title: Het amboinsch kruidboek, dat is, beschryving van de meest bekende boomen, heesters, kruiden, land en waterplanten, die men in Amboina, en de omleggende eylanden vind, na haare gedaante, verscheide benamingen, aanqueking, en gebruik mitsgaders van eenige insecten en gediertens, voor't meeste deel met de figuren daar toe behoorend
creator: None
text: De wortel is groot en niet, in vele kromme takken verdeeld, die eenige krommingen maken, en daar aan vele hoeden van vaste lengten prikken. 'Zie is buiten dat, broos, bitter, waterachtig, en broeder, zwaar etend, vleesachtig, een makkelijk gevoel heeft beter gemaakt. Naast onder de vleugels is ze eenvoudig, de reis is bros, in een moutje grond breedte, boor gevuld uit, een brandstap nieuwe schoten voort, maar in hard barre grond blijft ze klagen. De schoonheid aan 6 van de vleugels is dun, en laat zich liggen in draden vleien, zonderlijk aan het gedroogde kruid, gelijk men met die van Ganja, in Kampen daar. De afbrokkelende bladeren van de wortel, daar een fijn gevoel aan is, moet men vervangen, omdat met zaad vuil bet niet laat voorbij komen, en de oude bruiken vergaan na tijden jaren, dit men bet vervplanten moet gelijk andere boekkruiden. Nama: in 't Lijnen Katsum majus tot ondersteuning van het voorgaande Ramium minus, Sincen, alsengazanen, 't melk is de Ganja hortensia. In het Maleis Jaaiant, een Maakbare Rame, en Rami. In het Ambrois op Bonaparte Inland, een naam gemeen met de Meliflus toerba, waar vaak mede soort die Ficus barbaren dit aanzien. Op Ceylon Oud-kul Gambe. Plaats is in Ambon onbekend, toentijds een soort beter, daar in geschenkt een 't Eiland Bonaparte, daar beter des zelfs Inwoners bij lage prijzen planten, vindt men beter op Maccafer, ru het gevecht delen op Ceylon, over al door mensbeiden gebarend, is zonder bid daar het voorzienemen mannen Orang Badjou menenen. Gebrek. Kon de Jlelen drzes krttids iverd etn ftrof gura gemuit, voaar uit de Inlanders netten breidtn, en vislynen draayen, uit mede een fynder gaam, waar uit zy schepnetjtt malen, dit redelyk duurzame zyn in Zee-water, en daarom op alle plaatsen, daar de buen genoemde Orang Badjos wonen, netrflig onderboden werd. De Jlelen na eten van zrlfs verdrogen, uit dan afgepareerd zigt den bail win ztl/t, en laat zigt liefde tol draden splay-feu. Andere nemen de volvoafse Jlelen van 'tgr oeni kruid, Jetrappen daar van af de buitendrieuwsgreens, en ztsppige schorje, tot dat men op den binnekelen witten baftkomt, die maaf bet bout leid. Den welten zy dan tot dunne draden splayten, even een soes als men met de valde Gnemon doet. Op Moccajjer maken zy met alleen gaarn daar van tot bet voornseidewerk, maar gebruiken ook dat zaaier daar van uit deszelfs stelen goede om onder 't Ipo, dat it bet ve r17tui.tr de Moccajjaarjt spattengeest te maken, te verwerken dan 't lapstijlg, dat nut doodlijk is. Hier volgt: VIII Boek. XXXVIII Hoofdstuk. AMBOINSCHE KRUIDBOEK. 211 Hoc venenum ob linient tela, quibus cervos enecant, magnum cun in vulneratis excitat dolorem, unde vehementer clamiant, in usuc facilis in filvis persequi cos possunt. In vulneratis hominibus imo vallem caustam dolorem, unde corpus vehementer circumagitur, oculi convertuntur, et spuma in ore conflatitur. Obser vatum cit magnos serpentes in Celebes, sed Bima, quandocumque velint aprum, aprum, vel capra trucidare, primum adire hanc plantam, fit ad roderi inferiores radices fieri caules, ubi glabri, & suecosi funt, quo visco fauces filarum glabra reddunt, ut animale tale facibus devorare non possit. Tabula Septuaginta Nona Ad Figuram Primam Ramium exhibet majus. Figat a Srtunda Coronant tlcuouu Indi, »«. CAPUT TRIGESIMUM OCTAVUM M. Cenbus Indicus. Cajfomba. Herba, cujus flores celebrem exhibent Rofcum eoiorem in India Cajfomba dilu xi, csl Carltamio, vel Cmati, ab Kuropio nihil, vel parum admodum di fleretis, excepto quod in quibusdam locis hic planta major, in aliis minor lit. Qua ex femine hic in Amhona progerminavit, trium tantum pedum altitudinem adiungebat, in 15 secya vero sic Bima quatuor, vel quinque pedum altitudinem habebat, caulem pono emittit simplicem, rettum. firmum, ac ferme lignosum. inferius rotundum, funerius striatum, Se in laterales ramuli ordinatos diminutum inflar arborecula. Folia ejus foliaria fune, sic et in ramulis, longitudinem, ac latitudinem majoris digiti obtinentia, ad oras firmis armata spinulis, quae prominentes format angulos, sed late diffusa ut in Atraci yli, funtque porro hic folia firma, intenso glauca, scu viridia, tenera autem non ita firma, quin tractu possint. In ramorum summum conifarmi excidas, inferius lata, & ventricosii, superius acuminata inflar olivi, olla formam praebent, externe viridibus, duris, & firmis squamis, scu foliolis obesa, ut in Cirduo aenticlo. Ex angusto ejus collo flores excipit ex multis laticostatis composuit petalis, quam ampla extenta sunt, Se in quinque lacinias dilatata, primo crocei coloris, ac denis rubri, quando et maturi hi flores congeruntur, ut decerpamur. Ipsa vero petala non omnia limul avelluntur, sed exteriora tantum, Se dependentia. Rubra scu sanguinea maturino decerpuntur tempore, medium omittentes croceum fasciculum, qui illo tempore non decerpitur, sed cum aliis floribus in subsequente diebus fesse aperiens Se maturus eximitur, ha ut ter quaterve in uno stipite collectus talis fiat. In capite alba, lanugo quidam alba, fit pilosa quasi detegitur, inter quam femina latent, qui funt granula alba, angulolida, fit splendentia, maiora illis Hordei, vel Oryzae, qui repleta funt medulla dulci, fit pingui. Flos ejus gratum quoque spiritat odorem sere inflar Hieracii, vel dentis Leonis. Radix ejus vilis est, dura, paucasque emittens fibrillas; Diebus illis, quibus sol fervet, agri hac plana consunt perambulari nequeunt ob firma, et spino sua folia, sed hoc per aspera potest summo mane, vel vespera, quum folia purum siccant, tumque induit faciem obtegere oportet, nec nil nisi rubra decerpere florem petala, una sakerave vero omittitur planta, cujas nulli decerpuntur flores, ut femina eius consignantur. Quum Hierarchia medicina est, bes strucken zy de pylen, da zy de Lute-beilchen gedachte, welche Jchleten, ohne t Ut nuiakt grote pyn in de gehakte beesten, und doch die fichtbarste Men, zea dat men zt te gemaakte likte in 't bosebe roepen jan. In de gekwetste menschlen ut mede een onbedelijke pijn, dat bel liebaam gewetig omverpotten, de wort ge draayen, en fchuidbekken. Meu beest gemerkt, dat de grote Shtsgen, en Celemon, en Bina, wilden een salid re vieren, hock, of Geite verstand, eerst beenen gaan, en knagen aan de onderste jitten, daarty glad, en zappend zijn, net te groot stim zy Lare kalt glad nakten, maakt te groot lyntr te kunnen invasleggen. De nagelen, en honderd bladeren, vertoont in de Figuur, het grote Ramie struik. De Tweede Figuur, wil ik zeggen, de Indische Olive, die groeit in Afrika. XXXVIII. HOOFDSTUK. De bij elkaar genomen Delikatessen. Het kruid, tweeenavigeren door Morena de vermeerde Rassenconferentie in India gemaakt, staat in Canhamus, van de Kincos, van de Kurpijei niet ver weg, vervaat welngewaaiend, verbeeldend dat bel aan verschillende plaatsen wit, groter van grootte, onbepaald, kleindier valt. Die van zaad hier in Azië kwart kwam is, voor maar drie wegen door de Dobly, en Shima werd bij mei vier, en vijf verloren aan de taak, bij fellet met een enkele rechte, vijf, en zomer begraven liep, beneden rond, hieruit geconcludeerd, en in zwaar gewond ordelijk verdedigd, vreesloos, een bewaarpje. De bladeren vallen, de winterse talrijke takken, in de lengte, veel breedte van een greep, vinger en meer aalt de kratte met vijf doornen bespoten, die uit de boeken maken, de wijde van een kaars, gelijk Atrastylis, vijf, grootbloeiend, en Zeegroen, doch dat luchtige zijn, zoo als oorlog niet, of men kan stellen dat batalijten. Op den top van de takken een komend, ontworpen met pens toert, onder zijn .-ed, en buikig, boven toegepakt, als een Olympe, vormend de gedaante van een pot, buiten meer graten, barde, in flikkering, bladjesbeweging, of bladjesbeen, gelijk aan de Carduus sanguineus. Lij dim /malle bals komt de Haeme voort , ait reele geen gebrek aan haardjes aangetast , en *vy<i vergebreuk, zijnde het der blaadje in vijf libleken verdeeld, terfst Saftraan- gek, ten la stoffenrwd , ss« transver menze ryp botte, ingeplokt U everdtn Dilgeschreven niet nset alie bloedjes te gelijk, nauw ogen met de buttenste aan tsf tangende. Die blijvend rode ST« , plukt mn op rene mergat af, latende de middelfte ziff r jii«-grr.'r bos staan , die rhn voor die tijd niet ge- plukt verted, maar ving md<r« bloemen in de vervolgende dagen smakende , en ryp zyn de , zrj dat men drie ,‘cftt vier maakt aan een stok pluvie n kan. In de vervolgende knot vindt men een veiste baarige dem, en daar stafelmen de ziden , zijnde vetste, bekijkend, en blauwend ketcijl, grooter in G eerst, of Lyst, brammen gevuld met een XM», e« vtt merg. De bladern vellen eet een zetel mak, gevierd als Ll Hieracium , of deos Leo- nis. De avertet is vettig , barstig, en met enige verwarring Bij dit , als de Anleerfstbij, kan men deze akkers raad aan door windclsn, vergemakkelijkt de stijve, en steekje Haderen , maar Let zelve gefritst morgen krotg , 0/ samand, scander de haarieren <wa; stijgen , en dan moet men niet oort een kleed bekleedings zijn, en Let aangezicht is bevredigend , en niet meer dan de vervolgende mode blaadjes van de bloem afstelen , hier en daar leunen meer. aan planten staan , zodat van bloemen te berouwen , en zaii te verminderen. A Is i! ;l i | 216 HERBARII AMBOINENSIS Libellus. (ab. XXXVIII) Quum sicare planta lit tenera, ac modo cauliculos emittat, tum et quibusdam locis tenera ejus capitula, et folia abrumpuntur, qui ad oleum adhibentur, unde planta copiores caules, capita, et flores producunt. Hos enim hujus plantae reditum, et lucrum praebet. Decerpta petala abluuntur, ac leviter contunduntur, vel comprimuntur, ac denuo ad Solem excipiantur, tum melius in alias deferri possunt regiones, in minimo per torrum Indiam circumferuntur ad illud pigmentum ex iis preparandum, ut autem non conferventur, ne nimis excincant, vel pallescant, contulit Camar in his admiscetur nucis, quarum pinguedo hos confervit flores. Nomen Latinum Cnicus, et Cattabus Indicus, cujus prima vox ad Grecos denotat florandum seu flammuceum colorem. Germanice circa Ratis bonum hic Hos vocatur Sjalum, acti diceremus Sjfranici floret. Belgice Fwrt. in India tam haec pluma, quam color rubellus ex eius floribus collectus Cajfomba vocatur. Sinenses Anglos vocant, h. e. florem rubrum. Arabice porro vocatur Hurd, et Qafur, h. e. Cnici flos, ad cuius tincturam extrahendam Arabes utuntur cingere ford, i. e. herbas Aleator, Terbium florem devotat, item luteus & Berbram, per quod proprie intelligunt laciniatae floris petala, quae Malaisenses Sarri vocant, quibus Arabes luteum, & incarnatum norent tingere colorem, unde et planus Cyprus, seu sclera cognominata est. Item Berm, quod certa species de limei crusta rubra Indica, Rubis Turresorum colorem habens. Tota porro plana vocatur Zelium, Kinim, & Iselom, unde derivatur Cattabus. Al dit kruid, zink, is en pas bij groei van de plant te ontwikkelen, vreekt veel en pleegt veel meer te biijten dan daarvoor in de jonge toppen, en andere af te vleken, terwijl het volwassen planten, meer bloemen, knopen, en vlees verrijkt. Het gebruik van de plant is meer bekend, en wordt meer gebruikt bij de behandeling van planten, meer bloemen, en vlees verbetering, velen ondergaan de processen van bloei en ontwikkeling, en wordt gebruikt in de behandeling van planten, groeiversnelling, en verbetering van voedingsstoffen in de bodem. Het is niet alleen nuttig voor de landbouw, maar ook voor de veehouderij, het voeden van dieren en het verbeteren van de vleesproductie. Het gebruik van compost en de ontwikkeling van micro-organismen in de grond kunnen de groei van planten versnellen en verbeteren, wat weer leidt tot hogere oogstresultaten. De plant is dan ook een belangrijke factor in het boerenbedrijf, vooral in tropische en subtropische gebieden. Naam. In 't Latyn Cnicus, en Carhamus Indicus, uit van 't etnologisch in 't Grieks te zeggen is licabel-geel, een van de groen-verzorgde. In 't Hongaars ongeveer Regensburg gebruikt den bloemengenoten Safran, een van de stammen van Saffranicus flore. In 't Nederlands Flos. In India loerd m na e de phare, zeg de Recensertvige kleur uit de bitente gemaakt Caisomba genaamd. De. Veenpje bestaat uit Anglia, dat is de rotsde bloeme. In 't Arabisch bestaat ze niet opgemengd, en Ozior, dat is de Haar van Cnicus, tot verens de Arabitris gebrutseerd de abt I lord, dat is Viscali kruid. Verbad het ook de bloem, bittere Beram, en Beramum, of tegengeveld de groenblijvende bladaf van de bloem, die de Afaleyer, Sari menen, naar mede de Arabier: kostig, en incarnaat veeeteetn te vervoen, werd van de soort planten Cyprus, af Alkanne bijgenoemd is, item Beram een soortert grof, of cruppelde tinnen in Indië. De gehele plant bestaat in Zabid, Kitim, en Korcom, naar van Carhamus. Larus. Optima hujus plantes species feritur, & colitur in Balika, Sicca Surubajam, secunda Sicca, qui in Maccaflare, & Turatica provenit, tertia Bimanensis, qui Metropolis illi insitus Summonea. In Ternat quoque feritur, sed pauca tantum copia, & in Amboina quidam aliquando progerminant plantes ex adducto quodam peregrino semine, quae tamen secunda vice ex Amboinico semine non proveniunt. Cynanfaam houdt van groeien in agro aprico in solo pingui rubro, &c argillof, voorbereid, in welke geen zwaar vogeltjok is. In aliis quaue plantatur locis, Sali nempe, Solo-ia, Ti inora, Hornco, & Malacca, nullibi autem tantaa copia, ut evelli pnffit. In primo memoratis locis Baleya nempe, & Turatca feritur mensibus pluviometricis, atque ter, immo Sepius ejus mensis collegit potest ex uno stipite, qui deinde evellitur, & foco intervit; Non quoque bis plantatur in eodem agro. Botanici Cunni dividunt in domesticum, & sive stern, quae planta est, nudum gerens caulium, sere nphyllum. Cnicus Plinii temporibus sic it. ea si. in Italia ignotus erat, sed in Aegypto oberebatur, ubi semen eius adhibebatur ad oleum exprimendum, deinde Saraceni, Turcae, alique Asiatici populi hinc plantam majori coluerunt cura, & ornamenti gratia hanc plantaverunt in citibus floris causus, unde fit quisbusdam Crocus Saracenkus dicitur. Hodie tam vulgaris est circa Ratisbonam subusto nomine, ita ut toti agri haec planta consistit obereant. In Java, & Baleya in craticis, & simus generat stipitos, ut baculi ex ipsis formari possint, qui in manibus gestantur, uti veteres feribunt, ex Astrylis stipulis leves colores formari possit, quales hic in Hispania conspiciuntur ex Hispanica, seu Canaria arundine facts, quos mulierculi ad lacus dependentes gerunt, & nentes per plateas eunt. Plantas. De belle vroed gezaaid, en grof gebaardt of in Baly, en Java overgenomen in Surhqa, de jutde filats kon in ice die van Maastricht, en in Turchie, de derde die van Bima, boofdfiaat 't Eiland Sumbawa. In Tematen tweerde om vattgeplant, doch bis voeinig, en in Amboina zyn z omtydt tenige planten aan vreemd zaad verkregen, die beter luxe van zaad daurz 't edet niet verklaren. De Carombaby 't daan of in een lucidt velt, met een vette rode klei rond om en doar geen vlad ter bijft 't daan. Ze vaderde nog een plant van andere soorten in Java, Solor, Demer, Jornero, en Maleise eiland, doch niet zulke menigten, dat ze in totaal uitgevoerd werden. Of in de regio commandeerde planten, Bali en Turqueste verder, ze waren gezaaid in de regenmaanden, en men kandrie, meermalen oogsten een en hetzelfde soort, verder handelende als dan de oude Siciliaanse dieren uitgetrokken, en tot brandstapel bewaard. In mijn plannen was het ook geen twee jaar na elkaar of hetzelfde soort akker. De herbiciden verdelen de soorten in tame en wilde, een geïsopte met een kale vleugel, meer onder bladeren. De soorten uit bij Plinius tijdens boek, artikel, hoofdstuk 15, waren Hellen in gebruik en te vinden in Algezinde, daar nu 't zaad gebruikelijk om er uit te trekken, vermoedens zoals de Saracen, Turken, en andere Aziatische volkeren meer werkten met dit kruid, gemaakt, en tot een circuïs in potten groot, om daar der gebruiken meer te volgen, dit kruid gemaakt, en tot een circuïs in potten groot, om daar der gebruiken meer te volgen, daarmee verbonden veel soorten Saracenus noemen. Mensen daar betreffende de gemeente Regensburg onder VMRchef bewaard, dat men 't met geheel akker te zien. Ook Java, en Bali grondde hetzelfde, en zij gaven dat men blokken daar aan een makken, om in de banden te dragen, gelijk de oudste verhalen, dat nun uit den Rijn van Aaratie uit te halen kan meer, dergelijke men nog in Portugal ziet van Spanische of Canarische riet gemaakt, die de kroostjes aan de lucht vieden, en al spinanden ver over het land gaan. In vroeger tijden was de geneesmiddel groter in gebruik dan heden, uti enim decoridus, lifreg.cap. 182. Teftatur, ./Egyptii/ oleum ex ejus femina preparabant Cnicelcon dicatum, cibo non inferviens, sed ad unguentum. Semina luccus expressis, & cum pingui Galinaceoitulo infumatus per alvum expellit cuniculos lentos, depuraturfos humores, obstrucentes. Colicam, & Hydropicam excitantes, tam per superora infumatus quam per Clype Heres in jactu. Flores cum Hydminelle contriti, & propinati, Hepatis ohstruent, patefacient, aperiunt, & resolvunt, curantque Haemorrhoides. Apud Geb Nickel. In otide tyden tuo/bet meer in de Medicijne bekend dankzij, het zaad Cnicelcon genoemd, gteminis tot de koek dende, nuar om te smaken. Het zaad uitgeperst, en gemengd met een soep ingesneden, zuiverd van boven al een interieur, en stuttend van beneden alle bloedvaten, die de ingewanden verstoren, Celycus, & Hyder. Zet in vijverd, genertren, zoo wel ingenomen als een volledige fruit. De bloemen met Hydnimel gewonnen, en gedroogd, openen de verjeptheui des lever, ontbindende Galligen. Itinerarii notatas videntes, Tureas hanc plantarum diligenter plantare et fervare in cibos, pridieaver, hos illud peragere ob floris gratum odorem, & ob lingularem captatarum seminum formam. Ego autem nullum peculiarem in floribus observare potui odorem, nec mirabilem capfularin spinuloserum formam, unde su liquidum siccor, audores illud cum memoriam est non facis, sive inquisitio, quem in fine Turex hanc tam diligenter colant plantam. Hoc itaque puto fieri, ut vulgus, cui Crocus nimis pretiosus est, floribus utatur, ad cibum luteo colore tingendum, quod Rustici in Italia jam etiam incipiunt imitari. Nunc porro enarrabimus multo rariorem, ac pretiosorem horum flororum usum. Veteribus ignotum, ob quem vero haec herba in India colitur. Praebet itaque eleganter roseum colorem, qui sine incarnatum quam intense ruber conquiri potest, uti in Rosae provincialis, & ex purpuro rubens. Tincturam tum ex in solubil his extrahendi multum requirit laboris, multaque ingrediuntur, ita ut sit misceandis, et sientibus mulierculis tanquam arcanum, ut nullos admitant siros, nec ullum hominem sive virum, vivere feminam, valetudinariam, inpuram, halitui oris ficticio obnoxiam, vel praedictui notiei viri concubitus pallam. Post multas preces semel adfui, quum rotce ceremonias, superstitiones, et ludibria vidi, ut melius comediam quam praeparationem praebere, quumque mihi venia daret, quivis notare, hinc omnia enarrabo, qui tum vidi, ac postea sapiens audivi: Sciramus ionic in quinque dividens actus. Quorum primus constat in praeparatione cineris ad hanc confectionem requiritur, qui confectus est ex ficis Durionis corticibus, vel Gompae majoris libra. cap. 22. Deferipri, item de officiis Ari et filamentis petiolis, Sirti, et Lingulodorum ramis; et deciduis et iiccisque floribus Calappis, vel ex ejus furculis Caican distinctis, qui omnia in subtilissimum cremantur cinere, ille autem Dunonis, & Clompani quadruplo majori doli adfit illo aliorum ingredientium, non autem tam praefisso semine haec observanda vel portio. Ex Provinciis Carabojia, & Siamna cinis adfertur Abu Malayi), sic Abu Miun distinctus, quem natura certis locis, et temporibus in terra emittit. Hic sicut tinna alius in solutionem ad lunarium Cinnabari quoque adhibetur, observatum autem fuit, hunc nimis aciem esse ad linteas subrita, hujus enim cochlearum tam acer est, quam manipulum alterius. Secundus actus est, ut extrahaur luteus color, qui proprius est, sit naturalis floris Cinnami. Unum recipit Ganrang, vel fesquis floruum Gisumbi, qui Sari vocatur, CL.1nt.1ng autem est modiolus ficarum rerum, uti Grecorum Choenix, qui quinque circiter Oxya libras continet. Tum istos flores in binas dividit partes, quas depone in binis albis linteis exparsis super futures, quibus subpone planas patidas, uti liquium solutum preparari, tum adsunget puram aquam, donec non colorata a floribus tarsesac. Prima aqua crystallina est & flavissima, alii respectu prioris pallidiores, una autem Cinnami species diutius colorum exhibet alia. Hinc que olebant Javanici Surubajic recens carpum Cinnami flores in aqua abluere, donec crystallina, & plurima lutea (indurata sit extrahaur, quos tum in glocculos compingant, & ad Solem exsiccat: Balinese vero aliique nationes hoc non perenne, sed hos non ablutos siccam, quique tum majorem requirunt laborem, ut colorem istum luteum extrahant. Sume itaque nunc alba lintea, qua: tingere velis, qua: quo magis alba, ac fubtilia fint, eo melius rofe- um adtrahunt colorem, atque hxc in ultima minime lutea fu bige aqua, qui flavefeit modo, tum lintea hxc eundem adquirunt colorem , hanc effunde aquam , irerumque in fimili macera, ac novam iterum adfunde coloraram aquam ad Terni heri circiter fpatium. Tm. V. Tunj By dtlndiantn t cord bel ttrjie roode-zap, dat op 't by- giticn van Lemoen-zap s ut de navotgende MaJJa grtrok- kcn vserd, en ait purper-kLxd uet , de /rrw»orn le ilrrn- km gegtvtn, vi» dt vpgtbouder.c Maa ndflondea vwrt te brtngen. Ut Papegayen eetett dit zaad gaarne zonder las- lyvig daar tu» te zuerden, daaram it Ut by de Spa »• jaarden Scmiente dc Papagayos genaamt. Onze rijkste, ziende dat de Turken in het oorlogstijdperk, aangezocht naar een veilige haven, plaatsten, vooruitgegaan dat zij zulks deden met de beste bedoelingen, vooral van de bloem, maar dat de werkelijkheid vaak anders was dan men hoopte, maakten, zeer verwonderd, groot gedaan van ditzelfde, een schuldig zin, die ik vermoed, dat de Schrijver zulks overeigenlijk had gedaan, Het ging, gedeeltelijk, onderzoek uit, tot het uiteindelijk Turken deze weerstaan, niet netwerktige cultuur. Dit dan zeg ik tot zyn, dat, dat gemeen man, bij zijn leiden, die de situatie valt, de blad gebruikt, ons baar geld daar met te vinden, moet te moren, gelijk de Boeren in dit die niet met elkaar te maken, te doen. Tegenwoordig zullen wij nu verder men, eenvoudig verdachte, en koosjerger, gebruik van deze bloem, die de nude, of ongekookt, geweld, er, was deze kruid in Indië gegeven. Dit is dan een gelome roos-celeurstof, die men wel in werkt, kan, voorbarstig alle bestand, gelijk voor 0-Rouwien, en een roos-purper. Deze verwe, nu uit jaar, of tijd, te inlezen, is een verrassende voerk, verdeelt ding verzoenende, en bij de Maleisiërs, en Sinees roofvrouwen, zodanig gegeven, dat zij geen Mantshangdaar bij hun harten komen, niets tenige menselijk 't zij man of vrouw, dit zietlijk, of oorzaak, wij cadeau geven, en dat overgandi raakt aan bijgelegde verplichting zyn. Na het lezen van dit stuk kan ik zeggen dat het veel commentaar, superlatieven, en gerapporteerde dingen bevat, dat beter komt dan een gewoon dagwerk. Ik zal alle verhalen, gelijk als die van vroeger, vertellen, en ook nog die die naderbij komen, deze keer: ter beurze zal ik verbaler, gelijk als het vroeger was, en zal ik naderbij komen, deze keer zal ik het verhaal vertellen, allemaal 's 's vertellen, gelijk als vroeger. De titel van dit stuk bevat veel afleidingen, zoals in de bereiding van de soep, dat zijn werk nodig is, terwijl er voor het werk gemaakt wordt, de drabgeest, Durieen, Jechten, 0, fibten van de deugd, Clompanus major, cap. 22, bevat, item droog, die Arum, Jilven, Sire, en Lugundi, taak, niet geval, en droog blijvend van Calappa, of derhalve jechutje, Cawan, gemak, alles tot vijnse afbeiding gebrand, dit kan de Durium, wat Clompanus nu eens een moment zeggen, is verrassend, die van de andere samen, daar is meer daar in, zoveel grotere mogelijkheden, uit de Provincie Cumijodi, en Siam, komt een afbeelding van Abu Malayo, en Abu M’ayi - du, daad, tabeer, wat een verassing, en Tyrkwie, de narde, dat opbloeit. De andere, onder vermenging met kadu, werd ook tot de verdieping van de katoenfabriek gebruikt, doch zodra verdwenen uit het verlies, tuint een tempel, het is een zaak van de band, van andere afzetting. De tiende bandeling bevat in 't uittrekken van de gele coquer, dewelke de eigentijke, en verloop van de Caffombie bloemen. Een Gantangy of anderhalf van Caffombie bloemen, die men in Surabaya noemt, zijnde Gantang ter mate van droge dingten, gelijk der Ghecken Chocolade, inbouwend omlaag vijf en twintig rijen. Deel de doffere vijgen bloemen in twee delten, en legt u in tiende hoekten op blokkige uilspannen, met vlakke flessen daar onder, gelijk men nu lange tijd te maken, giet daar over zure vader, zodat lange tijd door de bloemen passeert. Het gaat de vijfde van de dikste, in de gehte, de andere na vervolg bleekter, vervulling de rene soorte van Caffombie langer dan de andere. Daarom plegen de Javanen van Surabaya de Caffombie bloemen in blik te verplichten, dat de dikste en meeste getalheid afgepompt wordt, en daar na tot het vlees gekneed, met de zon te drogen, 't welk die pan Bily, in andere naties niet en da da da, maar deze zijn ongevaarsdroogten, die dan vervolgens moeite veroorzaken, maar al betaal het beter uit te trekken. Niettemin nu de lezer lijntje leest, dat je de verwen veilt. Bet welk boek niet ver over ter en vond, zijnde boek beter dan de Roos geur aan, in 't niet bel zaal vertekend in de laatste tijd, die nu hier het beste zijnde, zoo te beurt totdat de lijntjes niet meer lichtget zijn, giet de water uit, en 't niet bel over in de andere van dezelfde soort, felient uitslag tendend, in de andere gebracht, niet minder ongeveer een half uur ver over hask. Tum lintea haec sensim hete purpureum vel incarnatum incipiant adquirere colorem, quidque lupacunduntur, ut licentus. Tertium est, si cuncti fumantur floret, est quilicua omnis luctus color extractus est, et cohibentur undantur, vel conterimur lupera perpendiculariter in unum, Malacum, quam deposco in terra, vel porcelanum patina, qualis quidque metalli genera ad hoc opus non valent, cunisque memoratus malui deponat urpuna, hujus tum fume manipulum, de inspegere dita: Malus, additis subsequentibus folus, resurunt, de arte his, cunctis minutim seistar. Quasque ad manum parata effundere oportet, sola nempe inde lucudi, hic in Nemo, cum cujus cortex, ac radices ex rubro luctu tingere pallidimus colorem, deme manipulum fidiorum et sic iecuri, Sicchoranthes, totum fume Cepa, hic hic radices 'Trigonum' digiti articulum longas, folia Acorana, Acori, hic in Derynge, et in manipulum. Mulieres Sinceres praeterea addunt folia in Sirium, et Arundinis Sacchari feracem, radices Angelicae, Lar, equas. Allii, Daun Cornu &c., quae omnia minucim salicio ponuntur in foliis, a quibus haec res acrimoniam quemquam ad trahunt, recipe tum pugillum illius cencentium ad manipulum conditurum herbarum, quidquid missi fceantui illi Malo, et iterum bina ha in pugilla addantur, cum quibus in Marte tam diu et fortiter compingatur, donec omnis cinis fit cunialum herbarum huic Marti rite fit admittas, nullo addito liquore, tique subactum fumare Martem, ex qua parvum formant collem, formam sepulcri Sincere, quem oribus sine spectant per hanc Pinangam mutua via, quod opus ipsi Umbra vocatur. In fumo autem in plana florem Bambusa Raja, ut pigmentum stoca analisi imitetur intense rubrum, seu Cermellum illius fit oris colorem, quem hic Capillatus Ostentum vocant. Si quis cameral, vel locum intret, ubi lucepr. x-pariio fle, tali non licet recedere, antequam timetar ex hac Marti fit extrakta: Sceptum illud Parrang, seu cultro majore cedunt, ut salviominus qualis exfundat, colorque fit intense ruber, et pluresque alias religiose observant superstitiones, credentes intxturam altoqui non rite circumclitus, vel exitaslam cito pallettre. Qui sapientiores sunt, curant satis, ut me subigatur, illas omittentes ceremonias sive elegantem adquirentes Cassum bonum, Tibiaturam, si ingredienda modo homo sine notari, & ad tendant hoc opus sereno solitudini dicendi sioc ullis pluvius, vel vento. Quartus actus verum exhibet ludibrium, quum et huc luteo flore rubra extrahatur intxtura, quod sequuntur fit modo. Curam gerat, ut patinam habeas repleta succo aciditimorum Limonum, quem in fine hic eliguntur species, Lemon nempe Papildam, Lemon Nupis, Lemon Swangi, fit Lemon Purnit, qui prius decorticantur, ipsaque succus exprimitur. Balchevens, aliique populi, quibus Limones non tanta litest copia, unmarindus sumunc pulpam, depuratam, sic ex pressiam, foliis involutam. Imelile, vel saccharum in fumo siccarem, qua si uti velint, hanc iterum in aqua diffundunt, vel hujus defecus, rubra fumunt folia, et caules Empetius acetosum, frii, infra hoc libro monstrabit, quod ad montium pedes copiam olei creavit, & Balchevibus Dat jam Bitis, jam vocatur, ex quibus succum exprimunt. Deinde bina firmantur littea super asserculos extendas, ut super cum fovea in centro, in quo prius depositur unum alterum vel quinquaginta Iberis felium, quod Premo perferatur, ita ut intxtura percolari possit, indicit enim silva plurimis gaudent Iberis Speciebus, atque in hortus tam lata ejus inveniuntur folia, ut clypeum referam magnum, silvestris vero folia, licet minora, huic melius conducunt operi. Divide nunc fabatam Martam in binas panes, atque in quovis expanso lintero, unam deposce partem reparatam, cui adfunde purimnum, sic limpidam aequam, quem in finem aqua pluvialis optima est, qua none ex una depluit dimidia parte, alteri adfunde, sic meneosa recentem iterum adfundendam acuam priori partii, quandocumque tantum diu peragitur, donec videas, atquiirm non amplius coloratam transeunt, sicque colorata illius aqua; tres quatuorve collegere insiges crateris, rite adtendam, quinam fit primus, secundus, et tertius, quod ex sputa fit satis conflatum liquore. Super- Zeta beginneth at the limit of Alfeni et nobile petra, of incarnate color it in crystal, best walk men than upholding an ante progressus. De tier de aqua, mere in de vasta breve Homo, dari al petii Kwadjustrufia, nystze, of in viti tosi rei Jucunde, in legi die in et narde tibi principi Jucunde (qui et oleum vitii metu niger), in de Vitruvius in et haeres Jucotei, et in de Vi intuetudine aqua in et haeres haardet Jucotei, quo in die vnum ren bandum, in stride betum de curgu Maja, faciens in hoc saulendum, durstiffl, eiptcryen in ile He in seijndem, in die gaudium in de actum verbi moestunt illi, et in de bladeren inclytus, of Nemo (met sudoris Jucurale), in tumutia virtute, in bandu wl in bladeren ut in Siret, qui Sheenan (talem, unam gebeelt Aequi), in structuram van Cjonehr in ludibrio Wulferei, in fecunditas lucrum, of Drypne, homo alter in ludo luctu. De sneeuw Pimten don 'er 'toe' by de bladeren van Siri, fit /a eiter riet, rilt schrijven cu« tieng t , Dat men Covet tfe. dat aller keen gefaucen, legt men op bladeren van Art en, van de vervallen die ding pen nog hoorde samengetrokken, hoewel dan geen ileene band cd afgestorven en er een band twee van keen afgezondend butiden, hoewel beter dan een derkomt de komende Majja, en al 'ter-der tact van avoyer bleek, maar meer kudden uitgevoerd, reed dat al de afgezogen, en kruiden met de Maïs ter degen iermtry zyn, zondert restgekte xi-grasgezicht daar bij te snijden dan nemen zy den gekneden Maïs, witten daarvan ten bevallen, is de gedachte 'n Sents graf, die zy dan in de melaatsch besproeid met ten grootgewond Siri Pinung, nog een nuttige Somborgemunt 4 wrij. Aon 't voordeel een keuze zy de bloemen Bonga Raja, op dat de verste quinsonday navolgen zoude beter boven Carvy.zyn-rood van die blad, die zy daarim Cospalla Cartombu gemakkelijk. Zo aanvragen in de Amerikaanse plaats hatt, daar door de vervuiling nu eens red, die weg an niet verstoorde uiteindelijk, tot dat de verhalen daar zijn profecten lieten graf kappen zij met ten parra ug, van bouwmet, op dat bet quantijsys baedt, en de verhalen boog-rood ter derde. Deze zijn nog veel meer superstitieën vult zij noodzakelijk onderbouwen moeten, gelovende, dat de oorzaak andere niet toegeeft, tot degenen aanleiding, ees de uitbraaktag te liggen verbleek. Tot vervanger zij, lotente actie voor degenen quotering, en komen in nemende stand. Caffeoma verspreid, alda in nu aan goede materialen vergaderd, en opgekleten, dat het werk op een eboekje dug gescheurd, zondert regering, of tuin. De vierde aflevering verschaft eerst beter recht aan de Gachtl-fabriek 4 februari, men uit dat concept raadtevergadering trekt, en gaat al gauw toe. Maakt dat gy in de eboekje van de zuurvlakte Lemaens, achaar loe deze soorten genomen werdth, Nieuw Papier, Isom Nabis, Lecmon Fbwangi, en Lecmon Purrut, die men eerst gebraakt en den kaap uilpers. De Baltische, en andere volieren, die de Limonee zo overvult niet stukjes, nemen het wiens gebruik Tewarijndin, tijdelijk uitscheiden, in Nederlands, en zout, of turzijn in de rood gedroogd, en aldaar zij ze gebruiken zullen, aer der natuurlijke componenten, of bij een storm in van denen, zaken nemen zij de rode aderen en vellen van Erimenmir. Acatofum rubrum voor na zijn bespreking, stroomt de vrijwel uitsluitend voor de vergeving veel ‘uxgif, bij de Baliers, Balism, Balqurheiman, indrufameculeap, en de daaruit. Daar na mak ik ten vijl fluit in-en ever vier flocken, gelijk te verwen in de midden met ten init, daar in men een kleed legt ren, of te vee bladeren aan wilde Aron, altaar van de wijgen, dat de verne daar door Afijn, zeggen, waar de Indische hoge been zyn van Arons korten, en in de berm vindt men een breedte blad teder aan een groot schild, doch de schild, bovenzichtig, zyn van nader te beter. Nerdteld na de geloofde Afijn tak in twee delfen, en aan elkaar gespannen daar lijkt een beloft uit elkaar gaan, gesproken, daar een geheim verboden niet, zijnde beter tegen elkaar strekter daar tot beste, vast in niet de eerste een beloft komt, dat giet op de achterste beloft, dat daar doorlopend, vader verbeeldt aanvanger op de eerste beloft geeft, en 200 roodveranderde, zie dat gy ziet, dat beter zal ten aanvanger doen, geleerd, man van dat gemakkelijk avolder drie, vier grote schijfjes uit verweerd been, doch alles onbegrijpelijk, vaste keek de eerst, tweede, en derde schotel zij, 't wierf men aan de tweede oudt behoort, kan de Superfluat tura Mali, Jinteis contenteur, stercus rapporteert vaccinum, en canquam inutile abjicitur, onder aan quamvis patina lumen stans, Tampurong, quod est futamen Nucis Culeppi, repletum succo illorum imunera, quam quantitatem sed quamvis patina aestimare possis, aqua juta illi rubra adquirir colorum, una autem magis rubet altera, ops nempe est in prima patina, saolor rubiginosus, inusta vini Portugalliae passaloris, quae Sari quoque vocatur, in qua summus & optimus latet color, alis patinae respectu prioris pallidiores habent colores, ultimaque perfide nigrum gerit colorum. Quinius, ultimus adus est, quum lintea iribuantur, & tingantur colore rubro, quod nempe ante luissa isti aqua subacta fuere, donec laete purpureum, seu Rolaceum contraxerint colore. Tum puram fume terrae in patinam Pingang Batu didam, inquam inmittam linteam rindam, atque super haec transfunde Tampurong, seu Cilappi putamen repletum tinduram ultimam patinam. Quae pollidissimum habet colore, inanibus hoc fubige, tum linteam incipit contrahere rosuem colore, & aqua flavescens, quae abjicitur, aliaque iterum similis quantitas ipsi adfunditur in eadem patina, quod tam diu peragitur, donec omnis aqua flavescit, ac lintea magis rubrum ad trahant colore. Linteam autem leviter torquendo exprimenda sunt, antequam poli effusa aquam aliam de novo adfundatur, tumque ita agitanda, ut levi flaccus sit. Quum patina ultima fuerit consumpta, fubsequentis fumi cura, idemque iteratur opus, donec hac quoque fit consumpta, ac sic porro ad primam, quae simillimum continet colore. Si vero linteam quidem rosEO tantum velis tingere colore, tum haec prima patina oneranda est, haec enim linteam fumorum purpureo rubente tingit colore, tindaque linteam in umbra, fitneodo ad Solem funt siccaoda, alternoque die leviter eluenda succus Limonum limpido, & iterum exsiccanda, tum totum peractum est opus. Lintea exerulea hac inbuta rindura ex fuso, feum palillum violaceum funt, Malaycnibus Onga, & lingua Dicta, quam modestus habetur color, matronis, sit matribus familiis conveniens. Quum vero aliquid Cereum tincturis isti admissum (sc conterendo), tunc linta hac inbuta aurantii, vel ex rubrolutes funt coloris, qui color a Javanis, sit Baleynsfibus magni actuario. Artem quandam habent, quae nortunt alba mundoria ita colligare, aedus inundere luteae, vel rubrae tincturae, ut mundoria illa sint distincta variis figuris ac lineis ex rubro, luteo, dealbo variegatis, aliquando etiam tales nornunc formare nodis, atque hac mundoria rubrae tantum inmittere tincturae, ut aperta videantur albis hyacintis floribus conposita; Hacque tantummodo in usu funt inter juveniles. Sive amatores, qui in Genum amoris dono puellis dantur, uti & plerumque Caffumbo color juvenibus optimae conducit, hoc enim tinguntur mulierum velutes superiores Badju distincti, ac velamina Sarduri vocata, ut sic virorum mundoria, quae innumeris gerunt, sit Maurorum Diademata. Sciendum puto est, quo modo hac vestimenta Rebus conserventur, delicatissimus enim color est, nullum potens ferre sudorem, quin statim pallescant, qui nec etiam pluvias ferent. In custodis, sit serinis neutiquam edam aliis adponenda sunt vestibus, sed leviter tantam radum illis incumbant chartis involuta. Quoties induuntur, toties altero die succurendum Limonum, Calappi lympha, in qua Condondoog folia contrita funt, cluenda funt, ac rite siccatum deponenda. Javini, fic Baileyensis dicunt, Castombŏ colorem In sua patria indum multo stabiliorem est, quum non adhibeant Limonum succum, sed descriptos supra Tamarindus globulos, vel quod radius est, corticem acidi frutus Boden, aliis Car capaculi, uti fit Carthopspol, Acolia d'êt, fit nostris Tamarindus; qui in Zeylona crescit in arbore nux magnitudine, sic foliorum forma convenit cum Nucis moschata arbore, ejus vero fructus interne in digits qualis distingui funt instar fructuum Mangolensis, quorum cortices soluto ramo duo in usu funt. Tirni, V. Quam De overig AD sta nu in de dokken, gij ziet ons codec, een ird uls onnel vUggewpen, tindtlyk tot idder feboatet itteml een sott i Tarnpmoene wl (dat u de dop van den Capassus nosti) tua voorje breve Lemon-zap, een groot 'er cjh rea t til in onder Jutel, 2.0 vcvrd dat tviter tvstend roed, bet tene boeger dan Ut ander, te icelrn dat van de certit Jutel hmtmI, ait dille Portugalische-in, bet "ootlk m en trude Sari notmd, detur de diijte, en bste coltur in jketk, de andre kbe-telt zyn tu atx eenant ligttr van eigeur, en dt laju U rtgt Riize-caleut. Dat vyfde, en laatste bonding betijdt, in 't domein van De Zilvan tinne, waar week door te loopen in 't gezicht, wordt gesteld, beter, tot dat het heen hebt-peers als appel bleekt geëxacterd is. Niet minder nuttig is het schijnt, dat men in Peking laat noemen, doordat het over is gegaan in, te gaan daarover ten Tampurong ook de juiste cultuur van de onderzeeër, de laatste schotel, daar is de cultuur in, is te beesten met fondu, 200 jaar is de lente begonnen. De wagen werd uitgelegerd, en bleek daar eer, tegen de kletkgerij, 't wilde men weggenieten, te allen tijden Tamperong voor die daarover ging uit de zevenzwellen schout met kneden voortgaande, tot dat al de ondergang vreemd, en beter het tinne al de langer kool in meer. Dog, vervolgens bel de kneden van de tijden Tamperong tot de andere wijd men al de linnen waren gevogen, en met wijn, gemaakt droog maken. De onderste fotltaan zynde, net zodan men de nochtgevoelige, vertoont 'tzelfde werk, tot dat deze ook geconjugeerd, en men tot de oppervlakte ging, daar de boogschutter cultuur in is, doch als men eenig zet neer meer dan Roosrood tekensfoen, zodan men moet aan de zee appel schilder met komijn, zodat meer bel linnen koog pure rood, beter geverfd aan laken wat men in de schaduwen, en met in de zon droogt, en 's ander in nog eens zetjes uit te vissen met klaar leemzame, en witte droogreijen, rood is beter gedaan. En bladavon linnen in deze tijd, geweven, werd gebruikt, hoewel u hebt, violet, bij de Alaylers Ongu, en Wong genoemd, en voor onze gelukkige Collectie gebouwd, de bladavers, en rood aanpassend, passing. Alleen een verlangen naar die wereld, en daarbinnen, als hier, tot Curcuma in kruiden, en verte aan je, verder, aanjard, als roodgeel, een schijn, bij de Javasten, en Baliers gesteld. Zie, bekleedren, tussen etenschali, voort, neusdoeken tot dan toe te binden, en dan inzetting, of rood Casombé om te werken. Gebruik, en middelen, soms ook het boepen zo danig te binden, en vallen in roode verf, te doen, dat de neusdoek, hingend, het lijkt als of beter met witte Alamoebloemen besprenkeld tot je, Die neusdoeken werden allemaal in rood verf gedoopt, en daaronder de mirror aan elkaar geketst, en tot een teken van afbeelding gesteld. Scht, doorgaans de Casombé-tolleur voor jonge kinderen pijl, voorzien, daar mee geveerd, de vrouwen boven het hoofd, kleedjes, die Sluyter der Munnspenen, moefschiet Tulbanen, en henen dragers, die ze op de schouders dragen. Men moet ze ook in de kist, en dan gaten groot onder andere dingen pakt men, maar los boven op in zogen, zitten in ten papier gecronde. Zodoor als men ze draagt, moet men ze saren daar met leren zaken, Chap-pus to water, daar in hebben haderen van condensdroog gevoerd, uitpersen, en dan te droog eerst behoort. Irianen, en Baleiren zeggen, dat de Caffumbo in barre landen geveldveel vaakt in de klei, dat ze dan geen lumen zaken daar toe gebruikt, maar de voorafgeregte Caffumbo-ballen, die volkomen droog zijn, de schubben van de boom Bandong, andere soort Caraputien bij Christoffel. Acoosta genaamd, of bij de onze Tamamiño, of Ceylonse rivier aan ten boom van grote, in bladeren de Noten-maishout gelijk, maar de vruchten zijn van binnen veel groter in tenen, gelijk Mango's, waarvan de schubben in gebruik zijn. HERBARIUM AMBOINENSIS Liber VIII. cap. XXXVIII. Dat de vrouwen onze Christelijke voorbereiding van deze kleur, moet men om te smaken de ingrediënten, reeksen, en ceremonies, vooral de geurrijke, in stukken, graveolente wortels Tsjongkor, Bangtei. Cepi Ccc. die Sinentes folmundo zeggen, dat ze toevoegen, zodat ze zeggen, aan de velden smaken ab, deze kleur van crem, en onrein halve licht, bereid, dat men niets minder van het beste kan repareren Caffumbo: tuinbouw. Soms, echter, dat, nu alle andere voorzichtigheid, tuinbouw niet volgen, of Valere, van wie de reden geen enkele andere reden heeft, niets wat een slechte geest, of een onreine handeling overbrengen. Re, werkelijke voorbereiding is, die veel aandacht vereist. 