title: Locupletissimi rerum naturalium thesauri accurata descriptio, et iconibus artificiosissimis expressio, per universam physices historiam ?opus, cui, in hoc rerum genere, nullum par exstitit /ex toto terrarum orbe collegit, digessit, descripsit, et depingendum curavit Albertus Seba ...
creator: Jansson-Waesberg. | Laan, Adolf van der, | Seba, Albert, | Tanje, Pieter. | Wetstenius, J. | Willem Smith.
text: het topeinde uitfchieten, en met verfcheide groene bloemblaad- Uit derr tui den H. De d jes bevat zyn, waar van de gele bloem wel naar geclachtige aard- Jt cen tur yansgenvcdceresBeaumonte beien gelykt; dat echter bloemen Zyn, die, na dat zy uitge- D 1 Sie eibstgttt : bloeit hebben, pluizig worden, en verícheide kleine langwerpige qu Pant» die wonderlyk fchoon is, wordt gevoed door een platte zaadjes voortbrengen. De bladen Zyn ten dele donker küopbilieo LUC verc abs dust RC M cS froen, en ten dele met lir gecl vermengt, met dikke aderen, en omtrek verfcheide vefeltjes, tot inhaling van 't necringszap gelyk de bladen van de AMeife. Men leeft in de Reizelefcbry- x vu dienende, uitgeekt. " ving van Kornelis de Bruyn, fol. 356 van het cerfte Decl, dat "er as ct bovenfte der wortel komt een lange fteel voort , die te Ceilon velerhande foorten van heilzame kruiden grocjen, die 9p den grondt grocn, en met bruine plekken digt gefpikkeld 155 voor geneesmiddelen gebruikt worden. Onder deze is het kruidt dee 20, dat, hoe meer de zelve naar zyn blocjend inde hclt , Hakuella, gelyk het de inwoonders van het landt noemen. De (chy quidelyker de onder leggende groente door het bruine door" Singalezen geven voor,als men een keifteen in zo een bladt rol, — IChynt» en eindelyk zuiver van alle vlakken zich vertoont,, wan- cn het zelve dan in den mondt houdt, dat de íteen daar van ver». — 6t hy zich in bloemen verdeelt. Nog wordt de ftecl by af- bryfelt, door de kracht van *t bladt, en door de warmte van den vifelinge omgeven met bladachtige Ícheden, die zich daar na in mondt; zo dat ook het drinken van 'tzap, of afkookfel uit de — 74€? Prede, fchoon groene, en naar die van Colrbicz gelykende bladen voor heilzaam voor *t gravecl gehouden wordt. De Ed. bladen uitbreiden, : : Tues Ooft-Indifche Maatfchappy laat het kruidt met Arak, of bran- Mum. 2 Debloemtjes, Lett. A , zynbuisachtig ,uit ecn fuk, dewyn difteleren, en het dus door de oppermcetfters van de fche- doch in zes langachtige, buitenwaarts gebogene bloemblaadjes pen op reize voor een medecinalen drank aan de benodigden voor verdeelt, zeer fchoon hoog rood, en uit hun midden zes haair- "r gravecl, en tot zuivering van 't blocdt geven. achtigevefeltjes, en een zo genoemd ftampertje, alle van de zclve Num. 2. 3 Num. 4 á t. CX 721» ERA 7 M CERT RY 3 . GE ORTINTM COS JA DLEL, JT D» P MM M À. E um 2l a I , a 7 / UN P c 7 —- a 99 nee Oi d € a MERGE SS CE rr» YD 0, bn x M, | z 1777 7) ] 2 D. e 1 7 ! iL 4ff/ If/ / i LÀ MI. 72272» 7 JL ILL ZZ n : : LEER (v ENS SN SES SS WW WS NN o7 2 NN Ww | PLLZZLe. l 2 N S rra. r7. E— P —7/ 7 ^ Z UD ZZ ^ P — "d E , CSSSESSSSSS : i SN ) [ NS i Uu j , i H E n m : H CACHE a E , VANESE SEE 07A S IT RERO C SERERE COLLO —— TAB. XZI. "i S SENA eS II NS hi: —3 RNSN ISSN SSSNSN SSNSSSSSSSNS SNNSS SS NN NNNNNS S E MNNNSNOSSN PRNENSSENUN ILI SS NS SS N SS LL : SENS —— : : SS xc -— ETSI - - e — — MaÓ— Mà : - N SSSSSNNNS NSSSESNSSNSNIEN NS NENNEN IW N SONS SSSNS SS SN / j P4 SESS, | SSNSS NSSMSSSSM ENT SS - LE - SES SSSS X SS NSS SS ; SS —— ESSNS — IL—— SN. : NES x «LA IOSNNSeUUerr fis ETAT IEEE RAT $ NSSSSSNNSNNNSS ANN ^ SCREENS / PARS RN NSSNNNNNS - , « S NSSSSNSNY S - : SSSSRNNS uut NS * RSS FRENI PNE EN ES N :. * N AC IS UAI Sem 2 perc — TT RM IIS - zx -— E pU A eA IEEE ES L——— — DOES Deme rat M A Um z SESS AME M TA Sod € CTSNUSSUUASNUT E RR TRE DOES « Eme acc vm rm EE EPA — p ram : CEA ur oet. EH - E RE RN "EROS OS SOS 2 EE ERE EE NUR RN NE E i "o 9 2. SESS SS SS S SE RN I NS E e Y pre, rt à RSNUESEUSSNSSESENUNEUNEEN SERIOUS NENNEN AERE ; ESI ENSE xS S T SS : i BENRESOUASASISSOS SA eNUESESSSI II Us c IS : - ! CUHENSSOUIONCSU MISES i ES SEM AE WIR nes TAB. XIII À E SS ——À xm NN ERN D —- A a * NN N M 5 ! T RS 5 p -— « NI | NIS, WP , j h^ UR ^ / ! YN Ji I! ^j //i, Mr [s Á, Á L lll ^N "i ; V * 5 ) 7 ; / c NS f Í SN »/ 7 ANNNN D W NN NW, 4 / A, NN WW / p ANNOS GN N NN CSS AS SN "t ^ yl / // 77 mh P * 7 v] E" 41 DIGIÉBSCAGU!TS D m2 I Num. 4. Serpens | Africana ,. Crocea. Rhomboideas hujus fquamas croceus per dorfum imbuit color, diluté flavis ipfe quoque lineis, fe mu- tuó decuffantibus , pulchré adco diftin&us , ut formam reticuli pictura referat, — Venter fübruffus eft. Ca- put poer majufculis tegitur Íquamis, eodem, quo dorfum, colore infectis. . Supra oculos binz conípiciuntur macula faturaté fufcz: fimilibus quoque nafus infignitur, qui veró naribus caret. —Latitat plerumque ferpentum hocce genus modo defcripa Hyacinthi füb umbrá, cui tamen detrimenti nihil vcl noxz inde adfertur. IEACDIU IGIASDSE C TLM A TE RSE I. Num. I. Lycium, Indicum , fpinis quaternis , ad foliorum exortum. Beaumont. Hort. Arbufcule hujus folia, latiufcula, faturaté virentia, conjugata, pulchro fané fpectaculo, qua 8 ra« muículis emergunt, fpinis fingula fuccinguntur gemellis , qua cum. oppofiti lateris fpinis ita congruunt, ut fefe invicem quafi decuffantes, crucem forment. Hzc eft, qua Coletta Veetla vocatur in. Hort. Malab. 9, 77. Eryngium , Zeylanicum , febrifugum , flori- bus luteis, Herman. Herb. viv. Melampyro cognata , Madera[patana , fpinis borrida , an. Coletta. Veetla H. Mal. 2, 77. Pluknet. Phyf. 115, 5. Num. 2. Phyllanthos , Zmericana. — Frutex , fores & ffagulis foliorum crenis pro- ferens... Parad. Bat. Prodrom. Planta hec à nullo Botanicorum , quos nobis infpicere licuit, excepto Cl. Hermanno, defcripta , id fibi peculiare habet , quod ex apice trunci nata confertim folia, à principio gracili in latius medium ex- panía, iterumque in finem acuminatum attenuata, marginem utrumque gradatis quafi crenis ferrátum oftendant, que crenz fingule, ubi terminantur, emittunt flofculos , nulli petiolo innixos , rofaceos , pul- cherrimo fuo colore. Coccineo amaenam folii, cui infident, viriditatem venuftiffiffime varicgantes. Cifhus , Ladanifera , Hifpanica , Salicis folio, fre candido. KH. Boerh. Ind. alt. & Tournef. Num. 3. albo. Eandem hanc Plantam Clufis H. 77. vocat Ciffum , Ledon I , amguffifolium , flore ommimo interdum Eft hec Ciflus , Ladanifera , Hifpanica, flore emaculati candoris. ETSI Eom Sudat 6 foliis hujus Plantz, verno pracipué tempore, fuccus balíamicus, fuaveolentiffimus , qui in- de derafus & colle&tus titulo Ladami in officinissproftat, magni fané ufüs in praxi tam Medicá quàm Chirurgicá. Num. 4. Wefi-Indifche. Saffraan-[lang. Zy heeft ruitachtige, faffraan gele fchubben op den rug, met licht gele, en EN door malkander lopende ftreepjes zo fierlyk getekent, dat men het voor een net zou aanzien. Dc buik is rosachtig : het hoofdt, dat zeer fraai is, hecft groter Íchubben, maar in verwe met die van den rug overeenkomende. Boven de oogen ziet men twce donker bruine plekken, gelyk ook op den neus; maar de laatíte is zonder opening. Dit ífoort van flangen fchuilt meerendecls onder de fchaduwe van de boven- gemelde Hyacinth , zonder cvenwel cenige fchade aan de zelve toe te brengen. ISSPORSHEICESNÜDEESSISACELE: R-ECELL; Num. i. Lycimm, of deormachtige boom uit Indi£ , met «wier-dubbelde dooruem aam den cor[pronk der bladen. Uit den tuin van den Hire. Beaumont. Dit boomtje heeft brede, donker groene, tegen malkander over ftaande, bladen, dic heel fraai ter plaatíe, daar zy uit de takjes voortkomen, elk met dubbelde doornen bewaart zyn, zo dat de doorntjes van de cene zyde met die van de andere als een kruis maken. : * Deze plant wordt in de Hortus Malabar. 9, 77 Coletta P'eetla genaamt. .Erywgium, Zeylauicum , febrifugum , floribus luteis, van Aisquanne y Herb. vio, Melampyro cognata, 7Maderafpatana , fpinis on. J. Num. 4. borrida, an Coletta Peetla. H. Mal. 9 , 77 van Pluknet PZyf- 1195 f. Num. z. JWeff-Iudifche Phyllanthos , of. beefferach- tig gewas y bet velk uit. de vowwen «van zyne bla- den de bloemen «voortbrengt. Het is, naar ons weten, van geen eenen kruidkundige befchre- ven, als van den Hre. Hermanns, Prodr. Parad. Bat. Het by- zondere, dat het heeft, is, dat uit den top van zyn ftam ecnige bladen by elkander uitíchieten, die, voor en achter puntig toclo- pende, in het midden breed, en rondom hunnen randt met trapsgewyze infnydingen als gezaagt zyn. Uit elk var deze in- fnydingen fpruit aan het einde een roosachtig bloemtje, zonder ftecl, hoog rood van koleur, en alzo het groen van 't bladt , daar het op zit, zeer fierlyk ophelderende. : Num. 3. Spaen[zhe Ciftus, die bet gom Ladanum geeft , met Willige-bladen , en een. itte. bloem. Van den Hre. Her. Boerhaave iz gu Ind. alt. ez. an. "Tournefort. De Hr. Clufius, ZZ. 77, nocmt dit zelve gewas Ciffus, Ledon I, anguflifolius, flore omnino interdum albo. 1n de Horf. Lugd. vg wordt het genaamt Cif/us , Ladanifera , Hifpanica , flore emaculati candoris. Uit de bladen van deze plant zweet , byzonder in het voorjaar ecn balzemachtig zap zer aangenaam van reuk , die afgefchraapt en vergadert zyude, onder den naam van Ledazuz verkocht wordt. en zecr Neue docdt in de genecs- en heclkunde. à 7 Ium. 4. 22 Num. 4. RERUM NATURALIUM Thlafpidium y fruticofum., folio Leucoji , femperforens. 4. Boerh. Ind. alt. & Tournef. Eft Thlafpi fempervirens & florens Dodon.. 115. Thlafpi fruticofum , Perficum , foliis Keiri , flore: odorato. Zanon. À. B. 169. Thlafpi , fruticofum , unbellatum , Pevficum , foliis Leucoji iuffar femper-virentibus. | Mo- rion. H. 2. 296. JCAGBOUCDDAS DOBEGIBM 4. QUU. A R17 Num. 1. . Lomwrus, Capitis Bone Spei. Videatur Breynii Cent. p. 171. ubi ampliffme. defcribitur hac. planta. Num. 2. Lacertus | Zfricanus , dorfo petlinato, Amphibios , mas. Non falfas ille aquas, fed flumina, lacus, & paludofa ftagna, Ranarum inftar, incolit, & frequens etiam in ficco pabulum quaerit, ova ponit, & excludit. Peculiaris hzc eft fpecies Lacertarum , à non- nullis inter Salamandras xclata, quod brevi & craffà polleant linguá, curtá etiam & latá caudá, brevi- busque innitantur cruribus. Mafculus hicce fquamas infimas oftendit purpureas, nigris maculis infignibus variegatas , quibus iterum impreffa funt pine puncta , albicantia , ordinatis feriebus per totum corpus fupernum difpofita. In dorfo eminet, alté atéque ere&a, pcétinata pinna, à capite ad caudz ferà extremum protenfa. —Ventrem di- luté luteum ruffe albzque maculz , marmoris in modum , variegant. — Dicitur fub foliis Leonuri delitefcere. Utrum ergo vis quzdam Magnetica aut Sympathetica huic plant ineft attrahendis his animalibus capax ? Sané videtur verofimile: quàm multe etiam Serpentum. dele&um faciant, unamque prz alià herbam plantamve ament; id did in Lacertis quoque , Ranis & Bufonibus experimur. Num. 3. Lactrta , Africana, prioris. femina. Habitu & picurà à mafulo fuo non differt, nifi quod pe&tinatá careat pinná in dorfo; & quz in mare purpurez funt, fquamz infimz , in hác ruffulo tingantur colore. Num. 4. Serpens, Africana, ab Hottentottis Sibon. dida. Multicolor hec merito dicitur, quia mirá colorum varietate à naturá pida eft. Tereti eft capite, an- terius albo , minutisque fquamis tecto. Reliquum corpus totum , diluté luteum , ruffis & fübrubris macu- lis diftinguitur. . Squamz ventrales, dilut? grifez, ex ruffo variegantur. , Num. 5. Num. 4. Soort van beefferachtige , altydt. bloejende , «wilde Ker[fen , met. bladen van Steen-violieren. Van den Hre. Boerhaave Ind. alt. e» Tournef. Dodonzeus befchryft het onder den naam van ZZ/afpi fempervi- vens C9 florens p. 11g. Zanon. A. B. 169 noemt het ZZ/ajpi , fruti- cofum , umbellatum , Perficum , foliis Keiri, flore odorato. Van Mo- rifon H. 2, 296 wordt het geheten Z//afpi , fruticofum y umbel- Jatumy Perficum , folis Leucoji inflar fempervirentibus. WSECEUROD IDENNODME S T ARERESEI.. Num. r. Leonorus vag de Kaap de Gaede Hoop. Daar van kan nagezien worden Breyn. Centur, ]- 171, die deze plant in 't brede .befchryft. Num. z. Fraai getekende. Afrikaanfche ^e Hagedis, bet. mamnetje. , Deze Hagedis lecft zo wel in "t water, als op "t landt, doch nict in zout water, maar in rivieren, plaffen, en modderige poe- len, gelyk de kikvorfchen. Ook zoektze haar aas veel op 't landt, daarze hare eieren legt, en hare jongen voortbrengt. Dit is cen byzonder foort, en wordt van ecnigen onder de Sala- manders gerekent , om dat zy een korte dikke tong heeft, en ecn korten breden ftaart , als mede kort van benen is. Deze, als het mannetjé, heeft op den grondt fchobbetjes van paars-koleur, süct grote zwarte plekken die vol witte ftippen ringswyze in or- gp .* Ld . .. Papiliones duo, Promontorii Bona Spei, de Leonuri floribus efcam querentes. "AUSBAU der langs het gehele bovenlyf gevonden worden. De rug is met cen hoog en breed op ftaande vin, kamsgewyze , bezet , beginnen de van 't hoofdt, en gaande tot byna aan 't middeneinde van den ftaart. De buik is van onderen bleck geel, met roffe en witte plekken als overmarmert. Men getuigt, dat het zich onthoudt onder^t kruidt Leozurus. Of'ernu een magnctifche of fympa- thetifche kracht in dat gewas is, dat deze dieren trekt, is den- kelyk, om dat vele flangen ook eene verkiezing maken, en het eene kruidt, of gewas voor 't andere beminnen: ook zict men het aan hagediffen, kikvorfchen, en padden. —. Num. 5. Zdfrikaanfcbe Hagedis , z:ynde bet vwyfje wan de voorgemelde. Dit wyfje van de voorgaande Hagedis is in de gedaante en te- kening met de zelve gelyk, behalven dat deze gcen vinachtigen kam op den rug heeft, en de grondíchobben rosachtig, in plaats van paars-verwig, zyn. Hottentotfcbe bonte [leug , in bumme tale Sibon geuaamt. Num. 4. Deze flang mag met recht den naam van bont dragen, om dat zy van de natuur heel bont getekent is. Zy heeft een rond hoofdt, van voren wit, met kleine fchobbetjes, en is verder over "t gehele lyfligt geel, met roffe en lige rode vlakken. De on- derfchobben van den buik zyn ligt graauw , met ros gevlakt. Num, 5. Dif zym twee Papilioenen van de Kaap de Goede Hoop , de op de bloemen «am de Lconu- IUS ddz£n. | y Y F- D N x * Le 7 , [N PES t : [/ I / D j/ // 1/2! A JA 4 1 M^ / à; T /a coL 1 7, eT: Ml | ] A , Wn i A- J qi f WW b * l M : / NS N M 2 A MÀ — —— n X RIT OE 2 | N l IJ / : 4 / Z I) " *. : N 2-7 *. I GE B. .. . *. i f | n Ü lii Y Wi WI) A 7, 7 NS SS NNN 7 70 7 7/7 z SS l QN li. Ji SS : SS M) IM Ma D x. NUN SN SN /f, / , // | W N LL , NN // EE zT —— z SOM t e 7 NN NNW / /, zz - : 5 NS 7 f j xm EIS ) SE ! NS ERRNN N UU ML NASA SES hs N » ) qu ROTE " — TAB. XVZ. "obhg5 S 450 m.s ST 23 TABULA DECIMA QUINT A. Num. 1. Pfeudoacacia "vulgaris: five Acacia Americana, [pinofas. foliis Colutea , floribus. albis | odoratis. Flores ejus albi, odoris funt perjucundi: folia Colutee amula, floridé viridia, no&u flaccidia, re- trorfum collabuntur; quamprimum vero íol oriens diem refert, priftino vigore recuperato, rurfum (efe expandunt. 3 Noftro etiam folo commiffa hzc planta laté crefcit: unde non modo proceras ejus arbores ; integros harum tractus híc reperias. Odorem mirz fuavitatis tam laté diffundit, ut é longinquo : ctiam locum prodat fuz ftationis. Ipíe, quem retro zdes meas colo, hortulus harumce arborum binis ornatur. Num. 2. Serpens , Americana , Corallina. Ad Berbiches capta. hzc ferpens elegantiffima , rubicundis toto. corpore fiíciis circulatim diftinguitur, albis defuper maeulis pulchré notata. Num. 3. Serpens. Africana. Ex Guineà transmiffa ifthec, mirum fané in modum picta, pulcherrimo à capite ad extremam usque caudam exporre&tas gerit feptem lineas, variis coloribus, rubro nimirum , flavo, coereleo, albo, viridi & nigro, rarà arte. intertextas, polymitz aut Ícgmentatz: taniz non abfimiles. Per ventrum nigra decur runt linez transverfales. 1ABULA DECIMA SEXTA Num. r. Camomilla s "Africana , flore luteo , aphyllo, sminore, erea. Radix ejus albicans, minorem calamum fcriptorium craffa, dura, in varios ramulos brachiata, fibris- que numerofis pradita. Ex ea exfurgunt caules, à capite ad fummum usque ramofi, ftriati, faturé virentes, foliofi, cubiti proceriratem fuperantes, «wleari, luteo capite , apbylla minus pilofi, in totum tamen pilis non dettituci. Folia in caulibus alata , crebra , in tenuiffima fe acuminata, odorata. gmenta divifa, wwlgari, luteo capite, aphyllo minus Cauliculi faftigiantur in flores odoratos , numerofos , quorum finguli peculiari nituntur pediculo , brevi , vulgari minores, & faturatiore colore luteo przditi, funtque Difcoidei mou radiati. Singuli autem Corymbi feu flores totales 6 multis flofculis denfé ftipatis componuntur: horum Caly- cum foliola viridiora, tumidiora vulgari, duplici ferie flores circumvallant. Flofculorum finguli, Monopetali , abuse in 1v dirimuntur lacinias, ewgaris vero in quinas. Floribus evanidis fuccedunt femina. Refolvendi & flatus difcutiendi vi pollet. BYSESTSIGESNSDUPAGDCASEOESRSESESL. Num. ri. Takhje van de Wzefl-Indifche grote ge- doornde Acacia, of baflaard Slee , met wit- te bloemen , «van een aangenamen veuk. De bladen zyn van een fchoon en fierlyk groen, en gelyken naar de Co/zrea. Des nachts vallen zy achter over, en met den dag, wanneer de zon begint te fchynen, breiden zy zich weder uit. Het wil in Hollandt wel groejen, daar men niet alleen gro- te bomen daar van vindt, maar gcehele dreeven. Het geeft zulk een lieffelyken geur van zich, dat het van verre de plaats, daar het flaat, aantoont. Ik heb "er zelfs twee boomtjes van in den tuin achter myn huis. Num. z. Sebone Koraal-lang «van de vivier Berbice. Deze (lang is met rode banden over het ganfche lyf ringswyze met witte vlakken fierlyk getcekent. Num. 3. JFouderfchoou getekende [lang wit Guimee. Het hoofdt van deze flang is zeer fraai, en van'het zelve tot 2n het uiteinde van den ftaart lopen zeven lange ftrepen van ver- Ícheide verwen, als rood , Becl, blaauw , wit, groen, en zwart, op cene ícldzame wyze door een geweven, als een gebandeerd lint, Onder den buik lopen zwarte dwarsftrepen. Num. 2. Z. E SSI-IOBEONO DIE WUPSADESESRWESESE. Num. i. frikaanfche Kamille , met kleine gele bloe-. men, xonder blaadjes, em vegt owveveind flaande. De wortel is witachtig, van de dikte van cen kleine fchryf- pen, hard, in verícheide takjes uitgebreid , en hecft zcer vele veíels, waar uit opkomen de fteelen , die zich van ondcren tot boven toe in takjes verdeelen, geftreept, donker groen, mct vc- le bladen voorzien , meer dan cen cl lang , en cenigzins haai-. rig zyn, doch zo vecl niep, als wel de gezzeeue Kaille , die cea ge- len top beeft, zonder bloemblaadjes. De bladen der fteelen zyn gevleugeld , menigvuldig , zcer klein doorfneden, en wat minder puntig dan die van de gezeeze , set een gelen top , zouder bloemblaadjes : ook geven zy cen rcuk van zich. De fteeltjes zyn gekroont met een menigte van welriekende bloemen, dic elk cen byzonder klein fteeltje hebben, cn klein- der en donkerder gecel zyn dan die van de gemeeze.— Zy behoren onder dat foort, de welke men in "t Latyn Difroidei non radiati noemt, als gelykende naar een fchoteltje, zonder ftraalsgewyze uitgebreide bloemblaadjes. Alle deze bloemen zyn uit vele klei- ne, digt aan cen gevoegde bloemtjes zamengeftelt, en worden omringt van dubbelde kelkjes, welker bladen groender en mecr uitgezct zyn dan die van de gezzeege. : De kleine bloemtjes hebben maar cen bladt, en zyn buisach- tig, ieder in vier lyftjes verdeclt, terwy] de gezeeze in vyf verdcelt zyn. Als de bloemen afgevallen zyn, dan komt het zaadt. Dezc Bo hecft cene oploffende en windt verdryvende kracht. - Num. 2. * 24 RERUM NATURALIUM NUM. z. Planta hec (cujus denominationem Botanophilis relinquimus , exactam tantum daturi de- fcriptionem) & femine ex Africa ad nos delato excrevit, ramis numerofis in terram procumbentibus. — Nititur radicibus tenuibus, multum fibrofis, ex quibus caules affurgunt tenues, quorum nonnulli , eredti , fpithamam , imo pedem longitudine zquant, qui vero humi ftrati funt, multo productores , ad in- tervalla é geniculis radices agunt, quibus immenfim fefe propagat Planta. mur Flores ex iis emergunt íingulares , lutei , umbone concolore , petalisque marginalibus 5 bre- viffimis, nonnihil mucronatis. Difcus verb, more congenerum , ex iünumeris flofculis tübulofis, oris in IV vel V lacinias divifis, conftat, qui rudimento feminis infident. Nec difcus hic, ore evanefcen- te, in umbonem excrefcit, uti in Camomilla videre eft. Semina plana , oblongo-rotunda. 1 Folia in caulibus crebra, in tenuiffima fegmenta minutim inci, hilariore virore perfufa, inodora, fa- pore nullo excellente przdita , quorum juniora pilofa funt. S fon " Calyx 6 foliolis fübrotundis, ex albo virefcentibus , conftat, cui infidet flos, diluté virefcens, & gemi- no foliorum circuitu donatur. Floruit menf. Auguft. & Septemb. 1695 in Horto Medico Amft. Vires exploratas non habeo. d ^ Bellis, Capitis B. Sp. Aquatica, Camphorata, umbellata y frutefcens , foliis longis , craffis , acutis. Num. 3. Planta fesquipedalis & procerior eft, modo commodum humidumque nata fuerit folum. Caulis mediocriter craflus, paucos in ramos didu&us , coloris eft grifei, lanugine pauca obfitus, teres , medulla alba & levi infar&us , non fine mixtura purpurz ;. foliis ftipatur , Lavandule fupparibus , Caphuram apprimé redolentibus, nullis pediculis faffulüs, mucronatis, non ferratis, breviffima lanugine pubefcen- tibus, ac fine ordine pofitis. : Summi rami fatigiantur in flores fpeciofos, Bellidis majoris ,. caule foliofo ,. mulos " umbellatim difpofi- tos, aut plures fimul jun&os : horum petala marginalia (potius femiflofculi) albicantia , feminis rudimen- to non minus infident, quàm floículi difcum conftituentes. Difcus componitur ex innumeris flofculis luteis, tubulofis, à latere membranula tenuiffima amictis, in quinas lacinias divifis, quos excipiünt quoque femina grifea, oblonga. : Calicis folia ,. cum iis, quz in caulibus, conveniunt, fola magnitudine m Tota Planta Caphburam inligniter redolet , calida & ficca eft, Capbureque fuccedanea. Num. 4. — Bellis, Africana, flore albo, minore, canle afpero, quadrangulo. Radice fundatur fibrofa, albicante, à qua exfurgit caulis quadrangularis, afper, fingularis, ex viridi atro-purpurafcens, tres circiter pedes altus ab imo ad fummum usque, ad longa intervalla ramofus, foliis inconditis amictus, quz palmam circà longa, binas uncias lata, ad marginem crenis vix vifibilibus pra- dita, faturaté viridia, mucronata, nullis pediculis fulta, fapore herbido, mixto dulci & amaro, pollent. NUM. z. Deze plant (wiensbenaming wy aan de kruidkun- digen overlaten, zullende maar de befchryving daar van geven) is voortgckomen uit zaadt, het welk ons uit Afrika is overge- bragt. Zy heeft vele takken, die naar den grondt hangen. Hare wortels zyn dun, zeer gevefelt, en brengen dunne fteclen voort, van welke eenige, overcind ítaande, cen. fpan, .en zelfs wel cen voet lang zyn: andere, die op den grondt leggen, en vcel langer zyn, fchieten op zekeren afftandt uit hare knopjes nieuwe wortelen, waar door zich dit gewas zeer vermenig- vuldigt. De bloemen zyn enkeld, gecl, met gelykverwige kaasjes in het midden, en zeer korte , eenigzins puntige, randblaadjes. Het middenfte, of de zo genaamde Íchotel , beffaat , op de wyze van diergelyke foorten, uit ontelbare kleine, buisachtige bloemtjes, welker boorden in vier of vyf tandjes gekurven zyn. "Zy zitten vaft op het beginfel van het zaadt : doch als de bloemen aívallen , wordt dit fchoteltje cen uitpuilend kaasje, gelyk in de Kamillen gelchiedt. Het zaadt is plat en langwerpig rond. De bladen der fteelen zyn menigvuldig , fyn doorfneden, vro- lyk grocn zonder reuk of uitftekende fmaak , en haairig, als ze nog jong zyn. De bloemkelk, beítaande uit rondachtige, en uit den witten naar het groen zwemende blaadjes, omvat de bloem, die licht grocn is, en wordt in het rondt van cen dubbelde rei bladen on- deríteunt, Zy heeft in de maanden Auguftus en September 16 in den Amíterdamfchen kruidhof gebloeit; maar hare krachten zyn my onbekend, Num. 5. Water- Madelieven , vam de Kaap de Goe- de Hoop , naar Kamfer vuikende ; krausgewyze gebloemt, beeflevachtig ,. quet lange, dikke em puntige bladen. Dit gewas groeit anderhalve voct hoog; en zomtyds nog Caulis hoger, als het in een bekwamen en vochtigen grondt ftaat. De ftecl is middelmatig dik jin weinig takken vertpreid , grys- verwig ; eenigzins haairig, rond, en van binnen met cen zcer ligt merg , dat'paarsachtig wit is, opgevult. De bladen gelyken naar die van de Lavendel, hebbende een fterke Kamfer feuk. Voorts zynze zonder bladítecltjes, puntig, niet zaagsgewyze doorfneden, maar met zeer kleine haairtjes bekleed, en zonder cenige order om den fteel geplaatft. De uiteríte takken brengen bloemen voort, die zcer fraai zyn, en naar die van de grofe Madelieven , muet een bladacbtigen fteel , ge- lyken, zynde kransgewyze of vele bycen gefchikt. Hare rand- blaadjes (of veel eer halve bloemtjes) zyn.wit, en zitten op het beginfel van het zaadt vat, even als de bloemtjes, die het mid- denfte, of de knop uitmaken. De knop beftaat uit ontelbare kleine, gele , buisachtige bloem- tjes, die ter zyde met een zeer dun vliesje bekleed zynde, zich verdeelen in vyf fncedjes, en van grys en langwerpig zaadt ge- volgt worden. De bloemkelks bladen komen met die van de fteel in alles, be- halven in de grootte, overeen. Het gehele.gewas riekt fterk naar Kamfer, en is heet en droog, en in krachten even als de Kamfer. Num. 4. .Zfrikaenfche Madelieven , met. een. itte Kleine bloem , eu een vue vierkante feel. De zelve hebben een vefelachtige witte wortel, waar uit voort- komt een ruwe, vierkante , enkele fteel, die uit den groenen donker paars, en van onderen tot boven omtrent 3 vocten hoog zynde, zyne takken verre van elkander verfpreidt, en met onge- fchikte bladen bekleed is. Deze bladen zyn byna de palm van een handt lang, en een zesde decl zo breed, aan de kanten fchier onzichtbaar fyn, zaagsgewyze gekartelt, donker groen, puntig, zonder ftecltjes, en hebben een grasachtigen final, met zoet en bitter vermengt. De TAB. XVZI | TUN Nie LDUBSEOSCAUU BOR SAX 25 Caulis & rami faftigiantur in flores aegros, albicantes, difcoideos radiatos, u lia admodum funt exilia , ies ; flylo bi extremo mucronata , ftylo Flores utplurimum tricompofiti funt Num. 5. ab'imo ad faftigium usque copiofi , lariore virore praditis, ftipati. Flores & caulis & ramulorum apicibus prodeunt , campaniformes , quorum. petala margina- lco , nigricante , gaudentia; petala vero interiora fiftulofa funt , uteolo, in apice bifido , pradita. quorum origine primus & major medium locum occupat. Campantla, Africana, bumilis , pilofa, flore ex albido languide purpureo. In digitalem proceritatem adolefcit, cauliculis rigidiufculis , & quibus prodeunt ramufculi breviffimi , - foliolis auguítis , mucronatis , pilis rigentibus ad margines obfitis, hi- pro plantae magnitudine fat infignes , fpeciofi, inodori, oris extrorfum reflexis, in quatuor lacinias , latas , bréves &: mucronatas , €x albido lan- guide purpurafcentes , (dum tubus floris brevis albicat) divifi. a intus, confpicuus eft, quorum prior ftriatus albicat , atioribus , lengitudinis inzqualis,' conficitur. Inter lacinias & tubos geminus circulus , pofterior vero faturé purpureus, ex flriis Calyx Boris in quinque lacinias dividitur , anguftas , longas , ad marginem pilis rigidis, non minus ac fo- lia, ob(itas, foliis Plantze prorfus fimiles, excepta magnitudine, quà hifce cedunt. Reperitur & alia hujus Plante fpecies, cujis pili multo rigidiores funt & albicantes , montorio B. Sp. mihi pariter miffa, in fruticem ligaofum excrevit. quique ex Pro- Sed é diverticulo in viam. Ex umbilico floris medio ftylus emergit , breviffimis pilis , albis , obfitus, qui juxta bafin quidem tenuior eft & albicat, fuperius autem , quà craffior eft, faturatius purpurafcit, & in trcs lacinias, fibi invicem proximé adíitas, (unde ferà indivifus apparet) finditur. Prodeunt & ibidem fta- mina, purpureis donata apicibus, quina numero. INE SBOUT;^A CDBEBGIMA SEC TI.M-A. Num. r. Lilio-Narciffus s Polyanthos s flore incarnato ; fundo ex luteo Albe[cente, Ita florem hunc venuftiffinum nominat Cl. Sloane, Sam. 1:5 , aliàs Liliwm, mericanum , puncieo flore, Bella doma , di&fum , Herm. Par. Bat. 194. - Num. z. Exhibet caulem Lilio-Narciffi hujus, unà cum foliis. Num. 3. Corm. 158. Nariflorum hunc Familie inferit, nomine Narciff, S'aponici, rutilo fore. niam & Lilii & Narciffi characteres participat, zque ac prior, hunc potius & compofitum fub titulum ambo referuntur, De ftam en de takken zyn gekroont met kleine witte bloe- men, zynde van dat foort, die men in 't Latyn Di/coidei radiati noemt , gelykende naar fchoteltjes , die rondom Beltraalt zyn. Hare randblaadtjes zyn zeer klein, plat, en met een zwart twee- fpletig fteiltje voorzien ; maar de binnenfte blaadtjes zyn buisach- Ug, aan 't einde puntig, en met een geel fteiltje, wiens uiteinde twcefpletig is, voorzien. De bloemen ftaan doorgaans drie en drie, waar onder de grootíte en eerft voortgekomene de middelíte plaats houdt. Num. s. Lege, baairige , Klokskeus , uit "Afrika , met een bloem , zoyude uit dencuitten flaaww paars. Zy grocjen de lengte van een vinger hoog, met ftevige ftecl- tjes, uit welke voortkomen van onderen tot den top toe vele Zecr korte takskens, die bekleed zyn met fmalle, puntige, en vrolyk groene bladen, aan welker kanten rondom flyve Imairtjes uitfteken. De bloemen fpruiten uit de topeindens van den fteel en de takjes, zynde kloksgewyze, naar mate van de gehcle plant, vry root, uitftekend fraai, zonder reuk, en hebbende hare boord- tjes naar buiten omgebogen , die in vier brede, korte en punti- e, uit den witten flaauw paarffe fncedtjes verdeelt zyn, terwyl de buis van de bloem kort en wit is. "Tuflchen die fneedtjes en de bloembuizen ziet men, voornamentlyk van binnen, cen dub- belde kring, waar van de voorfte geítreept wit is) maar de ach- teríte, zynde donker purperverwig, beftaat uit breder ftreepjes, die ongelyk van lengte zyn. De bloemkelk is in vyf fmalle en lange blaadtjes verdeelt, die, behalven datze kleinder zyn, anders met de bladen van de ítelen gcehecl overeenkomen, hebbende insgelyks hare kanten met fte- vige haairtjes bezet. ' Daar is nog cen ander foort van deze plant, wiens haairtjes veclftyver en wit zyn. Zy is my van de Kaap de Goede Hoop tocgezonden, en tot cen houtachtige hccfter opgewaflen, um. I. LI Lilio-Narciffus , Japanicus , rutilo fore. Morif. H.. Oxon. Tom. IL, p. 367. Sed quo- MUR M. e hinc à Botanicis accuratioribus novum : Num. 4. 2 * Maar om wederom tot onze vorige plant te komen; Uit het middenfte naveltje van de bloem fteckt cen fteiltje uit, met zeer korte, witte, haairtjesbezet,'t welk van onderen.dunner en wit- achtig is, maar naar,boven toe dikker en donker purperverwig wordende, zich in drie deeltjes fplyt, die echter zo digt by mal- kander zyn, dat men íchier geen fpleten bemerken kan. Uit de zelve plaats komen ook voort de draadtjes , of vefels, in "t Latyn e- naamt $/amima, vyf in getal, met purperverwige knopkens aan hare uiteindens voorzien. ZEVENTIENDE T'AFEREETI, Num. :. Veel-bloemige. Lelie-Narcis , met. een bf- Kleurige. bloem , «viens. ondevffe. gedeelte. uit den gelen witachtig. is. De Heer Sloane , am. 115, noemt deze blocm dusdanig, die anders by den Hre. Hermanns, Par. Bat. 194, onder den naam van Leli, uit America, quet. bruin-rode bloemen, Bella donna gehe- ten, gevonden wordt. À Num. z. Vertoont de ftecl van dit bloemgewas, met zync bladen. Num. z. fapan[cbe Lelie-Narcis , met een vuur- rode bloem, van den Hre. Morifon, H. Oxon. Tom. II,'p. 367. Coruut. Yg8. ftelt deze Lelie-Narcis onder het geflacht der Nar- Ciflen , met den naam van Japanfibe Narcis » "et een vuur-rode bloem. Maar terwyl zy ,gelyk de voorgaande, de kentekenen en van de Lelién, en van de Narciffen draagt, Zo is het, dat de naauwkeurigfle kruidkenners aan haar beide liever zulk cen za- mengeftelden naam hebben willen geven. G Num. 44 Num. 4. RERUM NATURATLIUM Coluteas. zEthiopicas flore Pbonicto s folio Barba Jovis. Ita Breynius hanc plantam , cui aliud paulo. nomen in Centur. p. 70. dederat, dein in Prodrom. I, f. 30. corre&tius noon ipfamque pariter ejus deícriptionem ibidem prolixé tradit , quorfüm le&orem i rdegare, quàm aliena huc transícribere, malumus. Num. 5. Leucojum , Africanum, caeruleo. flore, Coronopi angufto folio, majus. Herm. H. L. B. p. 364. TABULA DUODEVICESIM A. Num. 1. Ficoides , [eu Ficus Aizoides, Africana, bumilis, non ramo[a, faulio angulari, craffo, longos flere luteo, magno.. Rariorem hanc & elegantem plantam loca ferunt maritima & fabulofa Promontorii B. Spei, ubi de variis radicibus ; crofiuicclis, ex uno eodemque tubere propullulantibus , multisque filamentis capillaceis 5 numerofa emergunt folia, denfiffimé aggefta, humi füfa, nullis fulta pediculis , angulofa, ultra digitum longa, faturaté virefcentia, preffuque fuccum fundentia copiofum , faporis fatui. Hzc inter flores prodeunt fingulares, inodori quidem , at peramoeni , Calezdzle florum. zquantes am- yis ; ad folem expan(i, fingulari petalorum in orbem ambitu, aureoque fulgore micantes: petala orum unciam longa, anguíta, extrorfum reflexa, tritu intra digitos fuccum luteum emittentia, fuo de umbilico ftamina promunt numerofiffima, tenuiffima, petalis, atque apicibus concoloria, varie ma- gnitudinis. Florem füccingit calyx in quatuor lacinias , fuccofas , herbidas diremptus , quarum duz , czteris multo lon- giores, cufpidatz , ab altera parte excavatz , Pfittaci ferà roftra imitantur ; dum binz alie minores, mi- nus cavz , parte internà tenuilfimam gerunt annexam. membranulam, qua floris, nondum expanfi, petala operit & inveftit, patulo demum flofe fe pariter expandens, inque duas valvas dehifcens. Flos interim , an- iequam aperiatur, ex luteo & rubro eleganter variegatus , pediculo nititur craffo, unciali. Fru&us hunc excipit, conftans corniculis, fibi mutuó adnatis, oblongis, fuccofis, poftea veró per exficcationem fungofis , quorum fingula apice fuperiore, intus luteà lanugine obfito , nonnihil extror- fum reflexo, afterifcum reprzfentant. Num. 23. * . . * * D . D : . . * Ficus ZAizoides , Africana , Chamacifli foliis teretibus , flore. tripetalo, allo. Radix alba , fibrofa , emittit folia plutima , oblongo-teretia , fesqui articulum digiti longa , glauca, füc- cofa, grato Zfcetofz fapore pradita. "Num. 4. Colutea, of eneigentlyke Semmeboom , uit Etbiopi£ , met. bruin-vode bloemen , en een bladt , naar dat van. Donderbaaydt zrwemende. Dezen verbeterden naam geeft de Heer Breynius aan dit ge- was ih zyn Prodrom. p. 30, hebbende alvorens Cemtur.. 79. het zelve een weinig anders gedoopt. Zyn Ed. voegt 'er op de voor aangewezene plaats cene wydlopige befchryving by, waar henen wy den Lezer liever willen wyzen, dan de woorden van cen ander uitíchryven. Num. g.. Grote Afrikaan[cbe Violieren , met. blaau- swwe bloemen, en een fmal bladt , gelykende. aar dat ran Coronopus, of. Kraaiemvoet. ——Zie Hermanns H. L. B. p. 564. CcHETIENDE- TAFEREELIT. Num. xr. Lege Ficoides, wit Afrika, zouder tak- Ken, met een. boekachtig dik. eu. lang. bladt, en grote gele bloemen. Dit rare en fraaie gewas groeit op de zandige zeeftranden van de Kaap de Goede Hoop, alwaar het uit verlcheide dikachtige wortels, die uit een en de zelve knobbel fpruiten, benevens vc- le zeer dunne vefcls, opgeeft een menigte van bladen, die zeer digt op malkander Beitapelt op den grondt leggen , zonder dendi ad eee EI. irl dan een vinger lang, en donker- €vende, als itgeper ap i BICI RE A als zy uitgeperft worden, cen laf fap in Caules "Tuffchen deze bladen komen enkelde bloemen voort , die, hoc- wel zonder reuk, echter zeer lielyk , en zo groot zyn als de Goudsbloem , zich ook by zonnen opgang uitbreiden met een by- zonderen omtrek van blaadtjes , en met een goudverwigen glanfch fot De bloemblaadtjes zyn een duims breedte lang, fmal, uitenwaarts omgebogen , en als men ze tuffchen de vingeren vryft, geven zy een geel fap van zich. Uit: hun naveltje fprui- ten zeer talryke fyne draadtjes, dieverfcheiden in grootté zyn, en in verwe met hunne topeinden en de bloemblaadtjes overcen- komen. De bloem wordt omvat door een kelk, die verdeelt is in vier fappige, grasgroene, blaadtjes, waar van twee veel langer zynde dan de andere, puntig, en aan de eene zyde uitgeholt fchier de gelykenis van Papegaais-bekken hebben , terwy] de twee andere, minder hol zynde, van binnen een zeer dun vliesje dragen, "t welk de blaadtjes van de bloem , als die nog geiore is, LEY. en beklegdt, maar, als de zelve open gaat, zich insgelyx van cen geceft,en in twee luikjes fplyt. Ondertuffchen is de bloem , nog geíloten zynde, uit den gelen en roden zeer fraai gemengelt, en heeft een dik ftecltje, een duim breed lang. à Daar op volgt de vrucht, beilaande uit kleine horentjes, die aan elkander vaít gegroeit, langwerpig ; en vol fap zyn, maar door het indrogen voos worden. Elk van deze horentjes js aan zyn bovenfte uiteinde van binnen met een gele wolachtighéit be- zct, en ecnigzins naar buiten omgebogen, verbceldende dus een fterretje. Num. z. Zfrikaan[che Ficoides, wet ronde bladem van de kleime Ciltus, em. een drie-bladige «vitte bloem. De witte en gevefelde wortel gecft zecr vele bladen uit, die langwerpig rond , en anderhalf lidt van een vinger lang Zzyn, blaauwachtig, fappig, en ván cen aangenamen zuring-fmaak. z De TAB.XVZ ; UH &rsUA vURUDUS $5 Caules humi ftrati, ftraminis culmum craffi , articulati , fragiles , fucculenti, foliis concolotes , ad fingula genicula in ambitu crebris ftipantur foliis, inzqualis magnitudinis, ad digiti nonnunquam lon- gitudinem excrefcentibus. Horum ex alis pediculi prodeunt tenuiffimi digitum & ultra longi, quorum apices ornant flores tri- penali, petiolis fingularibus , breviffimis, ex eodem pun&o emergentibus , fulti, petalis , nivei candoris, tenuibus, fcutellaus, cavis, amicti. Florem fuftinet calyx eroe cujus folia duo utplurimum czteris latiora, omnia autem cava funt, & extrinfecus lzto perfufa virore, quem maculz, nigricantes, exigue , & margines purpurafcentes pulchré variegant. -- Ex centro floris rudinientum prodit vafculi feminalis , in quina loculamenta; ex luteo vire(centia, orbi- cularia, divifi, quz fingula protendunt ftylum , extrorfus reexum , brevem , ex luteo pallefcentem ,. bi- nis donatum els, membranaceis , articulum , ex quo oritur , ambientibus : hosque flylos rurfum ftamina ftipant numerofa , albicantia, luteis apiculis ornata. Maturo femine in quinas dehiícit capíula feminalis carinas, quarum fingule membraná intergerináà, per medium proten(a , bifecantur. Annua czterüm planta matrem agnofcit Africam. Num. 3; Ketmia, Zeylamica, urens, pilofa, ammua, flore [ulphureo, wmbone atro-purpureo. Radix ejus duplam fcriptorii calami craffitiem zquans, albicans, in tres quatuorve ramos divaricata ; plurimas emittit fibras capi lares. Caulem ab imo mox rami ftipant, laté difperfi, culmo ftramineo feré craffiores ad fuf exortum : pili hos rigidi, urentes, deorfum preffuli, obfident.. Folia alternatim , per intervalla longiuícula, é caule pn quorum petioli , dodranralis longitudinis , fpinulis quoque. urentibus fimilibus horridi, ex viridi purpurafcentes , terram verfus nutant: caterum Vitis «mula funt folia, in quinque diviía lacinias, profundas, acuminatas, ferratas. $ Abit dein faftigium caulis in flores IV, V, qui fücceffive panduntur pediculis unicalibus , pilofis, innixi , pentapetaloidei , inodori , coloris fulphurei, umbone atro-purpureo ornati, petalis rotundis, in ambitu nonnihil undulatis, conftantes. Horum à medio ftylus furgit Horidus , luteus, apice fuo ftellam gerens atro-purpuream , quinquepartitam , cujus laciniz fimbriatz funt. Calyce flos cingitur heptaphyllo, pilis hifpido, cujus foliola anguíta, mucronata, pilofi, virefcunt : vagina przterea viridis, membranacea, florem adhuc contractum includit, & quà dehifcente hic tandem prorumpit. 1 Capíula feminalis quinquangala per matutitatem nigra fit, & in quinque difpefcitur carinas, quarum qualibet intergerinà bifecatur membraná, juxta longitudinem exporre&á, cui ope ftyli, ut in Phafcolis, adhzrent femina , primo albida , dein per maturitatem nigricantia , reniformia , fuperficiei inzqualis, lineis femicircularibus diftin&tz , uti annexa figura docet, Totam cateroquin capful internam faciem , feptum- que pariter intermedium tenuiflimi pili obfident. De fteclen kruipen langs den grondt, zynde een ftrootje dik , fnet leedtjes, zeer breckbaar, fappig, van verwe de bladen ge- lyk, en omtrent ieder knoopje in 't rondt met vele bladen van SET grootte, zomtyds een vinger lang, bezet. it de oxelen van deze bladen komen zeer dunne fteeltjes voort, de lengte van een vinger, en meer, wiens topjes vet- fiert zyn met driebladige bloemen, die alle op byzondere, zeer korte , en uit een en de zclve middelpunt fpruitende ftceltjes ftaan, zynde bekleed met fnecuw-witte, dunne, fchotelsgewy- ze uitgeholde , bloemblaadtjes. j De bloem wordt onderfteunt door een vyfbladige kelk , onder wiens bladen doorgaans twee breder zyn dan de andere; maar al- le zyn ze hol, en van buiten aangenaam groen, met kleine zwar- te vlakken en SUE randen fierlyk gemengelt. Uit het midden van de bloem komt het bepinfel van het zaad- huisje voort, het welk in vyf vakjes, die uit den gelen groenach- tig en rond zyn, verdeelt is. eder van deze vakjes iteckt een ftecltje uit, "t welk uitwaarts omgebogen, kort, bleek gecl, en met twee vliezige bandtjes voorzien is, die den oorfpronkelyken zamenhang van het fteelte omvatten. Rondom deze ftceltjes ftaan zcer vele draadtjes, dic, wit zynde, gele puntjes hebben. Als het zaadt ryp is, fplyt zich het zaadhuisje in vyf holle dclen, als bootjes, die ieder door cen vliesachtig middelíchot in twcén verdeelt zyn. ; Dit gewas komt jaarlykfch in Afrika uit zyn zaadt op nicuw voort. Num. s. Ceiloufche brandende Ketmia , zynde baai- rig , en alle jaren wergankelyh , met. zcwavvel-gele bloe- men, die in bet midden zwart. purper-verwig. zzyn. De wortel, tweemaal zo dik als een fchryfpen, witachtig , en in drie of vier takken verdeelt, gecft een menmgte van dun-haai- rige vefels uit. : Annua De ftecl heeft reets van onderen takken, die zich wyd ver- fpreidende, een weinig dikker dan een ftroo zyn, daar zy haren oorfpronk nemen. De zelve zyn bezet met ftevige, brandendej en nederwaarts gedrukte haairt]es. f Debladen komen het een om het ander, tamelyk verrevan mal- kander, uit den ftam voort, fteunende op fteeltjes van een fpan lang , die insgelyks met brandende doorntjes ruig, en uit den que purperverwig zynde, tegen den grondt neérhangen. oor het overige zyn de bladen, gelyk die van den wynftok, in ES , puntige , en zaagsgewyze gckurvene fneedtjes ver- eclt. Het toppunt van den ftecl draagt 4 of £ bloemen, die zich in't vervolg openen , en op haairige fteeltjes, een duim breed lang, fteunen. Zy beftaan als uit ; bloemblaadtjes, zyn zonder reuk, van een fwavel-gele verwe, en in het midden zwart pur- perverwig. Hunne blaadtjes zyn rond, en in den omtrek eenig- zins uitgefneden. Het middeníte van de bloem geeft cen ftceltjc op, dat SN als bloejend is, geelverwig, en op zyà punt een iue ic fterre draagt, die in vyf uitgefnedene blaadtjes ver- eelt is. Dec kelk van de bloem is haairig, en beftaat uit zeven bladen, die fmal, puntig, haairig, en groen zyn: daar benevens is "er cen groenc vliesacbtige fchede over de bloem, zo lang deze nog gefloten is, henen getrokken, de welke van cen gefpleten zyn- de Komt de bloem cerft te voorfchyn. Het zaadhuisje is vyfhoekig, en, als het ryp is, zwart wor- dende, verdeelt het zich in vyt bootjes, waar van ieder door een vliezig middelfchot , naar de lengte , in tween afgezondert is. Aan dit fchotje hangt het zaadt vait, door hulpe van cen fteiltje, gelyk in de boontjes. Deze zaadgryntjes zyn eerlt wit, maar worden, ryp zynde, zwart van gedaante als niertjes , ongelyk van oppervlakte, met halfronde ftreepjes onderícheiden, gelyk de bygevoegde printverbeelding aanwyft. "Voor het overige is het gehele zaadhuisje van binnen, benevens het middelfchot , mec zeer fyne haairtjes bezet. : Gaz Dit 28 «RERUM NATURALIUM Annua eft planta, infüle Ceylanenfis incola, tota mucilaginofa. ^ Radicis non ingratus fapor eft: manfu hec mucilaginem emittit, uti Z4lrbea vulgaris. . Folia mafticata tantopere linguam adficiunt, ut diu poft vis ejás urens etiamnum fentiatur. Num. 4. | Geranium Capen[e , tota facie birfutums vadice Rapas flore atro-pur- pureos foliis partim integris , partim. incifis.. Radicem agit carnofam , rapiformem , ventre mediocri türgidulam , cortice fpadiceo amictam , & , prz- ter unam infignem fibram , € fundo vix plures emittentem. : E capite radicis folia emergunt, haud adeo numerofa, quorum alia, fpecie Plantaginea , nequaquam divifa, ex angufta bafi in mucronem fübrotundum definunt; alia vero multifariam divifa » Geranii ZEibio- pici Breynii, tertii, &mula; alia rurfum duabus, tribus, pluribusve incifuris emarginata funt ; fic ut im- menía fic detur difcrepantia: horum pediculi digitales funt, pilisque argenteis , rigidis, urentibus, unde- quaque obfidentur. : Inter folia caulis furgit, eque ac florum petioli , pilis rigidioribus hifpidus, culmum fere craffus cujus ex apice duo tresve protenduntur cauliculi unciales, tenuiores, pariter pilofi, ad fui exortum coroná fo- liaceà, villofa, fuccin&i: hi dein rurfus in umbellas dividuntur, foliis anguftis ,..non divifis , fuccinctas, € decem, pluribus, aut paucioribus pediculis conflatas , qui flores immediate fuftinent, pentapecalos , inodoros, deníé congeftos. ; | Petala florum angufta , apice rotundo donata, utrinque ex atro rubent, verfus ungues tamen nivea, norínihil crifpata; quorum & medio exfurgit umbo, & quinque ftaminibus niveis coagmentatus , ut in Bo- ragine; apices hec croceos gerunt, & ftylum cingunt intermedium , ex purpureo albicantem , de viridi tuberculo , oblongo , ortum , cujus faftigium , ftelle in modum , quatuor vel quinque in lacinias finditur. Calyx fubeft quinquefidus, cujus fegmenta pilofa , extus e viridi purpurafcentia , intus fufca funt, & margine albicante ornata. Floribus fuecedunt femina, more Cngeretum , quina, fpadicea, roflris contortis , pilis incanis paffim hifpida, ab unà parte mucronata, ab a terà utrinque in foveolam. excavata. Folia mafticata linguam & fauces contrahunt: vim enim obtinent adítringentem. Semine perfecto folia marcida decidunt , Íolà radice fuperftite. T-ÀB-ULA DECIMA NON SA. Num. r. Ficus Indicas [eu Opuntia, Cura[[avica, major , [pinofiftma [pinis nigricantibus , floribusque purpura[centibus. Hort. Beaumont. Folium oblongum ; amplum, cordiforme , ex angufliori principio.in latum divergens pinis horret nu- merofis , quinis, fenis, majoribus, minoribus, ex eodera tuberculo fimul prodeuntibus, * Dit gewas gaat jaarlykfch dood , en grocit op het eilandt Ceylon, zynde gehecl en al flymig. De wortel heeft geen onaangenamen fmaak , en met de zelve te kaauwen krygt men daar cen flym uit, gelyk als uit de geme- ne witte Maluwe. De bladen zyn zo heet in het kazuwen, dat men overlang nog dén brandt daar van op de tong voclt. ' Num. 4. Ojevaars-bek , van de Kaap de Goede Hoop, geheel vuig , met een wortel als een Raap, en donker purperverige bloemen: de. baden zyn deels gebeel , en deels doorfaeden. De wortel is vlecfchachtig, gelykende naar een Raap, mid- delmatig van dikte , met een Kaftaniebruine baft bekleed, en geeft uit haar onderfte einde fchier niet meer dan een grote vefel. Uit het bovenfte van de wortel komen weinige bladen voort, waar onder eenige, naar die van het JZegebladt zwemende, niet dooríneden, maar van onderen fmal zyn, en naar boven rond- puntig toe lopen: andere zyn op veelderhande wyzen dooríneden, gelykende naar die van de Erbiopifibe , derde , Ojevaars-bek van Jireyniuss en wederom andere hebben twee, drie, en meer ker- ven in haren randt; zo dat hier een oneindige verícheidenheit ge- vonden wordt. De bladíteeltjes zyn een vinger lang, cn met Zilvere, ftevige, brandende haairtjes overal bezet. 