title: Pub. Virgilii Maronis Opera,
creator: Vergilius Maro, P. (Publius), 70 v.Chr.-19 v.Chr. (NL-LeOCL)068890133 | Minell, Jan, 1625-1670. (NL-LeOCL)069644233 | Maasvicius, Pancratius, 1658-1729. (NL-LeOCL)074751123 | Wetstein, Rudolph (Amsterdam) prt (NL-LeOCL)077130200 | Wetstein, Gerard (Amsterdam) prt (NL-LeOCL)077133528 | Smith, William (Amsterdam) prt (NL-LeOCL)077130219
text: Digitized by Googie Digitized by Googie Digilized by Cioo ^.VIR^ILl MARONIS \ OPERA ^ T £ LM, H I &;&. ^BTSTEKIOS rg KONINKt. BfBr.fOTHRRk] TK-STrAOk: ; fUB. VI?a?L??^ MARONIS OPERA, A D EditioflemP.MAAsVicti castigata, Cum Annotationibus JOHANNIS MIN-ELLII. AMSTELtED AMi; Apud R. &J. WETSTENIOS & G. S M I T H , 1730. CV ii FliriLEGlO, • - p i C'on^K P R I V I L E G I E. De Statcn van Hollandt cndc Wcftvrieflandt doen te wetcn ; Alfoo ons vcrtoont is by T{$tdoi 'hcn Gerard , Burgcrs cu Bockveikopers binncn Amftcr- dam , hoc dat zy in d’ Audieten behoevcvan de Erven van Letn , ondei dircftic van Mich. Bohm , op dcn iz. November. 1715. Gehouden tot Delft, gekocht havende Exemplaren en 't recht van Copie, volgens de privilege van Minelli, Tarentius , Virgilius , Sallustius en Ovidius Metamorphosis en al die met de voorz. Autheurs Noten, waarop vroormaals door Oort aan 70. Leen Privilege was verleend, en alzoo zelfde Exemplaren te vorderen bij haar waren uitgeverkt, en de Suppli, zelfde ook luiden van Studie mee te maken hebben laten verbeterd, nader funderen vele moeiten en grote kosten, en de Suppli, zelfde - cum Notis Minellii waren ter herdrukken, dog verwezen zijnde datzelfde hernieuwde mocht worden nagedrukt door enige bijdraggende mensen, niet funderen grote en merkwaardige kosten van de Suppli, zodat keerden zij haar tot ons, verzoeking ons Oostwijk om de voorz. Autheurs, als Tarentius , Virgilius , Sallustius en Ovidius Metamorphosis cum notis Minellii, hier te Land voor den tijd van vijftien jaar, alleen of nader door hunne Erven, ofte Auteur verkrijgende te mogen drukken, doen drukken, uitgeven en te verkoopen, met speciaal verbod, zelfde in 't geheel nogte ten dele hier rechts Land na te drukken, te doen nadrukken, uit te geven of te verkopen, ofte zelfde buiten 's Lands nagedrukt zijnde hier te Land in te brengen, uit te geven, te verdonken, ofte te verkopen, met ten boete van drie dubbele gelden bij ons daar toe gegeven, voor elke exemplaar van de voorz. Autheurs telkens en lood te dik maals te verbeuren, als zelfde zouden worden achterhaald; zodat, dat wij de faal en 't voorz. verzoeking overgemerkt hebbende, en genegen weldende ter bede van de Suppli, uit ons regre wetenfchap, Souvereine Macht en Authoriteit zelfde Suppli te geconventen, geaccordeerd en geestrooid hebben, con- P R I V I L E G I E. Voor deze, accorderen en oftroyeren haar bij defenses, dat zij gedurende den rijk van vijftien jaar acht maal een volgende jaardevoorfiz. Auftores, als Terent en Virgilius Sallustius en Ovidius Metamorphosis cum Notis, binnen defenses Lande alles in tegenwoordigheid mogen duiken, doen drukken, uitgeven, en verkopen, verbiedende daarom alles en eenige kenmerken zelfde Boeken in ’t geheel, of ten dele te drukken, na te duiken, te doen na duiken, te verhandelen, of te verkopen, of elders nagemaakt binnen denzelfden of andere Landen te brengen, uit te geven, of te verhandelen, en verkopen, op verbeuren van alle de nagemaakte, ingebaakte, verhandelde, of verkochte exemplaren, en een boete van drieduizend gulden daarboven te verbeuren, te toe te passen, een derde voor den Officier die de Calamade doet vallen, een derde voor den Armen ter plastische daar hij schade heeft vallen, en het resterende derde voor de Suppi en dit ’t elkens foo meengemaakt als de Heilige geselen verdenken achterhaalt, alles in die verhalde, dat wij de Suppi, met deze onzinnige Ofroijen alle en alleen willen giften tot verhoeding van haar schade, door deze na duikten van voorzien Boeken daar door in gelegen deelen verschenen, den inhoud van die te autoriseren, of te advoceren, en veel minder dezelfde onder onzinnige protesie en beheerming eenig meerder credit, aanleunen, of reputatie te geven, nemen de Suppi, in geval daarvan iets onbehoorlijks zoude insluipen, alle het zelfde tot hare laatste sterven gehouden zijn te verantwoorden, tot die eind doel expressief begeerend, dat bij aldien zij deze onzinnige Ofroijen voorzelfde Boeken sterven willen sterven, daar van geen geabreviceerde, of geccontraheerde mening sterven mogen maken, neemt gevoelen, dat zij gehouden sterven zyn, een boete van drieduizend gulden daarvoor te verbeuren, en te toe te passen. Exemplaar van de voorziening Boeken, gebonden en wel geconditioneert te brengen in de Bibliothek van de Universiteit tot Leiden, en daarvan behoorlijk te registreren. Dit exemplaar van de voorziening Boeken, gebonden en wel geconditioneert te brengen in de Bibliothek van de Universiteit tot Leiden, en daarvan behoorlijk te registreren. Dit exemplaar van de voorziening Boeken, gebonden en wel geconditioneert te brengen in de Bibliothek van de Universiteit tot Leiden, en daarvan behoorlijk te registreren. Dit exemplaar van de voorziening Boeken, gebonden en wel geconditioneert te brengen in de Bibliothek van de Universiteit tot Leiden, en daarvan behoorlijk te registreren. Dit exemplaar van de voorziening Boeken, gebonden en wel geconditioneert te brengen in de Bibliothek van de Universiteit tot Leiden, en daarvan behoorlijk te registreren. R. & G. WETSTENIL Omani carminis fummum au<n;o- rera tibi mittimus , Confultiffime Meli , a nobis denuo typis de- fcriprum, &tanquam novo cultu in publicum prodeuntem. In ea re nec temeritarem noUram accufabis nec im- prudentiam; quum & tu foleas magni facere elegantiflimum Poetam , quem ceriatim om- nes tam veteres quam receniiores fummis lau- dibus evehunt, & qui certe per fe ipfe eft di- gnus, quem colant Poetices plane divinae ftu- diofi. Scilicet is eft P. V i r g 1 1 1 u s Maro, qui fummum ingenium adtulit ad Poeticen, iic eam magis exegit ad fanae rationis normam , quam ad furorem aliquem’ indomitum , quo fe cfFerunt, qui videri volunt plus debere agitan- ti alicui Dea quam fanae menti. At, quid, quaefumus,! illud eft, quod homines illi jac- tant? An danda eft opera Poetae, ut infaniat? Minimd vero. Ii enim demum poetarum no- mine cenfendi funt, qui res quascunqiie geftas non folum, fed etiam loca ac homines fumma arte nec minori gratia ita ante oculos ponunt 4 It- Digitized by Googie dedicatio: Regentium , ut res non legi fcd agi videatur. 'Talis poeta' fledit legentium animos, & facit ut flentii adfleant, rienti arrideant, ut alibi dixit Horatius, qui in suo genere etiam principatum obtinuit. Nusquam in Virgilio reperies tumorem illum, qui adeo Lucano & Statio apud Latinos, Nonno apud Graecos placuit, ut non veriti fuerint falsae sublimitatis causa vim inferre reda rationi. E contrario fuit Virgilius nihil proferre, quod non undique exadus cernitur. Magno labore aestimant eum producere, verius fuisse solitum, at tales funt qui laude Poetae semper credente propagantur ad posteris. Et in Latina lingua si transferas verba tam boni in aliam linguam quamvis, aut parum aut nihil eorum bonitati decedet, quia non verba, quae vellemine in loco funt, sed hoc, id est ipsum corpus, veram eorum pulchritudinem cliiciunt. Quod in aliis, quos modo diximus, poetis longe aliter se habet, cum omnis eorum pulchritudo una cum verbis locutio aufugere, si coneris ipsoorum cogitata transfundere in aliam linguam. Hinc sadaum est, ut Virgilus sit habitus apud Romanos non tantum, sed et apud omnes per gentes eruditos, in honore summo, nec tot saecula, quot lapsa funt ab ejus tempore, potuerunt nomen, quod sibi immortale promiserat, delere. Scilicet ubique sequitur Naturam, optimam rerum magistra, ducem; & ledorem tam rerum varietate quam similitudine veri ita tenet attentum, ut ille vix Poema Digitized by Googie DEDICATIO O Poeta tam suavis, tam blandiens animi specie veri, postest de manibus deponere. Neque id solum accidit his, qui mediocri rerum cognitione instructi ad illum legendum accedunt, sed etiam his, quibusque his, qui ibi reperiunt, quo animos fidus possint paciscere. Quum tamen Virgilus tanta eruditione, tam ingenti varietate rerum, atque etiam multis fabulis ex antiquissimis Poetarum scriptis, carmina sua ornaverit, non potuit fieri, quin quis in locis evasere ejus scripta intelligenda difficilia, non ipsius vicio sed nostro, qui non satis intelligimus ea, quorum notitia opus est ad plenum intelligendum carmina Virgiliana. Illud viri quidam, quid videns jam ante aliquot saecula coeperunt suas commentariis ledori minus in scriptis veterum verstato offendere, quid praesertim Poeta, ut per excellentiam vocari olet, respexcrit, quid eum moverit, ut magis ita quam alio modo diceret, ad quid in univerfo opere animum intenderit, et quaedam alia, quae sic ledoris intererat. Hinc nata sunt integra commentariorum volumina, non sine taedio evolvenda, eo quod interdum aut eruditi ipsi in fuis commentariis a scopo aberrant, aut res nimis notas ledori ad nauseam inculcarent. Ideo vir eruditissimus Johannes Minellius, tam ex aliorum laboribus quam ex sua ipsi diligentia, praecipua collegit, quae prodesie possunt legenti. Ex his quas floruum alia. Illos ejus laboris, nostris impressionibus renovatos typis, tuo nomini Consultissime Meli, inscribendos duximus, tam quia ostendii ratio id a nobis videbatur exigere, quam quia vix quemquam noveramus, qui tanti Virgilii faceret quanti tu eum solus aestimare, imitatus exemplum Patris Tuus, viri dodatissimi & celeberrimi, quem sedimus otii suum praecipuam partem ponere in editione veterum scriptorum, praesertim Poetarum, inque is ante alios Virgilii amore tenerrimis. Vix dubitamus, quibus munuscullum hoc qualequaque futurum Tibi sit gratum, si reposicias animos mittentium, qui non definit optare, ut familiaris eruditio, quae in Parente Tuo coepit, & in Te firmata est, per Te in eadem familia propagerur ad posteros. Vale. VITA P. VIRGI. MARONIS, AUCTORE SEBASTIANO CORRADA VIRGINUM, verum multum studium dum neglegentium scribes, sed a nemine haud mirum animadversionum miramur: quin dolentur interdum Virgilium & Ciceroen linguae Latae principes & in seriando diligentissimos omnes rerum suarum scriptores tam negligentes habere. Sed alias de Cicrone; nunc de aliqua, quae de Virgilio paulo negligemius scripta funt, et paulo diligentius considerabimus; deinde de paucis quaedam, quae funt a caeteris omissa, nois addemus. Ut igitur a Suida O u }^i^»^Graec'k, /ic 'd m ul» tis Virgilius Latine Jcnbitur: quais vero qui primus Vergilius ejl dirius, a Vergiliis appellatus. Et non defunt qui diSium a verendo suspicentur: sed Virgilium scriptum in veterum monumentis se vidisse testantur: nec eis credunt qui nomen hoc a virga deducum putant: vel potius somniant. Certi Firgiliio matrem incerto quid devirga /omnia scribunt. Et sani non videtur his esse credendum: cum multo ante Romae Virgilii essent ut in Ciceronis libris y ^ in veterum monumentis videre licet: Servius Virgilium Poetam natum Virgilio patre testetur: quod simile vero ex videri potest, quod tum mos esset ut filii (praet. Digitized by Googie P. VIRGILIUM MAR; in primo loco nati, non solum nomina, sed ictiam praenomina patrum sequebantur: ut M. Tullius Cicero, M. Tulli Cicerois filius est appellatus. Pater autem Virgilius, vel colonus deduci, vel civitate donatus, nomen alicujus Virgilii sequire potuit. Pierius certe noster, posiquam quae dici contra/olent, levi brachio (quod ajunt) consutavit, Virgilium seribendum esse facile convincit, sive sit a virga, sive a virendo (ut quidam putant) dillus, nec enim defunt qui mordicus illud teneant, a virga dantium: in qua sententia fuit Caecilius Minutianus, ipulejus, CP Calvus ille qui carmen hoc scripserat: vates, cui virga dedit memorabile nomen. Tales, qui non libenter in levissimis his rebus versari solemus, si modo credimus huic Poetae nomen hoc praeter morem ob aliquam causam impositum, ut sive Thyleius sive praeceptor noster potest asseverare: qui putabat se virginali sic et enim loquebatur, modeste et verecundia, Virgilium sive Homero sive Dionio Saliaceo, qui etiam Graeca cognomen acceperat, Ham Parthenias appellatus. Hinc in libris manu scriptis pene omnium, illa est inscriptio, P. Partheniatis Virgilii Maronis. I- I BEK. Atane quidem Virgilium, virum modeste sumum, sive eius scripta demonstrent: in quibus nihil omnino repertas, quod in virginum choro lesi. non posit. Nec est cur hoc loco quisquam mihi vel Hilarinum vel Priapeia carmina velit objicere: cum iam vita. Jam satis constat, nec amplius ea carmina Virgilio tribui, cui de Alexide doslos homines inter se definiunt. Sunt enim qui Caesarem eum puerum suisse putent, quem Virgilius ita laudarit ut Caesari gratificaretur: quod si verum est, hic jam Virgilius nullam culpam suistinet. Vitae scriptor Alexandrum vocat, et credit eum, cum servo esse ab Asinio Pollione Virgilio donatum suisse: nec videt (quod omnes videre possunt) neque Alexandrum nomen esse servile: neque causam suisse, cur Virgilius eum quem jam donatum accepisset cogere posselt, tam multis versibus obsecraret. Ille vero semper (ut opinor) antea vocatus est Alexis: nec Caesarem, aut Pollionis, sed Maecenati servus fuit: qui cum pulcherrimus essit, ut eum Virgilius amaret, Maecenas consecliit, non eum donavit: ut Martialis libro Octavo sic ad Flaccum sergens offendit. Juugeram perdiderat miserae vicina Cremonae, Flebat & abductas Tityrus aeger oves: Risuist Tuscus eques, paupertate in quam malignam. Reppulit, & celeri justit abire fuga; Accipe divitias, & vatum maximus esto: Tu licet & nostrum dixit Alexin ames. Et dixit, Licet ames nostrum Alexin: non dixit. Licet habeas tuum. Cum Virgilius igitur Alexim non habebat, eum tamen (quod licebat) amabat: non ille quidem turpiter, sed ut Alcibiadeam Socratem, Alexim sum Plato, aut sum T. Pomponius Atticus: quos Cicero imitari velut inesse putarat. Valeant igitur qui scribunt Virgilium aut impudicum suisse, aut olim a simile, si Diis placebit, ad mediam turrim pertranfume, tamdiu sums. Sunt cum ficti donec ab omnibus videretur, et sine cum fine Autore dicatur, tum si jugum judicum, quod Servius vita scribendi, et Franciscus Petrarca literis etiam mandarunt: Cicerone cum versus quosdam ex ejus Bucolicis audire, et eum etiam aliquando vidisse medium carmen illud, quod Aeneidis poste in Virgilio insertuit, MAGNA SPES ALTERA ROBAL, protuis quod fieri nullo modo potuit; cum inter Ciceronis mortem, et tempus illud quo vel ipsi seribunt Virgilus Romam venisse, et Bucolica scripserit, anni minimum duodecim numerentur. At tantum aevi ut Cicerone vel ejus carmina ex Bucolicis audire, vel ipsum videre potuerit, in Bucolicis ipse Poeta Pollionem Consulem vocat: et in anno tertio post Ciceronis mortem Consul fuit. Quod si quis idromino verum esse contendat, illud agnoscit falsum necesse est, cum tum demum Romam venisse, cum in agrorum divisione, qua post Antonium versus Cleopatram (C. Caesare et Oclaviano tertium, M. Valerio Messala Consulis) visos, esse falsam, suos amississe. Ego certe cum eo sentio, qui hoc falsum putet, praesertim cum sibi non consensit quid hoc frivens. Nam quidam opinionantur, eam divisionem post Philippensem victoriam, alii post Antonium in Epiro visum falsam suisse: at utramque victoriam completuntur. Sed quid sit dubitatur, res ipsa sic dubita relinquitur, et nos quoque jam aliquid commisere et dicere possumus: videre nobis eam divisionem significari, quam Decemviri (quorum unus fuit Ciceron) post D. Brutum obsidione Mutine sis liberatum fecerunt; nam sic omnia memonia. "Primum recuperato agro Bucolica scripsit: O" et ejusdem Haviano ab Attiam 'victoriam' reverso Georgica recitavit: Sufati vero Bucolica post Georgica scripserit, Respondeat fortasse quisquam, in vita scriptum sua, divisimma agrorum post Philippensem victoriam facta sui. Fstō: pugnat quoque: nam fuit ea multo post Ciceronis mortem; ita ut nihil eorum quae de illa referunt fieri potuerit. Certe Servius aperte dicit, Virgilium post agrum amissum Romanam venisse: sed vitae scriptorum tam dicit quam significat eum prius Romanus fuisse, et Augusti fameliantate suoque carmine fretum, Arrio Centurioni resisse. volui se. Gisuam porro illud ab surdum, dum Virgilium res Romanas incheat, crimen offendum materia, et nomen num asperitate, ad Bucolica transferre. Nam quae materia major, aut pulchrior, quam quae res Romanas comprehendit? quae nomina minus aspera quam Romana? neque enim nec offenderus est, sed de rebus Romanis tam multa et his libris scripsit, ut ita Servius dicat: In antiquis invenimus, opus hoc appellatum est de non Aeneide, sed gesta populis Romanis. Idem Servio dicenti Virgilium res Albanas iam coepit scribere, respondemus. Id quod vitae scriptor ille referet, sive qui exemplarērent eum, si diutius vixisset, quartos et viginti libros usque ad Augusti tempora scribendum, et aequo alia quidem percursum, Augusti vero gesta diligenter exsecuturum? Quae quidem opinio, et quod paulo post offensionem poterit offendere. Ilsa fuit, vel potius ab illo scriptum sic et offendit tamen magis quod diximus, Virgilium nec materia, quam velut per currere. Aspera sperant nomina, causae seribere cogitaset, o fenfum sui. Illa igitur opinio de viginti quaestionibus, rebus Augusti, vel salva vel sala cognoscitur ita. Si de rebus Augusti plura scribenda sunt, tam multa de illo, libro primo, sector, non dixisset, sed integrum sibi rem servasset. Sed vero ad viginti quattuor libros pertinet, Virgilius Homero sic imitatus est, ut illum brevitate et gravitate superaret. Homerus enim in Iliade viginti quattuor libellos, in Aenide totidem libellos expressit, in Hectoris morte rem terminavit, ne ulterius sicut progressus, Achilli mortem satis ignobilem pertequi cogeretur. Virgilius vero haec omnia duodecim libellos, et in uno homine complexus est, in Turni morte terminavit, ne ipsi cogeretur ea, quae de morte Aeneae non satis speciosa dicuntur, referre. Diverte quoque de Virgilii morte scribunt. Periit inquit Servius). In Tarenti in Calabriae civitate, cum dum Metapontum cupit videre, valentudine ex Solis ardore consumptus vita severa scribendi hunc modum refert: Cum Megara, vicinum Athenis oppidum, visendis gratia peteret, languorem navis civi, quam non intermixta navigatio auxit, ita, ut graviores indies tandem Brundisium adventarit rubibus diebus paucis obiit, X. Cal. Octob. Illum tamen ego scriptorem libentius, quam Servium sequor: quandoquidem Eusebius etiam illum Brundisii obtinuit, et ipse epigrammate se a Calabris raptum testatur in quibus Ptolemaeus Brundisium reponit. Neque vero minus in eo, quod ad Aeneida creaturandam pertinet, diffentient: quod Servius affirmet fulturem moriemem incendii jussisse Sed Augustum, ne tantum opus periret, Tuccam Varum emendare voluit. Scriptor autem vitae fecit, Virgilus, cum gravari morbo fese sentiret, scribinas saepe et magna intentia. petit, crematurus Aeneida: quibus negatis, testamento comburi justit, utrem inemendaram, imperfeciamque: verum Tucca et Varus monuerunt, id Augustum non permittendurn. Tunc eidem Varo, et similiter Tuccae, scripta sub edendae conditionis legavit, ne quid ederent, quod a se editum non effecit, versus etiam imperfectos, qui erant, relinquere. Nec ita multo post idem confirmat, Varum et Tuccam Aeneida post obitum, prout petit, justit Caesaris emenda esse, atque enim Caesarem ipsum tila carmina scripsisse. Erat one supremis potuit verbis Tam durum mandare pastas virorum. Hojus nostras nadi animadvertisse, haec cum ahusta, tum etiam irriter se contraria effi. Atqui enim tam absurdam dum, sic dicere, vivo cuiquam suadentia negari? At dixerat, Aeneida se crematurum. Faceret igitur ut Ovidius nihil dicere, vissetuis manibus cremaret, praesertim cum Varus et Tucca montarent, Augustum, ut posessa cremaretur "non permittendurn"; qui tamen, meo quidem judicio vel ibi nun aderant, quis enim illuc tam longe venisse poterat, vel si aderant, nunquam edendae de re illum monuissent, ne sentimentiam mutaret, sed ipsemet cremaret. At id vero tam contradictorium, quam testamento Aeneida comburi, quod tamen etiam Plinius et Macrobius affirmant, justit Varo et Tuccae legisse ut eam emendarent; nam si legavit ut emendarent, eam noluit comburi: nec opus fuit. Digitized by Googie fmt ut Caesare illa Carmina scribeleret: aut Vasto ecco Tuccae imperaret ut eam emendarent, quam jure legati mandati emendare quam quam tenbebantur. At exstant Cornelii Galli Sulpicii Carthaginensis carmina, quae Virgilium, quae diximus, abacieri juste. Ea carmina Plinius, Gellius et Macrobius secuti videtur. Sed ego quaero, quis isti Cornelius Gallus: is certe non ei, quem Virgilius ita dilexit, ut eius laudes in fine libri quarti Georgicorum fuertit olim complexus: siquidem ille multo ante Virgilium (quod Eusebius offendit) obierat: nec, si tum vivisset, ea scripsisset ad Augustum, quem sibi tanto pere iratum sivebat. Verum fuerit alter Gallus etiam doctorum Sulpicius isti Carthaginensis inter optimos Poetas sit numeratus: an ideo propterea rem semel perfimilem non credam? Credam potius esse Cornium Grammaticorum, qui tum in Caesare censentient, quid id totum sinxerint, ut maior aut oris as huic opidum pararetur. Haec omnia majores nosti videre potuerunt, nec illud dissimulare, quod idem scribitor affirmat, Virgilium adeo gloriae contemptorem juste ut, dum quidam quosdam versus ipius sibi affringebant, taque redoliores haberentur, non medoc non aegre tulit, et fidus gratum etiam habuerit: tum tamen idem dicat, tum aequo animo non tulisset, quod Bacchus sive Bacillus sibi duos versus quos ipse composuerat affringere. Illud item est animadvertendum, an credi debet, Virgilium Augusto consilium dedit ut imperaret: cum Ionad Maecenatem referat, nec ullus scriptor, quod ad hanc rem pertineat, de Virgilio meminerit, in sermibus sive quid illi unquam omnino edere de re dixisset, ne videtur quidem dicere potuisse, Virgilium enim. Digitized by Googie (Dicto poeta amicus agrum, hoc est, aliquanto post Antonium videndum, illi dicunt, Romam venit, at O'Avianus post oppressum fiatim Antonium de Rep. redenda cogitavit, cum princeps adhuc non sicut apparere voluit. Virgilia autem dicitur in ipso vita, cum adhuc in Jabulo serviret, illum C. Augustium principem nominasse. Nec mirum est, eum scriptorem in modo illa sumat ab uno scripore scripta, et non ex pluribus potius collecta, toties errare, cum scribere non dubii sit, die tertio iduum in Manias (sut ipse loquitur) C. Caesarem occisus fuisse; cum scripores omnes testentur, etiam ipsi ontores etiam faciant, Idibus Manias interfectum. Illum tamen Servius hac in parte maluit, quam reliquos scriptores imitari, quamquam non defunt qui putent, eam vitam ab eodem Servio scriptam esse; quod verum est, nec potest esse, cum Servius aliter sapiet. Aliter Donato malunt adjugere Id ego minus credo, qui sciam. Donatum (quem Servius etiam nominat) virum doctrinum sicuti esse; vero qui hanc vitam scripsit, vel indecifimum qui neque Latinus loqui nec iret, ea scriberet, quae neque vera, neque vericacia videri posent. Luae si velimus omnia colligere, simus multum, quam par est, longiores quaart potis ea, quae fiunt ab eo resista, paucissima colligamus. Virgilium Senecamque felicitas ingenii in oratione solita reliquit tamen scriptor illum causa una egestise, Symmachus apud Macrobium, epistolas collectas testantur: ut mittamus, quod idem vita scriptor ait, quosdam tradere, Virgilium Aeneida prostedat, prius oratione formatam digestiamque in duodecim libros, particularim componere insistent. Non negamus ipsis tamen, eum faciendis carminibus. Nullum Praeceptor Virgilium legimus (inquit Tranciscus Petrarcha) malende Macrobius autorestituit, eum Parthenium Grammaticum in Graecis literis usum suum Servius autem Sironem ejus dolorem in rebus Epicureis agnoscit. Nec video quem Franciscus autorem Eranciscus idem Petrarcha scripserit, Marcellum, octavias filium, a Virgilio reprehendum, vel insum fissum, quod avibus delebaretur. Hunc Poetam quanti secutus autorem Augustus, notum quanti populus Romanus, his verbis Cornelius Tacitus ostendit. Populus Romanus, auditis in theatro versibus Virgilii surrexit universus, & forte praesentem raptantemque Virgilium veneratus est, sic quasi Augustum, quidem honorem paucis tribui solitum Plutarchus ostendit. Hunc Alexander Severus Imperator Platonem Poetarum vocabat, ipsiusque imaginem cum Juniacre et Cicerois in secundo larario (ut loquitur Lampridius) habuit. Sic Homerus, et Virgilius Alexandrum uterque sum, fortiter videntur. Hujus opera Graecis (quod Ovidio quoque, praetermissae nemini, vel certe paucis contigisse videmus) in suam linguam converterunt. Huic tantum veteres tribuerunt, ut nullus pene bonus scriptor reperiatur, qui illi (si forte locus occurrat) commendet Poetis omnibus anteponat. Ovidius certe, cum semper, ubique datur occasio, Virgilium laudat, tum exillis versibus tragoediam consecravit, dicitur: ut Auspicius, Proba, Pomponius alios poetarum multi centones conscerent, Silius Italicus diem Virgilii natalem quotannis celebraret. Statius fuam Thebaida monet, ut Aeneida longe fr- quatur, ejus vijigia semper adoret. Lucanus Virgilii elegantiam ut conatus eius ita quibusdam videtur satis exprimere: doluit ipse tamen sibi multum ad Cicutem resalire. Viduit multa? virum plani divinum siste Virgilium licet credere: tum, quae scripsit, ea divinitus scripsisse videtur: quippe cum versus illius veteribus oraculorum instructa fuerint (Sortes Virgilianae dicuntur) et satis conspectus, Secundianum, Verianum tuorem, et Marcellianum oratorem, homines non sordide religione pristina alienos cum versibus illis legissent. Magnus ab integro saeculorum ordine nascitur. Jam redit virgo, redeunt Saturnia regna: Jam nova progenies coelo demittitur alto, (quibus Chrifium significari multi putant) protinus ad hanc ipsam novam religionem transfer. Verum nullus erit finis, si cunabi velim, quae de Virgilio dici possent, persequar et servare nos illis, qui vitas scribunt, caeterum quae dicitur possent, relinquamus: et illud, quod Suetonius ait, referamus: Caecilium Epriota Grammaticum, primum siste, qui Virgilii libros publice sitt interpretatus. Conditor Ili odos cantabitur y atque Maroni t ,Aliifoni dsttiam facientia carmina palmam. Ex AUSONIO. Te praeeunte, nepos y modulata PoUmata Flacci, %Altifonumqtu iterum fas ejl didicijfe Maronem. ALCIMI dc VIRGILIO 8c HOMERO. Moeonio vati qtu par astt proximus ejfet » Confultm Paean rifit, & haec cecinit t ^ ^i potuit nafci quem tu fequereris , Homere^ Nafcetur qui te pojfir , Homere , fequi. Ex SILIO Lib. txii. Mantua Mafarttm domus, atque ad fydera cantu £viSd yMia» f tr Sptpruaoit amula pUUris, Digilized by Google Tejlmonta dt Virgilio , O* $jut fcril>th. VELLEJUS, lib. I. Fiinceps carminum Virgiliu*,' M A K C £ L L I N U S lib. x$, & 19. Excclfum , emi- aentillimum vatem, Foetam piaeclaium nominat. MACROBIUS lib. I. Somn. Scipion. I, 2,^7. Homericae pcifetlionispei omnia imitator: nullius dif- ciplinae expers , Se quem nullius dikiplinae error in- volvit. IDEM Saiurn. lib. y. ca». 18. Fuit Virgilius ut fau- pulole Sc anxie , ita diliiituilanter 8c quali clanculo doftus : ut multa tranftulerit , quae unde translata iint, difficile llt cognitu D. HIERONYMUS. Virgilius alter apud nos Homerus. D. AUGUSTINUS. Virgilium pueri legant, ut Toeta magnus omniumque praec:ariffimus atque opti- mus , teneris imbibitus annis , non facile oblivione poffit aboleri. LACTANTIUS. Latinorum Poetarum primus Virgilius. ^ QJJ I N T I L 1 A N U S l.x.eap.x^. Caetera admoni- tione magna egent; imprimis, ut tenerae mentes, tracia- turaeque altius quicquid mdibus Sc omnium ignaris in- federit i non modo quae diferta fed magis quae honeka lunt difeant. Ideoque optime inftitutum eft , ut ab Ho- mero atque Virgilio leftio inciperet : quanquam adin- tclligendas eorum virtutes , firmiore judicio opns efler. TACITUS in Dialogus de Oratoribus Exercetur enim iam ubi Oratore etiam Poeticus decor, non Accii aut Pacuvii vetero inquinatus; sed ex Horatii, Sive Virgilii, sic et Lucretii factio prolata. P. VIRGILII MARONIS BUCOLICA. Ecloga I. cui nomen Tityrus, argumentum. hic perennat ruentis Tityri pastores acerrimae venit: usucavuadentum mecum, Meconni commendamentum, Meconnag autem Augusti aerum ruscitum lucum, sic et in pastoreis Mantuani intelliguntur, et suant ipsi Intem Timuise hunc a milite veterano pulsus. esse publicui, benequi autorem colere et semel cultuam. MELIBOEUS, TITYRUS. Tu, Tityre, recubans sub arbore, Sylvestrem tenuis musam medicans avena pariri fines, & dulcia linquid arva. Nos patriam fugimus: tu, Tityre, lentus in umbra Formolam resonare doces, Amaryllida sylvas. O Deus nobis hanc otium fecit: Subintellige subsecuens, Quod d. carmina pastoralia colles enos dilecta funt audebun. Ab hoc & Sylvae, quis selenebus passione de rebus caprinis ferit. Late patentis osti; Tityrus securi tacens. At bona ruit, undifera. Rucit in carmen ex exercitatis, Thyllis. Thyllis agit, exuitur patrium sidus exilio mutavit. infra verf. Pastores a Maistora. Sat. I. 4. c. i. Sicere Scotice recumbans. Sic nomen amica; Vel carmen oce amici rus fox- Mosca compostum: Romam, id est. Suntus per Echo representate, id est, canis, sylvae representat. Et est cura botanica. Octavius Rex, cui pro beneficio meo in reddendis agris, induci otio et libertate, numini inserviam, et erit in polo mortem, fit dum viver. Alii canini Ipiperatores possum in mortem referuntur in numerum Deorum. Augusto autem viventi divini honores currant. Epistula ad me, tuymum in honores tua per nemen ponimus arates. Hanc quietem et securitatem. Namque erit ille mihi, semper Deus; illius aratiam Sicut tener nostris ab ovilibus imbuit agnus. Ille meas in arare boves (ut cernis) Se ipsum ludere, quis vellem, calamo permittit agresti. At non equidem invideo, miror magis: undique totis partibus etiam adeo turbatur agris; ecce ipse capellas protinus ager, hanc etiam, o Tityre, ducu. Hic inter dens corylos, modo namque gemellos, Spem sive malum hoc nobis, si mens non lavat, deteolo stadis memini praedicere quercus. Sape finistrata, cava pradixit ab istic cornix. Sed tamen, o pucus qui sis, da, Tityre, nobis. T. Urbem, quam 25 dicunt Romam, Mehboec, putavi ego stultus 27 huic noster similis, 28 quoque sipe solcus. Et dixit: "Ubi sit ubi sit, sit isti in Bithya, Bithya autem in partibus Asiae." Alii autem dixerunt: "Quod in terris finem habeat, tanquam in Eoo nothumbum onus. Alii autem," quod in terris aliqua cui debetur honore. Hinc illud Statii: "Primus in orbe timor Dei." Plerosque in Greco vocabulo "absentem" deducunt, quod qui adhuc deviant vel ab his iuribus videmus, videant quod Deus omnia videt vel a regione, per quorum usum et id est, dico quod Deus commissis in sua quaque ordine disponit. Carterius in Latino scripsit et vocem Dei etiam his tribuit, qui in re aliqua eximia in nobis et supra exteros velut qui excellunt. Item qui nobis auxilium, praesidium ad salutem, libertatem ad rem denique magnas nostrisque necessarias jugulari divino fuerunt; ita ut hic Tityrus Autus vocari possit ob magnitudinem coaptatus id ipsum beati. Tertullianus Adversus Marcellum: "Sic enim veritus est in Deum, quod sanguine suo respectet." Vide Senecam de beneficiis libellus. Ut Cicero in De Fato: "Vagar, vaga videns, et pacisputa." Ut Ecclesiastes 2. "Male multierum Prospere frustrantur et Veribus scribent." Sic Georgius in Currito: "Quod usitatum in Bithya erat, quod in Eoo nothumbum onus." Georgius in Currito, quem lusti susinusti, scientiam et fidem, ea sic latam, ut nullus alii aliquid composeret, nil prius ad essendis facultate, sed seribendi veniam, cum illi prius scripione sine via perpendent mox, quam secundum irienui capacitatem et donisum dabant commodum. Petite catem inipetere: deinde praesentarent recitandis, lecitata emptiabant, Tithulaive canulea rubicula. Supra vocavit tenebant itinere. 8 Prospere tua. 9 In tantum, ut merito addimmacuam tantum te otium agitare. Longe hinc, vel purgedicntes longe; quam, porro tenus, Serv. a Protinus, id est, valde, et apponit. Impello. 12 Non sine difficultate. Nos foetus uno partu. Nempe marem it firminam. Sine foliis et virgultis. Exilium hoc, fugam hanc. Stulta,vana, sibi adversa. Eumulcastas. Malum portendens. Nobis hoc malum, qui fit tuus,culus mentionem facis, Deus. Dic. Ter. Nane. Quamobrem isti portet aditum certum, pacis dabo: uti accipe pro vundo. Accipe pacem, Danaam insidiantem. Cum potius caeleum diceret meretur. Interrogatui autem de Deo Tityrus, rubricata symphonicum locum praescribit, et longo intervallo ad interrogata respondent. Omnes sibi homines. Ego misericordis. Urbi Mantua. Ad quam agnos uacassultit venales sollemnes. Fasti. Namque (fatebor enim) dum me Galatea tenebat, Nec speres libertatis erat, nec cura peculi: Quamvis multa meis exiret vinctima septis, Pinguis et ingratus premeretur caesus urbi, Non unquam gravis ara domum mihi dextra redibat. Mirabat, quid moesta Deos, Amarylli, vocares: Cui pendere suum patera in arbore poma, Tityrus hinc aberat; ipsi te, Tityre, pinus, Ipsi te fontes, ipsi haustas vocabulary. Quid facerem? neque servitium me exire licebat, Nec tam praesentes alibi cognoscere Divos. In talibus propositionibus, in quibus Mantuanam Rhenium limitem putavi. A Roma levavit quantum cupiensen folent extollere caput in frutice flexibile et tenellis. Fuit causa. Virgilius Bucolica scripsit juventutis alii ad libentate detorquent: alii intimant frimam intelligi volunt. Quoniam veterem eum potentem Meliccute senem vocare Turnebat. I. 2. c. 26. Sentit possim (cum se bingat servum, servitutem desiderat Roma profusa) respexit ad iacta servorum, qui tam aratate trajecto vel etiam peculio suo, nemo raro libertatem consecutus funi. Gracia eminebat, etiam sene, appellabantur abradenti. Id est, supporti; id est, postquam primam barbam mihi abradicem cercebam, cum tamen eam libertatem quidem impetrare potuifim. Quam barbam radere coeperam, ex quo Romam veni, tenebant me Maiores, qui aut pavidos aut neciortes vocarent, specimina edidi, cum tamen mille apud rudeter meos municipes in praetio elera ars mea, deplorata iam oneri honoris. Quae artes alit, languebat, consessa Musa tacuit, excidit mihi carminis fidus, et cura. Lucri. Depelleretur ad urbem Beim. Agnum, aut vitulum dignum quidem victima fieret pro vicis solibus sive Ovilibus in Parum aut nihil mercedis pro sumtu et laboribus pendenti. Onusta pecunia. Apostrophe ad urbem Romanam. Mulibar quidem isti est, cuius nomen Romanus Augustus suppliciarent, ut sui illi manerent agri, video iam sumus Virsilium, cui omnes ordinis summis studis fervient. Per hanc Romanam intelligenda, quam meestam, absente Tityro, Meliboetus ait, quo amico gratificetur. Apud Galteam se videre Maiores, a populis sventes, ad opem ferendam paratos. Praesentia enim favorem et animum adjuvandi magis declarat. Quam Romanam. Ubua ac principes valentes. Hic illum vidi, juvenem, Meliboetus, quot annis bis senos cui nostra dies altaria fumant. Hic milium responsum primus dedit ille petenti: Pasce, puto, boves, putes; submittite rotaros. ME. Fortunatus senex! ergo tua turris manebunt? Et tibi magna facris: quamvis lapis omnia nudus Limofoqiae palus obducat pascua junco. Non infusa graves tentabunt pabula foetus: 50 Nec mala vicini pecoris contagia odent. Fortunate sacerdos, hic inter flumina nota Et fontes facros frigus captabis opacum. Hinc tibi, quae semper vicino ab limite separes, Hyblaeis apibus florem depasta satis, spe levi solumus suadebit miri susurro. Hinc alta sub rupe canet frondator ad auras. Nec tamen interea ravena tua cura, palumbes Nec gemere aerial cessabit turtur alma. Ante leves ergo pascentur in aratre cervi, Et freta deluuent nudos in littore pileos: Urbe Romae a Augusto, quo nullum numine pulchrius, Taetiam ex orietne terponsum dicat juvenis se vidisse alieni Arcas sive Augusti, cum rerum spectantii et undeviginti. Cuius iniuncta benedictio singulis annis duodecim dies, id est singulis mensibus unodiem sollemne colendum, id est Cuius praesentium potentissimo quoque homini Angulis Kalendis rem facere divinam. Velfitone, vestras recipite, Musis vacate, Ut pavisse, ante pristquam agri vestri aestate, elistelote jugo ad arandum. Tityre, sive sacerdos futurus,  extendant, ut Ecloga. Obfideant. Gravidas, praeviantes, corrumpent. Ovet, quae partu levat, nata nata nata nata. Nociva de infecuta sabis. In hoc loco, ne moleste At pro-Avise. Padum, de Mincium. De hoc Georgi. Tertii ubi fit lexibut errat. Viscum, t? ff»er3 yrulexit Arundini ripidus. 17 Nymphis Navi. adibut confecratus o. Quiquam eo me foci. numen putiflue credebatur propter perennem facturiginem. 18 Regens Germanum. 19 Sub denas arboribus. 20 Ex uni parce. fc. a pace parvo, icu dulci apum murmure commendorat Meliboeus aurium oleum menia, quibus manute sibi tufculo suo frutuificat. At Tityrus securilime. 21 Ponens terminum inter te de proximum. aa Synecdoche Hybla autem mons erat Siculus, thymo ad melissimum clarus. 21 Habens Aorem inultarum salicum depaillum ab apius optimum ire lectentibus. ut faciunt Hibiscas apes. 24 Horatius Epodon a Fontes lymnis obirtyunt annexit, Stigma sua ture exspect. at F-x alia parte. 26 In qua vites dominus funt. 27 Rufinus niger canvas decerpens frondes. 28 Sublimi de alta voice. 29 Columba sylvestris. 30 Querulosis canete. 31 Veloces. Quoad victoria, se Augustus n, ut de se quam optime meritum, grata memoria prosequutur, de ante oculos una qua habiturum, congaudens aliquot citra vara, pollicebarur. Summo aere, it Detelioqueot. Nuboquaio tegi rolitoii. En unquam patrios, longo post tempore fines, Pauperis & tuguri congeffum, celptc culmen. Post aliquot mea regna videns, mirabor aristas? Impius haec tam culta novale miles habebit? Barbaei has Tegetes, quibus discordia cives, Perduxit miseros, et queis conservimus agros! Insere nunc, Meliboee, pyros, pone ordine vites: Item quondam felix pecus, ad capellam. Non ego vos post hac viridi proiectus in antro, Dumosa pendere procul de rupe videbo; Carmina nula canam: non mea pastente capella Florentem sicutum, & salsines carpetis amaras. Hic tamen hac mecum poteris requiem quaereere nosti Fronde super viridi: funt nobis mitia poma. At quid est; per matantis sedibus Arar, Parth, Am, Tigris, Euphrates, allustri vel Germani patria, cieCti Parthia's iucnlent. Parthi Germaniam. Ex detito autem insularia passim Oallois, H. ponto Germano, Pohraim, Armaeno pro Patriaco. Quam vultus illius imminuenti lovrnii Augadi occidat amentia nera. Meliboeus recuravit ad otium, Tyrreni maris firmam ossicicit. Pastores loco, Maciobi. Sat I. 4. c.a. Ad patriam via. Frequentissime laborantes ob calorem. Adimus. Alii. Vilocoster cura Tenue, Cretae regio fluvium. A continuitate diviso insularis. Limitem, quibus celebui somnium. Compositi contionis Meos agent posessiones meas. Cic. Id nisi in tuo regno civitius. Non tutissime, id est, in tua vita. 