title: Tentamen medicum inaugurale, de variolis inserendis
creator: Bakhmetev, IUriĭ Aleksieevīch | Bakmatiev, George. nr 90022354 | University of Edinburgh. n 80010178
text: ~ r' n \ PL V '11 ■. I 4 ■ ^'•1 ;■. i>'. . t . . ,: i. r. i^. y. . *;■ 1- « "-Mi.- '• t MU,^ < Digitized by the Internet Archive in 2017 with funding from Wellcome Library https://archive.org/details/b28780826 TENTAMEN M E D I C U I I N A U G U R A L E, D E V A R I O L I S INSERENDIS, 0^ u O D, ANNUENTE SUMMO NUMINE, Ex Auftoritate Reverendi admodum Viri, D. GULIELMI ROBERTSON, S. S. T. P. ACADEMlAi EDINEURGEN^ PraefcAi ; NEC NON Ampliflimi SENATUS ACADEMICI confenfu, • Et nobilidlmae FACULTATIS MEDlCiE decreto, Pro gradu DOC TORIS, SUMMISCyJE IN MEDICINA HONORIBUS ET PRIVILEGIIS RITE ET LEGITIME C O N SEt^U E ND I S J Eiuditorum examini fubjicit GEORGIUS BACHM ETIE V, A Af. MOSCOVIENSIS, Societatis Regiae Medicae Edinburgenfis Socius Extraordinarius, Ejufdemque ad ada edenda ab eletSis ; Nec non Societ. Natur. Stud. Edinb. Praefes Annuus. • '^quf pauperibus prodeft, locupletibus aeque ; ^que neg'cAum pueris fenibufquc nocebit. ' FiORAT. Ad diem 12. Septembris, hora locoque folitis, F D I N B U R G I ; Apud B A L FO U R et S M E L L I E,. Academiae Typographos. M,DCC,LXXXVI. 3f5L5'77 ‘u V Honos alit artes, omnefquc incenduntur ad ftudia gloria. Cicero. CATHARINJE II. AUGUSTISSIMAE ET POTENTISSIMaE OMNIUM RUSSIARUM IMPERATRICI, Zic, &c. Sic, f • i f Vi.’. I , •• t 7 ' >• i .V CLEMENflSS IMA IMPERATRIX, 0 CAR M IJNf LB XJ S Vatum divinis, Hi/loricorumque /criptis /d/fimis ,fummas qui in pojl erum laudes E faSiis dicentes funt confecuturi. Jit ijl a Tl’UA gloria nominis ac fempiterna /ama deman- b data. ; data ; dum confiTiis pariter et armis imperitjines augentem^ leges ^ per tot gentes diverJaSy clementifflmas jujlijfimafque fanct- entem, patriafque Uter as EU I S ipjius Jcriptis ditantem et illujlrantem, concele- brant^ EUU M^UE demum exemplum^ ^UAM jam nunc univerfa Europa miratur y pojleris regibus imitandum pro- ponunt ! ponunt ! Mihi enim ingenio tam infirmo minime convenit id aggredi^ cui vel fiummi vix ingenii vires fufiiciant. Neque enim IMPERATORIAM ISTAM MAJE ST AT EM TUAM, quam T U non armis folum decoratam, fed et legibus armatam, ejfie voluifii, fitbi pro meritis collaudandam quis facile fiufcepe- rit ; rit ; neque viSlorias tot et tantas^ quas, “ con/tlium, et tuos praebente Divos Populus Rujfictis clarijjtmas reportavit^ rite dicere qui potuerit^ nifi qui divino quo- dam ingenio inJtinSius fit^ et veluti concita- tus, ^uae vero regio, quifve populus, clariffima TUA faSla non agnofcit quoque et collaudat ? TUIS enim Jub aufpiciis, OPTIMA OPTIMA PRINCEPS, Rujfid Imperii vires eo ufque crevere^ uti totas fere Afiae Septentrionalis nationes y dimidiam- que ipfius Europae partem y 1’U^ di- tioni jam adnumeres, ^uin et Cherfone- fum ijlam Tauricamy barbarae oUm gentis pedibus conculcatamy in libertatemy ditio- nemque 1’U A M vindicajliy artibufque c exeo- 9 excolendam^ humanitate informandam^ mercibujque ditandam fufcepif i, Quantam autem in legibus condendis ^ quamque glo- riam immortalem peperijli ; quum per immenjas iflas regiones pacem et fecu- ritatem fubjeSlis ^UIS undique concilies ^ ac culpam poena premat comes ! Sed ne- que bellica tantum gloria laudibujque civi- libus Itbus contenta, patrocinium quoque lite^ rarum in TE, ac velutl tutelam, fufcc-- pijli ; In Petropolin ji M, Jicutl in quandam M^ufarum arcem, doSiplJi^ mum quemque arcejjtjii ; Rip[Jicaeque' juventutis Jlorem per varias Puropae gentes, bonis literis injlituendae, arti'- bus quibufque utilifftmis erudiendae, cog- nitioneque nitioneque naturae fcientiifque exornandae^ ad patriam famam tum fujiinendam^ tum amplificandam^ undique dimfijli. Haec fumma TtU A laus ejl^ quamque parem nemo antea princeps ejl unquam confecu-‘ tus. Hic eorum TUI regni hfioriam confcrihentium exultet triumphetque ora- tio oportet. IM- I M M 0 Ah M M adnixe pre* catur SACRJE TUM imperatorim majestatis, Suhjc6ius devotijjimus, Humillmufque, GEORGIUS BACHMETIEV. 'mm ni."i .f ■f« '.jr.'' % .■n 'A:4i. ’ .A** V .J « •, •f-- ,-5 ).;■■<- ’M‘'< - .. • V I «I. 'S •',vi;^ ' ' - «X * ■' < . ■'.»•• ' -, -\ ^ . _ ■ ' *'■ ' -rf’ ■' ; , ■ ' 2 • ;, ■ ' ■: . ■ t**' . 'f’'i ; •' * ' • - IK. ♦ ‘ .. ■ * , . ‘ * / • ,. " '';' ■‘(P* ..A. r . .- .r, . ' • ' l*^‘. 'iviV '>•, -. > il rf ( ' i i , ,.v ' ,-M 4 ^v\U'vVi . ’iA wK Sii 0 V* ' 'i il/. i‘:-^^ ' f .'■* ■ n , 'W ■}(' * * I 1 :/-.,• lx%: - .rh , ■/. ; .»; • ^ 51 A ‘ </ ^V-;',v;.,:;. ** , • ^ ^1- * »r» !•■ • ’7 ^ '. • ■ I ■ . ft T.ENTAMEN MEDICUM INAUGURALE, D E VARIOLIS INSERENDIS. ULLA quam medicina erroribus -L ^ eft fcientia magis obnoxia, ne- que ulla in alia error adeo nocet, A- liis enim rebus ftudentium animos fal- fa pariter ac vera fententia deledlat, lo- cum forfan praebitura opinionibus in- geniolis fingendis, quae, dum a vero aberrent, neque ordinem tamen caufa- A rum 2 DE VARIOLIS rum mutare, neque vim earum con- turbare valent. Variae hinc philofo- phorum fe6lae ab antiquiflimis ufque temporibus floruerunt, quarum aliae alias flbi difciplinas inftituendas, fuif- que commendandas, curarunt. Nullum vero ex hac dodlrinarum fiicceflione, dum flbi quaeque invicem in fuos arrogabat imperium, refpublica humana detrimentum capiebat. At in medicina longe aliter res fe habet. Hic enim quae falfls nititur rationibus curatio vitam ipfam tollit. Haecce ad errorem proclivitas magna certe ex parte variae ifti multiplicique machinae, qua in Audenda ars noAra verfatur. INSERENDIS. verfatur, tribuenda eft. Mihi vero li- ceat et aliam quoque erroris hujufce rationem afferre, ex eo nempe quod novis facpe remediis novifque curandi confiliis, utcunque falutaribus, adeo pertinaciter et flolide refiftatur. Qua autem de caufa novis iftis remediis methodifque quorum vis et efficacia recenti quoque experimento confir- mantur, adeo refiftitur, non facile dic- tu eft. An quod quae labore quaerun- tur Inviti relinquimus ? An quod quas dudum jam fovemus opinionibus haec- ce remedia methodique adverfantur ? Cavendum quidem eft, ne novarum re- rum cupidi ea amplecftamur quae noci- tura funt. Quid autem ? An ex hifce folummodo quas rationes allegavimus, optimis 4 DE VARIOLIS optimis iftis remediis, Opio, nempe, Mercurio, Corticique Peruviano, adeo olim refiftebatur? An ratio ex his folis reddenda eft, cur Sydenhamo fagaci variolis tam feliciter medenti fui tem- poris medici adeo violenter obftabant? Quis vero non dolet, viros alias excel- lentidimos bellillimae ifti maximeque falutari inhtionis inventioni, de qua nobis hic agendum eft, tam fortiter adverfatos efle ; quum nulla fit felicior medendi via ab hominibus unquam excogitata ? Quae ad inventum hocce praeflantiflimum pertinent in unum colligere, ac pro viribus illuflrare, fum- mos artis medicae honores, fecundum almae noftrae academiae inflituta, am- biens, mecum decrevi. Ante INSERENDIS. 5 Ante vero quam modum morbi com- munidindi artificialem attingam, bre- vem ipfius morbi hiftoriam contexam oportet, quippe quae ad infitionem quoque explicandam haud parum con- ferat. Variolae, quod plerifque * nunc vi- detur, non multis abhinc feculis inno- tuerunt, quum apud antiquos, quibus nulli accuratiores in morbis fuorum temporum defcribendis, nulla hujufce morbi defcriptio f extet. Apud A- B fros * Boerhaavio, Van Swleten, Mead, et fere om- nibus de hac re hodiernis fcriptoribus. -)■ Vide Van Swieten Comment. in Boerhaavii Aphor. Tom. v. p. 2. 6 DE VARIOLIS fros praefertim vero in ^thiopia, originem fuam ccpiffe dicitur, annis fere f fexcentis poft natum Chriftum ; atque Afia in Europam una cum pro- fligatis fidelium turbis, qui bello facro merebant, migraflfe. In variis deinceps Europae regionibus vel mitius vel fae- vius hicce morbus invaluit ; paucos au- tem impune demittens quos femel ad- ortus eft. Duplicem quandam variolarum divi- flonem * Vide Meadii Librum de Variolis et Morbillis, p. 7. f Secundum Reilke. Vide Mead de Var. &c* P- 3- INSERENDIS. / fionem medici ^ inftituerunt, in vario- la s nempe difcretas cor^uentefque. Variolae f difcretae cum rigore quodam et horrore incipiunt, quae magno deinceps calore, capitis et dorfi dolore vehementi, vomitione, inque adultis ad fudandum proclivitate, ac in regione quoque epigaftrica, hmul ac prefla fit, doloris quodam fenfu, ex- cipienda funt. Eruptio, diem circiter quartum poft morbum inceptum, ali- quando * Sydenhamus, aliique. f In tradendis variolarum fignis, audoritatem Sy- denhami, qui de medicis, propter fuam admodum luculentam hujufce morbi defcriptionem, optime meretur, fecuti fumus. Vide ejus opera univerfa, Lugd. Batav. anno 1741 edita, p, 132, et alibi. 8 DE VARIOLIS quando ferius, rarlffime autem citius, apparet. Nunc quae eruptionem an- tecedebant fymptomata vel multum mitigantur vel prorfus evanefeunt ; nib quod proclivitas ad fudandum ad- huc maneat. Macularum fubrubida- rum formam, aculeorum pundla refe- rentium, eruptio primum induit ; quae maculae hic et illic circa faciem, feu cervicem, five pedlus, atque per totum denique corpus prodeunt. Dolor fi- mul in faucibus fentitur, qui cum puf- tulis furgentibus vehementior fit. Puf- tulae majorem in molem indies cref- cunt, inque faftigia furgunt. Cutis vicinaeque corporis partes rubore et inflammatione afficiuntur. Diem cir- citer odlavum, a primo morbi infultu, veficula INSERENDIS. 9 veficula quaedam, fluidum fubflavum continens, fupra puftulae cujufque api- cem apparet. Pofl: diem undecimum, inflammatio minuitur, puftulaeque a- refcunt, deciduntque: Ac circiter diem decimum quartum, flve quintum, pror- fus abeunt. Quum puftulae decide^ rint, fquamulae quaedam oriuntur, fo- veas faepe poft fefe relinquentes. Per totum morbi curfum alvus aegro a- ftringitur. Sub hac potiflimum facie variolae regulares et benignae fefe o- ftendunt. Eadem fymptomata eruptionem an* tecedentia, multum vero faeviora, va- riolas confluentes flve malignas comi- tantur, nifi quod aegro non eadem ad C fudandum lo DE VARIOLIS fudandum proclivitas adiit, quodque diarrhoea eruptionem aliquando prae- cedat, ac per aliquot poft dies perftet. Citius hic fit eruptio, die nempe ter- tio vel etiam ante, nunquam autem fer rius, nili vi fymptomatis cujufdam pe- culiaris eruptioni obftetur. Quanto citius pullulae prodeunt, tanto magis fore inter fefe uti confluant, videtur. Signa eruptionem praecedentia adhuc manent, neque quicquam mitigantur. Hic et pullularum ipfarum forma dif- cretarum pullulis dilfimilis videtur, at- que alia magis exanthemata referunt, veluti eryfipelas morbillofque. Proce- dente morbo, pullulae non in molem quaeque dillindlam et evidentem cref- cunt, fed aliae in alias implicitae con- globantur. INSERENDIS, I [ globantur, faciemque veliculae gran- dioris totam partem tegentis, colore fubfufco, quaeque, prout faevit mor- bus, magis nigra fit, fibi induunt. Pofl diem o6lavum, colorata magis et hirfuta cutis evadit, donec et ipfa fquamulis grandioribus decidat, quod, in variolis malignis, raro ante diem vigefimum quartum accidit, forma corporis facie- que pullularum cicatricibus faepe lace- rata. Praeter haec, et alia duo fymp- tomata funt, variolis confluentibus pro- pria, falivatio fcilicet in adultis, inque infantibus diarrhoea. Haecce falivatio fere fimul cum e- ruptione confpicitur, nonnunquam an- te, aliquando poft ; diemque circa un- deci- DE VARIOLIS 1 2 decimum, gradatim minuitur, dum et tumor quoque vultus decedat, manus mox invafurus. Diarrhoea non aeque cito infantes, ac ptyalifmus adultos ad- oritur ; quocunque autem tempore in- cipiat, morbum per curfum reliquum comitatur. Duos hunc in modum hujufce mor- bi flatus raptim exhibui, neque longius progredi, vel fymptomata anomala ex- aminando, vel etiam quae communia funt plenius explicando, quos mihi fi- nes, ex operis natura, impofui, finunt. Variolae enim naturales opus fibi pro- prium vindicarent. Qui igitur mor- bum hac fub forma dignofcere cupiunt, Sydenhamum, aliofque fcriptores prac- ticos. INSERENDIS. 13 ticos, adeant. Mihi enim, utpote qui fatis jam in limine differui, ad modum iftum morbi fano corpori communican- di, quae vocatur inlitio, feftinandum eft. De indole vero morbi pauca quae- dam dicenda funt ; quippe quae cognita et ad morbum inferendo communican- dum et inlitum tra6landum multum conferant. Quanquam autem copia hic mihi detur eruditionem quandam me- dicam oftentandi, dum vel aliorum hy- pothefes proferre vel refutare licet, ab Rhaze ifto, qui primus * de hoc morbo fcripfit, ad viros deinceps clariffimos, uti D * Vide Friend*s Hiftory of Phyfic, Tom. ii. p. igo. 14 DE VARIO LIS uti Hoffmannum, Violente, Hahnium,. aliofque progrediens, nullam tamen hujufmodi rationem inire ftatui. Quos enim alii errores errarunt, praefertim. quum quae eos refellant argumenta in libris inveniantur, quorum cuique co- pia eft, et fcriptorem pariter recenfere piget, et ledlorem perlegere. Senten- tiam igitur illam quae potiflimum va- let, quaeque ponit materiam variolo- fam in fluida nollra uti fermentum a- gere, eaque ad naturam fuam aflimila- re, folummodo hic referre in animo eft.. ♦ Quoniam haecce opinio, quae alias aliis temporibus facies * induit, multis morbi * Vide fententias quas circa hujus morbi natu- ram INSERENDIS. 15 morbi phaenominis analogiaque che- mica ftabiliatur, fidem fibi haud im- merito conciliavit. Sunt autem quae ei objiciantur ; quorum pauca nunc proferam. Neque enim, fi variolae ex fermen- tatione penderent, atque fluidorum no- flrorum exinde aflimilatione, quicquid efTet caufae, cur hicce procefTus, fimul ac inceperit, unquam defineret, quum chylus fyflemati perpetuo fuppetat, at- que in fanguinem ejus nutriendi caufa convertatur, ac nova femper materia fic fermenti variolofi adioni fubjicia- tur. Fermen- ram Rhazis, Sydenhamus, multique alii protule- runt. i6 DE VARI OLIS Fermentationem non effe morbi caufam ex aliis quoque rebus colligitur. Quum enim, quod aliquando accidit, mulieres gravidae variolis correptae morbum cum foetu in utero * non com- municent ; vel f quum infans in lucem editus * Talis cafus narratur in epiftola Boerhaavii ad Baflandum. Vide Swieten Comment. in Boerh. Aphorif. Tom. 5. p. 72. Similes quoque cafus in- veniuntur apud Phil. Tranf. abridged, Tom. iii. .p. 308. et Mead de Variol. et Morb. p. 65. &c. f Talis autem cafus, in Comment. de Rebus in Scient. Natur, et Medicinae Geftis Lipfiae, VoU xxiii. Pars i. ex Freid. Chrift. Stolleri Obferv. Medie. &c. defumptus hifce verbis refertur : ‘ Foe- ‘‘ mina, quae puerperii calamitates faepius feliciter ‘ erat pafla, neque tamen variolis laboraverat, edi- dit aliquando partum, mortuum quidem, veris ta- ‘ men variolis obfeflum. Poft o0:o annos autem, * ipfa variolis confluentibus efl: affefta.* INSERENDIS. 17 editus variolarum puftulis coopertus fit, dum mater, nunquam antea cor- repta, immunis evadit, neque nifi mul- to poli tempore hocce morbo ple6la- tur ; in hifce cafibus fermentatio vix caufa efle videtur, quoniam ex fluidis matris et foetus adeo inter fe connexis, aliifque ex aliis mutuo pendentibus, nulla ratio reddi poteft, cur alter im- munis evadit alterve corripiatur. Praeterea, fanguis ipfe folus, fi natu- rae contagionis aifimilatus eflfet, mor- bum infitione communicare debet. Quumque hac de re dubitarem, expe- rimentum inftituere quo certior fierem decrevi, quod tamen exfequi non po- E. tui. i8 DE VARIOLIS tui, variolis eo tempore hac urbe ^ ex- ulantibus, neque quenquam inveni cui volenti eas infererem. Hoc autem ex- perimentum line fuccelTu inftitutum poltea didici, auctoritate nifus illullrif- hmi Bakerf . Ac, ne plura dicam, quum nec ex hac hypotheli, neque quacun- que ex alia, quam fcio, ratio fat pro- babilis reddi pollit feu fyllematis adeo mutati, uti labem variolofam non ite- rum accipiat, live morbi ad cutem pro- puli! ; hypothelis ideo ipfa parum fuf- licit, atque hinc falfa aeltimanda elt. Quoniam viros tot clariflimos hu- jufce morbi caufa adhuc latuit, adolef- centi * Edinburgo. f Vide Baker, Inquiry into the Merits, &c. p. 7. Lond. 1766. INSERENDIS. *9 centi certe artem fuam in limine falu- tanti, effe dedecori neqnit, et ipfum cau- fam latere. Medici vero prudentis, morbi caufam ignorantis eft, ejus elFec» tus diligenter perfpicere, operamque fuam navare, ut faevitiam eorum miti- get cohibeatque. Ac in variolis mor- bum * inflammatorium hi eflPedlus con- llituere videntur, ad corporis fuperfi- ciem praecipue tendentem. Diathefls haec phlogiftica ex febris natura fac apparet, quae fynocha f eft ; et ex ef- fectibus * Vide Illuftriir. Cullen, Firfl; Lines, VoL ii. p. 127. edit. ult. I Hujufce febris definitionem Clariff. Cullen his verbis complebitur : ‘ Calor plurimum aubus, ‘ pulfus frequens, validus, et durus j urina rubra ; ‘ fenforii 20. DE V ARIOLrs feftibus falucaribus quos regimen an- tiphlogifticuin rite adhibitum edit. Quumque morbi omnes inflammatorii in morbo prorfus contrario, debilitate nempe, definere poflTunt, variolae nom nunquam malignae vel confluentes e^ vadunt, in quibus febris, cui typhi * natura eft, debilitatifque figna alia ma- riifefta, methodum aliam medendi, quam quae in ftatu inflammatorio ad- hibebatur. ‘ fenforii fundiones parum turbatae.* Vide ejus Synopfin Nofol. Metbod. &:c. Gen. iv. -j- Idem. cel. vir hanc typhi definitionem tradit : ‘ Morbus contagiofus ; calor parum audus ; pulfus ‘ parvus, debilis, plerumque frequens j urina pa- ‘ rum mutata ; fenforii funftiones plurimum tur- , ‘ batae ; vires multum imminutae.’ Vid Gen. v. INSERENDIS. 21 bibebatur, nunc efle adhibendum indi- cant. His igitur generaliter de morbo po- litis, ad inlitionis naturam particula- rem examinandum nunc accedam. Inlitionis inventio, ficuti et multae aliae inventiones utiles, forte fortuna *, quod videtur, obvenit, quum nec in- ventorem, neque quo demum tem- pore Iit inventa, novimus. CircalTen- libus -f autem haec inventio tribuitur, atque ex Graecia deinde per totam Eu- F ropam * Vide Kirkpatrick.*s Analyfis of innoculation, &c. p. io6. f Vide Mead de VarioU et Morb- p. 74. 22 DE VARIOLIS ropam migrafle dicitur. Quum primum in Europam infitio allata elTet medico- rum alexipharmicorum perniciofa me- thodus variolas tradlandi apud mul- tos adhuc valuit, quae funeftam mor- bi naturam adeo augebat, ut tum re6le diceretur. « Quacfitaeque nocent artes ; ceflere magiftri, Phillyrides, Chiron, Amythaoniufque Melampus ; Saevit et in lucem Stygiis emifla tenebris Palida Tillphone Inque dies avidum furgens caput altius effert Nihil igitur ad ftrages, quas hic mor- bus edidit, cohibendas magis apta quam inlitio videbatur. Attamen multum ei utcun- * Vide Virgilii Georgica, Lib. iv. I. 549. INSERENDIS. ^3 utcunque falutari refiftebatur. Pra- vam hanc de infitione opinionem re- futavit experientia, tempus vicit, at- que morem falutarem late jam per gentes propagavit. Regiis enim ex- emplis infitio nunc fancitur, ex quibus nullum magis omni laude dignum quam quod Sapientissima Russi^e Impera- trix, ante populi fui oculos, exemplum edidit, quum, fuam populi faluti falu- tem poftponens, ipsa fere prima om- nium SE8E inlitioni fubjiceret, eamque illuftriflimi hujus exempli ope per fines imperii propagaret. Si quis putet infitionem, utcunque falutarem, adverfum variolas iterum ingruentes non valere, opus Dodoris Baylies 2}^ D E - V A R I O L I S Baylies ^ Regis Boruflbrum Archiatri, adeat ; quod fi perlegerit, quaeque a Dodoribus Archer f , Watfon, et Ba- rone Dimfdale de infitione dicuntur, aliorumque II multorum fententias, quae hic * Vide ejus Fads and Obfervations relative to Inoculation in Berlin. Edin. 1781. -j-Hicce cel. vir. affirmat, in EpiftolaadDoftorem Baylies fcripta, quae in p. 5. operis jam citati inve- nienda fit, fe nunquam novilTe aliquem per fecun- dum vicem, poft infitionem variolis laborantem, quanquam fub cura fua in Nofocomio ad variolaa curandas et infitionem exercendam Londini infti- tuto, praeter alios, viginti fex mille aegros habuif- fet. J Hi cl. viri longa et lata experientia edodi ean- dem fententiam confirmant. II Baker, Bromfield, Monro fenior, plurimique alii. INSERENDIS. 25 hic afferri poffunt, fimul conferat, prae- judiciis renunciet oportet. . Sin autem nil eum eorum audoritas moveat, quae a me hic fint dicenda certe minime va- lebunt. De infitione capitibus fequen- tibus differemus. I. Quo praefertim vitae tempore infitio fieri, debet ; II. De aegri cui variolae inferendae funt conftitutione ; III. De anni tempeftate infitioni maxime accommodata ; IV. Quae ante infitionem debent parari ; G V. 26 DE VARIOLIS V. Quae ad inferendum materia fe- ligenda eft ; VI. Quae, durante infedione, trac- tatio efle debet; Quaerendum eft. I. Quo praefertim vitae tempore in- fitio fieri debet. Quum, ut ante notavimus, contagio variolofa morbum inflammatorium ci- eat, qui variolas inferunt aetatem if- tam feligere debent, fi penes eos fit fe- ledlio, in qua fcilicet inflammatio fa- cillime vincitur. Infantiam infitioni efle maxime accommodatam pariter ip- fa ratio et experientia demonftrant; et, quan- INSERENDIS. 27 quanquam infitio feliciffimo cum fuc- celTu fit quocunque vitae tempore faepe adhibita, nulla tamen aetate fe- licius fieri, quam ex duobus a natu an- nis ad ufque pubertatem medici 'f' no- tarunt. Ante vero quam infans fit duos annos natus, prudentis eft infiti- onem vitare. Praeter enim morbos varios, quibus haec aetas efl: obnoxia, quique variolas faeviores reddere pof- funt, convulfiones, nempe, variaeque canalis alimentarii affedliones, et quod admodum difficile fit hujufei aetatis infantibus * Vide Schult2’s Account of Inoculatio n, &c. p'. 4. Dimfdale, aliique. f Vide Dimfdale’s prefent Method of Inocul. p. 9, et Cullen’s Firfl: Lines, Vol. ii. p. 152. 28 DE VARIOLIS infantibus fuadere ea quae neceffaria funt per morbi curfum aflumere, hoc quoque timendum eft, ne quae ex ne- ceffitate inflammatio fit tenues fuos fpiritus teneraque corpora pervellat exhauriatque, ac variolarum fpeciem quandam malignam edat, quoniam hif- ce infantibus plures puftulae * adnaf- cuntur, quam in maturioribus fit. At- tamen, fi morbus adeo valeat, ut diffi- cile fit eum via naturali ingruentem repellere, ad infitionem hic, fumma ta- men cum cura, confugiendum eft, ne infedlionis naturalis periculum infans fubeat. Poft annum aetatis fecundum elapfum, quanto citius infanti variolae infe- * Vide Dimfdale*s prefent Method of Inocuia- tion, p. II. INSERENDIS.. 29 inferuntur tanto melius, quum, et fo- ras exire infantes tum cupiunt, et ne» ceffitas faepe fic eos huc et illuc geftan» di, unde morbo naturali obnoxii eva- dunt. Curfus enim morbi in infanti- bus plerumque adeo mitis eft, ut inb- tio jufte et fine periculo adhibeatur. Et puberes majorefque natu quoque variolarum adhuc expertes infitione quamprimum uti debent ; quippe quae negledla et formae et ipfae vitae olim noceat. Neque enim quod morbum adhuc effugerint ideo certum efl, ni- hil pofl periculi fubituros, praefertim quum « Quid quifque vitet, nunquam homini fatis Cautum eft in horas }” H quumque 30 DE VARIOLIS quum que infitio feliciter omni vitae tempore adhibita fit. II. Quae fit aegri cui variolae infe- rendae funt conflitutio. Quo quifque fanior fit, eo facilius morbum quemcunque feret. Quibus igitur firma corporis conflitutio con- tingit, facile iis medicus auxiliatur. Sed multi funt quibus non eadem efl felici- tas, quos diligentiflime curare medicum pportet. De nullis tamen nifi de mor- bis chronicis hic nobis dicendum efl ; neque enim fana mente quis in animum induxerit variolas cuivis morbo acuto laboranti inferere. Qui vero morbo chronico INSERENDIS. chronico laborant liberius * tradlari poffiint, quam olim exiftimatum eft, ex argumentis forfan eorum qui infitioni obftabant, quique fcrophulam, aliofque morbos corpori inhaerentes variolis in- fitis excitos, efle ponebant. Haec au- tem aliaque argumenta experientia de- levit ; ac, contra, comprabatum efh, tales corporis habitus aliquando in melius efle poli variolas converfos f ; quum- que fcrophula aliique pravi habitus curfum variolarum mitem J exhibue- rint, * Vide Cullen’s Firft: Lines, Vol. ii. p. 150.;, Bromfield’s Thoughts, &c. p. 6. ; Dimfdale’s pre- fent Method of Inoculation, p. 12. I Vide Cullen’s Firft Lines, Vol. iv. p. 364. J Vide Cullen, Bromfield, Dimfdale, ut antea ci- tatos. 32 DE VARIOLIS rint, hinc colligitur, eos hoc modo af- fe6los, pro infedlione communi, mitio- rem queridam morbum fubituros, dum rite ad morbum recipiendum paren- tur; mulieribus etiam gravidis infitio* adhibita fuit; fed, hoc nili res ipfa fla- gitet, haudquaquam fieri debet. II L De anni tempellate infitioni maxime accommodata. Ver et autumnus, utpote anni tem- peftates mitiflimae, caeteris tempellati- bus anteponi folebant. Attamen mi- nime hoc experientia comprobatum eft ; plures enim pullulae ex verna f in- fitione * Vide DImfdale on Inoculation, &c. p. 21. f Vide ejufdem operis, p. 14. INSERENDIS. 33 fitioiie quam aliis tempeftatibus faepe proveniunt ; autunmufque ob mor- bos varios epidemicos, qui tunc fae- viunt, non fat tutus habendus cft. Ad infitionem tamen quocunque anni tem- pore f confugi poteft, dum fedulo ca- veatur ne vel fummus calor, vel frigus fummum, adfit. IV. Quae ante infitionem debent fieri. Olim in ufu fuit eos, quibus vario- lae inferendae erant ante menfem J I circiter * Vide Baker’s Inquiry, &c. p. 6. I Cullen’s Firft Lines, Vol. ii. p. 153. ; Dimf- dale on Inoculation, p. 6. j Bromfield*s Thoughts, Scc. p. 26. I Vide Kirkpatrick*s Analyfis, &c, p. 302. 34 DE VARIOLIS circiter quam infitio fiebat praeparare. Brevius aliquanto nunc fit, et nullum forcaffis incommodum oriretur ex in- tervallo etiam breviore introdudlo. Quum enim praeparatio praecipue con- fiet regiminis antiphlogifiici ufu, per dies certe novem vel decem quod commune efi, confiitutio corporis vel firmiflima attenuetur oportet ; pericu- lumque imminet ne confiitutio nimis fra(5la in variolas confluentes irruat f. Cafus ifii pauci funefii, qui infitionis nafcentis culpandae anfam praebuerunt, ad * Vid Dimfdale on Inoculation, p. i8. ; Ba- ker’s Inquiry, &c. p. 6, f Bromfield quoque putat, nimiam praeparatio- nem faepe nocere. Vide Thoughts arifing, &c. INSERENDIS. 35 ad longam hanc praeparationem funt fortaffis referendi. Variolas ipfe qui- bufdam non ante praeparatis inferni, quod et multis in aliis fadlum vidi, quibus omnibus morbus contingebat mitiflimus *. Verum etiam ii qui fir- miflimi funt, et quibus ideo praepara- tio neceflaria videtur, diaeta tenuiore vidlitantes, atque unum alterumve diem cibo a carne confedo abftinentes, priuf- * 111 uft. Baro Dimfdale tamen ipfe, in opere fuo ultimo, cui titulus, Trads on inoculation, &c. Londini anno 1781 edito, fe variolas faepe inferu- iffe fine ulla praeparatione, et nihil exinde incom- modi obfervalfe refert; Vide p. 125. et feq. Fe. lices quoque infitionis effeftus fine praeparatione videre licet apud Monro fenior. Account of Ino- culation in Scotland, p. 18. 36 DE VARIOLIS priufquam infido fit, ab omni diathefi inflammatorio liberabuntur. Mercurialia, praeferdm mercurius * dulcis, cum ftibinis conjund:a, uti pro- priae praeparationes plerumque adhi- bitae funt. Haecce remedia ex hoc fortaflis originem fuam deducunt, quod Boerhaavius f arbitratus fit horum me- tallorum conjundrionem antidotum ef- fe adverfus virus variolofum. De hoc vero efFedtu peculiari dubitare licet. Neque aliter, nifi ut evacuans, mercu- rius dulcis agere poteft. Sed, quum tormina mercurius faepe gignit, et pauca • Dimfdale on Inoculation, p. i8. j Kirkpa> trick, Baker, multique alii. f Vide Aphor. 1392. INSERENDIS. 37 pauca quidem ejus copia ptyalifmum aliquando cieat, laxarivum pro eo fub- ftituere magis e re eflet, cujus opera- tio minus debilitans et refrigerantior evaderet, uti tartari cryftalli, aliique fa- les neutrales. Talis praeparatio firmi- oribus et magis plethoricis convenit ; fied, in infirmioribus tenuioribufque, a- lia tradlatio requiritur. Iis diaeta ge- nerofior, vinique ufus moderatus, prout res pofcit, concedi poteft No6lu opii exhibitio, durante prae- paratione, in utroque cafu, ad morbum mitigandum conferre pollit. Opium enim, quod notum eft, irritabilitatem ^ fenli- j p. 2®. ^ Vide Dinxfdale on Inoculation. DE VARIOLIS fenfibilitatemque minuit ; ideoque ve- rifimile eft, hoc remedium utile fore ad adlionem contagionis variolofae fran- gendam, corpus ejus effedlibus minus obnoxium reddendo. Infitio fada inter menfes mulierum nihil nocet *. Sin autem poflit infitio differri, melius eft, quum inter menfes fieri minime iis gratum fit. V. Quae materia fit feligenda, et quo pa<fto adhibenda fit. Medici olim arbitrantur efle maximi momenti materiam infitioni rite accom- modatam f Vide Dimfdale, p. INSERENDIS. 39 modatam feligere ; infedlionem vario- lofam opinantes et. alios morbos cor- pori ejus, cui materia dctra6la eft, in- haerentes poffe communicare. Expe- rientia do£ti, hanc opinionem elTe fal- fam reperimus, materiamque, aegris aliis morbis laborantibus detradlam, fo- las variolas * communicafle, materiam- que quoque, de variolis malignis de- tradlam, fpeciem mitem 'f' edidiffe. Pru- dentis tamen eft, materiam ei detrahere omni exceptione majori ; quanquam ex iis quae diximus videtur, nihil opus efle, rebus urgentibus, attentione ad- modum fcrupulofa. Neque multum refert • Vide Kirkpatrick^s Analyfis, p. 172. etMonro ienior, Account of inoculation in Scotland, p. 44. f Kirkpatrick*s Analyfis, &c. p. 167. et feq. 40 DE VARIOLIS refert materiae variolofae maturitas, quum vel humor maxime exiguus de puftull detradlus ad morbum commu- nicandum fatis valeat. Idem quoque dicendum eft de hoc, an materia aegro variolis naturalibus an inlitivis pare- tur, locus ubi inferta fuit materia omni alio a nonnullis 'j* praepoi^itur. Ma- teria adhuc recens certius quidem a- git ; attamen, etfi fcalpello aliquantum fervatum, halituque vel aquae calidae vaporibus ante madefadlum, quam ad- hibeatur, variolas pariter ciet. Quod * DImfdale on Inoculation, p. 27. ; Baker*s In- ^ulry, &c. p. 9. f Dimfdale, p* 28. INSERENDIS. 41 Quod ad ipfam operationem attinet, quae a Barone Dimfdale defcripta fir, ea optima videtur Sagax ille medi- cus incifionem tenuem fcalpello, cujus pundlum materia variolofa imbuitur, in parte brachii carnofa, ita ut cutem tantum veram attingat, faciendum vult, parvique deinde vulneris labia aperienda, materiamque variolofam ibi deponendam, fcalpellum fuper orifi- cium abftergendo. Incifiones fimiles fieri pofiunt una alterave parte bra- chiorum amborum, ad majorem fecu- ritatem. Vulnera tunc fine ulla cura- tione relinquenda funt f. L VI. * Vide Dimfdale’s prefent Method of Inocula- tion, p. 24. f Idem, et Baker’s Inquiry, p. 9. 42 DE VARIOLIS VI. Quae, durante infedlione, tmc- tatio effe debet. Simul ac infedlio incipit, eadem fere fymptomata occurrant, quae in variolis naturalibus, quaeque antea deferipta funt. Mitiorem tamen prae fe ferunt fa- ciem ac ut plurimum difereta funt. At- tarnen infidonem variolae confluentes, quanquam raro, interdum excipiunt, quod ad majorem fyftematis proclivi- tatem in putredinem ruendi fortaflis referendum efl; Quae hic obveniunt fymptomata, eadem quoque funt, ac in variolis via naturali allatis. Pofl: infitionem faftam, ut omnis ca- lor aegro longe abiit oportet. Atque ut * Vide Cullen’s Firfl: Lines, Vol. ii. p. i6i. INSERENDIS. 43 ut quam maxime regimine antiphlo- giftico utatur. Quod ad infirmos ta- men debilefque attinet, iis magis, prout res poftulat, indulgendum eft. Non nifi die fecundo poft fa6lam in- fitionem infediio apparet et tum, ope tamen lendis, contracElio videtur cutis circumcingentis, maculaque flava circa incifionem. Hoc morbi tempore mer- curii dulcis praeparationem fub quavis forma, exhibere in ufu f fuit. Eadem autem objici poflfunc mercurio hic ad- hibito, ac antea in praeparationibus, Immo et magis pcriculofus hic ufus e- jus eft, quippe qui pravos efteclus edere poflit, * Vide Dimfdale’s prefent Method of Inocul. p. 30. et 31. t Idem, p. 31. 44 DE VARIOLIS pofTit, os nempe frigori expofitum lae- dendo, dum mercurius operetur. Ea tamen frigoris commoda funt, uti re- frigeratio interpellata non facile com- penfaretur ullo commodo ex mercurio dulci quaerendo ; praefertim quum opi- nari liceat, remedium iftud eo maxime prodelTe, quod vi fit praedita purgativa. At, pro eo remedia alia, aeque efficacia, fales nempe neutrales, fennam, man- nam, jalapam, &c. fubffi tuere pofTu- mus. Die * quarto vel quinto pofl vario- las infertas, pruritus quidam ab aegro fentitur Quae de progreflu infedtionis narrantur, ex aufloritate Dimfdale praecipue fcripfmius. Vide Dimfdale on Inoculation, p. 30. et feq. INSERENDIS. 45 fentltur ea in parte qua fiebat infitio, quae inflammata videtur, duraque tac- tu eft. Simul parvula puflula, fluidum lucidum continens, eft videnda. Diem circiter fextum dolor quidam et rigi- ditas in axilla fentitur, quod plerum- que pro bono felicique omine habetur; quia fymptomata eruptiva cito adve- nire hinc colligitur, morbique lenita- tem in futurum tunc licet augurari. Die feptimo, vel, quod faepius, die oc- tavo, fymptomata febrilia eruptionem antecedentia, levis fcilicet capitis do- lor dorfique etiam dolor fe invicem excipientes, rigores quoque et calores alternantes, apparent. Hoc etiam tem- pore, fapor ingratus halitufque foetidus interdum notantur. Diem circiter de- M cimum 46 DE VARIOLIS cimum vcl undecimum, efflorefcentia quaedam circularis, mole majore vel minore, partem incifionis externam circumambiens, plerumque invenitur, qua vifa, fymptomata cundla molella magna ex parte, evanefcunt. Hunc curfum tenet morbus inlitivus apud aegros plerofque, quo tempore fymptomata adeo mitia funt, ut vix o- peram medicinae poftulent, nili quod tenui diaeta opus lic, purgatioque, quum e re videatur, exhibita, una cum aquae frigidae ufu libero, aegro litienti, utque aere frigidiufculo corpus expo- natur Quod ad hocce remedium, frigus * Vide Cullen*s Firft Lines, Vol. ii. p. 1 63. 5 DImfdale on Inoculation, &c. p. 35. et feq. INSERENDIS. 47 frigus nempe, pertinet, quae exinde beneficia derivanda funt a viris illuf- triflimis * adeo comprobata funt, ut nihil amplius a me ad efficaciam ejus ftabiliendam poffit afferri. Per totum morbi curfum, corporis frigori expoli- tio multum prodeft ; fed praecipue huc confugere oportet ante fymptomata c- ruptiva, quae faepe fymptomata tan- tum mitigat, ut, nifi ex pullulis poftea, morbus vix ab aegro fentiatur. Aeger nunquam in ledtum relegandus eft, fed, quam maxime fieri poteft, abfque fati- gatione, aeri femper aperto credendus. Sic aegri plerumque recreantur, mem- bra fomno refoventur, cibique appe- tentia \ * Monro fenior, Cullen, Dimfdale, Baker, et alii. 48 DE VARIOLIS tentia excitatur. De corporibus tamen tenellis, tempeftate praefertim faevi- ente, fedulo cavendum efl. Si frigore laedantur, potionibus cardiacis aegri refovendi funt. Poft eruptionem com- pletam, diaeta fortior adhiberi licet, donec gradatim ad priftinum vidlitandi morem aeger denique reftituatur. Haec fufficiunt ad generalem curan- di methodum in aegris plerifque, quae plurimum ad morbum mitigandum va- let. Exempla tamen quaedam funt mor- bi, vel ex ipfa aegri conftitutione cor- poris, vel ex aliis rebus quibufdamnon vitandis, in pejus indies ruentis. Ac morbi INSERENDIS. 49 morbi futuri naturam confti tuere non- nulli conati funt, ex lignis quae pars illa cui inlitio fit, exhibere folet Pra- vam variolarum fpeciem exinde augu- rantur, quum mutatio ea in parte tarda fit, quumque incifio, pro rubro et in- flammato colore, pallefcit, marginefque ejus plani fint, neque molellus quicun- que fenfus adiit. Haec morbi facies interdum ad ufque diem quintum vel fextum permanet, adeo ut dubium fit an inlitio fuccelTerit necne. Inflamma- tio his in cafibus liberiore purgationis ufu augetur ; quae tamen non fine dif- crimine adhibenda ell ; animum enim N fedulo * Vid. Dimfdale on Inoculation, p. 30. 50 DE VARI OLIS fedulo ad febris naturam, corporifque robur, advertendum eft. Quando morbus infirivus morbum naturalem refert, eadem curandi me- thodus, quae morbo naturali convenit, inftituenda eft. Si inflammatio multa fit, evacuantium magis aflfidua exhibi- tio, regiminifque antiphlogiftici, adhi- beatur oportet; quumque pulfus durus fiat, ac fymptomata multum augentur, etiam ad venaefedlionem eft confugi- endum Emetica f quoque multum profutura funt ; quoniam peculiaris fto- machi aflfedlio, durante morbo, ea indi- care * Cullen’s Firft Lines, Vol. ii. p. 163. t Ibid. i' V INSERENDIS. 51 care videatur. Convulfiones epilepti- cae, durante febre eruptiva, interdum obveniunt, quae femel tantum vel bis ingruant, vefpere eruptionem praece- dente, plerumque fecunda efle cenfen- tur. Sin autem faepius et plures in- gruant, adverfae aeftimantur, ac quam primum repellendae funt. Ad hoc ef- ficiendum, nihil aptius illuftrifT. Cul- len ^ reperit, quam opium in larga dofi adminiftrare. Poft eruptionem com- pletam, ad nulla fere remedia confugi- endum eft, nifi fymptomata perflent vehementia, quod, fi fiat, fique inflam- matio magna fit, regimen antiphlogif- ticum adhuc adhibendum eft. Si Cullen’s Firft Lines, Vol. ii., p. 164. « 52 DE VARIOLIS Si debilitas vero plurima fit, ac flui- dorum llatus putrefcens, quales vario- las malignas plerumque comitantur, corticis Feruviani tunc, vinique ali- quantum exhibendum eft, aegroque a- cidis nitroque faepe * utendum. Sunt qui opiata f a quinto morbi die ad uf- que finem adhiberi, volunt Epifpaf- tica multum profunt ad fymptomata quaedam mitiganda, qualia funt, fau- cium aflfedio, deglutitio difficihs, fali- vaeque excretio gravis. Quum efilorefcentia eryfipelati fimi- lis per univerfum pandatur, multum periculi * Vide Gullen*s Firft Lines, Vol. ii. p. i66. f Idem. l Idem, p. 167. INSERENDIS. 53 periculi affert; quod ad depellendum, a frieore nimio abhorrere, et ad rem e- dia tonica confugere, aegrum ^ opor- tet. Hunc in modum generalem mor- bi tradlationem inflituere fum aggref- fus. Symptomata quidem anomala quaedam non retuli; quippe quae, quum eadem iis non fit femper facies, non facile defcribantur, quaeque igitur prudentiae medicorum, ficut e re vi- deatur curandae, commendentur opor- tet. Haecce morbum applicandi metho- dus, applica tumque curandi, morbum adeo mitem lenemque efficit, uti nemo O fere * Vide Dimfdale, p, 45. 54 DE VARIOLIS fere nunc hoc morbo tollatur. Neque vitam folam tuetur infitio, verum pul- chritudinem quoque formamque con- fervat. Morbus enim antea hicce fae- vus, fi vitae quando aegri peperciffet, foeda faepe vulnera poft fe reliquit, a- deo ut formoliflirnis antea pulcherri- mifque, in quos, ob formam venuftam, omnium oculi converfi funt, facies tur- pis et deformis fieret. Ne vultus hoc modo deturpetur, mukae funt inven- tiones excogitatae; quum autem in vul- tu tegendo plerumque verfentur, quod. neceflario calorem ea in parte accumu- lat, inutiles omnino efie videntur, ne- que quicquam unquam commodi cer- tioris exinde provenit. Sed, ut frigus, debito modo adhibitum, ad morbum mitiorem INSERENDIS. 55 mitiorem reddendum adeo valet, haud improbabilis videtur, quod frigida fub- inde vultus lavatio ad faciem confer- vandam multum conferre poilic. Hifce generalibus de morbo jam perfecftis, neceflarium fortaffis videatur, quae demum fit variolarum infitivarum lenitudinis caufa inquirere. Atque hic lilentio praeterire non polTum quam hac de re Dodlor Gardiner, Collegii Regii Medicorum Edinenfis nuper Praefes, fententiam protulit. Ante vero quam eam tradiderim, liceat mihi publicam hanc occaiionem arripere meum in illum animum gratiffimum, ob multa ifha commoda, quae per qua- tuor annos, jam domo ejus utens, ex confiliis 56 DE VARIOLIS confilils amicis, praeceptifque dodlis, accepi, teftandi ; quod et lubentius fa- cio, quoniam tanta eft viri humanitas, modeftia, tamque alta eruditio, ut nc vel adulationis fufpicio efle poffit. Vir hicce ingeniofus putat, contagiones omnes per falivam in ftomachum re- cipi, primumque et ab initio in illud organum agere. Quae vero ad hanc fententiam confirmandam argumenta ab illo allata funt, ea hic referre non poflum ; fed ad ipfnm opus ^ leniorem remitto. Lenitudinem igitur variola- rum infitivarum huc referendam efle cenfet, quod in partem minoris mo- menti. * Vide Gardiner, Obfervations on the Animal Oeconomy, &c. Edinburgi anno 1784 edit. INSERENDIS. 57 menti, quam eft ftomachus, earum con- tagio primum * agat ; quum, contra, variolae naturales, fi contagio in flo- machum- recipiatur, in fyftema gene- rale durius quoddam efficiant necefTe eft ; ob multam fenfibilitatem, mag- namque hujufce organi cum aliis cor- poris partibus fympathiam. Haecce' fententia, quum admodum verifimilis fit, caufam variolarum infitivarum le- nitudinis quadam ex parte indicare vi- detur. Ad quaeftionem tamen plenius folvendam, huc quoque fpedlare opor- tet, quod nempe morbum cito adve- nire ante cognovimus, atque quod hinc corpus ei ingruenti praeparare P poffimus. • Vide operis jam citat, p. loi. 58 DE VARI OLIS, &c. pofiimus. Hinc quae variolas minus noxias poffunt efficere nobis ante fup- petunt, quaeque eas adaugent, poffii- mus vitare. Hinc timore, aliifque ani- mi pathematis, quae contagiones fae- viores reddunt, relifti poteft» ac quae mala edunt diaeta regimenque prava vitantur. FINIS. '• 'l' , I ( J i i T . 7ri^]^H^H 9 Li ^ V! V S TSSk V. 