title: Materia medica physico-historico-mechanica : reyno mineral
creator: Castro Sarmento, Jacob de, 1692-1762
text: *'j;r V ^; ; in^üb:;i';. i :::•:;, :¿í) e^oJí^A t b :;í*P i/i , vx^w*;í¿ 4I-' í jMh"niic''nf f* rO r:’ í ' I » • #k» « * ^ f »*í : i * -- *1 I - W V- ♦♦ « • /•'^nA r> o b7:: o'i}:)?0£i c 0:^7 .. t,:] f* '■ :íl. r'Sl )’ « % » \ > . V *•■ V * oHq.- r . f li . . ■ ^ ' ■' Kli.O . • ► ^ flrr-cn í .. /rr. .. * 4 I li ; ir > -> ,ro V •. ^ i\-í| <í:i .. ^.? ‘ *1 Ti i ^ r- »• I t X ^:i^:;;ov í n;íA ob //^4V,0JÍ .Liijb ';'»^RTrro¿-^^ r'ivjítñ afíl^^ " i-x-n .i í^‘i tfí i» ob i - ^ b '»if^'^i'V»¿'; •y *1 y .o ;,r;r-i{ o£ . - í'j'ikü. ‘Áí' ‘ t M*.' f «A ■ . ' . 7 ■ : ^ a ■ : *'u .• • t i V >í:. v ji' #: ■' V- 1 / Advertencia. PO R fe haverem eftampado alguma^ Edi(¡oens da feguintcDiflcrta^am, íeni ordem^ ou noticia minha, e eíTas cheas de erros da Imprcnfa^ por nao tomarem os Impreílbres mais cuidado, que da fuá con¬ veniencia propria, aindaque feja defraudan¬ do os Autores de qualquer Obra ; me re- folvi a imprimir a Edi^am anexa, f a que acrefcentei o Apendix, que fe Ihe fcgue J e a declarar, que a que íe eftampou em O- landa^ na Univerfidade de Leyde^ e paíTou a Saxonta^ fe nao imprimió por Ordem, ou Permiífam minha, e fó me veyo á noti¬ cia, por achar, que ñas Tranfacfoens dos Eruditos impreífas com privilegio del Rey de Polonia, do Anno 1723, volume 53, me fizeram a honra de fazer mencam della, e de a reduzirem a epitome na forma, que fe legue. A^a Erudit. publicata L¡i)Jt¿e Cal, Maii^ Mdccxxiii. B I S S E RT AT l O In novam, tatam^ ac níilem Mcthodtim Inociilationis ^ feu Tran fplantaíionis V a r i o l a rum. Liigd, Batav. apud ’^cJocm, du Vivie, 17x1^ b- ACO B1 a Cajiro DiíTertatio, An- no 1721 5 Anglico idiomate antea e- ^ dita, Latió nunc donata, prodit, in ^ qua Autor Clariílimus primo brevem va- ^ liolarum hiftoriam ex variis Autoribus ‘ Arabicis 6C Anglicis, prascipue Sydenha- ^ mio^ cxtraftam exponit; hiñe diverías ^ methodos, quibus variolis mederi Aledicis ^ haftenus confuetum fuit, ailegat, et tan- ^ dern modum inoculandi eafdem explicar, ^ Inter Methodos generales, quatuor po- ^ tiílimum in ícenam pioducit, quarum duse ‘ nomine frigidi calidi Regimínis notoe ^ funt. Illud Sydenhamtus introduxit, hoc ‘ omnes nutrices & vctul^ ampleéluntur, ‘ ac a Mortono & Lyflero approbatur. LT- ‘ trumque falutarem s^que lequi poíTe e- f ventum judicat, íi a perico tradetur Ale- 3 Y ^ dico ■- > i V- L 11 ] ^ díco. Tertia Boerhavii eft) qui variólas ‘ confiderans ut acutam & continuam fe- ‘ brem, cujus puíiulí]e folummodo materice ^ morbificse evacuatio critica lint, non ne- ^ ceíTarium ducit, varias morbi periodos ‘ cxpeclare, led prima in invafione propri- ‘ as evacuationes, ut vensc feclionem, vo- ‘ mitoria, ut & antiphlogiftica ordinat. ^ Ooarta conipleftitur Regimen oleofum a ^ Woodwarclo invcntum. Cum enim hic ^ morbuni a falibus bilioíis originem trahere, ‘ eorumqiie ledem in ñomacho eíTe fuppo- ^ nat, vomitoria K enemata, pro evacuanda ^ particularum falinarum portionc, 6C prce- ^ largos hauftus oleofos ad diluendum, mi- ‘ tigandum 8C refrxnandum falia pra^fcribit. ^ Dum de methodis particularibus, contra ^ fym.ptomata quaadam direétis, agit Cla- ^ úíñmus aCajiro^ ptyalifmum mercuria- ‘ lem innuit ‘xBhcairne in ufum vocatum, ^ quoties falivatio luppreíTa &faciei tumor ‘ imminutus eft, SC purgationem a Freind ‘ & Mead^ aliiíque^ in febre fecundaria ^ variolarum confluentium laudatam. Me- ^ thodum vero inoculandi variólas, phíc- ^ nomena, qux eandem comitantur, com- ‘ modumque, quod ex illa fperandum ve- ^ nit^ ex Autore plurimis recenfere, nunc ‘ non attinet, íiquidem h^cc a nobis alibi ^ commemorata, imo nulli nunc amplias ‘ incógnita funt. Ceterum variolarum or- * tun>j tam ab aeris conftitutione epidémica, ^ quam f lli ] ‘ qiiam mediante tranfplantationc, exfuíl-í- tatarum íequenti modo fibiconcipit : Ma- ‘ teria morbifica inlanguinis maíTa recepta, ^ tali vi conftat attradiva, ut capax fit, al- ‘ terationem in illius craíi & varias combí- ‘ nationes globulorum, qiiibus componitiir, ^ producendi, adeo ut au¿l¡s luis dianietris ‘ inepti evadant ad tranleundum per parti- ^ nm extremarum vaia capillaria, unde mo- ^ tus retardatur, 6c inhibetur, ac frigiditas, * horror & tremor femper in prima invafi- ‘ one oritur. Sanguino ígitur per has par- ^ tes libere non fluente, brevius bine iter ^ emetiente, velociuíque reden n te, fpiritus ‘ cclerius immittuntur in cordis fibrillas, ‘ quío idcirco robufiius impetuorius le ^ contrahunt, arteriio validius fe dilatant, ‘ 2^ febrem accendunt. Hrcc omnia du- ‘ rant, ufqucdum globuli violenta hac ‘ accelerata agitatione, cordis contraélione,. ‘ valbrum elafticitate, mufculorum aclione, ^ atmofphíerse gravitatione in pulmones, ^ adeo imminuantur, ut prompte per mi- ^ nima capillaria circulari, ac varia obfta- ‘ cula fu pera re poffint. Ipfre particube ^ morbofx fuperfluae interim facile leparan- * tur, ex maífa fanguinea ad corporis ^ fuperficiem eliminantur; cum vero adhuc ^ nimis lint craíTae, cuticulam elevant in ^ vcficulas puftulas, 2C partim a calore, ^ partim abfceíTu particularum volatilium ^ abeunt in puS; exficcantur, & fub Iqua- ^ marum L IV ] marum forma decidunt. Quibus pofitis í conclüdit Autor, diíTcrentiam íympto- ‘ matum Ínter variólas communi modo or- ‘ tas, ¿C per tranfplantatíonem communica- ‘ tas, ex diverfa partim quantitate, partim ‘ activitate materia: morbífica dependeré. ‘ Graviora fcilicet eíTe priora, quia effluvia ‘ contagiofa fubtiliffima (i) in corpore re- ‘ cipiuntur, (a) partim aeris agitatione, ‘ partim radiis folaribus in motum veloci- ‘ orem abripiuntur, (3) varias per partes ‘ íanguini comrnunicantilr, per corporis, ‘ puta, totam fuperficiem, afperam arteri- ^ am, pulmones, SC ftomachum, (4) quia ‘ regroti corpus nullo modo pra:paratum eft ‘ ad refiilendum vi morbi ; omnia vero le- ‘ viora eíTe poíteriora, ubi craíTum im- ^ becille pus fine vel miinima exaltatione ‘ fimul ¿í íemel toti fanguinis maíTse in ‘ corpore recte prreparato, ac roborato ad ‘ conamina fortiífima horum effluviorum ‘ eludenda immifeetur. / DISSERTATIO I N Nov^rn^ T utam ^ se U tilem ]VI ethodum Inc- cuLATioNis, feu Transplantationis VA RIO LA R U M, Theflaliá, Conftantinopoli, Sc Venetüs primo Inventam, nuneque in hac Ciyitafe, AUCTORITATE Regiae Majestatis BrITANNIC/ÍE Comprobatam, z^JuB, 1721. c U M Criticis Notis in Varios Auftores de hot: Morbo ícribentes: A u C T o R E D.jACOBáCASTROSARMENTO, Medico Lufitano, Collegii Regaus Medicorum Londinenfmm L. Regia; c^ue Societatis Socio. Eoitio Tertia correftior. LONDINl 1731. O VI A * i*: ,. fsH(igí..'-:víí '“''*• t'ñ ‘ if' * 8 lü «( 1 « ■ *. ' -V X V j*. T ' íii m -íí "jíí '•i T- ál iSAÍt-i!^ -— .¿tii'-J -.<-• '■■'''':*^.. I • /■ ■'.. • {■■ , ■ •¡. « .1 1 / • - , • \ , ,. •a-.j ■ -4 f' J ^ ■■ M'-— ^ ■. K ‘ J ' ^''?i~ W (J .1 i ■ ■■ . 1. ■ v. ■• ' ' ■■ ■ ■ , -. , ''■ ' ■ , V ■ ■■.•V>?"'‘‘ í ■■ li V a -v • . ■*;A X "'x:'- J '...4 ., - V'^'r’/vJ , ’ ; - i • \ f , >->•»• . ■/► 'f>-V - '♦ ■■,. « V ‘ ' XA , 'V >• rte; ' ft 'v;- •. A -Ri .'■XíF X, V. í #- ® t W i* "** ‘' ' ^ *•' ® ^ *^.’| firaríi ; í v.^ u..> V ll 1 . o ,•'■<■■. Ji* m »•: ''1? Si' s i y , A v^. • A ■ ' ; •^'.v* ^ .f\r-^ ' »í: i . k .. S' tr' Vi ‘ a. H t a H M ■ . ■' ' rf- ■.'■;i ■: :'yJ^SÜÍS<i" yAi A D L E C T o R E M A L IS ejl Mefitis nojir¿¡^ gi litas {^eritijjime LeÉíor) ut qu£ vel oculíSj vel exj^e-^ rimento nojmetifji non com-- proi?auimnSy de iisy feujocofe loquamuryfeum^ojihiíta ejfe exijlimemus: Methodum Ino- ciilattonis y Tranjplantationis feu Vario^ larum tot poft annos ConJiantinopolij Veneti-^ isy & Thejjalia feliciter hi ufum traditaniy nmcque in hac celebérrima hondint Civitate ajfatim comprobatam^ in omnium per fonarum vel illuflriy vel genio vulgariy non tam t entari gavifi fumusj quam profeqtii Jludemus y at cnm htijtis Metrópolis civesy qnibusy angltco fermoncy primam editionem obtulmuSy innti^ meris^ adhiic contimiis expermentis^ veram^ ac evidentijiwam habeant hnjus veritatis Ideamj nmc latino extcronm animosy nt credant invitarmtSy ut experiantur ex- pofcimus : Nec mirery Ji aliquiy vel incre- duliy vel legumy motímmy ac mechanices a 2 Cor- Ad Leftorem. Gorgor is humani omnino jejura^ ardtiamj íf5 fere im^offth'tlem htíjufrnodi Inoculandi iVíí- thodíim exijliniari acriter contendant ; nec fnirefj inquanij qtiando tot ^oji anuos tnva- luit im^erkorufu contr over fia in Sangtik nis Circulatlonem^ a doúttjfimo fem^ery ac femper memorando D. Dr. Harví^o, Natur¿ej Medicina vere indagatorCj vin-^ dicatore^ inventam j omnitim tamen varia argutia nugatoria^^ tándem fuíaEta confia tentur ab inconcusa ejuj'dem átgnijfirni Har- vaei veritate^ qtiam ifjis oculis videty ac ag-^ fiofcit frajens jÍLvurn^ agnofcetque futurum» ^uanti et T)o£íij Indo£ti contra Corticis Peruvianí^ adminijlrationem non ^toclama^ bant^ quando frimo in Europani inroduüta fuit'l quamplnrimi adver fus ejus ufum tur^ pter loquebanturj alii verbis^ fcriftis aUi: jít mirabili hujus Corticis virtute^ tempris decurfuy calculata-i ac evidentijfmis ^ epbíi’- bus accurate examinatay ut remediim hoc in temporc alus pacellensy colitur in Arte Medica, ^id mali Veteres Mercurio non imptabantl etenim fotior illorum farsj Mercurium ut fimpiciter venenum mdigita^ banty ac ab Arte Medica^ hac de caufa^ omnino rejiciendum ejfe fortiter ajferebant. At hoc nofiro faculoy quem in Medicina vel leviterintúatumpof ^sre ptgebity totatn Artis Medica ptejlatemy in variis Herculeis avel- lendis Mor bis, ac radicitusjtirpndisyfruflra labor atur amy ni Mercurio veluti galea flori- Ad Leftorem. cay ^ telo robot atam incederet. de iis díBa fmty de ^lutibus alus dí£ia nimusy qtis ^ ex^erimentOy ^ demonjtra* tíone ctm in Theoriay tim in Traxi Medi^ cinam adaugent : Hane certe Inoculandi Methoduniy Retjgablic^ non mmoris emolu- mentiy ut aliter am^leñaris JperOy fatis mihi erit gloria y fatis gattdioy fi ( qutcquid dícant Medicafri ) Virt do£íiores ÍS Natu-- ram indagandi amatoresy exferiantuty deant ftiis ijfis octilis ^ cerútudinemy ^ hu- jus Methodi fecuritatemy ut eam ómnibus in regionibus introducanty ac unum Arú Me-- díc£ 7ion mferius adjutíorium fu^peditenU URA falutis, & pulchritudí- nisomnium, pr^cipue Mulie- rum, (utpoteelegantius Creati- onis objednm) íemper fuit fti- mnliis Medicis, ut excogítarent Methodos utramque prxfervandi á Morbo- rum viribuSj ipfas deftriientium : at nihilo ma- gis patet, quamin Variolis. Conamina varia Adedicorum & íi fepiílime proficua íint in hnnc Morbum, attamen hiicufque in omnes praevalet ; neceíTe eft ergo ut refugiant ad aliud, fcilicetinoculandi, feu Tranfplantan- di Variólas A4ethodum, aliis in regionibus multo in uíli habitam, aliis vero, paucis, vel nomine, notam. Ut magis pateat hujus difcrimen, omni- um aliarumMethodorum peffimus fucceíTus, & ut fruélus Inoculationis meliori in lami¬ ne appareat ; primo, brevem Variolarum hiftoriam, varias Confequentias huic atten- dentes, variis Aud'oribus Arabicís^ K Angli- dsy pr^ecipué Dr. Sydenhamo^ aliis ex- tradam; fecundo, varias Methodos nunc in ufu traditas ; ¿C, tertio, modum Inocu- landi, íeu Tranípiantandi, ut & Caulas Mor- [ 7 ] _ bi, hujus depurationis, utilem infallibi- lemque fucceíTum, hanc fequentem, brevi^ ter exponam. Varióla, five funt epidemicíe, penden¬ tes a particulari Conftitiitione Aeris com- miiniter, vel generaliter incipientes tali tempere in illos ^Homines, qui antea íimili Morbo non corripiebantur; vel contagiofe, communicatse ab effluviis morbificis, quse ab alio, eodem Morbo aíFeclo, oriuntur, bC aliis, intra íph^ram íiiaí aftivitatis, commu- nicantur, quorum corpora íuíceptibilia funt illorum impreffionis, & virium. Invadunt in ómnibus Anni tempeftatibus, ípecialiter tamen in Vere, hítate. In Autumno, melioris fuñí conditionis, prsefertim in illi- us declinatione, fed quo citius apparent in Hyeme, eo malignioris naturse ííint. Pr^- cipué invadunt Infantes, ¿C duplici differunt fpecie, Dijthidfa nempé, Confluente ; pofteriores pejoris funt condítionis, majo- remque habent Symptomatum varietatem, in prioribus non inventam. Curíus hujuf- modi Morbi in unaquaque Ipecie adimple- tur quadruplici periodo^ viz. InvaJionCj £- ruptione^ Maturationej ¿C Exficcatione ; omnes tamen citius pertraníeunt DiflinEí^y quam Confluentes. lilis invadentibus, ^grotus immediaté fentit horrorem, tremorem j deinde Fe- brem acutam, albida cum lingua, fiti, nau- íea, gravedine, ^ Capitis, ^ Oculorum ; humor ... ^ ^ ^ humor ucris irritíit Naíiim, unde frccjuenter fternutat, pruriunt, & humore madent O-^ culi • Palpebrís tument, vomit frequenterj tüffit abfque expeétoratione, Afthmate te- netur 5 dolores prasmagnos in Capite habet, Doríoj LumbiSj & in Scrobiculo Cordis j Pulfus eft celer, ¿C magnus, rubra Facies^ Urina aliquando ut in íalute, attamen fre- quenter túrbida, &í cruda, Sanguis extrara- iatus pleuriticus eft, Motus Convulfivi in Infantibus immediateprsecedunt Eruptioni, nifi^ a dentitione oriantur. DifiinBis af- fc&i frequenter ^ fudant, quod Symptoma familiare eft huic ípeciei, in Confluentihus pr^cedit Diarrh^a, attamen raro apparet in Üfjíífí^is, Omnia hsec augentur ab Invaíione, ufqiie ad Eruptionem, at non ^quis gradibus his in variis ípeciebus. In Difiinóíis enim mitioris íunt naturse, in Coujlucntibus vero Febris, Anxietas &: Vo- mitus vehementes funt, & communiter duobus, vel tribus diebus poft Eruptionem permanent. In Dijlin^íis erumpunt communiter quarto poft Invafionem die, &raro íeriusj Cofijlucfittbus vero tertio, fepius citius, ra-» ro autem, aut nunquam quarto, niíi illfs moríe fint dolores violenti, alia Sympto- mata acerba ^grotum excruciantia. In Puftul^ variis in locis apparent, prarcipue in Facie, Collo, & Thorace, & g^radatim toto Corpore, quse qnotidie alti- ores, i [ 9 J res, & majores fiunt. Primuni rubrcX, poltea chriítallince, tándem pallídiE, & in fummitate íuIvíb apparent ufque ad iVla- turationis tempus. Hilcc cutis, & caro contigua dolore inflammantur, ac tument. PalpebtíK adeo túmida? fiunt, ut occludan- tur, & inde aEgrotus vifu captus fit, quod communiter oftavo in die contingit, qui dies, liac in fpecie, prascipné notandus eíi:. Hoc poft tempus, fecundum Puftularum numerum, Manus, Digiti, £c alia: partes Inflammatione, & tumore occupantur, qu® in unQecimo decreicunt, fioc cnim in tem- pore, DifiíftBa maturatse funt. Deinde gradatim exficcantnr ufque ad decimum quartum, vel decimum quintum, in qui- bus omnes, illis exceptis, quse in Mani- bus, cadunt, Poft Puftulas, fquamse oriún- tur, qu® quandoque, aut rariffime foveas relinquunt, Confluentes erumpentes, quandoque appa¬ rent Érefipelatis ad inftar, quandoque Morbiilorum. In hifee Puftul® non adeo alt®, ut in Díflin£íís funt. In Facie, Trunco minores exiftunt, at quo proprius appropinquant ad extremitates, co majores fiunt: In Facie in íé coeunt, adeo ut ap- pareat quafi vefica rubra vellata, odavo die tranlaélo, cutis, qu® antea levis, gra¬ datim- alperior fit, ¿c Puñul® multo ma- gis fulca: ulque ad Maturationem : Hoc ab tempere exficcantur, & cadunt; quod b fit [ 10 ] fit in refpeélu temporis íecundum Variola- rum vehementiam, nam ubi acerbiores fue- re, facies non liberatur, nifi vigeíimus tprtius, vel quartus pra:terierit. Puftulis de- cldentibus, fquamíB oriuntur, que adeo cor- rofivíB funt, utfoveas profundas, cicatrices, etiam cutis contracciones inde oriantur. In utrifque, Febris maxima eft ab Inva- fione poft Eruptionem gradatim decrefcit ufque ad Maturationem, & tune omninq nihil eft. At in Exficcatione, nova ori - tur Febris, fpeciatim in Confiuenúbus. In Diftintíis, Symptomata ^,'grotum excru- ciantia in Invafione, iramediate poft Erup¬ tionem ceíTant, at in Confiuentibus^ 6c íi nii- tiora, attamen pluribus diebus affligunt. in curfu hujus Morbi, Puftulis Confiuen- thm exficcatis, Salivatio in Adultis, 6c iOiarrhxa in Infantibus oritur, prior femper comes eft hujus Morbi, at polterior non adeo frequens. PncifuaVa- . Symptomata acerbiffima hu- riolartim jus Morbi, máxime funt : Si Symptomata. p£^^yQ in DÍjl¿n£ÍÍSy tumor &C rubor faciei, ut manuum; fudor quoque, qui continuo evacuabatur, fubito evanelcant, fi ab hifee Delirio capi- atur, Anxietate, & Miduritionej ha:c enim immediate funt Mortis figna. Si, in ConfluentikiSy Salivatio, in undécimo, ullo íine reditu, evanefcat, & fine tiimoribvs in facie, yel incipiente tumore in manibus ; ' ' ‘ Si [ lí ] Sí humor, quí per Saiivatlonem evacuari . deber, fíat adeo vífcidus, ut detentas fufcí- tet metum SufFocationís, Afthma, 6C dijp- ficilem deglutionem, hifce enim ^grotus 'a vivís cito tollitur. Si, inutrifque, Febris íit violenta per to- tum Morbum, fi Afthma fit, Phrenefis, vel Coma; íi fint MaciilíE purpureas, lí¬ vida, vel nigrse, feu in cacumine, feu in- tra Puftulas, & íi hx eruptx immediatc evaneícant ; íi materia in Puftulis conten¬ ta fit gangrenoía, fi Gangrena, vel Spha- celas in partibus oriatur. Si fit Hxmor- rhagia, Fluxus fubitiis, immoderatus Menfium ; Hxmoptoíes, Urina fanguinea, Miduritio, vel Urinx fupreffio in Juve- nibus ; Si Puftlx íubito flaceíant, íi Diarrhxa in Adultis oriatur. Prognofii- Reguix íudicandi funt hx : Cíindt iT! Va- -x jí ' r ít i • riolis Regu- í^^^i'hus ipíc nou eft^^ malignus, nili malum fit regimen, & com- muniter terminatur in íalutem, át quana doque in Mortem vel riium Morbum. In DifiinEíisy dies oftavus, & in Gonfiuenti^ ^hus^ undécimas prxcipue notandi ; nam íe-^ cundum naturam Symptomatum, hiíce in diebus orientium, tale fit judicium, vel in Vitamvel in Mortem ySgroti. Species, & malignitas Morbi, deíiimenda a Puftulis in Facie. Si in Invafione Symptomata fint violenta, timeamus alias Morbi Periodos violentas fore, & vice verfa. Plerumque quo tardior eft Eruptio, eo mitior erit b 2 Mor- “ 11 ] Morbus. Quo pauciores, niollioreS, ro- tundiores, acutiores in í'ummitate, diftin- ¿tiores, nvajores, albidiores, & in Ívíatura- tione fulviores, ut fino reniotiores Puí- tulse funt a facic, tanto melior erit even- tus. Quo plures funt, pra:cipue in Facie, minores, acutiores, & magis ichoiofa ma¬ teria fit in illis contenta, quo magis coeant, quo fufciores, nigriores funt, quo citius erumpunt, tanto roaligniores. Quo calidiora, rubriora, tumidiora interítitia Ínter Puftulas, tempere Maturationis, tanto majorerit Vite expedatio; at quo pallidi- ores, fuíciores, flacidiores funt, tanto pejus 5 Hiíce enim Angina, vel Perip- neumonia adoritur. Morbus hic mitioris eft indolis in Mulieribus, Infantibus, & in his, qui molli, phlegmatica, & laxa cor- poris diípofitione prrediti funt, quam in Senibus, áC laboribus aíTuetis. Si externa Superficies folummodo laborat, minus eft diferiminis; at fi Fauces, Gula, Ventricu- lus, Tnteftina,SC cretera Vifeera oceupantur, tanto majus. MoM a Varí- Morbi, & Effcda ab hcc Morbo oüi Reli¿li: produfta, ac ab i pío reli£ta, hu- jufmodi funt, viz. Fove^e, Contraíliones cutis, Cicatrices, 6C hujuímodi diformitates Faciei j Perlse, Oculi humidi, iit Inflam- mationes, Viíiis obtufus, fiepiílime Calci¬ tas \ Motus Convulfivi, Epilepticí, Apople- tici, Tumores, AbceíTus in variis Corporis partibus y [ ] partibus ; Aílhma, Pleuritis, Peripneu- monia, Pthiíis, vel Cachexia, quorum opc vEí^rotus miferrime vivlt. O Prima Vario- Si inquiramus Originem hujus larum Origo. Moibí, Hobis evidentiflimc patet eíTe novum ; milla enim traditur illius de- ícriptio a Veteribus, quod mihi rem do- nionftrari videtur. Non enim ííiponendum eíl, illos tam diligentes Morborum Obíer- vatores, hunc omifiíTe, qui ínter alios tan- ti nominis eft. Evidentiílimum etiam eíl, quod nunc Temporis, pluribus in Térras lo¬ éis, adhuc eft ne vel nomine notus’ quod Indi Occidentales primum ¡llum fentiere a contagio ab Hyfjpanis fufeepto , quo, illo tempore (Regimine Ignoto) precipua il- lorum pars occubuit. Arabes primi fuere, qui nobis hujus Morbi rationem tradiderc, quorum Obfervationes, Sc circa Hiftoriam, Cauíam, & medendi Methodum, adeo acú¬ late extant, ut hodierni Autores quammi- nimum hiíce addiderint. Qiiicumque hujus veritatem dubitat, per- legat Mefneny Rafen^ 8C Avicenam^ im- mediate vidus erit. Non me latet, dodiC- limum Zacuttm meum Ltijitanurriy labo- rem impendilTe huic opponere; at loca citata ex I^ocratCy Galeno y 6C Cel^Oy ne vel minímum valent, ideoque refutatione particular! indigna mihi videntur, Con- fulat quiíquis velit ^ie¡l ii, de Medi'- cor, Rrincif, Hijt. hib, 2, Nunc [ 14- ] MethodiVari- Nunc proccdimus cürandi Me-' olas Curandi. thodos examinare ; harum quse- dam funt Generales, alioevero Particulares, in ulum vocate, ad quídam Symptomata debellandum. Generaliiim quatuor funt; quarum diio noícuntur nomine Frigtdi^ & Caíídi Regtminis : Prius laudatur, ac in u- lum adhibetur a DoBore Sydenham,o^ fepe probatur eventu, quampluribus rationi- bus ftabilitur. Pofterius amplectitur ómnibus Nutricibus, & Vetuíis, laudatur qupque z DoBore Mortono^ ac Liftero^ píuribus Medicis peritis, qui tradunt, coníiiltiíli- mum eíTe fimili femper uti Methodo, ad propelendas Variólas e Corde, ut Vetulse dicunt, vel fecundum Médicos, ad expel- lendas morbificas, & malignas ab Inter- nis particulas ad partes Externas. Etfi Regimina hsec diverfa, fibi invicem con¬ traria videantur, attamen eventus bonus ab utriíque fepiííime oritur, quandocun- que debita circumftantiata, & perito re¬ gulara liint ; eventus etiam seque malus ab utriíque exoritur, quo primum ab im¬ perito adhibeantur. At revera fatendum roihi eft imprudentiam in Calido Regimine multo magis efle fatalem, quam in Frígido : Prius, mulcendo Sanguinis fervorem, SC Vafcuiorum tentionem relaxando, quam- plurimum prodeft, ut morbifica materia expelli poílit, faciat que, ut ne appareant plura Symptomata, que alias orírentur, & idcircQ idcirco quam máxime appofitum eft in acuta, & continua Febre ; Poíterius, qnod in eleftione Día^horeticGrurn coníiftit, non minoris eft utilitatis, quandocunque San- guinis motus tardior eft, Spiritus langui- dioresj Vafcula minas elaftica, & cum, vel negligentia, vel indebito ufa Regimlnis Frigidiy morbífica materia non expellitur, unde dirá Symptomata íubíto pullulant, quibus, niíi ftatim perito reftrictis, ^Egrotus Vitam cum Morte comutatur. Mcthodus tertia generalis illa eft, quse Dr. Boerhaave proponit ; hic Variólas cpnfiderans ut acutam, continuam Fe- brem, cuju$ Puftulío íblummodo materire morbificse evacuatio critica funt, judicat, non neceíTarium eíTe expedare varias Mor- bi periodos ^ fed prima in Invafione, pro- prias Evacuationes, ut Ven¿efe5íionem^ Vo^ mitoriaj ut & Antei^hlogijiica immediate preícribit. At tanti Viri venia, liceat mi- hi huic Sententi^e contradicere ; ni enim quammaxime fallor, finiftra Praxis eft, quatenus variis Periculis ^grotum expo- nit ; Primo, quia fubitus, ¿C contrarias motus, qui omnino contradicit Naturce direftioni, & indoli Morbi, datur Fluidis, quse Methodus communiter obíervatur per- nitiofa eíTe Corpori Humano, ac íemper prohibita ab Artis Medicse peritis : Cum enim Medici Naturas^ fint Adjutores, illo- xum eft juyare, SC non opponere illius ope- ratíonibus, niü inveniant illas, vel in exi- tium, vel Corporis malas dilpoíítiones ten¬ dentes, Secundo, quia hac Methodo reddit ^grotum hujus Morbi viribus fe- pius obnoxium. Cum enim íit, ut poílhac demonílrabitur, Látex Seminalis materia Variolarise & in Solidis, ¿C in corporis Fluidis j cumque impollibile íit feparatio- nem, & Evacuationem efle horum femi- num ab hac Methodo, omnino íequitiir, ilium ^grotum obnoxium eíTe eidem Mor¬ bo, quandocunque Aeris conílitutio par- ticularis, in qua Variolde ílint Epidemiese, prsevalet, vel quandocunque iEgrotus eft intra íphseram aftivitatis EíRuviorum con- tagioíbrum, qu^ a Gorpore íimili Morbo infefto oriuntur : Nam íuponens eandem Cauíam agentem, eandem Vim, cum qua agit, ct eandem diípoíitionem Corporis, in quod a¿tio eft, neceíTario íequitur, eundem Effeftum íemper producendum fbre. Quaita, 6C ultima Mathodus generalís eft, illud Régimen Oleofum inventum, lau- datum, ac defenfum a doftiflimo Dr. Wcodwardo^ Grejhamienjis Collegii profef- íbre, fumma hujus dodrinse eft ; Morbum hunc originem trahere e Salibus Biliqfisj Se horum íedem in Stomacho eíTe, quo- circa Vomitoria, Enemataque prselcribit, ad evacuandum portionem particularum íalinarum, ut £e prselargos hauftus oleoíbs, ad diluendum, mitigandum, CC refrsenandum [ 17 ] Saliuni reliquias. Tanto in publicum nuper tradito hac de Hypothefi, non mihi neceíTari- um videturoperam impenderé huicrei, ¿Cid- circo Ledorem mitto ad varias Chartulas de fiac Sententia ícriptas, illamque rejicientes, Methodi particulares , ad iEgrotunj Confltieuiibtis íuccumbcn-tcm, propoíit^ nempe, cum Salivatio evanuit, Tumor Fa- ciei decrevit, cum que nova Febris oita íit in Exficcatione, funt quae fequuntur, vide- licet ; Prima, Ivlerciirialis ‘Ptyalifnms, pro- pofitus, kudatus, ¿C in uíúm habitus a doc- tiíTimo, ingeniofiffimo que Dr. ‘Pitcairnío : Methodum hanc, quam utiliffimam eíie ccr- tiílime conftat, propterea quod ipfe eft mo- dus ipfius Natura, ¿C etiam propterea quod Evacuatio magna oritur ex illa, ¿C denique propterea quod Tumor Faciei iterum eler vatur, cC continuatur ad debitum tempus, cujus frudus ab hujus Morbi Hiftoria facilr lime patent ; attamen htec talis eft Metho- dus, quíE tantum a peritis hujus Artis in ufum revocanda, nunquam vero ab imperi- tis, agyrtis, & empiricis; fi enim omnes circumftantis non teque finí obíervatse, eft tamquam Enfis in manu Infani, Mortem 2C immediatum exitium íécum ferens. Se¬ cunda, eft Methodus Turgandi in Eebre fecundaría, in ufum tradita, ac defenfa a ce- - leberrimo Dr. Friendy Dr. Meady ¿C aliis j fed ftrenue propúgnala Dodori Woodwardo. £um Praxis Eec, jamjam íit adeo accurate c exa- [ ] examinata, diurno que experimento compro- bata, non mihi neceíTarium videtur morari hac in re, fed breviter dicam : Primq hujufmodi Methodum, eandem eíTe cum priori; Secundo, tales Methodos majori laude effe dignas, quam ftupida refignatio, & integra defperatio; & denique, varios eíTe caíus quam fortiffime probantes, hanc Methodum, SC hanc folam, multis aliis fruftra adhibitis, proficuam fuilTe ; quocirca contra fimilem Methodum, quae faftis ip- fis adeo íiiftentata eft, non poíTe dari argu» mentum firmum. Alia conamina, cum vili- oris íint nota^, non merentur particularem obfervationem, qua Me caufa huic Parti íi- nem imponam íequenti A^hortfmoy nempe ; Omnes externas a^flicationesy ad Factem fr^efervandam a Foveisy Cicatriciiusy ^ ContraSiionibus Cutis communiter eJJeCaU” famy quare h¿ec omnta adeo Jínt funejía. Nunc, jam mihi incumbit proponere Me® thodum Inoculationis, feu Traníplantatio- nis, ut hujus Morbí Cauías. Cum in Regionibus Orientalibus, a- liis expofitls influentiis Solis, V ariol^ com^ muniter epidemicse, quam máxime ma® lignse extitere, adeo, ut quamplurimi quo- tidie devorarentur, fecere, ut omnes, dodi, ignari in ufum vocarent varias Methodos, quibus melius, celerius evin- cerent illarum fatales vires. Ütrum vero dedudione ratioüis, siut experimento C 19 ] ^'ícthodum inoculsndí Vmiolcis invcncrc incertum eft. Hiiloria primuni Inoculati- onis Autorem non ita tradif, ut certi illius fimus • attamen ut ne defideretur, non de- funt muid, qu¡ laudem fibi arrogant. II- lam primo a plebe proceffiíTe, mihi indubi- um videtur, propterea quod in Mundum introduéla fuit abíque Doélorum laude, rnulta Sc Dodlorum cum oppofitione. Va- rus m Grd;ci£ partibus ínter Vulgares in u- lu habita fuit, & gradatim prsevaluit, uíque dum in Thejfalíam, & partes contiguas li- benter recepta fuit. Turci, & alii indodi, 6C barbari primo in illam declamabant, at nunc temporis conícii proíperi eventus avi- de ipfam ampleduntur, & reque illam, ac alii collaudare ftudent. Itali, non ignari hujus Methodi, ac felicitatum inde prove- nientium conftanter, tempore in epidémico Operatorem convocant, quo prtecavent nu- merum quam máximum cafuum violento- rum, qui alias profequerentur, ¿C ut propi¬ os rem attingam, certusfum, quendam hu¬ jus Civitatis incolam curaíTe operationem fi- eri in dúos liberoum fuorum, Hyeme ultimo pretérita, ac eventum expedationibus ref- pondiíTe. Methodus operationis, ut The^ Uethodus falta, Conflantinopoli, & Venetiis Inoculandi adhibetur, hsc eft : Incipiente V arlólas. Hyeme, vel Vere, cum Variolje epidé¬ mica fint, fubjedum proprium eligitur c 2 de [ ao ] de quo materia varioloía extrahenda eíl, íllud communiter Piier eft diiodecim, vel quatuordecim annos natus, laborans Variolis^ vel contagio, vel Aeris difpoíitione epidé¬ mica ortis, & etiam DiJiinBi generis. ^lae- dam pnftute in Lacertis, Cruribus, & Fe- more aperiuntur décimo fecundo, vel de-* cimo tertio die ab Invafione, quo tempore Variolse maturas fuerint. Pus exprimitur in vafculum Aqua cum calida bene munda- tum, operitur, calidum íervatur i-n íinu portantis uíquedum ad Perfonam, in quam operatio fíat, vehatun Corpore bene pr^pa- rato cura Medici periti, fecundum conftitu- tionem, Morbi Tranfplantandi indolem, ín camera fuá fe occludit, quse hoc tempore debet temperamento jufto eífe Ínter cali¬ dum, &C frigidum, ubi operationem expec- tat. Pofteaquam omnia hxc debite fint re- gulata, Operator, oblique, vel tranfverfe partes muículares, prsscipue Lacertos, Gru¬ ía, &: Femora Inftrumento acuto pungit, ufque dum Sanguis manat, poftea cuticu- lam partibus ab inferioribus íeparat, hsec in Vulnera parvulum Puris, hucufque tepide íervati, Operator inftillat, 6C reéte miícet cum Sanguino, auxilio Inftrumenti acuti, immediate tegit vulnera dimidia parte oper- culi Juglandis, vel tali cóncavo vafe, quod affigit Partibus ope fafciarum, duodecim, vel quatuordecim horis, ne Veftes, vel tale quid. [ ] quid, Pus a partibus vulneratís abñcrgc- rent, priufquam re£te Sanguini immiícetur. Sunt, qui P'ronteíTij Gcnas, Metacar- pum, ¿C Metatarfum pungunt: Hse vero partes fenfibiles cum fint, confequenter quamruaxime Inflammationibus obnoxise, non adeo elegibiles funt, ut partes muícu- lares* Pauci funt, vel nulli, qui puré utan- tur extraigo de illis, in quos operario Tranl« plantionis fafta fuit, hoc vero cum mitioris íit indolis, (ut mihi videtur) quam appoíi- tiílimum effet in íimilem ufiim. Unum tantum vulnus quandoque inftigunt, & in hoc guttam unam, vel alteram inftillant, Se hac oparatione Varióla quam fepiíRme exorta: fuere seque, ac fi plura inflija fuif» fent : Et obfervatione patefaftum fuit, om- nes, paucis demptis, in quos operario fada fuit, Variolis laboraffe ; At iUos, qui íc- mel Variolis aíFedi fuere ope Inoculatio- nis, nullo alio tempore talem Morbum pa& fos fuere. Regimen prseferiptum, Tranf-. plantationis operatione nnita, hoc eft: ./Egrotus continetur camera, Se lec- tulo, Di^ta per totum Morbum preferibi- tur íecundum indolem Variolarum, Tem- peramentum, Conílitutionem, Se alias groti circumílantias. Prseícriptum ell, ut a Vino, Sealiis Inflammationem in Sanguinem inducentibus, non modo durante Morbo, fed multo poli etiam, abftineat. Confiantino-- ■hnlí L 2.2. j foü., ¿C Venetiis religiofe fe abftinent a¿ ufu carnis, julculorum viginti quinqué, vel triginta diebus. Quídam, qui pertina» ces fuere, & has Regulas neglexere, fibi varüs voluptatibus indulgentes, expofiti va- riis periculofis Symptomatibus, pretium llul- titiffi fu£E tulere, Violentas Hsemor- rhagias, Difficilem Reípirationem, Phrene- lin, Deliria, Peripneumonias, Strangurias, Urinam fanguineam, Fluxus Catamenio- lum, Diarrhíeas, Dyfenterias, SC alia hujuí- modi ; omnia que irregulari Regimine, non ab Índole Morbi provenere. Operatione rede perada proprio in loco, Icilicet in partibus quibuldam mufculari- bus, Morbi deeurfus hoc modo fit: Inva- líone, prima Symptomata Variolarum in Hiftoria memorata, hac in Periodo Morbi occurrentia, pauca fuere, adeo mitia, ut jEgrotus vix fentiret fe male habere, nau- íéa enim, anxietas, & dolores Lumbos, La¬ tera, Doríiim, Se Caput invadentes, ne vel minimuma ffligebant, nifi Tempeftas, Con- ílitutio ve epidémica, Variólas maligniores reddidiíTet, vel ni Conftitutio, Tempera- mentum, vel malus Corporis habitus, Symp¬ tomata malignioris naturse fecere. Quam- vis vero hiíce in cafibus multo íseviora fuere, quam communiter, atamen multis gradibus cedebant illis, quae in aliis apparuere labo- rantibus communi contagione, codera ipíb terapore. Secundum indolem Symptoraa- [ *3 ] £um prima ín Morbi Periodo, talis fult Ge* nius totum per Morbi decuríum 5 qui ortus Methodo Inocalandi fempcr percurrít minus temporís, quam quando modo communi apparebat. Conflantmo])oli Eruptio com- muniter fit íeptimo in díe, at rariffime in primo. Attamen, hac in Periodo aeque ac in priore magna datur differentia, nam fe- icundum Tempeftatis Conftitutionem epide- micam, ¿C ^groti Temperamentum, citius, vel ferius apparent. Partes conftanter a& feft^ funt loca, in quibus vulnera fafta fuere, & pus guttatim infuííim, in his enim Puílul^ aliquando oriuntur, quse maturatsr, materiam íaniofam, & non purulentam con- tinent, ut accidit in aliis communiter inva- dentibus ; quandoque etiam Apoftemata ci- tiflime ad fupurationem tendentia ; nume- riis puftularum operationem confequentium liint perpaucse, raro, aut nunquam centum fuperantes, ¿C ipfe femper generis. Interdum accidit, ut íblummodo obferven- tur in Jocis, ubi incifio fafta fuitj unde eveniebat Faciem non omnino afFedam fu- iíTe, niíi illa ab Operatore eligebatur. Maturatione l;ranfafta, exficcantur in mí¬ nimo temporis ípatio, 5C hunc particularem fruftum habent fibi comitem, ut poft deci- dentiam fquamarum fuccedentium, non re- linquantur Fovece, vel Cicatrices, 6C alia hujuímodi communiter ab hoc Morbo ori- entia: Nullus enim inyentus eft, qui tali defor- [ H ] defarmitate laborabat, in quem operatlo pe¬ rada fuit. Nec variis mileris Morbis alios fubíequentibus, poft morbi decurfum, hi ^groti corripiimtur, fciHcet, C^citate, Ca- pitis defedibus, Cachexia, alüs jamjam memoratis. Pr^terea, alia eft utilitas hiñe proveniens, Rventus honus femper operationem conlequens, nam prima ab introdudione hujus Mothodi hucufque ad tempus, non memoria traditur, ullum hoc Morbo occubuiíTe. Nulla enim fuit Aeris Conftitutioj Tempeñas anni, Temperamen- tum, JEtaSy vel Sexus, in quibus Variolar Inoculatse exitiofe fuere ni máxime fallor, cum veriííima íint, Argumentum Validiim ab ómnibus, prsecipue Feminis, haberi queunt, ut quammaxime nitantur Inoculandi, feu Traníplantandi Methodum introducercj ut Medicia & Amicos, &í Fa¬ miliares hujus ad Ufum dirigant. Dubitat íi quiíquamHiftoriam hanc,& hyus Methodi innúmeros, ac feliciíEmos fiicceílus, coníiilat, íi velit, TranfaSíiones Tbilof^hicas Re^ galis S^cietatis Londinen/lsy Numero 33^, ^ 347 > unde illius veritas appareat. Hxc quoque eluceícat ab illorum verbis, qui operationem videre, Periodos Morbi obfer- vavere, & talibus eum -/Egrotis, multo poft Morbi decurfum, conlbrtium habuere, nec non illorum teftimonio, qui cum illis ver- lati fuere, Ínter quos, (ne multus fiam) om- nem adimpletur fidem Illuftiiffimus, Dig- niíE-r [ M ] niffimumque ScreniffimiE Majeftatis Britan- nicss Príetor, Conjiantinopli refidens, qu¡ quidem quia ipfis oculis multoties vidif, ac quotannis hujus Methodi fecuritatem, ac felicitatem obfervavit \ huc adveniens, im¬ medíate in Nobiliorum hujus Civitatis pra:- fentia, duobus valde chatis filiis fuis, operationem mirabili cum eventu compro- babit. At dum h^c fcribebam, Menfe Julti 170.1, poñquam prima Editione publicara erant, omnis Medicorum Societas decanta- tiífi Collegú Regalís Londinenjis bonum publicum confulens, (innumeris experimen- tis confirmara 'Traníplantationis Methodo, in palatiis Principum, in Nobiliorum do- mibus) propofuit Potentiffimo Magnse Bri- taniíK Regi) quod, ne Gentium vulgaritas in Methodum adeo Reipublicse proficuam dubium proferret, operationem fieri ^quum erar, Authoritate Regia, in Pcrfonis patí¬ bulo, propter delida, dicatis, & nunquam Variolis antea aíFedis ; quod permiíTum fuit a Rege, ac quatuor Hominibus, K uni Mu- lieri pepercit, folummodo ut eíTent publici Experimenti Objefta : Notandum, quod ex ómnibus, fola Mulier jam antea Variola- rum Morbum palTa fuerat.,, Vigefimo oda- vo die Julii Anni citati, in ómnibus cele¬ brara fuit operario,- cundis circumftantiis fupra notatis, ex voto relpondit; nam Homines repleti fuere Variolis in Brachiis, Pedore, Pcclore, Facie, & teto Corpore, fed tar/i ninnero quam figura, ac Symptomatibiís adeo benigniores, aliis communiter inva- dentibus, extitere, qued dúo vix Fcbrem leñtieré, quibus apparuerunt feptimo dic, aliis verd duobús citius apparuere cum ali- quibus Symptomatibüs, nimie tarnen mití- oribus, quam in Variolis communibus ; fa¬ llí m enini aliqualem habuere anxietatem, dolores Lumborum perminimos, nullum vero Capitis dolorem* at Mulier, ne vel Variolarum fignum habuit, palfa namque fuerat (ut didum) antea hunc Morbum. Quibus, prseter aliis innumeris Exprimen- tis publicis, Authoritate Regia faftis, fatis demonftratum manet, hujuímodi cu- randi Variólas Methodi commodum, tum Reipublicís ifti, cui Anglico fermone Pri- niam Editionem dicavi, tum ómnibus ex- teris Regionibus, quibus hsec notitia deeíl ^ pro corónide íecuritatis Methodi Inocu- landi Variólas, fidem omnimodam adim- plere videtur, Inoculationis operationem confulto, 6b feliciter fieri in quatuor Princi- pibus ipfis, ferenillimis, nempe, Amelia, ' Carolina, Maria, 6C Louila, ferenillimo qtie Federico Wallise, feu Gallise Principe, tum Hanoviíu morante, ut Regis ad exemplar, 6c Nobiles, 6b Vulgares, Inoculationis be¬ neficio, liberos fuos a tam diro, communí, 6b atroci Morbo previc liberarent. Nunc [ 2.7 ] Nunc reftat, ut procedamus ad rationem redaendam modi, quo Varioia- Morbus hic in Corpore Humano ru?n qua- producitur, ut &: cur mitioris íit natura, indolis per Inoculationem ge- nitus, quam communi vía; SC hace quam breviffinie tradentur. Maxima eít varietas opinionum de Caufa hujus Morbi inter Au¬ tores, íingulus quorum fuam argumentis pluribus defendere ceitat. Willífms con- tendit, labem primam communicatam fuifle ope Sanguinís Menftrui, hujus Morbi Semina, inde contrafta, depofita eíTe in- Cerebro ¿C Medulla Splnali, ac excitara quodam cafu, Infedionem Spiritibus pri- mum daré, illorumque vi Sanguinem conta¬ minar]. H^c vero ratio adeo inphiloíbphi- ca, & tanto Viro indigna apparet, ut mirer illum ratiocinationis vere Magiftrum talia proponere poíTe, Cum enim nihil eft argu- menti ofFerendum ad probandum, infeclionem primo communicari Solidis partibus, quando fVilltfius ipíe labem oriri de Fluido Men- ílruali fatetur, ut 6C Cerebrum, Se Spina- lem Medullam Seminum horum prsecipue íedem eíTe, cum Partes origini, vel Ca- nalibus, unde Sanguis nutritius manat, non proximiores íint ; concedenduna eft notionem hanc vere imaginar ¡am, íblummodo propo- fitam fuifle ad rem explicandam, cujus ve- ram notitiam non habebat. Deinde cum Sanguis Menftruus, non quid fccrctum eft d 2 de [ a8 ] _ de Utero o^e Fermenti, cujus Chimersc ím- poffibilitatérrij multa cum perípicuitate, jam demonftravere Doftiílimi Bellims^ Borel^ lusj & Bitcairnius^ fed ejufdem vere cha- raftetis reliqua cum maíTa, nulla cum pro- babilitáte fupponi poteft, priorem magis eíTe in culpa pofteriori. Iterum, Semina ñ hsec in Cerebro, Spinali Medulla de« pofita lint, illa contineri, vel in fubftantia Nervorum, vel in eofum cavitate, ut fup- ponamus, neceíTe eft : Si in priore, om- nino fequitur, illa, particulari fuá figura, foliditate, gravitate, vel motu accidental!, impreílionem quandam facere in has feníí» biles partes ; coníequenter in caula eíTe, cur Morbi varü orirentur ; at horum nihil unquam apparet, niíi in iplo Invafionis mo¬ mento: Si in pofteriore, mihi videtur, per- paucos eíTe, qui arbitrentur, illoruni vim tahti éíTe, ut opponat Spirituum impulfui, (ut ipíe loquitur) illorum explofioni, itá ut non irruantur, vel detrudantur una cum illis citius in Sanguinem. Denique, impoP fibile eft, fupponendo Cerebrum, & Spi-- nalem Medullam horum Seminüm fedes eíTe, Spiritus, qui naturse funt adeo íiibti- lis, durare tam diu ulla fine infedione, ip- fis ab Seminibus impreíTa, cum origo prio- Tum, & fedes pofteriorum quammaxime íX)ntigua fint. Lijlerus fupponit, Moíbum hunc ori- ginem traxiíle Animalis venenoíi de^ piorfu^^ / [ ^9 ] moríu, de qua labe contagium propagari hseriditaríe de uno ad alterum ; ad quod confirmandum varios proponk cafus, in quk bus, Symptomata illis, qu^ in Variolis ap- parent, quam máxime confimilia funt. A- íii funt, qui putant, Morbum hunc omnino dependere a particular! Aeris conftitutione, fine concurfu ullius latentis Seminii • Hxc yero lententia, ni quam máxime fallor, non majorem aliis probabilitatem habet., Primo, quia tune nunquam apparerent, nifi cum Epidémica fint, quod communi- bus Obfervationibus refragatur. Secundo, quia tune eandem Períbnam fopius inva- derent, nempe, quandocunque eadem con- fiitutio Aeris praedominaretur, hoc eti- am ^que contrarium eft quotidian¿e expe- rienti^ : RariíRme enim evenit eundem bis corripi hoc Morbo ; & íi unquam hoc acci- dit, in Caula eft, yel mala Praxis, vel par- ticularis Corporis diíjx)fitio , qua Naturas conamina intercipiebantur, & Seminurn morbificorum pars retenta fuit. Denique, vulgo íentitur, Luxuriam, Diaetam im- mpderatam Europa Feminarum, durante Feetus geftatione, primo omnium Seminurn ftamína creaíTe in Fluidis, fiC in partibus Feetus Solidis, ubi dormiuíit, ignave remanent, ufque dum moventur, 6c in afti- onem revocantur, vel Corporis diípofitione natural!, temperamento Aeris particulari, yel effluviis contagipfis de Infefto orien- tibus, noíTe Morbi hujus Caufarn Procataiticam; cum enim non ratio detiir temporis , in quo primo apparuit & per coníequentiani Caufarum tune agentium remotarum, om-? níum fuper hac materia deciíiones mere funt notioneSj nullis certis Principiis nixse, quse omninp neceíTaria fiunt ad Demonr ílrationem certam ftabiliendam. ^.aiis Nunc incipiendum eft Cauíam Califa proxi- ímmediatam Variolarum examina- re: Et h^c ómnibus Hodiernis flabilitur effe Fermentatio, motus inteftinus, vel ebullitio Sanguinis, proyeniens e parti- ^cularum heterogenearum mixtura ; unde fit, nt fíat íeparatio, & corporum morbifico- lum per cutem eliminatio. Talis fuit e- tlam Arabuni fententia , fcilicet, Rajis , Mefues ^ & Avken¿e ^ qui inter Médicos primi fuere, rationem hujus Materise tra- dere conantes : Et adeo amplexa eft moder- nis ab Autoribus, ut non íblum in finum recipiant, 6c laborent illam illuftrare, fed etiam fortiter contendant, fe primo hujus reí Autores extitiíTe. At hac examinara, facile in opinionem venio , Demonftrari poíTe, impollibiie eíTe talem ebullitionem, Fermentatio in Femientationem, vel motumin- ^an<^uine clrcu- l¿inte impojjibi- teftinum in Sanguine circulante oriri poíTe. Cum enim íecun- dum [ 31 ] diini Icges Naturas, corpora omnia durant in Ido llatu quietis, vel motus in direcli- onc data, nifi vi lupcriore alterctur, cum motus fempcr íit proportionalis vi motrici date * omnino neceíTarium eft aéid vitatem, vina, & poteílatem effluviorum in maíTam Sanguinis agentium, multo íuperio- rcm fuieíTe vi Cordis projeclili, Vaíbrum po- teftate contradtili, gravitate di Atmofphse- Pulmones diftendentis , Diaphragma, Muículos Se Intercoílales, SC Abdominales contrahentis ; íed cum poteftas vel horiim unius adeo magna fit, ut Eximii BellinuSj Borelliis^ Se Bitcairntus demonílravere, contrarium rationi videtur fupponere, ha- rum fubtilíum particularum vim momenti eñe tanti, ut fuperare poílit impulfum da- tum, Se eodem tempore motum a directio- ne communi diverfum introducere. Cum enim poteftas omnis fit in ratione compen fita particularum íblidarum in Corpore im¬ peliente contentarum, Se velocitatis, cum qua movet; ínque rationi patet, ac tres Angulos Trianguli rectilínea, sequales eíTe duobus reótís Angulis, íummampofteriorum, non eíTe ad fummam priorum, ut unum ad quinqué miliia : Omnes namque qualitates propagata^ de centro reftis lineis, decrefi- cunt in duplicata ratione auftse diftanti^ ab eodem centro; unde quammaxime íequi- tur doítrinam Fermentationis, ebullitionis, vel reí ¡nteftini motus ¡n Sanguine circulante^ neceíTario in humum cadere. Cum ergo demonílratum íit, Fermenta- tionem, vel motum inteftinum, de mixtura heterogenearum particularum orientem, ab Arabíbus propofitum, ut 5C Hodiernis am- plexum, rationi contrarium eíTe, & Naturia legibus ; alia caula invenienda eft, qu^ utriíque confentanea videatur : Cum enim íubjeftum patiens, SC Caufa agens, corpo- ra fint, neceíTe eft, ut obnoxia fiant iifdem ipíís legibus, quibus omnia aliacorpora fub- jccta funt. Nunc, quando omnis poteftas corporum omnium in fe invicem agentium, eft in compofita ratione quantitatis mate- rise, particularis figuras, qua conftant, 6C variorum graduum veíocitatis, cum qua moventur, et cum nullas habeamus Metho- dos ad haec, vel horum unum certe deter- minandum, conftat, nullum Argumentum depromi poíTe a priori, ut communiter di-- citur, fed a pofteriori, variis eíFeftis, defu- mendum efle. Caufa Varióla- Matcriam morbificam in San- rum Próxima. gu¡nis maíTam receptam, conltare vi tali atradiva, ut capax íit alterationem in illius craíi producendi, ut ¿C varias combina- tiones irregulares globulorum,e quibus com- ponitur, adeo, ur diametra ita augeantur, ut inepta lint ad tranfeundum per Vafa partium extremarum"capillaria, qua de caula, motus retardatur, & curfus in ipfis obftruitur, mihi evidens C 55 ] evidens videtur, per Frigiditatem, Horro rem, ¿C Tremorem feniper in prima Inva- fione obíervata. Sanguis enim non libere fluens per has Partes, neceíTario fequitur Symptomata prx- difta oriri oprotere; hxc fequuntur, celer, Se PqHus altus, Se poftremo Febris acuta ; omnia quse oriuntur, quia Sanguis non flu¬ ens ad extremitates, Se confequenter via brevior fafta, reditus velocíor eft, unde Spi- ritus celerius immituntur in Cordis fibrillas. Se inde procedit robuftior, Se impetuofior hujus Muículi contraélio, ut Se Arteriarum dilatatio, Se tándem Febris, omnia que Symp¬ tomata iplam fubfequentia. Hsec omnia durant ufquedum globuli aufti, violenta hac. Se accelerata agitatione, Cordis con¬ trapone, Vaíbrum elafticitate, Muículo- rum adione, Atmoíphxrse gravitate, in Pulmonibus adeo minuti reddantur, ut prompte per mínima Capillaria circulari poílint, Se varia obftacula illorum traníitui opponentía, poros claudentia, Valbrum ex- tremitates aftringentla, facile perlabantur. Iplae particulse morbofe fuperflunc prompte íeparantur. Se de maíTa Sanguinis ad Cor- poris fuperficiem eliminantur ; Híe vero ad- huc nimis craífe ad cuticulam deníatam pe- netrandam, illam elevant in varias Veficu- las, vel Puftulas, quas gradatim aúgentur in numero, altitudinc, Se circumferentia, fecundum variam hujus materise morbifiese e fe- [ 54 ] leparatloneni, quís íervatce hifce ¡n Vefi- culis, feparatim a maíTa circulante, paula- tim, partim calore, & partim conflanti dií- pendio particularum volatilium continuo perfpirantium, reducuntur in pus, excic- cantur, & in fquamarum forma decidunt ; at pars reliqua, qua: propter exíiccationem non extrudi potuitin has Puftulas, in Adul- tis, vi Naturse, per Glándulas Salivales, in Infantibus, per Diarrhream, expellitur. 