title: Annales Academici / Hagae-Comitis
creator: Rijksuniversiteit te Leiden
text: Wat de Juristen aangaat: Nergens in ons land, waar de theorie van het regt en de kennis der wetten onderwezen wordt, zulk eene gelegenheid om tevens al vroeg door de belangrijkste regtsgedingen de praktijk en vooral de baliewelsprekend- 232 HUGO BEIJERMAN heid te leeren. De belangrijkste regtsgedingen zijn dáár het menigvuldigst te verwachten, waar de veelheid en het malkaar kruisen van belangen tot de meeste botsing en allerlei ingewikkelde vragen over het -mijn en dijn aanleiding geeft, zooals dat in'groote handelsteden altijd maar ook daar alleen het geval is. Sedert wij het tweehonderdjarig feest van het Athe- naeum vierden is Amsterdam in ’t bezit geráakt van een Geregtshof, en daardoor is de praktijk ook in die huivering wekkende zaken, waarin het over leven èn dood gaat, hier te leeren. Nu weet ik wel, dat de gele- genheid om de geregtszalen te bezoeken en daar de praktijk te zien oefe- nen en modelpleiters te hooren doorgaans uitgesteld wordt tot na het ver- krijgen van den titel van Meester; ik weet ook, dat sommige jonge regts- geleerden zich van de Universiteiten naar de Residentie begeven öm vooraf zich in eene uitmuntende school van praktiserende advokaten te vormen , — in ‘die Universiteits-steden bieden de gelegenheden zich daartoe minder gunstig aan — maar ik zeide sommigen, want de Fortuin laat dit niet aan allen, laat het zelfs aan niet velén toe. Hun wie die Godin minder vriendelijk toelachte en die haar dus in °t bedrijvig leven het meest zullen moeten ` vieren om begunstigd te` worden — watis hun lot? Zij zijn verpligt zich overal het land door de eeri hier de ander daar te vestigen en eene praktijk te beginnen zonder praktijk-kennis, en te pleiten zonder uit- muntende` pleiters gehoord te hebben. Zou het hun niet goed geweest zijn, reeds gedurende hunne laatste studentenjaren bij gewigtige gelegen- heden de geregtszalen bezocht, anderen gehoord te hebben aleer zij zelven optreden om gehoord te worden? Missen zij niet aldus dat uitnemende voorregt ter ontwikkeling, het voorbeeld? Hier ter stede kunnen Studen- ten in de meest ingewikkelde zaken uitnemende pleiters elkander den palm der overwinning hooren betwisten. Ontgaat iemand dit voorregt, ligt wordt hij dan niet wat hij'had kunnen worden, wat hij had behooren te worden. Openbaarheid in de bedeeling van het regt is een- beginsel vañ het uiterste gewigt in den Staat: Toader openbaarheid zwakke waarborg voor geregtigheid! Maar tusschen eene doode letter en een in °t aanzijn geroe- pen heilzaam werkend feit, welk een verschil! Wel nu! de goede pleiter ` trekt hoorders naar de geregtzaal; de gebrekkige pleiter drijft hen er uit: hij is een dooder van den ‘publieken geest opdat- púnt terwijl de goede pleiter dien publieken geest levendig maakt ten’ algemeenen nutte. Over het goed pleiten als middel om hen, wiè-dat schikt, in de pleit- zaal te lokken, beschouwd uit het oogpunt van maatschappelijk welzijn , zou nog wel meer te zeggen vallen. De Staat, b. v., neemt aan , dat elk met de wet bekend is. Onderstelling meer gewaagd, ja op erkénde on- waarheid gebouwd`~is er wel niet uit te denkenṣ' en' toch de kan- Staat haar niet opgeven: -haar laten varen is alle bevoegdheid: tot 'stráffen` opge- ven. Maar dan is toch ook elk middel op prijs te stellen en aante be- velen, dat die valsche onderstelling althans iets van hare onwaarachtigheid zou kunnen ontnemen. Onder de zeer weinige middelen, die ’t:publiek ten. dienste staan, om eenig begrip van regt en wet te verkrijgen, behoort zeker het bijwonen der audientiën en het hooren pleiten. Maar nu verwerft de pleiter zich op die wijze dan ook het karakter eens open- baren leeraars van’ zijne medeburgers. Ontoereikend zal dat onderwijs in wetkennis wel blijven, maar, nog eens, al wat die even onwaarachtige als dikwijls wreede onderstelling slechts eenigzins minder onwaarachtig en wreed zou kunnen maken verdient aanprijzing: beter iets dan niets. Men klaagt over het misbruik, dat er van de bekendheid met: wetsbepa- lingen, vooral in ’t correctionele, door de smalle gemeente gemaakt wordt. Zou men de klagt niet moeten omkeeren en haar den wetgever voor de voeten werpen? Die wetten moeten wel slecht zijn, waarvan: de:kennis schade doet aan ;de maatschappij ! ` Zoo is dan`ook van die zijde het voor de onpartijdige: regtsbedeeling zoo hoogst gewigtige beginsel van openbaarheid gered. ; 30 234 HUGO BEIERMAN Wij zijn gekomen tot de Studenten in- de Genees- en Heėlkunde. Hun tak van wetenschap staat met de kennis der natuur in onafscheidelijk ver- band: het ¿is de kennis der natuur maar in eene: bepaalde rigting. Het onderwijs in deze vakken onderscheidt zich van | dat in andere: Godge- leerdheid, Regtsgeleerdheid , Letterkunde vorderen niet zoo zeer stoffelijke hulpmiddelen als wel- werkzaamheid vam ’t. bespiegelend verstand; zij zijn uit boeken en mondelijke medèdeeling, de Genees- en Heelkunde zijn niet uit boeken of mondelijk onderwijs alleen , hoe voortreffelijk ook, te leeren: het vorderen behalve dat ook nog stoffelijke: voorwerpen, die onder het oog van den Student moeten gebracht, die :soms niet maar gezien, die ook betast, in één woord:binnen het bereik der zintuigen moeten geplaatst worden. ‘Daartoe is veel toestel noodig. Noemt mij ééne stad in ons Vaderland waar gevonden wordt wat hier, en hier alleen, reeds voorhande is of met weinig moeite en koste kan aangeschaft worden, om de studie der Medicijnen en der Chirurgie tot hooge volkomenheid: te: brengen ? Gedeeltelijk, ja! wordt dat alles reeds aangewend, maar ook slechts gedeeltelijk, terwijl het bij eenige beguhsti- ging van het Gouvernement nog oneindig meer nut zou doen, en zelfs het geheele Vaderland zou baten; want waarlijk, al de hulpmiddelen, waar- van sommige eenig in hunne soort, mogen, moeten niet langer slechts gedeeltelijk en onder ongunstige omstandigheden slechts: voor weinigen , zij moeten in hunnen vollen omvang zonder belemmering voor zeer velen ge- bruikt worden. Men kan ze niet scheppen, niet van de ééne plaats naar de andere overbrengen , zij zijn de noodwendige gevolgen van zekere stedelijke omstandigheden. Elders in ons land moge-:al het een of ander beter en:meer volledig te vinden zijn, zóó bijeen vindt men het alleen te Amsterdam. En wilt gij nu, “dat ik in bijzonderheden trede om die verzekering waar te maken? Spreken wij hèt dand van de Genees- en Haslkundes Moet ik U wijzeù op die uitgestrekte ziekenzalen in- onze gasthuizen ? Nergėns dan waar zoovelė duizenden de bevolking uitmaken- kunnen zoo- vele en zoo onderscheidene ziekten en gebreken voorkomen. Telt men niet in onze gasthuizen ten © minsten “zes hakisi soms tot: zestien honderd lijders daags? i? r REDEVOERING. 235 Bij- de vele 'en' soms vreemdsoortige ziekten, kwalen en- gebreken waarvan het menschelijk geslacht de gedwongen erfgenaam is, blijft dat althans nog een troost, een kleine vergoeding, dat zij kunnen strek- ken om den leergierigėn Student te onderwijzen hoe die te genezen. Zoo betaamt het den mensch, uit het onvermijdbare kwaad nog al dat goede te puren, wat in zijne magt staat. Die lange reijen van legersteden, elk de' getuige van menschelijk lijden, zij leveren de meest geschikte gëlegenheid aan den hoogleeraar of kundigen arts, om kweeke- lingen op de verschillende ziekteverschijnselen opmerkzaam en hen met de middelen bekend te maken , waardoor dat lijden kan verdreven, waardoor het althans misschien kan gelenigd worden. Zoovele ziektegevallen , wel vierhonderd verlossingen °’s jaars, chirurgicale operatiën in overgrooten ge- tale, èm waaronder altijd zeer merkwaardige moeten voorkomen , zijn even zòovele gelegenheden om bekwame artsen , verloskundigen en heelmeesters te vormen. Het ziekbed toch is hun de ware school na en met voorberei- dende en theoretische studiën. Maar ook zelfs als menschelijke kunst te kort schoot, als de dood heeft gezegevierd, ook dan nog kan het slagtoffer hoogst nuttig zijn voor de wetenschap. Lang waren hier de voorwerpen talrijk genoeg om zelfs zon- der anatomisch kabinet in het onderwijs der ontleedkunde te voorzien. Wat in weerwil daarvan altijd nog ontbrak, er zal voor gezorgd worden. En zoo kwam ook in ’t afgeloopen jaar tot stand een fysiologisch-pathologisch laboratorium. Dáár kunnen de -Studenten overvloedig: gelegenheid vinden om te zien waarnemen en zelven te leeren waarnemen: de grondslag van alle echte geneeskunst. Het pathologisch-anatomisch kabinet bij de klini- sche school toont zonneklaar de volledigheid, waartoe zulk eene verzame- ling hier ter stede zou’ kunnen geraken, had zij maar over eenige meer- dere gelden te beschikken. Maar ook die studiën verdienen onze aandacht, die, behalve hare hulp der geneeskunde verleend, ook nog een ander doel hėébben. In bijzonder- heden kan ik hier niet treden, maar toch een enkel woord. Van het kabinet voor fysika sprak ik reeds. Het bevat de kern van een goed kabinet voor het onderwijs, en zou daartoe gemakkelijk te maken zijn. Van iets anders dus. ; 30* 236 HUGO BEIJERMAN Wanneer de Stedelijke Regering bij- den: toestand- van-eene schatkist: als die van Amsterdam thans is, het vierde van een ton-gouds niet slecht besteed, ja zich geregtigd acht om die toe te: wijzen ten einde een chemisch laboratorium te stichten, dat nog in dit jaar gereed met de. beste zelfs buitenlandsche zal. kunnen wedijveren — en+elk, die-de behoeften van onzen tijd kent, noemt dien schat goed: besteed. en prijst de Stedelijke Regering deswegen: — dan żėker laat onze: stad- in dat opzigt -niet te wenschen overig.: Waar zulk eene som eenmaal, en dan nog- jaarlijks geld voor allerlei benoodigdheden: klinkt, waar eene gehoorzaal: wordt. gereed ge- maakt om anderhalf honderd belangstellenden te ontvangen — en- zij zal niet te ruim zijn — daar mag ik zwijgen. :En is de-scheikunde niet, behalve voor Studenten als. voorbereidende wetenschap ,- dagelijks. meer ‘en meer de vraagbaak- van fabrikant en koopman? De industrie zoekt -bij haar verbeteringen, de waarde en zuiverheid der koopwaren: helpt zij be- oordeelen. Zal dan zulk eene ruime gehoorzaal op`den-duur wel ruim genoeg zijn? Maar dat chemisch laboratorium helpt ook geregtigheid ` bevorderen. Themis roept zijnen raadin om daar, waar:vermoeden. van misdrijf bestaat, den schuldige voor de màatschappij onschadelijk temaken, en even zoo — heerlijke taak! — den onschuldige, den -ten onregte verdachte- voor- niet -verdiende straf te vrijwaren. Ik hoor zeggen, dat men buiten °s lands dė Geregtelijke Geneeskunde op hooger prijs: stelt-dan in Nederland.. Dat ligt niet aan de mannen van de wetenschap hier, en in onze regtspleging. zal men er meer en meer het belangrijke ván leeren -inzien , als. maar, zoo als nu te Amsterdam, de: geschikte gelegenheden tot: onderzoek bestaan. Dat onderzoek komt ‘hier ook- het. meest voor. Zoo- biedt de scheikunde aan de geregtigheid vriendelijk de hand; de aanstaande regter en geneesheer zijn elkander niet meer vreemd bij de uitoefening elk van zijn pligt. Maar ik mag niet onhoholisiden zijn en:had nog zoo veel te noemen en roemen ; Onzen hortus, -zoo rijk gestoffeerds vooral eenig in ' geen zuidelijk Afrika oplevert.: Zeldzame planten ,: kruiden uit -allerlei hemelstreek wach- ten daar den leergierige. Hij mag -daar ook bespieden: — en menig leergierige bespiedt er werkelijk —— de diepe geheimen van de wording REDEVOERING. 237 onzes aardbols, en welke veranderingen deze wereld onderging: vóór zij werd, wat zij ons thans is. Uit liefde tot de wetenschap wordt hij daarin voortgeholpen en stoffelijke voorwerpen maken hem alles aanschouwelijk. En hier kan ik niet geheel zwijgen van die met smaak aangelegde tui- nen, waarvan het moeijelijk zou zijn te beslissen , of zij meer tot nut- dan tot vermaak dienen. . Terwijl men elders slechts het doode dier opgezet te aanschouwen krijgt, kan hij, die zich op dierenkennis toelegt, er velen dagelijks zien, niet maar alleen in een kabinet, neen, levend, elk zich in zijne eigenaardigheden vertoonende. Waar zou. ik eindigen wilde ik alles opsommen wat onze stad, en zij alleen, zóó vereenigd bezit tot ontwikkeling van den geest en tot aan- kweeking van bekwame mannen in allerlei vakken? Waren er maar, die al, wat daaruit te leeren is, ook werkelijk aan den Student hadden te onderwijzen! Door de uitstekende mannen evenwel aan de Klinische School verbonden is het getal leeraren in de Medicijnen en de vakken daartoe behoorende : reeds zoo groot of grooter dan aan onze Universiteiten. — Maar liever dan nog meer op te sommen keer ik terug tot het punt van waar ik -uitging én dat ons hier vooral belang inboezemt: de toekomst van ons Athenaeum. . Er ligt in dat Athenaeum eene kracht. Het had zich in die- rampzalige dagen toen wij hadden opgehouden ċene natie te heeten staande gehouden , terwijl Universiteiten, Franeker , Harderwijk, moesten bezwijken. Later uit: haren -doodslaap opgewekt, konden deze ,' hoewel door den Staat on- derhouden , toch haar kwijnend leven niet rekken. Ons Athenaeum, hoe- zeer door den Staat wel verre van onderhouden niet eens ondersteund , heeft zich onder omstandigheden niet begunstigend maar afschrikkend voor de Studenten zelfs eenigzins uitgebreid. Het staat wel niet op dien trap, waarop instellingen voor Hooger Onderwijs thans staan moeten — men vēroorlove ` mij rondborstig voor mijn gevoelen uit te komen — de ver-. deeling van arbeid is ook toegepast op de wetenschappen : door onderschei- ding en: splitsing- heeft men dat, wat de mensch weten kan, grondiger maar ook omslagtiger, neen! in meer juiste grenzen beperkt, rijker en dieper in toepassing gemaakt. ` Aan sommige, aan de meeste Hoogleeraren is te veel opgedragen: zij moeten hunne aandacht te zeer verdeelen, Maar 238 HUGO BEIERMAN toch; ons- Athenaeum staat en bestaat nog. Aanmatigend zou het zijn, hier aan individuële verdienste te denken. Neen! De oorzaak daarvan ligt in de kracht die de plaatselijke omstandigheden aanbieden. Amsterdam is een centraal punt, en zulke punten worden — wij merkten het reeds op — tegenwoordig bij voorkeur gevorderd voor het Hooger Onderwijs. Niet dat veel onderwijs ook niet elders in ons land zeer voortreffelijk zou kunnen gegeven worden: het wordt elders voortreffelijk gegeven. ` Elk het zijne, ook in de eer. Maar wat is hier niet veel bijeen! Studenten zou- den herwaarts -samenvloeijen , als maar geen belemmeringen bestonden. Het is de roeping van Amsterdam geweest de pijler te zijn waar het vaderland op steunde. ’t Was Amsterdam dat grootendeels de vloten be- taalde waarmede de Tromren en DE Rurrer den naijverigen Engelschman, t was Amsterdam dat grootendeels de legers onderhield waarmede een Wiırıe{m II den heerschzuchtigen Lopewr XIV. het ćot Řier toe en niet verder aankondigden.: Er was een tijd toen diezelfde WıLtEm, na met Amsterdams goedvinden en hulp de Britten van het despotisme verlost te hebben, burgemeester Wrrsen naar Londen uitnoodigde, om daardoor aan Europa te toonen, dat hij deze stad te vriend haden dus geen vijand ter wereld behoefde te duchten. Er was een tijd toen dat niet geheel buiten- sporig máar van diepen allegorischen zin was, dat, ja! Atlas de wereld torschte, maar °t stadhuis hier op den Dam Atlas. — Toen werd Amster- dam van heerschzucht beschuldigd en van aanmatiging. Mogelijk ook wel omdat zulks van erkentelijkheid kon ontslaan of zelfs ondankbaarheid ver- bloemen. Maar die dagen zijn voorbij. ; Ook die dagen zijn voorbij toen hier de wereldmarkt gehouden werd en Amsterdam den wereldhandel beheerschte. Maar die dagen mogen voorbij zijn om nimmer weder te keeren, nog is Amsterdam eene heerlijke stad, vol kracht en vol hulpmiddelen. Am- sterdam telt, Goddank! nog zeer vele achtingwaardige , nog zeer vele rijke burgers ; er heerscht onder hen eendragt en welwillendheid. Die geest begint meer en meer levendig en wakker te worden, die de behoeften van den tijd begrijpt. Zien wij niet dat alles wat onze overzeesche bezittingen betreft meer en meer de aandacht trekt! Zullen wij niet eerstdaags ergens hier ter stede een paleis voor volksvlijt zien opstijgen! Maar al te gelukkig als REDEVOERING. 239 de stad die kracht en die hulpmiddelen, als zij al hare voorregten kent en weet te waarderen! Maar dat mag Amsterdam ook niet verzuimen of de straf kon ligt volgen. Het mag vooral zich niet aan zulk verzuim schuldig maken waar °t belang van geheel ons vaderland roept. Onder groote lasten gaat vooral sedert kort de.nijvere burgerij gebukt. Ik spreek hier bij eene feestelijke gelegenheid en wil dus geen snaar laten klinken die als wanklank, die niet wèl zou luiden. Wij allen weten, dat gij, voor het welzijn van Amsterdams ingezetenen naauwlettend bezorgde Raad! en dat uw zoo welwillende en menschlievende Voorzitter niets vuri- ger wenscht, dan de burgerij van zulke lasten ontheven en in voorspoed bloeijende te zien; maar als de horizont nevelachtig wordt en zwarte wol- ken zich aan het luchtruim samenpressen, zal- dan de ervaren stuurman niet angstvallig -toezien en alles aanwenden om in tijds te zorgen? Zal nu elk, die het wèl met deze stad meent, niet zoo veel hij maar kan, niet alles beproeven om nieuwe hulpmiddelen aan te schaffen, nieuwe bron- nen- van welvaart te openen, of de bestaande ruimer te doen vloeijen ? Kan uitbreiding van ons Athenaeum niet al mede een van die bronnen worden? De-oprigters van het in zestienhonderdtweeendertig zoo eenvoudig Athenaeum worden, en te regt, deswegen geprezen; maar de uitbreiding daarvan is thans even zeer eene behoefte van onzen tijd als de oprigting destijds eene behoefte was. Zou het zoo onwaarschijnlijk zijn, dat bij die- per ingrijpen van onze Instelling in het Hooger Onderwijs vele vermo- genden van elders zich hier kwamen vestigen om van een centraal punt ván geleerdheid genot te hebben? Dagelijks toonen zoo velen hier door onderscheidende bejegening, dat zij de mannen van wetenschap op prijs stellen. Zulken, nieuw aangekomen, zouden dus in hun oog zeker regt welkom zijn. Ook de menigvuldige Maatschappijen en Genootschappen zouden zeker niet ongaarne het getal vergroot zien van die hun licht daar laten- schijnen, zoo als vele professoren zulks thans reeds pogen te doen. Handel trekt handel; zoo ook de. wetenschap wetenschap: waar uitstekende mannen of zelfs maar geleerden zijn willen er meer wezen ; vooral wanneer daar al de. toestel voor onderzoek is. Getuigen zoo vele geleerde Genoot- schappen , die hier thans reeds werkzaam zijn en waarvan ik voor de Medicijnen alleen wil noemen de Nederlandsche Maatschappij tot bevor- 240 HUGO BEIJERMAN dering der geneeskunst en het Genootschap ter. bevordering van genees- en heelkunde. Maar gesteld, Amsterdam ware van oordeel, dat het voor zich geen nieuwe hulpbronnen behoeft; dat de stads schatkist geen uitgaven gedoogt; dat het nu toch wel wat aanmatigend zou zijn, eenige begunstiging voor de wetenschappen, een grooter aandeel in ’t Hooger Onderwijs voor de Hoofdstad tê vragen: Amsterdam schijnt door die vroegere beschuldiging schuchter geworden, maar waarlijk het is niet aanmatigend, ook al durfde het zoo iets vragen; — wil deze sedert lang te regt vermaarde stad dan ook afstand doen van den alouden roem, dat zij de pijler was, waarop Nederland steunde? Wilde Amsterdam dat vroeger wèl zijn als °t op de verdediging of de verrijking van °t vaderland aankwam, maar thans niet waar het slechts de veredeling van den geest, °t vooruitzetten der weten- schap in Nederland betreft? — Alle bevoegden in den lande, mits zij tevens onpartijdigen zijn, zullen Amsterdam verzoeken , dat het zich ver- . waardige meer en meer een centraal punt voor allerlei wetenschap te wor- den en door de wetenschap voor allerlei Industrie. —— Maar ik schaamde mij bijna toen ik die beleedigende onderstelling uitsprak. Neen! Amster- dam wil en kan nog eens weder de pijler worden waarop Nederland steunt, maar nu niet meer in ’t stoffelijke, niet meer in krijgsgeweld of ’t opeen- stapelen van schatten, maar in het aankweeken en bevorderen van de nuttigste kundigheden. Zóó heiligt het zijn eigen belang door °t belang van °t vaderland daaraan vast te knoopen. Amsterdam wacht den aan- drang van die bevoegden niet af; het streeft vooruit om zijn’ invloed tot zulk een heerlijk werk te gebruiken. En ook de wetgever treedt gaarne toe. Hij wenscht niets liever — ik spreek van hem, die zijne roeping verstaat — dan partij te trekken ten algemeenen nutte van °t geen Amsterdam heeft. Zelfs de zilveren toover- roede in de hand van een?’ vorstelijken Merlijn zou niet in staat zijn, alles overal aan te schaffen en te plaatsen, want het verblijft alleen in groote steden; hoeveel te liever zal onze wetgever, die zulk een tooverstaf niet bezit, met kleine middelen veel uitwerken. Zietdaar onze mogelijke toekomst. lk bedrieg mij of zij kan feestelijk stemmen. REDEVOERING, 241 Ambtgenooten! Met kalmte die, en elke toekomst verbeid. Gij zult u, hoedanig deze ook zij, niets te wijten hebben. Studenten ! feest gevierd met blijde harten. Moge hetgeen ik u ga be- kend maken, uwe aangename stemming nog verhoogen; maar dat is aan geen twijfel onderhevig, het zal u welgevallig zijn. Gij gaaft immers, — reeds prees ik u deswegen, en ik was daarbij‘ de tolk mijner Ambtgenoo- ten — aan ons feest door dit uur een geletterd karakter. Wel nu! de Professoren van het Athenaeum en van*de Seminariën hebben gemeend , dat zij van hunnen kant geen blijk van deelneming konden toonen u aan- genamer en tevens de- -hoogere bedoeling van het feest beter kenschetsende , dan door onder zich bijeen te brengen eene som van omtrent zevenhonderd gulden. Daarvoor willen wij de Stads-bibliotheek die voor u open staat verrijken. Wij willen dat niet door het een of ander prachtwerk, meestal meer tot praal dan tot wezenlijk nut, maar door het aanschaffen van vele boeken in verschillende vakken opzettelijk uitgekozen om u bij uwe studiën van dienst te zijn. Nog eens dan, vrolijk feest gevierd en daarna de studiën weder met vernieuwden lust opgevat om dat eenmaal te verwezenlijken, dat wat gij zijt, de hoop des vaderlands. Moge de gever van alle goeds elks pogingen ten goede bekroonen. 31 ATHENAEUM DAVENTRIENSE. 31* NOMINA PROFESSORUM ET LECTORIS s QUI A. D. XVI FEBR. CIOIOCCOLVI A. D. XVI FEBR. CIOIOCOCVII DOCENDI MUNUS OBIERUNT IN ILLUSTRI ATHENAEQO DAVENTRIENSI. V. S. M.. van per WILLIGEN, Mathes. et Phys. Prof., h. t. Rector Magn. I. VERBURG, Theol. et Doctrin. Moralis Prof, honorarius. P, BOSSCHA, Litt. Antiq. Prof. honorarius, I. DUYMAER van TWIST, Iur. Prof. M. I. COP, Chemiae Prof. I. van VLOTEN, Litt. Belg. et Hist. Patriae Prof. L. MULDER, Botan., Geol, et Oecon. ruralis Prof, E. I. KIEHL, Litt. Antiq. Prof. I. I. METZLAR, Litt, Hebr. et Antiq. Prof. extraord. $. SUSAN, Litt. Hod. Lector. ORDO LECTIONUM HABENDARUM IN ILLUSTRI DAVENTRIAE ATHENAEÙ, A. D, XV SEPT. A. CIDIDCCCLYI USQUE AD FERIAS AESTIVAS A. CIDTICCCLVII. Rercrore Maen. V. S. M. van per WILLIGEN. V. S. M. van per WiıuuicEn , Math. Mag. Phil. Nat. Doct: Ma- theseos et Physices Professor , h. t. Rector Magnificus , Elementa Geometriae docebit diebus Martis, Mercurii et Veneris, hora matutina x ie i es up Re a aa o a E a VHE. Arithmeticam universalem, diebus Mercurii , hott e tei IX Tovis s hn e E e A EEE A E E A VII. Voneris bornea e e a sA T a a a IX. Physicam experimentalem, diebus Martis, Mercurii; Tovis et . Veneris, hora post:meridiem © io. Wan p utott. AUT E Mechanicam analyticam , diebus Lunae et Iovis „hora akane VIL. Calculum differentialem, diebus Martis et Iovis, hora . .. IX. Mechanicam , quam applicatam vocant, die Veneris, hora . . X. Publicas quasdam habebit lectiones de electro-magnetismo eiusque applicationibus die Saturni, hora vespertina . . . VII. quas autem inchoabit die postea indicanda. IacosBus VERBURG, Theol. Doct. , Litteraturae Orientalis , Theologiae et Doctrinae Moralis Professor honorarius, si qui sint Athenaei cives, qui ad studia sua dirigenda ipsius opem in iis, quas professus est, literis, adhuc desiderent , illorum desiderio satis- facere , quantum poterit, haud recusabit. ORDO LECTIONUM. 247 P. Bosscua , Phil. Theor. Mag. Litt. Hum. et Iur. Utriusg."Doct. , Professor honorarius, Historiam recentiorem explicabit, aut aliquam veterum literarum partem tractabit horis cum auditoribus conveniendis. Praeterea historiam Europae inde a morte Gulielmi III , Brit- tanniae regis , tradere perget lingua vernacula, lectionibus in Auditorio publice habendis ,` tempore postea indicando. J. DUYMAER VAN Twist, Jur. Rom. et Hodierni Doctor, Tur. Professor, Institutiones Iustinianeas. explicabit diebus Lunae, Martis, Morcurii èt Iovis horasi. ih. a sibains greli sas ri Historiam Iuris Romani tradet diebus Lunae, Martis, Mer- curii et oviss iioraicac sik dnais ordioo dosia XI. Encyclopaediam iuris docebit diebus Lunae et Iovis, hora . . . IX. Ius Naturae exponet diebus Martis, hora >. ........ B et Veneris horasan niuni a msada X. Oeconomiae politicae principia tradet diebus Lunae et Mer- Guis DMa a oa a L A n a A E XIL Selecta iuris mercatorii capita exponet hora auditoribus sibi- que commoda, M, I. Cor, Math. Mag. Phil. Nat. Doct., Chemiae Professor , Chemiam corporum anorganicorum. docebit diebus Lunae, Martis et doviss borini jaink aagal 2a aang $ IX. Chemiam corporum organicorum tradet diebus Lunae, Mastis et- loyigy honni -is tanani anadan iip malsana a X. De arte pharmaceutica disseret die Mercurii, hora >.. .. IX. Technologiam chemicam tractabit, diebus et horis auditori- bus commodis. Chemiam physiologicam aut Chemiae forensis capita selecta tradere paratus èst. Chemiam , analyticam docens quotidie exercitia moderabitur in laboratorio , ubi experientibus praesto erit G. I. JACOBSON, A.B.fil. Provectiorum colloquiis pharmaceuticis praeerit hora: dein constituenda. -a DA Oea ORDO LECTIONUM. 1. vAN VLOTEN , Theol. Doct., Litt: Belg. et Hist. Patriae Professor, Historiam patriae et -litterarum Neerlandicarum inde a pace Monasteriensi ad pacem Ultraiectinam tradet diebus Martis, Marcuri et Jovis; Domm. A aa e S a a E E T Kain ŅII. Historiam institutionum patriae civilium et politicarum tradet diebus Lunae et Veneris, hora .. s nenu aeaea e IX. Grammaticam Neerlandicam et praecepta”“stili bene Neer- landici docebit diebus Martis, Mercurii et Veneris, hora surat. enaz Bdavigan yaang Daai y I. Exercitia oratoria moderabitur die Iovis, hora... .. 3. XII et I. Grammaticam Gothicam et Grammaticam litterasque Anglo- saxonicas provectioribus tradet horis postea statuendis. Logicam docebit ‚die Lunae, hora.. l onos Di n VII. et die. Veneris, horaiioit „inih piini Hepp goii X. Publicas lectiones de Tumultuum Neerlandicorum Seculi XVI Historia habebit decimo quinto quoque die Saturni, hora vespertina ce n nia a A a A EA VII L. Mvroer , Math. Mag., Phil. Nat. Doct., Botanices, Geologist et Oeconomiae ruralis Professor, Botanicem generalem : a. Morphologiam plantaram docebit diebus artiy et Merburii horatio ne TOTO a XH. b. Anatomen et physiologiam plantarum diebus Martis et Mercurii; dorah uusii N g MA i WAAR Botanicem specialem (phytographiam plantarum et botanicem systematicam) exponet die lovis, horis |... u.s. XI et XH. Favente coeli temperie, cum discipulis excursiones botanicas moderabitur. ! Pharmacognosin tradet die Saturni, horis . . .. 0.5 X et XI. Geologiae capita selecta tradere paratus est die Venetis; hora seiidinoho, Kiinejo Aihdonp, UPON Gana N XI. Oeconomiam ruralem docebit diebus Martis, Mercurii, lovis et Veneris homm iai Gigan R iard a e a o SA. Artem mercium dignoscendarum (warenkennis) exponet diebus Venerisot Sutari, hore, AEE s e a e Te Geg XII ORDO LECTIONUM. 249 E. I. Kienv, Phil. Theor. Mag. Litt. Hum. Doct:, Litterarum Antiquarüm Professor , Xenophontis Hellenicorum librum ter- tium, selecta e Lysia, Theophrasto et Herodoto interpretabitur diebus Lunae, Martis, Mercurii -et Iovis, hora . .. «i.a. XI. Ciceronis Divinationem in Caecilium, et in Verrem actionem priorem et Accusationis libros I, II et V diebus Lunae, Merenti, Martis 6t lons hora o VT aeu ao SE a K, Antiquitates Romanas tradet diebus Lunae, hora. ..... I. Martis et Iovis, hora ...... a S a iara NE o IX. et. Veneris, hora o aroni dimni atb viiei naiyi A. Historiam Romanam tradet diebus Lunae, Martis, Mercurii ot Venine, kim viroan owon tna iRCaR AHG XII. Colloquia Latina moderabitur, octavo quoque die, hora audi- toribus commoda. - I I. Mrrziar, Iitt. Hebr. et Antiquitatis Prof. ewtraord., Elementa linguae Hebraeae docebit diebus Lunae et Iovis, E EE A E EEE ARS MIRAT E ATAA EEN E a aA IX. Librum Josva explicabit diebus Mercurii, hora ....... XI. et Veneris, hora .... +. Eata aE a V E a VII. De antiquitate Hebraea lectiones habebit diebus Lunae, hora e e AE POSA a IRSE Ar E E AA VII. et fons Morn e E R ETN E VII. Loca quaedam selecta V. F. tractabit tempore postea indi- cando. S. Susan, Litterarum Hodiernarum Lector , Athenaei civium , qui Litteras Germanicas, Anglicas, Italicas et Gallicas sibi tradi cupient, desiderio lubens satisfaciet. Idem cum auditoribus ; de tragoedia anglica, Hamlet, Prince of Denmark , by William Shakespeare inscripta, ad ductum editionis, quam curavit, disseret, ) 32 250 ORDO LECTIONUM. Disciplinae mathematicae et physicae, litterae Belgicae et hi- storia patriae, omnesque doctrinae, quae alumnis Athenaei linguae Latinae non peritis utiles esse possunt, sermone tra- dentur vernaculo. Bibliotheca Athenaei unicuique patebit die Mercurii, horis . .. ot Saturni: horis a i ee oaa a a E E BENON a feriarum autem tempore die Mercurii, horis ...... <... Laboratorium chemicum, herbarium, apotheca mercium et mu- seum physicum inspici possunt quotidie, exceptis horis quibus habeantur lectiones. I—IV. XI—I. H—IV. RIES oe r. DEITS AA $ PAS ; Y 57s ie $ PES EENG nat aps pa ar man Tinn n aa Saa O e a mp ze Anr nn E a na a ar TE E Ae E S a E a t Aar ipt EE Aa E E E a A SONEN raa pregat Tpi Tn y aar- pian e Saia a r T at ai n an a aer Jen mE TESE ap tt anean o E aye AA aa raan pA Bar Dai ER AP AOA eL N a a n z a AEN aE E ippa E E z < D a c aeii ni Ki A AN EIE a & mf Pie m e AO mal S a I Pr r a T A Saye ypt, $ < a a aan Y e eare y w i 4 iiaa prs s roae paars nai S Ea Een A a s ri Peris, jn cS soes P. ant a e aeoea T as A. 