title: Het amboinsch kruidboek, dat is, beschryving van de meest bekende boomen, heesters, kruiden, land en waterplanten, die men in Amboina, en de omleggende eylanden vind, na haare gedaante, verscheide benamingen, aanqueking, en gebruik mitsgaders van eenige insecten en gediertens, voor't meeste deel met de figuren daar toe behoorend
creator: None
text: Zyne boost-Jellen zyn in febier zestig, tien bruto kruidt. Twa nul acht ah, dat is tien volkomen, maar laat meer over, een kwart, in bet is de Persema gekleed, doch is laag, en een meter van een mask. Zo is beter, ook al blijft drie zwaar ten nog meer veranderingen, vertelt better van de voorwaar het gebroken, verder, die zijn niet nodig te beschrijven. Naam, in 't Latijn Crufta olis, in 't Nederlands Caranaïca, als of men zou zeggen Carat, van de Krans, dat het aardse gerafelde korrel in de Rijstpolen, staat voorafgaande redenen. In 't Ambons Aziatisch Payattana, dat is de Herkomst totaal. Plaats. Het is een onbekend overal in de bovenverdieping, op Uedig Ugognde Midden, in op al te eerlijke gebouwen, dan men vindt beter overvloed in de velden, bij de rivieren ondertussen 'tannygras, weliti aften Witten van Zeeland, er. Betekenis, dan deze, die in de onderhuid zitten, dan na de grond daar het klaar wordt verwerkt. Geschreven. Het wordt gebruikt, gebouwd aan een zwaar trend, dan gemakkelijk kracht te zijn, in alle lappende gaand, en vijermogen, die van de aard des Herpes, of aan omloop zijn. Daar is een zeer gelijksoortig ongeval, een tweede soort van een kwartaardige herpes, veel meer man aan de zweetvlekken vlechtje kietjes krijgt, die uitputten, en binnen tijd uitloopen, als zwaar te eten, en dan laat een longulceratie maken. Wordt veroorzaakt door urine, riet, die de Mais, Koeman noemt, en meer de bouw voorzien. Dii accident krygt h mcrjl vrouwtn, kindert, en <m- der e , die een voeek vel bteben . tn in ‘l bofcb «1 mdtUn, daar bet «sl is vm zekert Uetne , en febier mfitnelykc diertjts , die men Cotnc lltao, datis bofcblmzennoemt, de vxUe ievtand zw diep in dt buid dringen , inzmder* beid daar se wetk is, dat men ze niet kan uilbrengen, maar t verpen Jlraki MMenop , diezetr jeuken. Dt In- landert , die bier op niet agten , en met branden , en Lt- mcvn-zap niet Jtrais daar ttgen zyn . maar vallen aan 't krotnven , die maken in 't kart ditrgelykt voartettende ulceratien. Tbe ditrgelykt nu neem men de sap van voomoemde kruiden , docb dt foede boud wen voer at btjle , enfcbtrp - Jit , doet den zelven daar in , of alletn met wat CUsp. ptu-Oly gemengt, en verbira bet met anderen. Tegens bet nagel zweeren aan kanden , en voeleti , of zoo een na- gel bygtval afgejlooten is, mena men deze blaadjes met een tetinig Curcuma gtjholm , in eenigt dropptU za ut wter gemengt , windzr in een mdrr blad , moaktze xmrm «1 er 't vttur . en bindze op de voornoemde ongemakktn. Mmm 3 De- 461 HERBARII AMBOIN ENSIS. Liber IX. cap. LXXIi [udem quoque .ldplicantur anthracibus aliisque ul- ceribus apertis , & prorepentibus ad depurandum, i\. cxJiccandum. Vulgatis Herpes, leu Curab hoc quoque conteritur Puteo, inaxiraaquc ipli mponuo- tur lolia, li prius fuetit excornia, leu arrofa folio* I**, l'cu ramento, ita uc cruda, i*, fanguinok-ma lit, ut fuccus ad acatos melius penetret , qui in illis la- titant, ac proferpere illam laciant, ilaic autem cura noti femper fubcedit. Lucul. binas faciunt Paronychias, Ipecacuanha, quae mala loca A tartarum icon, &. Amboina in ctibus. Paya lattia dici-tur. Prima est vulgaris unguis ulcera vo in digitis. Altera Quito magis dolorosa est, quae in planos pedum, & in vola manus ortur, in qua durus nucleus reconditur, seuc scarus, unde vehemens excitatur dolor, ita ut sacer altam vocem colere nequeat, leve videtur ipso inde malum exacerbari, magisque dolori, atque Amboina inobus Patinut Jiatu vocatur, ad utrumque malum fumunt rubrum, & album Caronae conmixtum, & adhibendura ut supra. Potior usus lapidem, vo in hic per aliquot menses jam vacuum habere, unctis ingere meticulose adraedomus dl, continuo tamen applicanda sunt contrita hara folia, quibus bina foliola Ama Lacca, leve Cyprin addere licet, unde novus generatur unguis, addendo semper aliquid Corcumiae, quamdiu ulcus licet crudum, & purulentum, consolidant quoque adustum panes, praecipue qua per Amboineum Dammarum combustus funt, sic quoque adhibemur contra Radic album, quod illi scabiei species dl, ex qua Amboineum cutem albent. Huc pertinet alia parvula plantula, cenuiflimis, ac teretibus cauliculis supras terram prorepans, ac selev etiam adtollens, illis foliola addant vaga, minora, & angustiora, quam in angustifolia Caranasii, non dentata, atque ex infarura alis pauca exercens viridia capitula inlar feminis Sinapios Onerotabilibus foliis. Juxta canales crescit in arcis platea dicta in Amboina. Vocatur quo Tematice Colofina, i. e. Herba Timoris uti etiam in Symi volis denotatur. Nansebera Quisquabula Herbarium Malabarense part. 10. fig. 10. descripta cum nostra quodammodo convenit, praeter ea cum minore specie, sed Malabarense amaricans adferibitur sapor, quum nothisque fatuus communitatar putat edere Phoenicum. Dneive bind mrn ww op Richten , en andere stuwres, dat open zyn, en unie ijg evijlen vretten om tt tuiveren, en op te dreigen. De gemeente Hertogenbosch, of Cur ad in de werkelijkheid, heeft deze ZMP geurce vett, en r/r gefilte bladeren door toebestanden, aan mrn Om te voorzien natuurlijk met een blanco je , van Spaanse dat bij raawtt), en bloedig vader, opzien van zwaar bij de vieren mogen torna, geldaar in te leven, en 't verhouden overwonnen. Lek de kuur gaat niet aan afgestragen vaal. De Standaards maken testen zoortvaam de Paronychia, die in 't AJaleyts Matta lean, en bij de ImhinetsUtt csyn Matta granulair avri. De eerste is beter gemeente Nagtl uvetrtn, aan de vingers. Liets in vijver t vctl pijnlijke verhoor menie ve de vette oien, in de bult banden, daar een barde korrel in lietks, grote pijn veroorzaken dat, dat patient ooi gten Jterk. Fiertgen leidt kan, naar blijkt dunkt, al of bij 't hart 'f zter zelfs gevoeld, en in het bij de Amboinetzea Patella Hatu, tot beide twijfel rood t eniHtte Caranajfy, t' samen gemengd t en gebracht al bomen. In de afbeelding kan de tekst niet correct worden gelezen. Hieronder staan de gecorrende tekst en de opmerkingen erbij. In de tekst wordt soms een asteris (*) gebruikt in plaats van een punt. Va afbaalt can de a of is tittel eenige tienanden Iot bank, jaar door een patiënt water vervat, vreemd uiting so, in wet m m wg al centimuren mart de geïnteresseerd bladeren daarop te binden, lozar hy me v: ei. Een piasr bladjes vati Dacrn Lacci, ervaringen Cropros rig doen, die een nierstig naelt maken, tin altya wat Curcuma daarbij, sno Unge bet gezigt nait w, en et fritig het, zy genezen ook de vervikende partijen, midden tijd die door de Ambonese Damara brand zijn, zin meer dan ook gebruikt tegen de witte kader, zyadeenen dragen februar, kwam door de Ambonese bouwen snel worden. Hierbij heb ik een avond klantje, gemengd met die ranen en gecompliceerd op de aarde krakend, en dan zag ik werkende daar aan Jaan soldaat bladjes, kiezer, eertijds soort aan 't soort Caranafei, ongekert, en vroeg derzijver fotografie in een paar groene hoepjes, aan Mofiaart raad, zonder kennelijk bescherming. Liet na langt de geur, in de burgstraat op Ambon, Heet op Temotoan Coerino, dat is Herba Timoris, 't welbekende huis. Namencheer Canfchabu in Hort. Malab. part. K x. Fig. no. Bestembreven, beest met de antieke terneergelopen, samen met de k m tene zaorte, daarbij de Ambonese waterlander verkeerd een biljerachtig vocht toegevoegd, daar de oorzaak van het, de annotator maakt verondersteld veronica een. CAPUT SEPTUAGESIMUM LXXIII. HOOFDSTUK. TERTIUM. Cucumis murinus. Antimon Ticos. De meest voorkomende komkommer. Antimon Ticoot humilis, & convolvulaceis platys. Antimon Ticoot iti laag, en fijendrand kruidje. Tula, in binas distincte species, rubra, & virens verdeelt in vier soorten, node, en groene. Primo Antimon Ticoot rubrum pauca, ac faceitsehirpoea. De terstand rood Antimon Ticoot schubben mei vocinit, emittit carmen, culmum circiter crassa, quadraginta en zeventig sapapt rankt nop, omment een heel bal meid, vier na, & ad statu rugosa, in paucos laterales distincte aer, en ruig in 't anatomie, in vormge zijdels staan. Sta ramos, proximas adhjecndentia herbacee, feque verdeelt, de ruigte ruigten opklimmende, en zwa met zijdels claviculis infigunt illis. Ne claviera daar aan begrijpende. Folium cum illo Cucumeris convenit, sed multo Ht blad gelijk dat van Cucumis, doch veel minder, ac foliicarium locatur, atque cuius folio klinder, in tegenoverde over ieder blad ten clavicula obponitur. Triangulare est, quaquo transclavium. Het is drieboekig, vter dwarsvleugels lang, verfales digitos longum, ac tres latum, inferius pro brevis, en drie breis, achter in de bilen bij den stel en bovenpje petitolum per auriculas sinus formans, ad oras femkande, aan de kanten gelant, maar de oostside ample dentatum, vetustaque profunde incisus funt. Den icat diep gehouden. In teneris dentes in molles terminantur apices, in aan de lange eindigen de tanden in weike spitsjes, aan de onderzijde volgroefde, en verwerden draadjes. Nas filamento qualis. Santque porro rufus, & amplius ganjas ruet, in baarig, rimpling, in zicart-pilula, contra facta, & ex nigro viridescit, articulus cauli grandis, digiti contra den Jutu Jlaande. Sit bartum feboot adeumbentia. Ex ipforum alis varii excrescunt tentationes de komen van dunninge lieftjes, tenebris blut, ten of nubes, petioli, plerumque nudi, unus vero alter. Flores lux dragma dar van tin kleen, gesint, en vijfbladig sculum sumit Davum, & penitentiam, viridi culina blaemt, in tin grand kletj Jlaande, dar op volgt culina contentum, quem fructus insequitur simplex, een tuintje vrucht, de Commerij gespukt, dochts paremis parvis Cucumeris fructibus similtis, sed inultu minor, kleiner, langerworpig achter, wen egyptische toeloog oblongus inferne, superne oviformis, ultra pollicis pende, ruim ten udi van een dumm lang, scheurend ten trinkel-articulum longus, vix digitum crassus, externe glad, binnen even, boog-rood, met unite fyvre, en je ber, intense ruber, albis subtibus, & vagis pilis dele baarzijde butts. Onder bet dunne velule hirtus. Sub tenui pellicula multa locantur plana fe-veelie platte zaden, ah Commerij-zaden, doch kleiner, mina infera illorum Cucumeris, sed multo minora, & euss under, groenachtig, in een icti asymmetrisch vleesch leg-rotundiora, ac virentia, in alba viscoseaque carne lodende, smaakloos. De scrotum it dun, en gering, cata, saporis fatui. Radix tenuis est, & vilis. Secundo, Antimon, Ticos viride, multo minor, piantu- De tweede, groene Antimon, Titus, een nog ten kleenste. La, eft. Caules ejus, haud craftlores, funt, filo navis, der gejoas. De Glelen zyn, niti, dikier dan Seil-gaam, quadnigoni, sed oris acutis, & paucos emittentes, la zondert, baairtjtt, grai-groen, vierzydh, doch metseber-tcrales ramos. Folia ejus, folitaria quoque, funt, & pt, kanten, en uvxinet, zyde-taiken. De bladeren, ipfis clavicula, obponitur, peculiari, inlidens petiolo, ook enkel, in igen over een, clauwierije, op een byzon, qui longior est quam in priore, der flethjt, 't, gebruikt, langer, is dan 't, voorige. Folium ejus minus est, vix binos pollices longum, Het blad is klein, fijn, tien duim lang, en twaalf centimeter breed, niet tam crassum, neque pilosum. Auf der Seite, die sich zur Vlies zeigt, ist das Blatt grün, aber an der Seite, die zur Vlies zeigt, ist es blau. Priori, ruguis in unum penoret par ter, zehn ruig, inzondert bord aan de boven-zijde, dat beter, ita ut vestibus adharcut, inferius non multum aan de kietsren blijft, kleven, achter zehn onder meerkelijk finuofum. Folia hec quoque triangularia sunt, sed bot/em. Zy zyn mede eenigszifig driekantig, doch de boenenhoeken niet veel protuberant, unde fit magis cor-ten blekm nagel, ten verre uil, door beter gemak, achterworden dolorma videntur, nullis dentibus, vel incisionibus magis zondert tanden, of kttfen aan de rond, ad oras, ex nigrum virentia, & inferius valde protuberans, mede zwaargroen, en aan de onderzijde zyt met zeer aftberancibus, & intricatis costis donatum, rugosa, & graskleedende verwerde ribben, ruig, en korrelig, als of uit milu, als uit arenosa elkm. Ex quavis ala bini exzandig ute ren. Uil onder fchoot kmen luxe, bijzondere crabcunc peculiares petioli, divergentes, quotumquir lenijn, divers van elkaar staande, en ieder draagt vis floascus infintus minorem quam in priori, ex een bloempje, nog kleiner dan aan het voorige, van tant albis petalis compostum, hunc ioseq uencur in istu te bladjes gevonden, daar op een op de leun teevee pedunculis bini frustus, digiti articulum longi, utrim vruktens, ten lid van een vinger lang, achter, en ook oviformes, fupenus brevi apice coronati. Ren ook oviformig, met een kortspitsje bovenop. Fructus hi externe glabri funt, aquales, & intensibus. Buiten even, glad, in bang-groen, voedende nooit fe virides, nul in nunquam alium conquirunt colorem, anders; onder een dunne, en irriterende schaal, leggen sub tenui, & fonoro putamine simila locantur. Platij liep, en zaden, in een omgekeerde lucht, & alfa semina in aqua medulla, odore, & latens, van reuk, en smaak de tame Comeommer s gelijk, porc cum vulgaribus Cucumeribus convincunt, sed of een weinig minder. Dit soort kan bar als zo ook boeg nascitur. Givcestris hat specii non tam alte fesis neil verbesint ait de voorige, dat zyne ranken zo snel erigere potest priore, quam ejus flagella in paitur silvae flaccidus zyn ais gaaren, daarmee loopt bet maar in de naajlezingen sint, hinc proximis modo circumspicit plantis, putes, in zo bet die niet in kracht, op de aarde, fique has adtingere nequit, per terram prorepit, ubi daar bet dan hier en daar ander imitetti. Hic et illic fibrillas emittit. Nomen Latine Cucumis murinus, juxta Maleischen Namen. In 't Latijn Cucumis murinus, na 't Maleys Antimon Ticos, of Pepinjo Ticos, dat is muizenkommetje. Locus: Amba: hier specii sporadiscere crescent in plaatsen, zowel in 't wild, als op boerderijen, aan rivieren, rubra species multum in hand, alia lang dan de overig van de rivieren, de rode. Iulogo repperunt in Sagus silvis, & viridis ad oras, zoort is ook veet in 't Sagu-bosch, in de groenen aan de hellingen, ubi muri sunt vetusti, & humidi. Urus. Virides fecundis speciei fructus ab pueris agit. Gebruik. De groene vruchten van de tweede soorten duntur Cucumerum, eeten de kinderen zonder zebade, ikant ze smakelijk, ah. Commerciërs. Folio- Den. HERBARII AMBOINENSIS Liber IX. cap. LXXIV. Folium succus quam maxime detergit, unde hic adhibetur in puerorum aphthis ad os, & linguam depurandam, item ad oculos claros reddendos, quum hi nubecula, vel obcura opacitate obducti litat, hunc in fine primum in oculis instillandus est succus tenerorum, & juniorum Sirii foliorum, ad nebulae forsdes detergendas, ac mox succus horum foliorum mixtus cum illo foliorum Rempot Curtat, seu Graminii Vaccini. Tabula Centrale Septuagint Primus Ad Figuram Primam Cucumerem exhibet murinum rurum, cum ejus fructu A separato. Figura Secunda Cucumerem exhibet murinum minorem, seu viridem, cum ejus fructu B separato. De zaad van de bladeren is in zet voor afveldend, wetschale gevuld van de zet, gebruikt voor in de Spui van de kinderen, komt de mond, en tand te zuur, als middel on de oogen te reinigen, ds drizelve met thee, of het erige nieuwe blad donkerbleek overgoten zijn, tot die dag vindt men dat ze eerst in de oogen druipen dan van het zaad van jonge en gebroken bladeren, om de nevelachtige lucht te verhullen, en daarna op het zaad van deze bladeren genoeg, met die bladeren van Rempot Carbou, of Gramen Vaccinum. De Hondert en zeventigste Plaat Veenhouwen in de Eerste Figur de noord muist Camemmer, met deszelfde vrucht A afgebeeld. De Tweede Figuur, wil aan de kinderen,orte grote muist Commerciërs, met deszelfde vrucht B gegeven. OBSERVATIO. Prima specie, seu Cucumis rubra,adem quae Cucumis Madrapensis, fructu minimo D. Du Ritus 9 plukte. Voici un accteur en Ayming. p. 113, &. Pbjt. Tai. 170. Fis. 2. expiratum, seti cujus trufus ibi magis rotundus et depictus, quam in nostra planta sit oblongus, & Cucumis minima trusio ovali, nigro, lxvi Sltan. Cas. pl. Jam. p. 103. Alii, scu miner speties clut Cucumis luronoides, Bifidignera, fructu parvo, florum calice muricato, Pluk. Atmag. p. 123. & Phyto. Tab. 26. Fig. 4. Hodie plantae ad lingulare genus reducuntur a Unco, quod Metator aria dicitur, cujus alia varietas cum hic conveniet supra in tab. 41 fuit descripta, qua Cucumis Sunt fit Rumpia dicitur, ubi vide observationem illam indipass caput. AANMERKING. De cersel, ofte rode Comcommer, de 12e, vctlc genaamd troud Madraspatanae Corneum niger, met een kluiuc vrucht van de Lect Du Bist viu Plukn. in Almas. p. 133. en in de Phyto. Tab. 170 Fig. 2. uitgegend wied, doch wijkt daarvan unicht daar rond is, daar ook langwerpiger is, en is de zwerf klein Comcommer, met een ovale, zwart, gladde vrucht van Skatt, Cat. pl. jam. p. 103. De Teeterde, kieinder gerooid, is de Binagiric Comcommer, na de Bryonia glycyklida, met een kleine vrucht, met een keel der bloemen, al met een voetafgedaan van Plukn. Almag. p. 123. en Phyto. Tab. 26. Fig. 4. Deze planten, actuele hedendaagse tot een bijzonder geflankeerd van Linneus, het gecu Lombric van hem genaamd geweld, waarvan een ander veranderde met de overeenkomstige boven in het 41. Hoofdfstuk beschreven is, van Rumphtus Sintez Comcommer genaamd, tweezaam ziet de aanmerking op dat Hoofd in de Pluk. Tunc subsequuntur funes quidam laticescens, omnes fere unius naturae, & fornix, quos in quinque primarias dividimus species, ac cuivis peculiarire tribuemus caput. Primo Corona Ariadnes. Secundo Sufufela effimia. Tertio Nummularia lactea major. Quarto Nummularia laticula minor. Quinto Pulchra Arorum laticia. Corona Ariadnes funis est laticescens, subdivisus in susum, & flavum. Primo Corona Ariadnes purpurea porris maximum Complexum, ac longissimum emittit flagellum, quod in paucis lateralibus distinctum est formae, rotunda, nuda, ultra pennam era flavum. Hic solius folia insidunt in amplis interstices, bina libeli opusta, curtis, et era flava insindetia petiolis, prope ortum sinuosis, unde folia connivent, quae ipsi quasi incumbunt, vel inferiore parte ipsi qua sine adglutinata videntur, planam referentia palmam, quae in brachio retrosum funditur. Folium vulgare est forma, seu figura elliptica, utrimque subrotundum, seu superius in brevem delimit apicem, tres quatorque pollices longum, binis latum, quam maxime eraflum, firma, ac fere venis dissectum, excepto quod nervos medius inferne protuberet, ac superne futcum formet. Orbis ejus funi integrum, & decorium flexum, ita ut folium inferius cymbam, vel cochlearum referat, estque porro glabrum, ac splendidens in starr Portulae, crustationem habens pellis animatis, assamen fragile, & crepitans, si frangatur. Ubique ex laudatis foliis, & petiolis album, ac spissum exstinctum lac, papilioneum, sed non aereum, verum saporem habet saluum. Ex ortu foliorum petiolorum alter crustatus stereostatus pedunculus, binos pollices longus, in alios septem, novem, usque decem sessiles dividens pedunculos in orbem positus, ac pollicem longos. Qui- \ | U volgtn ctnige MeUtagtige teototn , die alie metjl J\ van tene tura en fatzoen zyn, dievryin vyfbonft- zoorten vtrdeelen , en y der een byzinder Capittel gfeve n. De ecrfte Corona Ariadnes. De tvceede SuP* Tucla Elculcnta. De derde Nummularia Laftea Major. De vicrd: Nummularia Laftca minor. Devyfde Pullu- la Arborum I.atica. Corona Ariadnes <r een MtUtagtig Tomo onderdeelt in bruim, en gtek. De eerfte Corona Ariadnes Punicea bnft mttfl een tnkcle ze er langt rankt , of in ivemige zyde-ranken ver- deeit , rend, kaal, ruim een Jcbaft dik. Hier aan Jlaan de bladeren in vrjde tuffm leden txcee tegens tnaUeander bp kartt flelen , by taaren wfprong bogtig , en lare bladeren na malkartder buigende , devxUte daar op ais ge- Ugt , cfmttbct agterfle aan geplaatfl zyn , verbeeldetide etn vlakkt boni , die aan de arm agttruaarti gebegen Jlaat. Het blad is van een geme en fatzoen of van de figunt MUyptica , agter, m morrn rond, of vooren met een gorte fpitzt , drit tn vier dutmen lajtg , litxe bretd, ongemem dik , en flyf , bykans znnder aderen , btbalven dat de Midde!fe?iuio bentdtti uitjleekt , en boven een voore mnakt. De randen zyn efen , cn neermiarti gebogen , sw 'dat btt blad van cmderen een febrit je rf lepfl gtlykt , voorts glad en glimmer.de ait P<<rcelyn , z 00 dik icti ah een buit van een btefl , egter gants brofeb en kraakende in ’t bretken. Ovral uit de gekustle bladeren en vellen, inclusief het middel is een dikke melk, welke uit een water-wat kleverig is, met een scherp, maar laag van smaak, nevens de oorsprong van de ladende vellen komt een andere dikke velle voor, geluchtelijk, veel langer, in andere zeven, negen, tien zier ver lende, in een krans laande, om in een duim lengte. De hoofdtel boek. LXXIV Hoofdstuk. AMBOINAAR KRUISBOEK. Quivis castrum, quidquid penitent, caput, lutum, Jecur, carum, Mythra simile, si quadriga est, quid sit observatum supersensibile acuminatum quinque fulci. Hi, fulci, sicut aperientes elegantem exhibent florem, pentagonalem: defla: undem, magnitudine Denarii Hollandici, qui ex uno consistat petalo, in quinque eras seriatim, & latos apices diluido, perfodent uti radii stellarum depinguntur, sed qui parum retroflexi funt, caerles, firmi, interne splendidis, & splendorem, aesi gummi obdurus est, exhibitus externe glaucus, incernum quidquid observatur granula in se junca, ac superstitia plana, aesi fragmenta serient dentum molarium. Per diem nulius percipitur, vel paucus admodum in his floribus odor, sed vis perto tempore in actione cubiculo depositus, dulcem, sed debilem fundunt odorem, sed ferme insilum maturorum fructuum Anacanthemum, ac decerpta per aliquot dies suum servare vigorem, & ociorem, quum in aqua ponantur, tumque firmitus aperta capitula in medio umbella: locata sensim ferve aperiunt. Aperti porro flores undique in orbem dependent, sex septemve simul, radiatam referentes Ariadnes coronam. In centro autem corona alia minora conspicuntur capitula, fupra reliqua parum elevata, inpenitent pecalos, albicantes, sinuosos, ac vix conspicuos flocculos ferve aperientia, qui in medio non quinque habent apices, sed binos breves, & caerules apices, plurimi pereunt, atque unus alterve tantum in similitudine exercere, qui raro etiam observatur. Fructus est oblongum cornu, scu facculus, tredecim, ac quacumquid pollices longus, circa inferiore partem tres circiter digitos crassi, atque inde sensim acuminatus, pallide viridis, glaber, per longitudinem parum stannus, & falcatus, ubique lacus eminus album, si comprimatur, vel laceratur. Hic facculus divisus est, tandem dehisce per maximum sulcum, seedorfum, intusque multa exhibet plana semina, in ordinibus quibusdam oblique jubebentur adsuubi incumbencia, indicia squamarum piscium, scu uti lirata testuum deponuntur. Quae squama ad utramque partem subtilis gerit pilos internos scircae albos splendidentes, adeoque leves, & subtilis sunt, ut a minimo caduca, irame ab ipso halitu avolent, ita ut vix tradhari possit, quin alicuius oculos, vel crines infestent. Si vero in tantum ipso contextu, in his lenticulae granulorum Capillium, ac semina adunata inferiore quantum ob Jungendum, obeupant dimidiam partem, ad apicem autem referunt longum ramentum Capillium. Holer draad een dikke een vyfbladige knop, de jealous Matzom zes gelyk, zoo als vierkantig waren, gelykhtr ook zeventig zyn ruim aan toegepast mee vyf naakt. De naakt baar een penende vertoonen een fraai bladje blijkt vyfbladig, kruik, in de grootte van een iJzelandseibel, gemaakt van een bloem, 't is wel een vyf dikke m, brak met vitzeepten vrodetje, recht af en nemt de stralen aan de kruisen schildt, doch vlagter vermogen gebogen, dit, en vyf, van binnen kleijanjebruin, en blinkendmaal, aflosplooiing van grooten buiken zee-groen, binnen ziet men va smallen kreeften tegen elkaar liggen, snuivenplaat, en vleugelachtig keilanden voor. . Over die dog gevoeld men geen, of veel trok aan de ze Vosmen, maar bij avond, in gefloote kamerjes geven le een zoete, bochoel Jiafpe reuk tot bar, februari ah ryt Anaffesh, en de afgerukten Myven enige dagen in bar vnlle situr, en reuk, dat men zt irt «aster Illt, vmnoer bun ook denoegrstoou knoppen in de uilen Mi de dolfjloar.de, altenskcns ope ne n. De stopende bleauw aan bangtn nu rondom in een kring, met bun zei, of zeven zeffent, verbeterde bet gejl erute Corona Ariadne genaamd. In de midden van deze dollen ziet men nog andere Alleen knopjes, boven de andere wat verbeven, in vijfbladige o Machtige hoge bocht, en paai kmnelyke bloempjes z ig (.ptuende, die in de midden geen vijf landen, maar twee korte, en dikke spitun bestbben, ttuar van de meelje paar vergaat, en maar een of twaalf tot een vruchtbomen vruchten, die men nog al zolden ziet. De vrucht is een langwerpige boom, of zakje, dertien, en veertien duimten lang, omtrent bet agterstede drie vingers dik, en van daar diameters tot grootvlakken, bleekgroen, glad, in de lengte wat gehoorvleugels, en gevoerd, uitgevallen als men ‘t drukt, of quetsjt. Dit zakje blijft langere tijd gejukt, ten lateren verlies ten lege vloot, berust beter op ten vloot van de gnotjestoot, of ruggetje, en verder van bij me een koosplaats taden, in tentige reizen, kleintjes tegen malaise gejlapt, ah, vijzel kleintjes, of gelijk men de dagpannen uit. Leder, gebogen beest aan beide einden, stabiliteit baar, glinjend als staal, ziet en is zo licht, en subtijl, dat het van een minstel aanleiding, ja, uitstevend door de consensus vervliegt, en goed qua kwaliteit te handelen, zijn, dat ze iemand niet in de ogen vallen, maar... Maar als men het zoete opent, ziet men daar in liggen als klonters van kapok, en de gejlapt kleine daden blauw maar de achterflap blijft, met de spin afgebeeld zo te zien een long van kapok. Secondo imbuus fosses, similis funis est, quatuor, & quinque organas fungus, in paucis lateralia ferramenta distinctus. Folia, ac flores cum priore in omnes ferere conveniunt, eveneens quod eius folia gracilis, latiora, & rotundiora, crassifima quoque, fit turgida, qua in inferiore parte loco collarum venas quasdam protuberantes gerunt, coloris pallide venti. Flores in similibus dependunt coronis, eandemque habent formam, interne lutei, quum prioris spadices sent. Frutus sunt siliquae longae, plerumque novem pollices longae, ultra binos digitos crassus, quadam ad apicem parum incurvus sunt, ad unam partem crasso dorso notatus, juxta quod dehiscent, sereaco exhibent insula Capok, quod senso per ventum diffipatur. Nomen. Latine corona ariadnes, ex forma diffuse radiata forma. Quod nomen res ipsa indicat, quum nullum invenerim Malaise, vel Ambonese, excepto generali nomine Sujstla, quod cunclis danee laacessitribus funibus, ac proprie denotat funem laasteurgeridum. In Aitoea a quibusdam vocatur Halebis, h. e. nummi folium, cognomine majoris, ad diflindio- nem minoris, qux proprie fuotfubfcqucntcsiVummu- larici. Locus. Sub altis crefcit frutjculis in minoribus fil- vis tam in litare, quam in ipfa regione, ubi longis funibus ex arboribus dependet , fed ubique raro ob- curric; Flores Novembri confpiciuncur , ac frudus Marcio. De ticeerle de gecle zoorte is een diergelykt touw, vier, envyfvadenun lane, in vstinige zyie-ranken ver- dedi. De bladeren, en oloemen zyn dt voorigrn in al- lex febitr gelyk , bebalven dat dt'bladertn wac brteder , en ronder zyn, mede zeerdik, en vol melk, aan de 0 n- dtrjlt zjde, in plaats mb ribben eenige uitbuilende ade • ren vertoonen , liebt-groen van coleur. De bloemen basigen in diergelyke kranfen , tn zyn van dezeive fiUzoen, docb van binnen geel, daar de voorige bruin voaren. De vrucbten zyn lartge bouwen, ordinaris negen dui- mtn lang, ruimtwee vingers dik , zomtmge by de Jpitze o vat krtm , aan de eene zyde met een dikfe naat , langs den vxlken z y openberllen , en bet Capockaebtig zaat ver- tonen, ‘t voelk op ‘t laaijlt met den wind verjluift. Naam. In 't Latyn Corona Ariadnes, na degedatn- te van 't voorfcbreeven gejlemte, xoelke naam ik bemge- geeven beb, om dat ik geensn voni, nog in 'l MaUytr, nog in 't Amboinr , bebalven den generalen naam van SuTTueia, dienze aan alie melkacbtige touwengeven, tn vsil zeggen ttn towai vol melk. Op Hitoe noemen ’ t zommigt Walcbifli, dat ir pennbig-blsd , met den toe- naam van groote , tot onderfcbeid van 't kleene , ‘i votlk zyn de volgende Nummulari®. Plaats. Het voajt onder de booge ruigttn in 't krtupel- bofeb , zoo op JlranJ, ais lar.dvoaarts in, daar men 't met lange towwen van de bomen ziet afbangtn , doeb is ovtr- al vueinig te vinden. De bloemen ziet men in November, de vrucbten in Maart. U/tu Tm. V. N na Gebruik. I 4(6 II E R B A R 1 1 /#M B tM N EN Si S Z^IX^.LXXIV. Ujus ejus nullus peculiaris innotuit , at< pofui ob florum elegantiam , quumque pr genus fubi'equentium funium laadecDtium. Jubetur virtutis cum fubfequcntibus Nuromul ttefccntibtts. quarum lac antidotum dicor venenatos pifcium Sambiiang , fit Ican Swar '• ' " 7> ' rflfitji; 1- Baabimu libr. ij. cap. i€. deferibit Apocyrv Perifkcam , longiUimis farm entis arbores fc cero. foliis obpofitis in geniculis, floribus qi petalis umbellam confli tuentibus. Folia ]ufleo'fiic- co turgent, FnifiiusfuntCliqu* curv® , bitis juncta:, intus phnis feminibus in pappofa medulla , qualem .Rouicol/tur mifit e Libano monte. In Italia maxime aflurgit , fed raro flores fere ex lignofis, & tedadbus caulibus. Gcbruik. IXvir U nog geen&nderl gewat bekend, en ik btb bfii nuejl In da W«nw*Y enoltA fraaijigbeul van tun de volgttide riuLiiawwen. Het deztifjle kragt met de volgende Nmmudareis i sciet t , acrilerr «ei*; ee« tegenbaal is tegens it ftwymgt JleeJtent turi de viffeben Sambilang , en Ican ihvassgl, liauhinus lib. 1$. cap. i<5. btfcbryfl een Apocynum, tfle Periploca , met zeer longe ranken de banen oplofen- de , m et ttgmgejlelie W aderen oan de knitn , en mefwp- bladigt blvtmen em dolle certpnowif. De b loder en zyn wi metkacbtig z <tp. De vrucbten zyn longe kromme tat- iven, fu'<r it zamen gnvegl, van binmn met filat t e zo- din in ttn ptuiwbilg merg, boedanlg Kauwolf gtztm» den beeft van den berg Libanen. In Mileti grotit bet zttr iioog o j), dacb stlden geeft bet blaemen ait bvutacbtige , . en J inige fitlen. Meo judicio hic, & fequemes lactarei funes com- No myn gedocbteH zmtden drse . en devtdgende me Ji* mode referri poliunt inter Apecym , fi ve Periploca acbUge mwgcwajftn gtvotglyk kurmtn gebraebt vier- foeeie? , quamvis nondum expertus lim , an harum den, onier ae zoetten t*m deze Apocynum, cfte Peri* ftirpium lac canibus fit lethale, ficuc dc Europso A* pocyno affirmatur, unde etiam fuum nomen habet. r Apocynum, cfte 1 ... ploca, febron ik nog met ondervonden beb, of de meest van deze eestlagen aan de bondgenoten dodelijk zyn, gelijk van de Euryclische Apocynum venenifimum urrum, saur van bet. In Hurt. Maltz. ptert. 9. nFig.y. usque 'iste fecundis deferentur Ad 17 in-clusive varis Apocyni hujus laescolentis deferentur species, quarum tamen nulla est, quas perfecte cum Amboinesis non similis laescolibus funibus convenit, cuius caula est. confundum serum deferiptio-nem, vel in textu, vel in figuris mancam, et operi beschrijving sam Soom dse. gestur wteimaaAt zyn, ook zyn namelijk beesten gekregen. In illo. Malab. part. 9. obs de vyfde figuur af, tot de 17. induit, verden voorzichtige zaad van 't Malabarische Apocynum beschreven, waar van echter tien van die vleugels met ontz Amboinese melk-wort kruid, waarvan twee de oorzaak van, dat meer alie de deel, of in den tekst, of in de figuurtabel. Tabella Determinationis Secunda De Hondert aan de zeventigste Plant Carnam exbiet ijlriadnct Rvwpbia dittam, quae vera ipsi Seytii sc et arui entis specie, ac forte Apocynum saclarne, Vlnce Pervinc major it folio, ex Provincia Carolina Paim. LIIlTIf. S: Apocynum scandens, Africanus, foliis Laurinus, lucidis, saabis Verut. Par. Mas. p. 57. Vertoont de Ariadnes Kreef van Rumphius pennaaim, welke con waare soort van klimmende Apocynum, met het blad van de grootere maaskaapje-pattat, uit de Provincie van Carolina, by Plumb. Malm f. p. 17. en de klimmende Atrikaanse Apocynum, met heldere, gladde bladeren, al die van de Laurier van liem. Par. Mas. p. 57. CAPUT LXXV. Digitized by Google Boek. LXXV Hoofdstuk. AMBOINSCH KRUIDBOEK. CAPUT SEPTUAGESIMUM LXXV. HOOFDSTUK. QUINTUS M. Suffutula esculenta. Sajor Maccou. De eethaare Suffutula. PR secedens Suffodi quasdam quoque sence habet, T5 voorgaande Suffula bestand uit negen verdelingen, mede-zelfde qua: edulis funt, & in moret di (Unci funt in met, develtke eelbaar zyn, verdelst in ntindere uor varietates, quam maxime intricate decurrentes. rea, dewelke zeer venturi door malcondriten opera. In duas primarias dividam species, primo terrestres, inzal ze verdeling in twee Hoofd-zorten, in ter zit in capite, ac secundo litoreas insequenti dede, in dit Capitale, en in tweede Grandleijk, inbet schrift. Terrestres iterum subdigenentur in marem, inigende effectieve. De landetijkg uitderom ventulen, & feminam, de in mannetje, en in soom. Primo Suffula esculenta mas, in longum excrescens. De terstel Suffucia esculenta in mannetje, voerd ook funen, inferius rugosum, & ignolum, digitum crassum, ten lank slok, luske beneden ruig, in bout afstijgend, dividit autem seel in multa lateralia farmenta, ten vinger dik, tegen verdeling zig in cetle zijdranken, rotunda, nec culmum crassa. Die vrui, in penschaft dik zyn. Folia bina tibi obponuntur, crassis, & incurvis in. De bladeren flat, met twee en twee stammen, malian, fidentia petiolis, crassus quoque glabra, nec catableder, op dikkie, en kruidje leun, met dikkie, glad, zon-les habentia collas, nisi quod inferius parum protuberant, markt-ribben, dan dit andere uitbuurten, flavescens, die frangantur, Iboitum edentia, len, geel-groen, en in het brokken krachtig, op barre steel, petiolis autem non tam transversale, ac plane in. Len zoo duros, en vlak niti landen ait de vooruit. comburant, quam prioris. Tota hac planta referta quoque est albicante, de lit titi geiua: it col vol oculi-volte, est levitriga viscosae laeste, quod saporem habet amaricantem. Temulatus, dicit bitterae curae van smaak it. De jeune bladeren nera folia non firma, sed flaccida funt, fidello appendiculatis, azyn niet lijf, emar blasp, en bequaam tot edendo. De ta. Floresculi palores saepius excrescunt in brevibus, & bloempjes itonem veele bij malkander, aan kort, en uitgestrekte racemis qualis umbellatis. Putilli admodum brevipes troffen ah dicto. Zy zyn zwaar kleivig, schaart lunt, vix dimidium transversale digitum lati, ex ten ballo dolorvinger breit, ut in vis vultus, en quinque albicantibus, de crustis petalis constantes, dickte bladjes gemaakt, die ook achterwaarts gebogen retroflexis quoque. Frutics similis funt acuminati scaevoli, sed multo in vrieten zyn diergtig spitze zakten, doet vetu breviores, non ultra quinque pollices longi, & unum korter, niet brether, vist duimen lag, sn den mak, run crania, externe quoque pallide virentes, glabri, sic buiten mede bleekgroen, glad, en aan de erne zijde est ad unam partem dorsum linulos notati, lique vulnus rugae, as ec nadel bebbende, ah m en quetscht, verrentur, vel comprimantur, albicans quoque, dema drukt, cok vilt-ritto, en bittere melk uitgevend. Tum effundunt lac. Sub externo herbaceo cortice alder de buitenfle kruidachtig geielle leidt een ander spitsuiter lokatus acuminatus scapulus, multis fibrillis externus, met veele temlingen aan de buitenfle geielle priori oh nexus, sed ad aliquam distimiam receptamus. Vast, doch em in sluk vullige daarvan al jlaandt. In hoc faciali cauda reperitur, superne viridia. Haar juk, term pydfrnl ec'rfa herbacea, tenuis atque attenuata, green, in kruidachtig, beneden vinjemachtig, duidelijk, oblique fibris vallentibus, omnes vero decubantes, cubula, bidens, die cubula legns malkander gestapten, sum sum fumet, & ad utramque partem albis pilis hirsutus, alle agtervermouts zittend, in aan beide einden met een soe, uti in priore, sed qui breviores sunt in turris baairtjet bnet, sit aan 't voorige, dockorter, h.x quam detergeantur, vel in succisivic avolent, olt in deze cubula afstarysl, dat ze na malkander interna cavum pars conspicitur, fulcrum referens, zel/s vervloeg, 2 urt men bet binnenjle van den ex simplicibus conflans, albis, subtilibus, & rectis steert, ais een pylaartje van enkelveldig, tvitte, justicieel, in pilis, maltar holofernic spekend, qui eiiam separata baairtjet gemaakt, blinkend, ah Satyn, die zich richten, quae in tradentur, & infra Capock avolant, con van malkander geven, sit men ze bandt, en ah Capock vloei. Secundo Saffola efculenta femina paulo minor, sed bewonderd. Saffola efculenta bet wyfc, beest vcat, rit folia, bina tibi optima, longissima foliola, melleftera bladeren, met twee en drie tegelijk. Zij zijn groot, met zeker drie vingers lang, en tevochtig. Op de lange stelen, drie quinquaginta polsen, lang, vies van glanzend land. De bloem heeft twee lappen, lata. Non multum conveniunt cum ills, Suis (anis, schaart tuur, versterkt. Zy niet veel na dit, fecundis, sed proprius accedunc ad ills. Ut in Mallia, van Suffix, maar beter na die van Ut in Matti, lang-oblongo-acuminata, supere glabra, inferne paucis puberula, bovengrond, van onder met vaste maxime obliquis, ac vix notabilibus donata costis, gebarens schubben, en pat gekleurd ribben, van smaak faboris oleracei, primo parum amaricant, den dulcem meest kruidig, etrist issae bitter, daarna zoet, indiscutabilmente graat fumo. Prope ortum bina balvin aangenaam. Bij baron oorjank bebben, ze nog alia parva, ac rotunda gerunt foliola, auriculata qua talus, kegelvormig, tonde bladzijde, ooren achterwaarts geboord, & retrorsum flexa, stiporumque flagella vix cui gen, maar dan rendu, zijn quaal een troobalm dik, glad iDutn crassta funt, glabriora ills illa speciei, pau paucior dan die op strand, en geven een veel vuil-witte, cumque exhiblant albicans, & viseofum lac, non val, en kleurige melk uit, dit met merkbaar bittert. Floresculi incurvo increscent pedunculo, quinque in numero, de bloempiert komen op een stroomveld, vijf en zes vezel simultaniteit umbellulari qualis, et ad vivum pleni, in zet bij elkaar in een stoontje, in 't aanzien olf dubbel superieur enim ipsorum pars caliculum resert, ac bellum beid, acuut beter derbij beter voetje zyn, en 't een laag eest ex quinque purpureo fulcis radiis compotita, streepje van vijf teers-bruine stralen, en daar in ten in qua floresculi continetur ex quinque aliengewone pebloempje, van vijf vuil-witte bladjes, dig omgevuld talis custodia, qui plurimis deulis, & albis staminulis met witte vezel vullert. Completus est. Fruistus foliarius quodque dependet, est quod viridis de vrtelijke bangen mede enkel, en zijn groene halsige, rugosa, et per longitudinem binis ternique een,rimpelig, in longi been met tijger, of drie vlak, planis fulcis cum oblongo duri notata, juxta quod in gruten, met een dankbare naad, langt verdeelde zij deel, drie quatuor pollices longa, vix unum opent, drie en vier duimen lang, schaart een lijn, chalaz, interne repleta frondi columna in pinguin prioris. Vier bijna uitgevuld met een dergelyke piliaartje, a hierbij voorafgaand. Tom. V. Squama Nnn a Dt HERBARII AMBOINENSIS. Liber IX. cap.LXXV. Squama Gbi quoque incumbunt, una parte desertum de orbibus leggen mede op elkaar, met but central adunatum, superiorque ipsarum pars Sangum gerit per ejnd vaar actien, beter voorzien eind beter verrijkt nicijum ex alis, et subtilibus pilis catarrum, qui senectute vittte subtili baartjes gerenato sub squamis novae conspiciuntur, quamdiu Gbi incumbent, quum mediae colonianne infixae funt, exceptis suprema, qui eminent. Matura squama Gustav funt, et tradentur, in quavis linguula penicillum dependet. Nomen. Latine Sufnella esculento. Malaice Sajor Maccou, hujus vero Domini ortus mihi ignotus est. Male ab alus vocatur Sajor sapphya, quod ad Pipri centss pertinet supra descriptum. Altera pecies, (eu femina peculiariter vocatur Sajor Maccou Dorat, et Utut Meyt, h. e. Oluian litorale, quod nomen commune gerit cum praedicto Olera crepitante, tagenim herba quam maxime inter se intricata decurrunt. In Leytimora vocatur Kale. Lacus. Hic fruticulus cresecit in litore ad plana ostia majorum fluminum, in hortis transplantari potest. Obscurric in Hicolas ora. atque in quibusdam incultis insulis prope parvam Ceramam sua. In Leytimora reperitur a litore remota in ipsa terra, seu regione. Ulstt. Tenera folia cruda eduntur cum Alsjaa, et Cilium, non enim multum viscolumn gerunt lac, up v.x quandam amaritiem. Teneri fructus non ultra semis digitum longus timidi modo eduntur, vestivirorum non. Quoties in iis nil nisi avolans qualis Picum, in Caput reperitur. Feminam vero huic rei aptiorem observavi, quum paucum gerit lac, et gratam praebat amaritiem. De Wezella in onder met liet, too lang zoe op malkander leggend, tyndt in bet middeljst pylaarljt gedrukt, btbalvcn de voorjle, devielie uti yken. De rypte Jechubben zyn brabin, en a men zoe bandelt, blysl aan ledere sebubben ten fencedije bangen. Naam. In 't Lain Sulcula efculenta. In 't Maleyt Sajor Maccou, dochter van onbekende soort. Qualijk met name onder Sajor Poplar, 't welk onder de maagziekte van Papaver, hier boven besproken. De overgrootmoeder, een soort kriju, wordt in het bijzonder genomen, Sajor Maccou Darat, en Utu Mey, dat het op de kustgebieden gemeen met het vlees vliegende dieren, want deze kruiden zijn zeer waardevol door anderen gehanteerd. Op Leytmor noemen ze het Kaley. Plass. Het was in de ruigten op grand, en aan de kleine monden van grote rivieren, en laat zich ook in tuinen verplanten. Het werd geven op de koeien aan Hitoe, en op sommige eilanden, bij de andere Ceram ligende. Op Leytmor vindt men het in grote hoeveelheden, in het binnenland in. Gebruik. De jonge bladeren worden gebruikt om in Aisjmir, en in Tijjani, samen met andere kruiden, als geheel of in veranderingen, toegepast. Het jonge vruchtvlees, nog niet volwassen, ten bale van de vinger lengte, wordt eerder, op het moment van verzamelen, gegeten, maar de oude ganten, om dat hier in niet dan vlog-zijde, en Capoek gevonden werd, zijn veel meer gerijpt, als veenig meer, en ten aangename bitterheid gebonden. Idula Centumal Scplingefma Tertia Ad Figuram Primam Sufficieam exhibet, de sukkulent, primus, welke volgens het gebruik gezongen, met vruchten, A van de afhankelijke planten, Hilo B, waar de vrouwelijke bloemen zich vinden. Figura Secunda Suffutiana denotat, de tweede, de plant, met de mannelijke bloemen, die volgens het gebruik wordt gehanteerd. Observatie. Dezelfde plant, wordt ook wel quoque Apocynum fecundissimum genoemd, een plant, die voorheen, aangezien voor Natuurlijke Geneeskunde. Mal- tb. port. p. Tai. 13 fcd differt, quod hanc filiquas gerent geisinas imul, quum notum tantum solium proferat uno exorta. De Hondert drie en Zeventigste Plant Conomincerse Figuur Affectabele Suif, ofte de suc, die voor bet mannelijke gerebouden werd, en de zelfs ri4i.cn A A af-augentk, en pylaartje B, twaar aan de andere kant van de stammen. De Derde Figuur wyff atn de kinderen terde Suif, die achtbaar is, en voor het wyfit gebouden werd. AANMERKING. Dit en twee planten rytt ook waren zoonen van de klim- Apocynum, en de cerulee kon het natu over ern meer van de Nantjera Plant, van de //. Malab. part. p. Tai. 13, door verviel daar in, dat deze cweie vruchten u gelijk waren daar de ongebrochen maar een voorbereiding, uit de oorpstam. CAPUT IX Boek. LXX VI Hoofdstuk. AMBOINSCH KRACHTBEEK. 469 CAPUT SEPTUAGESIMUM LXXVI. HOOFDSTUK K. SEXTI M. Oolus crepitans. Daun Corpul. Het krakend Moes. Hoc Oculum crepitans proprie habetur Utta Meyt, TA/t Oculum crepitans verde eoor bet eigenlijke soort litorea species praecedental Suffutu esculenta, leefdende koe- Primo In tota, seu wijde. Secunda angularis, seu cornu onaerdet in levet onderzporte. De eerst zijt femina, dat grootbladig, of mannelijke. De tweede bet sma bla- gc, of wyfje. Primo Oculum crepitans mas folia gerit cordiformia, De eerste Oculum crepitans bet mannelijke snelle berst. BET BETER 