title: Natuurkundige lessen, door proefneemingen bevestigd, tot opheldering van allerley dagelyks voorkomende zaaken ... Uit het Fransch vertaald
creator: Nollet, abbé (Jean Antoine), 1700-1770
text: "De Beeldenis, die men ziet in een Spiegel, kan zelf ook weer dienen tot een Voorwerp, en zich voor de tweede maal in een anderen Spiegel laten zien: en indien deze op zulk een wijze geplaatst is, dat hij de Beeldenis weer terugkaatst op den eersten." Les 2. Af-deel. De Beeldenis maakt weer haar Beeldenis, Een Kaarskroon veelmaal gevien. Kan zich in denzelfden veiligheid achter een. Gezien worden, Dergelijk een Schouwspel ziet men dagelijks in de Vertrekken, daar een Kaarskroon hangt tusschen twee Spiegels, die vlak tegen elkaar staan, Evenzo liggen ze opgericht, Maar, omdat de Beeldenis, die tot een Voorwerp dient, verder van den Spiegel afstaat dan het Voorwerp zelf, moet ze zich ook verder achterwaarts vertonen dan de eerste Beeldenis; beter welke op dezelfde wijze in de volgende Beeldtenissen plaats moet hebben. Hierom ziet men in dergelijk geval zovele Kroonen, de een achter de andere, allemaal op dezelfde Rechte Lijn. De verst ver van die Beeldtenissen zijn ook de flauwste, om dat er op ieder lichtgeveldje minder licht invalt: het welke de reden is, waarom de laatsten met een mindere hoeveelheid van Licht gevormd worden, en daar door zich flauwer en als waren ze van verre in vertoonden." Men maakt zometijd uit Liefde hebzucht Spiegels met verschillende vlakke zijkant, in de vorm van een Kasteel of van een Porselein, die de Eigenaap hebben, dat ze een enkel wel aan een verbonden en geregelde Beeldenis maken, van verschillende voorwerpen of verschillende delen van een en dezelfde 'Tekening, hier en daar verspreid en van elkander afgezonderd door tussenvlakkenruimten, die men of geheel ledig laat of met andere 'Tekeningen en Gedaanten vult, daar men in de Spiegel niets van ziet. Van deze Uitwerksels heeft men zich zonder veel moeite een Denkbeeld kunnen vormen, als men het geen ik tot hier toe van de Vlakke Spiegels gezegd heeft wel begrepen heeft. Laaten we, bij voorbeeld, een onderhelft, dat er vier Weerkaatsende vlakken of Zijden zijn, die Loodrecht rondom een Voetstuk staan opgerekt, gelijk in figuur 12 verbeeld wordt door ABCDEF. Plaats 11, en dat het Oog geplaatst wordt op zes kerels behoort bij de Afstand als in F, en een Voet of daaromtrent hoger dan de Tafel daar de Spiegel op legt; dan zal dat Oog, midden van de Weergekaatste Straat, BF, CF, DF, EF, en andere zelfden als, alles kunnen zien wat op de tafels ABHG, BCKI, CDML, TD EON, getekend is: maar van het geen butenen die tafels is, en er tussenvlakken zijn gevuld, zal het Oog, zolang het op zijn plaats blijft, en niet naar Rechts noch naar Links zijde afwijkt, in de Spiegel niets kunnen zien. Hierdoor heeft men vrijheid om de tussenvakken als HBI, KCL, MDN met Voorwerpen en Gedaanten te vullen, die met het Ontwerp geen de minste overeenkomst en gemeenschap hebben, en op die wijze de Schilderij, daar de Spiegel de Beeldenis van vertonen moet, en wier verlichting een vervanging is van het ook maar al wat gelegen, wiens zijden versmelten is in vlakken bestaan. Zo zie men, dat wanneer men in de Voetstuk van den Spiegel in de figuur 12, zo veel Driehoeken tekent, als in figuur 13 verbeeld wordt, hierdoor de omkroking alle de lijnen die de Spiegel bij een vergadering zal, en men daarin ziet de vierzijdige voetstukken van de Spiegel waar de lichtbron in de vroegere tijden in de verlichting voorzien was. In een groter, verward formaat te geven en te laten zien, dat voor iedereen, men de orde en aan een reeks van haar van niet gewaar wordt. Door dit soort spiegels heeft men dat- Maakt zijn en boven nog aan te merken, dat de werkelijkheid, wanneer de stralen gevangen staan, P, Q, R, en de keerd. overige, alle de delen van de schildering als A, B, C, D, E, F, voor 't oog zich tonen, doen in een geheel andere en regelvrijde orde, dan waar ze op 't papier staan. Men kan, als men die door stralen 4, 5, 6, de buitenste delen van de schildering TOMOS de binnenste naar buiten, en dus de gehele schildering in een omgekeerd stand zien staan. En dewelke dit in alle driehoeken eveneens plaats heeft, merkt men ligtelijk, dat alle de bijzondere delen van de schildering, die vallen zijn in ieder van die driehoeken, just verkeerd moeten getekend zijn, indien de afbeelding, in de spiegel, de schildering naar hun baarlijkeorde en stand tonen zal. Dit is ook een reden, dat men... Fi. Ze te raden wat er op die Tekeningen en Prints staat, als men het ziet met bloot oog en zonder Spiegel. Deze zijn de voorzamste Uitvindingen van de vlakke Spiegels: nu zullen we tot die van de kromme of geboogde Spiegels, en wel vooreerst de zulken die Veren rond zijn overgaan. VIERDE GEVAL. Naderende Straalen Weergekaatst door een Verheven ronde Spiegel. V. PROEFNEEMING OGenot. In deze Proefneeming, gelijk ook in de twee volgende, bedient men zich als voorheen van de groote ronde Schijf die in zauw afgebeeld is. Maar in plaats van zes vlakke Spiegels, zet men in CD een Spiegel die verheven rand is, en door twaalf verdeelde groepjes Naderende Straalen op vallen, op de manier als men deed in de vierde Proef. In die wys als men deed in de vierde Proef. Uitaverklikking. De twee Weergekaatte Straalen, in plaats van op het doorlatend Raampje B samen te lopen, en daar met elkaar een Lichtend punt te maken, vormen twee verschillende Beelden op. Waar uit duidelijk derhalve is af te nemen, dat hun Nadering nu na de Weerkaatting zo niet is, als ze was voor dat ze den Spiegel raakten hadden. VI PROEFNEEMING. Het Meervoud van de Verhevene Spiegels op dit soort Aambeeld. Naderende Straalen op een verheven ronde Spiegel. Uitgevijzert, Evenwijdig stralen worden na Tegenwind de Werkwijze Verwendende: het wellen een Koek- Zichtbaar bespreken. Zo uit de tuffchenruimte ronden te der Schraalen, die onopzettelijk wyder piegel. wordt en'zij meer en meer uitgespreid in de breedte, van den Spiegel tot aan het Raampje B toe; als uit den onderlingen afstand der schraalen, die zij op zelfde vormen; en welke Afstand merkelijk veel groter is, dan die van de Gaten dagelijks de Straalen door- vallen in A. ZESDE GEVAL. pieken Verevenwijd de Verbenwijdde Schraalen, VII. PROEFNEEMING. Toetsen, . Men doet de Invalijle, Zowel as de Wijderop dezelfde wijze, aan door het goed de middel als men deed in de derde Proef- neeming, terwijl men den Verhevenwijdde Schraal, als voorheen, op zijn plaats zet, Uitwerkzels. Na de Werkwijze staan de twee Lichtende Cirkels, die op het doorlopende Raampje B gevormd worden verder van malkander af, dan men ze van een Verwijderd ziet, als de Straalen, na een weg neemen van den Spiegel, regelmatig staan aan E voort- Ichten: waar uit duidelijk blijkt, dat ze na hun Werkwijze meer Wyderen, dan voorheen en bij hun Invallie. Opleidingen. Gelijk wij den vlakke Spiegel verbeeld hebben door een Rechte Lijn, zo kunnen wij ook gevoeglijk den Verhevenwijdde Spiegel van de drie laatste Proefneemingen aan- Igerken als een kromme Lijn, wier Rug of Rolronde zijde gekeerd staat naar de Straalen, die er op vallen. V. DEEL, Lijk Nieuwe eigentijke, ge 289 hoor, 2. A F- DEXL, Wyderende Straalen op een Verhevene ronden Spiegel. Evenwijdige Straalen worden verderende, XVI. DEEL, 2. A E» DELL. 290 WEERGEKOND LIcht. Oorspronkelijke tekst. lyk wy reeds voorheen op verschillende platen van dit Werk gezegd hebben, een kromme Lijn niets anders dan een assemblage schakeling of reeks van Rechte Lijnen, die ongeveer klein zijn, en met een ongeveer helling en schuinesheid wederzijds aan elkaar gekoppeld. Laat ons, om het op een eenvoudiger en beter verstaanbare weg over te kunnen spreken, die eerste beginstelen, zodanig als de Graad hun schuine Helling op elkaar van een zogenaamde grootte afnemen, en we zullen wel hebben kunnen bespreken, waarom de Stralen, door een verheven ronde Spiegel aan de rug gekast, dezelfde orde, hetzelfde oplopende beloop niet behouden, dat ze samen hadden, toen ze op de Spiegel vielen. Want, omdat iedere van hun zijn Stoekhoek aan zijn Stootbok gemaakt, en de deeltjes van de Spiegel, die onmiddellijk aan elkaar volgen; de schuine Helling van den echten Spiegel die er op valt, dan heeft de onderste die een wig aan voor of speer naar links. Dit gebeurt, moet het feitelijke gebeuren, dat die Stralen na hun Weerkaatsing of meer tot elkaar naderen, of verder van een afwijken, dan ze tevoren deden. Het laatste nu van deze twee Uitwerkelijkheden heeft plaats, als het Licht op de Buitenkant of Verheven ronde zijde, uit Weerkaatsen. XVI. LES 2. AFSLIET DEEL A van een Spiegel valt. Dus veranderen de Evenwijdige Stralen, af, in figuur 15, die op de Declinaat einde van de Spiegel vallen, en daar in de Weerkaatsing hun Stoekhoeken aan, bij elkaar, en hun Stoothoeken aan, bij elkaar, maken, in Wijderende Stralen, en worden naar een naar naar achter gekaatst. Op dezelfde wijze ziet men, als het Oog staat op figuur 16 en 17, dat de Stralen, die hun punt van samenloop of Naderpunt in het zouden hebben, volgens dezelfde Regel, zich na hun Weerkaatsing eerst verzoeken in ; en dat die, wier Wijdericht naar aanvallig zou zijn, of op een afstand als van een grotere trap van onderlinge van één Mis. Point dé (fir 17) 9n merkelyk Convergence Plsat 111, Fd. 16.17, XVI.LES. 2. AR- DEEL. Klootfíche Spiegels. 293. WrERGEKAATST LiCH'f; king en Verwydering. aangenomen hebben omtrent het putt /, dat op den zelfden sf- ftand van den Spiegel gerekend wordt te ftaan als het punt s». | De Spiegel, dien wy tot de laatfte Prof reemingen gebruikten, heeft flegts eenen en- kelen bogt, een kromte die maar naar .eenen kant heen geboogen is; en dat is ook ge- noeg, als men alleen zulke Lichtítraalen in *anmerking neemt, die allen in't beloop van een ent zelfde Vlak vallen. Dog men be- grypt ligtelyk, dat alle de Uitwerkfels, die wy hier zagen plaats hebben , ook toegepsft kunnen worden op Spiegels, die naar alle "yden heen gelykvormig geboogen zyn ; als, by voorbeeld, de Verhevenronde klootíche Spiegels, en die volkomen Bollen uitmss- ken. Want dewyl ieder Rolronde of Punt- zuilvormige bondel van Lichtftraslen., in Qe.langte volgens het beloop van zyn A doorgefneeden, een oneindige menigte van - "VJekken kan uitleveren , zullen allede Licht- draaden, die zig.in ieder van die Vlakken SPIEGELKUNDE.- 293 of meer fchuins, op den Spiegel vallende, XVI.LEs. een Lyn ontmoeten, daar men altyd hetzelfde van zal kunnen zeggen, als wy ten opzichte van de Punten 5, d, van figuren 16 en 17 hebben aangemerkt, Deze drie laken heeft men derhalve voor zekere en onbetwilde waarheden aan te houden. Voor eerst: dat alle Spiegels van deze soort, 't zy ze klein of groot zijn, de Naderende-Stralen, die in een zeker punt zouden samenlopen, ten minste minder sterk tot elkanderen doen Naderen, Ten tweede; dat ze de Stralen, die alleen maar Evenwijdig liepen, Wyderende doen worden, En eindelijk; dat ze de Wydering van de zulken, die er reeds iets van hadden voor de Weerkaatsing, na dezelfde doen afnemen. Deze drie en onmiddellijke uitwetstelingen geven tot verschillende andere aanleiding, die betrekking hebben, zoo op 't verwijskun van Warmte als op het zien van Voorwerpen, Over eenige van deze zal ik hier wat omstandiger spreken, Ge- XVI, LES. 2. DEEL. Bolle Spiegels vergaderen de Zonnestraalen niet. *Maanlicht geeft geen warmte zelfs niet. Donder Spiegels. WEERGEKAATST LICHT; Gevolg, Te vergeefs zou men de Verhevene ronde Spiegels gebruiken willen, om de warmte, die door de Stralen der Zon veroorzaakt wordt, te vermeerderen, Want, de wij die Stralen natuurlijk voldoende Evenwijdig aan elkaar zijn, als ze tot ons komen; Zouden ze, wel ver van Naderende te worden, gelijk ze moeten doen, indien ze meer kracht zouden krijgen, in tegendeel niet anders dan Wyderende, en dus Weer en Zwakker kunnen worden, door dergelijke Oppervlakken Weergekaatst. Dewyl de Planeeten , die de Straalen der Zion naár ons te rug kaatzen, van een Klootronde, of byna Klootronde gedaánte zyn, moet het Licht, dat wy 'er by weer- ftuiting van ontvangen , noodwendig 7eer verzwakt zyn, niet alleen, om dat het een veel langer weg heeft af te loopen, voor dat het tot ons komt; van de Zon , 'zyn oirfprong , naar de Planeeten, en van dezel- y^ weer naar onzen Aardkloot; maar ook daar- neue SPIEGELKUNDE) 2$ «laarenboven, om dat 'er maar een pedeelte van dat Zonnelicht naar ons W eergekaatft wordt, en *t geen 'er van tot ons komt zeer dun en yl geworden is door de Wydering, welke de Klootronde gedaante der Weer-. káatzende Oppervlakten "er aan gegeeven heeft, De Heer. Bowguer, na 'er met groo- té naauwkeurigheid Proefneemingenover ge- da&n te hebben , beweert, dat het Licht van de Volle Maan, op haar middelbaaren Affand van de Aarde , driehonderddui- zendmaal Yler is, dan dat van de Zon. Dit is ongetwyffeld ook de reden, waarom het Maanlicht geen de minfte Warmte geeft, zoo veel men immer kan gewaar worden; zelfs niet, wanneer"t men door middel van Brandípiegels by &én vergadert. Wantfchoon men *t al eens daar tos wift te brengen, dat men dat Licht weer zoo fterk verdikte en in een drong, als het door het Klootrond Lighaam, dat het ons toezendt, veryld is geworden, *t geen zekerlyk zeerbezwaarlyk zou te doen vallen: zou hct epter nog altyd mejkelyk minder kragt hebben, dan of het T 4 regt. XVI. LES, 2. A E- DEEL. XVI.LES. 2 AF DEEL. Koa:'e op de Se-g- toppen. V. "rel 2 $ sb. kai...s-. 296 WEzRGEKAATET T D regtítreeks van de Zon tot di brem; dei, wyl'er ecn vry groote mepnignm vao Sota. De onderweg verloren gaat, die op de taanraken van het Lichthuis, dat baar weet kaatzen moet, 't zit in 't doorlopende van den Dampkring der Aarde, ingeprikt, of naar elders afgewend, of geblust wordt, Het is een onontkoosbare en vangbare Reeks, die is erkend waarheid, dat men op de Top van hooge Gebergten minder Hindering voelt van de Zon, dan in Eenzelfde Vallei, en laag Vlakten: 't is beter koud. Onder de andere oorzaken, die tot dit Uitwerkbel ook het hare doen, mag men met recht de Verndering van de Lichthas tellen, die daar door de rond- slingrende Oppervlakte van den Grond merkbaar moet toevalen. Wat, gelijk ik reeds voorheen heb aangemerkt, de Hitte, die men op de Oppervlakte van den Aardbodem gewaar wordt, ontstaat niet alleen uit de Straalen die Regenstroom van de Zon naar ons komen, maar ook uit de Stralen, die door den Grond en van elders overal verkade worden; Als deze nu, door de Wijze, waar op zij weerkaatsen, verhoogd, of uit elkaar verstrooid worden, moet het gehele Uitwerkbel ook wakker door, en de Hitte minder merkbaar zijn. De Verhevenronde Spiegels doen, even gelijk wy van de Vlakke opgemerkt hebben, altijd de Beeldenis achter de Weerkaatsende Oppervlakte zien, en in een stand, welke met die van het Voorwerp overeenkomt, Maar, in plaats dat, in de vlakke Spiegels, het punt van Weerkaatsing juist in 't midden staat tussen beide, en de Beeldenis net even ver achter den Spiegel is, als 'er het Voorwerp voor is, komt, in de Verhevenronde, de Beeldenis nader bij den Spiegel. gel ; en min of meer, naar maate dat de Spiegel min of meer Rond van beloop is, Dit onderícheid tuffchen die twee zoorten van Spiegels ontftaat daar uit, dat in deeze de Natuurlyke Wydering der Straalen, die uit ieder zigtbaar punt van 't Voorwerp af- Íchieten , na de Weerkaatzing grooter wordt , T5 ge- XVI. LES. 2. AF». n EE L. Wy zien de Becl- tenis agter den Spic- gcl, dog nader 'er by dan 't Voorwerp. X VI.LES. 2- AÀ Ye DEEL. LU Plaat lll. Fig. 18» Pjaat 1I. Fig. 8. De Beel- tenis is. kleirer dan 't Voor^4 werp, ] P'aat Il I. E.g. 15. 498 WEERGEKAATST LiCHT. gelyk wy in de zevende Proéfnéeming gé- Zien hebben. Daar door wordt hun punt van zarnenloop, het Toppunt van den Lieht- kegel die op ons Oog ftaat, en daar wy al- tyd gewoon zyn het VoorWerp te plaatzen, dat ons die Straalen afíchetzen , nood wen- dig nader by ons Oog gebragt; gelyk uit vergelyking van fíguwr 18 rnet figyer 8 lig- telyk zal kunnen begreepen worden, Een ander Uitwerkfel, waar in de Ver- hevenronde Spiegels van de Vlakke verfchil- len, is dat zy de Beeltenis altyd kleiner tnaa- ken dan het Voorwerp;.en wel zoo veel kleiner, naar maate dat het Voorwerp ver- der van de Weerkaatzende Oppervlakte af- ftaat, Men zal hier de reden genoegzaam vanbegrypen kunnen, als menop de Gevol- gen let, die 'er tnoéten: voortfpruiten uit onze vyfde Proefneeming: door welke wy hebben doen zien, dat de Straalen, die by hun Invalling Naderende zyn, altyd na hun W'eerkaatzing op een Verhevenronde Op- pervlakte minder Naderende worden. Waar door komt het, dat de twee Stralen C* en Dd zich verder agterwaarts vereenigen, dan zegenzegde zouden hebben zo ze den Spiegel niet ontmoet hadden: en door dat nieuw beloop hunner Streeklijnen, doen zij derhalve de Beeldenis ook zien onder een Gezichtshoek, die kleiner is dan die, waaronder men het Voorwerp gezien zou hebben, indien men het rechts rechtstreeks gezien had uit de naamelijk, onder de hoek van 45°. Wanneer datzelfde Voorwerp op een groter afstand van den Spiegel geplaatst wordt, zullen de Invallende Stralen ce en d d, daar door minder Naderende geworden, zich na de Weerkaatzing nog verder agterwaarts, achter den Spiegel, vereenigen, dan in het eerste Geval: waar door men de Beeldenswaarde zien zal onder den Gezichtshoek die weder kleiner is dan de hoek van 45°. Maar ondertussen staat hier aan te merken, dat wanneer een Verhevenronde Spiegel Naderende Stralen na de Weerkaatzing minder Naderende maakt, dit maar het algemene Uitwerkelijke is, dat hij zou kunnen maken. De Naderende Straalen zouden tynds Evenwijdig en Wyderen: 1. A Y** DEREL.L.. de geme- maakt. Plaat YV. Fig. 20. Denk- beeld van 't beloop der Naderende Straalen op verschillende gedeelten van den Spiegel. WreERGEKAATST LICHT. nemen doen. Dikwijls; naamelijk, gebeurt het, 't zy, om dat de Spiegel Verhevenronder van beloop is, 't zy om dat de Stralen, die er op vallen, onderling een mindere trap van Nadering hebben, dat deze na hun Weerkaatzing Evenwijdig aan el. kanderen worden, of zelfs Wyderende. Alle Straalen nu, die zulk een Weerkaatsing, welke hen Evenwijdig of Wyderende maakt, gebeurt, kunnen malkanderen bij *t inkomend in't Oog piet meer kruisen, en zijn derhalve ook te eenmaal onbekwaam, om er de Beeldenis, die men zien wil, in te helpen vormen, Wy zullen dit, door middel van een fwur, enigzins duidelijker tragen te maken. Laat dit figuur 20, een Verheven ronde Spiegel, zijn, die een gedeelte uitmaakt van een ronde Kloot, wiens middelpunt in c zou zijn, Indien men van de twee Uiteinden A en B van een Voorwerp een menigte, 200 groot als men wil, van Wyderende Straalen trekt, die op den Spiegel vallen, zodan dat zy 'er de twee ruimten, A, & B, van beschouwen, en de hoeken van die Straalen aan hun volgende hoeken gemaakt zal men deze volgende bijzonderheden kunnen opmerken. 1. Dat de Straalen, die rechtstreeks op het Middelpunt van de Rondheid des Spiegels aanloopen, in zichzelf weer teruggekaatst werden: dewyl zy niet anders dan. Als of ze vlegte verlengde halve Middellynen waren van den ronden Kloot, daar de Spiegel een gedeelte van uittnaakt, Loodrecht op denzelfden vallen, en toch min nog meer naar hellen of naar b, dan naar f. Deze Straalen Wyderen derhalven: zeer sterker van malcanderen; en zijn geheel niet geschikt om ergens waar 't ook is, met elkander te vereenigen. 2. Dit Uitwerkje zal nog opmerkelijker en zichtbaarder zijn in de Straalen, die door de gedeelten ab, 51 van den Spiegel te rug gelaat zijn worden; gelijk men uit het bloote gezicht alleen van de schaafwerkelijkheid ligelijk zal bespeuren kapnen, 3. Men merkt verder dat van b tot aan 4 toe, en in het andere gedeelte van den Spiegel, dat hier tegenover ligt van 1 tot aan 1, de weerstand. gingen niet nauwkeurig vertoond. Nottingham Voorwerpen, die we ons laten zien, niet naar waarheid afbeelden, zoo kan men hun ook nog daarboven met recht te laf leggen, dat ze in het vertonen der bewegingen, die men voor hun maakt, gans niet nauwkeurig zijn. Let een is een noodzakelijk gevolg van het ander. Want een Lichaam, dat zich voor een Spiegel beweegt, moet eigenlijk, kan men zeggen, niets anders dan dat het zich, van plaats tot plaats, nu voor het een dan voor het ander gedeelte van den Spiegel bevindt; Indien het nu gedeeltewij, onder die geduurige plaats-verandering, Lijnen of Oppervlakken afloopt, die niet Evenwijdig zijn aan de kromte van den Spiegel, zoals meestal gebeurt; zal dat Lichaam, om de zo aanvankelijk gemelde redenen, telkens in den Spiegel staan plaatsen schijnen aan te nemen, wier aan een gekeld beloop merkbaar vermindert zal, dan dat, 't welke het Lichaam inderdaad heeft doorlopen. De waarheid van alles, wat ik tot hier toe over de Verhevenronde Spiegels heb aangegeven, kan eenieder zelf bij eigen opleiding duidelijk zien, als hij maar het Oog slaat op een welgebruikte Zilveren zakwerkje, of Gouden Knop, op de kas van een Zakkentuikertje uurwerk, en dergelijke Verhevenronde Wereltsjeug. Kaatsende Oppervlakten meer. Men ziet er zijn Aangezicht, als in 't klein, in afgestekend beeld. Men ziet het waar in, hun natuurlijke stand, en zeer dicht achter de weerkaatsende oppervlakte. Maar zelden echter ziet men het daar naauwkeurig in uitgedrukt, en beweegingen van die Beelden komen ook op verre na niet naauwkeurig met die men haar voordoet. Over een, of dit ontstaat maar twijfel voor 't meest deel, uit de onregelmatigheid van die kleine Spiegeltjes, die veel eer geschikt zijn om te schemeren, en een luisterrijke vertooning te maken, dan om te Spiegelen en Beelden te laten zien. Maar, ook al deze potten ten gevolg van dit gebruik, met de grote naauwkeurigheid gewerkt waren, zouden zij niet gezien zijn in de gewone gevallen van dit soort beden, daar ik hieronder het DEEL, zal laten zien. In het algemeen, het Voorwerp vervat in de voorstelling, is altijd belangrijk, en het gebruik van kleine Spiegeltjes om die te schetsen, wordt met de grote naauwkeurigheid gebracht, wat leidt tot de bewaring van de Beeltenis in haar natuurlijke vorm, ondanks de smallere oppervlakte waarop ze te schetsen is. De Schilder of Tekenaar, die iets dergelijks moet middelen, een Tekening of Schilderij in het klein wil na scheppen, weet dat hij zich een tamelijk goed voordeel van te bedienen. In de Kabinetten der Liefhebbers vindt men Spiegels, die vaak buiten de omstandigheden volkomen gelijk aan het Vlak zijn, en die geregeld, zeer verheven, de zelfde Verkansingswijze hebben als die van Verhevende Spiegels. Toen, ook, vijf tegen een eriger zelfde tak verdedigde van die kleuren Spiegels, die als opgezwollen en uitpuilende schijnen, maar daad door een bedriegelijke verfking schijnen; 200 dat men zich niet, dan alleen op het Gevoel, van het tegendeel kan overtuigen. De voorstelling Opperrichte van het Glas is ook, overigens, in Haarlemite XVI. LE. Lange gestrektheid vunaryk; Gelijk en Vlak, maar de achterkant is met Kloontronde diepten of kuiltjes uitgehold, en met Tin en Kwik-zilver overtoegedragen; Drie Metaalen bekleed, daar de grootste Weerkaatting van het Lichaam op gefühdet is, zodan de Overtoening dan de wanden en bodem van die kuilen en holten vormt, die wij Spiegels die vrat den kant leen, daar de Voorwerpen en de Afbeeldingen syn, Verheven rond lopen, en brengt dus alle Uitwerkselen en Verfchijnlijkheden van dat soort van Spiegels voort, Wij gaan nu toe tot de Holronde Spiegels over. SYXXEVENDE GEVAL Eenvoudige Straalen Weergekaatst door een Holronde Spiegel. VIII, PROEFNEEMING, Toefel, Met deze Proefnemingen gebruikt men Plant X, desondanks. Toefel als men gebruikt plant van de Pit: 30 by aan. 407 Werkstukje SYLLES. "Om aan te tonen piert —2jP | FÉ "dat dit vies is Grootste Wat, 97 / peux, en Vlak- Ket Spiegeltjes geisbeelden zelve. 7 L1 f "Reels, den bes- uL traalen Naderen; en dat zij geraakt hebben, en elkander , en maken onder hun beiden niet meer dan slechts een zeer kleine verlichte Bertje op het Papier van het doorheen Raam B. AGTSTE GEVAL Naderende Straalen Weergekaatst door een Holronde Spiegel, IX, PROEFNEEMING; Toefel, Men laat den gehele Toefel, gelijk hij was in de zoo aanstonds voorgaande Proefnemingen, door het Verbeteringsproces gaan. SIRENDE 305. Glas van de vierde Proefneming bij, dat XVI. LES. men op het Middelichot in A plaats, Uitwerksel, — De twee Invallende Straalen, wiens punt van Samenloop of Naderpunt in E is, gelijk men zigtbaar ; en zonder veel moite bemerken kan, als men maar den Spiegel weg neemt, om ze rechtstreeks te laten doordringen; verenigen zich na de Weerkaatsting, en kruisen malkander in de tusse ruimte, die tussen den Spiegel en het doorlichtende Raamje B is: waar uit ooglijpend blijkbaar is, dat hun Nadering sterker is toegenomen. NEGENDE GEVAL, Wyderende Straalen Weergekaatst door een. Hoge ronde Spiegel, X. PROEFNEEMING; Toe(e)fel, . Men gaat in deze Proefneming volkomen. in alles op dezelfde wijze te werk, als men Co A Naderen-- de Straalen op den Hoge ronde Spiegel. Totale som van de tweeen gevaten bedragen, twee Bedragen op 3. En of ze beide verdeden, welke bedragen men in de Praktijk te wonen Verdeelde en wil men als de eeden, wanneer men wil. Hier loopt de verdediging. Dit is de Werkstelling, door de totale omvang van de Spaak veroorloven, door een krachtige, nieuwere Spiegel onde ga SPIEGEELKUNDE Gg . Eerste, de Straalen, die bij hun invallen ver. LERs. , Naderend waren, nog Versterker tot klante - 7 A / "wennen dat Naderen. .. Dat de Evenwijdige Straalen in Naderende worden veranderd worden. En eindelijk dat de Wyderende Straalen minderen trap in Wydering beginnen, en dat ze wel Evenwijdig, of ook wel Nadersnel kunnen worden. Opbelijgingen. . Op deze wijze als ik voorben in het verbaal, Evenwijdig. Kiaasen, de uitvinding van de Verhevene Straatsonder Spiegels gezegd heb, dat men hun oppervlak aan begrijpt tot een, zodan rendend. Zo ook hier de Beginstelen, waar uit de Holende Spiegels aanhangende velden zijn, aan beide zijden als 700 weelderige vakjes, die vervolgens schuins tegen elkaar staan; even eenkel, ongeveer gelijk de lijnen - 2 voor en 1 achter, in het groot worden weergegeven. De stralen, die op twee-zulke schuine hoeken tegens elkaar staande vakjes of velden moeten vormen, mogen noodzakelijk, dewijl zij enig licht van elkaar vallen, niet volledig schuinkantig zijn. Ze moeten op iedere van dezelve hun stoop aan hun stoop gelijk maken, nadat tot elkander gebracht worden. Dit is zodanig, waarom in de achtste Proefnemende twee lichtstraalkokers naar hun weergave, Naderende werden, daar zet vooren evenwichtig waren. De Evenwichtigheid kan men als den juiste Middelweg aanmerken, ter verbindings de Nadering en de Wydering. Zo draaien de stralen maar het geringste uit dat soort van net evenwicht wijkend, door een weinig naar elkaar te hellen, moeten ze noodzakelijk aanvolsomds weerzijds beginnen te Naderen en samen te lopen tot een gemeen punt van verenging. Dewyl het voornaame en nimmer feilend Uitwerkfel derhalven, dat den Hollen Spie- gel byzonder eigen is, daar in beftaat, dat hy de Lichtítraalen, die hy Weerkaatft , al- tyd nader tot elkanderen brengt, ziet men ligtelyk met den eerften opílag van 't Oog, en zonder dat'er verdere opheldering toc van nooden is, om welke reden de Straa- len van de negende Proefneeming na hun . Wett- S$PIEGELKUNDE grij Wreerksatzing fterker Naderden, dan ze te «vooren deeden, en.waarom die van de tien- de Proefneeming een aanmerkelyken trap van hun Wydering verlooreu. Maar dewyl deeze Uitwerkfels, voornaa- melyk, van de onderlinge Helling en Schuins- heid. der Deeltjes van den Spiegel tot elkan- der afhangen, mag men billyk vérwagten, dat hoe zyn Holligheid dieper en de Opper- wlakte daar door krommer van beloop is, hy ook het Licht zoo veel fterker by mal- kander zal brengen, en de Straalen in een kleiner uitgeftrektheid en fchielyker by een verzamelen, En dewyl de Weerkaatzing altyd haar beftendige Evenredigheid houdt met de Invalling, zal men ook gemakkelyk kunnen begrypen , dat de Straalen, die door een Hollen Spiegel van een zekere bepaalde kromte Weergekaatít worden, zig zoo veel te fterker zullen naderen, zoo veel eerder zamenloopen, naar maate dat zy reeds beter tot zülk een vereeniging en zamenloop ge- íchikt, of'er minder vervreemd van waren, voor dat zy by de Weerkaatzende Opper- V 5 | vlak- XVI.LES. 2. ATF- DEEL. Min of meer naar elks by- zonder be- loop, en e krom- te van dea Spiegel. 314 WzxznoEKAATSTLICHT. ah XVLLES. vlakte kwamen. Dus mag men derhaiven, 2. ÀF- DERL. Brand- punt van een Hol. lenSpie- gel. Brandpunt der Evenwijdige alle andere omstandigheden gelijk geteld, met recht zeggen, dat de Stralen, die vóór dat zij den Spiegel raken, de meeste Nadering hebben, ook de gene zijn, die aan de Weerkaatting betreffende allernaderlijkst bij. hierbij zullen vergaderen zullen en samenlopen, en dat zij, die bij hun Invall het minst voordeel hebben, de beste gekozen zijn, om samen de Werkom in Evenwijdige of in Maande vormige Raak te veranderen. Als een Hollands Spiegel het Lichtstralen elkaar in elkanderen Naderen doet, wordt de plaats, waar zij bij een vergadering en samenlopen, het Brandpunt genoemd. — Die Brandpunt, gelijk uit rood voorgestelde sambasoor, gemakkelijk is op te maken, kan voor allerhande spieren van invallende Stralen met akoos hetzelfde zijn, maar verschilt wel in soort en berekendheid. Indien de Stralen Evenwijdig op deze Hollands Kloostermoen Spiegel vallen, gelijk het beeld in figuur 22, zullen zij hun Stuithoeken aan de Stuithoeken gelijk maken, dat zij zich verzamelen zullen in een kleinen Omtrek van ruimte in F: dat is, op een afstand van den Spiegel, die het juist vierde gedeelte uitmaakt van de Middenweg door de Hollandsheid van den Spiegel; of van den gehele Kool, daar de Spiegel een stuk van is. Stralen, die naderende opvallen, als fg, bij, zullen hun Brandpunt nader bij den Spiegel hebben, in K, bij voorbeeld; en die, die voor hun Weerkaatting Wijdere vormige Raak hebben, gelijk /m, 5», hebben hun punt van 14 menloop in P; verder, namelijk acht, en op een grooter afstand van den Spiegel dan het Brandpunt der Evenwijdige Stralen. Graaf, Voor een volledige bezoek aan de Einde van de tijd, en niet, maar leid Punt; om dat een Kloonrede krommer het regte beloop hebben is, dat er vereist wordt om alle de Weergekaatste Straalen nauwkeurig in één te doen samenvallen. Dit gebeurt hier maar slechts aan zulke Straalen, die het naast bij de Aas aan den Spiegel zijn. XVI. LES, 2. AF- DEEL. Straalkappen. In het gebruik der Holronde Spiegels beschouwt de Natuurkunde tweemaal zoveel soorten van Uitwerkels. De een bestaat daar in, dat men door middel van die Spiegels de Vuur of Lichtstraalen in een kleine Omtrek bijeenverzamelt, en ze daar door in staat stelt, om zelfs de allerharsteste en het digste in een gedrongen Lichtschijn te maken, Vuur en Vlam te doen vatten, te doen smelten, en tot Kalk te verbranden. De andere Uitwerkels betreffen de Beeldvormingen en Schijnvormingen der Voorwerpen, welke die Spiegels ons doen zien. Van de eerste heb ik reeds voorheen in het breed gesproken, in de Dertiende Les, daar ik de verschillende middelen beschreef, die dienen kunnen om Vuur te maken, en meen toen ook alles over dit Onderwerp gezegd te hebben, wat er inzonderheid van geweten diende te worden. Een stuk zal ik er hier slechts nog bijvoegen, dat zeer opmerkelijk en ongemeen wel geïcht is, om het geen ik in Natuurkunde, 17 in de laatste Proefnemningen gezegd hebben nader te bevestigen. XVI. LES, . AF- DEEL. "Wij weiden Holtonde Spiegels van vijf of een gloei-agnetten. Twaalf of veertien duimen middellyns, en van dat beeld van kromte, dat bij Brandpunt der Evenwijdige Straalen op twaalf of veertien duimen Afstand valt van de Werkwijzer, de Oppervlakte, zet men Loodrecht, en Vlak, Evenwijdig, tegen elkaar over, en plaatst daarop een wel doorgegloeide Kool in het Brandpunt van een van de Spiegels; die Kool strekt Buskruid, Zwam, of Zwartemaan aan in het Brandpunt van de andere Spiegel, al stonden zij beiden vijfentwintig of dertig Voeten ver van elkaar. Tot deze zonderlinge Proefnemingen werden er just geen Spiegels vereist, deze zijn volmaakt in hun soort. De Heer Vaugeren, die ze van de Jezuïeten te Parijs geleerd had, en ze hierher overbracht, gebruikt er veel Spiegels toe van Verguld Hout. Ik doe nu zedert vijfentwintig jaar, die Kool tuffchen twee Spiegels branden op een verre afstand. Zelfs Spiegels van Verzilverd Hout, of Bordpapier. -Dageraad, -Courmier, -Ou, ik heb evenaar een gesegereerd en gekleed van Huidguan, verworven een van Zwart, en een van Grijp. Acht maal acht, een groot en klein man, moesten op die dag de Wamdrman Servet aan het regenbogen. En gingen boven hen allen aan een zijde." "Immers, deze verklaring is crucial - Het ministerie van Buitenlandse Zaken, de Kansel van de Parlementaire Commissie, en verwoorbaarlijk, het veeuwschap. De Wet van 1 mei 1890, perhonenlijk deel IV, artikel 89, geeft de kans om een vroegtijdige verkiezing te voorkomen. Het is dat zo, de Kool aan de stok, waar men zich met zorg bij moet denken aan de spiegels, in wiens Bijstand men zich vastprijkt, gekeerd is, per een paar aan: bladstapelen bestendig altyd even gloed van de brandstapel. De Heer de Fay beëindigde bij te staan, dien eindtijd op een groot vat, nu onnodige wys van den door Warrichte gezondheids centrum van een gebal, wier hal s vager is; daar hoor gewoon, op dat de pal zelf, dat de uitertste daar hij op staat. XVI. LES, A. W. DEBL, om de Kool een paar gloeiende hopen te maken, faser zijnde dam de benedendste Rask van viterdem Spiegel de Voorstelling niet beletten, zodat ook op dit gedeelte van de Vlakke oppervlak te vallen, in Blad van de een Windbel bedoek ik ingevoegd, verhouding tot Dubbele Kleppen of Luchtgaten, wiens Riet in een Glazen Buis zit, die in een gat in het Midden van de Spiegel staat, vastgesteld is, tot ongeveer twee Duimen na het einde van de Kool Velt. Ik mag er daarboven ook nog wel dezen raad bijvoegen, indien de Proefneming geraken moet. XVII. LES, gelijkaardig in helderen Peel. Verklaa- zing vat dat zon- derling Brandp PL pv, Ouraalen ab, de, in f 223 gmx Fig. a2. Stuithoeken altyd yk zy! na ar nh E hoeken , .Naderende v worden, ez menloopen , moeten op dez Ze 1f de zelfde reden alle Stra: Fe, uit cen Strazlpunt zeplaatít den Ka nme: Eve 'enwydig wem denzelveri aatft ww OSTPIÉGELKUNDE. yer Kool in het Bràndpunt f naar den Spiegel XVL.LES.- fchieten, gebeurt, viii. . Als nu vervolgehs deeze bondel van Even- wydige Straaleà , op zekeren Afftand, een dergelyken Spiegel ontmoet, ondergsst hy op denzelven een tweede Weerkaatzing, en alle Zzyne Draaden of Straalen, daar hy uit zamengefteld is, nu Naderende geworden, : vetg&deren zig en loopen zamen in dien kleinen Omtrek van ruimte, daar 't Bus- Kruid of Zwam geplaatít ís, en doen 'er een j Warte geboren worden, groot genoeg om bet aan te fteeken, ^ Índien tnmen onderítelt dat de gloeiende Men Kool zcer magsuwkeurig in het Brandpunt icekt et Étzat van den eerften Spiegel, en dat der- 4.6 aan, Hliniven de W'eergekaarfte Straalen volmaakt 5o Voeten Evenwydig zyn aan malkanderen, zou dee- "^^ ze Proefneeming zeer wel gelukken kunnen op een Afítand die nog merkelyk grooter was, dan vah vyfentwintig of dertig Voe- en. Want de tweedc Spiegel, hoe ver wen bem ook van den eeríten af plaatfte; pou dan altyd de zelfde hocyeelheid van : V. Drzzr, X Straa- :3 WUIZEGREAATSTL:iCH, - Scuaxes wagen, diede cerfbe hem toezond Vxmur ce Lcx, Cx "er tu(Íchen beiden is, ti zxm zx Scumaem door moctra ope, TCXULTAAKI's- Omverrnydelyk cenigen aít er cres cc; e3 Omm die reden kunnen & ScwwEs ze verder , dan maar tot op ea zc&men —12 vin Ádkand toe, wanclkandeen — wcwrlmi worcen; wrelke tap omdeturm- ihen rrcisvk veríchillen moet, naar mae z vi- e mincer o meerder volkomenhdd | e£ j-ccc? à Spiegels, van de nenige et Eur vz* t Vucr, dar men grbruikt, vam iei twt-rderen flxar van den Dampkring cc irc 9c; em Cergelyke omfissdigheden cer, De rr Ds Fay íksk met Spirgdi viz Verc Pier, die twintig Duim Mzcienves Liccen, Zwam sanop cenisf- Sx-C vaa vyfde Voeten. De Vliegende Spiegels, gelijk ook de Verkeer, geeft ons altyd de Beeltenis van der Voorwerpen zien achter de Werkwereld. De oppervlakte; ik wil zeggen, der die oppervlakte altyd tufichen de Beeltenis studeren het oog van den Aanschouwer. Met de Holronde Spiegels is het op een andere manier gelegen. Dergelyk een edelmoedig Uitwerkje ziet men bij hen niet gebeuren, dan alleen in zommige Gevallen; wanneer, namelijk, het Voorwerp voor den Spiegel geplaatst is, op een afstand die minder is dan het vierde gedeelte van de Middellyn van zijn Holrondheid, dat is, nader bij den Spiegel dan het Punt F in figuur 22. In alle andere Gevallen treedt de Beeltenis, om dit voorste kenmerk, uit den Spiegel, en komt meer of minder voorwaarts, naar mate dat het Voorwerp zich op een meer of minder afstand bevindt. In dezelfde oppervlakte, voorzien van dit Verchyaal -trio van A geen ik, vervolgens nog over dit soort zal Bebben san te kennen; wel, toe te dienen; gelieve men zich dit twee Grootheden voorstellen. t6 bintien. co .Dreageh /; van. welke dk. voor. ; *been in het eerfte Lid deezer afdeeling meer- malen gefproken heb : paamelyk, r. Dat eder: Verlicht o£ .Lichtend- pent van een Voorwerp voor ens Zigibaar wordt; door 2. rhid- 4 WEZZRCEKAATST LicHT) z7.—S* rwr wx bonds vam W werende Stret: i... rm.ocum cm Lacziege! , wiem Vot van zz oLznas mec em Oengrek is, 1 de ope rLE *a& ce Ouoszpel, daar by op rui: zx: zr, mie- 2e Licheerasden of byzoe- imm ANcIarr. oap Oncze Kegel uit beftss, ir to-— £x osmáer teni, welke ht - AmXIL.dq DI w3- WÁyderende, gelyk 1c aciurs£ zrr. c Evenwrndig of Nader Imenli wrelet, €2 a dien Sud op'togg «imm. 3*1 x- re-ucxme Voorwerp of pats, Wiz Zr IfT*2Cc0TX-]OO0XtE, niet meer jccimmox zcaxm kunnen zies (*) Wd i:izm If DIÉTISATO wan ryn, zb dkin t wc cnm nere, 2:5 ik van de byzom mm ls cq- X Ong cn ieders dienfl en Worker Lem. cl. Dat wy nooitcen Vooe we iex. EcI-—3 Zien, ten zy 'e ui ip WrUEDZICs Tye2 CoRander overíbsande uit. ecum vip xcor via Geszeiífs Aífmeeuagen, mE (9e) 7.2. R1i10]£c0:k. 5f2ft w]uacs df eeg gerona CeIlce. 2o Ó:i:f uccade Lied»n en và Byrien- Ai: ZMI.2 (eco RiGÉr van zal gefprokea wor | SPIEGELKUNDE 323 Zulke Straalbondels of Lichtkegels naar het Oog komen afíchieten en daar zamenloopen. Wanneer het door *t een of *t ander- middel, hoe geaoemd , gebeurt, dat deeze Straalke- XVI. LES. 2. ÀA F- DEEL. gels die onderlinge Neiging , die hen van weerzyden naar "t Oog doet zamenloopen, verliezen : zoo dat ze flegts maar Even- wydig aan elkanderen worden : kan men geen Voorwerp meer zien, dan op een zeer onyvolkomen en gebrekkelyke wyze. Indien men nu, op deze gronden voortgaande, verder in aanmerking neemt, dat het Brandpunt der Evenwijdige Stralen is, en dat bijgevolg het Straalpunt A nader bij de Oppervlakte van den Spiegel wezen moet, op dat deszelfs Stralen, na dat zij van den Spiegel afgekaatst zijn naar het Oog, die trap van Verbranding zouden kunnen behouden, welke Wij zoo aanvoudigd zeiden dat tot duidelijk zien noodzakelijk vereist was: indien men, zeg ik, dit in aanmerking neemt, zal men aanvoudigd met den eersten opzag weten begrijpen, hoe het van die laatste Voorwaarde, den Stand van 't Van een Voorwerp. binnen 't Brandpunt zien, Wy de Beeltenis achter den Spiegel. Plaat IV, Fig. 23e Waarom de Weergekaatst Stralen. XVI.LxS. 2. AF-DEEL, En zien er zomettyds maar een gedeelte Van een Voorwerp tuffchen 't Brandpunt en Middelpunt; Voorwerp binnen het Brandpunt van den Spiegel, afhangt, dat-Wij deszelfs Beeltenis achter den Spiegel zien; dewyl die alleen hier de oorzaak is, dat de Weergekaatst Stralen een punt van samenloop vormen achter de Weerkaatstende Oppervlakte in 4; daar Wy volgens gewoonte het Straalpunt zelf of Voorwerp plaatsen en menen te zien. En dewyl het door de bijzondere grootte van het Voorwerp en die van den Spiegel in vergelijking tot elkaar gebeuren kan, dat het Oog, op zekere afstanden geplaatst, de Stralen, uit alle de verlichte punten van 't Voorwerp geschoten, niet op denzelfde tijd en tegelijkertijd kan vangen; is dit oorzaak, dat Zig het Voorwerp niet geheel aan ons vertoont, en Wy "ér maar een gedeelte van zien. Wanneer het Straalpunt zich bij het vierde deel en de helft van de Middendijk van de Holle Vorm van den Spiegel, zich bij het Brandpunt F en het Middelpunt C, geplaatst is, worden de Stralen PE, 4E, 5E, 6E, 7E, 8E, 9E, 10E, de Weergekaatster Stralen, Naderende, en kruisen elkanderen buiten of verder van den Spiegel, dan het Middelpunt C, bijvoorbeeld in E, en zo vervolgens op een nog verder afstand van den Spiegel, naar mate dat het Straalpunt nader komt bij het Brandpunt F; gelijk ik in de Opheldering van de laatstvoorgaande Proefneemingen heb aangegeven: want, zodra het Straalpunt in F zelf geplaatst is, zijn de Weergekaatste Stralen Evenwijdig, en kruisen ze derhalve niet. Nu is het een zekere en bekende waarheid, dat overal, waar die Stralen samenlopen en malkander kruisen, zich de Beeldentheek van het Voorwerp tekent. — Dit kan ieder op de Proef zelf, door eigen Ondervinding zien. Men heeft ten dien einde vaak de Beeldentheek op een wit Papier, dat men op die afstand houdt, te vangen. Maar, als men deze Beeldentheek opmiddelijk in 't Oog zelf vangen wil, moet men hetzelfde niet plaatsen in E, maar verder achterwaarts van den Spiegel af, en op zulk een afstand dat de Stralen na hun samenloop de Beeldentheek uit den Spiegel komen. De Oor moet dan verder achterwaarts staan. 