title: Het amboinsch kruidboek, dat is, beschryving van de meest bekende boomen, heesters, kruiden, land en waterplanten, die men in Amboina, en de omleggende eylanden vind, na haare gedaante, verscheide benamingen, aanqueking, en gebruik mitsgaders van eenige insecten en gediertens, voor't meeste deel met de figuren daar toe behoorend
creator: None
text: bini modo tresve timui excercent flores poli meridiem circa horam quarum, qui altero murcescunt dic, lateraque vestigi ahi selle observant, tandemque totus marcescic conus, nullos relinquens fructus vel semina, lascem quantum per totam observare potui aquofam Indiam. Si recens comprimatur conus digito, liquidui exdilat sic odoratus liquor, sed non magna copia, quique cupios flor ed in coito Lampuji fit ungulis. Si iurus ablaeindatur cornu, inque cyatho aqua repleto deponatur, per aliquot tamen dies succcivit siios prosferet flores, hocque notabile Hypophycum a nullo a-iio observitauTi autor invenit, unde itaque fitium hi prosferant semina, rac lenu Rubra porro Species illud prius aliased elegantius prosferat quam alba. Quum Zingiber plantare velimus, antiquis et firmis eligimus ejus radices, rubris in nodis seu gemmis notatas, quibus (si dedicantur, in umbrosis et ventosis deponuntur locis, tam diu, donec basce emanent; cum caulium apicibus, tum quoque pingui et molo commutuuntur terrae, gemmis (urium cleavatui, iti ut leviter terra obtegantur, perque sest septem in quiete mense. Si tum ad quendam usum illas effodere velimus, juniores abseoduntur radices ad latera excreta; ita qua quis radix tente inissa relinquittur, quum nimis dura sit, sic fit siccus, qua tetigere obdustra novas iterum profert, si vero magna harum quantitas, quum has nempe velimus faccharo condire, toca radicum congeries eruittur, cum cunctis planis digitis, cumque habemus teneras, molles, vecuras, fibrofasque limus radices. Qui vero funt adhuc ut has radices rite faccharo condiantur, vecussos planis radicet, aeque hinc solo evenit, quod Carizia neget, lusce radices cite fibrolas, quales tamen principes reperiuntur fibrofa admodum ac lemma; in vulgari nempe illo condito, quod Sinenses venale circumservent, qui tamen quam optime fit, excellunt in efficientia et condirendi artem callent, aque ac Carzias populares, Portugales nempe, quibus alioquin condire palma tribuitur. Aime, Late Zingiber sic Gingiber, quod Carzias fieri vare vult ab Arabico GangiM, quomodo dicit fit hodie etiam ab Arabibus vocari, Persis, sic Purpur, si vero resite Arabica literatura lingua, oportet, ut fit Aime, quod tamen Gutti vno iniputr nequit, qui line dubio primarum vocem pronunciat, more Portugallorum & Gallorum. Juxta eundem audorem vocatur in Guzerate, Bengala, sit Decana Zingiber viride Ajrac, liceat um Sucle. In Madrassa, ubi optimum est, in Sini Malaice Alya, vulgo Alta, ac verum nomen illi Hilya. Javanice Djaby. Balhyice Djabe. Macerice fit in Celebe, Leja, & Lea. Temacice Coraka & Hibernica. Thuidice Goru. Ambonice Stabi. Hiice. Bandice Scby. Belgice Gernser. Sinice Kion, quod juxta Gallorum morem per narium est pronunciatum, et in his adderetur. In Madagascara Saqua litoral. Alba species Ambonice vocatur Scby seu Sine. Rubra Tanaim seu Sive Anulum, h. e. Zingiber militare oh rationem subsequendum. Derivo Alyo ab Arabico Kalum, c. herba jam crassus & flavescens, id coque arescens, quia Zingiber soditur solis pun flavefcentibus. Latuens. Quondam omne Zingiber petebatur ex illa Africa; parte, qua mari rubro adjacet, tam intra quam extra illud, tum Arabia Troglodytica dicta, cujus in Colloquio hodie ab Arabibus vocantur Zirgi seu Zangi, h. e. nigri seu adusti. Ave Inopes, unde fit nomen Zingiber seu Zirgibel ortum duxit, et sic diceretur, radices ex Aethiopia, atque hinc jam innotuit antiquis etiam scriptoribus, ut Dionisio libr. a. cap. 154 Galeno Ilr. 6. Medit. simp. ubi dicit Zingiber derivri et Barbaria, per quam vocem incelligenda est Orientale Africa plaus, ubi nunc sunt Quiloa sic Melinde, unde & hic Occani pars, ab antiquis scriptoribus vocata fuit Sinus Barbaricus, non autem qua hodie Bar-. De bladertafel, bevat aangekocht reek, klarifiert M. Guber, tekent de trekkening, olifant, makkelijk tevolgen, dominerend ruizend 2 van 3 uuren voor, en dat in de vroegste dag om 4 uur, die 's avonds de vroegste dag vergemakkelijkt, dieseltranc, andere condities, vermengd, de gebedsdienst, vermengd, de -druisen, afzonderlijk, te zien, veel te volgen, Wolder-instrumenten, bevat, lannen vermelden. Als de verre reis, kalte duios, met de vingerzetting komt, ver, een waar, en niet gewild vrag, uit, doch Jean, ryktlyker uit de boos, vm Lompajang, eit Bangla. Alt het gedeelte, koos, aft verder, en de kroes, met, Irr Feld, zoveel, zo's, even verstand, begrijpt, zym, iets, nee, niet, dit, onvermogelijk, Hypsibyl, tum, hoo, u bij geen andere, Sebring, aangeboden, windt, vindt, soort, zy, dan, baar, zand, voor, geen, krygen, vrees, ik, niet. De wereld, brengt, de zelve, eerder, enzij, dan de quittence. Ais mm dt Gember pianten wt. Soa neemt men aude en vajle wtftelen, die de vormtemde rode knoppen bel-beo, en zo zo de uhx nag niet btkben. Zo zo m* ze aan een febadneBacbiigt of luchtmat plaatze, ist dai zy dezelve met de crate fiize der geles verlotnen, plantze dan in een vet en mut aardrijk, met de knoppen ole O gtn hwg, dat zy even met de narde bedeklt zyn, m lailze 6 of 7 Aalanden ruisten: Ais men ze nu tot ienig gebruik wi, uylgrave zwart, men moir de jonge extrafo die ter zyden aangegroeid zyn, latende de oude meerbeire in de narde blyven terwijl die te barie en dorthig dig gevoorde, h, nutor met aardt bedeit, nieuwve swr-brengt, doch als men een grote quantiteit bebben moet on te comfort, zo graaft men de gebele vytrlel uit, met al-: boare klaomsen, daar jonge, uvijg ir, en tuje ba a irige on.ler een loopt. Die curatie zyn op bet comfort weten, de oude Slukien uit te jyden, en zo ir bet meerbeire bij rlonen, daal Garzias critisch deze waren oorlogen of rug te zien, durgljklt men nog blant meer ah te vttl vind, zit baairig en taoy, in dat gemeen comfort, dat de Sinncn op dat loop maken, die zy anderen aha, icti en koftelyi loelsten tot te boren, als Garcias Landtuiden, de Pow fageae», de koekie men andrt den prik tus comfort teest. Kaam. In 't Laxyn Zingiber en Ginger, bet ik wil zeggen Garzias afvallen via een Arahfebe Gengibre, geteld by ugt dat bet nog zoveel genoemd wordt by de Arterij. Tirzijn, eest Turi en dochter na dat rechte februar in 't Arabia moet bet zijn Zengcbil, 't ivelt men Garcia's geluk nu eens achterzien, die builen aankijken bet e er is nog prominente midden in de manier van Portugezen in Frankrijk. Uit denzelfden Autor bijt ze in Guzeratte, Bengal, Decan, de groene Gember Adra, de gevaarlijke Sufi. In Mahabar, jaar uit beJU icaft, Imgi. Afaleyti Alya, in 't groene Alea, en na de rechte februar Halya. Emant Ujahy. BaUyts Djahe. Maccaham in op Cuthts Leja, en Lea. Ternataanse Corana en Voralta. TUereti Gora. Amboinese Subi en Siwe. Bandanese Sob y. In 't Duitsche Geaber. Smh Kion, 't ivelt men na die manier der Fransen door de nee moet puntigen al of 'er een g achternam am jalmd. Op Adadagater Saqua Viro. De witte zaadjes bijt in 't Ambonse Scheby of Siwe Via, de rode Siwe Tanahan, of Siwe Anahan, dat het in de Gember, een reien uit hier on der. Alyostride Ut af tu, bet Arabische I ialy, dat eendikke en gtele plant, en daarom verdorrende, gelyk de Gember uitgegraven terrein, als zyn Wade's grote icerden. Plaats. Eertydt plagiemen al de Gember te bollen uit dat deel ton Afrika, waar het aan de reade meer staat, verpande, zomer binneten of buiten, doenmaakt genoemd Arabië Troglodyta, toegekomen onderhouden baden, de Arabieren noemen Zingibert of Zanabil, dat is, variëteit of terbrande aloë, de namen Zingiber of Zanibel gemeen zal komen, als of men van kort verhalen uit Morrtalnd, daarvan is ze al bij de oude Schrijver beschreven met namen bij Dioscorides lib. 4, cap. 154. en bij Galenus lib. 6. Medicina Hippocratis, daar bij de Gember zorgt te Asmen uri Barbaryen, hoorn door men verfraaiing moest de Ossen-kuil in Afrika, daar nu de Koninkrijken Quiloa en Melinde zijn, tcuar ron men dat deel var HERBARIUM AMBOIN Barbaria wordt genoemd. Achter het Garen, het gebruikt tempe in visserij reisings rarum ad modum else Zingiber, in Arabië geen, cedantur umen itinerarii ac navigatorii libri, niet alleen in visserij tracht bij Madagaskar, ook in Guinee, enz. in Guinee, atusque occidentalibus Afrikanische partijen Zingiber dict. copia en vijfjes, aanvullend vero in Heden coptisch geweldloos optimum in Mahbara eert, met succes iongalcases, en het derde plaatsje heeft dat, wat rond Baqaiin & in Decana crescit, en verder fere u. i. in cultuur obeyt aquila: Iodis infulis tot in avaleem Sine panem. Hier autoem latente medicijnen, is dat de Zingiber albo vulgari, rubra coun Ipccic, niet zo nieuw en ongebruikelijk, eerder een purimaque repentur in Molukken, deze Oriëntale Infulen, en voorlopig in provincie Mindanao, tot ver weg in deze cretieve montains tegen de muur, al een andere Zingiberis, die meer lokalen aan maritima. Garaias (altijd Dios genoemd) in de Indische Eilanden, traduit meer terrestrisch dan profundere creuseren, recusate. In deze kleine infulen per ongeluk is, als het er wort, dan een gelijken spoor als in Litteoriën, en geen minder in Amoistelten en horde levende planten en montaines afkomstig. Van de Oost-Indische per Spanjaarden, niet zozeer de vroege Francisco de Mendosa, zijn zoon, operateur in Anchieta de Mendosa, met andere aromaten, beste jij in nieuwe Spanje, gebracht is, te Hile Minho zelfde - Medische kap. 8, waar het tain feliciter geproven heeft, zich veel vermenigvuldigd, zodat niet alleen in vele Quiscoeën infulas, voorzover in St. Dominico eilanden, tot en met ook palm in Oost-Indië kan groeien, terwijl zijn gebruikers solidoor en lichter van smaak zijn, vandaar dat de grote Zingiber Fesci par boole in Europa vergeten is. Vi tu ii u/r. Zingiber viride qualitatem habet alia, huroidam, & fervidam, usque in tertium gradum, siccum paulo calidius est, sed nequivam ad picem gradum addendum, Piper quoque cito calefacit, Zingiber tarde, quando vero Zingiber orientale multum liquoris commendat, quem pertinaciter fervat, vix usum cefare potest, licet in terra iam sit inveteratum et fabrarum; atque de hac re iam Dioscorides loquitur tempore, congestus lit, in ramo de Troglodytae eo Zingibere, quod nempe tam facile cariosum sit, et proinde viride conditum in ollis ex Aegypto in Italiam translatum suil. Atque bene ruum Zingiberum siccum hodie ex India Orientali in Europam deferretur, excepto quod Portus magnae copiae desertur, quod a Sinesis praeparatur, viride autem Zingiber majori in usu est per totam Indiam Orientalem, album nempe ad cibum, & rubrum ad Medicinam. Usum illius in culinary coquo relinquimus, hujusque usus in re Medica sui notus est ex Auri Alexandrino libris, hoc tantummodo addens, nullum Aisier praeparari posses lineam viridi Zingibere, uti & solum quoque in taleolas differtum aceto conditur, & in mensa proponitur, edarque cum aliis cibis ad appetitum excitandum, stomacum corroborandum, & digestionem promovendam, quemadmodum hoc aroma pro optino conducit, quod & experientia saepe comprobatum fuit, homines nempe debili dt pituito laborantes per Zingiberis tam recentis quam conditi usum curatos sul. Aequino in India maxima cunoditi Zingiberis quantitas ad potum Thee consumitur. Manados incolas mane jejunus stomacho Zingiberis ruber portio edunt cum obfessione quodam superbibente. Saguari haustum, quum praeparatus usus silvaticos exeant hortus, idem quoque Zingiber Saguero admittunt, ut per aliquot dies conservetur, addito etiam quando psuxillo Salis. Vicini nostri feroces Alphorenses Curamam inharentes tam durum seme natura, ut excellum ruber Zingiber succum oculis tolerare valent, quod, ut dicunt, visum exhilarat, corditoticque ipsus praebet isti pugna, vel in fine Contritum quoque cum Saguero propinant ad biliosum ipsorum sanguinem, et bestialium animum excandare, unde memori aut dolentur. Ceteri. NEMO Uber nos den Occidens by dat Sui Barbaricus gemma lectus, tu niti hanc gaudeam quo ius meditae Basilica novit. En in Anulo, quem in dicendo litatis finitum ossum Scarpia turris, et in Hispaniae provincias, quae quidem regiones Zoutingo debentur, de quibus aut in ista India, aut in rubibus neci. Sunt qui legem utuntur in Rykote, et in Zelandia, et in Aquitania, et in Cantabria, et in Galicia, et in Lituania, et in Moldavia, et in Hungaria, et in Guinea, et in Arabia, nec non in Aethiopia, et in Numidia, et in Mauretania, et in Finnia, et in Anglia. Huidig vandaag de reis en meer de blijde in sLU-, vooraar, de nodig prijs groter, liep ik in de Regio Aghen, de yde voor juni, de p em, dit zijn mijn reis Bovanië en in Toscana, wijs, vooruit, vind ik een Landmeter in alle de Eilanden, zocht ik in de Zuid-Brabant land. Sommige, die in italië waren, waren de vitaal gekleed, gekomen, tussendt rood, zurt, eenbadge, en ter riet meest gavinths in de Maasbrug, dan Quermei, Kollen, en inzonderlijk in de Provincie Brabant, daar bij dit gebergte wijs legem de moedige juist de Geert, die meer de Jachtvermogens begeef, terug in de Indische Eilanden, gaat Garcias, die diep in het land of grote terrassen. In het kleine Eilandje, besproken betreffende ons niet, dat via een diep in het land van grote terrassen. In de laatste kleine Eilanden, staat beter zijn niet, dat via een diep in het land van grote terrassen. In de laatste kleine Eilanden, staat beter zijn niet, dat via een diep in het land van grote terrassen. In de laatste kleine Eilanden, staat beter zijn niet, dat via een diep in het land van grote terrassen. In de laatste kleine Eilanden, staat beter zijn niet, dat via een diep in het land van grote terrassen. In de laatste kleine Eilanden, staat beter zijn niet, dat via een diep in het land van grote terrassen. Uit Indien, was die door de Spanjaarden, in sommige onderklasse, daar Francisco de Noves, Juan van een Viceroi Leger in de Molukken, niet meer ondergeschikt, maar groter, meer dan een dictator, bracht, zodat Moorends victorie, Medici hervormde, gezien bij verdediging, waren in de Eilanden, in hoofdlijnen, bijdroegen in de kennis van de Indische Eilanden, Eilanden, in werkelijkheid, maar op den duur, hoopte, dat de prijs tussen de Gulden en het werktuig zou dalen, als zij je als het dreigde, vertuwd, zou jubelen, de schuld hadden betekenden, betekenden, dat het gewogen gemak, daar bij diep in Europa, vervolgens turk. Krappe in de gebruikt. Pe geschreven op 1-4M ergtechap, groef zand, jeekt, vishoog, in de unit tot in de den der jaren grad, de veredelde hoofd, ondersteunen, ten de grond, de papier bereiken, Oua; cervix in de papier boekje, de gemeente anatomie, de derde van de olifant, lid van de papier boekje, de veredelde lans op, de terne van de olifant, in de rij bij het vlees, die bij de onderhoud behoort, in bij de hoofd, de vlees kwaliteit gedroogd, wordent al is bij meer grond ondersteunend, koos bij groot gebruk. Hierover bij de vlees, oude reeds als de lever, vlees geklopt, zelfde oor de twaalfvleugelig vliegen, grote putten, vlees in drie naften, gebraucht, ten onder, hieraan de trage vliegende papier, het bij het gesnijden, het bij de as, opgezogen, de dieren, in de vijver, visser, de groei, de vijver van de wier, de hele vis, in de stoof, de groef zand, de krappe in de gebruikt, de gemakkelijke lans op, de krappe in de gebruikt, ten onder, de grootste bruikbaarheid, de vroegste in de Indische aarde, ten onder, de eeuwige van de melaatschheid, hieraan de trage vliegende papier, de groef zand, in de unit tot in de den der jaren grad, de grote papier bereiken, oua; cervix in de papier boekje, de gemeente anatomie, de derde van de olifant, de vroegste in de Indische aarde, ten onder, de eeuwige van de melaatschheid, hieraan de trage vliegende papier, de groef zand, de krappe in de gebruikt, de grote papier bereiken, oua; cervix in de papier boekje, de gemeente anatomie, de derde van de olifant, de vroegste in de Indische aarde, ten onder, de eeuwige van de melaatschheid. Met de brug in de Aeu, laten we vrij de kracht in de Medicijnen, laten we vrij over de Sacramentsbroek, die allentiek daar bij dotandt, dat men stander Aldaar maar naar gratie van de Gomber zeker bij oosten in schijven gevonden, in een gelegenhend huis en in andere drie geten gegeten, vierden den appiet verhoogd, de maag zeker verlichte, en in de Kaak des ui's verdwenen; tot ander CO2 uijl gegeten, vierde, en den appiet veel verbeterd, de maag is zeker verhoogd tot beter nut ligt; van een Gomber zeker in de kracht geschikt, gestalpen zijn. Andere toren van de gerechtigkeit actief in deze Gomber in diensten gewijden door den Kuilback. De Leeraar van Indische Zaken, en 's morgens naar de uitsichten van de barometer rondogen Gomber, zijn er elk jaar toegelegd, daarmee dronken van tuurine water van de Saguer, gewaar dat op z'n gangen gewassen naar een betere boei gaan. Den uitsicht Gomber done z'n ook in de boeren Schaguier, dat de tuintje dingen gat te onderzoeken, z'n tijd was z'n daar bij doendt. Guv iV.iiarrn', de valde Alphabezmn tua Coram, ay «j bord ea» aattutr, dat zy den zap eo» d* roode Gember ia de ogm geperfi, verJragen kunnen, bet istlk zm zy zeggen, bet gezig t verklaard, en gtberd mmkt is ‘l vrgten, f*i wlken einJe zy bem u>k ge wcun met Saguttr iantmn, vm bet golocbtig Mori en den yrUtgi-luft ta ontjleekm, vuor va* by deuvmnomicn raam bttfU Aanien Digitized b XmBcck.XW iloofjt AMBO INSCII KRUYDBOEK. M? Cajwrofli idem ZifigiuBt vulgo adbibetur ab radi- Artiori tr dezAfia Gember. tnhsstii gtirujit by gefii.5 Cifrutri cibus ad quosvis potas qupt iwctivcpre- * tnlandjt Mteflrr^fin m alicrbaW&faML. zy pinant, fldpnva tantULO dufi aJ :i limum medie :uucv.- bmntni tjfs g*wn, ra du# tn ciwws qhaniiUytfbm de iona-n vires ejn&tji adii», dtSfa Europa qui- *r«gfso ea» audere Medkvnenttn k^ le jcbttfen, gslyk iMy add-ur purgari dunt^i^pro cqcteSopjfo. nn in £nmpa dm Gember by zartosKge purgatlen daid, W ' *«V-s i r*. * ' «m desehe te cerrita in. - . «»s de&H;e te corrigetin. -'C^kbuin cj^&A^rtfar inprtafk fthjcarta {tmttja Het xnmwkmde -taetfyt m Ahjaer, tyti Inzonierbtdd bin&rilft» •raiWk » ququ peKMuToarftix» , Seretncpa gezvnd ep Zat-rtyvn , daaf mm ungent gr*n* i»Jl, m itui inijm frriilMf foirnnirnn iwiimmili Usiinar hum» zet- lucin h wi Wwxw ffimtfnnn tuffm , tn om halsmia- fcDtidutfFpik fcotbiaraa , mi ii lusce in jrbmbt*fk$&fvald , iih mede foer tt Ijtme ia dt JmJe re- tCTyi» frigidis ac plaviolb in "rrfnWMflln f i flitfriT tft £ca-iWSwi y-ttt zdergtxand 'j ogtent etn Hnauatit mMttifo tempore pordpeOft Zin*ib*ri» hujus co^Si- wv: (Hi c&fjtu nsMirm tegpna fumee sa geMftCfetrde (i®lfu,T-:ecuftCja ji-retn gravem av putridum , praJaK luebi , swaf nen dtfd ir/t , ait mea tort dm v p wtpyt , iM brevi podb-jeanculuiQ fumatur , aliorum enim mwt andtrs manis ief tyjpogt t» bcilbngfrigtmrnjchen in jtcvcisihu* 6i fiunebe s hominibus difficilem in lio- viccyeiyi nxp-n in^di «ir.?», ri di» v iis gaucl,i?e maelflSf excieat veiiica: tonem , qujqae. WDpecanMm- evapUxu tyai «* mrt bet rm/yt accii mHtdtt g&royJteh, «Mi h4KflW -biliofiini , 'Cuoditutn niud tutent te^sqtw tn litx&r okdtr 'm. «sta btt Astjntr .&»r tan genu^ks , lOCb ponit? t\iant AEsjar ci » pr:i:par«uit» , ZinSgi- want denGembrr. /ite mea te* Artjdtr mtttnnei l,VHtd oodfe acrimonia bili ruitl tcinptiatnr -per aircfUAi <k fatr4 ZtttgitKf vero dvuta laxunrc-n mkcie .utj qiii- dnm wttani , nullo eompmbtiMir ®«pcrhilen«b?niiStct- AYd fler per dteelboMsau>p««Nna(iro. "^fffiibtf eoodKHO» ftqjfcwJ«<cm£eicur modo: Ma- xtmiE mc p/otuiiRal» eiu9 dimuoiMf radices , veiurta tcinpecitnr fier aeefom i5c dtvr Jett ozyit en zmit. mtor ■dnt'dt (ftiubtr din laxuurc.-n rPiUiere-jUlj qpi* zal Mstck mate» wnwi^r r.iwryft.”*) btefi geins Kiittr e-KpcrT!ilcn<O<0i(5t<a- ezperimi^y <t*y non bygsvai dwr- htwrdtringt ra» dg JXgtJHen. Het eonfyi wrd aUttr gemaaiJ : Me n nemt drrweatjla xTntoe «e pitegu»i!to» t^»»fumur*a»T radices, vetulis en vetjlt vxritl, dtouJe in baynae mtir uiertSt^ W «ffBarrlce ftm re ,qu® e«1 , farrata, quantum t*d mtvndtrtrJ* 4/i »«m tan , zufvsnl die tu» de bxry - tei 'potM^RcCfiie ab .iwfrtorihus dupuTintuP pel- udjbt vslltktns , prifMdze net bmte frkmen , Ugt se il&ulHi* qour ttgoeMrdeta^ungumitr fuluilis, «tque in don in w/rb-^paur te cirrbrT 3 r/ J O 'dagen , di iecem'T »5f»cerap-rof aqua per cdft vjpi deeern conti- gtlyir het viter Harrrnasl afru-itr.de } m dm mmih ’c nui» <Ii*« , bis au(grp <k’ die aqua quotidie abjicitur , WfY - ..-btifr*: «j ;r Jt, ‘ nuot dMa^wt aoon de d:e aan quotidie aotldfur, donec nuPa io aqua arapUni percipiatur acrWiooia. Amiti, who wrote within the confines of reason, insists that the quinine radicles found in certain types of bark infuse a powerful light, which, when combined with the toughness of iron, makes for a sturdy and reliable remedy. This remedy, he claims, can be further enhanced by cooking it in sugar, creating a syrup that is not only sweeter but also more potent. Mehmet, on the other hand, prefers a more daily approach, advocating for the use of quinine in its pure form, either mixed with water or combined with other ingredients like cinnamon and sugar to create a more palatable mix. He emphasizes the importance of using quinine on a regular basis, highlighting its ability to not only treat but also prevent illnesses. The debate between Amiti and Mehmet underscores the differing approaches to medicine during this time period. While Amiti favors a more experimental and focused approach, Mehmet advocates for a more general and preventative approach. Both, however, agree on the efficacy of quinine in treating and preventing malaria, a disease that was rampant in Europe and beyond during the 18th and 19th centuries. It's worth noting that the use of quinine in medicine was a significant development at this time, thanks to the efforts of scientists like Andrea Sagueri, who experimented with various ways to extract and purify quinine from the bark of the Cinchona tree, a process that led to the creation of quinine as a medication. This discovery marked a turning point in the fight against malaria, reducing the mortality rates associated with the disease significantly. In conclusion, the debate between Amiti and Mehmet highlights the ongoing discourse around medicine and treatment, with both sides advocating for their preferred methods based on their own experiences and the available evidence. The use of quinine in the fight against malaria is a testament to the progress made in medicine during this time, turning a once deadly disease into a manageable condition. Scribendi et Censendi Curat. Ut Zingiber rite photographias, tres modi funt excogitari; Primus est vulgatissimus suum pellitus, illi hœc, per plantem, in hortorum arenis in terra molli, undique randi. Sedicula in aqua calcis paululum maceratum, per rēs wāfur, cibus bindus hērsa. Perippē Ach scilique Zingiberis, in aqua calcis paululum maceratum, per rēs wāfur, cibus bindus hērsa. Perippē Ach scilique Zingiberis, in aqua calcis paululum maceratum, per rēs wāfur, cibus bindus hērsa. Paftim shrub, & Colligant, vnum necotomia, tinctura getzmy. Fēliciter in agricultura, itlitiope autem quaeam supradicta, et ova ter tum blīzena domi. Om nu den Cimber leplanten, bestelde met drete hety Nu kunnen we planten op de bodem van de Oven, in de lente, in de zomer, in de herfst en in de winter. Planten: Secunda in Azië, Ambon, Java, Sumatra, voorrijk, Bali en Nusa Tenggara. De tweede is in Azië, hoe we de eetbare planten, planten, welke heilzame, maakt, gelijk aan jaren, eet, fietsen, radicaal met zijn wortel en knoppen wordt gelegd, dan in de bodem planten, en zetun in de vloeistoffen van de tuin, welke in de grond met de wortel quovis rumo hujus radicle stroom komen. Tertio, in werkelijkheid daar in, zeggen in de volle lucht en de vrije lucht, sincere, wanneer langweilige vormen, volledig, van de lente. De vijfde is de twintigste maand, de lange vormen, volledig, van de tropische lente. De vijfde, op de plaats waar de terrein verheven is, in welke in de volle lucht, de planten, en zetun in de vloeistoffen van de tuin, welke in de grond met de wortel quovis rumo hujus radicle stroom komen. Tertio, in werkelijkheid daar in, zeggen in de volle lucht en de vrije lucht, sincere, wanneer langweilige vormen, volledig, van de lente. De vijfde is de twintigste maand, de lange vormen, volledig, van de tropische lente. De vijfde, op de plaats waar de terrein verheven is, in welke in de volle lucht, de planten, en zetun in de vloeistoffen van de tuin, welke in de grond met de wortel quovis rumo hujus radicle stroom komen. Tertio, in werkelijkheid daar in, zeggen in de volle lucht en de vrije lucht, sincere, wanneer langweilige vormen, volledig, van de lente. De vijfde is de twintigste maand, de lange vormen, volledig, van de tropische lente. De vijfde, op de plaats waar de terrein verheven is, in welke in de volle lucht, de planten, en zetun in de vloeistoffen van de tuin, welke in de grond met de wortel quovis rumo hujus radicle stroom komen. Tertio, in werkelijkheid daar in, zeggen in de volle lucht en de vrije lucht, sincere, wanneer langweilige vormen, volledig, van de lente. De vijfde is de twintigste maand, de lange vormen, volledig, van de tropische lente. De vijfde, op de plaats waar de terrein verheven is, in welke in de volle lucht, de planten, en zetun in de vloeistoffen van de tuin, welke in de grond met de wortel quovis rumo hujus radicle stroom komen. Sunt luna finem vetustatem eliguntur radice, qua tam obscuro in notem menervum de older scribunt, et sit zebu dry deponuntur, donec rubra illa tubercula seu genimaculaggen, tot dat ztfrood el-oiinti knuppen uit- adpareant. Virides tamen transplantari quoque libellum, documenta knn de groene wpitmteu, ali men postuni, si chinari abindari Caules mox sub fulvis, alii de secretis affynd, even titier de bladeren, ab mede uti et eunti fibrillae, talique modo communicari ter- alii de Hasselin, en z fn de tarde zet. De Ambiunt- tx. Ambiunt-fes nunquam Zingiber, quod in ultruni zen latende Ziber, die zygietorum volont, nemo thermae vocare volunt, ultra seprium vel oftom mensis in cern- Maanen in de aarde Dan, wrij aat by zyn the- si relinquunt, quia enim florentem proferat conur- tJf voortbreng, zoon in de vrarttl te ar- tum radix fibrola nimis fita ct, quam ut in cibo vel den, ow in de kaji tn cortfyt te gtbnulen. cornfluo adhiberi possum, in libris incineriorum reperur Zingiber crescere, in de Reyi-boeken vird mün düm Gtmher in Africa jn'Africa, Madagascara & Br. dilia, longe alia gerens Madagascara, en Brastia zcaffendt, mei gebetan anden tla* folia, ad illa Acori vol Ir* ad ccdecnha, sine caulibus dertn kfrire-zen, na dtn Acarts 0/ /rft gelykende, sen- ex radice ipfi propullulantia, quodque profert semine der fi, 'et itis de wonet verjemende, r& metzaad indrie- in cellulis trigonis obclusum,uti Cardamomi; cujus bakige bvjijei geflotrn, gelykOvrdmarh, vmr r an zy & quasdam exhibent leones, quarum vero fidem ills ist etnige figuren verimen, cornu gletef ik it Scbry- lelioquo scriptobibus, illisque, qui terra* irtas forte uri, tn atmre Bezkert dervhxr Londeng hme, vrr-T.it/ petent, can autem nunquam ioteUigere potui, firnile in India Orientali crescere. Eusthatius Pierrefort, in India Orientali crescere. Petrus Bererus, in naturalibus libellus, caput 27. dictat, Zingiber in Mexico crescens Chili vocari, ac nutrientia Tanastathalli: ex infulis Philippinis, ubi bina ejus occurrunt species. Prima & maxima mentio cecatur, uncatu quae ./fisco*, feminam vulgare dictum Zingiber, quod in fdpretnis cauliculis capitula quadam gerit ills Stachydrium folia, melius ac verius deflitter, ex capitulis peculiaribus in periodis ex radice propultare. Denis in libro cap. 28. dicit, Anequ in gerere rugas & cratalia folia Migarum Zingiber, exterunt ejusdem fornix, indicemque cfe majorem & craticem, faporis acrioris quam quadam amaritiae, et quibus in concludo, illum praesens deferri Lapothum, addit autem porro, cum in potum in his rationibus praeparat quemque potum, loco vini tisiratum, quod de Catonia seu Lar, quas lupera innuimus. Quum Zingiber tradetur, atque lavetur, vel perforetur ad condituri, in manibus percipitur tanta acrimonia ac sive ut, cum non tantum ad tenuebatur, sed etiam aliquando ininduitur, qui sensus divus super est, quodque lignum est penetrantissimi Zingiberis servicium, qui divi ipso inhaeres, unde et externe quoque adhibetur ad partem quandam paraliticam vel per frigus quasi emortuam, iterum resocillanda est calefaciendam, interne autem attenuat, penetrat, ac dividit confusios humores, qui soli adjungere in crima gravant; ita ut, uti cunila calida aromata, hoc quoque censetur in natura produdum magis pro frigido climate, quam pro hisce calidis regionibus, et proinde magis proficuum pro sensibus, frigidis, phleamaticisque hominibus, quam pro juvenilibus, calidis, et biliosis temperamentis. Licet Zingiber, quantum huc usque noverim, in euntibus regionibus, in quibus crescent hominum requirac labores & culturam, ante paucos tamen annos in Iberia post finura Hispaniola bini inventi sumere colles, nudi fere, ac tantum quibusdam fruticulis saudentes, in quibus speries quaedam silvestres Zingiberis sponte crescent, quod in his regionibus, durius, & acrius ferbat vulgari, sapore cum Occidentali proxime conveniens, sed paulo magis silvestre, quod tamen praesens est ad constitutionem &edicam em in a. Ibidem quoque Curcuma major in magna copia, quae utrique plantae ibi sub Carica crescent. Plura de Zingiberis viribus vide ad finem libelli capitis: Zingiber siccum in Monserrato sine labore prepararur, recens nempe sultunc Zingiber, ipsi que commiscens cum cineribus siccaepiorum in se res ad ventum extra fojem exsiccat, quam optime coisciuntur, et bonum est notum. Tabula Sexagesima Sexta. Eulebius Nürnbergius, historiographus, naturopath, bibliothecarius, caput 27. Sed regiis den Gember ist Mexicolice proveniens, Chili genamut, rutium et erjit gebrach zu statt der Panicipiensis Av. Lundis, alia modo tot in secretum tuas bestias. At tubi in grande est in bestia hominem, Ancora crescens, bet voyagion in die gemetne Gember, divulsive sive superius sive inferioris eventum in nocte bovinctum voortbracht, sive Voccius gelyi, bynader bestias gravi, dat etiam bovinum ep silion sive Guleum uti in medicina varium. Daar na in actum Boek caput 2, art 1, dat Ancora crescens ructu in differentia coloris tibi, quam in Gamberi, anders in decursu dei geatnt; dat in mundo isti grandis et minor, secundum vocem suam, met in salutem bestiarium, in usu in acu, dat by in voorgemelde loco Galbulae ejcitavit, sicut et in alia sit iacere in usu in ultima, Galanga qua Langusa crescit in botol. Als de gomberg kandiet in de warmte van de tropische jungle, tot beter verstand van de mens, zo gaf de gomberg velen een zacht leven in de banden van de wereld, die wel met ellende doortrilt, was de gomberg ooit toverkracht, die door zijn doordringende geur de hart van de gomberg aan moest tasten. Daar langer bleef, een teken van de doorstaande kracht van de gomberg, die ook in Europa gebrukt werd om de winters te verwarmen, de gomberg bracht leven, waar vroeger dood was. De gomberg, rond en rood, een symbool van kracht en verbinding, schiep in de tropische jungle van India vele wonderen. Het werd gebrukt in de oude Indiase geneeskunde, als een toverdrank om ziektes te genezen die niemand meer levenslustig maakten. De gomberg gaf aan dat langer leven mogelijk was, dat de dood afstoot werd, dat de winter niet meer de kille en barre tijd was maar een seizoensverwarring waarin de gomberg, de vriend van de mensen, hen warmte gaf. De gomberg, deze toverdrank van de Indiase tropische jungle, groeide in Europa als een rode staaf, hard en krachtig, een symbool van hoop en verbinding. Het werd gebrukt in oude Europese recepten, als een medische hulpmiddel om ziektes te verzacht die de dood in hun graaf te dichten. De gomberg gaf de mensen de kracht om verder te leven, om de koude van de winter te weerstaan, om de barrière van de dood te vervangen door de warmte van het leven. De gomberg, een plant uit de tropische jungle van India, werd in Europa een symbool van hoop en verbondenheid. Het was een toverdrank die de dood verzachtte, een medische hulpmiddel dat de mensen levenslustig maakte. De gomberg groef diep in de aarde, om de mensen te steunen, te binden, te geven aan dat het leven waard was om geleefd te worden, dat de winter niet meer de koude en barre tijd was maar een seizoensverwarring waarin de gomberg, de vriend van de mensen, hen warmte en hoop gaf. Meer in de fractie van de Gember ziet aan het einde van de volgende kapitels. IV, droog Gember tot Malopabor zondert meer bracht, neemt de verste Gember, vermengt brak mee, draagt vijftig kilogram, en laat bemisting de lust, of met ini zondert Sm, droog, al dan blijft bij, goed. De lijst en beschrijving van Planten Ad Figuram prima Zingiber officinale, genoemd vrouwentype, het Gemberkruid in de volle bloei, wordt gebruikt tot in India, alomme aanwezig. Het beste. Zeer helpt tegen kwalen, zoals ook in de H. Mala, par. 11. Talrijk, herhaalde de meest voorkomende soorten, Syoonyma, aan welke soorten Car. p. Jam. p. 61. eveneens Scapo met een naakt hoofd, sprietige ovaalvormige. Linnaeus M. Chp. 3. Figuur 2 van Zingiber geeft aan, dat de grasachtige vorm van het gember, hoe ver uit elkaar gezet, wel met elkaar verenigd is, wat Gember een levende boom is, voedt de vruchten in een tuniek van de cauteliaan, aan de voorzijde van het seizoen. Car. p. Jam. p. 61. Verotoat in de derde figuur van de dek Gember, welke door gans her gemengd vermengd is, is de Gember het beste voor gebruik, in de betekenis van de grofste groef, de nauwe, bladde vorm van de boom Pliny. Almagnet. p. 197. En de Tef, Zeer p. 235. was van ook een vrij eenvoudige arbeid om te vinden in de H. Mala. 11. Uri. Tab. 1. En werd beamingd en in Sebry-vers aangeboden. In de Catalogus van de Javanese kruiden, door Share p. 90. is de Amomum met een soort boom, met een ronde halve maan van Limaanse H.C. p. 3. De vijfde figuur vertoont het urent, de vrolijke plant, het uiterlijk van de grastaufschrift, welke in de wilde kleine Gember met een vrucht uit het oordeel van de schilder voutkoeveldenide was aan te tonen. Saan. Gaf. p. 61. VIII Boek. XV Hoofstuk. AMBOINSCH KRIBOEB. CAPUT DECIMUM QUINTUM. Zingiber minimis, fine gramineum. Alea Padi. Secunda Zingiberis minor species, minus obvia et nuda, sive quantum in Europa delata fuit, caustem phama humilis, non ultra palmam, vel siphitam alta, plurces ac confignes radice emittens solones, quibus folia suntoedent eodem modo, quo et majore species, arundinacea nempe, in alternata, set multo angustiora, inasar illorum tenera Oryza, quae Paludis vocatur, vel instar illorum graminis, et plurima usque compilata. Radix cum illa vulgaris Zingiberis convenit, sed plerumque minor, inque brevior articulos distincta, vix minimum diditum castrum, inque binas distincta species. Alba externe maxime bracteolata est, ex ejusdem coloris ac Cubitantia: cum majore, parvas quoque emittens geminas anthraces referentes, ex quibus solones ortum ducunt. Ejus saporem multo magis fervens, et acris est, quam in priore species, non autem tam gratus, ac cum parva amaritiae mixtus. Spius folia funebri licta, pallide stuccentia, tenera Oryza, Ginilta, sed breviora. Rubra species majora gerit folia, caules, et radicem, ejus enim folia eam in illis majoris Zingiberis quadrant, breviora, et latiora quam in alba species, et intente viridia. Radix ejusdem est forma: cum Zingibere rubro majore, plerumque tamen minor, & durioris substantiae, externe cinereis pelliculis obducta, sub Quibus ex purpureo ruber coloris, interne autem albicat. Utrisque līber, sēcīcus nūquam vī jī proferentēs Hypophytus, (et flores fūos: Dennum formant frūticulum, quumque per fūmum annum vīsuerunt, ipsōrum toicōs et folia sensim marcēbant, decīdent, atque ex novīs furculīs novī progerminant caules, diligenter autem in hortīs colenda est haec planta, non enim tam laete luxuriae quam maior species. Radices effōlēbant, licet ipsis substantia videātur inulto dūrior quam in maiore specie, haud facile scībant, sed maxime corrugantur, diūque futāne servīant admonium. Nomen. Latine Zanthoxylum minus favum gramineum. Malāicum ab forma tenerum Oryza. Ambōnicē Stēby, sequī Sitūs lācus. In Histōria Buffo. Ternam Fortūna cum suprā memorato Advenāre parumper conveniens. Javanēse Sunti. Lōcus. Non usque observāret, ubi maiorescēbāt insula, sed tantummodo in Java, Moluccis, atque in Orientalibus insulis. Usus, & Plant. Haec species in cibo non adhibēbātur, quum sapore ejus Gustus nimis ingratus et fervidus, maior autem ejus usu Medicina, indigena enim sic nullum Ōbabat, seu medicamentum adfumībat, quod non ingredībātur frūctīulum hujus species, immo talibus in morbis, in quibus nos diceremus Zanthoxylum esse noxium, ut in Diāris lūnis, & Dysmēriīs, semper tamen Zanthoxylum addītur ab illis, quum putent, quilittēm habēre eundorum medicāmen totum virtūtes exaltandi, & in actū ducendi, qua in re quoque non errant, quum longa experientia hoc comprobatum sit. Hic itaque habes generaliter, quo modo Indi minori utantur Zingibere, qua in re non falueo, in omnibus causis sequitur, praestim in Dysenteria et febris, quin et minima debetur esse dolii, habent autem experimenta quaedam, quae juxta nos Arati doctrina non coödere, utrique enim illi morbi apud indicolas plerumque ex frigida oriuntur causa, qua in re Zingiber sive potest, et notissima nationi nocere, quum his morbi apud hanc ex irregulariter ducta, nimio nempe citro & potu, atque hinc ex Sanguinis inflammatura oriuntur, ubi Zingiber Gnos dubio nocebat. In tuis Gecca, vel quum humores quidam aceris & tenuos asperam arteriam, pulmonisque bronchia inflement. Qui continuam ac difficilem causant, & excitant usque ad ultimum, Zingiber hoc optimum praestat remedium, si parvum hujus frut Aulum cum Siro Tinanga ma fucetur, ejusque deglutiatur succus. V. HOOFDSTUK. De kleine Gember. DE tvsudt zaart van Gember, it de kleine, min, ongekend algemeen, ook in Europa vörcht, bi in de laagste plantje, nit beven etn laande /-and, o f etn Amstel, mri werf in digester fetlet uit de vertel, daar aan de bladeren fiam op de Zeist manier, als aan de groote soort, le wittenrietagtig, en vervulde tegens maakttender, dog veel smalder, te vseten ah jonge ryft, die men had in nieuwe, zelfs grote, toegewezen samen gewoon. Dt iuvrltl u de gement Gember gelyti dvg dv-rgians kander, tn in horter Itden verdtttd, fcLain ten pink dikt en in Psete zoorlen anderdteld. De quinte is xm buyttn meejl tjjtn, tau de zelve cfitur, en subslantie ait degroote, ook Dunn bollen, as Moedvinnen voMtbren- gendet xuxir uji de stein vstrdcn. Dt nam is tetl fcftrr, en feUrper dan aan dtgroott, zoo ungendam niet, en net ren /Utcne bilterbeid vtrmengd; Zjne bladeren aan fiailtUg, ligl, grtl-imr., it: j,ng, rjjl plmtjl ztergtljk, heeft horter. De roade zoorte lier tati is groeler aan jltUn, bladeren, en Korte, was st de bladeren zyn de gement Get uber gelyher, hrter, en brr.Ur,. dan aan 't auitte, en bouggrwn, de 'nxrtel van duiffle gedaantt, ttlsdegro- tt roo.it Gember, dt% doorgaans hindtr, en tarder van J 'ubftantie, buiten mtl graamoagtigi xelUtjes btklctd, tn dajr ender purper rvo J, nuar 'tui binnen vis. Sddt deze taorten leb it nttis g~t:rT) biar Hypophy- tum, Naamen voorlbrengen: Zy naaien teu <iig t Jlrtyije, en as zy over een b-ilf jaar grond btbbtn, z oo vervseLke» de JleUn, tn bladeren alienkskens, woorden 't/, en uit de nieuwse afzetzds iomen nieuwse stein vourt, tntn moet ket netrftig in de boven onderbwden, wnt bet groeiJ zoo voorJdrtg niet as de groate zaorte. De uitgegravene vsortels, botwel tarder tum 'ubftantie Jcbyiun dan de graote, itten zsg mede niet te el drogtn, mur krimpen zetr in, niet It min zy Lare Jcberpjgbeidiang btbouden. Naam. In 't Latijn Zingiber officinale Gramineum. In 't Nederlands Alea Pades, van de gedaante van jongen. Rijst. In 't Armenisch Sefi, van Sive lak. Oplettend sehyrara. Op Java Bufo. In 't Tamil Vratala met bet bovenstaande Adra 'cat overeenkomende. Op Java Sunti. Plaats. Mainvind bet niet ver te halen, daarde grote eiland, tussen allen of Java, in de Molukken, en de Kleine Jaren Eylanden. Gebruk, en Krachten. Deze soort vaster in de kok niet gebroken, om dat bij te harken, en beter kan worden gebragt, nu al al een vltl te meer tot de Afeticynt, niet een Oeblast, of Afeticynt terugkomend, daar bij niet een kletst stuks kracht van deze zeer bij dor ja zelfs inzulke zekten, waarin wij zouden zeggen, des. Gember Jachtelijk te vinden, ah en Bwina. In 't Engels open, echter daar moet overschrijven Gember bij zijn, dat hooibar gesteld, de kracht van al deze Afeticynt op te weken, verboden aan macht, daar in geen zodanig niet dicaten, als zind de lange omringd gepraat. Hier bebt gy dm in V gentraal, he dt Iadianen ik. Kleer.e Gtmber gebriiUen t 1/raar ir.it it nktrrii, dat meto ben in elen xm am bn, onderbtu ia den Bankrmk, tn hotrczen te grh dien, <tf bet moefte zerr tcwtug tt,iant zy btbbtn ai mede op bixr zyde teqist partkulie- re proven, die na em leert g)n vaste rtgtl maJten, tijanf de bride rr.eeft ginoemdt ziekten ontftassn by den lulander gemecnlyk uit koud, tn ongture, tesar tn den Gember baat kan dccnm er. by onzt S'atie uit ongtregeleid in st eeten, en drinken, en eeltreiingt des bloeds, daar Len Gember wtder niet raadz.am is. Jn etn droog breet, fif ais etnige seberpt, tn dunne bumeuren in de luchtpypen der longe bai^en, die etn gstadig en moryelyk ooeften onvdtM, tn xeroerzaAen, bevijl de- z t 'Gember groXt bulpt, ais men tn Ueen SlruyDhnt met Siri Pinang biouxut, tn Ut zap injxctlgt. 