title: Annales Academici
creator: None
text: De Semilisehe talen hebben hond^den van stammen gemeen, wttarvab de beteekenis in alle dezelfde is. Zelfs tot de derivata strekt deze eigen- sdMip zich uit. De beoefenaar van 't Hebreeuwsch kan dus voor iM zin va» menig zeUzaam woord krachtigen steun uit de dialeeten ontvangen, jft zelfs, zoo niet met volstrekte zekerheid, toch met de grootste mat^ Van waarschijnlijkhdk]» eene nieuwe beteekenis hieruit ontleenen, dit vdlkomen paat in het verband. Men ga hi^rbij evenwel met oordeel te werkl Blijft het een eerste vereisohte iedere taal zooveel mogelijk uit zich zelve te ver- klaren, zoodra het bUjkt dat zij bijstand behoeft, zijn wij Verpligt den graad van verwantschap der te hulp geroepen taal niet uit het oog te v^Iiezen. De taal, die deze of gene Oeleerde toevallig het meest beoefend heefi^ is daardoor alleen, hoe ligt hij deze meening voorsta, ntet boVed andere geregtigd om bijstand te verleenen. De dwaling van den gTodten 28* Digitized by Google SSO P. 0£ JONG Schultens, die zijn lievelingsvak bet Arabiach hiertoe bevoorr^t achtte» kan tot een leerrijk voorbeeld zijn. De Michaelissen hebben na hem dui- delijk bewezen dat het Syrisch oit een lingoiBtisch oogpunt den voorrang verdient. Vooral geldt dit naar onze meening ook van het Chaideeuwsch , voor zoo ver het, als in de Mischna, overblijfsels der oude taal bevat. — Maar men ga niet slechts met oordeel, men ga ook met kennis van zaken te werk! De zucht vreemde talen aan te halen houdt met het regt ver- stand er van niet altijd gelijken tred. In vele Lexica en Commentaren op het O. T. vindt men tal van woorden , die uit de dialecten ter verge- lijking of tot adstructie zijn bijgebragt , maar het is op den klank af ge- schied. De wijze vermaning: parum sapit^ qui e Lexicis tantum sapit" is door de schrijvers te weinig ter harte genomen. Zoo wordt het nut misbruik en de onkundige op een dwaalspoor geleid. De beoefenaar van 't Hebreeuwsch moet het kaf yan het koren kunnen scheiden. Maar om dit te doen, om de waarde of onwaarde van 't geen uit de dialecten tot bewijs wordt aangevoerd te beoordeelen en iets proefhoudends te geven, wordt eene meer dan oppervlakkige kennis, wordt grondige belezenheid in hem geeischt Ook voor het regt verstand der Hebreeuwsche spraakleer is de studie der verwante talen zeer gewenscht. Digitized by Google REDEV0ERIN6. 221 Er is nog eene andere reden waarom de beoefenaar van 't Hebreeawsch de kennis der dialecten behoeft. Hij is^ wil hij als exegeet zijn werk met naauwgezetheid verrigten, verpiigt de vroegste overzettingen van 't O. T. te raadpiegen. Deze hebben, bij de sints de ballingschap steeds toene- mende onbekendheid met het Hebreeawsch, te meer belang naarmate zij tot eene hoogere oudheid opklimmen. Zij leeren ons hoe de tekst op verschillende tijden en door verschiliende Geleerden werd verstaan, en zoa het, bij het altijd min of meer gebrekkige der vertaling, verkeerd zijn ze slaafs en ligtgeloovig te volgen , nog meer af keuring zou het ver- dienen indien men uit eigenwijsheid ze buiten rekening Uet. Als eerwaar- dige getuigen der oudheid, die betet dan wij konden ingelicht zijn, moe- ten zij door ons worden gehoord. De overzetting der LXX staat om haren leeftijd bovenaan» maar aangezien zij in de Grieksche taal is geschreven, gaan wij haar met stilzwijgen voorbij. In tijdsorde volgen haar de reeds genoemde Chaldeeuwsche Targumim, die van Jonathan ben Uziel en Onkelos. Bij de Joden staan zij in hoog aanzien en worden zij in waarde gelijk gesteld met de H. S. Toen Jonathan zijn Targum schreef, daalden, verhaalt ons de Talmud , de Engelen uit den hemel neder b^eerig om in te zien, en de vlieg, die het wagen durfde op de heilige rol zich neder te laten, werd door hemelsch vuur verteerd. 6een wonder dan ook dat den geloovigen Jood de moed ontbreekt om van de verklaring dezer Tar* gumim af te wijken. Hoe overdreven deze schroomvalligheid ook zij, daar het gedenkstukken zijn van nakomelingen der oude Hebreen, die bij veel wat aan de vaderen vreemd was, toch ook veel wat hun eigen was bezaten, moeten wij in ons oordeel behoedzaam zijn en de waarde er van niet te laag schatten. — * Eene derde overzetting van veel gewigt is de Syrische, in de 2^^ eeuw na Christus vervaardigd. Daar zij, evenals de beide eerstgenoemde , uit den Hebreeuwschen grondtekst is gemaakt, zeer zelfstandig is en aan het origineel zich naauw aansluit, spreekt het van zelf dat zij in vele gevallen met vrucht geraadpieegd wordt, wat veel minder van de latere Ethiopische en Arabische versies geldt. Maar nog in een ander opzigt heeft de beoefenaar van 't Hebreenwsch bij de studie der verwante talen belang. Te gehjker tijd dat daardoor bij hem een, om zoo te zeggen, Semitisch taalgevoel ontwaakt, wat niet Digitized by Google 222 P. DE J0N6 anders dan weidadig voor de ezegeBe van 't O. T. kan werken , leert hij ook den Hebie^r in verbadd beschouwen met de andere volken van den Semitischen stam. Hij leert inzien dat de Israeliet in menig opzigt niet alleen staat, iets wat bij anders soo ligtelijk denkt. Integendeel, hij be^ speurt dat hij niet slechts door taal maar door vele levens- en kanicter- trekken vermaagschapt is aan zijn ras, bepaaldelijk aan sijne ArabisGhe broeders. Als het O. T. ons verhaalt hoe de patriarchen met hunne kud* den Kanaan doortrekken, het vee drenken bij de waterput, zich legeren, opbreken , in korte woorden , als het ons hunne dagelijksche togten , ge- woonten en gastvrijheid beschrijft, dan gevoelen wij one als verplaatst bij de Bedouinen der groote woestijn, die sints onheugelijke tijden hanne steppen op gelijke wijze hebben doorkruist. — De indeeling in stammen , het natuurlijk gevolg van het Nomadenleven , had voor de rust en wel- vaart van het Arabische rijk eene groote schaduwzijde. De eer van den stam was ieder lid boven alles heilig. Elk roemde op zijne afkomst, trc^ partij voor zijh geslacht, de broederband werd z66 sterk gevoeld, dat de minste beleediging, 6en der stamgenooten aangedaan, door allai werd gewroken. De bloedigste oorlogen zijn hierdoor ontstaan , enkele stammen schier geheel verdelgd. Een ingekankerde haat werd noodzakelijk hieriHt geboren. Jemeniet of Maaddiet te heeten was looveel als geslagen vijanden te zijn. De Arabische gezchiedenis voor en na Mohammed is eene doorioopende schets van de verscbillende veeten die onder de stam* men onderling hebben bestaan. Is het bij de Hebredn wel andersP De schandelijke behandeling door eenige burgera van Oibea, eeiie stad die tot Benjamin behoorde, eener vrouw.uit Juda aangedaan, had, volgens een verhaal in het boek der Rigteren, ten gevolge, dat de gansche stam Benjamin op 600 man na werd verdelgd. Xn inderdaad de Hebreer, getuige het boek deff Spreuken en de gansohe li^ijah^bdsUteratuur in het O. T. , verk>ochent in dit opzigt zijn Srantiseh karakteff niet. — Dat de poesie bij den Semiet een uitsluitend subjectief , lyrisch karakter heeft» behoeft niet te bevreemden. Niets kenmerkt hem meer dan de schier onbeperkte heerschappij van zijn gevoeh Liefde en haat, zietdaar de twee determinerende factoren van al zijne daden. Beide zi|n regtmatig in zijne schatting, in beide gaat hij op met zijne ligt ont- vlambare natuur. Ziet den Arabier. Drijft hem de liefde — zijne Kagi- den kunnen het getuigen — onbeschrijfelijk veie zijn de moeiten die hij zich getroost , de gevaren die hij trotseert om het beminde voorwerp magtig te worden; zijn leven heeft hij er yoor veil. Is daarentegen zijn haat een- maal opgewekt» hij vergeet al wat hem Uef en dierbaar is, vrouw en spel, ml& spijs en drank , hij rust niet voor hij zich op zijnen vijand heeft ge* Wfoken en deze dood voor zijne voeten ligt. Met welgevalien staart hij nog op. het ontzielde Ujk. Van beide gezegde factoren is de geduchte Digitized by Google 224 P. DE JON& bloedwraak het gevolg. 6een echt Arabier, wiens nabestaande was omge- bragt, zou den moordenaar het leven sparen. Hoe zou hij het kunnen? De verslagene had volgens zijne meening geene rust, zijn graf was duister zoo lang de snoodaard nog leefde. Eerst met den dood van dezen werd zijn grafkuil verlicht. Den onveriaat moet hij veUen. Haat eu liefde zweepen hem voort. Zeif zal hij eerder sterven dan dat hij den dood des dierbaren ongewroken laat. Geen lied van een Arabier is hartstogtelijker en ruwer dan dat waarin hij eene verkregen genoegdoening of eene zege- praal over zijnen vijand bezingt. Het valt niet moeijelijk gelijken karakter- trek bij den Hebreer op te merken. De veidheer Sisera was door de Israeliten geslagen en viugtte in de tent van den bevrienden Heber den Keniet, waar hem, terwijl hij van vermoeidheid was ingesluimerd , door Jael Hebers huisvrouw verraderlijk een nagel door het hoofd werd gedre- ven. Debora heft in haar lied over deze daad den volgenden juichtoon aan — ik volg de vertaiing van van der Palm — : //Gezegend boven de vrouwen zij Jael, Hebers des Keniters huisvrouwl Gezegend zij ze boven [alle] tentbewoonsters ! Hare hand, zij greep daarmee den nagel, met hare regterhand den zwaren werkhamer; en zij beukte Sisera, en doorboorde zijn hoofd , en kneusde en doorboorde zijn slapen : Tusschen hare voeten kromde hij zich, hij viei, hij lag daar neder! Tusschen hare voeten kromde hij zich, hij viel! Waar hij zich kromde, viel hij, gansch te schande 1 Zoo^ moeten al uwe vijanden omkomen ; o Heerl" De grootste contrasten, de gevolgen van wraakzucht en liefde, vinden wij vereenigd in hetzelfde verhaal. Op Saul kleefde eene bloed- schuld wegens eene slagting onder de met Israel verbonden Oibeoniten door hem aangerigt. Deze eischen tot delging dier schuld zeven nakome- lingen van Saul om — het zijn hunne eigene woorden — ze den Heere te Gibea op te hangen. David levert ze uit. Op den berg wordt het doodvonnis aan de onschuldigen voltrokken. Onder deze ongelukkigen waren twee zonen van Ritspa, een bijwijf van Saul. Zij gaat naar de plaats, waar de strafoefening heeft plaats gehad, en //Ritspa, zoo lezen wij^ nam een haren kleed en spande het voor zioh uit op de rots, van het begin des oogstes totdat er water op hen werd uitgestort van den he- mel, en zij liet de vogelen des hemels niet toe op hen te rusten des Digitized by Google REDEYOERING. 225 daags, noch het gedierte des velds bij nacht/' Is er grooter tegenstdling denkbaar dan bloedwraak^ vrreed en meedogenioos aan onschuldigen ge- oefend en teedere moederliefde^ die niet scheiden kan van haar kroost? Wien, om er dit nog bij te voegen, treffen in den heerlijken psahnbnndel de wanklanken niet, door de vloekpsahnen aangegevenP Maar genoeg; Mag het gezegde eenige verklaring U geven van de sterke contrasten , die het O. T. ons biedt , het kan tevens eene bijdrage zijn om ons meer nog den godsdienst te doen waarderen van Hem , die door woord en daad Israel kwam leeren: ^hebt uwe vijanden lief, zegent ze^ die u vervloeken." Edel Groot Achtbare Heeren Curatoren! Wanneer ik U mijne erkente- lijkheid betuig voor Uwe vereerende voordragt , meent dan niet , dat ik daarmede slechts eene gebruikelijke pligtpleging vervui! Integendeei, het is mij eene ware behoefte U dank te zeggen voor dit blijk van vertrouwen door U in mij gesteid. Hoe vieijend echter voor mij de verwachting is, die Oij getoond hebt van mij te koesteren, zij is tevens oorzaak dat ik niet zonder schroom mijne taak aanvaard. Uit eene vrije wetenschappeUjke betrekking ben ik door U geroepen tot eene zoodanige die in meer dan een opzigt praktische moeijelijkheden biedt. Is het wonder dat de vraag cnij ontrust of ik op dit nieuwe arbeidsveld werkeiijk aan Uwe verwach- tingen zal beantwoorden P Zullen mijne loachten bUjken in overeenstem- ming te zijn met Uwe wenschen en ook met de eisohen die de dankbaar- heid aan mij zelven steitP Ik weet het niet. £en onderpand kan ik U geven. Het is de Uefde, die ik voor mijn vak gevoei, en te gelijk de begeerte om, zoo ver mij dit vergund is, de Oostersche taalstudie aan deze Academie op eene waardige wijze te vertegenwoordigmi. Indien ik daarbij rekenen mogt op Uwen veei vermogenden bijstand, dien ik dria- gend l)ehoeven zal, zou ik mij hoogst geiukkig achten^ Ik sta gereed, hooggeachte Ambtgenooten , in Uw midden de plaats in te nemen die door den dood van den waardigen Miilies nog kort geieden openviel. Het gemis van den mm, die door gaven van verstand en hart 20 Digitized by Google tt6 P. DB JOHG 966ceer mtoiimtte, sal lang oa door vekn woTdm govoeld. Sn al bai ik mij numr al 1e aeer beimet het verlisB, iii hem geiedeiiy in geeoen deele te kannen vtrgoedeQ, toch zuk Gij mvj, ik hoad er mij Tan ant' -tiugd, met liefde ofNiemen in Uwen knng. De bereid?aardig^eid , de be- Jaaigeiooae vrelwiilendheid , die ik van velen Uirar, van U ncxml, Hoog- gdeeide Heeren Doedes en Brill, leeds ondervoBd, xij strekken mq tot imarboig dat het mij ook voortaan aan Uwe to^negcnheid niet zbI ont- bieken. U, miJD waarde KueneD, hier te zien is een der grootste genoegens die deze dag mij koo echenken. Mag ik U mijn ieermeeeter noemen, wiene Idding ik in mijn laateten Aoademietijd nog gwoot, hitere jaren bebben <m% nader tot elkander gebragt en den afetand doen inkrimpen, die gewoonlijk meester en leeriing acheidt Ik heb gelegenheid gekiegen U¥^ gvoote weteD8ohappelijke verdieneten, Uwe goiTete waariieidslkMGiie meer vmi nabij te leereo kemien en waarderen. Veri heb ik van U ge- leeed^ maar dit niet alleen, de edele gaTen Tan Uw hart, die U in alier iMtfde doen deeien, ai} hebheo in mij — waarom oou ik het U Tmw^- gm ^ een gevoel gewekt, dat mij iimig aan U verbindt. Ontvang, hooggeachte Vriend, qmhjk mijn dank Toor de vele bewijwn van toege- negoilieid, die ik Tan U ondervoDd; blijf ateede voor mij wat Gij waart; U aal ik mmmer vergetenl De vele jaren» die wij te zamea hebben gearbekl, geachte de Goc^, aolien mt ooze gedaohten niet ligt wordeD oitgewiacht. De leerrijke qm- gBBgy het TneDdeohappelijk Terkeer, dat ik met U had, het neemt he- laasi Tea au al aan een einde. En waarhjk Gij , die hct weet, hoe lief de betrekking mij was -die ik heb Terkteai» Gij kont het begtijpen wiat het mij kost van Leiden'8 Academie, van 't Wamersch legaat te schei- den. U behoef ik het met te zeggen hee Taak mijne gedanbten daarhe- nen aullen gaan. Worden mijae wensehen vervdld en het Intecfmtaat am Uwe aoigen toevertrouwd , wet heerlijke mepi^g ie dan weggek^ Digitized by Google aSDBVOERING. M1 voor Uwe Qmniakeiibare verdiraateo. Aaa U adi het dan ataaa, daa aloudeD Foem van onze Ooatecsche scbool te hlijveD haadUutven » een roaBi vaaiop de Leidaclie Academie met reden trotsQh mag aij|ii. Heb,. loqa waajcde Vriend» den beateii oitalag op al Uw atieven, weea de tolk miJBac erlceatelijkheid vocht al 't geen wij aan oosen hooggoachatten Doay nJB veipligt! In Uw beider aandenkea beveei ik mij dringend aan. Uwe tegenwoordigheid» VrieDden van vroeger en kter ti|d, verhoogft voor mij zeer de vreugde van dezen dag. Wij deelden steeda ia alkaor ders iief en leed en zou het mij dan niet aangenaam zijn U getuigen te zien van mijn gelukP Ontvangt mijn opregten dank voor dit blijk Uwer vriendschap. Ik waardeer het te meer, naarmate voor velen Uwer de strijd met ambtspligten moeijelijker was. Het lot scheidde reeds menig onzer, maar den vriendschapsband verbreken kon het niet. Dat het voortaan steeds z66 blijve, wenscht niemand Uwer vuriger dan ik. Een laatste woord tot U, Wel Edele Heeren Studenten aan deze Hoo- geachooi. De taak die met velen Uwer mij wacht, ia met den tijd niet gemakkelijker geworden. In de dagen van Walton, den beroemden uit- gever der Biblia Polyglotta, was eene der merkwaardigate eigenschappen van 't Hebreeuwsch de addisoendi facilitas. «rBimestris vel trimestria in- dastria, oordeelde men, sufBciet ut mediocriter quis addiscat: annum vero non requirit, ut omnis eius difficuitas feliciter superetur." In veel hoo- gere mate kenmerkte natuurlijk deze eigenschap de a%eleide dialecten. Dagelijks weinige uren studie slechts en men had in 4 a 6 weken de noodige gronden van het Arabisch gelegd. Die schijnbaar gezegende tijden worden door U, ik houd er mij van overtuigd, evenmin als door mij terug verlangd. Al die lofispraken over de goddelijkheid en zelf- genoegzaamheid en daarmede tevens over de gemakkelijkheid van 't He- breeuwach zijn slechts uitingen van een.blind kerkgeloof, dat diepe on- kunde verraadt en te gelijk alle taalatudie verstikt. Niet door zulke zoete mijmeringen of ziekelijke geloofsbeapiegelingen, maar door degelijke, em- stige, veehdjdige studie, die aan godsdienstzin zich paart, wordt het O. T. verstaan. Tot werken, tot onderzoek worden wij geroepen. En is dit 29» Digitized by Google S88 P. DE JONG REDEVOERING. de weg om de waarheid te leeren kenneii en is het ons waarachtig om haar te doen, waarom zouden wij dan dien weg niet bewandelenP Komt, laat ons eendragtig zamen werken en, welwiilend jegens elkander, streven naar dit heerlijk doell Laat ons de vrijheid van taalonderzoek/dat kost- bare erfgoed van onzen grooten Schalten8, ais dankbare zonen trouw be- waren, niet opziende tegen de moeite^ waartoe zij ons roept. Z66 zai onze arbeid vruchten afwerpen voor de wetenschap en bijdragen tot den roem der Utrechtsche Hoogeschool, die U en ook mij van nu af aan dierbaar is. IK HSB OBZSGD. Digitized by Google ACTA IN SENATU A. CIOIOCCCLXVIII— CIOIOCCCLXK, lUcTOEB Magnipico lOHANNB lACOBO VAN OOSTERZEB, Gbaphiabio GUILIELMO KOSTBR. Die 26 Martii 1868. Rector Magnificus, Guilielmus Koster, a Senatu Amplissimo in cathedram deductus» habet orationem: de Faeul- tatis Medicae in Academiia noetris ordinaHane, ad pathologiae imprimia etudium, hucusque neglectum, mndicandum et perfidendum. Qiia oratione habita, enarratisque Academiae fatis, Senatus scribam virum cl. Guilielmum Gerardum BriU, recitare iubet iudioia ordinum de responsis ad quaestiones anno proximo propositas : quo &cto praemia traduntur victoribus, Regis augustissimi nginine, hisce: L) Henrico Smeding^ in Academia Rheno-Traiectina Theologiae studioso nummus aureus. 2.) Abrahamo Francisco Carolo Hartogh, in Academia Lugduno- Batavo iuris candidato, nummus argenteus. 3.) lacobo Samueli Speyer, in lUustri Athenaeo Amstelodamensi literarum studioso, nummus argenteus. Testimonium autem honorificam exhibens mentionem traditur: 4.) Tjeerd Cannegieter, in Academia Groningana Theologiae can-^ dicato. Hisce peractu, vir. cl. Koster, rectorem Magnificum in annum proximum renuntiat et salvere iubet lohannem lacobum van Ooster- aee, virum clarissimum. Digitized by Google 280 ACTA IN SENATU. E Curatorum decreto Scribae munus in hunc annum mandatum est viro cl. Guilielmo Koster ex ordine medicorum. Assessores deeignati: ex ordine Ictorum vir/ clar. G. G. Vreede. // // Philologorum // it C. W. Opzoomer. » // Medicorum // // G. I. Loncq. // // Mathematicorum n M. Hoek. Die 16 Maii. Rector cum Senatu communicat tristissimum obitum viri cl. O. van Rees , in* facultate iuridica professoris ordinarii , repentina morte hoc ipso die rapti, qui dum vaietudinis causa natat crudeli fato submersus et haustus est. Die 23 Octobris. Vir. cl. Henricus Petrus Godofredus Quack, in id^ cultate iuridica professor ordinarius designatus^ munus suom auspicatur oratione, vernaculo sermone perscripta: l^aat en Mmt' schappij. IHe 26 Novembria« Rector Senatum certiorem £acit de obitu viri cL Hen- rici Christiani Millied ^ in facultate philosophiae theoretiiae et litera- rum humaniorum professoris ordinarii, hoc ipso die subita morte defuncti. Die 3 Decembris. Vir. cl. Petrus lohannes van Kerckhoff, in £acultate matheseos et philosophiae naturalis professor ordinariua designatus, munus suum auspicatur oratione, vemaculo sermone perscripta: Over chemUche verUnding. Die 4 Decembris. Vir. cl. Eduardus Mulder, in facultate math. et phiL nat. professor extra ordinem designatus, patrio sermone habet orationem inauguralem, quam inscripsit: De meihode, 6if het echeikundig onderzoek te volgen, opgeapoord wit de gesciiedeme. Die 11 Decembris. Recitatur epistola Curatorum, qua Soaatus fit certior, virum clar. G. I. Mulder e regio decreto d. I m. Augusti huius anni honorifice demissum et^ habita ratione decreti regii d. VIII m. Maii a. 1837, rude denatum esse. Recitatur eorundem epistola, qua cum Senatu oommunicant: l^. virum consultissimum H. P. G. Quack, iu fiftcaltate iuridica professorem ordinarium creatum esse; Digitized by Google ACTA IN SENATU. 231 2^. virum consultissiinum P. I. van Kcrckhoff, in facaltate math. et phil. nat. in Academia Groningana , hac vocatum esse in eadem fiic. professorem ordinarium; S^. virum clar. £. Mulder, hucusque titulo professons extraordi- narii ornatum, nunc professorem extraordinarium in eadem facul- tate creatam esse Senatuique socium adscriptum. Deinde recitantur Curatorum literae de conclavi^ Senatorum coetibus ^estinato» amplificando. Die 6 Februarii a. 1869. Rector cum Senatu communicat epistoiam datam a Curatoribus, qua docent virum cl. P. de long, creatum esse professorem ordinarium in £EU)ultate philosophiae theoreticae et lite- rarum humaniorum. Candidati, e quibus regio decreto constituatur in annum proxi- mum rector magnificus, designantur viri clarissimi: M. Hoek ex ordine mathematicorum, B. I. lintelo de Geer // n iurisconsuitorum » G. G. Brill it u philologorum, T. Halbertsma n » medioorum. Candidati, e quibus creetur Actuarius , designantur viriclarisaimi: F. A. G. Miquel ex ordine ' mathematioorum , I. I. van Oosterzee // a theologorum, G. G. Vreede a » iurisoonsultorum , H. van Herwerden. n n philologorum. Creantur Assessores viri clarissimi: I. I. van Oosterzee ex ordine theologorum, I. A. C. Rovers // n philologorum, F. C. Donders n u medicorum, , C. H. C. Grinwis // n mathematicorum. Die 12 Februarii. Vir. cL P. de long , in facultate philos. theor. et litt. hum. professor ordin. desjgnatus munus auspicatus est habita ora- tione cui titulus : Het nut van de studie der aanverwante dialeeten voor de kennia van Aet Hebreemosch. Digitized by Google SERIES LECTIONUM, IN ACADEMIA RHENO-TBAIBCTINA mi AB BIACTIS nm ABSTITU AHHI CISOCGCUTin OStUB AD PBUAI ABSTITAS AH» aMNOCIia A PEOFXS80BIBU8 £T LECT0BIBU8 HABBNDABUM , SBGTOBB lOHANNE lACOBO VAN OOSTERZEE. IN FACULTATE THEOLOGICA. Historiam libromm Novi Foederia sive Introitum, in Novum leatamenium tradet b. teb haab, diebus Lunae, Martis et Mercurii, hora X. Historiam Scclesiae CAriatianae enarrabit b. teb haab, diebus Lunae et Martis, hora XI. Historiam do^matum exponet b. teb haab, die lovis» hora X. Ethicen Chriatianam docebit b. tbb haab, .diebus Mercurii et lovis, hora XI. JSwercitaiiones oratorias moderabitur b. tbb haab, horis et sibi rt auditoribus commodis. Encjfclopaediam Theohyiae Christianae ezponere perget i. i. doedxs, die Martis hora II. Doctrinam de Deo {Theoloyiam naturalem) exponere perget i. i. dobdx», diebus Lunae et Martis, hora I, die Mercurii, hora 11. Criticen et Hermeneuticen librorum N. F. tractabit i. i. dobdxs, die Mercurii, hora VIII. Exegesin lihrorum Novi Foederis tradet i. i. doedbs, cum Euangeliorwm canonicorum locos graviores interpretando , tum Fersionem librorum N. F. Nederlandicam , quam Synodus Ecclesiae Reformatae Nederlandicae compo- Digitized by Google SERIES LECTIONUM. 233 nendam brevique annotatione illastrandam curavit, ita let/endo, at quid in ea laudandum, quid emendandum videatur, paiam fiat, diebus Lunae et Martis» hora IX, Mercurii, hora I. CoUoqma de rebus Theoloyicia et ^cclesiaaticis habebit i. i. dosdbs, horis et sibi et commilitonibus commodis. Essercitationee catecheiicae , duce Enchiridio Catechetico a se edito, mo>- derabitur i. i. dobdes, die Veneris, hora III. Theologiam hibUcam N. F. duce Compendio a se edito , exponet 1. 1. van oosTERZES, die Bfartis, hora XII. Do^aticam chrietianam tradet i. i. van oostebzbe, diebus Mercurii, lovis et Veneris, hora IX, Theologiam practicam , docebit 1. 1. van oostsrzbe, die Martis , hora VIII , Mercurii, hora XII, Veneris, hora X. Ewercitationibua homiieticis praeesse paratus est u i. van oosterzee, horis et sibi et Theologiae Candidatis commodis; Ewegesin Feteris Fgederis tradet h. c. milliss, interpretandis Psalmis selectis, die lovis, hora XII, die Veneris, hora XI, die Satumi, hora XII. Commilitonibus orationes eacras habentibus praesides aderunt ntqiie pubHcis disputandi ewercitatiombus praeesse parati sunt Theologiae Professores. IN FACULTATE lURIDICA. Bisdplinae luris naturalis fata et praecipua placita tradet g. q. vrebde , diebus Lunae, Mercurii et Veneris, hora IX. lus publicum Batatmm exponet, dein lurisdictionis administrativae , quae dicitur, caussas selectas tractabit o. g. vrsede, die Lunae, hora X, die Martis, hora IX, die lovis, hora XII. lus Gentium Europaeum tradet g. g. vreede, diebus Martis et Satumi, hora X. lus criminale docebit g. o. vreede, diebus Mercurii, lovis et Veneris, hora Vm. Codicem Quaestionum' criminalium ezplicabit g. g. vrsbds, die lovis, hora XI, die Veneris, hora I, die Satumi, hora VIII. 80 ^Digitized by Google 2^4 SEklE^ LECTIONUM. lus Pandectarum eDarr&bft b^. i. l. lik Gttsk, diebutf htmiHb, Mttkbr» Hertnrii fet ''TeneHs, hbra XI. Hidtoriam luris Romani tradet b. i. 1. DB otift, di^bctf LonaA eft V^ nerid; hora I; dib lovis, bora X. Inatitutianes lustiniani interpretabitor b. U i. Dt MtH, diebtMLaitte, Martis, Merctirii, lovis et VfeheriS, hora VIII. JEncyclopaediam luris exponet b. i. l. de obeA, diebttlr Martis et lofis, Mbra 1, diei V^neris, hortl X. lus civile Nederlandicum docebit i. a: J^RUiN, dib lltartifa, hoM XII, diebus Aterburii, lovid fel Vbneris, hora IX. lus mercatorium et maritimum exponet i. a; 9buin, diebttS Mercarii» lovis et Veneris, horisi X. Leffem ludiciorum privatorum explicdbit i. a. fruik, die Martis, hora I-, diiebus Mbh;arii et Veneria, hora XII. Ewerdtiis forensibus praeMt i. A. Fittiii^, hora deinde indicanda. Lectionek dfe tyiddkomia pdtttica, de Stati^idA et de Hisioria Bmrdpae poUtici post feriy indicbbuntur. Publicis disputandi exercitiis praeesse parati sunt luris Professores. IN PACULTATB PHILOSOPHUB THBORBTICAB BT LITBRARUM HUMANIORUM. tiogicam ddbebil c. g. opzoombr, diebus lovis, Veneris et Saturm, hora H, ad librum suum , cui titulus : het tjddzen der Jkennis , iterum editam AmMe- lodami k bibfio^m I. H. G^bhard, a^no 1867. MetapXysicam docebit c. 6. o^oomer, diefbub lovis; Veneriset Satami, hora I. Historiam P^tiosopiiae lietet^ explicabft o. o. opzoom^r , horis aodito- ribus commodis. Jhtiquitates 'Bomands exponet i. a. c. rovsrs, die Miirtis, hora Xetl, diebus Mercurii et lovis, hora X, die Veneris^ hora IX. ^ Historiam ^Gfehtium enah^bit i. a. c. kovibrs, diebus Martia, Her- curii et lovis, hora XI, die Venerifa, hora X. Digitized by Google 9ER1ES LEGTLONUII. m Mstoriqjfrapiiam vet^em >liradat i. a. c. iioy^, hoiia dudit^bos oommoda. IMetoB Meirai^ dooebit ji. c. a^IiIss^ t^m Grammatip^ expliQanda, tom tparte I libri Samuelis i^wda> die Mi^ctis, horft ^l, die ][pyiB ,^t VeDeris^ hora L Hterafmm Jrabicarum initia trad(3t h. c. MiifUJsa, diebus Mercurii et VeiifiriB, hoca XII. JsUiquUatee leraSHtarum explicabit h. c. iciliiI^s, (Ue^fis Martis, j^er- curii et lovis , hora IX. Loeoa aetectoa JShr^iornm JratMorum, CAaldaeorum et JSfyriacorum ^cnm provectioribus leget h. c millibs, die Mercurii» hora V. Itationem idf^jfMoe P.atriae et Literarum Patriarum tradet g. o. brill, die Lunae, hora I, die Martis, hora II, dia ^t Saturni, ,bora XI* tHietoriam Patriae enarrabit o. o. b&ill, xlieb^s I/unae, Mfurtia et Mer- Gurii» hora 2L Leetionee de Literis Graecis habebit h. yan wb^wjs^xn» die LuQae, hoia XII , die Mercuiii , hora II , die Venieris , ^hora XI , .ipljj^retaturus Lj/iiae orationea selectas et SopAoclis PAiloctfstefli' Literas Latinas -docebit h. van hbew^bjpkn, 4J^ r^vifi^e, hor» XI, die Mercurii, hora I, die lovis, hora XII, legendo Plauti Menaechmos fii Moratii Spistolas. JntiquUates Graecas tradet ScAolasgue paedagogicas habebit h. van HBRWSBBBN , horis /Budi&i^ribtts commodis. IN FACULTATE M^DICA. Pharmaaognosin et naturalem medicammum historiam cum fiorum virtuti^ bus et usu docebit g. i. loncq, die Lunae, hora II, diebus Mercurii et .Venerifl, hoxa IX. Pathologiam et Therapiam specialem tradet g. i. loncq, diebus .fifartis et lovis, hora IX, die VeQeria, Juu:a YII vespertina. Ewermtatumes Minicas.in sWte smedica jquotidie modeiabitur g. i. loncq, hora XI, in Nosocomio Academico. PolicUnieo medico praeerit o. i. loncq, aiterniB diebuB. 80* Digitized by Google m SERIES LEGTIONUM. FAysioloffiam docebit p. c. dondbbb, diebus Lunae^ Martis, lovis et Satomi, hora IX. Bssperimentis et indagationibus pAysiolofficia et mieroscopicis in Laboratorio physiologico qaotidie praeerit f. c. dondbbs, ana cum viro doct. th. w. XNGELMANN. OpAtAalmoloffiam docebit et ewercitationes climcas opAtAalmologicaa ona cum viro doct. h. snsllbn, Nosocomii ophthabnologici medioo, modera- bitur F. c. D0NDBB8, dicbus Lunae, Mercurii et Veneris, hora 11« Satumi, hora XI. AntAropologiam tradet f. c. dondbbs , diebus Martis et lovis post meridiem. TAeoriam artis cAirurfficae tradet l. c. van goudobvbb, diebus Martis, Mercurii et Veneris, hora VIII. JSaercitationes policUnicas in arte cAirurgica diebus Lunae, Mercurii, Veneris et Satumi, hora IX, cHnicas quotidie moderabitur l. c. van GOUDOEYBB, iu Nosocomio Academico. Operationibus cAirurfficis, in cadavere instituendis , qualibet oblata ooca- done praeerit l. c. van goudoevbb. DeHgandi ewerdtationes moderabitur l. o. van goudobvbb, die Satumi, hora VIII. Operandi metAodos ezponet l. c. van goudoevbb , diebus Martis etlovis, hora VIII. Anatomen tum systematicam , tum topqgrapAicam docebit g. kostbb, die- bus Lunae, Martis et lovis, hora I, die Veneris, hora XI. PatAoloffiam generaiem docebit g. kostbb, die Lunae et Veneris, hora X, die Mercurii, hora X et XI. Medicinam politicam et forensem exponet g. kostbb, diebus Martis et lovis, hora II. Ewercitationes anatomicas practicas moderabitur o. kostbb, quotidie hibemo tempore. Sectionibus cadaverum praeerit g. kosteb, qualibet oblata occasione. Oynaecologiam exponet et ewereitationes polielinicas in gjfnaeeolqgia mo- derabitur t. halbbbtsma, diebus Lunae, Martis, Mercurii et lovis, hora I. Digitized by Google SERIES LEGTIONUSL 237 Dacirinam cfperaHanum tradet et operationibus obstetriciis in pelvi factitia praeerit t. halbertsma, die Veneris, hora I. Pramn obstetriciam in Nosocomio academiae et in policlinico obstetricio moderabitar t. halbebtsma. Jrtem diagnosticam phj/sicam tradet p. a. brondgeest, Medicinae Lector, diebus Martis, Mercurii et Veneris» hora VI dimidiata. Jrtis dioffnosticae propaedeutica exponet p. a. brondgeest , diebus Mer- curii et Veneris, hoira I. 1. p. T. YAN DSR LiTH , in Nosocomio psychiatrico medicus primarius , Professoris titulo omatus, exercitationes clinicas psychiatricas moderabitur horis postea indicandis. Histoloffiam exponet th. w. sngelmann^ in Laboratorio physiologico adiutor, die Martis, hora XI, die lovis, hora X. IN FACULTATB MATHESBOS BT PHILOSOPHIAB NATURALIS. R. yan ress, rude donatus, privatim tamen civium academicorum studia adiuvare, quantum poterit, paratus erit. Lectiones Chemicae postea indicabuntur. Zooloffiam exponet p. harting, diebus Lunae, Mercurii et lovis, hora XI, die Martis, hora X, alumnis Scholae medicae militaris, diebus Lunae et Mercurii, hora X, die Veneris, hora XI, die Saturni, hora XII. Jnatomiam, Vhysiologiam et Histologiam comparatam tradet p. harting, diebus Martis et lovis, hora II. JBwercitationibtis eootomicis et microscopicis quotidie praeerit p. harting. Physicam ewperimentalem tradet c. h. d. buijs ballot, diebus Lunae, Martis, lovis et Veneris, hora I. JExperimentis instituendis et eaercitiis praeerit c. h. d. buijs ballot, die Mercurii et aliis diebus postea indicandis. Mechanicae analyticae explicandae vacabit c. h. d. buijs ballot, die Martis, faora vespertina. Geometriam analyticam docebit c. h. d. buijs ballot, diebus Martis, Mercurii, Veneris et Saturni, hora IX. Digitized by Google 298 SERIES LEGTIONUM. Meteoroloffiam et Maffneiimmn ierresirem 'Mpomt c. h. d. TOifs^BAxLLOT, diebus lovis et VeDeris, hora IIiL JBlementa matAeeeoe docebit v. hosk, diebus Laiuie«t)S8tttnu, honlX, diebuB Mercurii et lovis, hora VIII. Jstronomiam yopularem expooet «m. hosk» diabus Meromii, Imm et Veneris, hora IX.. Jistronomiam ^tkeoreiicam tradet m. hosk, diebus ^Mefeorii et lovis, hora X. jdetronomiam practicam tradet m. hok, die Venehs, hora X et XI. Slrtie observandi exereitiie quotidie praeerit m. hobk. Botanicam generalem et Physiologiam plantarum dooebit f. a. e.^fiOTiL, diebus Lunae, Mercurii et lovis, <hova X, die Martis, faoia XI. Florae IndiQe batavae capita eelecta exponere paratus ert f. a. g. Miauei*. Plantae officinales et venenatas exponet f. a. q. MiQimL, diebus Martis et Mercurii , hora III. Geoloffiam tradet f. a. o. MiausL, diebus Lunae et Merourii, hora II. Mineralogiae primas lineas exponet f. a. o. miqusl , die Lunae , hora III. Physicam mathematicam tradet o. h. c. GBiinns, diebus Lunae, Meicurii et Veneris, hora XI. Elementa matheseos docebit c. h. c. gbinwis, diebus Martts^ 'Miereurii 6t Veneris, hora VIII. Stereometriam et Trigonfmetriam sphaerieam docebit c. h. c. 'OBimiFis post ferias 'hiemales , horis dein indieandis. Caiculum differentialem tradet c. h. c. grikwis , dieblts Martis, 'Mercurii et lovis, hora X. Cakulum integralem tradet c. h. c. .grinwis , diebus Martis et vlovis , hora XI, die Veneris, hora X. i. s. ROBiNsoN, literarum Angiioarum Lector, diebus et horis poetea indioandis, Shahsperii seiecta interpretabitur opera, et Litefarmn An^ica- rum exponet historiam^ imprimis XVI saeculi. Digitized by Google SERIES LECTIONUM. 239 I. H. HisoKN , Literarum Germanicarum Lector , diebus et horis postea ndicandis, sekcta guaedam principum scriptorum opera interpretabitur, Literarum 6dl*iaki64trtm histofiutn » imptimi» inde a saeoulo XVIII exponet. M. A. s. BOBBRTi, Literarum Francicarum Lector, praedpuorum scripto- rum saecuU XVII s9l€cta opera eoaBrabit^ LUeraman Francicarum his- toriam saeculorum XVII et XVIII tractabit, diebus et horis postea indi- candis. BibUotheca Jcademica diebus Lunae , Martis^ Mercurii, lovis, Veneris et Satumi ab hora XI ad IV, feriarum autem tempore iisdem diebus ab hora I ad III unicuifue patebit. Museum zoolojficum, anatomicum, mineralcfficum et botanicum , nec non Hortus Academicus guotidie patebunt. Digitized by Google NUMERUS STUDIOSORUM IN ACADEMIA RHENO-TRAIECTINA, DFB XXXI M. DECEMBBIS A. CIOIOCCCLXVIIL In Facultate Theologica 170. K » Turidica 166. » Mathes. et Phil. Natur. ... 68. M K Phil. Theor. et lit. Hum. . . 22. n n Medica 78. 489. Praeterea in Album Academicum nomina studiosorum in Athenaeis studiis operam navantium relata sunt, eo oonsilio, ut hic publice pro- gressus probent et Doctores creentur, quorum In Facultate Theologica 5. // n luridica 4. // // Mathes. et Phil. Natur. ... — n n Phil. Theor. et Lit. Hum. . . 1. n // Medica 2. "127 Digitized by Google DOCTORES CRE ATI m ACADEMIA RHBNO-TRAIBCTINA, A. D. XXVI M. MABTII A. GIOiaCCCLXVUI AD D. XIX M. MARXn A. CIDIOCOCLXIX. IN FACULTATE lURIDICA. D. 30 Martii. Pbtbus dwabs, Rheno-TraiectiDas , privatim defensis the- sibus, lur. Rom. et Hokl. Doctor, cum laude. D. 1 Aprilis. Abbntixts henricus van tienhovbn, e pago de Werken, privatim defensis thesibas, lur. Rom. et Hod. Doctor, cum laude. D. 3 Aprilis. Paulus cobnblios didbbicus lbdbbobr, Roterodamensis, privatim defensis thesibus, lur. Rom. et Hod. Doctor. Eodem die. Abnoldus adrianus van dbb mbrsbk, Amsteiodamensis ; publice defenso specimine, quod inscribitur: De acAeeperaad , lur. Rom. et Hod. Doctor, cum laude. D. 23 Maii. GuiLiBLMUd hbnricus db bbaufort, Rheno-Traiectinus , pri- vatim defensis thesibus, lur. Rom. et Hod. Doctor, cum laude. D. 2 lunii. Iohannbs grboorius vogbl, Roterodamensis , privatim de- fenso specimine» cui titulus: De rieico bij den genuakoop, lur. Rom. et Hod. Doctor, magna cum laude. D. 5 lunii. Lbonardus abrahamus van tssblstbin, Medioburgensis , pnvatim defensis thesibus, lur. Rom. et Hod. Doctor. Bodem die. Pbtbus didsbious klby, ex pago Nieuwerkerk, privatim defensis thesibus, lur. Rom. et Hod. Doctor. 31 Digitized by Google 24S DOGTORES GREATI. D. 12 lonii. Guilielmus hsnbicus de beaufort, ex pago Leosden, pablice defenso specimine, cui titulus: De verhouding van den staat tegenover de kerkgenooteehaj^en in de republiek der Vereenigde Nederlanden^ lur. Rom. et Hod. Doctor, magna cum laude. D. 15 lunii. Ianus klaasbsz. ds bosr» ex pago Holwert, privatim de- fenso specimine, cui titulus: Bijdrage tot de geschiedenie der dijk- pKfftiffheid in Friesland, lur. Rom. et Hod. Doctor, cum laude. D. 16 lunii. Gonradus stsmberg, Roterodamensis, privatim defensis thesibus, lur. Bom. et Hod. Doctor, cum laude. D. 23 lunii. Iohannss cornslius marius van rismsdijk, Mosa-Traiec- tinus, privatim defenso specimine, cui titulus: De beperkte reehts^ bevoeffdheid van den gefaUleerde ^ lur. Rom. et Hod. Doctor, magna cum iaude. D. 24 lunii. Robertus mslvil van ltndsn, Amstelodamensis , privatim defensis thesibus, lur* Rom. et Hod. Doctor, magna cum Idude. D. 26 luniL Frbdsricus iustus iohannss ludovicus ds vssr, ex urbe Batavia, privatim defensis thesibus, lur. Rom. et Hod. Doctor^ cum laude. Eodem die. Didbricus bbbts, ex pago Heemstede» privatim defensis thesibus, lur. Rom. et Hod. Doctor, cum laude. Eodem die. Balduinus rbint woltbrus arbntius sloet van hagbnsdorp, ex pago Twello, publice defenso specimine, quod inscriptum; De rechten der vrouw bij faiUissement van den man , lur. Rom. et Hod. Doctor, magna cum laude. D. 27 lunii. Godbfridus rotaards, Rheno-Traiectinus , publioe defenso specimine, cui titulns: lets over erfstelhng door overeenkomst naar aanleiding van art. 224 en vgl. van het B. W., lur. Rom. et Hod. Doctor» magna cum laude. Eodem die. Paullus ianus hooft qraafland, Deliensis» ptivatim de- fensis thesibus» lur. Rom. et Hod. Doctor. Eodem die. Petrus iaoobus snbl, ex pago Stolwijk, privatim defensis thesibus, lur. Rom. et Hod. Doctor. D. 27 Octobris. Iohannss franciscus soHuuRBsauB bobts, Mediobur- gensis, privatim defensis thesibus» lur. Rom. et Hod. Doctor. Digitized by Google DOCTORES CREATI. 248 Eodem die. Rkinhardus van habinxma thob slootbn, e pago Beetster- zwaag, privatim defensis thesibas, lur. Rom. et Hod. Doctor. D. 28 Octobris. GuiLiEiiiius carolus uyttbnboogaard, expagoLoenen, privatim defensis thesibus, lur. Rom. et Hod. Doctor, ctm laude. D. 27 Novembris. Fbbdbbicus carolus bosch, Rheno«Traiectinu8> pri- vatim defensis thesibus, lur. Rom. et Hod. Doctor. D. 18 Decembris. Guiliblmus henricus ikman van burk, Novioma- gensis, privatim defensis thesibus, lur. Rom. et Hod; Doctor. Eodem die. Ianus iacobus bduardus gbblbn, Rheno-Tndectinus, pri- vatim defensis thesibus, lur. Rom. et Hod. Doctor, cum laude. D. 22 Decembris. Adrianus tblders, Silvaducensis, privatim defenso specimine, quod inscribitur: Bijdrage tot eene geschiedenie van het bezit in de doode hand, lur. Rom. et Hod. Doctor, maffna cum laude. D. 26 Februarii. Bonifacius marinus db iongb van bllbmbbt , ex pago Oost-Kapelle, privatim defensis thesibus» lur. Rom. et Hod. Doctor, magna cum laude. D. 17 Martii. Frangiscus hbnricus db vbub, e pago Maas-Bommel, privatim defenso specimine, cui titulus: Bijdrage tot de leer der inkometen-belastinff , lur. Rom. et Hod. Doctor, cum laude. Eodem die. Guiliblmus gborgius frbdbricus adrianus van sorgbn, e pago Zuylen, privatim defenso specimine, cui titulus: De akten van beeehuldiging en dagvaardingen in etrafzaken, lur. Rom. et Hod. Doctor, cum laude. IN FACULTATE MATHE8B0S BT PHILOSOPHIAE NATURAXJS. D. 4 lulii. Otto iohannbs adrianus db haart, Rheno-Tndectinus , privatim defenso specimine , cui titulus : De verhouding van amylum en dewtrine tegenover chemieche agentia , Blath. Magister Phil. Nat. Doctor. D. S Martii. Gbrardus ianus hofs, e pago Dieren, privatim defenso specimine, cui titulus: Over kromme Hfnen, die uii de pool^verge* iyking der kegelsneden toorden afffeleid, Math. Magister Phil. Nat. Dootor, cum laude. 81». Digitized by Google 244 D0GT0RE8 GREATl. IN FACULTATB PHILOSOPHUE THBORETICAE BT LITBRARUM HUMANIORUM. D. 24 Octobhs. Iacobus obbardus db vos, Amhemiensift , privatim defenso specimine, cui tituluB: Be S^copianiM, Phil. Theor. Ma- gister Litt. Hom. Doctor, cum laude. IN PACULTATE MBDICA. D. 29 Maii. Davidbs adrianus van dbr wbidb, Doccumensis, privatim defensis theaibus, Art. Obstr. Doctor. D. 13 lunii. Iohannbs iacobus obrardus martinus van dibrbn, ex oppido Grave» privatim defensis thesibus, Art. Obst Doct(Nr, m^na cim laude. D. 16 luniL Nicolaus ianus aoatho christianus stbmbbrg, Rotero- damensis, privatim defenso specimine, cui titulus; (her gezicit- eioomia tijdena de zwangerschap , Medicinae Doctor^ magna cum laude. D. 19 lunii. Adrianus TBRNi van dbr hbul, e pago Zelhem, privatim defensis thesibus» Art. Obst. Doctor, cum laude. D. 1 lulii. CoRNBLius lOHANNBs VAN DUTL , c pago Nieuwlaud , privatim defenso specimine, cui titulus: Over anaeetheaie en karen invloed op qfecAeidinff en voeding ^ Medicinae Doctor, eum laude. D. 2 lulii. Iacobus brobksmit, e pago Zwijndrecht, privatim defenso specimine, cui titulus: Over de zoogenaamde kunstmalige voedinff van Hnderen in het eerste ievensjaar, Medicinae Doctor, cum laude. D. 4 lulii. Adrianus iohannbs guiliblmus monnik, e pago Polsbroek, privatim defenso specimine, cui titulus: Tonometers en tonometrie, Medicinae Doctor, cum laude. Bodem die. Cornblius carolus ooms , Roterodamensis , privatim defehso spedmine» cui titulus: lets over den anus praeternaturaUs , en mjne beAandeUnff, Medidnae Doctor, cum laude. Bodem die. Iohannbs hbnricus fasmbr prahl, Beiga-Norvegus, priva- tim defenso spedmine, cui titulus: De invloed der moervende zenwm op de hartsbeweging , Medicinae Doctor, magna eum laude. Digitized by Google D0CT0RE8 GREATl. 245 D. 18 Septembris. Peteus peel, ex oppido Kuinre, privatim defeusis thesibus, Art. Obsfr. Doctor, cum laude. D. 26 Septembris. Guiliblmus db konino munting, e pago Putten, pri- vatim defenso specimine, cui titulus: Over de histiogenese van den kanker, Medicinae Doctor, cum laude. D. 18 Octobris. Frederigus carolus alexandbr rombach, ex oppido Hellevoetsluis , Med. et Chir. Doctor, privatim defensis thesibus, Art. Obstr. Doctor, cum laude. D. 2 Novembris. Marcus iuda, ex urbe* Paramaribo, Med. Doctor, pri- vatim defensis thesibus, Chir. Doctor. D. 17 Novembris. Adrianus iohannes ouilielmus monnik, ex pago Polsbroek, privatim defensis thesibus, Art. Obstr. Doctor, cum laude. D. 21 Decembris. Petrus pbel, ex pago Kuinre, Med. et Obstr. Doctor, privatim defensis thesibus, Chirurgiae Doctor, cum laude. D. 22 Decembris. Guilielmus rive, Amstelodamensis, Med. Doctor, pri- vatim defensis thesibus, Chirurgiae Doctor, cum laude. D. 1 Martii. Marinus guilielmus clbmens gori, Amstelodamensis , privatim defenso specimine , cui titulus : Eene bijdrage voor nieuwere ioepiiaal-Ayffiene , Medicinae Doctor, cum laude. D. 8 Martiu Hermannus iacobus iacobson, Amstelodamensis, privatim defensis thesibus, Chirurgiae Doctor, cum laude. D. 18 Martii. Marius ianus bouvin, e pago Oosteriand, privatim de- fenso specimine, cui titulijis: Over den bouw en de heweging der ureteres, Medicinae Doctor^ magna cum laude. Digitized by Google Digitized by Google ACADEMIA GEONINGANA. Digitized by Google Digitized by Google NOMINA PROFESSORUM, aui INDB A D. Vni OOTOBRIS CIOIOCCCLXVIII AD D. XIV OCTOBRIS CIOIOCCCLXIX INACADBMU GRONINGANA DOCENDI HDNUS OBIEBDNT. RECTOR UAGNIFICUS GUILIELMUS HECKER. SENATUS ACADEMICI ACTUARIUS GUILIELMUS MUURLING. IN PACULTATB PHILOSOPHIAB THEORETICAE BT LITERARUM HUMANIORUM. L L P. VALETON. O. HECKER. C. M. FBANCKEN. B. H. C. K. VA» DEB WIJCK. H. B. MOLTZBR. IN PACULTATE lURIDICA. B, D. H. TELLEGEN. W. MODDERMAN. L H. PHILIPSE , rude donatus. B. I. GBATAMA. G. DIEPHUIS. IN FACULTATB MBDICA. F. Z. ERMERINS. L H. lANSEN. L TAM DEBN. S. S. ROSBNSTEIN. G. M. H. SANOER. 82 Digitized by Google S50 NOMINA PR0FE8S0RUM. IN FACULTATE DISCIPLINARUM MATHEMATICARUM ET PHYSICARUM. H. C. TA» HALL. ^- I- ^^N KERCKHOFP. (Traiectam pro- I. G. ERMERINS, rude donatus. (De- ^ectus m. Octobri a. 1868.) fnnctus d. 2 Martii a. 1869.) J- ^^j™'^' O. A. ENSCHEDt ^ g " TJi^DEN MODDERMAN. IN FACULTATE THEOLOGICA. P. HOFSTEDE de GROOT. E. I. DIEST LORGION. G. MUURLING. Digitized by Google ORATIO, QUAM DIB XIV MENSIS OCTOBBIS ANNO CIOIOCCCLXIX HABUIT GUILIELMUS HECKER, QUUM IN AOADEMIA &RQNINGANA BECTOKIS MUNUS DEPONERET. 32^ Digitized by Google Digitized by Google AGADEMIAE GBONINGANAE CURATOBES, PBOFESSOBES, CIYBSl CUIUSCUNGUE OBDINIS ET LOCI AUDITOBES SPECTATISSIMII isrNihil hoc anno dignum memoria actum/' Hisce romanorum annalis- tarum verbis non multum abest quin orationem exordiar, qua, magistratu decedens, Academiae fata, lege iubente, enarraturus sum; Quodsi verum est, quod Montesquevius sibi contendere posse videbatur, iUorum tempo- rum felicitatem summopere praedicandam esse, quorum historia exilis et ieiuna sit, certo certius praeterlapsus hic annus felidssimis annumerandus est. Attamen dira cogit necessitas verba facere, etiamsi facta desint Mihi saltem circumspicienti tam pauca et tam exigua occurrerunt, ut incertus haeream, unde particulis desectis dicendi materiem in huius diei solennitate haud prorsus contemnendam corradam. Sunt quidem, in eadem oonditione versantes, quos hodiemi latinae linguae usus nondum satis tae- det; vulgo hi argumenti lege imperati sterilitatem praevia oratione, rerum et verborum luminibus distincta, compensare student, appendicis loco fatorum recensionem in ultimam offidi partem , tanquam in extremam aciem reidentes. Sed quandoquidem mihi» iatinarum literarum, si quis alius, amantissimo, nihil nostra aetate tam importunum, tam intempestivum, homine libero tam indignum videtur, quam ultro ac sua sponte latine loqui aut scribere, dum patrius sermo supersit; ne miremini, A. H.I me neque amore neque more perduci potuisse, ut hoc periculum facerem; Multo magis eorum placet ratio, qui, postquam strictis legis verbis satisfecerunt, oratiunculam belgice conscriptam tanquam secundam mensam apponunt Quorum exemplum, quantum per vires lioet, imitaturus sum. Sed ne videar velle partium quas ago tenuitatem verborum ambagibus obtexere, ad propositum opus, ne dicam impositum onus, me accingo. Digitized by Google 254 6. H E G K E R Ab ipsa Academia principiam! Ante omnia id commemorandam eam extare et vivere; at vix tamen vivit et extat, si nempe stadiosorum cauaa extare putanda est Eorum nomerus, sensim sensimque imminutus, supe* riore anno ad tristem redactus est paucitatem^ Quid cras futurum sit, ex mente poetae fugiamus quaerere; omnium vota certe in eo conspirant, ut non sine emergendi spe luctetur alma Mater. Donec vero se tam ambigue rea babet, uti nunc se habere nemo negabit, non modo Academia detri- mentum capit et tabe confici videtur, verum etiam professores, discipulis carentes, honorariis destituuntur, iustis laborum emolumentis, necessariis vitae instrumentis. Quo fonte derivata sit illa clades neminem latet. OfiQnes eeim probe seiant, qfuam inique^ quaai infdeoon, qoam sordide QQKipaiaAam sit legis inatitutaniy quo annui profcBMirunL ledkos ma^gum partM» ad normaiu; exiguiitur vulgarist quaieatus iniercenarii sut tabeniam, vel ttt graece dioani fiarmiaw^ Fendent enim ex mmiera eonun, qm fuotannis noYitiocum titulo ad aadiendaa lectionea nomina profiientar; Qttot captta,. tot nummi! la^ stndiosonna Jregueutia, credo equkbm^ tiiia, quamvis intoleralnlsa» fortiiMe tolerari possunt; quid vero contra in tbffectm? Si non ipse es, fiortunae beiiignitate, dives opoa»» dive» pietai veatb et tfui^ fUD taideni aiodo eaiernae dignitattt, qoae profenorio nraBcni inhaepet, poBtulaiis aatiafadeaP qoo moda librorum tibt suppetet ububR eb in libro* nun penariia , qno moda cQntinuos scientiae profeotos e vesiigio sequi po« teiisP JManoro in 8(dKitis.auditeDnm quam tabulanim nmieii»'^ nrafne languor whinda ac tDvpot, pcmidoaiisima in doceado pesfeis, membra imo men- tem obrepitp Qnid. aliis moidat nescio, sed mflii tadia acoidere non difio teor.. TSt quia in vitium. vertaw ausitP Attauien noD tantum de dignit«te publice tuenda^ de librorunt supeileotile paranda, de munere reete riteque obeandoi agitur,. sed vieco etiam. de re femiliari, ut decet, prooovanda et aoatentanda, de libecift honeate edncandis et institaendisi En hDc est ak^ bmtieetmuim iUud^ hoaQcatisaimnm , aliquando exoptatiseknufn munus, qno ex Qmniami euliiorunL opiniane in suo genere ml maius nee quioqmnB aimilfi aut. aecundma fBrebatnr.! Nisi forte sint, ^. oonteiidant sinoeiae et aaguataa doctrinae pio sua. soblimitate et qaaai dkinitata' nihii esaGr cum viUbus nummatia eommnK. Digitized by Google O R A T I 0. 855 Siquis vero (quod haud credidenm) ex pluribus quam ex re per se satis aperta cognoscere velit^ qoo iure quave inioria, quam vera aut vana lo- quar, illi audire aufficiat Lulo&ium, virum pBaeitaBti^siaium, Grcmingaoaa Academiae, dum vivebat, lumeu, eadem hac solennitate ante triginta annos, florentibus etiam1;um rebus nostris et ceteroquin multo benignioribw temporum rationibus, non minus aperte {»avam et parcam professorum remunerationem cavillatum esse. At eo meliora poUicetur nova lex, quae de institutione academica iam aliquamdiu rogata est — Pollicetur sane, sed quando, di boni, fidem praestabit? A lege rogata ad legem perlatam quantum distatl Neque aiia fere lex tot casibus ac rerum discriminibus subiacet^ ita ut de eius sorte ail certo sciri posait et cuique dubium eventnm reputanti in mentem veniat saxi istius, quod Sisjpha' rersat • . • . sodans nitendo neque proficit hilnm. Sed diutius hanc cantilenam canere cui bono? Figet etiam muliebriter lamentando tempus et operam conterere in re, quae a festo die prorsus aliena debebat esse. De causis autem, quibus effectum sit ut ruerit alto a cuhnine Academia nostra, fuaiiis disserere neque huius loci videtur neque satis oompertum habeo. Quod vero et huius loci et satis compertum est, silere nequeo, longe alium rerum statum ab unoquoque expectatum iri, qoi animum advertat ad curam et sollicitudinem , qua Academiae euratares et profes- aores studiorum et studiosae iuventutis commodis promovendis inserviant: Hae. sint opes^ haec auxilia^ quibus nostra spes et fiducia stetl Eo impensius laetor et cua*atores et professores ad unum omnes corpore et animo viJere et vigere eoque intentius exopto ut diu valeant vigeantque. Sunt tamen, quibus, ut est humanarum rerum fragilitas, carissimorum capitum fiebili morte gravia vukiera inflicta sunt. Est qni matrem^ est qui patrem, sunt qui fiUum, est qui filiolam, est qui uxorem amissam luget et quid parentum mmiine sanctiuB, quid liberorum antiquius, quid uxoris dulcius? Solatium, quo indigent^ ne desit, haec Dei sine numine non evenisse mente animoque secum reputantibus I btorea tibi moerenti , Franoisce Zacharia Ermerins , nuper grata lux affulsit , Digitized by Google 256 G. HEGKER qaae muneris in hac Academia per viginti quinque annos egregie expleti iUibatam afferebat recordationem« Diu nobis intersis, qualem te novimus: dr^(f dya&ogi ^<^ TSTQdyGfrogy avm) y^oyov TBTvyfiivog. Quod et tibi dictum sit, Petre Hofstede de Groot^ qui mense Maio quadra- gesimum professoratus anniversarium celebrasti. Rara haec tua felicitas; rara quoque Academiae, quae talem se protulisse alumnum, tali se usam esse doctore gloriatur. Ex professorum autem numero duo sunt, quos frustra hic oculis ani- misque quaeri merito dolemus: lanus Guilielmus Ermerins, Fetrus loannes van Eerckhoff. JBrmerinsio non diu contigit otio cum dignitate frui. Longiorem vitam quis non medullitus ei optavissetP Nullis senectutis laborabat vitiis et incommodis. Homines amabat, ab hominibus amabatur. Vitae bene actae conscientia mentem et vultum exhilarabat. Ab omnibus, qui eum in variis vitae vicissitudinibus et necessitudinibus penitus cognitum per- spectumque habebant, bonorum optimus praedicatur. Indole ac lingoa alacer erat et affabilis, muneris officiis par semper paratusque. Institutione potius quam scriptis, quae perpauca reliquit, laudem quaerebat; in dis- cipulorum animis habitare quam per eruditorum ora volitare malebat. De viri meritis quominus pluribus edisseram, ratio prohibet sufficiens; etenim ultra posse nemo obligatur; dystofieTQffrog egosum et in aeternum ero; quidni ingenue fatear P Ingenium meum , studia mea me semper toto coelo a disciplina mathematica cum inextricabili sua numerorum, calculorum, formularum) figurarum labyrintho remotum tenuerunt. Si reliquam quo- que Ermerinsii vitam , quatenus huc pertinet , leviter tantummodo perstrin- gam, id hanc ob causam pace vestra, A.H. I mihi licere existimavi, quod brevi amicorum per longam annorum seriem integerrimus, collega aestu- matissimus Fhilipse^ piam defuncti memoriam peculiari scriptione recolens, omnium desideriis^ ut solet, satisfacturus est. Faucula igitur decerpo. Ziriceae natus est noster anno 1798 parentibus honestissimis, a quibus artium doctrinarumque studiis haud infelici augurio mature destinabatur. Postquam in urbe natali literarum rudimenta posuit, Lugdunum Batavorum profectus est, medicinae operam daturus. Neque tamen mathesin et phy- sicen neglexit^ quarum a prima inde adolescentia insigni flagrabat amore. 