title: Viri consultissimi ... Andreae Alciati jurisconsulti Mediolanensis contra vitam monasticam ad collegam olim suum, qui transierat ad Franciscanos, Bernardum Mattium epistola. Accedit sylloge epistolarum Giphanii, Vulcanii ... aliorumque virorum clasirrimorum, quae variam doctrinam continent. Accedunt alia adhuc quaedam, ut & vetera aliquot testamenta, seculo 13. & initio sequentis scripta. Primus omnia in lucem protulit, adiectis passim notis, Antonius Matthaeus ..
creator: Alciati, Andrea
text: 18s. Ne Capella in nostro Palatio vel aliubi sine permissu episcopi, in cuius est parochia, fiant. Adrevaldus de miraculis S. Benedici cap. 4.1. Inter cetera et hic locus continent magnifica, assuenti sua urgitate, sacraletale instrumentum, quod ex capella fratris sui Lotharii abstinuerat, ejic devotissime praebano concepit. Eginhardus: Capellam, id est, ecclesiasticum ministerium, tam quod in Conclave autem cum dico, non id tantum significo, quod certo loco fixum, verum mobile etiam utentorium. Nam altaria etiam portatilia. Matth. Paris, Ann. 1249. Transmissit ei capellam suam pretiosissimam cum reliquiis charissimis. A campum Regis. Wilhelmi scilicet Romanorum, Coenobium est Delphis, quod Wilhelmus Rex extruxit. Coningvelt utiligo. Vid. seq. Testamentum. Veri Rector campi Fecminis, olim illustris et magistratus. Testamentum Wilhelmi de Egmont Ann. clo. ccc. x. Allen den gener die desen brief sellen sich offnen horren lassen, doe ick Willem van Egmont condit ende kentelijk, dat ick machtig mijn sins ende gesonts leven, ende by mijn zelfs vrijen willem gemaeckt hebbe mijn Testament om mijnre sielen rekening. In den vorigen besprecke ick den Clostere van Egmont jaerlijks een pont geets mijn memorie mede te doen in dezogenen manieren, dat men dat gelt deleven sal in den Convent die geneden ter missie ende ter vigiliën komen, ende die niet een komen, sal men niet geven, ten fi dat si by oorlove uitgevaren zijn. Voorts den Clotere in Rynsburg x. pont mijn memorie mede te doen, den Clotere ter Lee. pont, den Cloofter te Coninxvelt v. pont, den Cloofter te Loofduynen v. pont, denjacopynea te Haerlem x. pont, onfer Vrouwen Broeders te Hacrlem x. pont, den Beghynen tc Haerlem x. pont.Voort terCapdrycn te Rynegom te Sinte Kathsrine x. pont , jacrlix in te ncmcn uyt den korten hop , daghelix myne memorie mede te * doen , deri Deken van Egmonde drie pont,Ha- rcn Matheus onfen Capellaen drie pont , Hcr- man dcn Clerck xxx. fchellipgen in te nemen uyt den langen hop totter tyt toe,dathy verfien wort ' T E STA MENTA* 5©I wort mit eene kercke ofte provende* Voort elo ke Parochypape van elcker kercke van Kenne- merlant x. ftuyvers, ende elcken Cofter m. ftuvers, Haren Florens dcn Perfinc van Lummen drie pont, elcke Capelhen dieCapelryen hebben binnen der kercke van Haerlemx. ftuvers,Haren Florens van den Sande x. pont , den Perfine van Myfen x. pont , Broeder Nicolaes van fVcfipc x. ftuver, Broeder Hcnrick van Mafi x. ftuvers, Broeder Hcnrick van Pitvliet x. pont , Haren Scrcvel den raonnick enen filveren fchale. Voert Haren Gcrrit Scholafter tot Haerlem x. pont , ende enen ..... ts4lcwjn x. pont , ende ce- ne coe , Haren Wttten x. pont, Baert x. pont, Jordacn x. pont , ende Gerretgen mynen neve v. pont, ende den grauwen heynst, Petrijacops- fon xxx. ftuv. egde elk Bode anders binnens huys x. ftums, Joncfrou Gegertruid x. pont, Willem van Buten xl. schellingen, ende twee .coeyen. Voort den cogge, die ik te Medenblick hebbe, bewijs ik Willem van Schore voor mijn selts dat ik ingenomen heb van mijn land en een van mijn rendement. Voort die van den nieuwe Cloter bij Haarlem x. pont, ende mijn grote rode jaloezij, ende al mijn harnas, ende al dat tot mijn leven behoort en mijn koeyen, twee bedden, twee deken, twee paar slaapmakers, ende die door gerafeld bonte dekens, en Haren Mensch sondersling mijn schoonste voetknappe. Ende in deze voorsteden nieuwe Cloter kleed ik mijn legerstede, ende al dat men mij daar brengt, dat begeer ik dat men daar laat. Ware dat vandaag dat ik doorduin bleef; en mijn nacht in Haarlem niet vond, zo begeer ik dat men mijn uitgaan doe in denzelfde Cloter met al het volk en dingen, als hier voor beschreven staan. Ende waarom dat ik dat begeer is, om dat ikzelf gevoel heb, en bid ik mijn wife, mijn Broeder, en mijn Zuster, dat zij hem voorafgaand sijn, en behulpzaam door Gods wil, en door mijn reinheid wil. Ende dit voorzien testament vredelijk mijn wife aan Haren Gerrit den Scholaster van Haarlem uiterlijk van mijn eersten renten van der tiende van Warmenhuis, en mijn onrecht daar mee te betalen. Ende om dat ik wil dat dit vast en staad blijve, heb ik deze brief besegeld met mijn zegel, en om die meerder vasthoudens heb ik gebeden mijn liebe medegestelde Margriete, dat zij dit belegd heeft, niet gehoort sel. Gegeven in het jaar ons Heeren dbc. ccc. en elle x# op St. Gregorius dag. Gerrit Scholastikus tot Haerlen, Scholar olim in monasteriis, in ecclesiis collegiatis. Scholasticus qui his praevit. Militia ecclefistica? Plerumque ab senectute devoti, qui eas frequentabant. Scholares viguri diis Caroli Magni Capitulorum lib. 1. cap. 1. Ut scholares legentur puerorum stant, psalmos, notas, cantus computum Grammaticam, fiebant singula monasterii &c. discant. Florus bistr. Remensis lib. 4. cap. 9. Duas scholas Remis, Cartusiorum scilicet loci atque ruralium clericorum a jam pene dilapidatas restituit, & evocato Remigio Autissiodorensi magistro liberalium artium studiosa adolescentes clericos exerceri fecit &c. Statuta Trapezensis de officio Scholastici: Nullus potest esse Scholasticus noster, nisi fuerit Canonicus ecclesiae nostra prabendatus &c. Vid. lib. 2. de Oebilit. cap. 39. De scholis et quemadmodum dixi in ecclesiis collegiatis exemplum habemus infra Testimonia. Singuli annis dabunt & procurabunt duodecim Scholaribus pauperibus Scholas apud ecclesiam beatae Silviae supportentibus duodecim mandata &c. Vid. Mabillon. in praefiat. ad Secula iv. Acta ord. S. Benedicti %. 184. Mynen clencu voetaappe. Pelluvium haud dubitavas pedibus ivandis aptum. Testimonia Elisaabetha Domina de Hemskerke Ann. cit. cit. ccc. xi. In de name des Vaders, des Zoons, des Heiligen Geest Amen. Ik, Elisabeth, Vrouwe van Heemskerck, maak hierbij bekend aan allen, die deze brief volgen, dat ik machtig mijne wil te vinden met grootere voorzichtigheid om mijn erfgename te volgen en te houden. Ten eerste geef ik twee honderd pond zwarter tornoyen uit mijn goed tot andelen in de vastgestelde manieren, dat die Commandeur van Sinte Catharina te Utrecht mag opbeuren. Vervolgens geef ik aan dat van den voorseinde goeden, in mijn erfgename hem gegeven twee honderd pond van rente of van geld te kunnen odraven, dat de voorseyde Commandeur afleggen vijftig pond in de stoek of in de kist van den grooten aflaat tot voorbaar en te helpen des heiligen lands; dat ander gelt dat overblijft van den cc. pond, of dat van der Renten voorseyd compt boven die vijftig pond voorseyd, dat zeg ik in die Commandeurshands armen behoef mijn ziel voorbaar mee te doen. Vervolgens geef ik aan de Papelekker proeven, aan de Oude Kerken in Huyfen voor mijn ziele, en voor mijn ouders stellen, wat zo boven zeventien pond gelds jaarlijks komt van mijn goed in Maldrinkerbroek. Welke xvii. pond gelds heb ik gegeven aan Diederik van Hoolman mijn Broeruit den voorafgelegde goeden. Geef ook hierbij aan, dat men dat goed te verkopen zou, dat so wel Diederik mijn broer voorafgelegd te vooruitzien van den gelden dat of compt honderd pond en vijftig, dat ander geld, dat daar of overblijft, dat is te blijven aan de Papelekker proeven, aan de Oude Kerk in Huyfen. Vervolgens bevestig ik een Knape van Aken elf markee Brabantse van mijn Heer mijn Vader wegen, die hij hem schuldig was en bleef, die bewijst ik hem te betalen en te nemen van de eerstvolgende renten, die komt van mijn goed te Amerlo. Vervolgens bevestig ik de Jacobijnen te Nijmeghen drie pond den Wittenvrouwen te Nijmeghen drie pond, de Jacobijnen te Utrecht zeven pond mijn herinnering mee te doen, de Jacobijnen ten Bosch vier pond. Voort bevatte ik mijn Brevaris vyf Conventen van den Minnenbroeders, tot Utrecht, te Deventer, te Cleve, ten Bosch, te Harderwijk. Voort gaf ik Machteleden mijn recht aan Johans Leckers sufter. Vyf testamenten, JOJ Vyftig punt aan een peer, die mijn erfgenamen leeg mochten voor vyftig punt. Voort gaf ik helft aan mijn Sufter mijn mantel kleder, aan mijn Jonafrouwe, mijn meester Kleder, beiden een wardevol cors, en een rok van mijn witte kleeders, aan de Prior van de Jacobijnen tot Utrecht mijn gouden Kaproen midden voeder, aan mijn Voetstever mijn verchtchte kurk mengde Wardevol cors, met een groenen rok, Heilige mijn scharlaken kleeders, een wardevol cors, en een rok, Margarieten van Oirschot, en Margarieten van Zeeck mijn mantel van scharlaken fonds voudert, en mijn bonten pels. Voort bevat ik Haren Didric van Hasselt xx punt aan zijn dochter, met te mannen. Voort, Hendrik en Diedere mijn Sufter kinderen, haar lijke xx punt. Een reis, Isabel tot Marchi, twee koeien. Voort mijn nieuwe bestdoosde kleeders en mijn bonten cloek, ik te kerken van Heemskerk, en te kapellen met de timmers, Achtogen mijn recht mijn blauwe wardevol cors, Jacob mijn Knappe twee die beste vrienden, Studenacl een koey, de Jacobijnen en de witte broeders te Haarlem mijn bonten deken, en mijn kandij. Voort was faak dat dit testament niet al betabel mocht worden, zo wil ik dat het aan hem allen gebreken persoon persoon gelijk is. Voort was faak dat mijn erfgenamen dit voorafgeproklene testament niet uit zouden rekenen, als vorens gelegd is, en daar aan leden zonder deenen, dat mijn testamentoren mijn testament niet voltooiden, zo bid ik een Edel man en een Machtigen mijn lieve Heren den Graaf van Gelre, dat hij mijn Celien vrienden wilde, en zijn mijn testament voltooien mochten van mijn goederen. En zo stel ik al mijn goederen, lenen en eigendommen in mijn handen des Graven van Gelre vooraf, met deze zelfde brief, ont mijn testament vol en al gedaan werd. Andries' dochter des Apostels. Al dat hier boven gefschreven staat, dat geloof wy Elizabeth en Testamentoren voorgelezen. Dat de Commandeur van Sint Catharina in Vredeaux, Praefcus equitum, Khodiorum, quorum statio in Ultrajejt. Stationes ipforum variis ob amplissimas facultates, Harlemi, Medioburgi, Vetcraquini, Weerlijst, dx, Montforti, Hermelo & alibi. Sic in charta van Ann. 1370. Broeder Hendrick Witte, Commandeur des Godshuys van Sint Catharina in Vredeaux, ordens des heiligen Hospitaal Sint Johannes van Jeruzalem. In charta van Ann. 1434, Gerrit van Schoten, Commandeur van Sint Johannes ordre tot Haarlem. In charta van Ann. 1500, Theodoricus de A. Commandeur van het ordinis B. Johannes Baptista & huis van Sint Catharina in Trajectum. Charter van Ann. 1266. IVy Broedcr Cornelis StaelCommanduyr tot Hermelen Sin- te yans ordens des heyligen Hofpitaels van yerujalemy Heemraide van vjegen des Baliers van Sunte Kathrynen t' Utrecht &c. Balier idem quod Praefectus. Balye idem quod domus, quod ftatio , aut Prxfe&ura. C^ui onmibus prseerac in dicecefi diclus La?it-commanduyry Praefcclus Provincialis, ut & Groot-Commanduyr . Sic in Necrologio , vel ut Bclgice fe habet titulus , Fcyt en Dootboeck der Graven van Hollant , quod Hagx m Camcra Kationum , ubi agitur de carde Wilhelmi iv. apud Frifios. Syn lichae?n vjert gcvonden van den Eerivaerdigen Heere in Gode Heer Marten vanLocke?na Groot-Comma?tdeur van St. yohans ordre die hcm dede begraven &c. Prifecturar ad diceccfin feu Przfectum Trajedtenfem fpe&antes erant ha?j Buvren3 Oudewater, H^rmelen > Wcmelingen , Ineen 's Heeren Lo , Moiufoern, Kerckwerf, Weerdcn. Parebant omnes qui his prxerant Praefecto Trajectcnfi adacli in vcrba ejus juramento ut fequitur: Nos Commcndatores & fratres ordi?iis fancli yoha?mis Hiervjolymitani domus five Co?tvcntus fa?ttla Catharin* TrajecJenfis juramus , quod poflbac fideles obedie?ites ertmus in om?iibus, & pcr omnia licita quidem & honefia, Revercndo & dirnijfivto Domitio voftro fratri Henrico Barck Baju/rto & Comme?idati,ri Knofiro. Non eriwus confilio , auxilio , aut favori , ut finiftrum & t?uiccens altquid ei obvcniat , aut injuriam ab aliquo in ordinis aut 508 V e t A r a A l i <iy O T Conventut noftri prajudicium <& detrimentum patia- tur % fed inde eundem tanquam fideles & obedienti* fi/ii fuebimur atque defendemus^ omniaque alia ej^fingula, quaf * adbonos, fideles, & obedientes Commendatores, & Com- ventuales Dominos ac fratres fpeclant & pertment^fide- liter faciemus. §uod nos fic Deue adjuvet , eJ" omnes fanBi ejus. Fr- Jacobut Wyntn Prior 9 Fr. Joannes Welmans Commendator in Buren , Ft. Arnoldus Herm Commendator in Weerden , Fr. Henricus van der Hoocb Scbaffenaer tot Hermeleny Fr.Gerardus Zafius Commen- dator Montfortius , Fr. Johannes Voet , Fr. Arnoldus Loeff, Fr. Gerardus Zafius^ Fr. Chriftophorus vanAme- tongheny Fr. Theodoricus die Greeff, Fr. Johannes Md- der , Fr. Petrus Schurerius , Fr. Ghysbertus Afchius, Ft. Theodoricus Falke, Fr. Johannes Quintius. Voort befatte ik mijn Breviarijs, vyf, Continenten, etc. Exemplaria ergo quinque. Qui alioquin unius usus in locis tam difftmis. Breviarium ergo liber ecclesiasticum officium compendio completens. Joannes de Janua: Quidam liber, in avo est totum officium diurnum & nocturnum, dicitur Breviarius. Titulus est libri in Bibliotheca Casini Alexio Comneno imperante olim scriptis: Incipit Breviarium sive Ordo officiorum per totam annum decomposition. Endemynuclei: Collecule est culcira, pulvinar, pectin. In nomine Fati, & individuae Trinitatis, Pater, & Filius, & Spiritus Sanctus. Amen. Ego Grardus, distus Albem ultra Diem gratia majoris ecclesiae Trajectensis, sancti Petri, & sancta Mariae Trajectensis ecclesiarum Canonicus, memori conditionis humanae, quam semper comitatur nimia fragilitas, cui ab ipso vita principio mortis imperium dominatur, loquaci & memoriae in me integritate vigente, licet aeger corpore saluti animae meae providi consulendum, de vericordia Dei misericordia confidens, qui cor contritim & humiliatum non despicit, qui etiam, ut suum redimeret populum unigenitum, Salvatorem gustare voluit calicem passionis, considerans diem solutionis meae incertum existere, hoc praesens testamentum meum sive ultimam voluntatem meam ordino, facio, & dispono in modum, qui inferius conscribitur. Cujus quidem testamentum meum sive ultimae voluntatis meae eligo & ordino executores sive mandataries meos, Venerabiles viri Dominus Florentius Praepositus & Archidiaconus Trajectensis, Engelbertus Scholasticus sanctae Mariae, Jacobus de Holsborn meum Canoniconum majoris praedictus, Dygerus disticum Zoudenbalch sancti Petri Trajectensis Canonicus, quos humiliter rogo propter Deum, ut de bonis meis tam domibus claustralibus, quam clenodiis, utensilibus, quam etiam de annis gratiae meus in ecclesia beatae Mariae praedicta ordinent & disponant, prout inferius conscribitur, & saluti animae meae salubrius viderint expedire. Cum nihil ennihil fit quod magis hominibus debetur quam ut supremae voluntatis, postquam aliud velle non possunt, liber fit stylius, & licitum quod iterum non redit arbitrium. C. de Jacorso ecclesiae l. u Hinc est quod meam sepulcrum custodian jactura eligo apud ecclesiam Beatrix Mariae Transfigurationis. Videlicet, in Capella mea nova, ibidem. Cum quidem Capella do, lego, & assigno integra septuaginta libras Turonenfium nigrorum reddituum annuatim, quos quidem redditus eidem Capella assigno. In primis, videlicet, una vertella rerum jacentem in Maria fovventem armuatim, quarum quattuor libras & decem solidos boni pagamenti. Item do lego, & assigno eidem Capellae quattuor libras boni pagamenti, quas habeo in domo Dn. Jokannis Frifonis Concanonici mei in ecclesia beata Mariae praedicta. Quarum quattuor librarum redditus a-nunc recipiuntur ab eadem domo, donec in discretis redditibus praedictae quattuor libras eidem Capellae seu Capellanis inibi existentibus singulis annis eidem assignentur, prout in literis super hoc consensu continetur. Item assigno eidem Capellae duas libras boni pagamenti annuum reddituum, quas habeo in domo Dn. Rudolphus diSci Burggrave mei Concanonici modo quo supra, & secundum continentiam literarum super hoc datae & consensu. Item assigno eidem Capellae una libra boni pagamenti reddituum in area quam inhabitat Henricus Sptker. Item duas libras boni pagamenti in area quam olim inhabitabat Hermannus dictus Stellehont. Item assigno eidem Capella duas areas jacentest in Oudella super stigmam, quae vulgariter itiensenfteghe nuncupatur, quarum una solvit annuatim tres libras Turonenfium nigrorum, alia vero area una libram boni pagamenti. Item volo & ordino, ut executores mei praenominati, quicquid de dicta summa, videlicet quinquaginta Tunenfium parvorum reddituum, defecit & non assignatum sit in redditibus de bonis meis participio, sive scyphis argenteis, domibus, aut aliis bonis quibusqueunque emant & emi procurent, quam citius potuerint, in bonis & certis redditibus, quod eorum industriae & conscientiae duxi committendum, & eidem Capella dari procurent & assignari. Item, ne dicta Capella propter negligenciam patronorum fusis debitis officiis defraudetur, volo et ordino, ut medietatem ipsius Capellae sive Capellaniae, quae adhuc dotanda est, executores mei praedicti Nicolaus dictus Spiker conferant, si eam clericus Nicolaus ducere voluerit accceptare, vel alii per sonam unctionem ad praesentem unam vice consentiendi. Testamentum. CJ. ccc, duodecimo in caratino beati Ambrosii episcopi. Majoris ecclesiae S. Petri et S. Mariae Trajectensis ecclesiis Canonicus. Plura in unum benevolentia conferri non possunt, de multa extranea de prabendis et dignitibus. Ziegler. ad c. audita extranea de restitutio spoliat. Verum temporis progressus, cum ambicio praepotuit, spermi cantones et abides. Serpillius hic interpretatus rem, ut plura uni non possint dari in eadem ecclesia. Edicto id quidem diu obtinuit. Statuta vetera ecclesiastica condita olim Ulcragradi, cum Theodoricus de Arebi rerum curatorur: Nulus in una ecclesia duo vel plurima habeat benevolentia. Ut de bonis meis, et tam doniibus claustro/ibus. Iussu Canonicorum causa didicisse Ulcragradi, quod inclusus primum claustro ut Canonici Regulares. Vid. lib. 2. de nobis, cap. 3. Seculares postquam facti sunt appellatio camen claustrum in ardibus adhuc haurire. In ecclesia, et nemine ambitu,ubi solius clerii jurisdicția et territorium, a reliqua urbis parcella distincta et secreta. Earum quas emploteutic. Licuit de iis disponere et inter vivos, et testamentum, sed non simpliciter et absolute. Vendebant clericis, et vellet vendere, et laicis vix licuit, et vendebant auscoriace et consentus Capituli. Vendebant etiam sub modo, nec ulcus vicam emportoris. Ubicunque obiit quis, non transemittebat in heredes. Capitulum ulmus vendebat, et nihil moriens disponibile, Capitulum proprie enim heredibus vix quicquid aliud quam meliorationem debebatur. Charta Annorj. Decanus & Capitulurs ecclesiae S. Johannis Trajectensis, et facimus manifestum, quod nos ex speciali gratia & singulari favore concepimus & concedimus Rev. patri & eximio domino Dno Johanni Urbicio a Loenbeke sed juxta Decretum, Decanus ecclesiae Trajectensis ad vitam suam donum & area cum omnibus pertinet, quas Rev. pater & dominus Dnus Philippus Naturesi Praepositis & Archidiaconus ecclesiae Trajectensis antedicta possessio & inhabitare solvat, statuatas infra ambitum, limitatem, jurisdicationem ecclesiae nostrae praedicata. Vetera Ali, quod sub anno uno pacis, octo Judicatum aureorum antiquorum moneta Regis Franciae & quinque florinorum aureorum Johannes Ducatus Bavariae, item quatuor adhuc confirmilium florinorum & percivendo pro una in $4 Vceloris & pro altera metiendis Paschatis debenda precipue & immediata sequentis festivitatis & conditionibus, modis, & formis inscriptis, videlicet quod praestatus D. Johannes Urbius non poterit dicatas domum & area vendere, nec impignorare, locare, aut alienare, nisi de nostro expresso consentimento & beneplacito, & quocunque tempore idem earundem domus & area meliorationes vendere velit, quod illa venditio fiat secundum statuta & consuetudines ecclesiae nostra. Sah-o tamen quod heredes seu executores supprafatae doctrinae, do-Infra aream infra mentem post obitum suum vendendur duos tenementa juxta fiatutam ecclesiam Cre. Et in eventum, quo mentes praedicti heredes &c. negligentes fuerint &c.quod extunis infra nos Decanus & Capitulum eadem domum & aream putate venditioni exponere poterimus &c. pecunia & emolumenta ex venditione metiorationum &c. disponentur & convertuntur, debent, prout D. Joannes Vorstius &c. de eisdem fieri voluerit & ordinaverit &c. Dixi quis emphyteutae, Emphyteutae enim non dicuntur. Luggage potius est dominorum, et sic tantum ad vitam & ad tempus praesintum. Vocem certe emphyteutae in chartis non reperi. Addam, quod res clarior sit, chartam Ann. 12 62 Aernout Here van Tesselijne makan' cont & kentiek allen tudeny dat tvy overdragen sijn mit Eerjamen iuden onsen lieven Heeren & vrienaen de?i Provest &c. gemeyn Capitulo tot site Johannes Utrecht eens coops van den huije in hoere montade gelegen, dat voertyts des Dom-provest Heeren Florens van Utrecht, ende nu Heeren Heynrichs van Mierlaer, Domprovest ty Utrecht vj*s> dier Godt genadig fy, in manieren als hier nae beschreven staat. In den eersten, dat ivy dit voorsyte huys mit allen finen toebehorens bruken fullen, ende nae onsen vjille beïuonen, alsoftan ohe aise ivy leveny ende daer uit jacarlix beteken den Capittel van S Jan voerfs, vyf pont Utrechts payments, &c. Voort willen sullen. Testamenta. ien nry dit. huys in gherakel houden van dakke > ende van andere finen, so dat ivy yt mit eeren verantwoord den moghen y noch van dien kosten oft anderszo dat vjire sne timmeren den Heeren voerfs ghene kosten of onraad afrekenen, mer dat aan den hufte te blijven tot onser doet. Oec ftjn yt voervjaerdey dat vy dit huys of defe coop nie- mant in die bant fetten en moghen noch overgeven &. Ende vyanneer vy by Gods genaden afliefic vjorden, fo fal dit voerz huys mit fijnen toebshoren vry, los, ende iedich vyeder comen aen dtm Heeren ende Capittel van St. fans voerz foender enige aentale van onfen erfnamen of van ymande van cn/er vjeghen &e. De laico llngulare eft. Laici vix admiifi, ne vel puerperiis, vel inu- lierum confortiis, vel aliis fordidis negoriis violaveri clauftralis honor. Unde & varia Statuta, & aliquoties repetita, de laicis ad ejusmodi emptionem nonadmittendis, ut maioris ecclesia. Ann. 1223. ccclesiasticus S. Petri Ann. 1434. & aliis aliarum. Caeterum quod fit disponere etiam testimonio, exemplum habet Lecteur in seq. Testamen. x. &xi. Vertellam terra jacentem in Marlen. Vertella Belgii ecce viertel. Quarta pars jugeris, Sed frequentius vox erzatur per F. quam per V. In Oudella super stigam. Ecclesia S. Salvatoris territorium Oudella crar. Oudella locus Ultrajetsi a ponte S. Pauli ad Helmrchii pontem Sc uitra per novam soflam extentens se. Dixi in preservatione ad Anonymous quem edidi Ann. 1690. Duodecim mandatum. Mandatum hic fihil aliud, quam annone, pecuniarum, aut cujusvis alterius rei largitio, consentit. Charta Ann. 1437. Sacrum quod Trapostitus dita ecclesia pro tempore existens tenebatur consensum servitium in choro dicata ecclesia, nec non ministrationem, quae alio nomine mandatum nuncupatur, jungendis animis servitium totaram quadrapedam pro pauperibus in die Corona Domini, pro Decem Holly Scholastico &c. faeere more consuetus. Mandatum autem idcirco, quod, cum abluuntur paupers in Coena Domini, singulis sportellis dat, aut eleemosyna, 3 chorus cantet, tum illud Christi. Mandatum novum do vobis. Notabilis est charta cujusdam sacerdotis Wilhelmi de Wede Ann. 14.14., ubi ita: "En dan sit onje Priesier mette Procuratores da ambacht beginnen van der mandaten, alse gevoelici k in andere Godshuizen, ende daar vallen zij der stee van voeten dvjaen, ende dan vallen men geven elk broeder die daar is ende den tweek Priesier elk een mandatum, dat is te weten, een brood van anderhalfe kerve, ende een nieuw soetje met appel ende noten. Voort zo vallen drie jaervelen onder dat ambacht vijn Jechencken, alje gewoonie is te Buerkerck, ende suiken vijn mede doen geven alle jaar evenveel den Sufieren, de achter op de Hofte de voorzien een take vijnz fullucks alse dat ten tappe loopt tot hoere mandatum, om dat zij bidden voor Tyman, Trude, ende Jufrouwj Beatrix sijnen vijven, etc. Ende die geen die op dat huis te Blidenfteyn zijn, wensen hebben, die zijn altoos hebben tot eeuwigene dagen des vijten Doderdachs een volle mandatum, ende een vlesjes vijn, etc." Testamentum Gerardi de Rede ecclesiasticus S. Johannis Prapopti Ann. cijid. ccc. xvii. In nomine Fati et individuae Trinitatis, Pater, Filius, et Spiritus Sancti. Sancit. Quia scriptum est: "Filius mei memorande est", in aeternum non secleras, Idcirco ego Gerhardus de Reden, Presbiterus, ecclesia Sancti Johannis Trajectensis, sacerdos memesis, licet corpore languens, cupiens meae vitae novissimae ordinare ad laudem Dei, et ut remissionem peccatorum meorum a domino nostro Iesu Christo valeam optinere, de bonis a domino collatis meum facio, constituo, et ordino testamento. Testamentum (et ultimam volentatem meam hunc modum: In primis volo et ordino, quod debita mea et exequiae meae plenarie persolvantur per executores meos, et hujus testamenti mei manu testamentum subfignato nominandos. Insuper hujus testamenti mei executoribus do et concedo plenam et liberam potestatem exigendi, petendi, levandi, recipiendi, quitandi omnia credita mea, quae mihi debentur a quibusque personas meis debitores cedentes pure et simpliciter meis executoribus infra scriptis omnes actiones et jura competentes, et comperientes contra quoscumque meos debitoribus. Praeterea, ego Gerhardus praedictus pro salute animae meae domum meam claustrallem lego ecclesiae Sancti Johannis, et volo et ordino, quod dicta domus vendatur per meos executores, et de pretio dictae domus eminentur redditus perpetui ad memoriam meam singulis mensibus in ecclesia Sancti Johannis praedicta faciendam, pensione tamen habita in sua priistina statu permanente. Item lego dictae ecclesiae Sancti Johannis fructus praebendae meae, quam habeo in ecclesia Sancti Johannis praedicta, mihi post obitum meum ex anno gratiae competentes ad. memoriam meam inedia celeris signulis menibus faciendam, ut superius est expressum. De redditibus vero, qui in die memoriae meae distribuentur singulis mensibus, volo quod Cantoni praesentes in vigiliae & missa animarum ac visitatione mei sepulcri habeant tres partis, soscii vero quid recipiant, dum tamea presentes ibi fuerint modo supradito. Item lego ecclesiae sancti Johannis praedictae sexaginta libras sterlingorum Turonensium ad comparandos annuos redditus, quos assigno & ordino distribuendus prius inter Canonicos & soscios dicte ecclesiae sancti Johannis in quolibet anniversario meo in choro praesentes in vigiliae & missa animarum ac sepulcrum meum visitantes, dum mei memoriam celebratur. Item instituo duplex septum in ecclesia sancti Johannis praedicta in die beati Vincentii celebrandum, ad quod septum lego eidem ecclesiae sancti Johannis annuos redditus duarum librarum nigrorum Turonensium de positis meis comparandos, dividendus inter Cantones praesentes, dum dictum septum celebratur. Item lego annuas ecclesiae sancti Johannis praedictae duas libras nigrorum Turonensium, quas volo assignari & assigno, seu lego Urburgi commoranti cum Arnoldo fratre meo, quoad vivit, post cujus mortem volo ut cedant ad augmentum memoriae meae. Item lego cuique executori meo cisum cum pede argenteum. fcribe- tera Vero bona mea, quae ultra solutionem c*- c penfarum funeris mei, debitorum & legatorum meorum praedictorum, superfucent, dispositioni humana. executorum seu manufridium hujusmodi testamento, infra scribendorum ordinanda committo. Quibus executoribus per fidem in* jungo, ut ipsi dicata bona superflua, si quae fuerint, in pios usus convertant, prout salutem animae meae eis melius videbitur expedire. Si vero bona mea ad praemissa omnia plenarie excitanda non suffecerint, tunc do executoribus hujusmodi testamenti insus scriptis potestatem mutandi, variandi, & detrahendi aliquid a quolibet legatorum praedictorum, prout sibi visum fuerit expedienst, seu etiam opportunum. Hujusmodi vero testamenti mei seu ultimae meae voluntatis chirographum seu constitutionem executores seu manufridiales, videlicet Venerabiles viri, dominis Florentio de Justacis, aeposito majoris, Rodolphe dictum Noc, Everardus de Bane, & Gerardinus de QUO canonicos sani Johannis, ecclesiarum Trajectensium. At haec praedicta ordinatio est mea ultima voluntas, quam salare volo jure testamenti. Quae si jure testamenti non valeret, valeret tamen jure codicillorum seu jure meae ultimas voluntas. Lunatis. Hoc tamen adjectum, quod si omnes his exequendis indicia non poterunt, tres vel duo aut unus eorum taurura ea nihilominus exequatur. Et hoc quidem testamentum meum condidi in praesentia discretorum virorum dominorum Florentii Praepositi majoris, Rodolphi Nobe, Everardi de Bant, & Gerardus de Clivo, Canoriciorum sanciorum Johannis ecclesiarum Trajectenium, executores testamenti mei praedictorum, ac aliorum testium ad praemissa vocatorum specialiter & rogatorum, ut testes essent in praemissis. In quorum omnium praemissorum testimonium & manus meum sigillum ego Gerardus de Reden testator praedictus praesenti testamentum meum apposui, et praedictis executoribus hujus testamenti mei humiliter supplicavi, ut ipsi sigilla sua apponerent mihi testimonium veritatis. Et nos Florentius Praepositus, Rodolphus, Everardus, & Gerardus Canonicus executores praedicti consimem sigilla nostra ad rogatum dicti testatoris praesentibus apposuimus & praemissa ordinationi seu testamenti dicti testatoris irrepsussum vocati & rogati cum pluribus aliis testibus fide dignis, ac onus hujusmodi testamenti in nos assimulisse. Actum, ordinatum, & datum per me Gerardum testatorem praedictum in domina mea claustoriali Ann. Domini m. ccc. decimo octavo seria secunda post nativitatem beati Johannis Baptistae. Frequens mentio hic & alibi emptionis redituum. Usuras secundum Canones pacis non licet, cap. tu. & cap. de usuris. Usuras prosus vetitar, & per totum orbem Catholicum, ut ait Amaya lib. 1. obs. cap. 2. n. 09. Propter verba scilicet Christi Luc. 6. verus. An. 511. Mutuum date nihil inde sperantes, Covarr. lib. 3. var. ref. cap. I. Gutierr. de jura confirm, part. I. cap. 2. Molin. de just. & err, 2. Dixit per causam neminem otiosum maneret domi pecunia, permittit emptionem usufructuum, seu redituum annuum. Usuras enim abhominatus dixerunt reditus non usurae, ut mercem reditus considerantes, fortem autem ut pretium. Manu fit revera res, sed nomen rei mutatum. Ne videretur tam fellis et imaginaria tantum emptionis, expressis etiam placuit, ne fors unquam possit repeti, titula nec pretium potest re vendita. More ad prif. de usufructu. Debitor qui nunquam solvit quod debet, bonis ex causa debiti possedis et venditis, creditor prior tempore re, et nemo eo potior, et fortas auferat et usufructus. More ibid. et ad 1.2. ff. de rebus creditoribus et ad 1. fossum 60, ff. prosoc. Contra apud Romanos et extra eum causum et fors potest peti, et fors cui usufructus. Unde et Calendarii tam frequens mentionem in Pandectis et passim apud scriptores classics. Sic apud Horatium: Omnem legis rebus pecuniam, Quarit Calendis ponere. Apud Ovidium lib. 2. de remed. amor. Quis puteal Janumque timet, celeberrime Calendas, Torqueat hunc aris mutua summa sui. Apud Aristophan. in Nub. O 9. Si usufructus est, quid refunt usufructus, si non ut frui? Apud eundem ibid. Ti. pecunia 79. Ut sibi provident. Atque ita et apud nos. Nec Christus advirtatur, gratias pauperni dari jubens, et usufructum improbum tantum vinctus, damnatum etiam ab Romanis, 20. C. ex quo causa sri. inf. Wissenb. ad Pand. 1. exerc. 42. XI. Testamentum Henrici Vreneck, Canonici et Theodori S. Petri Tractensis. Ann. cij. ccc. xxii. In Dei nomine, Henricus, Canonicus et Theofrafus ecclesiae Sancti Petri Tragensis, compos mente et corpore, volens extremum diem mortis meas per dispositionem rerum mearum praevincere, et saluti animae meae providere manuides les meos, sive ultimae voluntatis meae, et presentis mei testamento, et omnia contentorum in eodem, executores lego, ordino, et constituo discretos viros Dominos Henricum de Loenrejloof Decanum ecclesiae Sancti Iohannis Tragensis, Fratrem meum dictum Olfirn Canonicum ecclesiae Sanctae Mariae Tragensis, et Theodoricum dictum Bratman perpetuum Vicemagistrum ecclesiae Sancti Petri Tragensis, rogans eos, et finaliter volens, ut ipsi omnia, quae dedero, sive legavero, infra scriptis fideliter exequantur. In primis igitur commissi manu nobis praedictis, ut domus mea castral, quam inhaereo, vendant Dn. Walterus de Bloemenstein meus Canonicus, si eam emere voluerit, infra duos menses post obitum meum proxime sequentes. Wilhelmo alioquin. Quibus ambobus Waltero videlicet et Wilhelmo infra terminum praefatum domum meam emere recusantibus vel neglegentibus, volo quod post hoc manu nobis vendendum eandem cuicunque Canonicorum meorum voluerint pro pecunia qua potuerint ampliori. De qua summa pecuniae, fructibus sive proventibus beneficio infra tempus gratiae meae provenire post mortem meam poterunt, volo ut redditus, quanto ampliores poterunt, comparentur per manu nobis praedictis, quanto oculus obtinebat se facultates. De quibus redditibus do et lego xx. solidorum bonorum redditus Canonicis meis in choro praesentibus, Scegis chori mei in vigiliis, et in missa animarum, et visitatione sepulcrorum praesentem. tibus quinque solidorum bonorum redditus, Cuscodi ecclesiae meae de compulsione anniversaria mei, ac Gerardus dictus Vrtnkfn frater meus, quinque solidorum bonorum redditus, ac pauperibus scholasticis videlicet choralibus v. solidum bonorum redditus, in anniversario meo singulis annis ministrandum. Omnes vero alios redditus comparatos de bonis meis et comparandos lego, & asigno ad meliorandum seu augmentandum redditus altaris in ecclesia mea praedicta fasti modo & dotati in honore beati Christophori martyris. Cujus quidem altaris collationem volo, quod Domino Nullo distus Vrescum Concanonicus meus & confanguineus habeat, quoad vivent, & post ejus mortem Domino Petro de Dordrac meus Concanonicus, si supervixerit. Ipsi vero ambobus defunctis ad Decanum ecclesiae praedictae, pro tempore existentem & personaliter residentem dicti altaris collatio pertinebit, ita scilicet quod idem Decanus infra octo dies, postquam ad ejus praesentiam & notitiam devenerit dictum altare vacare, vigilione & alitu presbytero de eodem pure & simpliciter propter Deum providebit. Si vero Decanus non residet in dicta ecclesia vel infra dictum terminum non consenserit ipsum altare, ut praemittitur, tunc ad seniorem Canonicum Capitularem dictae ecclesiae residentem personaliter sub dictis conditionibus ipsius altaris collatio devolvetur. Et sic de Canonico in Canonicum successive cadet collatio sub dictis conditionibus, si Decanus & senior Canonicus in ipsius collatione fuerint neglegentes. Alii vincit omnia bona mea mobilia et immobilia ubique existentia et undique provenientia committo manuripessulis meis praedictis sic et ab his exequenda, ordinanda, disponenda, minuenda, si necesse fuerit, quae data, ordinata, et legata a me sint vel fuerint, etiam augmentanda, prout saluti animae meae ipsi visum fuerit expediens, Danus et concedens eisdem executoribus meis praedictis et cuilibet eorum pleenam licentiam et liberam potestatem, ut sine omni conditione contra dictione heredum meorum vel alterius cuiusvis persona, autoritate eorum propria bona mea omnia et singula ubicunque locorum existentia, mobilia et immobilia, possint invadere, adire, petere, et recipere, et ad praedicta legata, et donata, omnia et singula exequenda, ut praemittitur, et adimplenda actiones meas quascunque super creditis meis pendentes, et levandas, et aliis quibusvis modis in eisdem totaliter transferendo, servato tamen quod si duo eorum invicem concordaverint de ordinatione seu dispositione, petitione, seu receptione aliquorum meorum bonorum seu reddituum minuendo, vel augmentando, aut disponendo, et recipiendo eisdem, tertius nequaquam valeat reclamare. Sed si contingat aliquem vel aliquos disturm meorum executorum ante executionem omnium praemissorum seu dispositionem bonorum meorum decedere, alius vel alii superstites seu superstitutes ipsorum executorum nihilominus praedicta omnia et singula exequar; legatis vero de utensilibus domus meas, et aliiis bonis meis similibus et immobilia, prout in literis super hoc consensit, sigillo Canonicatus mei sigillatis petitionibus. Google T % £ x aT m e n t a.- 515 semper in suo robore duraturis, Sed ante omnia volo, ut in mea semper sint exequiae, et debita mea, si quae fuerint, persolventur. Hanc autem valere volo jure testamenti vel alterius cuiuslibet ultimae voluntatis. Quodsi jure testamenti non valere, valere tamen jure codicillorum, prout melius valere debent et possint. In cujus rei testimonium praesens testamento meum sigillo Canonicatus mei, quia sigillo Thesaurariae mei adhuc careo, est clausum. Et ad majorem evidentiam sigilla manufieldium meorum praedictorum una cum sigillo Canonicatus mei praesentibus sunt apposita. Et nos Henricus de Loenenrejo, Decanus ecclesiae S. Johannis Trajectensis, Fredericus dictus Officina, Canonicus ecclesiae S. Mariae Trajectensis, et Theodoricus dictus Braem, perpetuus Vicarius in ecclesia S. Petri Trajectensis, manuideles praedicant, ad preces Domini Henrici dicti Vrenke, Canonici et Thesaurarii praedicus onus executionis hujusmodi testamenti in nos recepimus, et sigillia nostra his presentibus duximus apponenda. Datum anno Domini 100. centesimo vicesimo secundo, in crustino festivitatis beati Petri ad vincula. Cujus testamento altaris collationem volo, Duplex est collatio, libera et necessaria. Libera est cum beneficio collator consertus cui vult. Necessaria est cum consensu praesentantis. Neculla tamen simplex et absoluta necessitas, sed si dignus qui praesentatur. Qui praesentat patronus. Et hinc jus patronatus. Ut autem rem accipiamus rem, non tantum qui praesentat, verum etiam qui consert, liberam habens consertendi potestatem, patronus quem infra Testamentum, huius et eum suum verus et legitimus heres et successor universus tamen, vel si (lures fuerint seniores natura inter eos sit. Et videtur, Patronus et collator ultime Capella, per eum ordinatis et plerumque autem sic se habere. Ecclesia cum vacat, praesentatio prius fit, Cum libera est collatio, quemadmodum hic, ut in Testamento, et in Testamento. Testamentum Domus Cunctiudis de Utrecht, videlicet viri nobilis Johannes in Erkel. Anno domini centesimo vicesimo octavo. In Nomine Patris, Filius et Spiritus Sancti. Amen. Nobis, Collegis et Scholasticis de Viribusburgi, cui fideli recordationis nobilis vir Johannes Diefenbach, quondam in Ercole; licet debilis corpore, mentis tamen divina favente gratia compos, et iussu, voluntas nostra ad salutem animarum nostrarum disponere, modo quem sequitur, nostrum testamentum, seu voluntatem ultimam ordinamus. Primus volumus et ordinamus, tenemur Marckmanno tantum, quantum apprioriatur pannus, quem ad usus nostros habuimus pro parkotia griseo, et pannus itic, quem habuit Magister Johannes Phisicus pro Warkotia ab izedem. Item tenemur eidem tantum quantum pro cultura nostra dederat facienda. Item tenemur Petro Apothecario tantum pro quanto species eleidorum per eum missis nobis voluerit stimare, Item tenemur Petro KMedioUno civi Colopiensis tantum quantum vasa argentea, quod nobis fieri procuraverat supra summam a nobis habitam videlicet LXX aureos dixerit constituere. Insupercamus, consenimus, et legamus fratribus ministris in Bonn, apud quas nostram electus sepulcrum caput, surdrotium, et tunnicam de pannueleto, serium nostrum, quod vulgariter schematizatur, et quatuor tapetia rubea pro ornatu chori ibidem perpetuo reservanda. Item fratribus Praedicatoribus in Colonia mantellum et varhotium de eodem pannueleto, tria tapetia viridia pro ornatu chori ibidem similiter retinenda. Item animas nostras Abbatiae Forsorum in Sancta Clara in Nus cappam et tunicam de rubeo camelo. Item fratribus ministris in Colonia tegumentum melius lege nostra. Item fororis sancarum Clarae ibidem varhotium cum tunicia grisei camelo. Item fororis Prædicatoreum ibidem ad famam Gertrudem tunicam rubeam. Item fratribus minoribus in Andernach cultam sicut nostri meliorem. Item frati Theodoro Confessori nostri ordini Praedicatorum sursum cum varietate blavi coloris. Item frati Johanni de Broel Confessori Domini nostri Archiepiscopi Coloniensis cappam de eodem blavio. Item fratri Engelberto de Landenberg et frati Johanni Physico ordinis Minorum varictum cum tunica de blavio supradicto. Item frati Meistero ejusdem ordinis, qui nostrum testamentum conscripserat, duas marcas. Item Truda pedisequus nostrae xxx. Libras, nigrum serinium cum peplis, pellicium unum quod merderin dicitur, & sorcelam nostram caputii hermineum. Item Machtildi consanguineae nostre venenum. Herculo samulo nostro duas marcas, & par vestium breviarum. Item Mechtildi ancilla nostra, cum tunicam grisearubram marcas. Item Johanni samulo nostro & Hadewigi ancilla nostra, cuius eorum tunicam & mantellum grisearubrum solus de vestibus praedictis non est fornatus, autem mea vestimenta supradicta & cum suis propriis jollis & singulis locis & pelibus, cum & singulis quibus legata sunt, praescribitur, consecrantur. Reliqua autem cuncta utensilia & supellectilia nostra hic non praedicta nec legata, nec manustibibus nostris minata, Truda pedisequas nostra & Mechtli consanguineae nostrae supradictae, prout sunt, juxta mus, consecramus, & legamus. Hoc est testamentum nostrum, quod secimus jure testamenti. Quod si non valebit jure testamenti, valeat juxta codicillos, & cujuque actori ultimae voluntatis, ad quod fideliciter efficaciter exequendum nostros elegimus & constitutimus manustideli viros Reverendos & nobles, dominum videlicet Everardum Commendaren patrum nostrum, & non non germanos nostros, Dominum Praeposito Bunensen, & Chierepiscopum Trevirensensem, quos rogamus, cunctemus, & exhortamur suppliciter & devote, ut tenus praedicti omnia & singula, tam debita quam legata, prout ordinavimus, dedimus, legavimus, post obitum nostrum, quod quid poterunt, per se vel alios, solventes, solvendo, distribuendo, consecerandossidelic exequantur. Si quod abuit aliquis istorum ante executionem hujus testamenti nostri absentare, impediri, vel mori contigerit, quod communiter omnibus commisimus hoc singulis eorum stantibus praedictis conditionibus, & ne praedicta exequutio impeditur, seu differatur, eorum uni seu pluribus commisimus faciendum, eorum super hoc conscientiam honorantes. Actum in presentibus praedictis manustideli nostri ad hoc specialiter advocatis. quantum pro culta nofitra. Cuka idem quod cultura, ut supra dicitur, cultus. Ruffum mox occurriit fratribus minoribus in Andernach cultam legis noтимeliorem. Du Cange de ea nihil. Capa et tunica de rubeo camelo. Differunt capa et caputium. Caputium capitis tegumentum. Capa totius corporis. Pallii interdum infrat. Interdum laxa et talaris sicut et caputio. Anonymus in vita S. Vodalus Benedicti n. 10. Tollenus pallium sum, quod vulgo capa vocatur. Chronic. Windemgfensis //£. 3. cdp. 6. Nullam in plicis seu rugis capparum, tumearum seu subtilium seu et superpelliciorum curiositate retinere voluerunt. Alibi tamen confunduntur, et capa idem quod caputium, seu quod capitis ornamentum. Atque ita et accipit S. Bernhardus lib. 19. Origin. cap. 11. Quid Belgis et ceno caput notum. Togam cum significat, significat quamque vestem, secularum nonnumquam, interdum religiosam, nec tantum Canoniam, ut sequitur testam. et Chronic. Fontanellensis cap. 10. Concini Troslejani cap. 11. apud Ordericus Vitalis, 8. p. 711. verum etiam monachalem. Wiffinus Boetius de vita S. Juniani Abbatis: Vestes eius cilicia de capparum pannis, quas in modum caracalum, quam nunc capa vocamus. Smaragdus Abbas S. Michaelis in agro Virunensis ad caput s. Regula S. Benedici; Cucullam dicit ille quod nos modo capa dicimus. Walfridus de vita S. Otmari cap. 2. ita ut interdun sine tunica sol capa continentus ad monasterium remeavit. Mabillon. fasti ad Acta SS. ord. S. Benedicti secularis ix. Cum peplis, pelliceum omne, quod merderi et cetera. Peplum idem quod vehim. Merderis pellis nobilis. Vulgo martires vel fabel. Forratura est suffluctura, pannus subductius. Vocare, ut vulgo dicimus. Unde et vocavit detorta. Cbh T B 5 T 1 M E K T A. $31 Cboriefifcopum Trevirenfem. De Chorcpifcopis dixi a. <fc NMi$. cap. 40. XIII. Tefiamentnm Wdteri dt Zulen Canonici Trajcttcnjis Ann. db. ccc. xxviii. In Dei nomine, Amen. Ego Walterus de Soli Canonicus ecclesiae Trajectensis advertens, quod corpus meum licet fatiscente jaceat recline, nihilominus mente vigens, ratio mea, opitulante Salvatoris gratia, potentur juris beneficio mortis diem inevitabilem rerum temporalium dispositione ad salutem animae meae praevincere. Illius igitur misericordia, qui affluenter dat omnibus & non improbat, mentis & rationis compos, licet artuum meorum virtute corporea destitutus volentique supremis meis judiciis, & animae meae f Suffragiis, ac curae meae temporalis patrimonii post vitam meam praesentis exitus, prout deficientur promittitur a patre meo Lutherum providere salubriter. Meum testamentum, voluntatem meam ultimam, seu codicillos dispono & ordino in hunc modum. In praemissistuto, volo, et mando, quod omnia debita mea praesens & futura, de quibus ad praesens constitut, vel legitime constituere poterit in futurum, de paratioribus bonis meis primo & principaliter integre persolvantur. Item lego ecclesiae meae praedictae unius libras boni pagamenti redditus annuos, quos volo annuatim distribui secundum iusdem ecclesiae consuetudinem inter eos, qui processionis faciendae annis singulis ibidem in 6 commemorationis sacratissimi corporis sanguinis Domini & delationis ejusdem intererunt. Quaprocur processionem fieri volo incaptis stetis. Item volo & mando, quod per tot annos unum annos phoenas de virginie genitrice Dei Maria in ecclesia mea Trajectensis quolibet die post completorium immediatim per illos, qui vespers & completorii ibidem tunc interfuerunt, solemniter decantetur, illorumque Canonicos & Chorificos, qui vespers & completorii, nec non antiphonus decantationi interfuerunt, volens temporalibus stipendiis invitare, volo quod illis & nullis aliis, sic etiam quocunque impedimento seu causa detentis, datur praesentium reddituum quinque librarum, quas michi in distra eclesia comparavi, & tantarum, quantae de frutibus praebende mea ibidem ex anno gratiae, ex pretio venditionis domus claustaralis comparari poterant secundum dispositionem & ordinationem executorum seu mandatarius inscriptorum hujus meae praesentis ultime. 