title: Javaansche tafereelen
creator: G H Nagel
text: "Men zou zich verbeelden, dat ons vlak land in aan verre afgelegenheid van gewas moest zijn, daar velden veroorstellen, dat de vegetatie zich aan de bergen af over de vlakten uitbreidt. Doch de natuur bedient zich aan deze weg niet alleen tot het ontwikkelen der vlakke landstreken; sommende, die aan het gebergte geheel vreemd zijn, ontwikkelt zich uit hun, pruikbaar schoot, daar waar eigenaardige omstandigheden met elkaar tot het samensmelten van den grond plaats vinden." De kalksteen van Koeripadjé, ten noordwesten van Buitenzorg gelegen, en die ik in gelijks met betrekking tot derzelve vegetatie heb onderzocht, leveren daartoe een schoon bewijs op, want verschillende gewassen, die zich aldaar in menigte bevinden, kan men vergeefs in den geheelen omtrek zoekte, zoals bij de eene Cycas. De belastende inhoud van de waarnemingen laat mij niet toe, dat gedeelte, hetwelk hier volgt, en niet meer over het eigenlijk gezicht van Duizendgelijk handelt, achterwege te laten; daar er toch over zeer nabije gebergten wordt gehandeld, en de na volgende periode ook met de voorgaande in verband staat. Van de Calostigma slechts weg wijkt een soort van de Tanaricula en Alstoma villosa, Erythites angularia, Disciflolia auenla, Philyrea longicaulis, Trophis japónica, Pisonia Javanica, Gonolepsis capitata, (zijnde een geslacht onder de Gentianaceae), zeer na verwant met Mirablia, Thaumastes paniculata, enz. Zijn echter deze heuvels reeds zeer merkwaardig door de zoo even gemelde schoone gewassen, nog veel meer zijn zij het door hun geheel eigenaardige vorming. De Van rawa's (ondergeloopen vlakten) omgeven Hier heffen zich hier twee honderd vijftig voorbeden Van elkander verwijderd. Hevelen, van welken De eene een weinig meer noordwestelijk liggende, Talenlijk sterk bewassen land en niet volkomen zoo Hoog als de andere, die iets meer zuidelijke Ligt en slechts met lage stammen bewassen, Nog wel op zuidelijke, tientalig hoge spits, Een hoge boom, de Ficus erythrodendron, Zijne takken breedt uit. De richting van beide buiten is voortreffelijk, En men ontwaart den laatsten reeds op een eeuw afstand, Door het schitterende wit zijner winden, Welke ook aan deszelfs zuidelijke, als noordelijke afhaling naakt daar liggen. Doordat deze ontblooting van de kalkgesteente aan de zuidzijde niet deszelfs gebruik heeft bijzonder tot afpersen (Kalk). Af te laten vallen. Sowijer dat tegenover de Potichur nog voortdurend aan het noordelijke geplaatste nieuwe kalklaag. Topert. Heete bronnen, die fijne raiment voorraad aan de gesteelte kalk beschaffen, spuiten hier overal te voorzien, en uit deze samenstelling onttrekken zij de kalk in fijne kristallen, die langzamerhand meer dikker worden, zodat men in de vorming der lagen duidelijk kan aanleggen, en ger ongeveer bet ontstaan van deze berg op die weg, en twijfel beëindigd, overblijft. Zelfs bladeren, takken en andere symmetrische planten die aan toeval bescherming vragen, worden weldra laat een kalkkorst overgetrokken, en geven aanleiding tot de ontstaan van afdalingen, die acht zelfs nog in het gesteente onder aan de zoom van hetzelfde bescheiden, doen verstaan dat dit geen ijleren maar een langzaam gaat. Eens na de loop van eeuwen, hier blijft op één geboorte tijd een ook al mis in korteren tijd weer vergrit. Wetenschap te vernieuwen; want de bovengenoemde eenige zorgen meer noordwestelijk liggende berg, die tender den naam van Goenong, bekend in het gewone leven, naar de bovuwalle te oordelen, welke in hoorn vorm zuidelijke van de berginden, en grote Kloven, ja zelfs bollen vormen, in vroere tijden aantrekkelijk boogvormig geweest. Daarentegen is aan de noordoostelijke zijde al een heuvel opgeworpen, en een tweede heuvel aan de zuidelijke over den naam Tan Gomifog' Bahe (Kokonag) in een eeuwige winter ter omringd van beide kalklagen ongelijk, Tan Minoresassen omgeven. In het Duizendgeving houdeel zich'tijger op dood geen stelen in al het grote aantal, als een keten loegte gebeukt van Jame diat hun-mee i baat oplevert. Reeken, diensmail, die soent i; vaxi koiaQifaia Á en eichoomtjes i; op de Gitejwig iS^ríbú vooíi.LíasAen-^ dood de intoet deaer diovsooxv ten i die het ixu¡esíe aan d»' bloeddoTstige UaaawiéBi díés i%er9 i blootgesteld eoi'desiadfa Tw^rnaaiñste Toedael wtmaakt^ is bies «liaa^s aaiV9V»dg; Na en dan "vñitdt colc .^1 ecfl^otiyoorzigtig!^ peauw, die xkh w al te lage taik^n tkn den baar be^ achermenden boom heeft gewaagd j uit haré geruste sluimering door den wreeden roover gewekt i die inet eeu rassen apcong den armen weérloo^o^Q; tq^ gel bemagtigt en úh eene yetté ptooi t^ttíAnál. De 76 '1 ' ongéli^kkige paanw ^ op . deze wijze oyerweldigd j doet het woud van haar akelig gekrijsch weérgal* «xnen^ doch één oogenUík slechts^ en de stilte dea doods verkondígt haar treuríg einde. Rhinocerossen, op de hoogere bergen van Jan^a (de Tjerimai b« y.) ssoo menigvuldíg, zijn op het Didzendgebergte niet te ontdekken. Mogelíjk is het hier voor deze dieren, die woesta en onbewoonde oorden verkiezen, niet eenzaam genoeg; immers treft men op het Duizendgebergte hier en daar nog wel een klein dorpje of alleen staand hutje aan, en de bijl.yan eenen bergbewoner doet nu en dan in het sombere wóad* aíjne vemielende slagen hooren, welke de ' díepe stilte op e^ie den wandelaar treffende w^ze verngangen, en het schu-* we eekhoorntje van boom tot boom eene veuligere 8chiii]^láats doen zoeken. In de holle boom, hond zich yú% Jehkó*9j Cannibal, duizend beenen en soortgenoegen op De eersten zijn ook in de bamboezen hutten in Grote gebalen voorhanden, waar zij zich achter Kunstwerken, die zelden van hout komen, gelijk kasten, Oft balen, kribben, enz. Veelhoeden, of tussen de bladeren van het groen. Beklagen der bamboezen wonningen worden met rekenen van Palmbladeren, tegen het indringen van de regen of het dovoren van de zon gedekt. Een zoodanig beschutting, die het appen dak versterkt en de toren des nachts Het schiet met de binnen dat op ons tochten door Het Duizendgebergte, waarbij de heer blauw door Zijlen teekenaar, zijnde een Fransman, loopt. genaamd, werd vergezeld, deze een paar malen opene onaangename wijze, door een Jekko werd verschalakt. Hij had namelijk des avonds, voór hij zich ter ruste begaf, een opengestoken aambeeld (kokosnoot) op de tafel nevens zijn bed staande, gelegd, ten einde zich des nachts, wanneer hij nachtmaak door nachtmerries werd geplaagd, met het verkoelende sap te goed te doen. De opening der schuld had hij met het uitgesneden stuk der schaal zorgvuldig bedekt. Hoe groot was zijn verbazing en teleurstelling, toen hij wakker geworden was en zich met een teug water melkende verrasschte frisheid de schuld in een schuine richting zag liggen, aan de deksel, en -gelijk bij verder onderzoek bleek- aan de helft der vrucht beroofd. Een gestreng onderzoek volgde, dewijl LATOUR meende, dat een der bedienden de gerwaande onbeschaamdheid had gehad, hem zó aan den huig te houden, en durst te doen lijden; doch de onschuld was op het gelaat der slaap-dronkene te lezen; geen twijfel was, dat het gebeuren was, nadat de teekenaar in dezelfde tent geweest; ook was het geensein wellicht dat een bediende zodanig, om zó een eenigheid van hoop te hebben, blootgeraakt aan een rauw oordeel. Dokkig wanneer er nog kokosnootpitten vonden, men zag een nieuw open, die de Toor met een tweede tentstellend Toor te kennen, laatdrukkend uitdronk. De volgende nacht gaven de heemlijkheid betekenis aan de voorstelling en nu besloot de voorde de derde man na te volgen, omdat hij met veel zekerheid naar de godheid ging, die zulk een trots zou spelen. Hoewel hij de drie nachten later te bed lag met gesloten oogen, of de kokosnoot, die hij naar verwondering op tafel had gezet, werd aangeroepen. Niet zeer lang later had hij een licht gevoeld, de nachtlamp, erg versterkt, die hij reeds op tafel naast de rechterpost had gevat, en met z'n kop ertegen dekseltje afschoot. Had. Twee arglistige, als diamanten glinsterende oogen richtten zich naar de schijnbare slaap, die zich een ogenblik bedwong, om het geluid van de schuipand Tan een drinkend jeuk niet te melden. Nu richtte zich het bovenste Tan, liet afgezonderd dit dier tegen de achtergrond op en kop en stonden de opening in, om den zoeten drank in te nemen. Doch de Terbitterde TOUR gaf den goubiard geen toestemming, om zijn oogmerk te volgen. In plaats daarvan droogde hij de tranen met een doek, die de jeuk zo doordrenkt hebben. De travers die niet te vlug gereedstond, door een kleine beweging die de bril maakte, terwijl de vuist den ontvochten gokkenspel grond, verhinderde den doorlopende moedwil. De schuld lag geheel op de schouwspel Tan, die de kalaf van de tafel doend rolletje stond, zodat de schok die hij aanbracht, mislukte. In de bamboezen woningen der bergbewoners hadden zich ook een aantal paden op die men soms met geheele hoop over den vroegen onbekende bodem aan zweren; een verbaasd grote soort Tan Kahlerakh met dikke schubben van een fraaije donkerbruine glanzende kleur bedekt, is er zeer menigruldig, benevenda leelijke morsige krabben of kreeften. Mieren zijn overal zo talrijk, dat men ze overal bij geheele legioenen ontwaart, en zowel aanvallen wanneer het groot regent heeft en zo aan komme komen aanruiken om droogkwartieren te betrekken. Geen zoologisch werk bij de hand hebbende valt het niet wat moeilijk, deze lastige gasten behoorlijk te verdedigen; ik veede ze dus maar eenig onderig in witte, zwarte- en groene. De zoogenaamde witte mieren zijn op geheel Azië algemeen verspreid en overbekend door het grote nadeel dat zij aan lederen, huisraad, enz. veroorzaken, terwijl zij de hardste voorwerpen doorknagen en men koffers, kisten, en kasten nauwelijks genoeg tegen bar voorzien kan. De zwarte of bruine mieren, zijn de gewone Europese; de groene eindelijk, waarvan ik gesproken heb, en die ik, ten gevolge van de aard der mieren, nimmer bij geheele reis, maar steeds bij enkelen verspreid heb waargenomen, zijn van een buitengewone grootte, zesmaal dikker dan een andere mier, en van een een fraai glimterende groene kleur. Zij zijn voor de menschen veel lastiger dan de andere mieren, dewijl zij zich op bedsteden tusschen de dekens nestelen en pijnlijke steken toebrengen. Nergens heb ik deze groene soort aangetroffen dan op het Duizendgebergte. Ten slotte zond ik hier een korte beschrijving laten vallen van de kleine hamlets der bergbewoners, derzijler levenswijze en zeden; doch het weinige wat ik deze kinderen der natuur te zeggen had, heb ik naar mijn smaak verplicht aangetekend; in mijner Avondmaaltijden aan boord of verhalen uit Indie. Wie mijner lezers dus iets meer dienaangaande te weten, die gelieke in het genoemde werkje op te slaan, het verhaal van den kleinen pamper, getiteld : Het dorpje op den berg. VERHAAL VAN DE CLUB DER NABOBS. Op een avond, in een kleine gorga, een simpele cabaret, in het gezellige plein van de oude stad, zitten de Heeren Muller, Jansen, de Wit, de Groot, La Trémoille-Kurkhou-, en meer anderen. Muller. Wel nu heeren! daar zitten wij en het achterste dat het gezelschap zich begint te verdrieden. Een algemeen stilzwijgen! Wat drommel, zijn wij allen uitgepraat? Janssen. Wij zijn allen heden avond zoalnste-: Ik bel de heer de President! Tot kaartspelen heeft men geen strek, het zingen gaat niet van het hart. Het dunkt, dat wij moeten iets anders bedenken, zodat de avond niet te kort gaat. 82 V DB GROOT. Ik ben Tan geyoelen, dat wij niet beter kunnen doen, dan elkander beurtelings wat vertellen. Wij zíjn alien reeds een poosje in Jndie ^ en het kan 6ns aan geene stof onlbreken j indien wij ons over dit ons tweede vaderland willen on- derhouden. De een heeft ligtelijk ieta gezien^ op- gemerkt of onderyonden , wat den ander onbekend is. Eom aan! wie zal er begínnen? LA THáMOUiLLB KURKHOUWER. AIs de heeren yerkiezen , zal ik wel begínnen. Onze yríend de G&OOT heeft wel gelíjk, dat het hier in ons twee- de yaderland, zoo ais hij het noemt, aan geene stof tot opmerken en yerhalen kan ontbreken. Ik heb ten minste heden nog eene ontrnoeting gehad j gelijk men in Europa niet ligt eene hebben zal. Gijlieden weet^ dat ik in de Prinsenlaan^ niet yer . Van de Molenvüetsche brug^ míja yerblijf heb. Des morgens sta ik gewo^nUjkreeds te yijf of half zes ure op , en doe , na mij gebaad te heb- ben, een wanddíngje door de laan, terwijl ik om de frissche morgenliicht te beter en ruimer te kunnen genieten, in de ligte en teyeüs deftige huisdragt der oudgasten, sarong en kabofid ro^d- dender^ en een sig^artje rook» Verbeeldt u nu eens , dat ik heden morgen, zoo ais naar ouder gewoonte^ de laan op en neder gaan— de 9 eene gedaante, omtrent honderd schreden^ Toor mij nit zag stappen,- dí« ik aan kleeding » 85 gang^ téngerHeid en hoading, roor een meisje, een aardig Inlaxidsch meiq'e liield* Het hoofd was onbeddtt en gitewarte lokken apreídden zich ách*- teloos ovér JbaU en schoudereh üit. Een rood ge* Uoemd kabaaitjé fiodderde om bet slanke ligcbaam^ waaryan elke beWeging met eéne zekere deftige théátrale beralligheid refgezeld ging. Yol rerlangen^ om míjne schoone onbekénde ia te halen, atapte ik yoorwaarts^ zonder er eens aan te denken, dat ik iníj vérder van hiíis veiv wijderde, dan de welyoegelijkheid mij toeliet, in míjne slaapjapon «te doen. Dooi* znijn haastig aan- stappeí^, was ik het daarenboveu gestad ig oneens met míjne sarong,. die mij elk oogenblik óp de § hielen zakte , míjne schreden belemmerde^ en den afstand tosschen ínij en het doei inijner wensohen deed rergrooten. Eindelijk scheen de verroldje schobbe het zelf op toe te leggen, om mij in de gelegenheid te stellen, haar bekoorlijke kenmerken van nabij te kunnen bekijken en te bewonderen. Ik weet niet, welke bloem of plant ter zijde van den weg haar opmerkelijkheid tot zich trok. Zij stond stil en bukte eenigzins voorover, en ik zag nu in haar rechterhand iets glinsterends te bespeuren. Met verdubbelde schreden naderde ik de stilstaande en kwam haar opzij. "Doch hier," stapte ik vlug door, toen ik dat gezicht beschouwde. Nooit vergeef ik dat ogenblik, mijnheeren! Een oude Maleier met een blank gezicht, langen baard en vurige oogen, ziedaar de schoone, die ik door de ontbloote haarlokken en het gemeende kabaji, verschalkt, met zoo veel drift had verrold. Vinnig staarden mij de roode oogen van de oude knaap aan, die, gelijk ik nu maar al te duidelijk bespeurde, in plaats van gitzwarte lokken, slechts een ruwen bos peper en zoutkleurige haren op zijn schidel droeg. Zijn gehuil Torr komen was dat van een krankzinnige, en een mes, dat hij in de rechterhand hield, maakte zo veel indruk op mijn gemoed, dat ik door schrik en angst bezet, niets intiemer wenschte, dan maar spoedig uit het bereik van de gevraagde wandelaar te komen. Met de meest mogelijkde bedaardheid vervolgde ik, een labyrintende mijnen weg. Mijn groet werd niet beantwoord, hetgeen mijn ongerustheid vermeerderde. Evenwel, ben ik nog tegenwoordigheid van geest genoeg, om onder het voortgaan, mijne kabaal digt te slaan, en de asch van mijn sigarette te blazen, terwijl ik gelukkig door het gevreesde voorwerp niet vervolgd werd. Aan het einde der Prinsenlaan gekomen, zag ik ter rechterzijde een paar kennissen naderen, en richtte mijne zinnen naar hen toe. Niet weinig stonden zij verbaasd, mij zo ver van mijn woonplaats, en had ik een sabel en angst op het gelaat geschilderd, aan te treffen. Nu eerst, wist ik het om te zien: de oude Maleijer had een anderen weg ingeslagen dan ik, en was nauwelijks meer in de verte zichtbaar. Ik vertelde mijn avontuur aan de vrienden, van wie een mij wist te zeggen, dat hij meermaal van die oude man had gehoord spreken, dat het een zinneloos was, die men als niemand beleedigende, ongehinderd liet gaan, te meer daar hij zodra men het slechts in het minste op zijn vrijheid scheen gemunt te hebben, tot de grootste razernij verliep en gevaarlijk werd. Zijn vrouw en kinderen behandelden hem met de meeste eerbied en de grootste zorgvuldigheid, daar een stokoude grootje, die als een waarzegger geëerd werd, bij herhaling voorspelde, dat de arme krankzinnige, eenvoudig het vermoeden had, weer tot zijn volle verstand zou terugkomen. Ik keerde nu zachtjes aan naar huis, en het was, alsof er een zware last van mijn hart was, toen ik mij in mijn vierkante paleis had afgezet en mijn nachtgesprek had afgelegd. JAWSEN. Ik kan mij uw angst voorstellen, toen gij die klant onder de ogen zag, en vooral toen gij dat mes in zijn hand bespeurde. Nu herinner ik mij ook, aan die ongelukkige te hebben gehoord praten. Zijn naam is Brandi en hij is, naar zijn veel voorkomende verstandelijke afkomst, Langdurige overpeinzingen aan den glans en rijkdom zogen Tooroaders hebben hem duidelijk het hoofd op hol gebracht. De jaarbeloopt, geloof ik, en hecht Totale aan dromen een bijzonder gewicht. De aardse brandstof, die den geheven dag in plaats van voor zijn gezin te arbeiden, aan den verloren luister van zijn geslacht dacht, verbeelde zich in de droom een gedaante te zien, volstrekt opgetooid, met een fijn groen fluweelend beduik of opperkleed, en daarop een geel zijden jasje of restje met een dubbele rij schitterende knoppen. Deze gedaante droeg een open kas in beide handen, waarin de verbaasde Brandi allerlei kostbare dingen zag. Ponjaards (kristallen) met gouden schepen en diamanten, halskettingen, prachtige sieraden, juwelen ringen, en tussenden deze kostbare dingen gemengde hoopjes gouden Spaanse muntjes, zagen daar den inhoud van het kistje, dat Brandi al vratertandend beschrijvde. Daar de verschijning hem dit al te warm onder de neus hield, moest hij van het vreemde aanbod te moeten maken, en deed een greep in het kistje, waarbij hij zijn hand geweldig stiet, zodat het kistje wegschoot uit de banden der verschijning, die een verstoordes geluid aannam, en den naar neer geslagenen Brandi dus aanstaand. "Niet, zonder meer moeite kan men deze schatten meenemen," zei het kistje dat gij gemaakt hebt, laat dit dan onder de grond in het plantje (graaf) bezetten. En hierin verdween het spook en Brandi sliep tot den volgende morgen. Toen Terhaalde hij aan zijn gezin, wat hij gedroomd had en gaf zijn toornemen te kennen, op grond van het ingevulde schrift van het spook, zijn schilderijtje om te begraven. Te vergeefs stelde zijn vrouw, die minder bijgeloofig was dan hij, en reeds lang gemerkt had, dat zijn lusten ontsteld waren, lieren dat de niemandsvriend van zijn droom voor eisen te vergeefs deed, zij liet hem uiteindelijk opmerken, dat zijn voor. onders, op eene geheel yerwijderde ^ats.gewoond hebbend^y onmogelijk in zijnen tiiin scbatten kpn* den hebben begrayen; te yergee& werden haré yer« toogen door Iracht yan redenen eeniger yetstan-t dige burén ondet'ateundj de arme brani liet zicb door nieta yan zijn zinneloos plan terng houden ; faij yerwoestte zijn geheele «Sírí-gewas, gróef mel • (^) 0s Jayanaii i^u ttttk vcnUafd «an het gebruik der bUde-r rcn Tan de Sui oí betel. De meeste landbewoners hebben in hunne tuinen eene plek groncU tot de teelt dezer pUnt a%ezonderd, ttet is een klimmeiide rank, ondér de pepersoorten die op Jctva mMBgmldig zijiL, bduMrendtf» Be bhideren ujn acherp en spcce- r^achtig Tan sraaaky en worden met een mengsel yan ongebluscbte kalk^ Japansche aarde, en de bittere donkeiigele yrucht van den Tináng {areca) gdduiawd. Op de vormoedendien van de laatste dagen lang, en vond niets, dan een oud verroest mes, waarvan de javanen gebruik maken, om hun rijst af te snijden. Dit is zeker het mede geweld, dat gij in zijn hand hebt gezien. Hij heeft het helder gepoft en geleopt, en draagt het gestaag bij zich. De pogingen die men voorzichtigheidshalve heeft aangewend, om hem uit dit mes te berooven, zijn vruchteloos geweest, en men heeft hem om de tasernij van de arme man niet ten top te drukken, hem in het rustig bezit van die opgezwollen schat moeten laten. Ziet daar wat ik van die engelgelukkigen gehoord heb, die ofwel geen kind bevredigende, echter vriendschappelijk een gewelddadige schrik op het leven heeft gejaagd. Het is vrij wat minder gevaarlijk, dan zulke krankzinnigen, die reeds een geruimen tijd van hun verstandelijke vermogens zijn beroofd, te ontmoeten, dan diegenen die door het onoorzichtig gebruik van opium en andere bedwelmende middelen, ofwel door een plotselinge verklaarbare zielsverrukking, in hun rede zijn beroofd en door de zoogenaamde mate glap of verdwijning der oogen bevangen zijn. Zodanige belevingswaardige voorwerpen vertonen zich nu en dan, en dan meestal weer hier en daar het Districts Bijzorg, en op landgoederen van Europeanen in de vorstenlanden van Java. De omgaande rechter, de heer van B... heeft om de vele door zulke razenden gepleegde, zoveel mogelijk te keeren, tot gestrenge maatregelen zijn toevlucht gegeven en verscheidene hoogst ongelijkde misdadigers met de galg en straffen. Hoogste ongelijkde misdadigers noem ik ze, want men genoodzaakt de moorden, gedurende de mate glap te gaan, als onwillekeurig te beschouwen, wanneer men ziet, dat de moordenaar, onmiddellijk na het plegen van het bloed, tot zijn volkomen bezinning terugkeert en het diepste leed wensen, het innigste hartzeer aan den dag legt, de beende daad, tot goed niet de gebergelde poging aanwendt, om zich aan de kracht, die hem te wachten staat, te ontrekken. Geen baat, nog. Twee Javanen, beide gehuwd, een door vriendschap nauw verbonden, begaven zich in den voegen morgen naar Tjandjoer, elk met een goeden voorraad benzine, matten en gevlochten bamboezen korfts, die zij aldaar met voordeel boven de hand te zetten. Dit gedachte een bunder boven verwachting, terwijl daarentegen zijn makker, geenszins zo gelukkig, niet half zo veel van zijn waren genaakt. De oorzaak van deze grootte ongenoegen bij den ongelukkige verkooper tegen zijn meer door de fortuin begemakkelikten medespelers en de anderen lieten, hunne zaken afgehandeld hebbende, in rede en vriendschap de hoofdplaats, om huiswaarts terug te keeren. Nu herinnerde zich de verbuikte man, die zijn waren zo voordeelig had gekocht, dat hij zijn ironie te dertig lang een doekje en een parasol had beloofd; doch door gebrek aan geld, die belofte tot niets niet had kunnen vervullen, inmiddels dat hij dat kan betalen en ik zal mijn vervolgende aangenaam vervullen. Hij treedt daarop, yan zijn medespelers gevolgd, een Chinese vrouw binnen, die zoekt een fraai doekje en een stevige parasol. Regen- en zonnescherm. De Chinese mensen vervaardigen de parasolen van een zekere soort van vercht en boitegaanstaal papier, waaraan zij door jemelde een dunne rame werken. Het patroon derzelyen is vervaardigd gelijk aan dat van onze parapluizen. 91 pwyong uity waarvoor l^ij dea '{)rijs bedingt en voMoet. '• Welgemoed gaat híj met . zijn maUer wéder op weg, en kan zicfa ondeír het Toartstap* jpennaauwelijke yerzadígen, met de gekoclite yooiv werpen te beachouwen, naaúwelijks de Minder^' l^ke vreugde bedwíngen, > die hem bezi^lt ln$ de gedachte, hoe firaai Iiij flíjne yrouw asál op«- schikken , en boezeer zíj verblijd zal wezen; Mm Tlrolijk Was natuurlíjker wi)ze de axine kameraad^ dieí mogelijk ook gaarne zijn yroawtje wat medé had wíllep brengen. Geen nijd of afgonst be^^* zi«lde echt^^dezen'tnan,^ en híj wenschtemet een zoo-yeel ntqgelíjk'opgeraixnd gelaat, z^n juicben»- den T¿iend geluk {^\ Deze yerzonk i^ots^Iijk ia diepe gedaeüten; de: vreugde, die hij'nog zeo eren had geyoeld, máakt0 plaats roor'^de zpnderlingste hersenficfainunen, híj verbeeMde zícb dat zijn Yri6u4 met een nijdig oqg de gesohenkén besch^mmle^ die Zijn goed geluk hem had ín staat gei^teld, (*) De leier gali^ye ia het oog t« houdeny *d«t hier Tap JaTa? nen uit de binneDlanden gesproken wordt, ran •- menschen , die eene bijna kiiídsche' eeurotidigiieid van zfeden aad defn dag Icggen; £eB. ^ifX-dooSf een doel;, een atel knoopen, zÍ^ql ypor ziilk^ khar deren der natuur achatten , die hen ten toppunt van geDO^^n yoe-^ reo* De listige Chinezen hebben Tan deze eenvoudígheid der Berg- ] arañen 'en Van hnnne kíndsche zucht tot opschik steéds pártii IMICA' ta trelübenp ..Sei.v^l Tcvkod van dOL TPiOrl■aUge^ j^ii^Bem^ der. Preanger regentschapnen, den Heer liaron R. yav dbr CJumtBH, heeft dus slechta aan een zeer klein getal Cbinezen het Terblijf in die Besidentie toegettaan. Voor zware toekomstdochter. Het komt hem voor, als zag hij zijn vriend een beweging met de hand naar de kris maken, om hem te doorzien en aan zijn gelieerde eigendom te beroven. In deze bedwelming van zin, wil hij den gevreesden aanval voorkomen, hij trekt zijn ponjaard, schalt met een razende drift zijn vriend op het lijf, en doorboort, zinkt deze ongelukkige aan de grond. Zijn zijnen nog ongelukkiger moordenaar. Oogenklikkelijk komt deze in zichzelf terug, in de uiterste wanhoop stort hij zijn schuil op het lijk van zijn verlaatsen vriend, wiens bloed hij vergeefs poging te stelpen. Enige voorbijgangers vinden hem zóó half bewusteloos, hij herhaalt de gehende toedrag der zaken en smeekt als een ganse, dat men hem gehoor gegeven neme en de doodstraf, die hij erkent verdient te hebben, doen ondergaan. Bij geval, mijne heeren voor de waarheid waar het welke ik u kan instaan, levert stofs genoeg tot nadenken op, en is helaas een terechte bewijs te meer van de broosheid van het menselijk verstand, zodra de een of andere hartstocht zich van de zielsvermogens meester maakt. DE WIT. Voorzeker gevoelt elk het diepste medelijden met zodanige ongelukkigen, die in een onverwachte verstandverstoop, zoals de nu leaps en bounden genoemd worden, hunnen eigen mens, ja soms hun liefste betrekkingen van het leven berooven. De menschlievende rechter zal dus voor altijd, bij het vonnis vellen over zulk een daad, alle verschoonende omstandigheden, waaronder een bestendig goed levensgedrag door den dader, voor de moord gehad, de voornaamste is, in de schaal der gerechtigheid, tegen de misdaad opwegen. Een onmiskenbaar verschil bestaat er toch tusschen een ongelukkige, die, onvoorbedacht, in een verbijstering van zinnen een moord begaat, en een zogenaamd mokkend, die, niet wraakzuchtig zichzelf, tot het begaan van eenen manslag aanvalt, en door het opzettelijk misbraik van opium of arak, zijn woede nieuw voedsel geeft en aan dezelve paal noch perk meer stelt. Het woord amok betekent, gelijk gij lieden vermoedt, een geweldiaangevuurde opstand,oproer, zoals bijvoorbeeld van eenen dienaar tegen zijn zinnen meester, van eenen onderdaan tegen zijn vorst, enz. Dergelijke Amoks hadden, in vroegere jaren, maar al te dikwijls plaats, waartoe de onmenselijke handelwijze, die de slaven soms van hunne blanko-jezuïeten meesters moesten ondergaan, een van de voornaamste aanleidingen gaf. In een oud handschrift of zakboek van mijn grootvader, die voor meer dan vijftig jaren Resident van Japara was, heb ik een geval aangetekend gevonden, dat tijdens zijn ambtsbetrekking aldaar plaats had. Eenrijk koopman van sloten genaamd, die Tele bediende en lijfvriend had, moest zich weg naar Juana begeven. Een goed ruiter zijde van Terkoos hij den weg te paard af te leggen, te midden daar de grote baan door aanhoudende stortregen, voor rijwielen onbaren geworden was. Twee zijner vier bedienden hadden eenige dagen te Toren, toen hij hij zijn jongeren reisje, bij het geven van eenige orders gewaagd, verzocht en gesmeekt, hem te zegen geven, dewijl hunnen bloedverwante te Joana woonden, en zij deze zeker lang niet hadden gezien, hun meester, die in elk geval den vreemd niet zonder gevolg kon, afgelegd had, wat hij beloofd had, doch die belofte ongelukkig vervallen. Hij gelastte, in den vroegen morgen van den dag, die voor de reis bedoeld was, een slaaf, een wiën bij zijn werk maakte, zijn beste rijpaard op te zadelen. De slaaf moest zelf ook opzitten en met een mantelzak beladen, zijn heer volgen; bij begeven zich daar naar den stal om voor het opzadelen der paarden te zorgen. Een oogenblik daarna treden de twee bedienden, waarvoor ik zo even gesproken heb, het vertrek aan hunnen meester in en vragen hem over zijn leedwetens en ongenoegen op het gelaat gezien, of het jaar in, dat zij niet mee reden, gelijk hun hand kwam zeggen. De koopman belooft hun dat hij bij een volgende gelegenheid aan de beurt zal zijn, doch dat hij nu andere bezigheden voor hun beiden had, en het niet mee liet zien. Wellicht was hij van gedachten veranderd, en had aan het verlangen dier leden en aan zijn gedane belofte volgens in de twee tegenstelde knapen niet door hem ontkend en betoond onverschilligheid, de zaak erger gemaakt en de gramschap van hunnen heer, die wat haastig raadgesteld was, hadden ontsnoken. Deze greep in verroering en drift, als zijn kwaad, gaf, onder verliefde schimpwoorden, de morenden enige duchtige slagen daarmede en droeg hen de deur uit. De paarden worden voorgebracht. De heer en SLOBTEN geeft in haast nog enige orders, omtrent zijn vrouw en kinderen, stijgt op, en rijdt langzaam weg, door zijn getrouwen slaaf gekapaciteerd, wiens gelaat vol genoegen schitterde over de hem te beurt vallende eer. Een ontzettend treurspel opende zich ten huize van den heer YAN, slobbende, toen hij naauwelijks een kwartier urs was vertrokken, en leverde een schrikbaar bewijs op voor de bloeddorstige wraakzucht, waartoe sch de andere zóó zachtzinnig. Javaan kan laten verstaan, wanneer men hoenende uitdrukkingen tegen hem gebased en hem doot slagen mishandeld krijgt. De twee verongelukte bedienden, hun meester hebbende zien vertrekken, gaven zich aan de meest gelatenste woede over, die zij tot een volslagen razenmijn brachtten, door het inzwelgen van een grote hoeveelheid sterken drank, welken zij zich wisten te verschaffen. Onder een verryarlijk geschreeuw van amol stonden zij de kamer in, waar mevrouw VAN SLOETEN zich met twee jonge kinderen, en enige slaven bezond. Met verdubbelde dolksteken doorboorde zij de arme vrouw ontzield ter aarde, het oudste kind, een jongen van acht jaar, ondergaat hetzelfde lot. De slaven baden al gillende de lucht genomen; eene derzelyen, die juist het jongste tweejarige zoontje op den arm had, bracht hetzelve een gelukkig af, zorgvuldig, in veiligheid. Het gekerm en geschreeuw van deze vrouwen, die harde goede meesteres beminden en geëerbiedigd hadden, vervulde de lucht. Een ongelukkig toeval wilde, dat deze jammertonen gehoord werden door RAPADA, die op eenen eenvouden afstand van zijn heer was achtergebleven, en zich met het slecht opgetoomde paard begeven hield, terwijl van Sloeten langzaam voortreedde. Spoorslags rende de getrouwe slaaf, den toom in haast hersteld hebbende, naar zijn heer en gaf hem kennis van de derde klanken, die hij uit de stelling van deszelfs huis had vernomen. Het keerde den beiden terug. Nabij het Toorplein gekomen zijnde, bejegenden zij een paar slaven, die in gebroken uitdrukkingen haren meester van het droevige voorval kennis gaven. Wie schetst de wanhoop van den armen huisbeer. Hij springt van zijn paard, en snelt door den getrouwen kapadavolgend, naait de kamer zijner gemalin. Nabij dezelfde ontmoet hij de boosdoeners, wier bloeddorst nog niet gekoeld was, just razend vallen zijden ongelukkigen op wien aanzienlijk gemunt hadden, met bukte krisassen aan. Woesteloos was de tegengeweld, die deze door KA.PADA moedig ondersteund, aan de rampzalige moordenaars bood. Hij ving een klap, slagtoffer der ongeboorde Wraakuitgecht, en ook de arme slaaf boette de gebroken aan zijn meeS' Xev, met zijn leven. Na deze gruwelijke moorden zagen de woede der monsters te bedaren; maar maakte zij een wreed draai om de nek van de meester, ketilde ben, en een schrikelijke doodstraf, die zij, weken later, zonder het minste berouw te tonen, onderging, was waarschijnlijk een vorm van verstrijking voor het bloed der ongelukkige slagoffertjes, wier rampspoedig einde algemeen betreur werd. Een treurig geval inderdaad. Men verdacht de moordenaar niet, maar hij werd inderdaad verdacht. Gekkenzijn zit de voorbeelden vaak hoogst fujkaam werd, sedert hét ivys aan menselijk- Ueheid bestaande van den Gouverneur's Gerecht van De strikkelige diskussie van elké misverstanden In land der á terkste heefl betrokken, dat tien Aziëns moedigadeed eën held meeste indracht top hét hart vaan den Javaan slaat, dan Aziës Verechten en Eerbiedigheid. Mijnheer, wat is een groot voor mij, juist deze lieden die uit Europa komen, die geen oorlogen leiden om den oorlog en de zeden te leren kennen Van het volk, waaruit toekomstig getuigen. Een hemelsche onderscheid, dat zich in dit oogpunt, verschil in Europese en den bewoner van den Indische Archipel. Wat bij genen wordt aangenomen, als een gevoelde beleefdheid of als een bewijs van edelijkheid, wordt bij deze een gevoelige beleefdheid, een opofferende gebaar. Onder onbetrouwbare Nederlanders steekt er bijna niets in, wanneer men aan een lief dochje een kaart geeft, een al wederstrevende sij ook wel staanshouding een lachje wordt de daad toch in de toekomst gezien. Maar hier, hier zal iemand, die voorzichtig is, wel zijn woorden, wanneer hij een Indische vrouw aan te spreken, veel minder aan te raken, wanneer hij niet van een mogelijke misverstand kent, en dan toch opzichtig. SMITS. Een paar jaren geleden had een mijnheer, een koddige snaak, des avonds een bezoek afgelegd, bij een zeker oudgast, die toenmalig nabij MOLENYUET woonde. Het gesprek der heren was onder andere ook gevallen op het onderwerp van ons gezegende discours, het amok lopen. De oudgast kon het ermee, en zeide dat al die praatjes van amok sprookjes uit den ouden tijd, malheuren waren, dat zulks reeds lang niet meer plaats had, en dat overigens hij oudgast, al riepen al zijn bedienden amok, geen woet zou verzetten, veil ingemin zijn glaasje verlaten. Hij had echter wat diep in het glaasje gekeken en dat deed hem zoo verlangen. Den volgenden morgen, roepend in de glorie het ontbijt te gebraiken, in een prieeltje van zijn tuin. De geurige thee stond voor hem te dampen, en hij had zijn vingers al om den fraai vergezelde kop geslagen, toen een aanval van lichteheid hem de oogen half deed sluiten en den mond wijd open spalken. Plotseling roept een akelige stappen achter het prieeltje, amok en wip, is de oudgast op, lichteid en ontbijt vergetend, en werpt in zijn armen bijna de tafel omver. Hoe ver hij liep, weet ik niet; maar toen hij eindelijk min of meer van zijn angst bekomen, met voorzichtige soberheid naar het prieeltje terugkeerde, zag hij een bekend gelaat aan de ontbijttafel zitten. Het was de truiter van den vorigen avond, die juist de laatste hand aan het desinteresse leegde, en wiens spotachtige wezens trekken de duidelijkste verklaaring van het grapje gaven. KULLER. Het verheugt mij, dat onze vriend SMIT het onderwerp dat ons heel bezig gehouden, en dat wat al te ernstig voor een vrolijk gezelschap is, met een kleinkheid heeft besloten. Wij zullen het er maar bij laten. Ook hebben wij de Jayanen nu de donkerste zijde bezien, en gedenken zullen allen met mij toestemmen veel kwaads te zeggen valt. "Is dat zo?" Da beseffen, geloof ik, zal bij elk van ons in de wet. Wij hebben er al veel genoten, en op een toekomst - niets bedriegende - assemblée zal worden gehouden... DE OTOOT. Welke een vreesachtige omstagtige schending! Ter sake, Vriend houd er vast - LA TRÉPIDE-KWARTEELKOUWENBEL. Wij branden aan nieuwsgierigheid. SANTÉ, heren... MEXIBR. Luktért* «^ M$:á6': Ymnden, die zich wegens aangelegenheden nBLBs^'Tfiiao moesten be»- geven,' waár zij meermalen? wáren geweeJBt^ had- den tot dai? efadé, zoo ais reeds b$ eené vroegere reís, de belft eener ,praauW ingéfauurd, ^die in de groóte tiriiet :fe BeOmfia- naar die destinatie gereéd lag.- Deze praauw, Tan gedaante niet oñ-^ gelijk aan eene acú^\ werd dóór den^ éi^naar, eenen AraMer^ geyoerd-, en had'eenelading koffij , uit hét ' GóuTernements pakhuis te Tjikao , naar de bóofdstád overgebragt. De' Arábiér had ver- Tó^ens zijn 'vaartuig , dát niettegenstaande de láágter Tan het idek, nog al wat raimte inhield:, nagenóeg toor de helft ndet Batáyíasche waren berracbt , %n hét yak , dát tosisdhen deks ledig Ibleef 9 aan mijne vrienden yerhaurd. Dezen noo-> digden mij.^ mede van bet partijtje te zíjn, het- geen ik, na* een kort beraad, aaniíam, dewijl ik áltíjd een groot líefbel)ber ben geweest yan yreem- de plaatsen te bezoeken y en mij daarenbdyen van zulk .een reísje te yyater, in gezelsebap van t'vyee I.^$ I 4. beloofde. Wij scheepten ons in 1899. Aftewijl Yfvn ArtsMlM» oaojr f}«ft09 mtg / o vw. jlgnd , bfus^^i^d en twiniig: pakn .(^) li^iieei;; mi h^ü^ñ ^n^ mA tJ^tuig AEL pQilq^wrdfi».^ íil ^W^ QÍ im 4agen kuxmen afieggeu; — thans .b»Qd99 W^j j T<^lgeQ/B . de berekening van onzen grijze). m^ Bt^ipuq^lgen dagenop dea Id^tti^f» ptes t^ dc^W^p- ^H«t 3i»j zpOíP' #ai9p9a wjj, »W¥k% awiarigheiidl wij Iv&l)- »be» 4fi i»ppd%f» pr^^yjsül» ínj opj^^^n? gooiilglAs^r ))Íe wiJA m ^A TroJiíik g^pr^ 4ul}w p119.de ^^ » VfirAa«ge9fanW^ Q;\ tI^^ wj 4A^rQnlM>Y^9 vg^ft htt YOQr»ítoigt eQWir l|tgpi)jega4^ ftfwi^síiliqg J^n gr^MNs^ Teldw, vroclíttíící %\m^n m n^tt§ 1ot4«^ 1^;^ 'W(mWitWi9 WW9P ops de fev^^ 4e;: gcpote jíioh owKtrwt» dfi gwgtsn, diejií» <>SÍÍIW pplevqr- den^ ¡nj^ lúti 2^ wild^n mij bet .na$^t^ njet ¿p^*. gen, uit Ví^ap, dat^ik jpiogeUjJ:, iiog íiiet ^n Ijpord 55JÍiid^^ »rt ni¡W« ffroyisiepi ,, 4í* met.^le^ht wareA^ ypgtf; ^» lieert ;mpgt m^^n, ^n jl^^ y^??- fte^di^ de uitwwdíjge Iíe3plii9uirtng vajx pn^ yaaic- tpig W9fi mi) \ «iet te h^s% y^y^l^n^ — teí dek -Wiw 3509 laagy dai^ ik nip% b?gr#iqpi. Jjípe jir^', ss^^- hV juJ » I ni II. J un - , " . ' . í ■ 107 " d9T 0ns hoofd' te sMAimf fa «me «iHtende hoia^ díof plaat9 »>ii4eu kfiiiii^si •fsaeA;^-<» 4oor e«a luik smnie. merki» ik dat achtor eene Torscliai^ Mug TAn kiaten^ manden , 1)alm en. tronúnela^ ean paar oad^^gedíende jnsArkeom, met. düo kn»^ MOa wat^u niCge^reid^ om aaot de lieeren paasa^ giess tat rastplaals t« veii^trekkaB j ik xBorkte een faar maodjca cqp ^ día )eeiie doe natraasen omiieui^ den; han yerkwükelíjke inhoud wíbui mij bakend^ en xk besloot^ mij in hicmne Bab$áe>d en. geosiak- kalíík bcseik y te logenan. 'Sel langa pktta Taartuig wáa roogrzífltt met aane tengi^é m inial al te yMat ataande aoort Tan másíf en een paar Jai^aanocba acheepsUeden wanm roct 0p bezig ^el de r^azatie Tan htít eenige zad, dat saea aan dian wind te- rertarouwen liad^ en imorvan de ialfíjke lajifan 0aae aaidige venduii^ danlifád Fañ brmne^ witte en gi^ajñwia kleor -ten taom aprdddftn. Setadiifcste gedeéilite tan de praauw mñB beatemd toot á^, kankaiif wíj liadden n^m»^ )^k adet v«7gaten /e^n^ kok mad^ te main^n^ die fiijn dienst wistond^ 0n mat' eane Foltallige &a^ íéne dscmirw gtwapiiiid was« De oTerloop of atuniw en bakboovdaijde waa uU doaa af TÍer aañ elkander gebaohtta b^unbeé^en atam^non aamengi^ ;;tGld9 en layaxde voor da paasagien bqflondar wtir lííg geinak of gelag^nbaid lar varaendéring ofu Beate oyeiloop naanweli)ks anderhal^an Tóat. braed 9 / io8 •trekte zích ais een buítensingel, aan weérskanten der praauw^t^ dag eu nacht^ wanneer men roer door de yaste yoeten der Inlandsche scheepslieden betreden wordende, die met lange haken het vaartuig Toortstuwden. :Wíj waren, díep bok- kende^ ons kajnitje bínneu getreden^ en wisten niet, hoe wij spoedig genoeg ons capitoUum in veiligheid zouden stellén^ door ons op de matras- sen neder te yleijen* Het was yier uren na den middagy toen wij aan boord kwamen^ en eerst te acht uré^ toen de geheele natuur reeds met eenen. zwarten. slúijer bedekt was, wekte ons het onwelluidend getíer der matrozen^ die líet arme zeil boyen onze hoof- den oplieschen, uit eene zachte.sluimei^ing^'waar- in een paar bottels rooden baai uit den yader- landschen kelder yan Suérmondtj en de mangel aan stof tot langer onderhoud ons hadden gedom- peld. JSjloh! Ejlohi juichten de moedige Jaya- nen^ die óns na onophoudelijk langs den oyerloop yoorbíj stapten, de praauw, die onwíUig sebeen , den marsch aan te nemen, met kracbt yoortstu- wende. De rust^ die ^f^^ tot op dit oogenblik hadden gesmaakt,. werd na door eene lastige on-- rufit geyolgdy want plotselíjk deelde zich de be- weging yan het yaartuig aan onze yerschansing yan kisten en manden mede ^ waaryan er' eenige met den'stormmarsch op ons aanyielen, oy«r ons 109 heen roldoa, en onze neuzen op eene geTOeligé wijze in de pers namen. Licht, lidit! riepen wí} tot de bedíenden^ dJe zich achterop beronden. Het algemeen gewoel aan boord beletten hen, ons te horen. "Licht, licht!" schreeuwden ze uit alle oura, terwijl wij de geheele inzicht van onze armen inspanden, samen met den toevloed van bagage aan de lijf te weren. Eindelijk waren aan onzen Turking Wensche vedaan; — een bediende broedje de deur van onze erbarmelijke kajuit in; voorzien van een lantarenje, bij welke Ucht hij onsbeeld, om de Terschansing Vreder in Sina qua te brengen. Gelukkig was er aan de goederen niets gebroken noch besmeurd, en toen kwamen met den schrik, de botsingen, die onze voorhoofd en neus ondergaan hadden, in den Trolike luik, dien dit eerste reisontuur ons gebracht, voor niets tellende. — Wij onderhielden ons nu nog een paar uur met Trolike gesprekken en sliepen toen weer gerust in. De dag was reeds aangebroken toen wij ontwaakten. Wij schrokken ons niet, om in de frisse lucht te komen, waschen ons, en werden tegemoetgenomen door onzen kok op een lekkere kopje koffie getart, waarbij wij de plaatselijke omstandigheden overwegende, ons niet lieten afschrikken door het afval aan een paar vleeslingen, op de drinkschalen zichtbaar. Wij moedigden zelfs den Vijlkoek aan, die met een geroedel aan gewichtige betrekking voor ons stond, en op de lege kopjes wachtte, door een goedkennisende blik, aan, wel overtuigd, dat het, in de tegenwoordige omstandigheden geen salvo raadzaam was om doelmatig en ambitieus te zijn. Wij sopten intussen onze schepsvogel aan en wist niet te raden, waarom de lucht zo slecht moest zijn. Voor noch achter op de praauw zag ik het sein te zien. In onze kajuit was het bijna niet, waar mocht hij steken? — Of soms wel, wij hadden hem niets bijzonders te zeggen, hadden ze? Bovendien was hij al snel bij de mantel naar zijn koffer teruggekeerd, en nu leidde ons een hunner langs den overloop, waarop wij de gladde ronde bamboeën met huiver en omzichtigheid betraden, naar dat gedeelte van de romp, waar de lading apart geapeld lag. Hier wees bij ons een groot onmerkbaar heike, bestaande uit een opening, waarachter de kisten en balen lagen, door welke orde het uitzicht werd teruggenomen op een balk, waarin men bezwaarlijk een man gezocht hebben. Bij het verblijf van den goeden kapitein; wij zagen dat zulke onderlingen vaten in een kamertje, dat ter niet konden raden op elk een waar hij zijn nacht meende te bevredigen. Hij was zich den tijd te verkwikt met fact 2 aangenomen aan een som van pruim. Hij sloeg de beste helft uit de voorwaarlisten stukken, keek de ogen waren half gesloten, en hij leunde of was in diepe gedachten, één terzetting. Tumbe pungul (amoeben) gingen de matrozen aan de gang, wij onwonderend te zien gaven, dat de onbekende kapitein in en uit zijn kooi sprong, als in banen. Wij zagen spoedig, dat de onbekende toe de genen wel met zijn hand wist te beletten, omdat in een oogwenk was hij op de beenen wipte behendig uit het gat en met zijn hoofd zijn rank lichaam met de meeste vlagtheid door de toegang heen de katte hem lieten. Indien zijn been al was geschoven, dan was de kooi den man tot een donkerenoker gemaakt. Wij Wensen de kapitein een vriendelijk goeden morgen, en teogen konden of hij nog bij zijn meening was, dat wij binnen acht dagen te Stava konaden zouden. Binnen tien dagen, lieten, antwoordde hij, één nacht is er al bij, doorbikje. Daarop raakten wij met hem aan een onverwachte gesprek gewikkeld, hetgeen onverwachts werd afgebroken door het gebalk van een der matrozen. Een krokodil, een krokodil die toegedien met onze ogen de richting, die de janvarissen ons wees, en zagen een grooten haan op den verloren van ons afgelegde weg, in het door de zon verwarmde zand liggen. Het monster dook zich recht naar genoegen te voeden, doch werd schielijk in zijn rug gestootd, door een geweer schot dat een mijnreisgenoot die zodanige ontmoetingen voorzien had, op hem loste. Er waren echter al te veel ogenblokken voorbij, eer de knecht het geweer gebracht had en het al twee geladen was, de aanslag was door het voorafgaande gevoerd, te groot geworden, en zulks deed het schot missen. Wij zagen den verwarring kapitein met een paar sprongen zijn toevlucht in de rivier nemen, waar hij zich al duikend aan onze ogen onttrok. 