title: Annales Academici
creator: None
text: Het viel niet te ontkennen dat, inderdaad^ in vele gevailen van vergifU- gipg niet Opium of Beliadonna, deze zelfstandigheden weerkeerig elkanders ganeesmiddel uitmaakten. Evenwel mocht men, bij de zeer veelvuidige bronnen van dwaling, welke ook in dit opzicht konden aanwezig zijn, veel verwaohten van proefneming op dieren. Door deze, zoomede door experi- niientatie op den mensch door Harley, werd bedoeid antagonisme zeer in questie gesteld. Het moest toch gewis als een groot bezwaar gelden » dat giften van beide zelfstandigheden , welke ieder op ^ch zelf door het dier teerden getolereerd, tegelijkertijd toegediend het doodden. Zeer zeker lag bet voor de hand, dit begrip van antagonisme nader te analyseren. Het waA dan ook vooral met dit doel dat, de te vroeg aan de wetenschap ont- pukte» Von Bezold, in verbtnding met Blobaum en Gscheidlen, de Elimi- natiemethode hier toepaste. Te recht hebben zij gemeend.dat, wilde men tot de kenuis van een zuiver antagonisme geraken, in de ailereerste plaats , de verschiUende organen en weefsels onder den invloed van Atropine of Morphine moesten gebracbt worden. Vooral kwam', als zoodanig, het zwuwstelsel in aanmerkii^. De prikkelbaarheid van de verschillende zenuw- apperaten , zoowel voor hart en vaBtstelsel , voor respiratie , als voor spieren w^rd ondisrzocht Uit iader hunner werden gevolgtrekkingen gemaakt, nadat de werki^g der overigea was geoeutraliseerd. Dit veelomvattend ondeczoek had tot resultaat, dat tusschen Morphine en Atropine alleen van Jintagonisme apjrake kon zijn , waar 't gold pupil ^ menigvuldigheid van polp en ademhaling. Dednctie speelt^ voorzeker, geene mindere hoofdrol in de geneeskunde diKi ipductie. Terwijl wij bij de inductie eerst de afzonderlijke , uit de ervAring geputte» elemeAten bestuderen en hun oorzakeiijken sameDhang vaststellen, ten einde aldus door generalisotie op te klimmen tot steeds bopgeie wetteo ; mo Qoacludeert de dedoctie uit eene algemeene waarbeid io^ een bijzander geval, waarvan het geUeken is , dat het onder het ge- hWd dier waMrheid beboprL 46* Digitized by Google 356 H. A. KOOYKER Zoo is oDze geheele wijs van diagooBticeren meest deductief. Wanneer wij boven zeiden , dat elke wetenachap er naar moet streven deductief te worden, dan mag vooral de organiache acheikunde, in dit opzicht, reeds eene modelwetenscbap genoemd worden. De omzetting, waargenomen bij een lid eener reeks, wordt, onder gelijke voorwaarden, meermalen bij alle te voorschijn geroepen, en het is juist wegens hare toepasaing op het gebied der geneesmiddelleer , dat ook hier dezelfde weg groote ontdekkin- gen belooft. Zoo bevestigde een onderzoek van Oscar Liebreich, omtrent de analogien tusschen Aethylwaterstof en de plaats grijpende oxydatiepro- cessen , aan den eenen kant , en haar gechloorde producten , aan den ande« ren kant, de reeds vroeger door Liebig verrichte waarneming, dat toe- voeging van alcalien , bij lage teroperatuur, voldoende is om het drievoudig gechloord Aldehyd, beter bekeud als Chloralhydraat, te splitsen in ChIo« roform en Mierenzure soda. Het Chloral kan^ waar vrij alcali aanwezig is, niet blijven bestaan; maar wordt gescheiden in bovengenoemde com- ponenten. Het bloed nu resorbeert het Chloral en zijn vrij alcali verhoudt zich, gelijk experimentatie dit aan Liebreich en Personne leerde, als bui- ten 'torganisme. Het bewerkt de omzettiog in Chloroform, wier bekende anaestheserende eigenschappen deden vermoeden dat, door bedoelde split- siog» gelijke werking zou kunnen worden verkregen voor ons organisme. Door deze deductie werd de eerstgenoemde er toe geleid, het Chloral ook aan het dier toe te dienen en wel met het meest uitstekend gevolg. Im- mers de uitkomst leerde dat^ op deze wijs^ de voordeelen van de Chloro- form geboren werden, en tevens de nadeelen van hare werking, bij toevoer van ruime hoeveelheid binnen korten tijd, werden vermeden. Het bloed toch, van het in Chloralslaap verkeerend dier, gaf steeds nog alcalische reactie. Het vrij alcali herstelde zich dus altijd op nieuw in 't circulerende bloed, en was derhalve niet io genoegzame mate aanwezig om de Chloral- splitsingy binnen zeer korten tijd, te bewerkstelligen. De ontwikkeling der Chloroform komt nu gradueel tot stand» waardoor Liebreich het uit- blijven van het opwekkingstijdperk verklaarde. Vaak werd deductie ook het eenige middel om eene onjuiste hypothese» welke niet door middel van direct experiment kon gecontroleerd worden, te weerspreken. Zoo werd het beweren van Gianuzzi, dat resorptie nood-^ Digitized by Google REDEYOERING. 857 zakelijk is tot het tot Btand komen der werking van den braakwijnateen ^ eenvoadig weSrlegd door eene deductie van Radziejewski. In dat geval toch moest zijn braakwekkend vermogen na inspuiting in de vaten, waar- door het centrum der braakacte, geiegen in het verlengde merg, direct werd geprikkeld^ door geringer of althans gelijke gift tot stand komen, dan bij onmiddellijke aanwending op de uiteinden van de zwervende zenuw in het maagslijmvlies. De uitkomst van de proefneming bewees juist het tegendeel Zooals we reeds vroeger opmerkten, zijn de wegen der inductie en deductie in de praktijk niet altijd zoo scherp gescheiden. De idee, welke bij ons tot stand komt, naar aanleiding van een bijzonder feit, omvat onwillekeurig een beginsel tot hetwelk we dat feit wenschen terug te bren- gen; zoodat^ wanneer we van een bijzonder geval tot eene meer alge- meene wet willen opkiimmen: dat is induceren» wij eigenlijk deduceren. Hiermede in overeenstemming beweert dan ook Bemard, dat er slechts eene methode van redeneren bestaat : la d^duction par sylloffisme. Wanneer wij het nut poogden aan te toonen door de toepassing eener gezonde logica der geneeskunde aangebracht, dan sluiten wij daarom de oogen niet voor de min juiste gevolgtrekking^ tot welke zij menigmaal de eerste aanleiding gaf. Maar haasten wij ons er aan toe te voegen: door foaten in hare toepassing. Menigmaal zetelde de bron van dwaling in de praemissen zelve. De waarnemingen zelve waren minder juist; hetzij dan dat men de natuurfeiten in verband bracht met distinctien, welke meer de taal golden; hetzij men, blijkens de leer der Signaturen, ge- neesmiddelen aanwendde tegen ziekten met welke zij uitwendig eenig tee- ken gemeen hadden' A^ezien van deze meer grove bronnen vau dwaling» ii>&g tegen de analogien in het algeraeen gewaarschuwd worden. Hoewel lij het voordeel aanbieden, dat tot nu toe geisoleerde feiten tot elkander worden gebracht, zoo dienen zij bovenal het bewijs te leveren, dat die punten, waarin de onderzochte feiten overeenkomen , inderdaad diegene sijn van welke de overige werkingen afhangen. Door dit oorzakelijk ver- band aan te toonen, wordt voorkomen dat toevallige omstandigheden eene meer wezenlijke beteekenis verkrijgen. Als voorbeeld van dergelijke dwa- ling mogen wij b. v. wijzen op den raad van^Hahnemann^ om Belladonna- Digitized by Google :US H.A. KOOTKBR t tiBctuar te beeigan als voorbekoedfliiddel tegan Boodv«k. Het ▼oorthieii^ gen van een eMDtheem , analeog aaii dat vaa den lai^ten siektenvom , ]ickt op geeaerlei wiJ8 het oorsakelijk verband tae tHsaeben het weien der aiekte en het piophylactiouoi. Zoo leert ook de gefichiedenia van het AraeniQiHn en Spie^g^s dai, 4dhoewel analogie in vele opnchten kan bestAan , deze avenenkomit even- wei niat in aUe opzichten mag vaatgeateid worden« Immfiici^ niettegeoi- ataande de nauwe scbeikundige verwantachap tusschen beiden m <le idenr t;ieke werking ten opzichte van bet bk)ed, de lever, van de afname der xeflejKprikfcelbaarheid ea van de werktDg op de ademhalingsorganeB, aoo houdt dese overeenkomst voor een groot deel op, waar aj verbiodingen aai^gaan met de Alcoholradicalen. Maar behalve deze eo dergelijke dwalingen in anakigie, heeft do genees- kuode nog andere fouten van generalisatie te vreesen. De resultaten der experimentele statistiek, aoo zij oavoUedig wias, kid- den ook menigmaal op het dwaalspoor. De Bumerieke methode kan da« alleen waarde beaitten, zoo de te samen gestelde gevallen w»rkelijk gelijk ffijn , en bijaldien zij wordt aangewend met de noodige variotw van , aoo eenvoudig mogelijk gekozen, omstandighedeB. Vooral bij de bdmndeiiog van ziekten speelde deae methode eene hoofdroL Er ia niet vohlaaa aaa de eiscben eeoer gezoode k>gica« soo de bebandelifig g^generalisfitrd wordt volgens den genius epidemieus; tal van andere omatandighedfin komen bierbij teveos io aanmerkiog. Waoneer aaa BouiUoMd de veidienste too- komt, het eerst te hebbeo opoierkiaam gemaskt op het menigvuUig vooe- komeo van hartaaodoeoiog bij g^wrichtsrheumiitisme, dao waroi teveos de daarbij voorkomeode harlgeruischeo voof hem eeoe ruimfi broo voo dwoliDg. Ook, uit dit laat^ oogpuotj wareo aijno gevolgfarekkingeo Qmtrcot hot OUt der aderlatiog op groote achaol , ter voorkomiog der hortaondoeBui|f , abnede even onjuist, en o^ocht meo het ootstaao van harl{geruiaDhfin., gewis, dikwijls op r^oiog stellen van bet door hem iogoMerde Vamr pjrrisme. Zoolaog het verband tossoheo ooraaok eo govolg «iat q>gflheUenL io» bebouden de wQMstereode werkiogen steehts de be^bMkoois na eeoo emfir r^che wet. Da^iom aUeoo «jo o^ eobter njot to vetwfvpeos wont dfe Digitized by Google RESfiYOEBlING. Sb^ ondemading heeft gdMrd, dat die empirische wetten, somwijjen het grootste Foordeel voofl de menschheid hebben afgeworpen; en jttiet de uit- smderiogen bracbten ona veelal nader tot de kennis van verband en oor- saak. Zoo wenddem reeds Sydenham en , in 't laatet der voorgaande eenw,. Brown tegen malariainvloeden den Kinabast in substantie aan. Hoewel dit meermaleD met vruoht geechiedde, zoo bleef hij ook menigmalen zonder uitwerking ,. dewijl de resorptie van het werksaam beginsel , door zijne ver- bioding met dra hootveaely belangrijk werd belemmerd. Het gestichte nut Ueef evenwel onmiskenbaar en leidde tot verder onderzoek. Pelletier m CaiLentoU' wendden ook hier de methode aan van Sertuerner , door welke hij er in waa geslaagd de Morphine uit het Opium af te scheiden. Hoe de zekerhdd van werking klom door de isolering der Kina-alcaloiden , be- hoeft wel geen betoog. £n waar ook deze langs den gewonen weg toege- diend fSEtlen, heefl reeds eene andere methode van aanwending, of eene anda^e keus der verkregen praeparaten^ in den jongsten tijd, de schoonste uitkomsten (^geieverd. Zoo werd mede, door analyseriog van het Heulsap in veffsdiillende alcaloiden , de ervaring toegelicht , die zijne prikkelende eigensehap had woten te onderscheiden van het slaapwekkend vermogen. Aldus wordt de overtuiging bij ons levendig dat, al geldt in de the- rapie het: post Aoc, ergo propter hoc, veelal tot motto, en alhoewel deze metbode ak eene zeer gevaarlijke verdient aangemerkt te worden, deze wiJB vao statistiek voeren ook op eigenaardige voordeelen wijzen mag. Zij kan haar groot not hebbeo voor de resultaten der therapie, zoo zij zich uitstrekt. ovor groote getallen in de hospitaieni onder het in aanmerking nemen van alle omstaodigheden. MaaEr ook de dedol^tieve methode heeft , bij minder gestrenge toepassing , bare awakke. zijdenu Wij leerden als hare methode kennen: bet vormen eener direete indoctie^ erae daaruit afgeleide sluitrede, en ten slotte eene verificatie. Waar die inductie zdve echter onvoUedig ie, mag meo waarlijk vaO) het daarvan^ afgoleide zich weinig goeds beloven. Dit gold o. a. voor de leer^ van. I. Erancb ChurohilL» omtrent de geneesbaarheid der longtering door de Qnderphoephorigzore soda df kaik Zijno theorie v^as eeoe de- dootie vao de bespiei^ogen vao sommige physiologeo, die beweerdeo, dafe gsooemde ziekto beroatte op eene vermeerderde oqrgi^natie , en ^h Digitized by Google 860 H, A. K Y K E R kenmerkte door gebrek aan Phosphoras in 'torganisme. Voorts giog hij uit van de, overigens geheel onbewezen, stelling dat, bijaldien er eene specifiek middel tegen Tubercalose bestond, dit onder de onbewerktaigde stoffen moest gezocht worden. En, dewijl hij in de eerste plaats hier dacht aan die zelfstandigheden , welke in eenigszins beteekenende hoeveel- heden in het menschelijk lichaam voorkomen, zoo waren in dit opzicht IJzer, Zwavel, Chloorverbindingen en Alcaiien het eerst aan de beurt/ De practijk echter had reeds vroeger van deze geneesmiddelen weinig nut gezien. Langs dezen weg kwam Charchill, als ware het bij uitsloiting, tot beproeving van den Phosphoros. Maar de Phosphorzaorverbindingen evenmin als de Phosphorus zelf hadden, bij vroegere proefneming, bevre* digende resultaten opgeleverd, of wel waren in honoe aanwending te ge- vaarlijk. En zoo meende hij, dat dit element in 'torganisme moest aan- wezig zijn in een toestand, welke het zeer geschikt maakte tot resorptie en opvolgende verbranding. Het geel Phosphoroxyde mocht hij uitsluiten, daar het een zeer onbestendig zout gaf; en dewijl het Phosphorigzuur minder ozydeerbaar is dan het Onderphosphorigzuur, zoo werd dit laatste door hem verkozen, vooral in verbinding als zouten; dewijl, bij toediening van het zuur alleen» de concentratiegraad moest bepaald worden. Wanneer wij boven zeiden» dat onze geheele wijs van diagnostioeren meest deductief is, dan brengen we ons, hier ter phiatse, vooral de diag- nostische methoden te binnen , weike zich gronden op de al of niet notte werking van geneesmiddelen , die a Juvaniibus et nocentibus. Evenmin als men gerechtigd is, in een gegeven geval, uit de onwerkzaamheid van Morphine te concluderen tot den niet nerveuzen aard eener siekte, even- min mogen wij uit de werkzaamheid van Jodetum katicum of kwikmid- deien, onder aile omstandigheden, besluiten tot specifieke processen. De literatuur van den jongsten tijd bood, vooral in dit laatste opzicht, oog opmerkenswaardige voorbeelden van onjuiste methode. Gij ziet het, Mijne Heeren! onjuiste toepassing der logica leidt veelal tot dwaling; maar, waar men zich nauwgezet hield aan den weg der wetenschap door haar aangewezen , daar wierp zij de schoonste vruchten af. GeUjk mijn voorganger dit, op deze plaats, beweerde voor de propaedeo* tische stodien; zoo gelooven wij, dat ook de verdere stodien van den Digitized by Google REDEVOERING. 861 aanstaanden medicus op veelzijdige ontwikkeliDg moeten gegrondvest zijn. Aan den Staat het voUe recht , zich te overtnigen of het leven zijner bur- gers aan onze handen mag toevertrouwd worden. Maar men hoede zich uit de eischen, welke hij op zijn standpunt stelde, het schema voor eene breede medische opleiding af te leiden. Gredachtig aan het it^qoq yaQ artiQ noAAat; arraSiog aXXmy, worde nooit vergeten dat de medicus , juist door zijn contact met alle standen der maatschappij » in den ruimsten zin van het woord moet ontwikkeld zijn, en derhalve ook aan de logica, als de wetenschap, welke ons bekend maakt met de wegen langs welke de menschelijke geest tot, op ervaring gegronde, waarheid geraakte, een ruim aandeel in die opleiding toekomt. Edelgrootachtbare Heeren, Curatoren dezer HoogeschooL Toenuwekeus op mijn voorganger viei, werd wel door u het bewijs geleverd, met wel- ken ruimen blik de belangen van het onderwijs door u worden opgevat en werden gesteld boven bekrompen begrippen van nationaliteit. De tijd heeft geleerd, dat de uitkomsten de verwachting nog overtroffen. Dezelfde leidende beginselen hebben ook nu ongetwijfeld bij u voorgezeten. Dubbel vereerend was het dan ook voor mij , door u geroepen te worden tot het vervullen van een leerstoel» welke op zoo uitstekende wijs was bezet ge- weest. Maar, hoezeer de. eigenliefde hierdoor ook mocht worden gestreeld, ik erken ^uurne, dat dezelfde oorzaak mij heeft doen aarzelen uwe roep- ^m te volgen. Een man als Rosenstein te vervangen is zeker geene ge- ringe taak » en mag wellicht overmoedig heeten. 't Is niet onwaarschijnlijk dat mijne vorige loopbaan mij den moed schenkt niet op te zien tegen dien arbeid; maar zeker is het dat ik in 'tleven heb geleerd, dat ijver en het voorrecht juist in datgene werkzaam te mogen zijn, wat mij steeds het meest aantrok in de geneeskunde, mij zullen sterken in de opge- legde taak. Weledelgestrenge heer, Secretaris van het GoIIegie van Curatoren. Uwe eiikende welwillendheid en kunde strekt mij tot borg dat veel, waarin ik ;U«re krachtige hulp sal behoeven , zal kunnen tot stand komen. Ook bij 47 Digitized by Google 0tt ILA. KOOYKIR u beveel ik teo seerste de bebiigeD ven miJD ooderwijs aan, daar ik de «kerbeid beb, dat uw steniHi aooit te vergeefa fqot die belange» werdt iDgeroepeo. Hoeggeleerde Heeren, Hoogleeraren aan deae HoDgetchool. Terwijl ik vaD fiomniigen uwer reeda de ondnbbelzionigste blijken mocht ontvangen, dat vroeger gelegde banden vaa vriendschap eteeda nAtti«er door a woydoD to^ehaald, zoo geeft mij dit 't vertrouwen , dat gij allen mij met welwil- lendheid in uwen kring snlt willen opnemen. Ineonderheid geldt dit cok u, Hoogleeraren der geneeskundige &culteit. Niemand wenacht hartelij«- ker dan ik, dat ook de welraschap bna nauw zal verbonden houden. Dat verlies van samenwerking niet anders dan nadeei op het oiidervijfi mQOt uitoefenen , leerde mij steeds mijn vorige werkkring. Deze is het die mij het achter mij liggende deel mijns ievens voor den geest roept. Hartelijk roep ik u, mijne vele vrienden, die mijn vroegere levensstand mij leerde op prijs stelien , het vaarwel toe. Meer in het bijsonder een woord van dank voor \x, Hoogedeigestrenge , leergeleenle heeren Van Ha»* selt en Fles voor ai die blijken van belangatelling , welke ik gednrende mijn geheei leven van u heb mogen ontvangeo. Maakt beiden nqg laag het sieraad uit van onzen militair geneeskundigen dienst. Waar ik van dankbaarfaeid spreek , daar hebt ook gij , hooggeleerde heeren Kiihne en Hertz een duur recht op mij verkregea. Nimmer ve^eet ik de welwillendheid vao u ondervonden, de moeite door u aan mijne verdeee ontwikkeUng besteed. Niet het minst roep ik het vaarwel toe aan o mijoe vriendoa te Amater- dam, waaronder gij, Weledele heeren» militaire stodenten aan het Athe- naeum illustre eene eerste plaats bekleedt. Het aou de grootste <Hidank- baarheid verraden , wanneer ik u , op deze plaata , niet mijnen hartelijken dank betuigde voor de bewijzen van innige verknocktheid , wdke ik Tan u ontviog. Waarbeen het lot u leidt, weest veriekeid dat mifne lewndige belangstelling u steeds volgt, maar vergeet ook gij nij niet Weledele heeren , Studenten^ aan deze HoogescbooL 6ij zult bet in qiij gebillijkt hebben , dat ik eerst een woord van afsdieid riehtte tot vroegere jeerlingen voor ik u de haod bood* De «erhoudingen, in welke ik tot hen stond zuUen u , dunkt mij , een waarborg aijn wer de toekomst. Ook Digitized by Google REDEYOERING. 868 hier is bet, en hoop ik, eene juiste analogie, welke mij kracht geeft. Waar Utrecht en Amsterdam , als plaatsen van onderwijs, mij steeds de nauwe verwantachap tusscben leeriing en leermeester, op hoogen prijs heb- ben doen stellen, daar mag ik hopen dat ook deze Academie gelijke overtuiging bij mij £al fevendig houden. Veel hebt gij in nwen Rosenstein verloren , zoo als leermeester, gelijk ook als vriend. Maar weest overtuigd dat ik niets onbeproefd zal laten om, kan het zijn, mijnen voorganger m imd^ op^iohtea eenioaal te ^enaren. Gij zuU van mij , maar ik ook weer* keerig van u leeren en daarom moeten wij met vereende krachten werk- zaam zijn. Gelijk ik in dit uur zeide : physiologie , pathologische anato- mie , kliniek , moeten voor ona het punt van uitgang zijn ; maar de Logica zal, hoop ik, ons tot leidster wezen, steeds gedachtig aan hetgeen Ber- nard mo «choon uitdrukt in de volgende wocMrden ; Si ie lien qiii unit la philosophie a la science vieqt ii 86 briaer , la philosophie , privee de Tappui ou du contre-poids de la science, monte a perte de vue et 8'^are dans ies niuiges» tindis que la aimnee, lestee sans direction et saas aspiration Aevee, tombe-, 8'arrete ou vogue a raventure.'' IK HEB OEZBOD. 47^ Digitized by Google ORDO LECTIONUM, IN ACADEMIA GBONINGANA HABBNDABUK IKDE A EEBnS AESTIVIS^A. GIDIDGCCLXXn AD FEBIAS AEBnVAS A.GIOIDCXXILXXIII. IN FACULTATE DISCIPLINARUM MATHEMATICARUM ET PHYSICARUM. HEBMANNUS CUBISTIANUS VAN HALL, ob aetatem septoageiiariam rude donatus» uuUas habebit lectiones. GUILIELMUS ADBIANUS ENSCHEDJ^ Arithmetices, Mgehrae, Geotnetriae et Trigonometriae planae elementa explicabit diebus lovis, Veneris et Satumi, hora XI; JStereometriam et Trigonometriam epAaericam docebit diebuB lovis et Saturni» hora IX; Algehrae capita selecta exponet diebus Lunae et Martis, hora XI; Gepmetriam analyticam et Calculum differentialem diebuB Lunae, Mercurii et Veneris^ hora I; Calculum integralem et Mechanicam analyticam horis commilitonibus commodis. JSwercitia mathematica futuro- rum praeceptorum moderabitur. MATTHEO SALYEEDA alia deinde munera obeunte, lectiones de Zoologia et Jnatome animaiium comparata^ de Geologia et Palaeontologia poatea indicabuntur. BUDOLPHUS ADBIANUS MEES Physicam ewperimentalem ezponet die MartiB, hora I, diebus lovis, Yeneris et Satumi, hora XII; Physicae mathe* maticae capita selecta explicabit die Veneris, horis I et II; EwercUia practica moderabitur die Saturni, horis II et III; Aetronomiae elementa do« cebit die Martis, hora II et die lovis, hora I; Astronomiam theoreticam tradet die Martis, hora 111, die Satumi, hora 1« Digitized by Google ORDO LEGTIONUH. 865 BUDOLPHUS 8IC0O TJADEN MODDERMAN Chemiam anorganieam docebit diebus Lunae et Martis, hora IX, die Mercorii, horis XI et XII; Che- miam organkam exponet die lovis, hora XI, et Saturni, horis X et XI; Chemiam pAarmaceuticam tradet die Lunae, hora XII, et lovis, hora X; Mineraloffiae elementa explicabit die Mercurii, hora II; Chemiam pracHcam docebit et JSwerciHa analyiica in Laboratorio moderabitur quotidie. FETRUS D£ BOEB Morphologiam ^ anatomiam et ph/eiolQgiam planiarum exponet die Veneris, horis ]X et I, die Saturni, hora VIII; Selectas plan^ iarum famUia» atque plantas medicinales explicabit die Mercurii, horis IX et X; Ewerdtia microscopica in plantarum structura exploranda mode- rabitur die lovis, hora VIII aliisque horis commodis; Botanicen pharmaceu» ticam iilustrabit die Martis, horis X et XI, die lovis, hora XI. Exer- citiis practicis in Horto botanico, sive excursionibus botanicis praeerit aestivo tempore horis dein indicandis. IN FACULTATE THEOLOGICA. PETRUS HOFSTBDE DB GROOT diebus Lunae, hora X, Martis, horaXI, et Mercurii, hora X, Historiam Ecclesiae Christianae inde a seculo IV usque ad XVI, secundum Lineamenta a se typis divulgata, enarrabit; die lovis, abhora Vad VII, Encj/clopaediam Theoloffi Christiani, secundum Compendium a L. G. Pareau et a se editum , exponet ; diebus Lunae et lovis , hora XI , et Veneris, horal, Theologiae Naturalis partem posteriorem, secundum Com^ pendium a se scriptum, tradet; diebus Martis, hora XII, Mercurii, hora XI, et lovis, hora XII, Doffmaticae et Apologeticae Christianae partem priorem, secundum Compendium a L. G. Pareau et a se editum, tractabit; die Satumi, ab hora XII ad II, vitam lesu Christi explicabit. GUILIBLMUS MUURLING suo rogatu rude donatus, quamdiu munere fungetnr, cum commilitonibus colloquetur de quaestionibus theologicis varii aigumenti, horis postea indicandis. BVERARDUS lANUS DIBST LORGION diebus Martis, Mercurii et lovis, hora IX , aget de ISstoria et de Critica librorum Veteris Testamenti , die- bus Martis, lovis et Veneris, hora X, de Historia et de Oritica Ubrorum Novi Testamenti; die Mercurii, hora XII, et die Veneris, horis XI et XII, Digitized by Google m ORBO LIGTIOKU& ISmnmetaiem SiUicam Mponet atqoe loca qiiaedaiii e Y. T. iiiter- jn^^bitiir; die Meronrii, hora I, et die yeneris» hora IX ^ 2%eok^im JSacleeiaetioam tradet; Sietoriam Sccleeiae CkriHianae im pairia noetra eaarrabit die Miurtis, hora I, et die lotis» hora IL PahisHcam tiaotabit horiB anditoribM oommodis. DiBpiitatioiitt^as oam publioia tum privatis de Loois Tkeolofieia labenter, fliiia vicibas, praeSrunt Theobgiae Ptofessores. IN FACULTATB PHILOSOPHIAB THBORBTIGAB BT LITTERARUM HUMANIORUM. I08UA lOANNES PHIUFPUS VALETON AMiifuitatem HeirMoam explimbit diebus Mercurii, lovis et Veneris, hora IX; Slemenla OrammmHoee Me- braicae, additis ezercitiis analyticis^ tradet diebus Mercurii, lovis et Veneris, hora I; Libroe BxoDi et DauTABNoicii interpretabitur diebus Mercurii, lovis et Yeneris, hora II; Grammaticam Unffuanm SemHiearum cemparatam, additis exercitus onaljticiB Arabicis et AmmaMs^ axpciiet (£ebu8 Merearii, lovis et YeBeris, facm X. Com proveetioribui pritatim leget PftopunAS Minobbi et seripta nonaulla Aiabioa tt AMmaeai die lovis, bora aBditNdribas comtBoda. GUILIILI1CU8 UECKBM diebus Lunae, Martis et Meicurii» hom ZX» JMti^ fidtatee Momanas eipooet; iisdem diebus, hora X^ Hktoriam Umoereakm edarrabit, adhibjlb Georg. Weberi compeadio^ ooi titaluss Lehrlmek der WetlfeeckieAte mii MmebeicAt auf CuUur, LOeraiur etc. (2 Tom. 1672}$ iisdem diebos, iMva II > jMiquitatee Ormeoaa tradet. COBNELIUS MABINUS FftANOKEN drabus Lunae» Maifiis» Memirii» hote XI, iaterpretabitur Tacivt Jm^alium lib. I, Hobath EpisMae; disbus lovis, Venerte, Sitanii, hora X, ABisfdPHAJiis Aekwmeneee^ THVonmrii lib. VI; Hietoriam Litterarum Graecarum et Bomamrum eiUBtrdbit die Martis, hora XII— JI; iii uaom Philologoram ifiterpretabitar Pb«iiiw et ABscHTLfjM; JPaudafofficen ^ adiUDeti» iBteipretaadi et latke aeribendi «disi- tiieiHiique exercikiis, traebt diebus loids et VaMis» faora XI» dituini, bcm II. Digitized by Google OKDO LBCTIONUH. W BEBNABDUS HENBIGUS GOBN8UU8 GABOLUS Y^N DEB WUGK dieLunae, horis XII et I, die Saturni, hora I, Logicam docebit; diebus lovis, Ve- Beris et Satonii, hon IX, Hishriam FiiiaecpAiae onHfuae nponet; iisdem diebus, hora VIII, Metapiymoam tradet HENBIGUS SRNESTUS IIOLTZEB LitteraB patrias eiplicabit diebua Mfl^- Ottrii et lovis, OrammaMcam patriam die Veneris, hotn XII; JSlojdientiae praecepta tradet die Lunae, hora II; JBietariam Fatriae exponet diebu^ Mercurii et lovis, Hietoriam lurie, publioi noatri die Veneria, hora I; tingumn Gotiioam vel Jmglo^Sawonicam dooebit die Mercurii, hora II; oarmina nonnnlla medii aevi interpretabitur die Veneria, hora IL IN FACULTATB lURIDICA. lilOOBUB HEBMANNUS PHIUPSE propter aetatem iegitima muneria vaca- tione utitur. BE&NABDUS IANU8 OBATAMA tradet lua naturale diebusLunae et MMrtia^ hora IX, die MeKurii, hara XI; lua criminale, diebusLunae, Martis et Mercorii, hora X; Ordinem ludioiorum puUicorum, diebus Lunae etMartia» hora XI, die Mercurii, hora IX; Encydopaediam et Metiodobgiam Imie, die lovifl, horis IX-^XII. OBBHABDU8 MEPHUIS lue civile hodiernum traotabit die Merettrii, hora XI, diebus lovis, Veneris et Satumi, hora XII; lus mereatorium ejLplioabit die Mercurii, htms XII et I, die Satumi, hora XI; de ludioke prioatie aget diebus lovis, Veneria et Satumi, hora L BEBNABDU8 POMINIGUS HUBEBTUS TELLEGEN principia Oecanomiae poih ticae docebit die Lunae^ horis XII et I, Selecta Capita Oeconomiae pab- ticae tractabit die lovis, hora XI; de lege fundameniali e%fX die Iovi|, horia IX et X, die VeneriB, bora IX; de iure administratioo die Veneris, bari3 X et XI ) <b iure gentium JEuropaeo die Martis, hom XII et \, WUBDUS MOPPEBMAN diebuA Lunae et Martia, horis X et XI, Mer9»ru» ticjw IX et X^ ^ Satorai^ hoiis \l ^ XII, tractahit Misforiam Ims Momam et Jnstituiiones JusUniani; djebuB Lunae et Martia, hp^i IX. « «t die ^aturni, haca %, ^electos Pandecfarum locos traotabit Disputationibus publici8 et privatis lubenter praeerunt luris Frofessores. Digitized by Google 8<8 ORDO LEGTIONUM. IN FACULTATB MEDICA. lANUS HISSINK lANSEN Chirufgiam docebit diebuB Mercarii, lovis et Saturoi, boralX; Beligandi exercUationes moderabitor et Operandi methodos exponet diebus Lunae, lovis et Veneris, bora II; Ophtalmologiae capita selecta tradet die Lunae ^ hora IX ; dimcie ewercitationibus in Nosocomio Academico quotidie vacabit , hora XII ; Operatumibue chirurgicis in cadavere inatituendis praeerit qualibet oblata occasiooe. SAMUEL 8I6ISMUNDUS BOSENSTEIN JSwercitationibua cUnicis et pofydinicis in Nosocomio Academico quotidie vacabit, hora X; Pathologiae speciaUs eapita selecta docebit diebus Lunae» Mercurii et Satumi, hora XI; Medici' nam forensem , die Mercurii et Saturni, hora III. De remediorum usu therapeutico aget die lovis, hora IX. GUILIELMUS MATHIAS HENRICUS SANGER Theoriam artis obstetriciae ex- ponet diebus Mercurii et Saturni^ hora I; Exercitationibus clinicis vacabit diebus Mercurii et Saturni, hora II; Doctrinam operationum tradet et ope- rationibus obstetriciis , in pelvi factitia instituendis , praeerit die Veneris, hora I; Gynaecopathohgiae capita selecta tradet et exercitationibus cli- nicis et polyciinicis in Nosocomio Academico vacabit die Martis, hora I; Prawin obstetriciam , tum in Nosocomio Academico, t}im in polyclinico obstetricio, quoties necesse erit, moderabitur; Politiam medicam et Diaete- iicam docebit die lovis, hora I. DIDERICUS HUIZINGA Physiologiam generalem et ^ecialem docebit diebus Lunae, Martis, Mercurii, lovis, Veneris et Satumi, hora X; Histologiam diebus Lunae, Martis, Mercurii, hora XI; de chemia physiokgica aget diebus lovis, Veneris» Saturni, hora XI. Indagationibus in lAboratorio quotidie praeerit. HENRIOUS GUILIELMUS MIDDENDORP Anatomen corporis humani exponet diebus Mercurii, lovis, Veneris et Satumi, hora I; Bwerdtationes anakh micas practicas , si cadavera adsint, hiberno tempore quotidie moderabitur; Pathologiam generalem docebit die Mercurii et lovis , hora IX ; Jnatomiam pathohgicam die Martis et Veneris, hora iX. Indagationibus anatomuxhpatho- logicis , cadaverum sectione instituendis , praeerit, qualibet oblata occasione. Digitized by Google NUMERUS STUDIOSORUM IN ACADEMIA GBONINGANA, DIE XXXI H. DECEMBKIS CIOIOCCGLXXII. In Facoltate Theologiae 80. n # Phil Theor. et Litt. Ham. . . 10. II » luridicu 32. v » Medica 48. » it Disc. Math. et Phys 44. 164. 48 Digitized by Google DOCTORES CEEATI IN ACADEMIA GRONINGAN^, INDB A D, X OCTOBKIS ClOIOCmJtXn AD D. IZ OCTOBEIB CIOIOOOOLXXIII. IN FACULTATB THEOLOGICA D. 8 Maii 1878. Ian wolter lisftinck Jr. , in pago Abbenbroek, y. D. M. , publice defensa dissertatione : Anthropoloyische grondbe- ginselen van Jezua, magna cum laude. IN FACULTATE lURIDICA. D. 21 Decembris 1872. Marcds yan hsloma» privatim defensis tbe- sibus. D. 12 Februarii 1878. Iohannes rdtoers, Groninganus, TbeoL Doct.^ publice defensis tbesibus, magna cum laude. D. 2 Maii. Herman koeno havinqa oortwun, privatim defensis the- sibus, cum laude, D. 5 Maii. Arnold hendhik rokssingh, e pago Vlagtwedde, privatim defensis thesibus. D. 30 lunii. Hemmo willem diephuis, Winschotanus , privatim defensis thesibus^ magna cum laude. Digitized by Google DOGTORES GREATI. 871 D. 4 lalii. Warmolt tonckbns, e pago Peize, privatim defeDsa disser- tatione: De rechtspraak in kerkelijke zakenj magna cum laude. D. 5 lalii. Elzaed hsrmannus enoelkeks, e pago Wildervank, priva- tim defensis thesibua. Bodem die. Lbvib mozes wittgensteiner, Ootmarsanus, privatim de- fensis thesibas. D. 7 Octobris. Iacobus ermbrins, Groninganus, privatim defensis the- sibus, cum laude. IN PACULTATK MEDICA. D. 21 Decembris 1872. Iohannes alphonsus makia beouin, Med. et Art. Obst. Doct., privatim defensis tbesibus, Chirurgiae Doctor. D. 6 Pebrnarii 1878. Carolus didericus schonfeld wichers , Med. Doct. , privatim defensis tliesibus, Chirurgiae Doctor. 48* Digitized by Google Digitized by Google ATHENAEUM ILLU8TRE A M 8 T E L D A M E N 8 E. Digitized by Google Digitized by Google NOMINA PROFESSORUM ET LECTORUM, M ILLIISTM ATHINAEO AHSTELODAIINSI CONIDNCTISODI CDH 10 SIHINAIIIS DTDE A KAL. lAN. AD D. XXXI M. DEC. OlOIOCCOIiXXn DOOSMOI MONUS OBISBONT. IN FACULTATB DISCIPLINARUM MATHBMATICARUM BT PHYSICARUM. L G. QUNNINQ, Clar. Ord. Praeses a. 1872—1878. C. L MATTHES. ' ' C. A. L A. OUDEMANS. IN FACULTATE THBOLOGIAB. Q. MOLL. A. D. LOMAN, 1 L G. D.MAKTENS,^ ^^' ^° Semin. Luther. S. HOEKSTKA, BBN.ra., ) „ ^ . «^- m^u:^K«.v* LG.DEHOOPSCHEPPEK,/ ^' "» ^"^" Teleiobapt. IN PACULTATB lURISPRUDBNTIAB. H. DE BOSCH KEMPEB. T. M. C. ASSEB. G. VAN TIENHOVEN. C. M. L WILLEUMIBB. IN FACULTATB PHILOSOPHIAE THBORBTICAB ET LITBRARUM HUMANIORUM. L P. N. LAND. T. T. H. lOBlSSBN. S. A. NABEB. Digitized by Google 376 NOMINA PROFESSORUM ET LEGTORnM. IN FACULTATB MBDICINAB. C. B. TILANUS. P. H. SURINGAfi. L VAN GKUNS. G. BERLIN. L. LEHMANN. L L. CHANFLEUBY VAN IJ8SELSTETN. L G. B. TILANUS. H. HEBTZ. T. PLACE. P. L BABNOUVV. Art. Obst. Lector, A. H. ISBAELS, Med. Lector. G. M. GUNNING, Ophthalmiatriae Lector. F. L SWARTWOUT, Artis Phannaceuticae Lector. Digitized by Google ACTA ET GESTA IN OONYENTIBUS CLABISSIHI OBDINIS PBOFBSSOBUM ATHENAM ILLnSTRIS AMSTELODAMMSIS ANNO cioiacooucm. Die 8 m. laniiarii. Fraeses ordmis Profefisorum, vir dariflaimus I. P. N. Land oratioiiem habet, ouius argumentom: De hoofdatad zeiel voM hooger (mderw{fa. Ddnde iuvenes omatiBsimi M. C. Paraira, phiL nat Cand. in Athenaeo Amrtelodamensi, et T. C. Flugge, phil. nat. Studiosua in Academia Groningana, omantur praemiis aureis, reportatis in certamine literario, quod amplissimus ordo indixit Omatissimua iuvenis I. van Geuns, med. Cand. in Athenaeo Amstelodamenfli dignufl iudioatur, qui honorificum testimonium acoipiat. Die 16 m. Decembria. Vir clarisflimufl loannes Tideman, in Seminario Remonstr. Profeflflor, munus deponenfl, orationem habet, cuias argumentum : Het Semnarium der Bemoneiranten te Jmeterdam. 49 Digitized by Google SERIES LBCTIONUM, m ILLUSTBI ATHSNAEO AMSTELODAMSNSI ET IN SEMINAIIK iiaiHMira, MiM A mjb kMm aI» macoktia ki Mmm Alififif AMft^ahNecuuu. lANUS GUILIBLMUS GUNNING Chemiam yeneralem docebit diebus Lunae et Martis , hora IX » diebus Mercurii et loVi^, hora VJII (hieme); ChdmiiM ipidialem , vulffO dictam orgaHicam iisdem horis (aestafe) i Ciemiam /orensem die lovis , hora I ; CheMide analyHcae initia die Martis, hora 1; jbiOfyein piarmaceuHoam , tam qualitaHvafA qdam quaklHattoam die Mer- cUrii, hora U; Ifineralopiam crystallopraphicam die Ltttia6, hora XI ^bieiiie); Minere^opant ej/stematicam tfadet eadem hora (ae&tatti); EwercUiis pracHcis in laboratorio chemico quotidie praeerit. CA&OLtJS lOANNES MAl^flfiS docebit P^sicam eaperimentis illustratam diebus Martis, Mercurii, lovis et Veneris, hora XI; IHffonometriam rectilineam et geomeUiam analyticam iisdem diebus, hora meridiana; Stereometriam , inclusa Trigonometria sphaerica, in commodum Medidnae et Literarum studiosorum, diebus Mercurii et Veneris, hora I. Digitized by Google JSBRIES LEGTIONUIL m CQBN, ANTON, lOANN. ABRAH. OUDBMANS - Jnatomiam et Pfy^ioloyiam pkmtarum tradet (£ebus Lunae et Martis, hota mattttii|a VIII (hieme); Swercitaiionea morphologicaa et microscopicae , die Lunae hora I (hieme); Oryptcffamarum doctrinam die Veneris , horis VIII — X (hieme) ; Pharmqcqgncmn et Sistoriam piantarum medicinalium die Satnmi, hoiis VIII — X (hieme et aestate); Pharmacognosin micfoeccficam die Satumi, hora X (hieme); Syetema Phanerogamarum exponet diebus Lunae et Martis , hora VIII (f^estate) ; Hwercitationee eyetematicas die Lunae, hora I (aestate); Mbfphoiogiam Phanerogamarum die Veneris, horis VIII — ^X (aestate); JSwercitaiioniiua in describendis et dignoscendis plantis medieinaUbus praeerit die Satumi, hora X (aestate); JS^rmnibuB botanicis praeerit (aestate), diebua et horis deinde io- dicandis. GUILIBLMUS MOLL Historiam universalem Beligionis et JScclesiae Chr. tradet diebns Martis; Mercurii, lovis et Veneris, hora XI; Thmhgi^ d$gnuiHom iisdem diebus, hora IX; Studia ad Introduciionem in Theologiam et ad Sistoriam JBedesiae NeSr^ bmdiMt pertinentia et JSwerdtationes hamileticas moden^bitur djebua ^t horis deinceps indicandis. ABRAHAMUS DIDERICUS LOMAN, Professor in Semin. E?ang.-LQther. JliUmam dogmahm tradet die Martis, lovia et Veneria^ hora II; Historiam vitae Jesu die Martis et lovis, hora I; Criticen Sacram exponet die Veneris, hora I; BwerciHa oratoria moderabitur die lovis, hora III; Commilitonibus sermones sacros habentibus praesea aderit, die Veneris, hora IL 49* Digitized by Google 860 SERIES LEGTIONUH. lOANNES GBRARDUS DIDERICUS MARTENS, PlrofeMor in Semin. Efang.-Lather. JBweffesin N. Testatnenti dooebit, interpretando Evang. Imcae, die Limae, hora I— III; I%eoloffiam dogmaticam, die Veneris, hors IX— XI; Theologiam practicam , docebit et Exercitia homUetica moderabitur, die Mercurii, hora I — ^III; EwercUia catechetica moderabitur, die Veneria» hora XII; Ciommilitonibus orationes sacraa habentibua praeses aderit. SYTSE HOEKSTRA Ben« filius, Professor in Semin. Teleiobapi. Theoloffiam Christianam doymaticam docebit diebus llartis, Merouiii, lovia et Veneris, hora IX; Dieciplinam morum tradet diebus Martis, Mercurii, lovis et Veneris, hora X; lACOBUS GISBERTUS DE HOOP SCHEPFER, Professor in Semin. Teieiobapt., JBwcffeein N. T. dooens, interpretabitur Bpietolam ad Hebraeoe, diebos Martis et Merourii, hora I; Ewegeein V. T. tradet, Hahacuci vaticinio interpretando, iisdem diebus hora II; Historiam JScdesiae Christianae enarrabit die lovis, hora I; Ewercitationes homileticas moderabitur die lovis, hora II; Ewercitiis oratoriis vacabit, die Mercurii, hora III; Commilitonibus orationes sacras habentibus praeses adefit die Lanae et die Veneris, hora II dim. HIERONYMUS DE BOSCH KBMPER quaestiones selectas e lure publico tractabit horis dein indicandis. Digitized by Google SERIBS LEGTIONVM. 381 TOBIAS MICHAEL CAROLUS ASSBR Iu8 civile Neerlandicum tradet diebus Lunae, Martis, Mercurii et Veneris» hora p. m. I; lua Mercatorium iisdem diebus, hora p. m. 11; Smercitaiumes PracHcas moderabitur diebus et horis dein indicandis. GISBERTUS VAN TIBNHOVEN InatHuHones lustiniam tradet diebus Martis, Mereurii, lovis et Veneris, hora I; Digesta^ diebus Martis, Mercurii, lovis et Veneris» hora XI; Historiam luris Bomani diebus Martis et Mercurii^ hora XII; lus Publicum diebus lovis et Veneris, hora XII. CORNELIUS MARIUS lOHANNES WILLBUMIER lus Otiminale dooebit diebus Martis, Mercurii^ lovis et Veneris, horalX; Oeeonamiam Politicam diebus Martis et lovis, hora X; Statisticam Patriae diebua Mercurii et Veneris^ hora X; JSncydopaediam luris et Philosophiam luris tradet diebus et horis dein indicandis. lOANNES PETRUS NICOLAUS LAND Sermonis Hebraei elementa docebit et Geneseos libro legendo illustrabit diebus Lunae, Martis, Mercurii, hora X et die Veneris, hora IX; Antiquitates Israelitarum exponet die Lunae, hora XI, die Mercurii, hora 'XII, diebus lovis et Veneris, hora XI; Logicam tradet diebus lovis et Veneris, hora X; Metafhgiicam; Item lAierarum Semiticarum initia provectioribus enarrabit diebus et horis ■r poatkao dndicftndia ; lAnguae Syriacae aut Jrabicae studiosis opitulari pajTatus est. Digitized by Google 382 8ERIES LEGTIONUM. THOMAS THEODORUS HENRICUS lORISSEN Historiam recentiorem tradet die Lunae, hora I, diebus Martis, Ihpearii et Satarni, hora XI; Hiatoriam pairiae, die Lunae, hora II, diebos Martit, Mercarii et Satami, bora X; Bhetoricam et litteras patrias, iisdem diebua, hora IX. SAMUEL ADRIANUS NABBR Jntiquitates Momanas docebit diebus Martis, Meroarii» Io?i8 et Veneria, hora Xll; ; Ciceronis orationem pro P. SesHo et deinceps Taeitum ei Horaiitm ezpli- cabit iisdem diebus, hora I; Homerum, Platonis Gorgiam ct Sophodem interpretabitur iiadem diebus, hora II; Literarum studiosis enarrabit Jristophanis Bguites die Lanae y honi X—XII. Quibus horis commodum videbitur, literaram candidatis operam taam poHjcetur. CHRISTIANUS BERNARDUS TILANUS Lectiones clinicas de chirurgia habebit et artis exerdMo praeerit diebus Martis, lovis et Saturni, horis IX — XI. PETRUS HENRICUS SURINGAR fharmacologiam therapeuticam docebit diebus lovis, hom p. m. Jil et Ve- neris, hora p. m. 11; Doctrinam morborum singu/arium interpretabitur diebus Martis, Meiearii et lovis, hora p. m. II; Praxin medicam ad lectulos aegrotantium moderabitur didbos LasM, Mer- curii et Veneris, hora X. Digitized by Google SERIES LEGTIONUfl. 388 lOANNES VAN GEUNS Pathologiam generalem docebit diebus Lunae, Mtfrtia et MQrottrii, hcTOdll; Morboruth si^na inioffaneU methodum ezponet, una oum eieroitatiombuB cliniciSf diebus Lunae, Mercurii et Yeneria, bora XI; Sxerdtationibue praeticie in laboratorio pathologico praeerit; Medicinam foreri^efk et Poiiiidm medieam tradet dife Veneris , horis III et IV. GUILIELMUS BERLIN Osteoloffiam, eyndemohffiain , myohffiam et ip^anchnoioffiam docebit diebud lAiAM, Mkrtid, Merctirii et lovis, bota IV p. mi (hieme); Animalium vertebrat. doctrinam et anatomiam comparatam expdlieft di^bus Lunae, Martis €i M^rcurii, hota X (hteme); Jnatomiae comparatae capita selecta docebit diebus Lunae et Martis, hora II (aestate); JnMalium iAveriibrat. doetrinam exponet diebus Lunae, Martis, Mereurii et lovis, horaX (aestate); jMffidi^iam ddcebit horis dein indicandis (aestate); JSwercitationibue anatomicis et zootomids quotidie praeerit. LEOPOLDUS LEHMANN Ji^teM ohefdtHciam theoreticam ddcebit diebus Lunae, Mercurii et Satiirni, hora XII; Eosplorandi methodum et moffostociam exponet nec non encheiresee in pelvi factitia denotistrahit die Martis, bpra XII; JEmbryoloffiam docebit die Veneris, hora XII; Morbos puerperaks et selecta quaeddm Gynaecokgiae ca/?tto expUcabit die. lovis, hora XII; EwercittMmbus ehnids in TocodocAio praeerit diebtts Mortis» lovis et Saturni, hora XI. Digitized by Google 384 SERIES LEGTIONUH. lANUS LEONARD. CHANFLEURY VAN USSELSTEYN Doctrinam morborum cutis et syp&ilidis exponet diebus Lunae, Martui^ lovis et Veneris, hora VIII; JSwercitationibus clinicis praeerit diebaa Mercorii et Satomi, hora VIII; Policlinicis diebus Martis et lovis, hora II. lANUS GUILIELMUS REGNBRUS TILANUS Operaiiones cAirur^icas demonstrabit, diebus Lunae, Mercurii et Veneris, horis II — IV (hieme); Jrtem deligandi et akoloyiam docebit, die Lunae, horis II — ^IV (aestate); Orthopaediam exponet, die Veneris, horis II — IV (aestate); Exercitationibus cHnicis propaedeutids diaffnosticis praeerit diebus MartiB et lovis^ hora IX; PolieHnicis ortAqpaedicis diebuB Martis et Satumi, hora XII. HENRICUS HERTZ Anaiomiam patAokfficam generalem et specialem docebit diebos Lunae , Mer- curii et Veneris, hora X; JSarercitationibus clinicis praeerit diebus Martis, lovis; hora I, et Veneiis, hora XII; De morbis cerebri et medullae spinalis disaeret (hieme) diebua Lunae et Mercurii, hora XII; Psychiairiam theoreticam docebit (aestate) diebus Lunae et Mercurii^horaXIL Cursum histoloffiae pathohpicae instituet (hieme) diebus Martis et lovis, horaXIL THOMAS PLACE Pfysioloffiam docebit diebus Martis hora meridiana, Heicurii et lovis, hom IX, et Veneris, hora X; Histoloffiam diebus Mercurii et Veneris, hora I; Cursum histologiae instituet horis auditoribus commodis; Ewercitationibus practicis in laboratorio phjfsiokgico quotidie prae&it. Digitized by Google &ERIB8 LKGTIQN.UM. ^ FVmJS UGQmJ» BARNOUW,. Actb Ohrt..LMtH. •<■<.. t Sneheirem itt peki facHMa d«BoiMtoibit diebtts Maiti», M«o«ni«,Ioni et i 'WatMM, homll ct lU; Becent natorum morbos expanet diebus et haris.auditoribus Qonwiodt^; , AMt mttartm pokdimoe diebus LuQBe et IpTis, hoira deoiimk et dividii pneerit. ABRAHAMUS HARTOQ ISRAfiLS', Med. Leotor. Historiam Medicinae tradet die lovis, hora III; Ifyffiaenen exponet diebus llartis et Mercorii, faora III; JSncyclopaediam et Hadegeticam Medicinae die Lunae, hora II. GUILIBLMUS MARIUS GUNNING, OphthalmiAtriae Lector. Ophthalmiatriam docebit diebus Mercurii et Veneris, hora IX; Hwercitationibue cHnicie praeerit diebua et horis auditoribus oommodis; Operationee inatituet die lovis, hora Xi. FRBDBRICUS lACOBUS SWARTWOUT, Artis pfaarmaoeutioae Lector. Artem pharmaeeuticam dooebit diebus Lunae, hora III, Mercurii et Satumi, hora I; Essercitationibue pAarmaceuticis prdctids praeerit horis postea indicandis; Jrtem medicamenta praeecripta praeparandi docebit diebus Martis, Merctirii et lovis, hora vespertina VI. 60 Digitized by Google 986 SERIES LEGTIONnXL Yir Doctissimus N.llBUBSiKei expcpiet Hlectro-tkerftpiam in poUcUmco diebus Martis, lovis et Satumi, hora III. Yir Doctissimus P. F. I. tbb Matbn Morbos laryngis in polidiinico de- moDstrabit diebus Mercurii et Satumi, hora lY. \ Vir Doctissimus A. A. 6. Guye Morbos aurium in polielimco demombnAiit diebtts Lunae et Veneris, hora III et dimid. yijt Docti&siittos C. L. WtavBAiN CJUrurffiam theoreHeam exponet didiok Lunae, Mercurii et Veneris, hora XI. Horis auditoribus comtnodis leetiones privatas de hisoe argumentis habere viri doctissimi parati sunt. Digitized by Google NUMERUS STUDIOSORUM IN ILLIISTIl ATHENAM AHSTELODAIENSI GONIIINGTISODRCIII EOSRIINAIIIS DIB XXXI DEGEMBBIS CIOIOCCCLXXIL In Facultate Philosophiae 8. n 19 Theologica 81. H 19 lorisprudentiae 28. H 99 Literarum 12. 99 99 Medicinae 144. 228. 50* Digitized by Google Digitized by Google DE H00FD8TAD ZETEL VM HOOGER ONDERWUS. FEE8TREDE, BU HET 240JAEIG BESTAAN VAN HET ATHBNAEUM ILLnSTIlE TE AMSTEBDAM, DEN S^ JANUABIJ 1872 UITGB8FB0UN DOOB D». J. P. N. LAND, HOOOLBXBAAE AAN UR ATHXNABUM. Digitized by Google Digitized by Google MUNB HEESEEN, Uit naam dar Hoogleerareo in de Hoofdstad des lands, zoo aan bet Athenaeam ak aan de Seminaria, heet ik u van harte welkom bij dese plegtigheid. Zij is ons door wetten noch reglementen van buitenaf voorgeschreven. Ons eigen besef van het openbaar karakter, dat aan het Hooger Onder- wijs behoort, drong ons haar te vieren. Immers terwijl 'shinds Universi- teiten telken jare aan de vrienden der wetenschap teekenen geven van haar bestaan, en het leven dat in baar midden wordt gevonden, — voerde onder ons slechts hij eenmaal het woord tot de keur der geletterde bar- gerij, die op dat oogenblik in onzen kring werd opgenomen. Daar werd dan gesproken van beloften en verwachtingen ; straks sloot zich achter den redenaar de deor der leerzaal toe; en slechts het onzekere gerucht meidde voortaan, in hoeverre daarbinnen die beloften vervnld, die ver- wachtingen niet teleurgesteld waren geworden. Op den kansel, voor de balie, in politieke en letterkundige bijeenkomsten » bij alierlei gelegenheden werd de stem van dezen en gene uit ons midden vernomen; doch welke was bp den duur zijne opvatting van de taak van het Onderwijs? Zou men dat opmaken uit het jaarlijksch Verslag van onze Curatoren? Hoezeer een kostbare bijdrage tot de |;emeentelijke statistiek, een zorg* voldige beschrijving van het ligchaam eener instelling, kan zulk een ge- denkschrift nimmer een denkbeeld geven van den geest die haar bezielt. Hoe werd het doel en de strekking» hoe werden de eischen en de stoffen van het onderwijs door hen begrepen , die zelven een tijdlang daarin werk- zaam waren geweest? Digitized by Google 392 J. P. N. L A N D Wie daarvan getaigenis poogden te geven , waren enkel onze Studenten. Dan, met hoeveel ijver zich dezen somtijds kweten van die taak, — wij leven niet meer in de dagen , toen mannen van rijpen leefitijd elkander ver- drongen in de gehoorzalen van Fadua en Bologna. En het levendig gevoel van wie eerst onlangs van schoolsche tucht ontslagen zijn, wordt zoo ligt door de eerste indrukken in een vrijere maatschappij van het spoor gebragt. De een scheen uitsluitend de spreuk te behartigen van den joodschen wijze: Wie van zijn naasten eene afdeeling, of ^n hooCdfltQk, of ^n vers, een woord, ja zelfs eene letter heeft geleerd» die behoort hem in eere te houden ^). Den ander zou veeleer het woord van een anderen wijze be- hagen: Veel heb ik geleerd van mijne meeaters^ meer van mijns gelijken, en van mijne ieerling^n nog meer dan van die allen. ^) Hoe het zij , er was een leemte in het leven , zoo niet van de Seminaria dan toch van het Athenaeum. De Curatoren en de Studenten maakten hunne indrukken en bevindingen bekend; die der Hoogleeraren werden in de buitenwereld zelden of nimmer vernomen. Gelijk het echter hunne dagelijksche taak is, niet als vereeniging een officieel gemiddelde van mee- ningen» maar als personen een eigen overtuiging uit te sprekeUi zoo waa het wenschelijk, dat de een na den ander van zijne eigene inzigten bUjk zou geven aan het belangstellende publiek. Zoo is dan in onze vergadering bepaald, dat aan den aanvang yan elken cursus de aftredende Voorzitter de lessen zoude openen met eeu rede in het openbaar, en zijne beschouwingen ten beste geven over daigene wat hem voorkwam, onder vrienden van het Hooger Onderwijs het eerst de aandacht te verdienen. AUeen om de vijf jaren zou deze plegtigheid met een andere gqmard gaan. Wanneer de Hoogleeraren aan het Athenaeom en de Seminaria gezamenlijk prijsvragen hadden uitgesclureven , gelijk dat reeds in 1864 is ingesteld^ dan zou die rede eerst bij het uitreiken der eereprijzen op den verjaardag onzer Doorluchtige Sebopl, hetzij door den vroegeren Voorzitter of door een zijner ambtgenooten worden ui^a- sproken. Bij deze dubbele plegtigheid, die ons heden voor het eerst ver^ Pirqe Abot 6: 8. ^ ^Taanit c. l." Digitized by Google F E E S T R E D E. 898 eenigt, roep ik u allen het welkom toe^ — en breng den dank der ver- gadering aan het gastvrije Kerkbestaur» dat erin bewilligd heeft, dit ▼riendelijk gebouw ^) beden tot onze feestzaal te doen strekken. 