title: Prodromus florae Batavae
creator: Bosch, R. B. van den (Roelof Benjamin), 1810-1862 | Dozy, F. (Frans), 1807-1856 | Molkenboer, J. H. (Julian Hendrik), 1816-1854 | Westendorp, G. D. (Gerard Daniel), 1813-1868 | Oudemans, C. A. J. A. (Cornelis Antoon Jan Abraham), 1825-1906 | Vereeniging voor de Nederlandsche Flora
text: e. obtusifolia. (Rabenh. p. 105; B. obtusifolia Schultz.). Op droogte muren van steden en dijken. In Herb.: Utrecht, hoogendijk b. Kralingen, Lac. BARBULA. TRICHOSTOMOETEA. ^ fastigiata. (Rabenh. p. 105; B. fastigiata Schultz.) Op stadsmuren. In Herb.: Utrecht, Lac. B. inclinata Schwaegr. Op onbegroeide duinheuvels algemeen, zeldzamer op muren. 2½ Vere. Zonder vrucht, (Rabenh. p. 107). In Herb.: Lisserduin, muren te Lisse, Wassenaarse duinen, D., Mb. B. tortuosa Webb. et Mohr. In de duinen. 3 Vere. (Rabenh. p. 107). In Herb.: Noordwijk, D. B. aloides Br. et Sch. Zeldzaam op gebaggerden, kleilandgrond. Autumno. Hyeme. Jan, (Rabenh. p. 104.). In Herb.: Wesferdoksdijk b. Amsterdam, Lac. B. ambigua Br. et Sch. Zeldzaam met de vorige soort. Autumno. Vere. Febr. (Rabenh. p. 104). In Herb.: Westerdoksdijk b. Amsterdam, met B. rigida vermengd, Lac. B. rigida Schwaegr. Zeldzaam; met de vorige soort. Autumno. Hyeme. März. (Rabenh. p. 103). In Herb.: Westerdoksdijk b. Amsterdam, Lac. Bovendien: Maastricht, Franq. in herb. pr. TRICHOSTOMUM Hedw. Tr. rigidulum Sm. Aan muren en steenen van dijken, aan palen langs de Haarlemmermeer, enz. Dec. — Apr., (Rabenh. p. 115). In Herb.: Leymuiden, Aalsmeer, Sloter, hoogendijk b. Rotterdam, Lac. Bovendien: Zuid-Beveland, v. d. B. in herb. pr. Tr. mutabile Br. et Sch. Aan steenen van dijken. März. Apr. (Rabenh. p. 114). In Herb.: IJdijk b. Amsterdam, Lac. TRICHOSTOMUM. (Harderwijk, fl. b. s.). n. v. i. Tr. homomallum Br. et Sch. Op zandigen en veenachtigen grond op beschaduwde plaatsen, langs straatwegen, holle wegen, in bosschen, enz. 2. Sept. — Jul. (Rabenh. p. 117; Didymodon gymnopus fl. b. s. II. p. 152). In Herb.: Harendermolen, v. Hall; Grebbe, Rhede, Velp, Arnhem, Lac; Voorst, Buse; Beek, Un. 1847. Bovendien: bosch te Ede, Lac. in herb. pr.; Nijmegen, Haren, Miq. in herb. pr. Tr. pallidum Hedw. In bosschen op den grond. -Maj. (Rabenh. p. 117). In het bosch van Gronsfeld, Franq. in herb. pr. L. 1319. Tr. limosum D. et Mb. Op gebaggerden zandigen kleigrond. -Mart. Dioicum; dense caespitosum; follagpatenti-recrvata, e basi lata subdecurrens, Spatshulato-lanceolata, obtusiuscula, concava, margine reflexa, costa sub apice evanescente; capsula ovali-oblonga vel oblongo-cylindrica, annulo destituta; peristomium brevi. Plantae dense caespitosae, 0,004' — 0,006' altae, obscure virides. Caulis erectus, subsimplex, innovando ramosus; rami plerumque bini, fastigiati. Folia patenti-recurrens, subsquarrosa, sicca tortilis, inferiora remotiora minora latiora acutiuscula, superiora sensim conversiora et majora, e basi lata amplitude caulis et subdecurrente spatulato-lanceolata, obtusiuscula, concava, margine reflexa, costa valida sub apice evanescens, retis areolis parvis, chlorophyllosis, basilaribus parum majoribus et diaphanis. Flores dioici. Folia pericharetii exteriores comalibus similia; interiora erecta, subconvoluta, exterioribus minora, obusta, lanceolato-ovalata, archegonia exapophysea inclusa, retis areolis in basi folii vix pellucidioribus. Pedicellus arcuato-vel flexuoso-erectus, sicca tortus, ex eodem perichaetium solitarius. Capsula erecta, ovali-oblonga vel oblongo-cylindrica; operculum e basi conicum in rostrum curvatum vel oblique incurvum, brevius longiusve protensa. Annulus nullus. Peristomium valde fragile: dentes 16 e membrana basilari angusta breves, in linea divisoria dilacerati et perforati, erecto-convexi, sicca incurvi vel apice parum recurvi, nodulosi, granuloso-asperum. In Herb. Weselerdijk b. Amsterdam, L a c. Obs. Inter congeneres proximum Tr. tophaceo. Magnitudine vero, raraelatione, foliorum directio et forma diversitatis notas sufficiunt, quominus specie distinguatur. Subinde Tr. tophacei formae javentur, quae quodammodo conveniunt cum Tr. limoso f, qualem e rupibus arenaceis provinciae Devonshire nobiscam coramunicavit clariss. Schimper, qui tamen nostra specimen Tr, limosi diversa habuit atque speciem distinctam constitue arbitratu est. Tab. I. 1. Planta nat. magnit. ; 2. 3. 4. plantae decies auctae ; 5. planca vicies aucta ; 6. 6. folia cauina superiora, trigesies et quinquies aucta ; 7. sectio folii transversa; 8. hasis ; 9. apex folii ducenlies aucti; 10. folium perichaetii ; 11. idem interius, trigesies et quinquies auctum ; 13. archegonium, centies auctum ; 13. operculum vicies auctum ; 14. peristomium humidum, quinquagies auctum ; 15. ejusdem pars ducenties aucta. DISTICHUM Br. et Sch. D. inclinatum Br. et Sch. la de duinen niet zeldzaam, doch zonder vrucht. Aestate. (Rabenh. 119.). In Herb. : Zandvoort, Buis, Noordwijk, Katwijk groot Berkhey b. Wassenaar, Scheveningen, D. M b. Obs. Verosimiliter hucusque cum Ceratodonte purpureo commutatum, Forsan etiam huc referendus est D. capillaceum, a Sch. Stekhoven indigenum notatum. DIDYMO DON. TRICHOSTOMOEAE. DESMATODON Brid. D. Havicans Br. et Sch. Op steenen langs rivieren zeldzaam. Aestate. (Rabenh. p. 101.). In Herb.: Let b. Vianen, Kraamw. Bovendien: Zuid-Beveland, v. d. B, la herb. pr. DIDYMO DON Hedw. emend. D. rubellus Br. et Sch. Vrij algemeen op beschaduwde of vochtige plaatsen, aan steenen van watervallen en zeedijken, in de duinen, hier en daar in bosschen op stammen van iepen, eiken, wilgen, enz.; zelden op den grond. Maj. — Dec. (Trichostomum rubellum Rabenh. p. 115.). In Herb. : Leyden, Noordwijk, Bloemendaalsche bosch, Haarlemmermeer b. Sloten, Muiderberg, Schalkwijk, Utrecht de Bildt, Zuilen, Renkum, Velp, Deventer, Dordrecht, Zwijndrecht, Heerjansdam, Zuid-Beveland, Rotterdam. 1533» II. luridus Hornsch. Op vochtige kleiachtige grond, op steenen en muren van dijken, aan den voet van bomen langs de rivieren, op stadswallen, palen langs de Haarlemmermeer, enz. 2 Nov. — ^/?r. (Rabenh. p. 102). In Herb.: Leyden, D., M b.; Haarlemmermeer b. Sloteren, Aalsmeer en Leimuiden, Utrecht, Heerjansdam, Zwijndrecht, hoogendijk b. Rotterdam, Fanen en Westerdoksdijk b. Amsterdam, Lac. Bovendien: Zuid-Beveland, v. d. B. in herb. L. 1534. D. cylindricus Br. et Sch. Op vochtige plaatsen aan den voet van wilgen en op steenen langs oevers van rivieren en meeren, op muren van dijken. Sero autumno. Zoiider vrucht [dhenli. p. 102]. In Herb.: Zwijndrecht, Heerjansdam, Leyden, Haarlemmermeer b. Sloten, hoogendijk b. Kralingen, Westerdoksdijk te Amsterdam, Lac. CERATODON. GO DICHORINICEAE, 1535. D. Ilexifolius look; et Tayl. Op onbegroeide, steenachtige bodem. 24. Apr. (Rabenh. p. 103). Zonder vrucht, Maasricht, Frang. in herb. pr. L. Ord. Dicranaceae. CYMODOCEAE Br. et Sch. 1536. C Bruntoni Br. et Sch. Op zandsteen-rotsen. 6 Jun. (Rabenh. p. 128). Zonder vrucht, Pietersberg b. Maastricht, Frang. in herb. pr. L. CERATODON Brid. 1539. C purpureus Brid. Zeer algemeen op droog en vochtige zand-, veen-, en heidegrond, muren, daken, steenen, langs dijken en wegen, in weiden, op akkers, in de duinen, enz. 2 Dec. — Maj, (Rabenh. p. 134). Dicranodon purpureum «. /9. y. fl. b. s. II. p. 148. In Herb. : Leyden, Warmond, Wassenaar, Scheveningen, Haarlem, Haarlemmermeer, Sloten, Diemermeer, Zeist, Kampen, Amerongen, Harderwijk, Ubbergen, Beek, Nijmegen, Oosterhoutsch bosch, Meppel, Rosmalen, Helvoirt, Zuid-Beveland, Walcheren. Bovendien : Blauwkapel, de Bildt, Zwijndrecht, Lac. in herb. pr.; Deventer, herb. Dav.; Maasbracht, Franq. in herb. pr.; Haren, Paterwolde b. Groningen, Miq. in herb. pr.; (Voorscholen, G. O. R. T.). Obs. Species magnitudine et ramificatione, longitudine et directione foliorum et capsularum adeo varia pro loci natalis diversitate, ut formae ab auctoribus propositae nullo limite circumscribendae sint omnesque ad typum redeant. DICRANUM. 61 DICRANACEAE. DICRANUM Br. et Sch. 1538. B. undulatum Turn. In bosschen, op vlakke heidegrond, in de duinen, op droogje en vochtige veenakkers, op moerasige plaatsen, enz. R. abenh. p. 148. Bicranum rugosum fl. b. s. II. p. 144). In Herb. : Groningen, Heyn, Renkum, Buse, Laarstein b. Velp, Soestdijk, Rijzenburg, de Bildt en Maartensdijk, Abcoude en Vinkenveen, Baarnsche bosch, Muiderberg, Amsterdam, Lac.; Beek, Beekhuizen b. Velp, Walchersche duinen, Leymuiden, D., Ma., Buse. Bovendien : Katwijk, D. in herb. pr.; Harendermolen, Miq. in herb. pr.; Schouwen, V. d. B. in herb. pr.; Waverveen, Lac. in herb. v. d. B. (Paterwolde, Haarlemmerhout, fl. b. s.). 1539* D. spurium Hedw. Op zandige en veenachtige heidegrond. Maj. — Jul. (Rabenh. p. 147.). Zonder vrucht. In Herb.: N.-Loosdrecht, de Bildt, Soest, Soestdijk, Rijzenburg, Ede, Velp, Lac, Doorn, Renkum, Buren; Hulshorst b. Harderwijk, Bond. j heide b. Groesbeek, Un. 18 47. Bovendien: heide achter Westbroek, Gevers Deynoot in herb. v. d. B. X530. D. scoparium Hedw. Op alle soort van gronden, doch voornamelijk op heide-, zand- en duingrond, zoowel op open als op beschaduwde plaatsen en in de bosschen algemeen. 2f Mart. — Aug. (Rabenh. p. 145. j D. scoparium et fl. b. s. II. p. 144). In Herb.: Haarlem, Zandpoort, Bloemendaalsche bosch, Overveen, Hillegommerduin, Leyden, Naarden, Baarnsche bosch, Zeisterbosch, Amerongen, Velp, Twello, Diepenveen, Wilp, Soerensche bosch, Nijmegen, Amersfoort, Trieselenberg b. Haltem, Harderwijk, Zalk, Oldenbroek, Harlingen b. Groningen, Hulst, Walchersche duinen, Zuid-Beveland. Bovendien: Maastricht, Ootmarsum, Friesland, Fris. Variat: D. orthophyllum Brid. (Rabenh. p. 145). In Herb.: duinen b. Haarlem, Biise; bosschen b. Velp, Lac.; Walchersche duinen, v. d. B.; Haren b. Groningen. Hyn. Bovendien: de Bildt, Lac. in herb. pr.; Breda, Mb. in herb. pr. 1531. D. consecutum Brid. Op duinigound en lage droog liggende heidegebied, op beschaduwde plaatsen. Jul. (Rabenh. p. 146). In Herb.: Noordwijkerhout, Wils; Hillegommerduin, Voorscholen, Lunleren, Lac.; Zeisterbosch, Un. 18 47.; Amerongen, Venlo, D.; Diepenveen, Oosterhout b. Kampen, Top; Rosmalen, Hov. Variat.: D. flexicaule Br. et Sch. (Rabenh. p. 146). In Herb. : Fort Isabel t. Vught en 's Bosch, Ho v. 1533* D. majus Schwaegr. In bosschen, vooral in bergachtige streken. 21. Juli (Rabenh. p. 148). In Herb. : Beek, Ubbergen, Abel., Lac; Soerensche Bosch, Un. 18 49.; Doornwerth b. Arnhem, berg aan de Grebbe, Assen, Beekhuizen b. Velp, Lac.; Velp, Rentum, Busch. 1533. O. palustre Brid. Op moerassige veengrond, in duinpannen, op dijkgronden, in rietlanden, enz. Aestate. (Rabenh. p. 147). In Herb. : Schouwen, v. d. B.; Paterwolde, D.; Groesbeeksche heide, Un. 18 47.; Amselveen, Waverveen, Vinkenveen, Zeedijk aan Muiderberg, Lac.; Leymuiden, D., Mb. Variat. D. paludicola (L.) Brot. et Sch. (Rabenh. p. 147). Op veengrond. Zonder vrucht. In Herb. ; Kudelstaart. La c. 1531. D' montanum Hedw. Op vermolmde eiken- en berkenspronken, zeldzamer op den grond, in bosrijke streken. Zonder vrucht. Aestate. (Rabenh. p. 143). DICRARDH. 63 DICRANACEAE. In Herb. : Ede, Beekhuizen en Roosendaal b. Arnhem, Tafelberg aan de Grebbe, Lac. 1535. D. flagellare Hed. w. In bosschen op vermolmde tronken en op boomwortels, voornamelijk van eiken; 21. Juni — Aug. (Rabenh. p. 143) In Herb. : Ede, Beekhuizen b. Velp, Lac. 1536. D. Schreberi Hedw. Op vochtigen kleigrond aan slootkanten (vooral nieuwgegraveerde), op uiterwaarden, enz.; 21. Sept. — Nov. (Rabenh. p. 139). In Herb. : Zuid Beveland, v. d. B.; Heerjansdam, Baarendrecht, Dordrecht, Lac. Bovendien: Thomaswaard b. Werkendam, Lac. in herb. pr. 1537. D. rufescens Turn. Op vochtigen heideachtigen zandgrond, aan zandwallen, enz.; 24. Sept. Oct. (Rabenh. p. 140). In Herb. : Gorscl, Zuidloo b. Bathmen, Un. 18 50. Bovendien : langs de zoom van het bosch van Gronsfeld, Frauq. in herb. pr. 1538. D. varium Hedw. Op vochtige grond langsslooten en rivieren, op kale en begroeide grazige plekken in veilingen en bouwlanden, enz. 24. Sept. — 3Iaj. (Rabenh. p. 140). In Herb. : Jutphaas, Dordrecht, Heerjansdam, Lac.; Zuid-Beveland, v. d. B. j Leyden, D., Mb. Bovendien : Utrecht, Lac. In herb. v. d. B. Variat: fi' callistomum Br. et Sch. (Rabenh. p. 140). In Herb. : Lek b. Vreeswijk, Lac. 1539. D. subulatum Hedw. Op vochtige zand- en gemengde kleiachtige grond. 1 Aug. (Rabenh. p. 141.; Dicran, heteromallum ? subulatum v. H.). In Herb. : bij Groningen, v. H. 1540. D. heteromallum Hedw. Zeer algemeen op vochtige zand- en heidegrond, in bosschen, langs holle wegen, op droog zandige slootwallen, op beschaduwde en opene plaatsen in de duinen, aan boomstronken, enz. 26. Aug. — Maj. (Rabenh. p. 141). In Herb. : Haarlem, Leyden, Woordwijkerhout, Haagsche bosch, Meppel, Zwolle, Hulshorst b. Harderwijk, Twello, Deventer, Ubbergen, St. Anna b. Wijmegen, Uddelermeer, Amerongen, Renkum, Hulst, Walchersche duinen. Bovendien : de Bildt, Lac. in herb. v. d. B.; Bergen op Zoom, Lac. in herb. pr.; Maastricht, Frauq. in herb. pr.; Heemze, Ehrh.; Friesland, Fris. Variat: fi' interruptum Br. et Sch. (Rabenh. p. 141). In Herb. : Poelgeest b. Leyden, D., Mb. 154:1. D. cerviculatum Hedw. Op veen- en veenachtigen heidegrond, langs slooten, in den zoom van bosschen. 2f Maj. — JuL (Rabenh. p. 140). In Herb.: Gieten, v. d. B.; Veenendaal, Lac; Noordwijk, D. Bovendien: Assen, Miq. in herb. pr. j (witte veen te Haren b. Groningen, fl. b. s.). Variat: D. pusillum (Dicr. pusillum Hedw.). Rabenh. p. 141. In Herb.: t. Abcoude en Vinkenveen, Soesterveen, Lac.; Renkum, Bielsemeer, Uddelermeer, Un. 1849.; Assen, Heyn.; Hoogst, v. d. B. 154:9. D. pellucidum Hedw. In moerassen. 2f. Autumno et primo verc. (Rabenh. p. 138.; Bryum pellucidum Gort. Fl. 7. Prov. p. 290). (Inlandsch volgens Boerhaave Ind. alt.; in de moerassen, Gort. t.). n. v. i. CAMPYLOPUS Brid. 1543. D. atrovirens de Not. Op heideachtigen veengrond in bergachtige streken. Zonder vrucht. Caespitosus; caule pluries dichotomo, dense folioso, basi et in ramorum axillis radiculoso; folia pallentibus, e basi lanceolata subulatis, apice hyalinis, areolis basilaribus dilatatis; capsula minor ovata, in pedicelio cygneo demissa, vaginula breviore. Br. et Sch. fasc. XLI. p. 5. tab. IV. In Herb.: Uddelermeer, Un. n. 1849. 1544. D. densus Br. et Sch. Op vochtigen zandgrond. 2f. Zonder vrucht, (Rabenh. p. 150). In Herb.: St. Jan Steen, v. d. B. 1545. D. fragilis Br. et Sch. In veen- en zandgrond, op veenaliërs, langs slootkanten, in bosschen en eikenkruipwilgen, enz. 2f. Maj. (Thysanopyllum flexuosum b. saxicola Rabenh. p. 149.; Dicranum flexuosum FL. B. s. II. p. 146). In herb. : Uaren, v. H. ; Hulst, Schilde, v. d. C. ; Velp, huis ter Heide, de Bildt, Lac. ; Haagsche bosch, Abtsvoet b. Leyden, D., Mb. Bovendien : Bergerveltsch b. Alkmaar, Lac. ; (Heerenveen en elders in de wouden van Friesland, enz., Fris.). Ord. : Blechnaceae. Blechnum sp. 15416. B. vulgare L. Op vochtige grond en lagere drassige plaatsen in bosschen en op de heidevelden, aan den voet van boomstammen, soms op geleende boomstronken overlappend. A- Sept. — Jan. (Flora van Nederland, p. 120.; Dichranum glaucum fl. b. s. H. p. 148). In herb. : Haren, Slaphorslische bosch b. Bleppel, Heyn. ; Trieselenberg b. Hattem, Hulshorst b. Harderwijk, Bond. ; Amerongen, D. ; Soerense bosch, Un. 1849; Ubbergen, Beek, Abel. ; Beekbergen, Renkum, Buse; Ede, Soest, de Bilt, Lac. ; Beekhuizen b. Velp, St. Jan Slentz, v. d. B. ; Maastricht, Franq. Bovendien : ’s Hage en elders, fl. b. s.). Weissia. 66 %WEISIALEAE%. Ord. : Weissiaceae. SELIGERIA Br. et Sch. 15415. S. tristicha Br. et Sch. Zeldzaam op kalkvoegen van oude stadsmuren. 2 Febr. — Maj. (Rabeuh. p. 132). In herb. : aan de Blerwe op den stadsmuur van Borden, Lac. WEISSIA Hedw. 15516, W. viridula Brid. Algemeen op beschaduwde vochtige zandgrond, op akkers, langs wegen, zandige wallen, diijken, enz. Zeldzamer op kleigrond. 2 Febr. — Maj. (Rabeuh. p. 125). In herb. : Leyden, D., Mb., Oudem. ; Oud-Biemen b. Amsterdam, Sloten, Zuilen, Lac. ; Jutphaas, v. d. Trappen; Groningen, Heyn. ; Zuid-Beveland, v. d. B. Bovendien : Diepenveen, Cop in herb. Dav.; Utrecht, de Grebbe, Lac. in herb. pr.; Piefersberg, Franq. in herb. pr.; Harcn b. Groningen, Miq. in herb. pr.; Nijmegen, fl. b. s.; Harderwijk, Gort.; Variat caule elatiore, foliis augustioribus, capsula sub-cylindrica, peristomio pallidius colorato minusque perfecto, etc, pro varia conditione loci natalis. Wavy cirrhata Hedw. Algemeen op berken- en andere oude boomstammen, rieten daken, op rasterwerk, op steenen, hunnebedden en op zandigen grond aan den voet van oude tronken in sparrenbosschen. Apr. — Jul. (Rabenh. p. 127). In Herb. : Haren, Heyn; Borger, Rolde, v. d. B. Balhmen, Un. 18 50.; de Bildt, Dordrecht, Amsterdam, Ede, Lac.; de Grebbe, Oud d. c. m.; Renkum, B ii s. e.; Amerongsche berg, Leyden, D.; Haarlem, de Haan. Bovendien : Velp, Oosterhoutsche heide b. Breda, Lac. WEISIACEAE. In herb. pr. j Groningen, v. H. in herb. Lac. j Piefersberg, Franq. in herb. pr. j (Breuiljenkamp, Zwolle, Havelte, fl. b. s.). Wavy micronata Br. et Sch. Op teelandigen grond in bosschen. Mart. Apr. (TF. apiculata Rabenh. p. 128). Maastricht, Franq. in herb. pr. L. HYPEROSTOMIUM K Br. M. microstomum R. Br. o. w. n. Tusschen andere mossoorten b. V. Pottia truncata, in elzenboschjes, langs slootwallen, op vochtigen kleigrond, enz. 4- Dec. Vere, (Rabenh. p. 123). In Herb. : Klopvaart b. Utrecht, Overeind van Jutphaas, Lac. b. Bovendien; Vossengat b. Utrecht, Lac. in herb. V. d. B. AISTO9I0 Hmpe. 1559. A. crispum Ilmpc. Op kleigrond, op open en grove plaatsen, aan batterijen en zeedijken. G. Fehr, Jun. {Phascum crispum Rabenh. p. 81). In Herb. : Vossengat b. Utrecht, Oud-Dieven b. Amsterdam, Lac. b. Zuid-Beveland, v. d. B. Ord. Pottiaceae. POTTIA Ehrh. 1553. P. californica Ehrh. Op kalkachtigen kleigrond, aan nieuwlings opgegraven wallen, langs rivieroevers, en op grove plaatsen zeldzaam. O. Oct. — Maj. (B. a b e n Ii. p. QQ). In Herb. : Leyden, D., M b.; Krimpen a. d. Lek, Merewede b. Papendrecht, Lac. b. Pietersberg b. Maastricht, Lac. b. Frankrijk. POTTIA. POTTIACEAE. 1554. P. neutra Br. et Sch. Op vochtige en drassige plaatsen in zand- en kleigrond, op zilten grond, naloete en grove plaatsen, langs waterkanten en slooten, zeldzamer op oude muren en palen. Apr, — Jul (Rabenh. p. 97). In Herb. : Zuid-Beveland, v. d. B.; Amsterdam, Lac. b. Katwijk, Kronenstein b. Leyden, D., Mb. Bovendien: Zwijndrecht, Lac. in herb. pr. Variat: P. cyathiformis Br. et Sch.; Pottia tenuioribus, capsula angustior, cylindrica, operculo longius rostellato. Br. et Sch. fasc. XVIII—XX. p. 12. In Herb. : Sloten, Lac. 1555. P. customa Ehrh. Algemeen op klei- en kleiachtigen zandgrond, langs rivieroevers, op waarden, weiden, stadswallen, akkers, langs slooten, enz. Sep. — Maj, [P. truncata Rabenh. p. 97.; Gymnostomum truncatulum et var. fl. c. s. II. p. 168]. In Herb. : Amsterdam, Klop b. Utrecht, Thomaswaard b. Werkendam, Lac. ; Groningen, Heyn. ; Zuid-Beveland, V. d. B. ; Leyden, D. , Mb. Bovendien : Pietersberg b. Maastricht, Franq. in herb. pr. ; Nijmegen, Grote-ningen, Miq. in herb. pr. Variat: Pottia intermedia Rabenh. p. 97. ; Gymnostomum intermedium fl, b. s. II. p. 170. In Herb. : Leyden, D., Mb.; Beverwijk, Bielse; Zuid-Beveland, v. d. B. ; Noldijk b. Heerjansdam, Lek b. Vianen, Merwe b. Bordrecht, Zuilen, hoogendijk b. Rotterdam, Lac.; Kampen, Zalk, Top. Bovendien : Pietersberg, Franq. in herb. pr.; Helpen b. Groningen, Miq. in herb. pr. 1550. P. minuta Br. et Sch. Op vochtige kleigrond aan den voet van boomen, langs vochtige paden en wegen, op kale en grazige plaatsen, langs rivieroevers, etc. O Sept. — Mart. (Rabenh. p. 97). In Herb. : Helpen, Heyn.; Zuid-Beveland, v. d. B. ; Merwe b. Papendrecht, t. Utrecht en Bunink, Lac.; Leyden, D., Mb. Bovendien: Thomaswaard b. Werkendam, Lac. in herb. pr.; Pietersberg b. Maastricht, Franq. in herb. pr. Variat: P. minutula c. conica Rabenh. p. 97. In Herb. : Leyden, D., Mb.; Utrecht, Lac.; Goes, V. d. B. Acalypso Hohl. 1557. A. Starkeana Bryol. Germ. Op kleigrond langs rivieroevers. O Dec. (Rabenh. p. 98). In Herb. : Merwede b. Papendrecht, L a c. 1558. A. lanceolata Rohl. Op kleigrond tusschen half gras en op kale plekken, op stadswallen, oude muren en aan diijken. Apr. Maj. (Rabenh. p. 99). In herb. : Zuid-Beveland, v.d.B.; IVoldijk b. Heerjansdam, Utrecht, hoofdijk b. Rotterdam, Lac; Leyden, D., Mb. Bovendien : Pietersberg b. Maastricht, Frank. in herb. pr. Ord. Funariaceae. SPLACHNACEAE. 1559. IS. ampullaceum L. Op lagere veenachtige weilanden, zeldzaam. Jul. (Rabenh. p. 95). In Herb. : t. Loenen en Beekbergen, Buse; Maastricht, Frank. Bovendien : t. Stavoren en het Prinsenmeer, Reinw. in fl. b. s.). PHYSCOMITRIUM Br. et Sch. 1560. Ph. sphaericum Br. et Sch., Op uitdroogende kleigrond langs rivieren, dijken, overstroomde plaatsen, enz. O Nov. Variat. PHYSCOMITRIDIUM. FUNARIACEAE. 1559. IS. ampullaceum L. Op lagere veenachtige weilanden, zeldzaam. Jul. (Rabenh. p. 95). In Herb. : t. Loenen en Beekbergen, Buse; Maastricht, Frank. Bovendien : t. Stavoren en het Prinsenmeer, Reinw. in fl. b. s.). PHYSCOMITRIUM Br. et Sch. 1560. Ph. sphaericum Br. et Sch., Op uitdroogende kleigrond langs rivieren, dijken, overstroomde plaatsen, enz. O Nov. Variat. PHYSCOMITRIDIUM. 70 FUNARIACEAE. 1559. IS. ampullaceum L. Op lagere veenachtige weilanden, zeldzaam. Jul. (Rabenh. p. 95). In Herb. : t. Loenen en Beekbergen, Buse; Maastricht, Frank. Bovendien : t. Stavoren en het Prinsenmeer, Reinw. in fl. b. s.). PHYSCOMITRIUM Br. et Sch. 1560. Ph. sphaericum Br. et Sch., Op uitdroogende kleigrond langs rivieren, dijken, overstroomde plaatsen, enz. O Nov. Variat. PHYSCOMITRIDIUM. Obs. Nova illa varietas omnino convenit cum descriptione varietatis, de qua auctores Bryologiae germanicae in adnotatione tertia ad Gymnostomum sphaericum loquuntur, quam varietatem dubii ad Physcomitrium acuminatum retulerunt Bryologiae Europae auctores. Nostra specimen, cum clariss. Schimpero communicata, ipsi characterem nullum satis gravem praebuerunt, cuiusimilaris specifice dissertinguantur: hanc ob rem Varietatem nostram icono illustravimus. Tab. II. 1. 1. plantae nat. magnit.; 2. planta, septies aucta; 3. 4. 5. folia caulina et comalia, vicies aucta; 6. apex; 7. lassis folii septuaginties aucti; 8. antheridia cum paraphysius; 9. urceolium, centies aucta; 10. calyptra, decies aucta; 11. capsula propeta sicca, vicies aucta. 1361. Ph. pyriforme Br. et Sch., Zeer algemeen, doch voornamelijk op kleigrond, in drassige weilanden, op akkers, langs slootlanken, enz. O Maj. — Jul. Rabenh. p. 87. j Gymnostomum pyriforme il. b. s. II. p. 168). In Herb. : Amsterdam, Groot-Bentveld, Haarlem, Leiden, Katwijk, Utrecht, de Bildt, Dordrecht, Ubbergen, Groningen, IJsselmuiden b. Kampen, Zuid-Beveland. Bovendien : Maastricht, Franq. in herb. pr. j (Friesland, Fris.; 'sHage, Gort.). Id63* Ph. fasciculare Br. et Sch. Zeldzaam, op vochtklei, -gen kleigrond aan zandwallen tusschen andere mosse. O Apr. Maj. [Entosthodon fascicularis Rabenh. p. 88). In Herb. : Zuid-Beveland, v. d. B.; Warmonderheide, D. Bovendien : Pietersberg b. Maastricht, Fraq. 1563. Ph. ericetorum de Not. Zeldzaam in klaverlanden en lagune veenachtigen heidegrond. © Atig. — Maj. [Entosthodon cricetorum Rabenh. p. 88). In Herb. : Woudenberg, Ede, Lac. FUNARIA. 71 FINAI.LACEAE. FUNARIA Schreb. 15611* F. hygrometrica Hedw. Zeer algemeen op zand- en kleigrond, in bosschen, tuinen, weiden, op akkers, onbegroeide en nieuwlingse omgespitte plaatsen, op muren, enz. O Per totum album, Apr. Maj, (Rabenh. p. 89). In Herb. : Leiden, Voorschoten, Warmond, Haarlem, Sloten, Zalk, Twello, Diepenveen, Nijmegen, Dordrecht, Groningen, Zuid-Beveland. Bovendien : Utrecht, Zwolle, Lac. in herb. pr. ; Maastricht, Franq. in herb. pr. ; (Friesland, Fris. Bronkhorst, 'sHage, Gort.). Variatie: fl pacifica Br. et Sch. (Rabenh. p. 90). In Herb. : Rosmalen, Hov. j Overveen, D. Mb. y- calescens ; caule et folis var. fl-, capsula in pedicello elongato, strio suberecta, graciliore. Br. et Sch. fasc. XL p. 9. In Herb. : Leiden, D. Mb., Oude m. Ord. Fissidentaceae. FISSIDENIA Hedw. 1565 F. adiantoideis- Op vochtige veen-, heide-, en zandgrond, aan den voet van boomen in bosschen, in latje duinpannen, enz. 2| Febr. — Jun. (Rabenh. p. 306). In Herb.: Bentveld, B ii s e 5 Noordwijkerhout, W i Is; Wassenaar, D., Mb.; Bloemendaalse bosch, Achtienhoven, Kortenhoef, Vinkenveen, Lac. j Hoonsche diep, Heyn.; Zuid-Beveland, v. d. B.j Ubbergen, Beek, Abel. Bovendien: Nijmegen, de Beijer in herb. Miq.; Beekbergerwoud, Mb., in herb. pr.; Maastricht, Franq. in herb. pr. 3 (Lagescbe Losch, Gort.; Zandvoort, fl. b. s.). Variatie: F. virginatus Brid. j caule albrevialis, follis densis arthroproxitimis, apice profundius eroso-denfalis, margine palliore magisque diaphano instructis. (Rahenh. p. 305) in adnot. In Herb.: Groot-Berkhey b. Wassenaar, D., Mb.; Vinkenveen, Rhenen, Lac.; Honsmaleu, HO v. Obs.: Haec varietas in editione Florae nostrae nova frugiperma lecta est alijaue iii muris, in dunes locisque turfosis siccioribus tantum occurrit. 1566 F. taxifolius Hedw. Op kale dekken tussen het gras, op beschaduwd kleigronden. 12 Dec. — Maj. (Rahenh. p. 305). In Herb.: Groningen, Utrecht, Zuilen, Amsterdam, Leyden, Oosterhoutsche bosch (Nijm.), Velp, Zuid-Beveland. Bovendien: Dordrecht, Lac. in herb. pr.; Maastricht, Franq. in herb. pr.; Friesland, Fris. 1567 F. Bryoles Hedw. Op vochtige, beschaduwd en opene plaatsen, in kleigrond, op stenen, dijkens, enz. O. J. Sept. — Oct. (Rabenh. p. 305.; F. bryoides et F. osmundioides fl. e. s. juxta spec. auth.; F. incurvus D. et Mb. Bijdr. 1., v. d. B. is imm. III. p. 20). In Herb.: Harendermolen, Groningen, Heyn.; Rosenadal b. Velp, Buse, Lac.; Zuiden, Utrecht, Amsterdam, Loenersloot, Lac.; Leyden, Oudem., D., Mb.; Zuid-Beveland, v. d. B.; Neerbosch (Nijni.), Abel. Bovendien: Haren, Miq. in herb. pr.; Groningen, v. Hall in herb. Lac.; Maastricht, Franq. in herb. pr.; Haag- sche bosch, Gorl.). F. incurvus Schwaacgr. Op voclitige stamenu. Jan. — Jul. (Rabenh. p. 304). Roosendaal b. Velp, Lac. in herb. pr. 1569. F. crassipes Wils. Op vochlige havenmuren en palen. Jan. — Jan. SPHAGNACEAE. Elatior, monoicus, floribus terminalibus; caule flexuoso-ascendente vel in aqua luxuriante, simplici vel dichotomo; foliis subremotis, multiflora, superiorum lamina verticali ligulata, acuminata, costa sub apice evanida, marginata, margine latiore apicem versus obsoleto et leuiter denticulato; capsula in pedicello crassiusculo et stramineo rubello erecta vel subobliqua, operculo capsula breviore, rostellum plus minus productum, calyptra F. incurva; flore masculo tetraphyllo, antheridiis majoribus. Br. et Sch. fasc. XLII. suppl. \. F. incurvus fontanus Rabenh. p. 305). In Herb.: stads- en havenmuren van Dordrecht, aan palen in de rivier b. Dordrecht, Lac., U.ov. Sect. Stegnocarpi. Cladocarpus Ord. SPHAGNACEAE. SPHAGNUM Dill p. 73. Variaties: Sphagnum obtusifolium Ehrhart. Funck. Asc. crypt. No. 229; ramuli brevibus, obtusis, remotis, summis arcu congelatis brevissimis. In Herb.: Leymuiden, D., Mb.; Zeist, Rijzenburg, Driebergen, Un. 18 47.; Soesterveen, Lac.; Haren b. Groningen, M iq.; Oisterwijk, G. Broers. Bovendien: Nijmegen, V. d. Trappen in herb. v. d. B. Sphagnum turgidum Mart. (2) Rabenh. p. 74. In Herb.: Leymuiden, D., Mb.; Soesterveen, de Bildt, Lac.; Zeist, Rijzenburg, Driebergen, Un. 18 47.; Beetbergenbos, Mb. Bovendien: St. Jan Sleen, v. d. B. in herb. pr.; Achtuenhoven, Lac. in herb. pr. Sphagnum latifolium Hedw. Vauch. 1 1. Bot. Par. tab. 23. fig. 3.; robustius, ramis longioribus, cuspidato-attenuatis, laxius foliosis. In Herb.: Zeist, Rijzenburg, Driebergen, Un. 18 47.; Meppel, He y n. Bovendien: de Bildt, Waverveen, Lac. in herb. pr. Sphagnum pycnocladum Mart. Rabenh. p. 74. In Herb.: Haagsche bosch, D.; Soesterveen, Lac.; Zeist, Rijzenburg, Driebergen, Un. 18 47.; Amersfoort, Splitgerber. Bovendien: Breda, Lac. Sphagnum squarrosulum Nees; (7) Rabenh. p. 74. In Herb.: Wychen, Waverveen, Lac.; St. Jan Steen, v. d. B. 15 ft. Siph. squarrosum Fers. Algemeen op moerassige veen- en heidegronden, op rietvelden, lage veileilanden en moerassige platsen in bosschen. Jun. — Sept. (Rabenh. p. 74). In Herb. : Warmond , Wijlen , Deurne , Molenhoek ; Leyden , D. , Molenhoek ; Koog aan de Zaan , Kerktoren ; Amsterdam , Lakenhal , Rombout , Deurne . Doorn , Amstelveen , Waverveen , Achtenseven , Lakenhal ; Zeist , Rijzenburg , Augustus 1847 . Bovendien: St. Jan in Steen , van de B. in herb. pr. ; (de Bildt , Haren , Onnen , Ootmarsum , Assen , fl. b. s.). 15 augustus! Dicht compactum Brid. Op moerassige plaatsen in heide- en veengronden. Juni — September (Rabenh. p. 76). In Herb. : Nuenen , Hov. Bovendien : Oosterwolde , Valkenswaard , fl. b. s. . Variat : Grossum C. Mull. In Herb. : de Bildt , Lac. ; Rijzenburg, Un. 1847 ; Gorsel , Un. 1850 ; Nuenen , Hov. ; Smilde, van de B. Bovendien: Maartensdijk , Lac. in herb. pr. Rigidum C. Mull. In Herb. : de Bildt , Lac. ; Rijzenburg, Un. 1847 ; t. Goor en Hengeveld , Spuag. cm. Spuagnaceae, Copiapatus Hatert b. Nijmegen , Abel. ; Raalte, Heyn. Bovendien : Someren (N. Erab.) , de Bruyn in herb. pr. Ramulosum C. Mull. In Herb. : b. Deventer , Cop. Obs. Varietates 9. et 7. iisdem locis occurrunt , prout solum liumidius vel magis paludosum est. Hila humilior densiusculum , haec procerior et laxius ramosa. Idem 18 augustus! Dicht molluscum Bruch. Op moerassige heidegrond. 2. Jul. Aug. (Rabenh. p. 74). In Herb. : Zeist , Rijzenburg, Un. 1847 . Obs. Species laxe caespitosa, insignis teneriludium, fragilitate, mollitie et nitore sericeo; ab aliis speciebus diversa: statura nitore; ramulis tribus, fasciculatim laxe circa caulem dispositis, uno robustiore curvato-patente attenuato, duobus gracilioribus minoribus filiformibus magisque deflexis; foliis ovatis, acutiusculis, valde concavis, apice summo tenuissime denticulatis; cellulis rhomboidalibus, marginalibus linearibus angustissimis. Iph. subsecundum. Op vochtigen en moerassigen veen- en veenachtielen heideveld, in vijvers, beken en slooten, op drassige plaatsen in bosschen, enz. Jul. Aug. Sept. (Rabenh. p. 76). In Herb.: Achtienhoven, Lac., Wils. Bovendien: de Bildt, Lac. in herb. pr. (Zonder vrucht). Variat: ? contortum Rabenh. I. i. p. 77. j [Sph. contortum Nees). Zonder vrucht. In Herb.: Achterhoven, Lunteren, Sypenberg b. Velp, Hilversum, Abcoude, Lac; Dorth b. Deventer, Un. 1850. Y' rufescens Rabenh. 1. 1. p. 77.; [Sph. contortum 5. rufescens Nees.). Zonder vrucht. In Herb.: Sypenberg b. Velp, Lac. S' turgidum Muhl.; ramis turgidis, compressis; foliis apice valde truncae, emarginato-quinquelobatis, latissimis. Muhl. Syst. Musc. p. 101. In Herb.: langs vijvers in lietbosch b. Zeist en Rijnenburg, Un. 1847.; Baarn, Sypenberg b. Velp, Lac.; Nuennen (N. Brabant), Hov. SPHAGNUM. Obs. A specie differt statura robustiore; ramis turgidis, fasciculato-subulatis, teretibus, rigidis, ad apicem cuspilatum ramulorum usque arcte convolutis. Nonnullis in locis rufescit, simili modo ac reliquae variates. Specimina, prope Velp collecta, formam sistunt intermediam eamque variates contortae accedentem. f. denticulatum (Brid.). Caule fluitante, disco; ramulis fasciculatis, subbinis, deflexis; foliis caulinis distans, rameis laxis, omnibus et basi cordata subamplexicaulis oblongo-ovatis, apice denticulatis, flaccidis. Brid. Bryol. univ. I. p. 10. In Herb.: in vijvers en slooten b. Zeist, Un. 18 47.; t. Goor cn Lengeweld, Cop. Meppel, n e y n.; Hatert b. Nijmegen, A b e I.; Wolfheze, Lac. Bovendien: de Bildt, Lac. in herb. V. d. B.; Soestdijk, v. d. Trappen in herb. v. d. B.; St. Jan Steen, v. d. B. in herb. pr. Caule fluitans, lampe veget. cell. Hercini. n°. 121.; penitus submersum, flaccidum; ramulis remotis, ad caulis apicem haud conjunctis; foliis praemagnis, dissitis, patentibus. In Herb.: Zeist cn Rijzenvoord in vijvers; Un. 18 47. Sph. flexuosum D. et Mb. In moerassige liegende en veengrond met en tusschen andere soorten. 24. Jnn. Zonder vrucht. Sph. subsecundum Linne veg. cellul. Herc. n° 122. Caule flexuosus, subsimplex; rami subquinques, flexuosotortiles, cuspidato-attenuati; folia laxe disposita, sericea, patula, sicca undulata, margine apiceque recurva, ovato-lanceolata, apice acuto convoluta. Planta pallida viridis, sicca ex albidus flavescens, mollis, sericco-nitida. Caulis ascendens, flexuosus, innovando subinde divisus, Planis flaccidi, remotis, versus caulis apicem approximali, comales dense concretus brevissimi, fasciculati, subquinus, filiformes, apice attenuati, laxe foliis. Fasciculus cuiusvis rami duo superiores flexuoso torulent, arcuato recurvi; inferiores tres deflexi, siccatate cauli arcte adpressi ipsamque prorsus obtegentes. Folia laxe imbricata, hyalina; caulina remotiora, late ovata, obtusa, summo apice excepto marginata; areolatione ex cellulis angustissimis, serpentino-flexuosis, fibris annularibus carentibus, apicalibus laxioribus, ductubus cellulosis interpositis; rami erecto-patulam, sicca undulata erecta apice recurva et margine reflexa, ovato-lanceolata, acutiuscula, inteferrima, concava, tenuissime marginata, margini versus limbi apicem involuto; areolatione ex cellulis parvis, serpentinis, fibrils annularibus instructis, versus folii basin magnitudine increscentibus. Folia peduncularia late ovato-oblonga, valde concava, vix marginata, apice convoluto truncato-obtusa, ex cellulis rhomboideis-hexagonis, parvis, inanibus, versus margini apicemque limbi magnitudine decrescentibus, densissimis. Capsula ovato-oblonga, brevissima exserta. In Herb.: Sociaalweeen, "Waverveen, Lac.; Wychen, Heumen, Hatert, Abel.; Zeist, Rijnenburg, Un. 1847. Obs. Species intermedia inter Sphagnum strictum et Sph. cuspidoatum. Ab illa facile distinguitur nitore sericeo, mollius, laxa foliorum disposizione, foliis siccis undulatis et margine recurvis. Ab hac foliorum margini angustiore, areolatione diversa laxiore, etc. Occurrit, ut in omnibus reliquis hujus generis species, forma gracilior et omnibus pariter tenerior, ejus folia caulina subinde acutiuscula, apice ex cellulis constans fibris annularibus praeditus. Tab. III. 1. planta, 2. fasciculus ramorum, magn. natur.; 3. folium caulinum, 4. ramus, 5. pedunculare, trigesimus aucta; 6. folium caulinum, 7. ramus, 8. pedunculare, centies aucta; 9. ramuli sicci, pars, decies aucta. recurvum D. et 31 b.; elongatum, ramorum fasciculi inferiores valde remoti, ut caulis splendens nudus appareat, rami subulati rigidiores minusque flexuosi; folia densius imbricata, siccitate minus undulata, apice vero uncinato-recurve. In Herb. : Beek b. Nijmegen, Un. 1847. SPHAGNUM. 78 SPHAGNACEAE. Sphagnum acutifolium Ehrh. In moerassige vegetatie, veenpolders. 2. Jul. Aug. (Rabenh. p. 75). In Herb. : Leymuiden, D., M b. Soesterveen, Lac. Bovendien : Oosterhoutse heide b. Breda, Lac. in herb. pr. Variat: Sphagnum robustum Ehrh. Rabenh. 1. i. p. 75. In Herb. : Kortenhoef (Utrecht), Lac. Sphagnum subulatum Brid.; caule erecto, diviso; ramulis densissime confertis, erecti-subulatis; foliis ovato-lanceolatis, concavis, appressis; theca ovata; pseudopodio brevi. Brid. Bryol. un. I, p. 18. In Herb. : Beekhuizen b. Velp, Lac.; Leymuiden, D., M b. Sphagnum capillifolium Ehrh. Op deze derde plant soort, als de vorige soort. Sphagnum acutifolium Ehrh. Sept. (Sphagnum acutifolium Rabenh. p. 75; Sphagnum cuspidatum D. Bijdr. L). In Herb. : Leymuiden, Warmond, D., M b., W i; Zeist, Un. 1847; Ruiterbos, O u d e m.; Velp, Lac.; Zuest en Amersfoort, Cop.; Loosdrecht, M. Doorn.; Inwendelijke Molen, Miq. Bovendien : St. Jan Steen, v. d. B. in herb. pr.; de Bildt, Breda, Kraainw. in herb., v. d. B. Variat: tenue Nees {Sph. acutifolia Rabenh. I. I. p. 75). In Herb. : Haag.che bosch, D. ; Waver-veen, Lac; Zeist, Un. 1847. Bovendien: Warmond, D. in herb. v. d. B. ; St. Jan Steen, v. d. B. in herb. Dr. Ohs, Occurrit praeterea prope Rijnstel damna forma peculiaris, capsulis duplo minoribus et foliis peduncularibus praematurity. Ultimus observanda erit, num specifice distincta sil, qui un fructus in specimenibus vobis nondum ad malutialis perfectam pervenerint. Sphugnum capillifolium ab specie praecedente diversum habet: folia enim media sua circiter parte in acumen contrahuntur, dum in Sph. acutifolio ejusque varietatibus folia ovala sunt, vel si longiora evaduent, sensim ad formam ovato-lanceolatam transeunt; areolatio in Sph. acutifolio evidenter minor est; denique capsulae in Sph. capillifolio basi in pedunculum attenuantur. Hanc ob causam varietas tenue, ab auctoribus plurimis ad Sph. acutifolium relata, etiam ad Sph. Capillifolium pertinere rati sumus. Sphugnum cuspidatum Ehrh. In moerassige heide- en veen-poelen. 2f Jul. Aug. (Rabenh. p. 75). In Herb. : Amerongen, D. ; Soesterveen, Hilversum, Sypenberg b. Yelp, Lac. ; Harendermolen, Miq. ; Meppel, Heyn. Bovendien : (Dragen, Valkenswaard, Oostmarsum, Assen, fl. b. s.). Variat: Sph. plumosum Nees. [Sph. laxifolium Rabenh, p. 76]. In Herb. : Soestdijk, Maarsbergen, Lac.; Meppel, Heyn.; Smilde, v. d. B. Obs. Species ab omnibus congeneribus indigenis diversa cellularum angustarum areolatione densiore, foliorum margine latiore et pluribus seriebus cellularum composita. Varietas /S. plumosum in aqua submersum fluitat; ramulis patulis, divaricatis, pendulis, geminatis vel ternatis, fere omnibus remotis; foliis elongatis, filiformibus, subulato-altenuatis, flexuoso-undulatis, patulis, margine versus apicem subtiliter et remote denticulato. Sect. Cleistoearpi. Ord. Phascaceae. PLEVRIDIAE Brid. X679, Pl. subulatum Br. et Sch. Op zandige veenachtige weilanden en bouwlanden, langs beschaduwde wallen op de heide, in bosschen, enz. Sept. — Apr. (Rabenh, p. 79.; Phascum subulatum fl. b. s. II. p. 172). PHYSCONITRELLA. PHASCACEAE Herb. Leyden, D., Mb. Acluienhoven, Sloten, Beekliuizen b. Velp, Groningen, Lac.; Amstelveen, Splitfj., Ronkum, Buse. Bovendien: Zeist, Woudenberg, Lac. in berb. pr.; Botergaepoort te Groningen, V. Hall in herb. Miq.; Maastricht, Franq. in herb. pr.; Harderwijk, v. Geuns). Pl. nitidum Br. et Sch. Op vochtigen zand- en zandige kleigrond, in bouwlanden en op beschaduwde plaatsen. Jun. — Jul. (Rabenh. p. 79.; Phascum nitidum FL. B. s. II. p. 172). In Herb. Woudenberg, Velp, Lac. Bovendien: Haren b. Groningen, v. Hall in herb. Lac. Pl. alternifolium Brid. Op vochtigen kleigrond. Apr. — Maj. (Rabenh. p. 79). In Herb. Jutphaas b. Utrecht, Lac. PHYSCONITRELLA Br. et Sch. X582J. Ph. patens Br. et Sch. Op vochtigen kleigrond langs rivieroevers. Jul. — Nov. (Ephemerum patens Rabenh. p. 85). In Herb. Thomaswaard Werkendam, Merwede en Biesbosch b. Dordrecht, Lac. Bovendien: Merwede b. Gorinchem, Lac. in herb, pr. j Maastricht, Franq. in herb. pr. Variat: fi. megapolitanum. [Eph. patens b. megapolitanum Rabenh. p. 85.; Phascum patens v. H a 1 1. Bijdr. t. d. Nat. Wet. VI p. 346). In Herb. : Lek b. Veenen, v. Hall in herb. Lac. Bovendien: Merwede b. Gorinchem, Lac. in herb. pr. V' pedicellatum ; capsula in pedicello longiore submersa. Br. et Sch. fasc. XLII. p. 2. In Herb. : Merwede b. Papendrecht, Krimpen aan de Lek, Lac. EPHEMERUM Hmpe. E. pachycarpon Hmpe. Op beschaduwde kleiVrond, aan dijkjes en slootkanten. O Oct. — Maj. (R a b e n h. p. 65) In herb. : Merwepolder b. Dordrecht, L a c. Zuid Beveland, v. d. B. E, cohaerens Hmpe. Op zandige kleigrond langs rivieroevers. Q Nov. (Rabenh. p. 84). In herb. : Merwede b. Papendrecht, L a c. B. serratum Hmpe. Op zandige kleigrond, aan boomwortels in bosschen, op kale plekken tusschen het gras, aan slootkanten, enz. q Aug. — Okt. (Rabenh. p. 84.). In Herb.: Leyden, D., Mb.; Bathmen, Un. 1850. Bovendien : de klop b. Utrecht, Lac. in herb. v. d. B. PHASCOLO L. Ph. hygroides D i c k s. Op zand- en kleigrond, op waarden, braakliggende akkers, enz. O Mart. Apr. (R ab e n h. p. 83). In herb. : Zuid-Beveland, v. d. B.; Lek b. Vianen, koningslaan b. Utrecht, Lac. j Zuidwijk b. Leyden, D., Mb., Wils. Ph, cuspidatum Schreb. Zeer algemeen op zand- en kleigrond, in weiden, op bouwlanden, in moeshoven en tuinen, enz. O Febr. — Maj. (Rabenh. p. 82). In Herb.: Zuid-Beveland, Groningen, Renkum, Amsterdam, Leyden. Bovendien: Utrecht, Lac. in herb. pr.; Deventer, Cop in herb. Dav.; Zwolle, Miq. in herb. pr.; (Staverden op de Veluwe, Gort. ; Bergumermeerheide, Hitsum, Schalsura, Fris. ; Onland b. Groningen, FL. B. s.) Variatie: macrophyllum; caule altiore, foliis longioribus linearis-lanceolatis, capsula minore. Br. et Sch. fasc. XLIII. p. 4. [Phascum macrophyllum Wib. flor. Werthem. p. 282.]. In Herb.: Meppel, Heyn.; Utrecht, Lac.; Leyden, D., Mb. ANDREAEGEAE. 82 ANDREAEACEAE. Schreberianum (b) Rabenh. p. 82.; (Phascum affine fl. b. s. II. p. 174.). In Herb.: Zuid-Beveland, V. d. B.; Utrecht, Lac.; Leyden, D., Mb. Bovendien: Heerjansdam, Lac. in herb. pr.; (Hortus Botanicus te Leyden, fl, b. s.). niliferum (y) Rabenh. p. 82. (Phascum piliferum FL. B. s. II. p. 174.). In Herb.: Leyden, D., Mb.; Utrecht, Lac.; Zuid-Beveland, v. d. B. Bovendien: Groningen, M in q. in herb. pr.; (Nijkerk op de Veluwe, V. Geuns). curvisetum (d) Rabenh. p. 82. In Herb.: Zuid-Beveland, v. d. B. Bovendien: Utrecht, Lac. in herb. pr.; Leyden, D. in herb. v. d. B. ACALYPTUS Mill. 1588. A. muticum Mill. Op zand- en kleigrond. Autumno serp. — Febr. (Phascum muticum Rabenh. p. 81. FL.B.S. II p. 172). In Herb.: Groningen, v. Hall. Bovendien: Helpen b. Groningen, Miq. in herb. pr.; (bouwland b. Harderwijk, V. Geuns). Sect. Schistothecium, Ord. Andreaeaceae ANDREAEACEAE Ehrh. 1389. A. Rothii Web. et Mohr. Op vochtige zonnige platsen aan graniet-, zandsteen-, en andere steen-blokken. 2½ Maj. Jun. (Rabenh. p. 72). In Herb.: Hunnebedden b. Borger en Rolde, v. d. B. SCHISTOSTEGACEAE. Sect. Schistostegaceae End. Ord. Schistostegales Lamb. SCHISTOSTEGIA Mich. In stilstaande wateren, vijvers en slooten. O Autumno. Zonder vrucht. (Rabenhi. p. 3). In Herb.: Beekbergerwoud, Mb.; Warmond, Sassenheim, D., Mb.; Utrecht, Blaauwkapel, Oud-Loosdrecht, Loenen, Baarnbrug, Ede, Lac; Dordrecht, Nuenen, 's Bosch, H O V. Bovendien: Friesland, Fries. Variat: ? canaliculata Hoffm.; angustior, marginata ascendent, sulcata. Gottsche Sijn. Hep. p. 610. In Herb.: Sassenheim, D.; Achtienhoven, Utrecht, Blaauwkapel, Soestdijk, Lac; Son (N. Brab.), H o v. RICCIOLA L. In stilstaande wateren, vijvers en slooten. O? Autumno. Zonder vrucht. (Rabenh. p. 3). In Herb.: Elburg, van Geuns Spicil. RICCIOLA crystallina L. Op vochtigen zandgrond, tusschen straatstenen, enz. O Autumno. Vere. Zonder vrucht. (Rabenh. p. 3). In Herb.: Leyden, D., Mb.; Middenduin b. Overveen, Bentveld, B. Bovendien, Kau, Frank. in herb. pr.; Uengelo, Ehrh.; Harderwijk, van Geuns. RICCIOLA glauca L. Op vochtige gronden en bouwlanden, in tuinen. langs rivieroever, enz. O? — Autumno. (Rabenh. p. 4). ANTHOCEROTEA. In Herb.: Leyden, Mb.; Soestdijk, Maartensdijk, Zwijndrecht, Lac; Clinge, v. d. B. Bovendien: Wassenar, B. in herb. pr.; Harderwijk, van Geuns; Groningen, 'Haren', Paterswolde, Vianen, fl. b. s.). Sect. Anthocerideae sect. Ord. Anthoceroteae Nees. ANTHOCEROS Mich. 15941 • A. laevis L. Op vochtige zand- en kleigronden, aan waterspiegel. O? — ^ug. Sept. (Rabenh. p. 5.) In Herb.: Bathmen, Un. 1850; Soestdijk, Lac. Bovendien: Gronsfeld, Franq. in herb. pr. j (Haarlem, Linnaeus; Haren, Boxtel, fl. b, s.). 1595. A. punctatus L. Op gelijke plaatsen als de vorige soort. O? — Autumno. (Rabenh. p. 5). (Harderwijk, van Geuns Spicil.) n. v. i. Sect. Marchantiaceae Nees. Ord. Marchantieae Nees. FILIBRIABLA Nees. F. pilosa Tayl. [Marchantia tenella pl. b. s. II. p. 218). Meerburg heeft deze soort indigene genoemd: b. Wassenaar in elzenboschjes. Est vero summopere dubia indigena, montium editiorum et Alpium tantum incola. BEBOULIA Raddi. 1596. R. hemisphaerica Raddi. In bergachtige streken op kalkhoudende grond, aan rotsen, enz. — Mart, — Jun, (Rabenh. p. 9). Maastricht, Frank. in herb. pr. L. PLEUROCLADIUM. 85 JECORARIEAE. FEGATELLA Raddi. 1597. F. conica Cda. Op vochtige beschaduwde grond, aan waterkanten, langs beken. 24 Autumno. Vere. (Rabenh. p. 10. Marchantia conica fl. b. s. p. 218). Inlandsch volgens Boerhaave. Obs. In Herbario adest specimen sterile, prope Wassenaar lectum, quod autem nimis mancum, quominus sine dubio huc referatur. PREISSIA Nees. 1598. Pr. COMMutata Nees. In dampfijzers, op vochtige zand- en kleigronden. 24- ^ipr. — Jul. (Preissia commutata major Rabenh. p. 11). In Herb.: Noordwijkerhout, D.; Zandvoort, Mb.; Jutphaas, Lac; Brinkrerve b. Deventer, Top. Bovendien: Holten (Overijssel), Buse in herb. pr. MARCHANTIA L. 