Schetsen uit myne Javaansche portefeuille
Dit bock is ua oud dat hct autcursrecht erop is verlopen, zodat hct bock nu dccl uitmaakt van hct publickc domcin. Ecn bock dat tot hct publickc domcin bchoort, is ccn bock dat nooit onder het auteursrecht is gevallen, of waarvan de wettelijkc autcursrcchttcrmijn is verlopen. Hct kan per land vcrschillen of ccn bock tot het publieke domein behoort. Boeken in het publieke domein zijn ccn stem uit het vcrlcdcn. Zc vormen ecn bron van geschicdenis, cultuur en kennis die anders moeilijk te verkrijgen zou zijn. Aantekeningen, opmerkingen en andere kanttekeningen die in het origineel stonden, worden wccrgcgcvcn in dit bcstand, als hcrinncring aan dc langc reis die het bock hccft gemaakt van uitgever naar bibliotheek, en uiteindelijk naar u. Richtlijnen voor gebruik Google werkt samen met bibliothekcn om materiaal uit het publieke domein te digitaliseien, zodat het voor iedereen beschikbaar wordt. Boeken uit het publickc domcin behoien toe aan hct publiek; wij bewaren ze alleen. Dit is echter een kostbaar proces. Om deze dienst te kunnen blijven levercn, hebben we maatrcgelcn genomen om misbruik door commercicle partijen te voorkomen, zoals het plaatsen van technische bepcrkingen op automadsch zocken. Verder vragen we u hct volgende: + Gebruik de besianden alleen voor niet-commerciSle doeleinden We hebben Zoeken naar boeken met Google ontworpcn voor gebruik door individuen. We vragen u deze bestanden alleen te gebruiken voor persoonlijke en niet-commercicle doeleinden. + Voer geen geautomatiseerde zoekopdrachten uit Stuur geen geautomatiseerde zoekopdrachten naar het sy steem van Google. Als u onderzoek doet naar computervertalingen, optische tekenherkenning of andere wetenschapsgebieden waarbij u toegang nodig heeft tot grote hoeveelhe- den tekst, kunt u contact met ons opnemen. We raden u aan hicrvoor materiaal uit het publickc domcin te gebruiken, en kunnen u misschien hicrmee van dienst zijn. + Laat de eigendomsverklaring staan Het "watcrmerk" van Google dat u onder aan elk bcstand ziet, dient om mensen informatie over hci project te geven, en ze te helpen extra materiaal te vinden met Zoeken naar boeken met Google. Verwijder dit watermerk niet. + Houd u aan de wet Wat u ook doet, houd er rekening mee dat u er zelf verantwoordelijk voor bent dat alles wat u doet legaal is. U kuni cr niet van uitgaan dat wanneer een werk beschikbaar lijkt te zijn voor het publieke domein in de Verenigde Staten, het ook publiek domcin is voor gebniikers in andere landen. Of er nog auteursrecht op een boek mst, verschilt per land. We kunnen u niet vertellen wat u in uw geval met een bepaald boek mag doen. Neem niet zomaar aan dat u een boek overal ter wereld op allerlei manieren kunt gebruiken, wanneer het ccnmaal in Zoeken naar boeken met Google staat. De wettelijke aansprakclijkhcid voor autcursrcchtcn is bchoorlijk strcng. Informatie over Zoeken naar boeken met Google Hct docl van Google is om alle informade weieldwijd toegankelijk en bruikbaar te maken. Zoeken naar boeken met Google helpt lezers boeken uit allerlei landen te ontdekken, en helpt auteurs en ui tgevers om een nieuw leespubliek te bereiken. U kunt de voUedige tekst van dit boek doorzoeken op hct web via |http: //books .google .coml w^ I 8CHETSEN niTMUNE JAVAANSi h:i POIITEFEUILLE. \ r S C H E T S E N riT MYNE JAVAAWSCHK POHTKPEUILLJ:, G. H. NAGET-, Ambtenaarli^liet CoBvemeMentinKod: Jndi«. AH8T£KUAH,l82 8. bji C. G. S TTL P KE. 646.^ ^76C.tf3-'3^2- AAN DENHEERE JOHANNES OLIVIER, Johavnesz., OuD^SmGRMTjUUM TAlt PALXXaASO, AL8 NEDEBIGE HULDE ▼ AN HOOGAGHTING en VBIENDSCHAP GBWUD DOOR DEN SGHRUVEIL VOORBERIGT. VY ^inig yalt omtrent het geschrif t te zeggen ^ dat den gunsUgen Lezer hier aange-^ boden wordr. — Het dagteekent van een' tijd) toen het bekoorlijk Ja^a nog de vol- maaktste rust genoot, en is meestal in die stenuning geschreyen , waarmede een Euiopeaan in Indie ^ buiten de werkzaamheden van zijn beroep 9 alleen het taediian pitae verjagen kan* Het was geenszins mijn plan , . het publiek op deze lettervracht te onthalen, die in een ander werelddeel geboren en welligt het transport naar Eurcpa niet waardig was. — Zij heeft edbter de reis met mij gemaakt, en ik moet openhardg bekennen, dat ik haar met vreugde in mijne portefeuille terug vond^ en als bode eener aangename herinnering begroette. — Eenige oude vrienden uit Jndie waren goed genoeg , den aanspraakloozen Schrij- ver het genoegen te kennen te geven, waar^ mede zij in de aanteekeningen en geschetste VI VOORBERIGT. tafereeltjes de zuivere waarheid aantroffen, lets dat ten minste niet van aUe reisverhalen kan gezegd v?orden. Toevallig kreeg de Uitgever mijn manuscript te zien, en oordeelde het niet onwaardig, door den druk te vrorden bekend gemaakt. Ik voelde mijne eigenliefde daardoor gestreeld , en gaf gaarne mijne toestemniing. Eenige weinige Teranderingen en bijvoegselen , — en ket^v^erkje v«ras voor de drukpers gereed, Moge het den Lezer een aangenaam uur verschaffen! — Hij zoeke 'in deze bladen geene uitgebreide Geschied- noch Natunr- kundige bescfarij viugen ^ reeds in zoo vele v^erken, over Ja^a handelende , te vinden. — De beroemde natuurkundlge vooral , met virien de Schrij ver de eer had , Japa te doorreizen , heeft hem, door zijoe viimxmltnAs Bijdragen tot de Flora pan Nederhmdsch Indie ^ van de moeite ontheven, zijn zwak talent aan den lof dier Godinne le v^agen. INHOUD^ Blade Dagyerliaal eener Beis door Java, in het Geyolg Tan den Heer D^. Bluhi i. Postreis yfXL Btdtenzorg naar Rembang. . . 5j. Mofgenwandding in en om het Kampement W^eUevreden 8i '5 Isolds Ilantentoin le ^icJii^iisoiSr 91 De Njejren • • 94 De Booze Njej g6 De Goede Nj^ \... loi Tan een Kommies. • • • io5 De Ondgast 108 s, ^edert mqne komst op Japa had ik steeds den vrensch gevoed, om eenmaal een reisje over dat schoone eiland te Lunnen maken* Verder dan Bnitenzorgy het bekende buitenTerbltjf van den Gouvemeor-Generaal , Sg palen of i3 oren van JBabtwia^ was ik nog niet geweest^ toende Com* missaris voor den Civielen Geneesknndigen dienst^ enz. D^Blumb bq wiens Departement ik geplaatst was 9 zgne Inspectiereize over Jcwa^ waarmede tevens een Natuarkanclig onderzoek moest verbon- .den zgn, aanvaardde, en ik den aiangenamen last ontving, denzelven te veigezellen* ^ Het overige reisgezelschap bestond uit den ach- tenswaardigen Hortulanus Kent : en den bekwa«- men teekenaar Latour, beiden geemploijeerd bj) •'stands Plantentuin tc Boitenzorg. De reis rtttm den 36 Febmarg lBa4t een' aan- Taog met bet dosgenoemde Daizend-Grebergte (Goenong Sarieboe), zqnde eene aaneenscbakeling van lage bergen, ten westen van Boitenzorg ge- legen, en nog nimmer door Nataorkondigen be- klommen. Wq waren in de zoogenaamde kwade Moosson; de wegen waren door de menigviildige regen uiter* mate slecht; bet fraaije weder, dat yf^ bg onze afreis badden^ veranderde weldra in eene hevige regenbui; moede en doornat kwamen wg, op den avond van ons vertrek 9 aan den voet van bet gebergte aan ^ waar onze bedienden reeds de ten- 1^ hiiM^^ opg^shlgefc. OeA kWad van V)ttWfe aan- bAQit ted » ffer ^^e Wk dfc wifcigew een ImMbM %^cefl^«ats nH «^»e #it ^e hiAteti^ wdfcc d« ItAttipbnfe uitei^Htt^ in ♦^fer ttjiddjen w^ ow b^ VondeA) ^A dte &*Kng^Jamlidi% treette. Ecn%fe \^>brflefeft bfeVfel!^ fl6i^«gs wf I^i^she Dansmefe- )(^ (die van '^A ^ gMtenstigeti aard i^UkJy, wrea ^'^ *i^ tWi d!t fttoSI^ da* t<5* laat Isi d«l nicl*t ' dfittidfei 0««! kok ma fe^ bet tattdafkbeii of Am*- •geroee'digd -dder efen ptttfr ^hwsfus S^ied'aiama*^ die ik hem aanb^ en fcij Wfel ^Cfkeem te IftStM:^ 'echte* bad deze dtitak eene n<K)dtot«Sge nilwteAing '<Jp ti^ne keukentrfl^nlm m aHibitie, betgeeil ^ met feedwea*A aatoi ons dejeniifeY bespBordeii. Den 28"," braken wq <fp , *n begonsiesL hcit iMl- zend-Gebergte te beUimmen* In den aanvang o gm% dit vi^ £oed te paaid , doch toen euMjel^ de weg al sleilBr en angebaander werd^ ea de paardeoL in bet diepe - d^k dreigdeu t/e )>Ij)Te9, stekea , waren wq genoodzaakt af te 9tqgjBn ^ te ▼oet iiaar boven te soLkelen. Dat was eene Yior? wenscbte corvee. — Eindelqk kwamen wq te Pa4^ sir Djieralf eD< « « • Een waar contrast van pracht en carier Bespeurden w^ in 't rond ; Zes arme batjes stonden bier Op sl^k en moddergrond. EllLecn loop^ nit, cm ca^ te lien^ Men raakt van drift aaa 'tk^ven, Een troep van kindren^ i<*Bgc lieUf Papa's en oude wijven« Een stramme grijzaard bromt: Wc4, wel! Wat komt dat yolk bier tnaken? Kqk, gilt een oude totebel, Dat zqn eerst rare snaken* De goede loidjes konden i^aar i^ htsp^foi wat w^ in bnnne arme Kampong kwamen zoekent en w^ gaven ons geene moeite om bpn ^t te .esfJiceren* In een pondok <^ kdige bat bidden f^i ons zoo lang op, tot dat wi} van kleedeiren 4 verwisselcl en cenige vcrvcrscliingen gebruikt had- den, wjI te verstaan uit onze eigcne provisie , want in het dorp was bedrocfd wcinig te vinden, Intasschen waren onze tenten op eenen kleinea afstand van de pondok, die wg in eene spgszaal hervormd hadden, opgeslagen, en nu poogden wg y zooveel de diepe modder ons toeliet , de zoo nbodige rust te genieten. De volgende dagen re- gende het onopbondelgk en op zgn Oost-Indisch , dat wil zeggen, als'of er een Geldersche watervloed van boven kwam, bctgeen;ecbter den beerBLtTME niet belette om met den Hortolanus Kbnt, ieder van een goeden pagong (regen- of zonnescherm) voorzien, te gaan botaniseren. Pen 3" Maart verlieten wq het bekoorlgke Pda^ air Djieralf en zeiden die plaaU met vreugde voor altoos vaarweL Mogen alle reizigers, die haar, naons, bezoeken, er, gelqk wg, heelbuids afkomen^ en niet levendig in de modderpoelen begraven worden! Wg gingen nu weder berg-op, berg-af, kregen eene scbrikkelgke portic rcgen op onze haid, en kwamen eindelijk na den afschuwelgken weg dui- zendmaal verwenscht te bebben, in eene Tlakte, die zeer geschikt was, om ons tot kampement te ' verstrekken 9 en ook oogenblikkelgk daartoe werd ingerigt. Door de zorg van een' Demang (inlandSch Hoofd)^ die ons door den beer Resident YAK Angelbeek te Buitenzorg als wegwgzer en bulp was toe- gcToegd, werd nu dies in de beste orde gebragt* Rondam <ttie teoten sloegen ooxe bedienden en koelies of dngers de noodige hntjes j en stallingen ▼oor de paarden op, welke nog dten sdfdcn dag door bet groot aantal werklieden voltooid werden » waarvan een gedeelie ait bet ona omringeDde ivoud takken en groote bladeren aansleepten^ terwijl an- deren zich met deneiver samenyoegingen en plaatsing onledig bie!den« Ook was er een aardig spqstafehjc met banken voor bet gezelscbap yerraardigd , door een dak tegen den legen bescbot* die aicb ecbter spoedig een doortogt baande^ en ons eenige malen onder bet eten Yerrast^y zonder evenwel bet rer- mogen te bezitten^ yan ons de ToUe scbolels en de Trienddqk lonkende w^nflescb te doen in den aCedL laten* In den eersten nacbt Tan aos verblijf aUuer^ naderde een tqger tot zeer iiab^ de stallen, doch werd door bet geschreenw der bedienden » die op bet binniken der paarden toescboten^ Terjaagd, en keerde onder een TerKhrikkelijk gebrul in bet boscb terog. Ninuner zag ik zoo vele mieren ran alleild soort dan bier, — wanneer bet 'regende waren onze tenten toI van deze iasekten 9 die zelfii in de kof* fen en goedeien, bij dnizeoden iodiongen. Eene soort van groene mieren* van eene bgzondere grootte^ Tiel ons tfooral btftig. Den 10^ fifaart zetten w; onzen togt Toort ; en badden weder eenen aischawel^ken weg, te ihidden van vervaarlqle afgronden , die vaak door cie digte struikcn voor het oog verborgen en das Ife gevaarlgker "xVaireii, Ih teue fraa^e vlakte tnaakt^n \i^ haUy 6n sloe- gen ohse fenteti op. Onze bedienden, dragers enz. legerd^n feich in eenig^ batten, weike, naar men ons verbaalde, te tbren kan eene bende roovers tot schuilplaats had- 4en gedknd* De Etemang , di^ ons yej^ezelde , bad mt eene i!idWrigb kampong de rongings of dammeisjes voor bt)s iti rcquisitie gesteld, zoodat de dag onzer aan- komlst met een luisterrqk bal besloten werd , Tvaarb^ *e^^ itlandscbe muziek tot den opgang der zon TDDrtraasde. Wq verloefden op deze, inderdaad bekoorlqko ;^)aats tot den 14*"^ Maart. en vertrokken toen liaar Rdmpingy aaii den voet van bet gebergte,' lifetw^Ik \vg nu vaarwel :?eiden. De Tv^ze, waarop ^^ bier bntvangen werden , gaf ons de beste boop dp een aangenaam verblgf. Voor bet buis van bet inlandscb Hoofd, deden wij onze paarden, die txAi moede gegalloppeerd haddeiti, een statigen pas aannemen, en reden plegtig tus^chen de ons aangapende xnenigte, de poort in en bet binnen- plein opy waar ons de buisbeer, eei^ dik en deftig man , te gemoet trad , en met een banddruk ver- welkomde. Zqne ecbtgenoote, nog eens zoo dik en deftig als bg , waggelde -ons insgelijks te gempet* Na ons met eeriige hwee-l^ee (inlandscb gebak Tan gedaanten en Llearen yffi^det^ pj^fdi^C^t 4t ipaag hedocvefi t» jbebl^eny werd J||e( dh/fr opge» drugen 9 heigeep woKeqlgk ftf^ ^gen £QiPope)|$iicv 9cb«n Ipk efir S09 bf bb$p& gtdA^Qt On^fi ftnmr fien iwar^ jbty^sphen Qf^ mm«A^mm9 ^^\» dj^ob Pp 4^ SoM^uge afdk^iiist d^ mzig^^ , wp op da z^e ea 4io zQ.m' hewn^flfke ^Nredevheli^ Ji^t dikke paar , sphoon e6bJte My^riipanngn s^ade^^ /gcheen , wat . he; ^ilusl yb^x dm fn^x^^di betrof, van een gebeel and^ gcvod&^p 4^ 4e Pxaf^ te wezen* , Een aantal rongingSy waaronder eenige bevallige meisjes waren, vermaakten onsnaden maaltgddcx)r de zonderlinge grimassen, waandi bet inlandscbe dansen of tandakken beataat^ . en die na en dan opgebelderd werden door ^en zoogennaipd gezang^ of liever gekrigsch, terwigl eene helscbe mozijk niet opfaield ons trommdvlies op eene zeer on* aangename wigze tg JUHCjIefif Qen volgenden moi^en namen onze werkzaam- "^ heden weder fiefi bcigin.^ ite^wfl d^ led%e nrea, die dezelve ons vei^iinden, besteed werden , om de omstreken van ons verblqf te bezigtigen. — Romping is sclpldevacbtig f^eUgen aan eene groote rivier, "waar t^melijk veel acbeepiiaart is, en aan wler overzqde eenige Kalkbergen bnnne kruinen verbeffen* De environs dezer kleine kampong zi;n zeer 8 bo6chri)k en leveren belangrijke gewassen voor den Natuuronderzoeker op. V^^ waren nog maar weinige dagen te Rom- ping f toen de heeren Cobben en Hooper van Buitenzorg ons met een bezoek kwamen vereeren, en ons kampement bezigtigden^ heUvelk op de plaats van ket huis, waar wf afgestapt waren 9 \va§ opgeslagen* Derzdver aankomat werd met een partigtje gevierd^ dat geen gering gat in onze wqnkisten maakte. W^ alagtten hun ter eere een vet (!) kalfy en menige eend en gana moest eenen vroegen dood sterven* Maar ytij vermaakien ons 00k terdegGt Een lange tafel 1 rijk belain. Met kear van lekkre spijzen) Lacht* elken gast zoo minzaam aan; Men moe8t des koks heldhafte daan En zijn' ambitie, prijzen* De oude wqngod kreeg zijn' toI> Terwijl men wakkcr v,eegde; Elk toonde zich een regte bol ; Ilet glaasje was gestadig vol > Hoe spocdig men 't 00k leegde. i Hoezee! riep men van alien kant. Hurrah! sante! lang levenl De gastheeri als een regie kwant, Riep: » Trienden! schoon het hoofd u brand t , »Laat a geen moed begeven!" Zoo ging *t in voile gloria Tot dat de boofden bolden, En eerst de gastheeri ha ! ha ! ha ! Toen de Raptein Chinees Hong-ka Van hunne stoelen rolden. Het overig gezelschap liet die twee heeren gerost snorken , en vemiaakte zich nog tot 8 nre des avonds. Toen namen de Buitbnzoi^cbe vrienden afscheid van ens ^ en ook het overig gezekchap keerde naar hub temg* Wq bieven te Romping tot i April , en na- men toen afscheid van het inlandLsch Hoofd , wien onze presentie reeds voor eenige dagen had schq- nen te vervelen^ en die onshartelqk vaarwelzeidoy in hoop 9 van ons nooit weder te zien. — Hierin inaakte de goede man echter eene misrek^ng; vn^ Ueten onze bagage en eenige bedlenden ten zij- nen huise, en deden slechts een uitstapje naar het aan de ovcrzqde der rivier gelegene iSiom/Ki/z , om dc Kalkbcrgen aldaar te bezigtigen. — Een 10 leclig huisje Tan wmea root de Poilcie gevlugtten Chinees, was ukqiuntend g6$chik( om ous tot ver- b]]gf te dienen , en wi] namen hetzelve j met voor- kennis ran den aldaargeplaatstenoppasser^ dadelqk in bezit. De Kalkbergen te Koeripan zqn zeer belangrigk , en men is voor de moeite, yan dezelve te beklim- men 9 dabbel schadeloos gesteld^ door de zonder- linge enwaarlqkromanesquetooneelen, die zq bijna op iedere scbrede aan het oog vertoonen* — < Wq moesten onis door digte stroiken en ineen gewassene takken met klewangs (hoawers) een' weg banen. Aan weerskanten Yerhieven zich steenmassa's van kalk en zwavel geyormd ; op sommige plaatsen z.'^gen wij spelonken, die door menschenbanden schenen uitgehold le zqa , en zeer goed tot schuil- pkats Toor roovers zouden bebben kujmen die-. ncn. Somtiids verbeeldde .men zich, e^ne aloude Testing binnen te tsedea, wmrvan de kalksteeneii aan weerszijde de mnren vooivteldea. E/ene schoone mmdeling ware dit geweest TCK>r Romanschr^vers^ om bunne Turige verbeeldingskracht ni^uvr Toed** mX te geveni Toen wq op den toie mte n top "ran d^i boog-* 6ten dezer bergen gddommenxTwien^ daalden wq, ten einde ons den langen en mocgelijken teiragweg door de doomen j^n stmiken te Beaparm , langs eene ^adde afhetting van barde kalkBioeniMiar be«> nedeiiy en kwamen aldaar gelokkig, sondm* bak imken aaa; 11 gei}&amdeiiGk)eiiong Dapilr, of KeQketil)ei*g. Waar- IRsbigiilifk oirfhsent dat I)ergi^> hetwelk naattwelijks iBchtig Voet ' hoog is ^ z^neil naam Van het zwft-* irelachtig water ^ hetgeen oitK^hoadd^k tiit den g^nd Dp^itelty en eene mtoigtd lagen Boven elkander gerorkud heefl , dif een gled plateau , 0]» het oog niet ongelgk aan eeA qsvdd vertooneik — * EKt plateau vonden wg op fiommige plaatten met ^alkkegela bezet ^ Waaryan sommigen l^f tot zes vo^ lioogte blidden , ^i van I>oyeti met eene opening tf tepel Vooi^ien wdien, Walmilt ge^tadig warm kidkwater opbortelde , hetwelk langs den kegel af- loopende, onopboadeli^k nieuwe gestslcen vormde* Een dubbele kegel van dien aard, met twee opeDiivgt3n voorzien ) nil eene v&n welke warm wa- ter s^pelde, terwijl dat van de afndere ^oud w»s^ ^Werd op bevd van defi beer Blume tan den grond a%eboaWen9 en' me^ oYigeloofeli^e moette door een vtjftigtaldragers, -den berga%esjonwd)-^^ liet ^tlik woog meer dan 3ooo ponden. Betzeh^ % naderb^nd naar Baitwiu getransporteerd , en b^Ieedt tbans geen geringe plaats in bet Kabinet tan NatanJien van bet Bataviaascb Genootacbnp van Kansten en Wetenscbappen. Scboone bloemen en vruebten levert deze land- streek in overvfeed op^ Mangostans 9 ramboutans 9 kalapa's , ananassen , doerian's, watermeloenen enz* ^vaillen bier u!t- numtend. 13 Den i4^ April keerden y^i^ nasar RoTnping terug. Hoe vcwcliilde onze ontvangst aldaar van die, welke wq Bq onze eerste komst genoien hadden ! — Het nieuwtje was er af , geen muzijk klonk ons tegen, gecne Ronginga waren er le zien: — geen gastbeer qlde ons te gemoet ; koel bleef deze op zpne kanap6 liggen, toen hq ons zag aankomen^ en keek geweldig op zgn neus, toen h^ ons Ter<- bngcn hoorde f om nog drie of yier dagen daar te biyven, ten einde alies voor ons verirek naar Balcwia te regelen. Zgne lange tronie scbeen ons te zeggen, dat y^ ons nict te yeel konden haasten. W5 hadden echter den man geen kwaad gedaan, docb mogelgk had hij meet goeds van ons verwacht* Den l8*" April werden on?e goederen opbam- Boczen viotten geplaatstj vrg zelven begaven ons op dergelgke vaartaigen met een tent ofdakvoor- zien 9 waaronder wg tegen de zonnestralen en regen Leveiligd waren, en zoo dreven wij de schoone rivier af f naar Tang^erang. — De huisheer en deszclfc familie hadden ons tot op den oever ver- gezeld ; de oude vriendelljkheid was weder op des Demangs aangezigt te lezen. — Wg wisten, wat dit bedaidde* Een luid yaarwel! ricp men ons toe, Dochmet ccn lachje en blij te moe Zag men ons vlot ycrdtrijnen. i3 ' nGaat — bromde d'oude in zijncn haui, < )>Gaat Trienden, en wilt aan mijn* haard »Toch nimmer weer Terschijneii*" — » W^ van onzen kant waren ook niet tremrig dat vrg Bataifia naderden, waar wq kenniasen en vrienden hadden, en ons, na afgeloopen werk- zaamheden, meer vennaak konden Toorspelien^ dan in hec eenzame Romping. Ten 1 me na den middag kwamen fvij op onze BamLoezen vlotjes te Tangerang aan« Hier wer* (len wq door den heer GilSBERTSy Schont yan het District, met de grootste Tnenddqkheid ont* Yangcn en geherBergd, en hadden nu den t^dy cm de n^oT^ te doorwandelen. Eene waudeling le Tangerang i isf Tooral in den r^ent^d, zeer geschikt, om. den reiziger spoedig te verrelen ; er is niets meiLwaardigs in hct gelieele dorp te vinden^ een vr^ groote Clu-*. nescbe Bazar le?ert geene andere waren op^ dan eenigeononiBeerl^Lelevensmidddeny gcringie annis- tei^cn, grove'^^oeken, en dergdijkem Den Tolgenden morgen Begaven wg ons met .eene groote praauw naar Batatda^ waar vi^ VBffXL den middag aankwanl^en. Daar Bet oogmerk van onzen CBef was* om zIcB niet in de stad zelve^ maar in de naBgbeid der rawa's (lage gronden), die niet ver van ^a- iopui gevonden worden^ optehoodeny zoo waa Bet BoitenverBigf van 4en Beer Claus ^ Mr. Kleeder- i4 maker, drie polen vm de stad geli^joiy uifinnn- teud ges<;liiki om ons tot Terbl^f te dienen , en de elgenaarliadhetdaartoeaangebodeii* W^spoed-- den ons dns^ naar Tanjong-Krokol , (zoo lieette iz% oade Bqitengoed), en Yonden aldaar den lieer CrA^us nuet deszelft echtgenoole en kinderen^ waaronder twee Lerallige meisjes van vqftien k zes^ tien jaren waren, op ons wachtea, zijnde onze komst hon daags te Yoren schrifieli^ geioeld* l>e Yriendschap waannede dit Braaf huisgezinons ouivingy wa$ hartelgk en ^Dgevdnsd; wij raakten spoodig Ld^end , en werden biiiAen kcrt d& leden dear fiuoilie beschoowd. Den Tolgienden moigen vertrok de beer Cu^r3 met de zqnen weder naar de sCad , wear de aflSui^ Tan den ouden beer de$zel& tegei^roordigbdd ver- eischte, en naderband zagen wg de &milie re-* gelmadg elken zatordag avond in een paar antieke kapwaigens opdagen, om zich zondags, en som- wqlen eea dagje langer, buiten te yerapakeo* — Alsd^n sleten wj de$ avondsy wanneer onze be« zigheden veni^ wa^^en, de genoegelijkste oogen- blikken^ Bevallige docbters van CLASJSf nw beeld staat tbans nog levendig voor mqa' geest, en wekt mq op , om uw lof te bezingen ; staat de poistiscbe wending u Diet aan , ncemt dan ten miost^ bet kompliment voor lief. — tS Vw lect gehat iciioiik ontcn anders ligt de slaap Bering , En spraaLzaamlieid en leyen ; Uw lonkjes raofden iedera luurt , De w^eer, die Rnpido tart, Moest yoor nw oogjes beyen 1 — Tham sdieidt mq d' Oceaan Tan a £n jaren yloden; docli ook nu Zweefit trouw m' uw beeld Yoor oogen; StreLt lang Batayia tot sier^ En moog het eenmaal, even fier Op awe dochtren bogen. *« Wanneer bet nor d%ar wbs , dat de beminneli^ meisjes ons ferlieten, en stadwaarts keerden 9 ^dan was* ook de yrengde van Tenjong-krokol verban* »ea 9 ea elk tfag f^eiLbaUende den yolgenden tfttor- dag 4e ^vioet. De l^ari^eden gingcni o?erigens iiaren ge^meii -gang , DB afloop dereeh^n , maakte men een toertje %e paard vast de stard 9 om oude kmmissen le be- asoekeo* Mdt "rermaak zag ik somtijds bi^ die ge« legenheid bet o«de kampement te WelteirredeB ^ '^mn faerfimerde nij 'aan vroegere dagen* iieeriilke Dlantea 4ererden de emstrdren idezer \6 Rawa*5 op; — de schooDSte Bloemen spreidden zich op hare spii^elgladde vlakte uit, en yer- xnkten ona door het Bevallig schakeersel harer kleuren, wanneer wig soma in eene praauw al roegende de rawa'a doorkniiaten , en ona nict visachen Termaakten of eenige wa^ervogeb zochten te achieten. De menigvaldige drokke bezighedeti Van den heer Blume te Batcuda^ zoowel ala zqne Botaniachc ontdekkingen , nabij die stad , veriengden ona ver- bl^f aldaar tot den 28 Junq. Toen b^ven wg ons met al de bagage aan boord van eene ledige koffijpraauwy die naar Tjikao temgkeerde^ wer- iivaarta onze chef reeda eenige dagen te- voren over land vertrokken waa^ om de nabqgelegene bergen te bezoeken. Ona afacheid van de Clausiaanache familie waa hartelgky en niet zonder aandoening verlieten wq faaar. — Nog dikwgia keken wq om, en op eenen verren afstand blonk nog de glana der lieve maag- denoogen, ons vaartuig na! De reia met de koffijpraanwen ia voor eenen Enropeaan hoogat onaangenaam. In eene enge kast opgesloten^ waarin men naaawdigka overeind kan zitten, ia men aan ver?eling ten prooi* — Sedert een paar maanden waa er volstrekt geen regen gevaUen , en hierdoor was het water in de rivier zoo laagy dat W99 te Boengien-Krawang gckomen zqnde, manschappen moesten vragen^ om onze praauw te trekken. — Zoo kwamen wg eindelgk, 17 tai eene reis .van 8 dagen , op den 5' Jalig te Tjikao ^andong,) aan. Tjikao Scheldt de residendea Krawang en da Pteanger-iegentscbappea van 6en , . en verdeelt zich in twee deelen , Waarvan dat , hetwelk tot de laatst^ gemelde resideade^ en het regentschap Bandong behoorty eene fraa^e kampoog' oltmaaku Tjikao-Baodong is eene yoorname stapelplaats Tan koffij , welk prodokt de Preanger-regentschap-* pen in overvloed leveren, zoodat deze residende zonder tw^fel, in dat opzigt^ de belangr^kste van Java is.. De ligging van Tjikao aan eene groote rivier^^ nvdke zidi nahig Batavia in zee stort. Dit maakt het transport van koffij naar die hoofdstad zeer gemakkei5k. Wat het ander gedeelte van Tjikao 9 of Tjikao- Krawang betreft^ dit iseen klein, armoedig plaatsJQ van geen het minste aanbelang. De ligging van Tjikao*Bandong niaakt het ver«- bligf aldaar ten uiterste ongezond. — Rondom door hooge bei^en ingesloten^ die geene frissche lacht doorlaten^ zijn de inwonei^ ten prooi aan ee^ie braudende zon. — Big onze komst woedden de inlermitterende koortsen zeer sterk;' — velen onzer bedienden werden door dezelve aangetast, en eenige l^ders staakten hier voor altgd hunne reis. De bosschen ^ welke deze plaats omringen ^ wor* den door eene groote menigte tigers onveilig ge- * maakt 9 en er hebben loaar al te dikwij^s droevige i8 tooneelen plaats. — Evenwel heeft men geen voor- beeld , dat een Europeaan van een zoodanig dicr. ia venchhxcd gewordeu. De Javanen noemen den t^ger Matjan (IVIaaC Jan) en gelooveny dat de zielen der afgestor- Ten Europeanen in het (igcliaam van tigers over- gaan , — een bijgeloof faetgeen van de eerste komst der Hollanders alhier zija' naam schgnt te ontleeneuf Een noodlottig toeval had gednrende ons ver-, biqf te Tjikao plaats ; . -^ een Chinees , die tus-*. schen licht en donker langs den grooteh iveg naar hois keerde^ werd onverhoeds door een Iqger be^prongen en in het bosch gesleept. Hier vond men den volgenden ochtend het lijk , of liever het elleodig oversehot daarvan , . want de geheele bnik was verslonden en de d^en afgeklo- ven. Wq badden te l^jikao onzen intrek genomen b^ de heeren heulemans en kestendorp, ger employeerden bi^ de Goutemements-pakhuizen. — De Heer ABEGGy Pakhuismecster, een achtings* Waardig en minzaam man, deed ons alle mogelqke beleefdheid aan. — Een der grootste vermaken, die men te dezer plaatse genieten kan , is de jagt. Men ziet. zijne moeite steeds mim beloond door eene.rijke vangst, want wild en gevogelte, vooral Wilde paaawen, z^a hier in overvloed* Den i4 Jolg zeiden wij Tjikao Bandong vpor een poosje vaarwel y om den berg Parangs eenige> paUn van daar gel^en ^ te bezoeken, Het grootst^ ^9 gtid«elM itt Vs^g^ l>l^f acliter, claar onte ui^ ivezetidheid slechts 2^5 weken moest doreD* De top vaa dezen berg was nog nimmer door Bataorkundigen beklommen } de Heer BluME be« sloot zulks te beproeven* Tot op eene aanmerkelijke hoogte ontmoel de reiteiger op dezen bcirg kaiupoiigSi ia wier hutten men de alonde gastvrqheid der aartavaderen aan* tireft. •'^ Een gal en lijkeiyk ontbqt werd ons hal« Terwege aangeb'oden^ en was door de aitgestane Tertnoeyeniasen dabbel smakel^k. Wi} behoefden onze paarden, die bet klimmea gewoon waren^ niet te verlaten. Evenwel was de weg op flioinmige plaatsen niet zeer aantrekkeligk; bet smalle pad was sOzntijds al vrq stdl ; eenige malen moesten wq kleine rivierijes, die over gladde keiateeQen heenbruischten ^ doorwaden § en gansche boopen van zulke steenen atretndea tnaar al te dikwgls den weg. De bewnstheid dat bet woud, aan weerskanten van bet voetpad » door tijgers werd bewoond , die aloehts een uitval behoefden te doen ^ om ons de Bioeite van bet klimmen voor altooa te besparen^ kon weinig slof tot fen aangenaam onderhoud ^leveren* / Na eenen marsch van 4 & 5 oren waren wq bartebik blgde^ de kampong te zien^ die ons pro* visioneel tot verblijf moasi strekketi, Dezelve was nabg eeoen grooten, koffijtain ge- kgen) «^ de inwoneis vondon ban bestaan in 20 Let plakken en drogen vaa dit prodakt , - hetwelk: Eg vervolgens i^ de Gouvemements-pakhuizen te Ijitao leverden. — Bij onze komst stond de tuia in voUeii bloei; — de fraa^ vaUe bloesem Yei>- spreidde den lieiFelqksten geoir* De koffijboom tiert weligst op eenen steen- en bers&chtigen grond. — Hg is niet bestand tegen de brandende zonnestralen ^ weshalve men in de tuinen tosschen elke twee kofBjboomen eenen pi" nang" of Dadapboom plant, wier takken enbla** deren bet teedere gewas overschadnwen , waarbg men ecbter in bet oog boudt, dat zn zich niei tb .welig uitbreiden, en aan bet edei produkt des* zel& Yoedsel ontnemen* — Drie malen in bet jaar worden de vrachten geplukt ; in de zon of door middel van vaur gedroogd, van de scbillen enz*. gesuiverd, en de boonen vervolgens naar 's lands pakhuizen overgebragt. t De berg Parang schgnt van vro^ere oorlogen zgnen naam te ontleenen; immers beteekent Pa^- Ttmg (of Prang) in bet Maleiscb oorhgi Hooger dan de kampong waar wg ons bevon- den 9 was de berg niet bewoond, en nog nimmer was de bovenste top, die zich als een kale rots aan bet ' oog vertoonde , door een menscbelgkea Toet beklommen geworden. Wij beproefden dit te vergeefs ; met veel moeite en gevaar klommen- wq door bet digte wond , door scberpe doomen en over zware steenen, die ons dk oogenblik door honnen val dreigden te ver* 31 ■ plelten*, nageno^ looo voet hooger; dock Aasr stnitten ^ tegen een' gladden perpendicalairen sotssleen , die ons ^met geweld het Terder klimmen beletie. ^— ^ Moede^ to met gewonde handen en Toeten kwamen w^ in ons leger temg. Dit togtje had ons echter eenen r^ken Toorraad van vieemde gewassen opgeieTerd* Niet verre van den zo6 even gemelden koflSjtoin bevond zich onder ontelLare steenmassa's die aich nit den bei^grond verhieven , een rots^tuk van eene verbazende boogte en omtreL Onze nieaws- ^erigheid werd door hetgeen de Inlanders van JieCzeive verfaaaiden, levendig opgewekt, en meer dan eens maakten Wq eene wandefing derwaarts. , Langs ongebaande paden, tiisschen dfgte strui'- ken en t'eosachtige boomen y leidde een sieil voet- pad naar bet ontzaggelgke gevaarte, en men werd ▼errast door hetgeen van eene opening of liever verwnlfde gang die de geheele diepte der rots be<* slo^ en naar gissing iboo Schreden lang was. Door m^nwerken heeft men namelgk bet ge« Taarte doen springen^ — hakmessen en bglen hebben bet noodige &tsoen er aan gegeven, zoo als men doidelgk aan de wanden en het verwul&el besdenren kan* Het doel van dit verbazende weric, hetgeen onder de regering van den Goavemenr ZWAAR* {*) Be zelfde , die het eerst de ko£S}cultuur uit Bengale op Java invoerdc. 32 'j>£KBOON (*) is uttgevoerd 9 mm h»% vinden vao :goad, daar zaen meende^ dat de roUsteea een^ meoigte van dit metaal in zich bedoot* — Het i;elukte eehter Diet, en men keerde met ledige handea van de irrachtelooze onderneming terog, ^waarb^ eenige Earopeanen omgekomen varen* Vooraan in den ingang zageo wg de yolgende twoorden in den piaar ter regterzyde uitgehouwen : A^ 1733. den 23 Junf. * De rota beratte veel jgzerdeelen ; doch yf^ moes-« ten ons onderzoek bq den ingang bcpalen, daar de moaiassige grou/l ona belette , eene sebrede vcwler te gaan. -^ De omsir^kea van ons kampement waren uitmnn^ lend gnnatig vopr de jagt; paanwen en ander ge- TOgelte, zdfs herten ontbraken niet op onze tafek Den 12 Augustas werd de terngreis naar Tjikuib aangenomen, waarb^ aan onze paarden eene ge* wenschte verbetering in bun lot te benrt vidi; daar bet barggras niei alleen zeer dor maar 00k sebaars voorbanden was* Te Tjikao terug gekomeh z^nde, werd alles tot bet vertrek naar Wanya^a^ de boofdatad der Residentie Knupang in orde gebragt , en op den i!l Augustus begroetten w^ bet eeme zonne« Itcbt op den breeden rqwieg, dje naar gemelde plaats geleidt. Lustig draafden onae paardep ^ !r3 ap loi; weldra hjiddea wi) den afsland yan 20 palen afgelegd en bevonden ons reeds ten g are op Iiet bekoorlgke plein^ helwelk midden in de volkrijke negorig gelegen is, en de woningen der Europesche ambtenaren be vat. De Heer Valck, Resident van Kratvangs^s^ eenige dagen te voren, met zijae gemalin naar Sdtaifia vertrokken; de overige ambtenaren ont« Tingen ons allervriendelijkst , en boden ons ter* stond logemeQt en tafel aan. Doch onze rust was van korten daar, w^' wa« ren te nabq den Boerangrang. , — Deze bei^ verheft zich, op een uar afstands van PVany"^ assai ruim 5ooo voet boven de oppisrvlakte der zee. Nog niouner was hg door natuurkundigen beklommen , en dit boezemde onzen Chef des te mecr begeerte in, om zulks is ondernemen. — • Reeds^ den 17 Oct* werd dit plan ten oitvoer gebragt. • De Heeren Krumdick, eerste kommies, en Stauffsnbeil 9 plaatsel^ke heelmeester, boden zich aan , den togt te vergezellen , en zoo ging bet in den vroegen morgen bergwaarts. • Na een unr rgdens, noodzaakten ons de boog- len, van onze paarden te siggen, en bet ktim- men nam een aanvang; — Roim een uur badden wq gekiommen, toen sich een pondok juist van pas aanbood waar wq eenige mst konden genie- ten. — « een Loud boentje en een goed g!as wga gaven ons de verlorene krackten weder. \ Hi Toen wg eindelgk den bovensten top bereiki; hadden to nldaar de tenten meenden op te sl«aiiy bevonden wg niet alleen het terrein geheel en al ODgeschikt j maar ook was er geen water in de nabijheid /te vinden; — om dit onmisbaar artikel op te sporen daalden wg in eene andere rigting naat* beneden. * Lang daarde bet eer wg onzen wenscb Toldaan zagen; eindelgk echter zagen wig^ tot onze groote blijdsckap, een breed meer voor ons^ betgeen regrs en links zoo ver uitstrekte, iJs onze oogen reikten. — Hier vonden wij het lekkerste water ^ belder als ki*istal en koud als qs. De vlakke grond aan den oever was tdtnemend geschikt om er onze tenten op te slaan ; — eenige oade eerwaardige boomen vielen onder de slagen van den bql 9 om ruimbaan te maken , en hont te verschaffen , en weldra konden wg op onze kribben eene verkwikkende rust genieten. De bedienden staken groote vuren aan, om do koude te verdrijveii, die, toen de avond viely ODS de gnre herfstdagen in het noordelgk Eu** ropa herinnerde. Ik was van eenen dikken deken voorzien en spreidde m'qn mantel- er over been ; desniettemin koa ik door de ongewone koude den slaap niet vattcn; en des morgens was mqn- gezigt zoodanig gezwoUen, dat ik bijna niet uit mijne oogen zien kon; Eenige anderen van het gezelscfaap waren ill het zelfde geval. Toen echter de zon hare gloei- jetide stralen op Iiet meer merp ontdooiclen onze gezigten allengskens en werden weder soo plat en onbednidend als te voren. De Boerangrang leverde velc belangrqke voor- werpen voor de 'Botaoie op^ welke ik^ als niet ^t nqn bestek behoorende, nn en voortaan met slilzwggen voorbg ga. Wg vertoefden bier tot den 5. SepL Toen rerlieten wg dit gare kampe-^ menty en daalden yrg wat vlugger naar beneden, dan wg opgeklomDien wareo. •«* Vier palen Tan fVanijasaa ligt eene kampong Tjiratjas ge- naamd, in eepe acbilderachtige vlakte, door bea- Telen ingesloten. Ilier worden wanne zwavelbron- nen gevonden^ en er is eene goede badplaata aangelegd. Vele Igders met uitwendige gebreken hebben bier reeds bunne genezing mogen vinden* Na ens diner en passant ^ te WangoBsa ^snxy* men te bebben, reden wg naar Tjiratjas^ en oamen in eenen wel gebonwden Passaograban 9 die eene fraage ligging bad y oxxzga intrek* . . ' Het was wel jammer^ dat op die seboone plaats geen €in bevallig meisje te zien was, — want beeft de natuur niet meer aantrekkelgkbeid voor onSy wanneer wg baar aan den arm eener aanval-^ lige ^seboone liewonderen, dan wanneei* men, een- zaam, als een klui^enaar^ aan den oever eener mnrmelende beek voortsakkelt ? Ik Toor mij zoa Groenland of Siberie aan de zgde van een lief vrouwtje^ meer naar mgn smaak vinden, dan bet fraage Tjiraijaa met zgne wal- »6 |;elijke, tabakpmimende nqmphen! •< — Dlt tusschen twee haakjes! Den i5* September zeiden wij Tjiratjaa yaar- Wely ea keerdea naar fVanqassa tenig, van waar wq den ' 18* de reis naar Indramaao aannamen , om ons langs dien weg naar Clieribon te begeven. Des avonda voor ona verirek gaf de Heer Valck een afsdheidsmaal , hetwelk tot in den nacht voort- daurde^ de gastheer en zqne beminnelqke echt- geoote waren de ziel van dit vrol ijke feest , waarbij al de Europeaansche ingczetenen aanwezig waren. In den fris$chen morgenstond verlieten wq bet fraaqe Pi^anif'asaay en draafden lustig door tot. Soedangj eene kampong, 23 palen \s^n de eerst* genoemde plaats verwijderd; na op onze route, te Segala He rang bg een Engelsch landeigenaar , Davison genaamd, een paar nren uitgerust en onsaldaar een weinig verkwikt te hebben* De weg was zeer schoon; een6 afwisaeling van beavelen en dalen, van vruchtbare velden en lag* chende woningen , verlevendigde onzen togt en , eer wij er oxn dacbten waren wij ter plaatse onzer. ft l)cstemming. Te Soebang namen wq bq eeiiige Engelscben, die er eene groote en wd aangelegde rnmfabriek iiestaordeni ouzen intrek^ en werden op de gul- ste wqze ontliaald. Qnze goede reisgenoot, de Hprtulanus Ksnt, bad zich wegens den ongelukkigen toestand zijner beeneo^ boiten ataat ^evonden oqi ona te \olgen en was te TVan^'aaea achter geUeven , ten einde aldaar in rust z^ne genezing te beproeven. Od8 gezelschap bestond dus na ilechts uit drie Eoropeanen* B9 de vri^^elqke ramfabriekanteii 9 die ons bun gebcel' etablis^ement lieten zien^ eo Tan al hanne rumsoorten proeven lieten^ bidden ^ ons £enen nacht op, e^. vertrokken den i4* oaar Bagaden^ eene kampong, i5 paien boven SHoebang^ waar bet Inlandsch boofd ons in z^ne woning ontving* Deze deed ons den yolgenden dag nitgeleide tot balven^'Cge van Pamanoehan. Wg hadden te Bagaden voor onze bedienden, die door de vorige marachen te voety vermoeid waren, paard^n gebuard, 9n soo maakten wg een Vi-g tabr^k corps oavalerie ait, het escorte Baga^ denaara er onder begrepeni die zich, om ons eer aan te doen^ onder de banieren van bun boefd hadden geschaard, en in de komiekste te- noe acbter ons kwamen aandrayen. Wat vrccmde gezfgten s Van allerlei aard, t .Wat koddige snaken Zag men bier te paard ! -^ ^Komt bier, barlekijnen En neemt een model, Om fraai te verschijnen Bq kermis en spcL "^ 98 Deei^ draagt eenen maHtdl Reeds drie maal gekeerd, Xjl die Veer een Tcstje Bepoederd, besmeerd; *^ Seez' rijdt als een kwibus, v BlootsYoets en gespoord, Terwijl wecr een ander, — In laarzen Tersmoort* Beez' sloeg om zijn lenden Een oaden kahaal. En schijnt nog tedenken, » Dat staat mij eerst fraai"! «^ Die prijkt in een toppie, Met takken yersierd^ Daar 'thoofd yan zijn makker Een yaatdoek omzwiert. -« Viel 'thoofd yan de benda Soms in den galop, Dan weerden zich.d'anderenj^ Dan ging liet hop! hop! Doch bang yoor bet yallen| Greep deze den maan, Eu die doot zijn knien, Als persqzers aan* — • ^9 Dodi liel K^ nog d goed nwt deie cnotte dl Geen wpm aodi been mid cr gebroken, en de xidden maaea hedtfanidf, dodi Tif faongerif;, Mioc ceoe hodniclMige iifwigite oniviiig om de Demang te Pamonoelaxiy toco wf ajne woui^, die aan Iwt cinde ^pui ImC luge doip ffiegea ww, nsdeideii* — Onder eene ^ dff lHiw fcfft i d^ nrwurjj^ ^ reden wi| het bumenplni opi — Wit zagen Wf daar? Ecu troep danseretiai «oo lachtig T«n tocC Als aardig Tan weien en gnl Tan gcoKied, Bekoorde ons b^ 't eente gcnakcn ; Ja waarl^k! bier haddenirq 'trcgt naar den nn , Die liere brainetjei ! •— > zq badden in min ' £en SocEAics 't barte doen blaken ! De nmzigk domde tot laat in den nadit, en de danseressen nainen wel roldaan afiicbeid tan ons, om ucb in de armen tan Morpbeos, (of mogd^ in andere) te inaejpcEu — Vfi^ begaven ons in^di^ ter msty en ^^pen een goed gat in den dag. Een ontbqt Tan kviee-kwee en koffij wacbtte op oDs, docb wg gebnukten er weioig Tan, ma^ stdden terstond oqm ei^ne koks in bet werL VarTolgens werd de kampong bezigtigd. -«- De- zdTe ligt aan eene groote xiTier, die %HSk eenig^ palen Tan daar in aee stoTt. — Het getal boixen So vonden Wf zeer aanmerkel^k , alle van Bamboes, doch Ti^ 'net ; — over het algemeen viel ons eene grootere welvaart in het oog, dan \?ig op menige andere plaats ontwaard hadden* — De inwoners schenen eene groote n^verheid te bezitten. Land- bouw en yischvangst hielden de mannen bezig, ^ terwgl de vroawtjes het hoiswerk waarnamen, rqst en koffij' tombokten *), kapok zuiverden, kwee- kwee &briceerden , waarbg Z9*met handen en -voe- ten te werk gingen, enz. Wg zeiden Pamanoelan in den nacht van den 36* op den 27^ September vaarwel, en zetten onzen marsch voort naar Kandajig Auer. — Het was pikdonker, toen wg te paard stegen, eenige Inlanders vergezelden ons met brandende obers f) » en w^ gebnukten de voorzigtigheid ons niet van het licht te verwigderen, daar het voetpad vrq smal was en er een klein riviertje langs vloeide, waarin W9 ligt een teogje hadden kunnen drinken, en eene verfrissching vinden, die wg b^ de nachte- Igke koade wel konden ontberen* — Eenige malen ^gen de obors uit, en eene plegtige doistemis Omgaf ons; goed was het^ dat er geene htiizen in *) De rijst wordt in een uitgehold blok van hout met een houten stamper gedorscht. Dit blok wordt tomboh genoemd. De koffij gebrand zijnde^ wordt niet ^elgk bij ons^ gemalen^ maar in den tombok fijn gestampt. f ) Toortsen van gespleten bamboes. 5i den omttek waren , want ons gesoliireetiw en ge* vloek onir nieuwe fakkels zou ond en jong op do been bebben gebragU Eindelijk verlicbtte de opkomende, weldadige dageraad onzen reisstoet, en ten 7 ure ataptenwg Toor de woning van den Demang van Kandang Auer als ware nacbtapoken , van onze .paarden* De eerate onaangedame tiding, welke wtj bier Ternamen , waa dat er geen driukwater was* — De inwonera badden bunnen gebeelen voorraad opge- offerd ^ om alappe koiBj en magere aoep voor on9 te koken. — Arme menscben! gq waart zeker nog meer te beklagen dan onze paarden en bon-« den 9 ofacboon deze dieren ook te regt ooa me- del^den gaande maakten. Bij onze komat werd een aantal dorpellngen g^detacbeerd naar ecne pat , 3 uren ver ^ om eene' provisie water aldaar te balen» -^ Zoozeer bad eene verzengende bitte van 3 maanden , waarb^ geen dropJQ regen was gevallen , dep moederlijken scboot der aarde opgedroogd* Eene rivier die nog zoo korten tqd geleden^ door praauwen werd bevaren^ diende.ona nu tot een' rfjweg. Onze paarden badden bet allerelletidigit* '-^ Slecbts spaarzaam werd bun een bamboea vol wa- ter uitgereikt , bet weinige graa , dat de dorre zout- acbtige grond aaaboo49 waa Van alle voedende aappen beroofd* Deze kampong ia vr^ groat, en regelmatig ge<* S3 bouwcly bestaande aU eene lange straat met een uitgestrekt vijsrkaoi pleia, waar tnea een grdot zoatmagazi^a viodt^ daar te dezer plaatse yeel zout gemaakt wordt* De omstreek van Kandang \Auer is dor en onvTuchtbaar ; weinige pisangs en kalapaboomen stakea angstvallig hunne kroinea omhoog, moede- loos hingen de half verwelkte bladeren naar beneden* . De plaats ligt een half nor van zee. Te d ore des iiachts stegen wg weder te paard en hadden eenen breedea nitmunteaden weg tot Indramaijo^ y zgnde een a&tand van . ao palen* Een gelakkig toeval wilde, dat wq ten huize van den Heer Kortenbout van der Slitis, Aasi* aieat Resident, juist op het oogenblik aankiyamen ^ea het ontbgt opgedragen werd* r, Daar de Heer Kortbnbout slechts eene kamer disponibel had, die hg aan dex^ Heere Blumb aanboody begaf ik mg met onzen reisgenoot La- tour in de nabg gelegene herberg van Jan TAN Vbbn, die met het opschrift van Heerenloge^ meni prgkte, en waar yrq eene zeer goede bedie- ning vonden. — W9 troffen aldaar eenige scheeps- kdpiteins aan, vrolgke menschen, waarmede TV9 den tgd zeer aangenaam doorbragten. — Jan VAN Veen had goeden wgn in zgn' kelder. Niettegenstaande de brandende zoiuiehitte door- kruisten wg geheel Indramaijo. — • Deze plaats is vrg aanmerkelgk en er nvordt veel handd ge-» dreven met het overige gedeelte van Jam ^ vooral 55 met Batcuda door middel eener groote rivier, die doorv*eIe schepen bevaren wordu -— * Men yindt er een' grooten Cliineschen bazaar* Een fraai aangel^d fort, met de'noodige stakken Toorzien^ had eene bezetting van^o k So man, en mesi door een eersten Initenant gecommandeerd* De woningen der Eoropesche ambtenaren^ de magazgnen enz. waren zeer firaage geboawen, meestal geheel nieaWf en maakten eene niunun- tende vertooning 4<><>^ ^^^^^ lagging aan de riyier. W9 bragten twee aangename dagen te Indra^ mago door. In den nacht Tan den 39 op 5o« September beaten w^ ons naar Cheribon op weg. Wg badden eenen rid van 54palenaf teleggen, en daar wg, om bg de i&kkels te blgven, stapyoets moesten rqden, waren wg naaawelgks half weg, toen de zon reeds hare gloegende atralen op ons wierp. 