ma 18 takom, (16) A kuil komen kennten kennten kennten kennten dat gaan a kail (kali) hidi, ku bòlo stn.” Tia upu-ki noan: ik graven af gij kuilhebben reeds germ, zeg. vauk mate-ng bi auk nisu- ng, ta buin- nà. »Un ik dood- ik nog (niet) ik — veesten-ik dus rieken dus Hij moan: rlò, ku buin el au sapa-ng-nga kon. Blalan-ni zeg. neen gij rieken als mijn vrouw-mijn ook Oude dai laok 10 md un pel(a) kos blalan-ni, piul (pilu) willen gaan niet maar hij trekken sleepen oude werpen Inok sò bòlo-kia dale, ti kaa) batu, ti tenan, kui gaan in knil binnen tillen _ steen opleggen vegen {k)dale-ki lako sé bòlo-ka. Blalan-ni daek (dake) in-nahan(9) aarde gaan in kuil Oude steeds schreeuwen tun né bòlo-ki, md un kui (k)dale laok sd bòle-ki, maar in kuil maar hij vegen aarde gaan in kuil inu bòlo-ki sòn, ti blalan-ni huhukun, ti mate. Mate ti vol _ kuil reeds oude spartelen dood Dood un haung (hangu) ma lako uma, si dad(a) sò uma-lin hij opstaan komen gaan huis alleen zitten in huis lè langan -langan, ti un a, noan: au sapa-ng-dom sufen hij spreken zeg. mijn vrouw-mijn-ook mate, au upu-ngd mate, ti auk si- ng langan-langan dood mijn grm.-mijn-ook dood ik alleen-ik suffen len nè um(s) mliar Ti un dadàd(a) (k)dèdeng mesa ook in huis dit hij _ zitten etmaal een 7 Volgr. Tl. 17 264 EENIGE VERHALEN IN TALEN, GESPROKEN OP 11. at dient tot hulptelwoord bij het tellen van menschen; blijk-baar hetzelfde woord als ata, wat nog in de beteekenis van „slaafs in gebruik is. 12. niung, doen neerdalen, neerlaten; dit wordt gewoonlijk na vergelijkingen van hoogte gevoegd; in het Maleisch geven zij het weer door: kalau kasih turun, of kalau tarun. 13. blalatas is de geredupliceerde vorm van blatas, lang. Andere dergelijke vormen in dezen tekst voorkomende, zijn : hohòso van hòso, stinken; lalaba van laba, snel; dadáda van dada, zitten; Sa8a0 van sao, losmaken. 14. 8&-8&, (van si, wat?) al wat iemand heeft, vandaar : goederen, bezitting. 15. lael in deze samenstelling uit lales, (Mal. lalat, enz.) vlieg. 16. takom, men zegt ook tako voor ’t lako, wij gaan; de m in takom is duister. 17. sukun, eigenlijk: uit elkander nemen, uit elkander halen, vandaar: (een huis) afbreken, eene opening in een huis maken, door dat, waaruit de wanden, enz. bestaan, uit elkander te halen. 18. hala-nala, nala (in den 1" pers. kala, enz.) dient in zulke uitdrukkingen alleen om de handeling als voltooid aan te duiden, tegenover het pogen. 19. blubu voor lubu, alleen ingeval ook aan het pers. voornw. m gehecht kan worden, dus bij gebruik van ku, (gij); mia, gij-heden en kami, wij. 20. baku-ma, het is genoeg, het is niet meer noodig; ma is hierin nadruk wijzer. 21. De kò, keel, slokdarm, wordt als zetel van het verstand, gevoel enz. beschouwd, vandaar bijv Kun muik (mak) ko-m lo, hebt gij geen verstand? Un kò-n mali, hij heeft een bitter gevoel in de k6, hij is boos. VERTALING. Er leefde een een vrouw met haren man; zij baarde een zijn; daarna stierven beide ouders van het kind, dat alleen bleef met zijnne grootmoeder, bij wie het in huis ging wonen. Eens op een dag ging hij spelen en nam emmers mede om al spelenderwijs sagoeweer te tappen; er lag een hert, welks gewei hij voor een boom hield, waaraan hij de emmers ophing en wilde toen op het hert klimmen om sagoeweer te gaan tappen; maar het hert stond op en vluchtte weg. Het kind zeide : broeder, wacht even, geef eerst mijne emmers! Wat zou een hert daarop kunnen zeggen? Het vluchtte het bosch in. Het kind ging heen en verhaftet aan zijn grootmoeder: „groot-moeder, ik ging heen en hing mijne emmers aan een boom, maar toen ik daarin wilde klimmen om sagoeweer te tappen, stond hij op en vluchtte en nam mijne emmers mede.„ Zijn grootmoeder sprak: „dat was een hert, als gij dat ziet, neem dan uw hakmes en dood bet, want zulk een hert, dat geeft voedsel, vleesch.” „Grootmoeder, morgen zal ik mijn hakmes medenemen, opdat, als ik een hertzie, ik het dooder.” Den volgenden dag nam hij een hakmes en wilde het hert gaan zeken, maar zag geen hert, maar wel kinderen, die met elkaar vochten; hij ging daar op af en sloeg een der kinderen dood, dat hij naar zijn huis droeg. Hij gaf er zijn grootmoeder kennis van: „grootmoeder, kom eens naar het hert kijken!” De grootmoeder kwam en zag toen dat 't een mensch was. Zij bromde op hem en sprak: „waarom hebt gij een menschénkind doodgeslagen? als de Compagnie (het best "Verneemt, zal men u verbannen." "Grootmeeder, ik ging er heen, zij twistten samen, daarom doodde ik hem." "Als menschen met elkander vechten, moet gij ze scheiden, gij moogt ze niet dooden,anders zal men ons dooden." Daarop sprak de jongen: vals ik morgen heenga en zie dat zij met elkander vechten, dan zal ik ze scheiden. Den volgenden dag ging hij op weg en trof in een woud twee tijgers aan, welke met elkander vochten; hij wierp zich er tusschen om ze te scheiden, maar zij begonnen hem te verscheuren, zoodat hij overal gewond werd. Hij riep: "verscheurt mij niet, want mij ne grootmoeder heeft mij gezegd, dat, als gij met elkander vecht, ik u moet scheiden." Letterlijk: de (in het verhaal bedoelde) kinderen. De tijger is bij overlevering op al de kleine Sunda-eilande bekend; de Hôneenen noemen hem mêo-asu, een kat (zoo groot als) een hond. Omtrent de herkomst van het verhaal is uit het noemen van den tijger niets op te maken; eerder is, uit hetgeen verhaald wordt, aan te nemen, dat de tijger bier in de plaats van een ander dier, bijv. den buffel, is gekomen. Zoo tiets Heeft dikmaals plaats; ik herinner mij cen Sawuneescl verhaal, waarin gesproken wordt van iemand, die „tijgers hoedt”!. Maar hoe zouden de tijgers hebben kunnen spreken! Toen hij hen wilde scheiden, begonnen zij hem te verscheuren tot hij het niet meer kon uithouden, zich opmaakte en wegvluchtte. Toen hij bij zijn grootmoeder kwam, was zijn lichaam vol wonden. Zij zeide: „hoe komt het, dat gij zoo gewond zijt?” „Mijne grootmoeder heeft gegd: vals gij menschen ontmoet, die met elkander vechten, ga ze dan scheiden. Toen ik nu op weg ging, ontmoette ik twee groote menschen, zóo groot, dat zij tot aan de goot van het huis reikten, en hunne nagels waren uiterst lang; zij nu waren bezig elkander te verscheuren; toen ik er tusschen kwam om ze te scheiden, begonnen zij ook mij nog te verscheuren.” De grootmoeder sprak: „dat hadt ge niet moeten doen; als gij ze ziet, vlucht dan; want dat zijn tijgers, geen menschen; hetzij gij ze ontmoet op de vlakte of in het woud, vlucht, want het zijn tijgers, zij zullen u anders verscheuren en dooden. De grootmeeder maakte (geraspten) klapper warm om er de wonden mee te pappen. Toen sprak hij: „Grootmoeder, als mijne wonden genezen zijn en ik ga spelen en dan lieden ontmoet, die met elkandr wisten, dan vlucht ik.” Nadat zijne wonden hersteld waren, ging hij zich vermaken en wam voorbij eenige huizen; de bewoners riepen hem aan en zeiden: „weeskind, kom hier om wat maïs te gebruiken. Maar hij nam de vlucht en vertelde aan zijne grootmoeder: „grootmoeder, toen ik langs eenige huizen kwam, riepen zij mij aan en zeiden: „weeskind, kom hier, om wat mais te eten”, waarop Ik hierheen gevlucht ben.” De grootmoeder sprak daarop: vals men u roept om mais te eten, dan kunt gij dat doen, want dat komt ons dan toe.” Morgen, grootmoeder, zal ik mijn klapperdop nemen en mais gaan vragen, opdat, als ik terugkom, wij beiden er van eten. Een volgenden dag ging hij heen en nam een klapperdop mede; maar hij liep de huizen mis, doch trof eene vrouw aan, die gebak verkocht; hij zeide tot haar: »geef mij wat mais in mijn klapper- dop.” Zij sprak: shoe kan ik 't u geven? ik heb hier geen mais.» „En waarom hebt gij mij dan gisteren geroepen om mij mais te geven? Mijne grootmoeder heeft mij gelast een klapperdop te nemen, opdat gij mij maïs geeft.» De vrouw wilde hem geen maïs geven, waarop hij haar sloeg, zoodat zij neerviel; hij nam een steen op en sloeg haar daarmede de hersens in; toet: nam hij de gebakjes en at ze op; daarna droeg hij SUMBAWA, TIMOR EN OMLIGGENDE EILANDEN. 267 de vrouw naar zijn huis en legde haar op zijne (slaap)plaats, zonder dat zijne grootmoeder het bemerkte. Na twee dagen begon de vrouw te rieken en legden de vleeschvliegen al te maal maden (zoo is de Kupangsche voorstelling) in haar, waarvan hij aldus sprak: „hoe Heeft mijne vrouw zich toch met klapper ingesmeerd, geheel haar Bichaam is vol uitgepersten klapper.r Hij veegde de maden geheel “weg, maar de vrouw stonk reeds. De grootmoeder sprak: „hé, wat is het, dat zoo stinkt? Hij zeide: vik weet t niet.” Zij wachtte tot dat hij naar buiten was gegaan en ging toen zien in de slaapplaats van den jongen man, wat daar zoo stonk; en (zag) het reeds opgezwollen lijk van eene vrouw. Toen vroeg zij: „waarom hebt gij die vrouw gedood?” „Ik vroeg maïs en zij gaf mij die niet, daarom sloeg ik haar en viel zij; toen nam ik een steen op en sloeg (haar daarmede) en droeg ik haar hier alzoo heen om haar tot mijne vrouw te maken.” „Om een lijk te trouwen? zij is immers zoo dood, dat zij al erg stinkt! Ga spedig heen en haal eene schop om haar te gaan begraven.” Hij haalde daarop de schop. De grootmoeder sprak: ga een kuil graven; kom dan en neemhaar op, om haar te gaan begraven. Hij ging heen; nadat hij een kuil gegraven had, kwam hij terug. Toen sprak de grootmoeder: „wikkel haar in eene mat en ga haar begraven, anders, als de resident het te hooren krijgt, zullen wij staf krijgen. Hij wikkelde (het lijk) in de mat en ging het begraven. Daarop kwam hij terug; na een of twee dagen, toen hij met zijne grootmoeder te zamen zat, liet zij een wind. Toen sprak hij: „gij zijt dood, grootmoeder, gij riekt als. Zij antwoordde: vik ben nog niet doods. „Jawel, gij riekt als. Zij zeide: vik heb een wind gelaten, maar ik ben niet doods. Hij luisterde echter niet, nam een schop en ging een graf graven aan de zijde van de vrouw, die hij begraven had; toen hij den kuil gegraven had, kwam hij terug; hij trok haar meen en sprak: „kom, laat ons gaan, ik ben al klaar met graven, uw kuil is klaars. Zij riep: vik ben nog niet dood, ik liet een wind, daarom riek.” Hij sprak: neen, gij riekt juist zooals mijne vrouw. De oude vrouw wilde niet gaan, maar hij sleepte haar voort en wierp haar in den kuil, nam een steen op en legde dien over den kuil en de aarde in den kuil. De oude vrouw deed niets dan schreeuwen 1 kuil, maar hij ging ma. Ar voort met aarde er in te strijken tot vol was en de oude vrouw, na eenige stierf, Daarop ging hij heen en kwam tehuis; alleen zette hij zich in huis neer om te mijmeren, en sprak: „zoowel mijne vrouw als mijne grootmoeder zijn dood; ik zit alleen hier in huis te suffen.r Nadat hij op die wijze een of twee dagen gezeten had, liet hij (zelf) een wind; hij sprak toen: vik riek al, ik ben dood, ik rek nu als mijne vrouw en grootmoeder!, Daarop nam hij een schop, ging heen en groef een kuil naast zijne grootmoeder; hij stapte er in en legde zich neder; maar wie zou er nu de aarde in werpen? Te middernacht kwamen er zeven dieven, die langs dien weg liepen om te gaan stelen. Toen hij ze zag, sprak hij: ~vrienden, schept even voor mij de aarde in den kuil.r De dieven zeiden: nwarom zijt gij in den kuil gaan liggen?“ „Spreekt niet met mij want ik ben dood; k omt hier en doet voor mij de aarde in den kuil.y De dieven zeiden: „gij zijt niet dood, het doodzijn is niet alzoo.r „Ik ben dood, ik riek toch al.” De dieven spraken: „gij zijt niet dood; sta op en laat ons gaan stelen. Toen stond hij op en kwam uit den kuil; vervolgens vertrokken zij met hun achten en maakten eene opening in het huis van den resident. Toen zeiden de zeven dieven: „wij hebben nu een gat gemaakt, ga gij nu kijken en zoek de kisten van den resident en breng ze ons!” Hij droeg zeven kisten aan en bracht voor elk der dieven eene kist. De zeven dieven spraken met hem en zeiden: „wij hebben nu leder eene kist, maar waar is nu de uwe? Zoek nog eene kist voor u.” De domme jongeling echter zeide: „neemt gij (uwe) kisten op den schouder en gaat heen; de menschen hebben honger, zoodat hunmond zóo openstaat.” (Bedoeld is dat de wakers bij het honger, zoodat hunmond zóo openstaat.” (Bedoeld is dat de wakers bij het honger, ze op en goot ze hen in hunne keel; van eenigen verbrandde de maïs (pap) hunne keel, zoodat zij stierven; bij anderen was de maïs reeds koud(er), zoodat zij niet omkwamen. Zij schrikten toen wakker, stonden op en vroegen: "Wat komt gij hier doen?" Hij zeide: "Wij zijn komen stelen, maar wijl gij hongerig waart, heb ik maïs gekookt om u die toe te dienen. Daarop grepen zij hem en wekten." In vele verhalen bij de volken, die onder Timor ressorteeren, is de resident in de plaats van den vorst of ander voornaam persoon gekomen. Zokom wurde bijv. verhaald: een resident had zeven vrouwen, maar geen kinderen. SUMBAWA, TIMOR EN OMLIGGENDE EILANDEN. 269 den resident, waarop deze opstond. Zij vertelden hem: „deze man is gekomen om te stelen, daarna heeft hij maïs gekookt om ons die in te geven, waardoor wij zijn wakker geschrikt en opgestaan, enigen echter zijn gestorven. De resident zeide: „bindt hem. Zij bonden hem; toen het ochtend geworden was, ondervroeg de resident hem en vroeg: „wat kwaamt gij hier doen? Hij antwoordde: rniets; ik was dood, heer, en ben een kuil gaan graven om mij daarin neer te leggen; toen kwamen er zeven dieven, wien ik verzocht voor mij de aarde in den kuil te scheppen; zij beweerden echter, dat ik niet dood was (en zeiden): „komt, laat ons gaan stelen in het huis van den residents; daar aangekomen maakten wij een gat in den wand en zij bevalen mij toen hier te komen en voor hen zeven kisten aan te dragen, waarna zij konden heengaan. Zij zeiden nog tot mij: ewar is uwe kist? ik zeide: -neen, (nu kan ik da arvoor niet zorgen; de menschen zijn zóo hongerig, zoodat hun mond zóo openstaatr. Toen kookte ik maïs en rijst voor hen. E De resident beval onderzook te doen naar de kisten; zeven kisten waren verdwenen; hij beval te gaan zien naar de lieden, wien maïs (pap) in den mond gegoten was: twee waren er gestorven. De resident zeide: rde jongeling is een domoor, maakt de touwen los, hij behoeft niet langer gebonden te zijn, want hij is een stommerik. Zij maakten hem los, waarop de resident hem vroeg: „waarheen zijn de dieven gegaan? Hij sprak: vik ken ze niet, heer. „Hebt gij gezien, waarop de niet gezien, heer; het was middernacht toen zijn mij kwamen roepen, dus weet ik "t niet.” Er werd bevolen de twee menschen, die omgekomen waren, te gaan begraven, alsook om de zeven dieven te gaan zoeken; (men zocht) eene maand lang, maar vond ze niet. Toen sprak de resident tot den dommen jongeling: „blijf hier wonen, gij moogt niet meer overal heen zwerven.” De resident zocht eene vrou Woor hem om mee te trouwen, beval hem een tuin te ontginnen en nadat de tuin ontgonnen was, beval hij hem een huis te bouwen; hij bouwde een huis in den tuin, waarna de resident hem en zijner vrouw een zak centen gaf. De resident zeide: vals de regentijd komt en de regen begint te vallen, dan voor dat geld, met uwe vrouw, maïs en rijst koopen om tuin te beplanteny, (door het steken van plantgaten). Toen de regentijd kwam en de regen begon te vallen, ging de vrouw water aandragen, maar kwam daarmee niet spoedig terug; daarbij begon het hevig te regenen. Toen sprak de domme jongeling: „Unde vrouw is iemand, die niet weet, wanneer zij terug moet komen, zoodat zij den tuin niet beplanten kan. Hij werd boos op zijne vrouw, nam het geld en stak het in de plantgaten; nadat hij er op die wijze eene groote menigte ingestoken had, kwam zijne vrouwterug van het water halen. Hij sprak toen: vik heb den tuin al beplant.r Zij sprak: ~wat voor mais en rijst hebt gij gekregen om er een tuin mede te beplanten?” „De resident heeft immers centen gegeven om er den tuin mede te beplanten, wat wilt gij er anders mee doen? De vrouw werd boos en ging ‘t den resident vertellen en sprak: sheer, gij hebt centen gegeven om daarvoor mais en rijst te koopen om den tuin te beplanten; toen ik nu water ging aan-dragen en wat lang u It is best, heeft die domoor de centen genomen en ze allemaal in de plantgarten gelegd. De resident knorde op de vrouw en sprak: "Gij weet heel goed dat hij een domoor is, waarom zijt ge dan heengegaan om water an te dragen en zijt ge zoo lang uitgebleven? Ga de centen op graven om daarvoor maïs en rijst te koopen om te planten. Uw man is een domoor; hoe had hij anders een gat in den wand van mijn huis kunnen komen maken, en terwijl de menschen vast sliepen mais koken om ze dat in te geven; hij is immers een stommerik!" Daarop ging de vrouw heen en sprak tot haren onnoozelen man: "kom, laten wij de centen gaan opgraven!" Dat deden ze en groeven negen of tien dagen lang; een gedeelte vonden zij, een ander gedeelte niet; de vrouw nam de centen, welke zij gevonden hadden, en ging daarvoor mais en rijst koopen. Toen zij terugkwam, beplantten zij den tuin met rijst en maïs. Zoowel de rijst als de maïs droegen overvloedig vrucht, en beiden oogstten de rijst en plukten de maïs en het huis was vol voorraad. Ook in het Timoreesch is mij eene, zij het ook zeer lakonieke en onvolledige lezing van het verhaal bekend. In het voorbijgaan zij opgemerkt, dat ‘t mij, bij de Timoreezen, bijna nooit mocht gelukken dergelijke overgeleverde verhalen te verkrijgen, waarmede ik evenwel niet zeggen wil, dat zij niet zouden bestaan; vertellingen van eigen vinding en verdichting gaven zij mij meer. Dat mij het verhaal in het Rottineesch niet bekend is, is wel toevallig. Het Timoreesch verhaal luidt als volgt: Grepig; zoo ook in: ainaf, M.-P. ius. E en o op het einde klinken als Ò en Ò, zooals in het Kupangsch. 4. Es, toen, vervolgens, daarom, enz. 5. Nan, Kup 5. Nach, zie aldeaar, Aant. 18. Nes(i); eene tusschen haakjes geschreven vocaal aan het een woord duidt, in dit Timoreesch stukje, aan, dat zij, hoewel niet geheel weggevallen, toch nauwelijks hoorbaar is; dit vindt plaats, wanneer het woord op het een een zinsnede komt te staan, enz., dus iets geheel anders dan het weggevallen van de eindvocaal in het Kupangsch. Nok-a honis; de a, hoewel eigenlijk tot het woord behoorende is hier meer een overgangsklank, evensals beneden in in-a naka-n. VERTALING. Een man en zijne vrouw gewonnen een zoon; maar hij was een domoor; waarom zij hem in een kamer opoten. Toen hij meer dan twintig jaar oud was, wilde hij een trouwen, maar de vrouw wilde niet, waarop hij haar sloeg, waardoor zij stierf. Hij namhaar op en bracht haar in de kamer; na drie dagen, stonk zij. Toen zeiden zijn ouders: „wat riekt toch zoo in de kamer? Hij zeide: „mijne vrouw.” Daarop gingen zij kijken; vervolgens gingen zij een graf graven en begroeven haar. Den volgenden dag, liet de moeder een wind en stonk daardoor: de zoon ging een graf graven en begroef haar levend. Den daaropvolgenden dag, liet zijn vader een wind en stonk; de zoon sprak: „vader is dood.” Hij ging een graf graven, nam zijn vader op, en hoewel deze steeds schreeuwde, begroef hij hem. Daarop liet hij (zelf) een wind en stonk, waarop hij een graf gering graven en er in ging, maar zijn hoofd niet bedekte. Toen wamen er twee personen en haalde hem er uit. Hetgeen in het Toradjasch verhaald wordt van Mariala, hoe hij een lekker kostje klaarmaakten, en den lieden wijsmaakten, dat het hondendrek was, (t. a. p. pag. 123, vlg.). is mij, in eenigszins andere lezing, alleen in een Sumbawareesch verhaal bekend. Om dezelfde redenen als boven bij het Kupangsch vermeld, moge Über een klein gedeelte van den tekst volgen, eveneens met interli- oe SUMBAWA, TIMOR EN OMLIGGENDE EILANDEN. 273 neaire vertaling. Het accent valt bij het Sumbawareesch uitsluitend op de laatste lettergreep. E en o aan het slot klinken gewoon, tenzij anders is aangegeven. Ada sa-nompo tau miskin, ada anak sopo ba-singin (1) Zijn een-stuk mensch arm zijn kind een naam Salam, la-(2)antat ngadji (3). Dadi (4) ling dalam ngadji hij-brengt di dalam ba-ling déngan: -kuda 1lé mu-datang ngadji woord makker waarom laat gij-komt Ik- geven mè asu ode-ku.r »Kuda mu-patik asu, apa nëdjis?r Dadi nasi hond klein-mijn Waarom gij-houdt hond want onrein da-ling-mo (5) guru: na patik asu, Salam, apa nédjis!- woord meester djangan houden hond want onrein Dapat bale Salam: ve ina, sia-(6)tudja aku baso, olo bereiken huis moeder gij stampt mij mais, doe bij gula ke njir,(4) apa ia(2) ku-bawa lalo ngadji nawar.r suiker met klapper want ik-breng gaan morgen Ba-langan-mo Sala lalo ngadji, déngan rame ngadji, Salam weg gaan makker ramat kakan baso. Dadi ba-ling guru: vapa de mu-kakan kau, eten mais woord meester sa-l. What did you get? Salam, but no more. "Kadji-(8)kakan tai asu o hoe niet gij ik eet drek hond ode. wNjaman-ke, Salam, tai asu ode? Dadi ba-ling klein Lekker- kah drek hond klein woord Salem: -/njaman, guru." rMaeng gadu aku rasa!” Ia-beang-lekker meester Welaan tjoba ik proeven hij-geeft mo ling Salam lako guu, méngka ia-kakan-mo ling guu: door aan meester toen hij-eet door meester naman tai asu ode, Salam, beang aku sopo, Salam, lekker drek hond klein geef mij een amé no- mo kangompa guu- mu pina tépong. Dadi opdat niet meer moede meester-uw maken meel la-beang-mo ling nja(9) Salam asu ode sopo lako guu. hij-geeft door hond klein een aan meester „Apa mè asu ode ta, Salam? Dadi ba-ling Salam lako Wat voedsel hond klein deze woord aan guru: mé ke gula ke njir tu-beang.r(10) ~Me- lok meester „nasi met suiker met klapper wij-geven Mama wij-geven Mama wij- geven Mama wij-nemen drek Wij-houden poot wij-houden hand, blijven tu-ampar, tu-sangka ke pingan lis tai asu ode nan.r wij-slaan wij-vangen op met bord uitkomen drek hond klein die Dadi énti -mo ling kotap, Salam lalo eneng ai- kawa houden door leerling gaan vragen water-koffie lako guru, ba-tëris-mo ba-rari Salam. Dadi ba-ling guru: aan meester(es) térus lari woord meester vlalo kélek Salam bawa ai-kawa léma!, Dadi lalo-mo gaat roepen brengen koffie snel gaan kotap, èneng-mo ai-kawa lako guru sowai D. Salam ka-mo leerling vragen koffie aan meester vrouwelijk reeds ba-rari. Dadi inim ai-kawa gu guru, mutu ia-sidu tai lari drinken koffie meester, toen hij-schept-op drek asu lingua gu guru, ta-pamung baung, ia-bolang. Ngarai hond door meester hij-ruikt stank hij-werpt-weg Boos guru: vlalo buya Salam, amé tu-samater (11) meester gaat zoeken opdat wij-dooden. AANTEEKING. 1. Ba-singin (zoo geschreven voor de duidelijkheid) — Mal. börnama. Dezelfde functie heeft het voorvoegsel ook bij alle in den boven-gegeven tekst voorkomende woorden. Het kan evenwel in het Sumbaw. ook voor andere verbale woorden dan in het Mal. voor- komen, wanneer zij intrans. gebezigd worden; bijv. ba-sura-mo datu, de vorst beval. Voor vocalen luidt het nog : barutang ; Mal. bérhutang; voor lipletters wordt het door ra vervangen: ra-bua, Mal. bérbuah. 2. Ta-antat, hij, zij geleidt, of zij geleidt; deze vorm komt alleen voor bij transitive verba (ok dan kan ia verzwegen worden), toch kan men moeielijk van een passief spreken; vgl. bijv. datu kémas ia-ménong pangköling nan, de vorst glimlachte toen hij dat woord hoorde. Bij intransieven wordt de derde pers. uiet verder aangeduid, doch de overige personen luiden bijv.: ku-balayar, ik zeil; mu-balayar, gij zeilt, enz. En dat dit eene innige verbinding is van het voornw. met het verbale woord, blijkt reeds daaruit, dat mu geen zelfstandig bestaan heeft, wel kau; ook ia niet, in de beteekenis van hij. zij : (ku zou desnoods als een verkorting van aku kunnen beschouwd worden). Toch kunnen de volledige voornw. wel in de plaats van de verkorte vormen treden. Naar omstandigheden kan zowel mu-njurat als mu-surat (gij schrijft) voorkomen. Van dit ia is te onderscheiden dat, wat verderop in ia kubawa Voorkomt; het laatstgenoemde kan door yom, om ter weer-gegeven worden en moet voor een werkwoord door ons met „willens overgezet worden; dus: ia ku-bawa, ik wil brengen; zoo ook voor intransitieven: ia lalo, hij wil gaan. Nagadji, Mal. möngadji. Dadi, geschieden, en v. d. het geschiede, toen, vervolgens. Mo, nadrukwijzer als in het Makassaarsch. Sia, voornw. van den 2% pers., iets beleefdde dan kau; “t beleefdste is kélam, (waarvan de oorsprong mij duister is). Bij nog nederiger wijze van spreken, treden, evenals in het Mal. enz., subst. in de plaats van het voornw. 7. Hoewel voor het verständen niet bepald noodzakelijk, merk ik even op, ter verklaring van den vorm njir, (Mal. njiur, enz), dat eene u in het Sumbaw. in de laatste lettergreep, (behalve voor de ng), overgaat in eene korte i, terwijl door het accent op de laatste lettergreep, de voorafgaande vocaal weggeworpen wordt, zoo bijv. ook lit, Mal. laut. 8. Kadji, (van adji, vorst, heer, dus geheerd, een heer heerd, een heer heerd, zoodat het eene samenkoppeling zou zijn. Dergelijke voornw. treden steeds geheel in de plaats van de verkorte voor verbale woorden; men kan in het Sumbaw. dus wel zeggen: aku ku-kakan, of aku kakan, evenals in het Bimaneesch nahu ku-ngaha, of nahu ngaha; doch in het Sumbawareesch niet, evenals in het Bimaneesch lamada ku ngaha: kadji ku-kakan, maar alleen kadji-kakau. 9. Nja, lidwoord bij Namen van mannen. Tu-beang, wij geven; tu, nit tau, eigenlijk »mensch”, maar in het Sumbaw. ook als voornw. gebezigd in de beteekenis van Mal. kita, Dikmaals gebruikt waar wij “men” zouden zeggen. 11. Het Sumbaw. vormt causatieven met een prefix sä: samate, dooden; sabrési, schoonmaken; soms wordt het door een neusklank gesloten, bijv. sangita, (voor sanggita van gita, elders kita, ita), laten zien; sangöntek, (van &ntèk), naar boven brengen. 276 EENIGE VERHALEN IN TALEN, GESPROKEN OP VERTALING. Er was een een arm man, die een zoon had, Salam geheeten, dien hij naar school deed gaan. Tusschen het leeren door, zeiden zijne makkers: „waarom komt gij zoo laat op school?” „Ik heb mijn hondje eten gegeven.” Waarom hondje eten gegeven.” Waarom hondje eten gegeven.” Thuis gekomen, zeide Salam: „moeder, stamp, als 't u belieft, voor mij wat maïs, en doe er suiker en klapper bij, want dat wil ik morgen naar school medenemen.” Salam ging naar school; terwijl zijne makkers met hun allen aan het oplezen waren, zat Salam mais te eten. Toen sprak de meester: „wat eet gij daar, Salam; waarom leest gij niet mee?” „Ik eet den drek van een hondje.” „Is dat lekker, Selam, de drek van een hondje?” Salam sprak: „lekker, meester.” “Kom, laat mij eens proeven!” Salam gaf het aan den meester; toen deze er van gegeten had, (zeide hij), ~hé Was is die hondekrek lekker, Salam; geef mij ook een (hondje), Salam, opdat uwe meesteres, (mijne vrouw), zich niet meer behoeft te vermoeien om meel te maken.» Salam gaf daarop een hondje aan den meester. 