title: Vertoog tegen de overdaad Wm. SeÌwel
creator: None
text: Uyt het gene dan gezegd is , blykt overvloedig , datzodaanig een vreezc, welke ik niet fchroom godlyk te noemen , geen ydele , maar een zeer nutte zaak zy ; want altyd daarin te blyven , al- hoewel het tegen 's menfchen ongetemden aardt ftrydt , is nogtans geenfins een vergeeffe arbeyd , maar zeer veel ter zaake , en tot ons groot nut , en dat tweefins: want dezelve is niet alleen dien- ftig voor de ziele , maar ook,, 5 t gene niemand van een goed verftand ontkennen zal , voor het lighaam ; 't welk met bewysredenen te doen bly- ken ik overtoliig achte j want wie weet niet dat een maatig gebruyk der dingen , waartoe de Vree- I N L U X U M. 41 ^borum iecurtantur ; quod ipfum in lu- xuriofis & genio indulgenribus laepecom- monftrari, quis non videt? Exemplahu- jus rei crebra proferri poflent ; atquor* fum ? cum idnon modo Medicorum fi- liis, fed cuique fere notum fit , nimirum efFufos in luxum faepillime mortem fibi accelerare. Ex his igitur quae dicta funt abunde pa- tet, quod talis metus , quem divinum ap- oellare haud dubito, non fit res vana, ; ed perutilis; nam lemper ineomanere, licet indomito hominis ingenio advcrfe- tur , minime tamen inanis eft labor , fed plurimum in rem noftram, &magnofa- ne ufui , idque bifariam ; fiquidem con- ducibiliseft non lolum animae, quodne- mo fanae mentis negabit , verum et cor- pori , quod argumentis comprobare fu- pervacaneum exiftimo; quis enim nefcit moderatum rerum ufum , ad quem reve- F ren- 42 O R A T I O ze des Heeren ons aandryft , ook tot onderhou- dinge der gczondheyd dient. Nademaal dit dan zo zy , aandachtige Leezcrs , wie gevoelt zich dan niet aangeprikkeld tot deeze vreeze , zonder welke wy niets dat Gode aangc- naam en welbehaagelyk is , verrichten konnen , en van welke ontbloot zynde , wy in 't verdcrf neer- ftorten : zo dat de Apoftel Petrus niet zonder oor- zaak gezegd hceft : f Wandeh in vreeze eten tyd nwer inwoonin^e. Doch opdat niemand mync mcening vcrkeerd duyde , ik Iprcek geenfins van eene llaaflche vreeze, maar van die kinderlyke , welke wy alle onzen Hemelfchen Vader fchuldio- zyn , cn die met het hoogfte recht van ons ver- eyfcht wordt. En deeze vreeze is zeer noodzaa- kelyk ; want zo wy nu niet willen vreezen , opdat wy de zonde vermyden j dan zullen wy eens gewel- dig vreezen , als 't al te laat zal zyn om de ftrarTe tc myden. Laat ons dan nu naar ons vermoo- gen vermyden alles wat tegen deeze godlyke vree- ze ftrydig is , en laatenwe ons vlytig wachten van dat t Pet. i. 17. I N L U X U M. 43 rentia Jehovae nos impeilit, etiam con- fervandae valetudini conducere? Haec cumitafmt, Auditoresfaventes, quisnon ftimulatum fe fentit ad hunc timo- rem 5 fine quo nihil Deo gratum acceptum- que peragere pofliimus ; & quo deftituti in perniciem praecipitamur : adeoutnon fine caufa Petrus Apoftolusdixerit: Cumtuno- re verfamini commorationis vcjlrae tempore. Ne quis autem perperam interpretetur me- am hanc fententiam , haudquaquam lo- quor de fervili metu ; verum de filiali illo quem omnes Patri noftro coelefti debe- miiS) quique fummo jurea nobis requi- ritur. Et hicce timor valde necellarius eft; nam fi nunc nolumus ita timere ut vitemus peccatum > tunc aliquando vehe- menter timebimus , cum erit nimis fero ad vitandum paenas. Vitemusergonunc pro viribus quidquid divino huic metui adverfum eft , & fedulo caveamus nobis F 2 ab 44 O R A T I O dat gevoelen 't welk de gemeene gcbreken maar voor creringe zonden houdt : want door dusdaa- nifr ecti gewoonte wordt het hart vcrhard , cn hier- uyt ontftaat dan eyndelyk eene fchandelyke zorge- loosheyd. Doch wie zich voor de kleynfte wacht als of het de grootfte waaren , die zal zich des te gemaklyker van alle quaad onthouden ; \ welk wy op geenerley wyze beter doen konnen , dan als wy ons zelven altoos God voor oogen ftellen , vol- gens dit zeggen van den Koningklyken Pfalmdich- ter , *Ik /lelckn Heere geduunglyk voor my , hem naamelyk die , gelyk de Profect f zegt , „ de „wateren met zyncn vuyft heeft gemeeten , „ ende van de hemelen met de fpatine de maat " gcnomen 5 die de bergen heeft gewoogen in eene „ waage , en de heuvelen in eene wecgfchaale ; " die de eylanden heene werpt als het itof , cn " voor wien alle volken als niets zyn ; die daar zit ''boven den kloot der aarde , wclker inwoonei-s 3 ,'maar als fpringkhaanen zyn ; en die de Vorften te niet , en de Rechters der aarde als ydelheyd " maakt , zo dat , als hy op hen blaazen zai , zy „ verdorren zullen. Deezen eeuwigen en Almag- tigen God, deezen Jehova , moeten wy ons ai- 5 toos * Pf. xvi. 8. t Jef xl. I N L U X U M 45 ab ea opinione quae vulgaria vitia pro ie- vibus habet peccatis : nam hujusmodi con- fuetudine cor obdurefcir , et hinc turpis tandem nafcitur fecuritas. Qui verd mi- nima pro maximis cavet , is tanto facilius a quocunque fe abftinet delicto ; quod nul- lo modo melius tacere pofliimus, quam fi Deum femper nobis ante oculos pona- mus , fecundum iilud Regii Pfaltae , 77o- pono mibi j^ebovam jugitcr , eum nempe qui, nt aitPropheta „ menfus e(t pugillo „ fuo aquas , atque coelos fpithama expen- „dit; qui ponderavit ftatera montes, & „colles lancibus ; qui infulas ranquam „pulverem projicit, &coramquoomnes 5 ,gentes velut nihil funt ; quifedetfuper „ terrae globum , cujus habitatores funt „ ut locultae ; & quijudices terrarum ve- „ lut inane facit, adeo ut cum flatineos, „arefcant. HuncDeumaeternum&Om- nipotentem , hunc Jehovamfempernobis F 3 ha- 46 O R A T I O toos voorftellen : „ want het geweeten , gelyk Lak- ,,tantius zegt, beteugelt de menfchen veel , by- „ akiien wy gelooven dat wc in Gods gezigte lec- „ ven ,• en zo wy achten , dat niet alleen het gene „ we doen , door hcm uyt de hoogte gezlen , ,, maar ook 5 t gene wy denken 6f Ipreeken , van „hem gehoord wordt. Dit is ecn gcreed hulp- middcl tcgcn allc cpaad ; cn dic met deeze wa- penruftinge aangedaan is , zal onder de misdaad niet bezwyken , en alsdan gewislyk door Over- daad , dat gebrek ^t wclk ik in dceze redenvoerin- ge fcherp doorgeftrceken heb , nict weggerukt wor- den. O hoe gelukkig zoud Europa zyn , zo hec aan dit felle quaad , onder welks verderflyk gewigt hct nu zucht, en fchier vcrzinkt, nict ondcrhe- vig waare ! Hoe gelukkig zoude Nedcrland wee- zen , indien hct met zyne oude cenvoudigheyd vcrgcnocgd , den hals niet ondcr het juk van dee- zen Tiran geboogen hadde ! En hoe gelukkig waa- ren wy alle, zo wy elk , hoofd voor hoofd, poog- den deczcn vcrdrukker en plaagdes menfchelyken geflachts te beftryden ! want dit behoort ieders werk tc zyn j en byaldien wy van dit quaad ver- loft I N L U X U M. loft willen weezen , dan moct elk de hand aan den ploeg flaan , en een iegelyk moet zich dapper in deezen ftryd betoonen : opdat wy wakker ftryden- de , door het geloof , eyndelyk de overwinning ver- krygcn - } cn dit monftcr verflagen zynde , de Chris- ten- waercld van dcszclfs dwingelandye bevryd wor- dc , en over deezcn algemeenen vyand triomfee- re: Dit geeve God , de Allerbefte de Allergroot- fte , wien zy eere en heerlykheyd in der eeuwig- heyd. Amen. lo liberati efle velimus , quisque aratro manum admoveat necefle ett ; & quem- que in hoc certamine fortem fe prae- (tare oportet ; quo tandem ftrenue pug- nando per fidem vicloria obtineatur , et profligata hac bellua orbis Chriltianus ab ejus tyrannide liber evadat, acdeuniver- . fali hoc holte triumphet : quod faxit Deus Optimus Maximus , cui honor et gloria in omnem aeternitatem. F I N I S. Early European Books, Copyright © 201 1 ProQuest LLC. Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 326 C 25 Early European Books, Copyright © 201 1 ProQuest LLC. Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 326 C 25. 