title: Horti medici amstelodamensis rariorum tam Orientalis ?qua?m Occidentalis India, aliarumque peregrinarum plantarum, magno studio ac labore, sumptibus Civitatis amstelodamensis, longa? annorum serie collectarum, descriptio et icones ad vivum ari incisa /auctore Joanne Commelino. Opus posthumum, latinitate donatum, notisque & observationibus illustratum, a? Frederico Ruyschio & Francisco Kiggelario.
creator: Blaeu, P. & J. | Commelin, Caspar, | Commelin, Johannes, | Kiggelaer, Franz, | Moninckx, Johan. | Moninckx, Maria. | Ruysch, Frederik, | Someren, Abraham.
text: Dit Boomtje altijd groen, vlaanderen, kan de boude tamelijk wel verdragen; wesbalven bet in een Oranje-buis des winters geconserveert kan worden. De geboorte plaats is de Kaap de Goede Hoop, van waar ons de zaden toegekomen zijn, met de bovengemelde benamingen. Hoewel wij andere vlinderplanten, dat is een beschutte dragende gewas is, zo en zullen we in elk geval tot die benaminge zich willen beperken, voor dat mijn de bloemen zijn voorgekomen. AANTEKENINGEN. Dit struikig gewas, drie en meer wouden boog groeiende, heeft een bougetige wortel, waaruit vele schoten voortkomen, die in het eerst groen en veldblaar zijn, vervolgens van barbeel en scherpsplekende doornen, waarvan sommige met bladeren bezaaid 25 cm | voornamelijk diegene, die in langer tijd de andere komen te overleven. De bloemsteel, uit de ocellen der bladeren voortkomende, is dun, vlievend, en een of anderhalf duim lang, die in twee gewonnen zijnde, meer andere en kleinerder bloemsteel voortbrengen, waarop vele bij een vlaanderen soort, vijf-bladerige bloemjes gevonden worden, welker bloembladeren langwerpig, smal, en in feit plat zijn, maar daarna buigen zij naar de barbeel buiktemwaarts om. De bloem, dat is een vijfbladerig kelkje voortkomende, is verschenen van vijf, witte bloemdraden, met gele plekjes aan de randen. In het midden komt een boog uit, Piperis nigri per medium diffectus sere grootte, dilutus virens, caffeo in pueris compressus, et cujus medium stilus niveus, brevis, tenuis, extremo tripartitus emergit. Flores simul cum suis pedicellis facilime a majori & communi pediculo vallen: florentem invenimus hanc arbusculam in Mensibus Augusto, September & October. Floribus emarcedis, succedunt vascularia feminalia tumida, (non vero baccae) oblonga, crassior, angulosa, prima viridia, per maturitatem rubentia, in quatuor carninas dehiscentia, quarum dues tantum carninas fibi invicem opposita, septum intermedium gaudent, in unaquaque carina septum non gaudente, unicum invenimus semine oblongo-rotundum. Ut des flores midden komt een. ligt-groene schiltkraal verbreidend voort, in groote met een doorgetrokken Peper-hoorn bijna overkomende, op de wijze van een ingedrukte kees, wit bet smiddelpunt vertoont, is een kort, blauw-wit, en dan klein, witten uitstralend in drie is gepouwd. Des florens in Augustus, September en ook wel in October te voorzich komende, vallen met bare geeltens veel van de gemeene en groote geel af. Na de bloemen en volgen geen bescheiden, maar langwerpige, dikke, opgeblazen, boekvormige zaadhuizen, de vleugels waarvan eerst groen, dan rood uitgesproken worden, deze zaadhuizen bar in vier kielschijven verdeelingen, waarvan twee, tegenover de andere overhangend, na de lengte door een scheurend komend scheurblaadje in twee verdeeld worden, waarin wij geen zaden hebben gevonden, maar de andere kant wel, bevatten al een langwerpige-ronde zaadje in bar. "Qua Rutex est iduum triumve pedum procerata, certitude, cortice cinereo-viridi, amius, parteque superiori in varios; tenues, ramulos divius, quorum cutis subfusci coloris; spinulis exiguis hic & illic arma. Folia curtis, pedicellis fulta, ac nullo ordine, nunc bina & bina, nunc alterne pposita proveniunt, uncialis aut secundalis longitudinis, unius vero latitudinis, ad exortum rotunda, margine crenata; forma Ulmi minoris, folia anguista, scabra similia, dilute viridia, sapore excicante. Flores dilutes rubei, inodori, pediculis brevibus infcientes, oolannis petalis oblongis, ad exortum angustius, extremo rotundatis constant multisque staminibus luteo-rubicundis, capitatis; in oblongusculum & tereti stilo fasciculatim nascentibus, & umbilicum occupantibus, donantur. Floribus prateritis, succedunt vaivula feminalia in terna aut quaterna loculamenta angulose partita, superiore parte aliquo disjuncta, & in angulos elata, unoquoque semine unicum Continentae. Floruit in viridario nobile AM DC XC. Mensis Augusti. Usu." An hanc eadem sit, de qua mentionem fecit Clar. Prof. Hermannus in Paradiso Batavico, Prod. nomine Usus facie arbor Curtis cavica, affirmare haud pote sum: Possim autem illam ex liberalitate Nobilis ac Strenuus Vir D.D. Simonis à Bezumont, qui nobis eam transmisit. MORREN LANDS OLMANS-WYSS BOOMTEGT, MET GEVLEUGELD - DE TAKKENS, EN 'PEER SCHE BLOEMEN. Hieraan tavee of drie voeten hoog bedekt met een grijs-groene bas, van bovenaf waar ditzelfde in vrissen gebieden dunne takken verdeeld, welke bekleed zijn met verscheidene kleuren. - Vosagtig is het, hier en daar met kleine doorzichtig gewapend. - De bladeren zijn lichtgroen, vlaams onordelijk, soms twee aan twee tegenover de ander geschokt, soms een en dat op korte voetjes. een soort wel aardig, duim lang, een duim breed, zou aan de bar beginnen, aan de zijde geschaafd, van gedaante die van de blauwe malbladige denkboom gelijk, en opdrogend van aroma. De bloemen op korte voetjes, flauw rood, onderste rechtop, en beschrijvend uitgevoerd, hebben acht langwerpige bloemblaadjes, die aan beide uiteinden rond toelopen; ook zijn ze versierd met veel opgebopte bloemdraden (stamna) voortkomend uit een lang-rond bloemhoofdje (pits) aan beide uiteinden versierd van kleine geelvlekjes (apjes). Na de bloei doen ze daar de zaadbuizen op, in drie, ook wel vierboekeige celletjes verdeeld, zijn deze vrij van boven en een wijziging van den ander zelfbevond, en lebend bovenlaag, waar van elk een zaadje zit. — In ons hof staat de Aanwinst uit de Maand van Augustus gebloekt. Of dit Boomje zelf is, waarvan de Heer Professor Hermann gewag maakt in zijn Parijse Prodromus, met de naam van Ulmus facie arbor Curassavica, dat is, Ulmusspiere Curassavische Boom, die dat niet verscheuren: het is ons toegevonden door den Linden misst (166) misst, nomine, Ulmus facie arbor Curassavica, ramulis alatis, floribus purpurascentibus. OBSERVATIES. Als een plant in staat is ten onrechte verward te zijn, minstens uit zijn as te worden geacht, in een ontluikende staat echter is het niet verstandelijk, te zijn ontstaan zonder een basis te hebben, is het dat niet? Floren decapite, pediculis uncialibus exempta sunt ex rubeo-virescentibus. Hoorde petalod, van een doppel ordine verspreid, van welke het buitenste vierde de calyx vormt, langer & gekromd, aan de buitenkant groen rood, aan de binnenkant verder purpurne: de binnenste & korte petalen daarentegen hebben aan beide kanten een purpurne kleur en vormen ze een kwart, korte en afgeplatte naslag van de vleugel. — Stylus ex umbilico emicat dilutiore viriditate perfus, cujus apex radia, conferta, purpurascens, longitudine inaequali exstat, apicibus croceis capitata. Pediculi flores suffientes non ex alis foliorum, verum ex opposita parte ortum ducunt. Folia manu mucaginem remittunt. Editus in gestern. Herr Secretarius Simon van Beaumond, eminus nomenclator Ulmi facie arbuscula Ethiopica, ramulis alatis, floribus purpurascents, Moorc-lands Olm-wys Boomtje, met gevleugelde takken; en perische bloemen. AANTEKENINGEN. Of dit gewas nog jong zinde, met doornig is bestaan, gewef, en vervelen niet verkeken, en is altijd liever daar de zelfde, ouder geworden zinde, geen doorns bestaat. De bloemen zijn gemeenlijk tienbladig (decapitale) en zwerden ondersteund door voetjes, die een duim breed lang zijn, van kleur roodgroen. De bloem-bladeren (petala) zijn in een dubbele orde gerangschikt, waarvan de vif buitensteel de bloem-hoefrepresenteert, langer als de volgende, en wat uitgebolst zit, van buiten niet den groene purpurachtige: De voet bijnnen- en kort-bladerige bloem-bladeren zijn van binnen, evenals van buiten purpurachtig, boven welke nageltjes (ungues) vers, dikaktige, en kort-bladerige aangroefjes gevonden werden. De bloemstijl komt van de bloem-navel voortkomende, is lang groen, welke ondersteunde bloem-stijlen veel bijeen gebopte bloem-draden bevat, deswelke steun lengte van de anderen verlengende, purpurachtig zijn, en met saffraan-gele toppunten versierd. De eetlijst, zoals op de bloemen staat, en komen niet voort uit de stelen der bladeren, maar tegengesteld over deze. De bladeren gekauwd zinde, geven een soort van baar. CAF. Epoque Novi Bellum, CORN: FOLIIS. M D m Ai —MÓÓ ET m N i ve e : : /£ F " Ep ; £ n: (r$ J»»D T. 5d 7j P uA (ga octo. CIPREH OMM CLUB, (167) EVONYMUS NOVI BELGII, CORNI F/EMINJE FOLIIS. Nter varia, telluri à me commiffa , femi- na, qux € Novo Belgio confecutus fum, ex munere Reverendiffimi, Do&iffimique .Viri D. Henrici Selyns , ibidem Verbi Divi- ni Minifiri, germinavit femen hujus plan- - tz , qux quarto à fatione anno luxuriavit, floruit, necnon ad frugem perduda eft. Radicealiturlignofa: caudex minimum digitum craflus , rarioribus brachiatur ra- mis , quorum ramulorum extimorum cortex dilute rubefcit. : : Folia inordinata , pediculis hxrent ru- fis , femiuncialibus & brevioribus , tres unciaslonga, fesqui unciam lata , extre- mo in acumen produ&a, margine crena- ta, dilute virefícentia, Corni fxminz fi- milia, aft minora. | Flores plures fimul umbellx feré modo jun&di, extremis ramulis inhzrent, albi- . cantes, pufilli , inodori , pentapetali, € & quorum umbilico ftylus prominet. Hifce fatifcentibas , fuccedunt. fru&us trianguli , coloris fpadicei , parvi, inqui- bus femina tria , maturitatem exeunte zíta- * te acquirentia. Quantumvis fub climate noftro duriore fatis patiens fit culturxz, attamen hyemali tempore in. hybernaculo convenienti lo- canda, ubi perpetuà fronde haud viret, exeunte enim zítate decidunt folia, que - renovantur infequente vere. Non malé convenit hec planta cum Evonymo Tujubinis folus Carohmenf , fru- Gu parvo fere umbellato. Plukenetii Phyt. p. 1- Tab. 28. attamen hanc eandem efle, LXXXVI. NIEUW.NEDERLANDS PAPEN. HOUT, JMET CORNOELTE-WYT- KENS BLADEREN. wNder verfcheyde Nieww-Nederland. febezaden, die ich gebregenbebbe van den Würdig und sehr gelehrten Herr Henricus Seljns, Bedienstang des Göttlichen Woorts aldaar, ist bet zaad van diesem Gewächs opgebomen? Es wurde im vierten Jahr nach desselben Zäune, *veelderig und vigoureus ge- bloeit, und auch Früchten voortgebracht worden. Jenes selbst wurzelte aufstückig: die Flamme, eine Pink dick zehend, wurde in wenige Säcken verteilt, leichter Schorf hing rot 15. Die Blätter flossen nacheinander auf acht Vollfeder, sind ein Balve duym lang, oft vel «vat korter; dieselben flimmern drei duym breit lang, andernhalb breit, puntig, an der Uhr geschaut, bleich-grün von Farbe, Makkel die von der Kornoelje wissend gleich, aber in allen Teilen Meulder. Die Blüten kommen voort uit besondere Oberflechte der Zweige, ebenso viel bei einem, einsigtses Kronensüß; dieselben sind weiß, Keen, veukloos, fünfblättrig, aus wel- -kers Navel oder Mittel der Blume ent- hüllt. Die Blüten wurden gefolgt von drei- bockigen, kleene. Caffanie-farbenigen Früchten, wären in drei Sauben enthalten worden, die in' s ausgingen des Summers. Kommen sie wurden. | Hoewel dit Gewächs unter unserem Klima will aarden, so ist jedoch evengoemsel, dass das Winter in eigne bequeme Orangerie bewahrt muss werden, als dass das Selbst Blätter lassen fallen, die dann im Frühjahr oder Letzten wieder ausbilden. Dieses Gewächs ist nicht qual über een met dat, zoals de Heer Plukenet in Jrgne Phtt.p.x. Tab.28. genoemd heeft, Carolinus Papenhout met Jujube-Blätter, und Mmmm non ( 168 ) non aufim affirmare, propter ca quo flo- res Evonymi Plukenetii ex alis foliorum emergunt; noftri autem cimis cauliculo- rum. kleine bijna kroontjens-wijfie vruchten; eveneerd en der vier ik niet "voor feker zeggen, dat hetzelfde is, om dat de bloemkens van dat Papenbout van Plukenet uit de oven der bladeren boven uitgaan, bevat en donkere uit de toppen der takken. CAP EVONYMUS VIRGINIANA RIBES FOLIO, CAPSULIS ELEGANTER BULLATIS. FEEDS ALS! [720 v— tZ QUA MALA uer DE: i e ^ 2 N | à HH SINT. M] j ERN NOORD uU j WI WWMN N AM li / j ^ Ii NI S NM S ON » SS. z /K zz S S ius 2 Z «ut iN /ZÁoc-—A Pa "8 Za. A "t Re ; 5 iss dqet p uu Urt. ZA OE. Pt hta. o altxocea. 12. ; s 7 7 : x Ü £ V TES CAP EVONYMUS VIRGINIANA RIBES FOLIO, CAPSULIS ELEGANTER BULLATIS. Anci Aarbuclaua, quae facile Hortis no(iris affuelfit, nomine Ribeffo lie Virginiane, acceptam refero Nobilissimo Viros, D*. Henrico Compton, Episcopo Londoniensis meritissimo; Botanologo fumo. - Hanc in Horto Medico aliquot annis aluimus, floruitque Anno recenti salutis MDCLII exeunte Menfe Majo, fructumque conspeximus Menfe insequente Junio. Radice est lignosa, repente & fibrosa, qua numerosos emittit cauliculos ligneos, teretes, parum crassi; amaricantes, bicubitales, aut etiam proceriores, cortice cinereo obducta. Rami juniores, nonnulli angulares, hilari viriditate perfusus, aliqualirubescens permixti. - Folia hyeme decidua, longis pediculis fulta, incondita, sinuata, angulosa, profunde ferrata, Ribefform foliis haud diffimilia, adversa parte hilariore virore praedita, aversa vero dilutius virentia, saporem subamarum, cum aliquali adstrictione. - Rami fallaciantur in flores, umbellatim dispositos, quos sustinent pedicelli longiores & tenuiores: flores pentapetali, albi coloris, rubidine non omnino carentes. Stamina nivea, apicibus purpureis data, circumlita sunt. Singulis floribus praeteritis, perficiuntur vacula seminale quaterna aut quinque bullata, parte inferiore conjuncta, cuspida data, perianthiis tetraphyllis inficientia. (169) Het Boombosch, welk immens hoven WEL groeien en bloeien wil, onstoegevouden met de naam van Virginiaanse planten met Aalbeifbladeren, en dat vaste den Weleden. Eerwaardigen. Heer. Henry Compton, Bisschop tot Londen, groot heer van gewapenden. Wij hebben betegen eenige tijd in ons Medicinaal Huys gequetst, en is gebloedt sinds jaar 1691, in juni van mei, waarin in unie de vruchten kwamen te volgen, De wortel is boutagtig, vezelrijk, ook voortlopend, Komt uit vele soorten kruiden Voortkomend, dezelfde, van een grauw Schorstje omvatende bladeren, twee ellebogen hoogte, ook wel boog naar de aarde verbonden: De jonge takjes zijn eenigszinds boogig, blauw-groen van verzuurd, verstevigd met eenige vorsboom. De bladeren schaan zonder orde op. Lang voetje, en vallen des winters af. Dezelfde zijn ingefok en boogig, ook diep geschaard, de Aalbeifbladeren missen ongelijk, heel groen van verzuurd, aan de onderzijde zelfs lichtgroen, bitter van smaak, met eenige papier-achtige verstevigingen. Aan de buitenzijde van de takken komen de bloemen voor, vager-ipt (umbrella-achtig) in ruime hoeveelheid, en dat op lange voetjes, dezelfde bestaan uit vele bloembladeren (petala) wit van verzuurd, met eenige rode vlekjes vermengd. De bloemstokken (stamme) zijn gesneden, met purpere topjes versierd, schaanvormig een voet (stylius.) Na dat de bloemen vergaan zijn, volgt ook wel vijf boogig, opgeblazen spitstoelopende zaadballen, versierd van een bel, 't welk vierbladig is. Nnnn | | Ex (17e) — Ex hisce fruticibus facilis est collectare, Het is uit de voorzieten lig af te temen, hanc plantam Evonymus accendere. — In 7e beschrijven dat dit gewasonderde ge- flagte van Papenboom (Evonymus) Doorn. De usu et viribus altum apud Authores Wat gebragt bet in de Medicine zijn, filentium. daar van en vân vroeg nog. zodat niets geraak is OBSERVATIES. AANTEKENINGEN. Flores pediculi unciales, lirati, ex viridis rubescen- De bladeren van de bloemen zijn groen, eenduym lang, en even tegen de groene roodgloed. Flores calici gaudent quinisfoliis constans. De bloem heeft vijf blaadjes. Quilibet alveolus capsulae seminales unum, duovencalen- Ter gedeelte van 't zaadhuysje ontboud is in zee een, ook. coninet femina, splendentia, albida, magnitudine & c etc. Semen quidem semina, femina, viorum non admodum difparia. overeenkomt met het zaad der Violen, ook welten opgesteld van de grote, alsvormig. GUAJACUM AMERICANUM LENTISCUS FOLIO. Nos in Horto joci semine Americano prognata. Radix est lignea, multis fibrus capillaris, e qua caudex digitum minimum fera caffus, in bipedalem proceriteten, undique ramulosus, nunc excrevit, cortice ericoides tectus. Folia alata ut plurimis ex quatuor foliorum partibus unius costa adnata, fibique invicem opposita, compofita; funtque hanc foliorum partium nitentia, oblongo-rotunda, parte fuperiore atroviridis, rigida, Lenticulifolia similia; sapore adstringente. Frigoris impatientissima, eandem exiguitatem culturam, quam Guajacum Ceratonia folio, conservandaque in Typeewelt v viteo. LXXXVIII. AMERICANIS POK- HOUT, en MET BLADEREN VAN DE MASTIC-BOOM. Het gewas, uit Amerikaans zaad van ons opgekweekt zijnde, bevat een aantal jaren in ons hof welig gegroeid. Het is verworren van een vlezige wortel, die vervelend is, uit welke een vlammetje, even twee voeten boog opgestoken, en een vinger dik geworden zijnde, als uit een tasdivers verdeeld is, omgeven met een grauwe schors. De bladeren zijn gevleugeld, (algemeen) meest uit vier paar bladerkens te samen gevoegd, die aan een fleurette elkander boosaardig overlappen, van de bladeren van boven donkergroen, blinkend, langwerpig-rond, die van de Crassula-boom gelijkende, en papperig van textuur. Het vruchtvormen kan geen vruchten verdragen, wel in een glazen pot geschaafd, en geconserveerd dienen te worden, op de wijze van 1 Pokenbout met bladeren van St. Statice-brood (Ceratonia). OBSERVATIES. De vruchten zijn uitgestald met een stokje van een ongelijke lengte, in welke een vierkantige vruchtje, wat korter is, aan een kant proëminent, conische vorm, binnenin met een wit melt vermengd, precies. AANTEKENINGEN. De vruchten gelijken niet qua vorm die van de Papenbout, de stam zijn meestal boekvormig, flauw opgesteld, die een duim lang zijn, waarin vier langwerpig-ronde zaden geplaatst zijn, welke aan een kant wat stijfs zijn, zijnde bruin van kleur, van binnen met een wit milt vermengd. SENSIBLY RENTE ---- u a --- e es --- IOS ER nia d (173) QA A ARBOR BRASILIANA MYRTI- LAUREL FOLIIS INODORIS, Thus alita hanc plantam, unde in Hortum nostrum transferri curavit - Wilhelminus & Nobilissimus D. Jeronimus cujus munificentia hanc, & multas alias possidemus plantas. Radice est ligneus, fibris numcetostis donata. Caudex cortice griseus; rugosus, amicus, diametro sessucncialibus in arbustulum altitude excrens, in varios ramulorum extremitates tenuissimas, Foliis parum aut nihil odora, contra ris inter se pediculis brevissimos, aut nullo s supporta, ramis albi, bina ac bina; cordiformia, duas uncias longa, unam lata, glabra, nitentia, atroviridia, in primo exortu pauxillo purpurascens permixta. Frigoris non admodum patientur, multo que humore indigens, perpetuo viret, verum nunquam floruit sub climate nostro.. An hac planta sit Myrtus Zeylanica odorum vaticinans Baccis nucallis monococis, P. Hermanni, affirmare haud possim, fructibus a me nunquam visus. OBSERVATIONES. Cum Myrtus Ceylanica odoratissima, a Claro Hermanno in Cat. Hort. Lugd. Bat. pag. 435 & 436 delineata, LXXXIX --- BRASILIAANSCHE BOOM, MET REUKLOOSE LAURIERIGE AMYRTE-BLADEREN. In de natuurlijke groei-plek van deze boom in Brazilië, van waar deze in ons hof is gekomen, door den Portugese hof, aan de hand van den Ambachtsheer Teronimus Nunes d'Acosta, Resident voor den Koning van Portugal, welke ons deze en vele andere planten compleet heeft bezorgd. Deszelfs aardig, en sazel- - De vlam met een graven, ruwe vijver omvat, zijnde, is anebevalve duim diameters dik, en tot een booms boog waffend, werd deszelfs in verschillende zakken verdeeld, welkers uiterste takken zeer dun zijn. De bladeren hebben weinig of geen vlek, en twee aan twee overlappend, beghen ze bar aan de takken met een bassen bruis voerjeus, deszelfs fijn. bartswist, twee duim breed, lang, en twee duim breed, glad, blinkend, donker-groen van vewgen, en in bar een soort bomen met een vinger jurk vermengt. Of dit gewas, wat wel altijd groen staat, en niet zeer wel de koude verdragen kan, is, 't geen de Heer Professor Hermanns feer welriekende Zeylontische Myrtus, met witte en gezondige Bes, kan en kan ik niet verzekeren, dewijle ik de vruchten nooit geproefd heb. AANTEKENINGEN. Een boom oordeelen wij met de Ceylonse pijnieren, van de Heer Professor Herman: , met een zeer nauwkeurige beschrijving; minima confundendam census hanc arborem, magnae foliorum differentia inter illas existente, qua enim in hac arbore cordiformia, in illa augustiora, magis mucronata, & digitum longa dicuntur. Hort, Lugd, Bat. pag. 435, en 436 afgebeeld, en zeer net boven, geen soort te gnoet. werden geconfendeert, nadat dat er groot onder scheid is tufcben de bladeren, avan die van den boom door de Heer Commelin beschreven zijn, maar die van de andere werden effectmaal, scherper te loopen, en een vinger lang te zijn. - — ResDipus unisce MÀ Ó—ÁÀ— : E TIHMI RII SMIMUMBUSS T RITISUS Cw a geo senene ttr tp mme ater *. PENTAPETALO cz d , FLORE A, os ARBOR BACCIFERA INDICA FOLIIS MAJORIBYS SPLENDENTIBVS (175) C AS Pu c xC. ARBOR BACCIFERA INDICA ,FO- LIIS MAJORIBUS SPLENDEN- TIBUS, FLORE PENTA- PETALO. Nno M DC Lxxxvir. varia ad me tranfmiffa fant femina, inter fe adeó confufa, ut difficile fuerit uniuícujufque fpeciem feorsim, ele&am, colligere: Ea propter omnia commixta folo convenienti commnifíi. | drag. Inter hzc,bujus quoque arbufculz femen progerminavit, fextoqueà fatione anno in . altitudinem quadripedalem excrevit: Cau- dex pollicem craífus , cortice fubnigricante amictus. | Folia incondita, pediculis brevioribus pilofis & ferrugineis, nixa, longitudinem zxquant duarum palmarum , latitudinem autem unius palmz , extremo mucronata , adoras noncrenata , advería parte virore nitentia , aversà autem omnis fplendor & viroris intentio abe(t: praterea obíita funt tomento pilofo, przfertim in primo ortu , per adoleícentiam veró hirfütiem amittun aut deponunt. | Venz laterales & coftis foliorum oriun- dx, non binatim aut conjugatim , fed in-- condito ordine prodeunt. Coftarum pars adverfa , qux coelum re- Ípicit, dilute virefcit, fupinaveró colore ferrugineo przdita; idem obfervare eft in .venislateralibus, & cofta oriundis, ifthzc hirfuties tamen in fenfus non incurrit, nifi . oculi microícopio muniantur. E. ramis lateralibus flores oriebantur Anno MDCCI: Mensibus Julio pentapetalis pediculis brevioribus fulvus luteolus, dilutior viriditate permixti; inter horum petala cupidata styli emergit, prominentia nitente. INDIAANSCHE BESIEGEGING-DRAGEN-DE BOOM, MET GROOTE BLINKENDE BLADEREN, EN VY F-BLADERIGE BLOEMEN. Het Jaar 1686 fruitte mijn zaden overgezet, dewelke daarna onder een vermist waren, dat men beswaarlijk elkaar bij den anderen kon identificeren; daarom heb ik dezelfde, onder een vermist zijnde, gefayne. Onder alle deze, is het zaad van dit boomtje opgekomen, en het zelfde jaar na de zaailing werd het vier voeten boog, een duim diep, en was deszelfde saborffe aanstaandagtig. Die vibbens. De bladeren vlan onder ordre, en dat op boktevuyge en roestverwijk voetjes, dezelfde zijn twee band-breed lang, een palmbreed, puntig, effen van kanten, van boven groen en blinkend, van onderen ingedeeld onder eenige blinkendheid, en lichtgroen: daar en boven zijn dezelfde met een baarige donsbeert, voornamelijk in het baar ecosse voortbomen, maar uitgegroeid zuiden, zo verlaten zij bare baar gewolde. De zijde van de ander, dewelke uit de roestverwijk vibbens voortkomt, even zo twee aan twee gepaard, maar zonder enige ordre. De bovenste zijde van de vibbens is lichtgroen, maar de onderste zijde in tegendeel roestverwijk, zodat ook plaats is voor de vleugels in de ade in de welke uit de geseyde vibbens baar oornton nemen; deze geseyde dons en kan men niet in het geschrift noemen, ten zeemen lijkt een vergroot-algune gebruid. Uyt de zijde takken quamen de bloemen 11^t Taar 1692 te voorfchgn , en dat in de Maant van fuly;defe waren vyfbladeriguit deu geele , met eenige groenigbeid vermengt , fleunende op korte. "voetjeus , tuffchen defe gepunte bloem- bladeren , komt de bloem-f!71 ze voorfcbgn , en dat uit een blinkende ver-. beventbeid.. | ME Qqqq fe ( 176 Folia exficcata & mafticata faporem a- maricantem .& nonnihil adíiringentem , pauló poft , dülcedinem linguz communi- cant, fucci Catechu ad exemplum , alli- ciuntque multum laticis aqüofi in ore ma- fticantis. Ob teneritatem frigus perferre haud po- teít, itaque in repofitoriis vitreis reponen- da & coníervanda. LJ OBSERVATIONES. 'Tenues;admodüm & obfequiofi funt cjus rami à cau- dice producti, qui verfus terram inclinantur, pilis bre- viffimis ferrugineis ftipati , praefertim veríus extremum. - Flores exigui ex alis foliorum prodeunt, quinis peta- lis conftructi, intusluteis, extus ferrugineis. — Inter petala quinque ftamina apicibus albis capitata , emergunt, quorum unumquodque, à peculiari petalo oblongo luteo ceu vagina , fuccin&tum , quod , ut vifui melius conftaret , hic appofita eft figura floris, micro- . fcopió vifa, | Ws De bladeren gedroogt em gekaunwt zgn- de, geven eerfl eeu bittere en eenigbfnts. P/ameniretbende fmaakvan baar , en een qeynigsken daar na verandert die bitterbeid in een zoetigbeid , geljjk de Catecbu , en ma- ken ook dat door dit kawwen veel vogtigbeid in de mont komt. Het en kan tegeus geen. koude , en daar- om foo moezmen defelve in glafe-kaffen fet- ten en bewaren. AANTEKENINGEN. De toen, de welke van de flamme voortgebracht worden, Vrij bijzonder, buigzam, en alfen met korte, roestvrije grosses bekleed zinde, neerzegen [i] baar na bet aardrijkelijk, De bloemkens komen uit de okselen der bladeren voort, Welke tijd bloem-bladeren van binnen geel, en van buiten Roestvrij vaak verfcouleur zand. Ij Tussen de bloem-bladeren, doen baar vis bloem-dradem.— Op met witte boosjes, omvat van een bijzonder bloem- Blaatje, op de volle van een (zoo kleine) (schep), bet avelke, Om beter te kunnen worden gesien, [zo is hier een figuur door een vergroot-glas getekend zit de, bij aangevoegt. " O A P, FRUTEX AETHIOPICUS PORTULACIS FOLIUM, FLORE EX ALBIDO VIRESCENTE. 27 p. NIS Bij (177) De taart van. FRUTEX AETHIOPICUS PORTULACA FOLIUM, FLORE EX ALBIDO VIRESCENTE. Vooral de stam, die van de wortel Produceert een bipedale, rammende, corticale virentgroene integument. Bladeren per intervalla alternatief op de takken geplaatst; Duizend circa centimeters lang, een verloren, mauskronige, lichtgroene, gelijke, smalle, zachte, niet vaporexcellent. | Floers zijn pofjes aan de twijgen bevestigd, vijfbladig, uit albido virescents, die gevald, naar beneden vallen, geen vruchtdo van achter overblijft, zodat ik die te zien nooit hebben getracht. Een klein verlies aan kou is niet gevaarlijk. Of de soort van de bladeren moet aangemerkt worden Zie plant, zoals Clar. D. Hermannus Aandachtig heeft opgemerkt, haak pofum zeker zeggen, die fruitus nooit gezien heeft : Afrikaanse plant is algemeen aanvaard, refereren. Nobil. & Strenuifl. Viro Do. Do. Simon van der Stel, Pro- honetor van de Kaap en Gouverneur Dignitair. OBSERVATIES. Flores ex alis foliorum emicantes prima facie mentiuntur decapetalos, quia calicis laciniae petalis interfest cum illis intrinsece concolores existunt; verum accuratius examine facto, pentapetalos esse flores cum Nobilissimo Authore Joh. Commelino, de studio Botanico optime merito, comperimus, vera enim petala sunt mucronata, rimata, averia parte viridescentes. Ex umbilico stylius prodit brevissimus, subulidus, sub cuius fascigio quina pullulant stamina, stellatim dissecta, apicibusque croceis ornata. Calyx, calicis autem lacini obtusus & c. ZETHISPISCHE-HEESTER MET PORGELEIN-BLADEREN, EN WITAGTIG-GROENE BLOEMEN.. Lychnis, deren eine getakte, grau- Jeborger, und zwei 'voet booge flame 'voortbrengt, ist wesenlich. De einefamige flaemde bladeren, op beide 'voetjens fleunende, groegen een aeyuig van malkanderes dezelfde duijnstong, eine breite, spits toelobende, bleek-groen van verwe, ongefecht, en vee effect van banten, dun van substantie, zegt in Samtalen, zonder merkbare maat. De blhetjens fijn feer kleen, - van bladerig, zeer fijn grof met eenige bloemdraden (stamina) vergeten, dat welte veroudert zijnde, vrugteloos komen af te vaten, fa o dat it der zelfver vrugten uyt gisten bebbe. Het kan de koude vedeljk wel verdragen. Of nu dit gewas, t welt ons van de Caap de Goede Hoop toegevoegd is, door de Ed. Heer Gouverneur van der Stel, under 't geflagte oam. Solium geretent moet worden, gelijk de Heer Professor Hermans 'voorgeeft, zouks en kan ib, die deszelfs vrugten nooit geven bebbe, niet verzoehen. AANTEKENINGEN. "De bloemen, waar de ogen van de bladeren prijten, komen ons in de lente opvallend voor, alsof de hele tien-bladerig waren, om dat de verdeling van het kelkje in drie blaadjes de ware bloembladeren in het landje, van binnen een consistente zin met de bloembladeren. Maar dit watkenrig onderliggend zonde, be vinden we, naast den Ed. Heer voor. Commerciën (die tot op...) hebben van de kennisse der gewassen veel bijgedragen, grote eerbewijzing waardig dat het vijfbladerige bloemstijns, eindelijk de zware bloembladeren stoptoelopende vlak in, maar de verdeling van het kelkje (Peryanthium) zich bevindt voor het kompen, en rondom groen, ook uitgeholt, en van buiten groen te wezen. Het hele weef van de marvel voortkomende, is een botbert, als uitgegeld, onder wiens opperste vijf bloemdraden (Lumina) zich reeds naar buiten opdoen, vorm van een paar vermogen topjes. Prater dicta stamina & alia tredecim, quindecim, et pluria, pauciora vifuntur brevissima, petalis incumbentia, & ex iis quoque provenuntia. Folia alternatief gepostede sapori funt amaro. Per totale fere zestig jaar floreert, in Mensbus September, Oktober & November bloemen onontwikkeld hunnen fruittelke in wezen. Wanneer de balven deze gevaste bloemdraden, zich vertonen haar hoortijven, en wel meer of minder (een korte bloemdraad), die op de ware bloembladeren gelegen zit, en daarvan uitgevoerd, | - De bladeren eenzaamstaand landje, vrij bitter van smaak. Dit gewas bloeit niet alleen de geheele lente door, maar ook in de maanden van september, oktober en november vol van bloemen gevonden, gie. CAPITULUM VIETEX TRIFOLIA MINOR INDICA SERRATA. ( 179) VITEX TRIFOLIA MINOR INDICA SERRATA. Peryz. Prod. 2. BEM-NOSI Hort. Mal. par. a. NEGUNDA MAS. Aofle. Een molen uitgesteld door Nob. & epius laudati D. Simonis van der Stel, Gouverneur van de Cape, merkt aan dat deze plant, die nu in de hoogte van drie tellen is ascendenz, vanaf de wortel is gelooid, stoom afgeeft, en van binnen wit is, omgeven door een suikervat. De stam is met een suikerlaag bedekt, de bovenkant is lateraal verdeeld, versierd met bladeren, versierd met drie compots, steunliggers die langer zijn dan de pedicels, welke zijn gemarkeerd door vier tellen, tussen welke een ongelijk en groter semina is: deze zijn eveneens gelooid, langwerpig, eenigszins schaafachtig, voorzien van kleine steunpieren, en op de achterkant faveler, die fava is, vaal van kleur, nieuw, en met een niet al te sterke geur, cum adsorptione. Geen bloemen, geen vruchten gezien, en wat de Horti Malabarici schrijven, is niet juist, aangezien de bloemen op korte pedicels staan, of wel twee, of twee en een half in een willekeurige volgorde afvallen. Ze steken uit, purpurijn-roze, pentapetalig, waarvan één het scharfste is, het stamper: tussen deze bladeren staan smaakloze, purpurijn-roze, plukselrond en smaakloos. Nadien komen de besjes, die de grootste deel van de calyx vullen. Groeit uitgebreid in veel Indiase streken: onder ons klimaat heeft het veel te lijden van de onrechtmatige behandeling, maar het blijft groeien, dankzij de gouverneur van de Kaap de Goede Hoop, die het plantje heeft overgeplant, en ziet nu drie boogjes opgaan, en het eindelijk een wortel, welke bougainville is, zal bezichtigend, opmerkelijk. De flamme met een bruisende schors, be- beet zijnde, werd hoven aan in tafel verdeeld, waar aan drie samengevoegde Bladeren fitten, en dat op lange voetjes; van de drie Bladeren onder twee duers over elkaar gefeten, tuishoven dewelke het derde en grootste geplaatst wordt: de Bladeren zijn langwerpig, smal, puntig, met weinige tanden geschaard, bovenop donker-groen, en blinkend, van onderen licht groen, eenigszins aromatisch en transtrehend van suik. Niet zelden vindt men de bloemen, nog ook de vruchten voorgebomen, naar voorsoort voor veel door de Auberuren van den Hort. Mal. getuigen, die ook de bloemen, op korte voetjes fleunende, twee- tot twe, bruisend over den ander gevoegd, purpur-blauw, vijfbladig, waarvan een bloemblad vegt op flats, en dat volgens-wijze tuishoven van de bloemblaadjes komen de bloemdraad te voorschijn, dewelke ander purpur-blauw van kleur, verfijn van scharpige toppjes of bootsjes; na de bloemen volgen de Besem, voor het grootste gedeelte van zijn kabelfjes omvat zynde. Het was overvloedig veel in verscheidene platen aan. Indien: en kan onder andere wel aarden, alsmen beter maar $55s vetalije, & tempore hybernali in conveniente hybernaculo collocetur. Magni cibus usus per universam Indiam, testantur Autoren Horti Malabarici. OBSERVATIONES. Hanc plantam aliqualem quidem: habere affinitatem cum Ben-Nof, vel cum Nigunda mare, prima fronte vifam, praesertim floribus ac fructibus viduam, faciendum et: re vero penitius perspex, floribusque vifis, toto cello illas inter se differre, luce meridianâ clarius constat: Ben-Nofi enim habet folia, quorum pediculi communes ab utraque surculorum parte ad geniculas ut plurimim funt bicompofiti; hac vero pediculis gaudet inordinate & ut plurimim singulatim, & ramis prodeuntibus: Ben-Nofi flores nullum quoque commercium habent cum his: Illi namque funt monopetalii in quinque lacinias dirempti, & qualis campani-formes, hujus plantae flores funt pentapetalii; differunt quoque flororum colore ut & fructu, ita ut Clar. Hermanni, & post eum Cl. Plukenetii denominationes nobis magis arrideant, quorum primus hanc a Nobil. Commelino propositam, denominavit Sumach (sive Rhus Africanum trifoliatum foliis ferratis, alter autem Rhus Africanum trifoliatum majus, foliis subus argenteis, acutis, & margine incisis. Circa folia hujus arbusti observavimus, quod haud constanter tria reperiantur folia communi pediculo sultam, non rarô enim invenimus quaterna, imo quina, Vitis modo disposita. Vide fig. afterfco notatam, komma te bewaren, voor gure en boude wijn- den, en s winters in cen bequame Oranjerie geset werd. Dat dit gewas van eeu groot gebruik is, en dat door geheel Indien, testes getuigen de auteuren van den Hort. Mat. AANTEKENINGEN. Dat defe plante met d"eev[fe opflag der oogen awel eenige ge- smeeníchap [chant te bebben set de Bem-IN oj , voornamenitijh, fo langh[e fonder bloem en wvrugten flaat , moetmen bekennen :- maar nader onder[ogt , en de bloemen gefien zijnde, 1s bet [ón- neklaar , dat(e van malhanderen feer veel ver[chillen:: avant de * Bem-Noft heeft bladeren awelkers gemeene fleeitjens wyt beyde de ziden van de takjens, gepaart te voor[chim komen s. defe in tegendeel, bebben fleeltyens , dewwelbe fonder ordre , en meeft een[aam , uyt detakhen baren oor(bronk nemen 5. de bloemen van Bem- Nofi en. bebben ook geen gemeeu[chap set. die van de[e plante 5. swant (yz.im eenbladerig , in vif fhippelingen ge- fneden ,. en gelijk als klok jens-wvzfe 5. die van defe onfe plante Jin vüfbladerig , ook en. komen[ in couleur met malkandere miet overeen , ook niet wegens de urmgten: [üo dat die bena- minge de[es gewas beter en ons aangenamer is , dewelke de Heer Profeffor Hermans, en na bem de Heer Plukenet gege- ven bebben, waar van d'eerfle , dit gewas , van. d'Edele Heer Commelin voorgeflelt , gebeten beeft ,. gefchaarde- drie- bladerige Caapíche Smak , den andere noemt bet groote Afri- caan(che Smak , met. puntig , 4ande kanten gejneden, van. — anderen filverig en driebladerig lof. Ontrend de bladeren van dit boomtje, bebben wy geobfer- veert , datmen niet. alioos drie byeen. gevoegde bladeren aan een. gemeen fHeehjen vint fitten, maar ook wel vier, ja vijf, gelgh in die van de Kuysboom (Agnus caíftus feu Vitex) Zee de fig. met een flerretje aangewefen, CAP . (181) C A P. XCIII VITEX TRIFOLIA MINOR INDI- CA ROTUNDLFOLIA. Breyn.'Prod. 2. C AR A-NOSI Hort. Mal. part. 2. NEGUNDA FOEMINA. Z:vof/«. Odem pariter tempore hic mihi quoque ex Africa transmissa, cujus variae extant species, nempe foliis glabris, pilulis, ferratis, margine qualis, angustissima, ut & latis. Isthmus radice nitor luteos, fibris plerisque praedita: Caudex nunc tripedalis (in Horto Medico) ramos protrudit, non admodum obliquos sed fragiles, foliis tricompofitis amictos, ad exortum angustissimus, subrotundis glabris, parte adversa atro & splendente virore praeditas, aversa autem dilute viridiantibus, neque omni splendori privis; pediculis communibus uncialibus & longioribus innitentibus, sapore adstringente. Flores nunquam vidi, neque etiam fructus. Frigus, & aeris injurias modice ferens, hyeme conservatur in hybernaculo vulgar. OBSERVATIONES. Non magis Negundo foemina denominatio huic competit, quam Negundo maris planta praecedenti. Neutra Negunda essubstituatur, postquam ramum floresculum benigne nobis consecutus Nobilissimus, atque Amplusimus D. Huydecoper, Eques, Opparcha in Maarssen, Neerdijk &c. Consul & Senator Urbis Amstelodamensius, ac Director Societatis Indiae Orientalis &c. Rhosis, seu Sumach speciem esse, floresculi, fructus &c, satis superque arguunt: floresculi enim funt penapetalus, pusillus, ex herbaceo luteus, aut pallescens, staminibus quinis brevissimis, minutissimis, nudisque. KLEENE INDIAANSCHE DRIE-BLADERIGE KUIZ BOOM, MET RONDE BLADEREN. De die zelfde tijds ons ook deze plant (uit Afrika toegekomen), waarvan er verschillende soorten zijn, namelijk met gladde, ook met baarige bladeren; sommige daarvoor afgezonderd, andere tegengesteld effecten, en ongezonderd, de een breedte, de andere smalle bladeren. Defensio est botanica et salgearga wortel, contemporaria in horto medicale van Amstel dam drie voeten boog opgestoken zijnde, wegens brood tabak bestaat. Met drie bijgevoegde bladeren, fmal zynde aan haar begin, en rondachtig van maakpje, glad, van boven donkergroen, en blinbladend, van onderen liggend groen, met gevoerde blinkendheid, P[amenttrekkend van fmaahk, flauw op gemeene voetjens, die een vlammer lang zgm. Nog niet bevredigd in de bloemen, nog ook des zelfs vruchten geven. Dit gewas kan wel des winters in een. gemeen Winterbuys of Oranjerie bewaard werden, aangezien de koude tamelijk verdragen kan. M AANTEKENINGEN. De benaming van "Negundo Visci" is niet minder nage aan dit gewas, als "Negundo Manneken" aan de voor- aande, Dat zij geen van beide onder het geflagt van. Negundo bevonden, is gebleken, na dat ons een tak, geladen met bloemen, ter band gezeld is, door den Wel-Edelen Heer. Huydekoper, Ridder, Heer van Maarwijk, Veer dak, re. Burgemeester en Raad der Stad Amsterdam, Bewindhebber van de Ooff-Indische Comp. &c. De bloemen en vruchten geven ons meer als genoeg te kennen, dat beide deze gewassen onder de Sumac (Sumach)&c; boeren: want de bloemkens zijn klein, vistbladerig, lichte groen van verwe, verfijn van vist lente en kleine bloem- oculis vix ac ne vix quidem conípicuis, inter petala mucronata, acrepanda, emicantibus, ornati. Ex horum umbilico umbo emergit, cujus apex in trenne lacinias tenues, reflexas, teretes, ac trigono posture inter se distantes, distat. Ut generis, sic quoque viribus, convenire cum Su- mach haud dubitandum; folia masticata, quaque ac Su- mach., linguam afficere observavit nobis cum Nobilissimus Auctor, & Botanicorum Dux J.Commelinus, draden y. ( diemen fonder vergroot-glas oogmaakzien kan) dewelke baar opdocht tu[fchen de buitenwaarts omgevlagt . Moerm-bladerkens. yt bet. midden of navelken. des-er. bloemen, hout. een zelfstandig plant weentheild voort, wiens uiteindelijke vrucht in drie dunne omzetting rond en. langgerekt verdeeltbeden. kom. te ponwen ,. des-ervelke drieboeks-w:5 van een wassen. Gelijk dit gewas onder het vlag van Smak, beboort ,. alzodanige en fischer niet aan te twijvelen, of het komt ook met dezelfde in kracht over een 5. De bladeren gekauwd aanzien, veroorzaakt ook een verlaging van de mond, — goed wel als die van de Smak, dat welk den Edele Heer Johan Commelin ook geobserveert. best, | CAN 9 // f) 43 Nux Americana Foliis Alatis Bifidis (183) aA P XO NUX AMERICANA FOLIIS ALATIS BIFIDIS. Caz. Hort. Deam. SEU KIPPY. Par. Bat. Prod. Enter arbores exoticae, quibus humanus A nissimus Hortum Medicum ditavit Vir Nobilissimus atque Strenuissimus D", à Beaumont, (cujus cura & fumptibus cum . multis aliis ex America huc etiam advectis translata huc, Inquis Bonaire dies, incola;) haud infimum locum occupat isti, ab Europaeis degentibus ibidem Kippe-Boom audiens, Radice fusivientur ligneus: Caudex in bipedalem proceritatem jam excrevit in Horto Nostro, minimum digitum crassus, parte superiore in ramos diremptus, libro grlico tectus. Folia nullo fetvato ordine pediculis longioribus alatis nituntur, duo partia lateralis codem pediculo appendentia, Laurinorum foliola, teneriora vero & mollora, magisque mucronata, margine nonnulla undulata, nec crenata, nutantia, & terram spectantia; horum nervi secundum foliorum longitudinem excurrentes, & ex pediculo origine ducentes, unilateri proprius quam altera laturatur, exiguos laterales nervulos fundentes, simillimumque quas repraesentantes. Fruactus duplici velut tegumento, altero coriaceo, alteroduro, forma & colore Psichiz similis, cujus quoque speciem effi geremus, multis autem numero major; putaminis durioris pars interna. AMERICANSCHE NOTEBOEKJE, GESPLETEN EN VLEUGELWYSSE BLADEREN. Wanneer de uitgebeende Bomen, waarvan de Amsterdamse JMedicin-boek, door den Wet Ed. en Geefgenge Heer S. van Beaumont, is verzegel geworden, en is dus geen zinvol van de meestel, dewelke, nevens vele andere gewassen, door de beschrijving en onwetenschap van den gelegen Heer overgefloogen is, uit bet Eiland Bonaires in America gelegen, alhier van de Hollandsers gebeten wordende Knippel-boom. Dit boomgewas bevat een vorschende wortel, en is desse feit flammen in ons Huis van tue voeten boog opgespoten, een pink dik zijnde van boven verdeeld met dezelfde in takken, en omvat met een grauwe schors. De bladeren vallen fonder orde op, lange gevleugelde vleugels, waarvan daar twee paar aan een enzelfde vleugel staan, zijnde die van de Laurierboom enigszels gelb, bovenste slankter, teerder, en puntiger, aan de zijden zyn ze ook wat op en neer gaand, maar enigszels gemitteerd, ook neerwaarts na de aarde geboogen, de zenuwen die aan de lengte der bladeren loopen, en uit de bladstelen barsten, vormen niet veel. door het midden van het blad, maar hellen meer naar de ene als de andere zijde toe, waaruit ook enige halve manierige adertjes voortkomen, die naar de zijden der bladeren aflopen. De vrucht is van kleur en vorm gelijk aan die van de Pistacia, oud werelds gekapt, wij ook oordelen, datzelfde te beoorende bovenstam die in grote verhouding komt te overtreffen, en is de vrucht van twee gekleede drie ribben, wit van kleur, ingewanden zijn overtrokken, waarvan een leder-achtige, huidige laag, pelikula fuskacee amius. Perpetueel groen veld, met andere buitenlands planten; een hypocaustische kelder is te vinden. Dit boomgewas staat altijd groen, evenmaar de andere Amerikaanse planten in glazen kassen bewaard worden. ARBOR CAMPHORIFERA JAPONICA, FOLIIS LAURINIS, FRUCTU PARVO, GLOBOSO, CALYCE BREVISSIMO. Breyn. Prod. a. Quantumvis D. Breynius Cent. r. ut & Prod. 1. nec non Nicolaus Grim Mifcell. Cur. Germ. An. 1 x. hanc descripserint arborem ; non inconcinnum tamen fore exstimavi, eandem in Horto Medico Amfel. vigentem, hic quoque reprezentare. Hic arbucula, quam putemus ex munere Nob. Vir. D. Andrea Cleyeri, M. Dodg. & Senatoris in Promontorio Bonz Spei, & qui anno feptimo super millestimum, excente summo & octuagesimo, MenfeSeptembri, Hortum Medicum ornare coepit, in hominis proceritatem iam. CXCVI. Radice nititur lignea, Caphuram vehementer redolente. Caudex qui longe lateque in ramos brachiatum, teres, eretus, cortice dilaté vivente, nitente; amidus, per adolefcentiam inaequalis, scaber, & coloris grex. Folia Caffiza lignea, exceptis nervis, qui, perpetuo naturae ordine triplices existunt in Caffiza foliis, per foliorum longitudinem excur rentes, in hanc verò unicuram saltem nervum medium foliorum fecantem, & in multos minores diffusum, conspicere licet: (si verò tres inveniantur nervi in foliis Camphoriferarboribus, quod in junioribus plantis foliis memini, adhuc natura addendum: Sunt autem folia pediculis longis, tenuibus ex suico-spadicibus, nixa, alternatim positae; palmam longa, duos digitos transversos lata, margine equali. XCV. JAPANSCHE CAMFER-BOOM, MET LAURIERIGE BLADEREN, KLEENE RONDE VRUGTEN, EN SEER KORTE KELKZENS. Oefen de Heer Breyne in seine eigne eevffe Cent. en in deszelfs eigne eevfle Prod. ; als mede de Heer Nic. Grim im. Mifcell. Cur. 