title: De pontificum collegii pontificisque maximi in re publica potestate ...
creator: Constantin Schwede
text: *) Dion.Halic.VIII. 89: I^TT/fftg d^ /ttara rotJro itoXXTi ^"^ itavxfav iylvsTOy Tial avv XQOVco (irivviSLq d7Co8l8oTccL Tolg hQocpdvTaig , ort rcov naQ&ivmv rcov (pvXaTTOvacov to Isqov tcvq, 'OnifAla Bvofia avTrj ttjv naQ%BvLav dfpaiQB- Q^uca fiLalvst ra IsQa, ol 81 fx ts ^aadvoov nal rcov dXXoov dnodsl^soov fia- ^ovTsg, OTt ro firjvvofisvov tjv dSUrjfia dXrjd^igy avTTjv fihv Trjg HOQVtpijg dq>sX6fisvot Toc CTififiaTa nal nofinsvcavTSg 81 dyoQag ivTog Tsl%ovg i&cav ''iaTcoQV^av, Dion. Halic. H. 68, 10: XiySTat 87^ noTS tov nvQog iytXtnovTog 8t 6X1- yooQlav Ttvd TTJg tots avTO opvXaTTOVCrjg AlfitXtag kTSQa naQd^ivcp toov vsoootI TtaTStXsyfiivoov nal aQTt fiav^avoveoov naQa8ov<S7jg ttjv intfiiXstav TaQaxfj noXXrj ysviad^at ytaTa T7JV noXtv oXtjv 11 al iijTrjatg vnb toov IsQOOpavTooVy firj r^ filaofia nsQl ro nvQ TTJg IsQStag iTvy%avs ysyovog, etc. Verbo ^lsQOOpdvTrjg^^ Dionysius graece reddit latinum „pontifex" (v. U. 73, 20; II, 66, 14; H. 66, 20 [Liv. ep. XIX] ; II. 67, 9 etc. Raro apud Dionysium invenimus „ol rwv Isqoov i^TjyrjTai s. inicyionot (III. 67, 15; IX. 40, 14?) rarissime „wovrtqp£|." Contra Dio Cassius crebro utitur verbo ^TCOvr/ycJ": 40, 62; 42, 51; 48, 32; 48, 44 cte. Digitized by VjOOQ lC 23 Id unum profecto mirum videri potest, pontifices etiam de stupratore judicasse^) neque aliter hoc explicare possum atque Mammsenus qui aut antiquitus patrem familias stupratorem puniisse aut — quo magis adducor — Vestalis corruptelam piaculum habi- tam esse conjicit. Atque hoc si rectum est, pontificis maximi judicium de stupratore ex eo tempore sine dubio originem ducit quo reges summa potestate ac summo imperio praediti eum qui in sacris peccaverat, morte mactaverunt. At utraque earum quas proposuimus explicationum rejecta si probemus, jurisdictionem pon- tificis maximi capitalem ad omnes pertinuisse sacerdotes, certe scimus, quo jure Cantilio supplicium pontifex decreverit. Sed stupratores illi, de quibus Dionysius loquitur (VIII. 89; IX, 40) omnesne fuerunt sacerdotes? Praetera quod majoris momenti est ubi legimus, flaminem aut regem sacrorum aut augurem alia atque pecuniaria poena a pontifice afFectum esse? Adversus poenas capitales a pontificibus decretas provocari ad populum non iicebat, erravitque Zumptius, qui exceptionem quandam^) sequens contra dixit. In omnibus enim causis, in qui- bus provocari licebat, quod quidem nos cognitum habeamus, reapse provocatum est. Quod profecto per se intelligitur. Nusquami^utem legimus, Vestalem incestus ream aut stupratorem ejus provocasse. Cujus rei causam invenio nuUam nisi hanc: non licuisse iis pro- vocare. Sed adversus multas a pontifice maximo sacerdotibus dictas provocari licebat sicut adversus multas a magistratibus dictas, si major multa erat, quam duarum ovium et triginta boum.^) Quae ^) Cato apud Festum p. 241. Dion. Halic. Vm. 89. Liv. XXII. 57: L. Can- , tilius scriba pontificis, quos nunc minores pontifices appellant, qui cum Floronia stuprum fecerat, a pontifice maximo eo usque virgis in comitio caesus erat, ut inter verbera expiraret. (cf. Suet. Domit. 8; Zonar. 7, 8.) 2) A. 641/113 rogante Sexto Peducaeo quaestio extraordinaria facta de incestu trium Vestalium, quamvis jam antea pontifex de ea re sententiam tulisset. (Ascon. 46, Cic. de nat. deor. III. 30, 74; cf. Liv. ep. LXIII, Dio Cass. fr. 87 (ed Din- dorf) Macr. Sat. I. X. 5 , 6. — Quare nil affirmatur nisi eo tempore quo maxi- mam populus potentiam adeptus erat, ausum esse tribunum, pontificis judicium quod aut nimiae clementiae aut alius rei causa hominum animos ofFenderat impug- nare. — Feminas provocandi potestatem omnino non habuisse, Langius jure negat (R. A. II. S. 545/501). Illud enim notissinium omnibus „cum feminis nulla comitiorum communio est** ad jus suffragii solum spectat. 8) Hanc supremam dixerunt multam. v. Festus p. 202. 237. Paul. p. 144. Gell. XI, I. Dion. Hal. X. 50. Digitized by VjOOQ lC ^4 tradita sunt de provocationibus adversus pontificem invemuntur apud Livium (XXXVII, 51; XL. 42); apud Ciceronem (Phil. ii, 8, 18), apud Festum {p. 343). Quae babej Festus, etsi valde corrupta snnt, tamen in ea re quae summa est certa ratione possumus sup- plere.^) Multo autem majoris momenti est quod brevioribus verbis Livius refert in libro XXXVII. c. 51: „certamen inter P. Licinium pontificem maximum fuit et Q. Fabium Pictorem flaminem Quiri- nalem. hunc ne in Sardiniam proficisceretur, P. Licinius tenuit. et in senatu et ad populum magnis contentionib us certatum est et imperia inhibita ultro citroque et pig- nera ca-pfa et multae dictae et tribuni appellati et provocatum ad populum est. religio ad postremum vicit ut dicto audiens esset flamen pontifici et multa jussu populi ei remissa." Quem sequentes locum facere non possumus, quin jus pignoris capiendi adversus sacerdotes pontifici adscribamus. Momm- senus autem scribens: „Dass formell nicht feststand, ob der Ober- pontifex den Obermagistrat zu multiren befugt war oder umgekehrt dieser jenen, ^eigt der merkwiirdige Vorgang den Livius 37, 51 erzahlt**^), praeteriisse videtur, pontificem non praetorem Fabium sed ^aminemQuirinale mmultasse. Magistratum enim sacerdotium npn gerentem puniendi potestatem pontifex certe non habuit, nec video cur putandum sit nobis, pontificem jurisdictione magistratuum exclusum fuisse. Itaque alterum illud, quod eodem libri sui loco Mommsenus docet: „Auch die quasimagistratische Gewalt des Oberpontifex hat den Werth der major potestas (Magistraten gfegen- iiber!) plane perversum duco. Nam iis quae sunt in epitome Livii (XLVII): „Cn. Tremellio praetori multa dicta est quod cum M. Aemilio Lepido pontifice maximo injuriose contenderat" minime demonstratur, pontificem ipsum eam multam dixisse, ac si ita esset, unde scimus, Tremellium- sacerdotem non fuisse? Jam in altero operis volumine Mommsenus sententiam suam vehementer mutavit^) nec tamen disertis verbis ea retractavit quae antea falsa dixerat. Legenti quae sunt in volumine priore (p. 140) cuique contendere 1) Mommsen, R. S. 11. S. 31. A. 3. «) R. S. I. S. 58. A. I. 8) Caute haec dicit in p. 17.: „Die Frage, in welchem Rangverhaltniss Aemter und Priesterthiimer zu einander stehen, ist nicht zu beantworten, sondem abzulehnen; es sind ungleiche Grossen.** De Pictoris et Tremellii causis v. p. 56 a. I et p. 57 a. 3. Digitized by VjOOQ lC 25 Videbitur Mommsenus, pontificem maximum quoad sacra de priva- tis quoque judicasse, in volumine autem altero (v. p. 45 et 47) vir ille doctus plane hoc rejicit. Ac jure quidem optimo. In litibus enim ad sacra pertinentibus quid placeret pontificibus , ex- quirebatur, quodque responderunt id quasi fundamentum erat judicii. Sed ipsum judicium a magistratibus factum est. Minime nego, litem pontificum responso semper fere reapse finitam esse ; id unum premo, responsum illud non judicium lege factum fuisse. Quod ut exemplo utar ex lite illa omnibus notissima de domo Ciceronis facile perspicies, cum ipsius Ciceronis verba doceant rem ad ponti- fices qui sententiam ferrent rejectam esse^), responso autem dato a senatu (aut ut vult Mommsenus a consule) judicium factum esse. Jam restat ut quaedam a Dionysio tradita paucis attingam, cum iis Mommsenus utatur ad confirmandam eam sententiam, quam in volumine priore libri sui afFert. Sunt enim haec apud Diony- sium (II. "j^): %u\ yaq 8iiiuiov(Siv ovxol (ot TCOvrliptKeg) rccg leQcig dUag &7tdaag l8ifozuig rs xal &Qxovai xal XsirovQyoig &e^v .... xal ci' rtvag al^d^oivro iirj nsLd^oiisvovg ralg imrayalg cmrc5v, ^rifiiovavv TCQog SKaOrov XQrjfia OQmvrsg «c. r. L Quaeritur primum, liceatne intelligi haec verba „cum grano salis" et referri ea ad auctoritatem coUegii sen- tentiarum. Est enim totum hoc Dionysii caput ita scriptum, ut magis verborum elegantiae quam rerum explanationi auctor studu- isse videatur. Ac perspicue cognosci potest id egisse Dionysium, ut pontificum potentiam quam maxime verbis augeret. Deinde autem non omittendum est verba Dionysii compluribus hujus capitis locis plane corrupta esse. Nec vero unum illud quod supra com- memoravi, nos * ofFendit. Nam legenti mihi ,,rdg rs «9%«^ aTtdaag oaatg ^vaia rig r^ ^tQaitUa ^t&v dvd%Birai, %a\ rovg tsQslg anavxag i^srdiovaiv^^ sicuti Mommseno obscurum est quos magistratus scrip- tor in animo habuerit. Quae cum ita sint, cautissime utendum esse Dionysii verbis quisque sine dubio concedet. Tertium jus auspiciorum pontificem maximum habuisse negari non pote^t. Quod simplicitier et perspicue Paulus dicit in ep. Fest. p. 248: ,,posimerium pontificale pomerium, ubi pontifices auspicabantur. Jam quid in animo habuerit Mommsenus scribens (I. S. 18. A. 3): ,,Die Angabe im Auszuge ^) Cic. ad Att. IV. i. 7: de domo nostra nihil adhuc pontifices respondere. cf. IV. 2, 4 totamque orationem de domo habitam. 4 Digitized by VjOOQ lC >6 des Festus ist freilich insofern bedenkiich, als in der entsprechen- den Glosse des Festus den vorhandenen Resten nach dies nicht gestanden zu haben scheint" difficile est intellectu. Festi eriim verboriim tam pauca supersunt, ut quemvis sensum supplendo proferre possimus. Item alter Festi locus (p. 343 v. Saturno) parum integer est ut quaestionem nostram dijudicare possit. Regem autem sacrorum et flamines in comitiis calatis — quae pro collegio ponti- ficum habebantur^) — pbntificis maximi auspiciis inauguratos esse manifestum est, cum neque rex aut flamen inaugurandus neque augur ad caerimoniam eam adhibitus spectionem habere potuerit. Ac pontifices modo creati cujus auspiciis inaugurati sunt*) nisi pontificis maximi? Postremo de comitiis ad prodendum primum interregem quae a pontifice maximo habita esse mihi persuasum est*), pauca addam. Auspicato proditum esse interregem Livius refert*); Mommsenus autem ad primum quoque interregem id per- tinere negat contenditque, hanc imperfectam legendi rationem fuisse causam, cur primus interrex creandi regem vel consules potestatem non habuisset. Cui tamen sententiae Langius recte opposuit, fieri non posse jure Romano, quin primo interrege 'non recte lecto posteriores eodem vitio afFiciantur.*) Cum autem dicat Mommse- nus: „Es ist richtig, dass der Ausdruck ,interregem prodere* auch von dem ersten Zwischenkdnig gebraucht wird; aber fiir diesen ist er abusiv, da er etymologisch das Weitergeben der Gewalt in sich schliesst***^) viro huic doctissimo et optime de antiquitatum Romanarum disciplina meritp argutias objiciendi jus ac potestatem habemus. Nam profecto „interregem prodere" non possumus intdr- pretari „die Gewalt weitergeben", nec magis „einen Interrex wei- tergeben.** Itaque id unum restat ut infelix illud „weiter" omit- tamus ac vertamus: ,,einen Interrex hervorgeben" , i. e. „einen Interrex ernennen." Quin etiam si rem objectam „interregem** negligere vellemus, non facile demonstraret Mommsetius, eam verbi ,prodere* significationem, in qua natum est, esse „weiteigeben" nec ^) Gell. XV. XXVU. I. *) Dion. Halic. II. 73, 26: ytciQccXccfipdvsi 81 xrjv Isffatslav o doHifiac- d^Blg^ iav svoifVLd^sg avv^ Tvxcaaiv oioovol ysvofisvoi. 8) V. Lange R. A. I. S. 256/223. Bbuch6-Leclercq p. 307. *) VI, 41. «) R. A. 1« S. 259—260. •) R. S. I. S. 23 A. 3. Digitized by VjOOQ lC 27 potius „hervorgeben", cum ex verbo „vor** verba „vorwarts** ac deinde „weiter" exeant. — Neque id quod extremo loco addit Mommsenus „vor allen Dingen ist, wo es an einem Besteller fehlt, die Einholung der Auspicien vor der Bestellung einfach unmoglich'* recte dictum esse mihi videtur. Pontifex enim quamquam non fuit ipse „der Besteller'*, sed sorte lectio facta esse videtur, quidni potuerit concilio auspicari non invenio. Quartum j u.s c u m p o p u l o a g e n d i (itemque j u s c u m plebe agendi) penes sacerdotes generatim non fuisse inter omnes constat. Nam quae habuit pontifex maximus comitia calata, si Varroni fides habenda est propterea non vera erant comitia quod sicut in comitiis ad prodendum primum interregem rogatio fiebat nulla. At profecto in comitiis pontifici maximo creando, quae sexto a. u. c. saeculo habuit pontifex, rogatio ad eos, qui aderant, lata est. Sed aderant XVII tantum tribus et quod eae jusserunt, id pro populi scito habendum non est^), neque cecidit in illa coif- cilia nomen comitiorum. *) Quae cum ita sint, una tantimi exceptio regulae restat. Anno enim 305/449, cum decemviri magistratu sese abdicassent, novi tri- buni plebis pontifice maximo comitia habente creati esse traduntur. Ciijus rei auctores sunt Cicero et Livius. Quorum alter apud As- conium (p. 77) haec: „armati in Capitolium venerunt, decem tribu- nos piebis per pontificem, quod magistratus nuUus erat, creaverunt*', alter haec in libro IIX. c. 54; „factum senatusconsultum, ut decem- viri se primo quoque tempore magistratu abdicarent, .Q. Furius pontifex maximus tribunos plebis crearet*' porro haec: „in Aventinum ite, unde profecti estis. ibi felici loco, ubi prima initia in^qhoastis libertatis vestrae tribunos plebi creabitjis. praesto, erit pontifex maximus qui comitia habeat" . . . denique haec: „ibi (in Aventino) extemplo pontifice maximo comitia habente tribunos plebis creaverunt.** Quam historiam testimoniis non infidis confir- matam ad fabulas conferri nolim. Verum est profecto, pontificem maximum illo tempore ex patribus lectum esse ; ac tribunis creandis cum ne interesse quidem patricium liceret, multo minus praesidium 1) cf. Mommsen, R. S. 11. S 26. 34. *) Gell. XV. XXVn. 4: Is qui non (ut) universum populum sed partem aliquam adesse jubet, non comitia sed concilium edicere debet, — Quod negle^dt Bouch^-Leclercq (p. 308). Digitized by VjOOQ lC 2S ei convenisse manifestum est. Sed levissimum hoc argumentum duco, quia fieri nullo modo potuit, ut lege vetere tribuni crearen- tur.') ,,Die Ausrede**, inquit Mommsenus, ,,dass die Erneuerung der leges sacratae die pontificale Mitwirkung erfordert habe, (Schwegler, 3. 66 u. A.) trifFt in keiner Weise zu; die patricischen pontifices sind es wahrlich nicht, die die leges sacratae gemacht haben, und hatten sie sie gemacht, so folgt daraus das Recht der Wahlleitung noch gar nicht."^) Cuiargumento opponam, non de iis agi quae constituta erant legibus sacratis, sed dejurejurando cujus verba praeire oportebat pontificem maximum Qua ex re etsi non sequitur pontifici maximo jus fuisse comitia illa habendi, tamen causam quandam compertam habemus, cur pontificem comitia habere tribunis creandis populus consilii inops jubere potuerit. Deinde quod dicit Mommsenus, historiam illam esse „ein Erzeugniss des grobdrahtigen Legitimitatsbestrebens, das Alles, was Revolution ist, wo es nicht auszustreichen ist, wenigstens vertunchen mochte***) equidem non probo. Quid? Num eo obli- teratur seditio, quod pace facta tribunorum plebis creatio, quippe quae lege fieri non potuerit, sacerdoti adscribitur? aut num omnino nihil eorum credendum est, quae de altera secessione plebis nobis tradita sunt? Quo venimus, si tantopere quae scriptores veteres narrant, contemnimus! In concilio plebis, non comitiis calatis, trt mire voluit Beckerus, tribunos a pontifice creatos esse, per se intelligitur. Denique si provocatum erat, utrum ipse pontifex maximus comitia tributa*) convocaverit , an magistratus id pro illo fecerit, dijudicare non possumus. Ipsum eum hoc fecisse Mommsenus putat^); sed nullum sententiae suae argumentum potest afferre, nisi levissimum illud: „auctores non contra dicunt.** Quintum contionis convocandi et in contione agendi potestatem pontificem maximum habuisse a Paulo Gellioque satis affirmatur.^j At edicendi jus a pontifice maximo nuper *) Hoc ipse Mommsenus concedit (II. S. 33/34 A. 4). «) R. S. II. S. 34. 8) n. S. 34. A. I. *) Comitia Iributa de controversiis illis judicasse ex iis apparet, quae narrat Livius in libro XL. c. 42. 6) R. S. I. S. 146. IL S. 57 A. 7. «) Paul. 38. Gell. 1. Xn. 11. Digitized by VjOOQ lC 29 Mommsenus abjudicavit.*) Qui diu in contrarias sententias distrac- tus esse videtur. Haec enim dicit in volumine priore (p. 152): „Den pontifices oder vielmehr dem pontifex maximus stand , wie das Recht der contio, so auch das zu zu ediciren; den ubrigen Priestern dagegen scheint es gefehlt zu haben." Sed hoc defen- dens locum affert Livii ^), qui propterea nullius profecto momenti est, quod eo loco non suo arbitrio sed jussu regis pontifex sacra proposuisse dicitur. Quod in altero volumine Mommsenus bene intellexit, cum propositioni illi nomen tribuat „K6nigsedict", nec tamen antea se errasse commemorat. Contra eo quod refert Dionysius in libro tertio c. 36., regibus expulsis Papiriam pontificem maximum leges regias denuo propo- suisse^), jus edicendi pontifici attribui videtur. Quare Mommsenus in volumine libri sui altero (p. 42 — 43) operam dat quam maximam, ut hujus narrationis fidem infamet. Neque vero probanda esse mihi videntur, quae affert. Mihi quidem persuaderi non potest mentitos esse, qui tradunt, pontifices leges regias a Papirii tem- poribus usque ad incendium urbis in foro propositas postea partim suppressisse. Atque item non incredibile duco, legesregias pontificibus iis, quae occultabant, subtractis*) libro collectas esse, qui inscriberetur „jus Papirianum."^) Ex hac autem narratione, quam posteriore tem- pore compositam ac multis de causis suspectam esse censet, quo jure concludere possit Mommsenus, jurisconsultos aetatis Augusteae jus edictum constituendi praetorio simile et regi tribuisse et a pontifice maximo abjudicasse*'), non intelligo. 1) R. S. II. S. 38. *) I. 32: Ancus sacra publica ex commentariis regiis pontificem in album elata proponere in publico jubet. *) fiera 81 ttjv iyipoXrjv rmv pccailiav stg dvayQacpTjv drjfioalav avd^ig rix^r]Cav vn dvdg^bg IsQOtpdvTOV FaLov IlantQtoVy r^v aTcdvzav tav leQmv Tjysfiovlav l;fovTOs. *) Mementote quaeso Cn. Flavii! «) Paul. Dig. 50. 16, 144. Macr. Sat. III, u, 5. *) Ipsius Mommseni verba haec sunt: „Immerhin wird man aus dieser wahr- scheinlich erst spat zusammengestellten und in vieler Hinsicht bedenklichen Er- zahlung schliessen diirfen, dass die Staatsrechtslehrer der Augusteischen Zeit das Recht ein dem pratorischen analoges Edict aufzustellen, dem Konig ebenso zu- wie dem Oberpontifex absprachen (II. S. 43). Digitized by VjOOQ lC 3P ■ Porro iis quae de fastis Caesar edixit*) oppugnare Mommsenum ea rfe causa nolim quia certe idem dicet atque de imperatorum edictis pontificiis^): dictatorem et consulem, nec pontificem maximum Caesarem anno 708/46 jure edicendi usum esse. Denique ut hujus quoque rei mentionem faciam, dubium esse mihi videtur, num a pontifice maximo jus abjudicare possimus, quod penes regem sacrorum potestatis civilis inopem fuisse certo scimus. Itaque si omnia, quae adhuc disputavimus, amplectimur, ponti- ficem maximum potestatem magistratuum (h. e. quod nos dicimus „die potestas im staatsrechtlichen Sinne") non habuisse elucet. Sed tot ac tanta jura in sacerdotium ejus quod per totam tenuit vitam, collata erant, ut noii sine gravi causa Festum verbo illo splendido quod initio quaestionis nostrae commemoravimus , usum esse appareat. Quare eo ipso tempore, quo paene ad perniciem rerum divinarum cura venerat, pontificis maximi auctoritas minus diminuta erat. Sacerdotia illa, quibus rei publicae* administrandae potentiam homines adipisci non poterant, jam diu vacua erant^) donec Augustus religionem putridam ac paene dissolutam in breve tempus restitueret.^) At pontificatum Dio Cassius magnopere pro- fuisse scriblt ad infinitam novorum Caesarum potentiam.^) *) Censor. 20, 8 sq. 21, 7. Macr. Sat. I. 14, 13. 2) Tacit. Hist. II. 91. cf. Mommsen, R. S. II. S 41 A. i. ^) Tacit. Ann III. 58: Quinque et septuaginta annis post Comelii Merulae caedem neminem (Dialem) suffcctum, neque tamen cessavisse religiones cf. Dio Cass. LIV, 36. *) Suet. Aug. 31. ») Lm. 17. Digitized by VjOOQ lC VITA SCRIPTORIS. Constantinus Schwede nalus sum Dresdae pridie Kal. Novembr. anni MDCCCLIV patre Adelberto, artifice Petro- politano, matre Anna e gente Cunrady. Fide imbutus sum sum graecocatholica. Cum puer essem VIII fere annorum pater Petropolim reverti constituit, ac familiam praecurrens subita morte correptus est. Quo facto mater Germaniam relinquere noluit. Itaque cum literariim rudimenta per- cepissem, inde ab anno MDCCCLXIV gymnasium quod Dresdae est ad aedem crucis et Friderico Hultschio rectore etiam nunc floret, frequentavi. Maturitatis testimonio in- structus anno MDCCCLXXI Lipsiam, ut philologiae operam navarem, transmigravi et per novem spatia semestria audivi viros clarissimos doctissimosque: Ahrensium, Brockhausium, Curtium, Ecksteinium, Gardthausenium, Langium, Masium, Overbeckium, Ritschelium, Voigtium, Wuttkium, Zarnckium. Societatis antiquariae Langii per duos annos , seminarii archaeologici ab Overbeckio conditi per annum socius fui. Jam laetissimo animo occasionem arripio, viris his omni- bus optime de me meritis gratias agendi quam maximas, inprimis Langio et Overbeckio, qui summa liberalitate studia mea semper adjuverunt. Digitized by VjOOQ lC CORRIGENDA. In p. 7. V, 15. legendum est: (v. infra p. 17) Tn p. 10. V. 25. legendum est: At circiter etc. Digitized by VjOOQ lC Digitized by ^ Digitized by Google^ I Digit 'dbyCoOgle D* ponliflGijm eollflgii pontlftcliqu — ir LltorBry 006554000 3 2044 080 866 957 i^x ^ v> \ ' \ spkii». 