title: Horti medici amstelodamensis rariorum tam Orientalis ?qua?m Occidentalis India, aliarumque peregrinarum plantarum, magno studio ac labore, sumptibus Civitatis amstelodamensis, longa? annorum serie collectarum, descriptio et icones ad vivum ari incisa /auctore Joanne Commelino. Opus posthumum, latinitate donatum, notisque & observationibus illustratum, a? Frederico Ruyschio & Francisco Kiggelario.
creator: Blaeu, P. & J. | Commelin, Caspar, | Commelin, Johannes, | Kiggelaer, Franz, | Moninckx, Johan. | Moninckx, Maria. | Ruysch, Frederik, | Someren, Abraham.
text: De fleur, die dit gewas hier en daar verkocht, is naarmaat, glad, en gestreept. De Bloemen, klein, en bijna ongevuld, wit met een puntje voortbrengende. Van het midden der Bloemen doen haar vele bloemdraders (stamina) veel kort, en werpen van gelei-topjes aan beide uiteinden. De Bloem-stijl (stylius) is kort, purpurachtig van kleur, en aan het uiteinde in vier omlagen verdeeld. De Bloemen, en Zaad-ehuizen, vertonen vele witte, geel, en rood, kleuren. Na de Bloemen volgen ronde Zaad-ehuizen, welkers uiterlijk omvangen zijn van het verdroogde Bloemtje, verstrengeld tot een uitwendig deel van het Zaad-ehuis bovenste gedeelte: Dit weggenomen deel, vertoont het vare-zaad, rond, bovenstaand, in grote met het Oost-Indische Gers, of vruchtvorm van den Zuid-Amerikaanse Boom overeenkomende, welke rijp geworden tijnde, over dwars in twee delen figuur komt te verdeelen, en komen in dezelfde grond wort voort te brengen, fijne getakte bladeren, die op de wijze van Harteboomen, waar aan de vele-voudige zaadjes vast zitten, die van buitenaf kegelvormig oneven, zwart, blinkend, en zeer keihard zijn. De Bladeren van dit Gewas, zijn stijf, en smal, en skleren van maken. Hoewel dit Gewas, in opschrijving van haar gevlakten, met een porcelaan overeenkomt, zo en anders ik echter niet met verzekeren, als het in kracht zelf gelijk is, en dat wegens de bestuiving (omgang). CE BLATTARIAS CEYLANICA. p. (11) CA: Bio-VI. BLATTARIA CEYLANICA FLORE AMPLO, COCCINEO. Gai. Hort. Med. Amst. Ec Plant Belgique non inepte vocatur Moztekruyd van Ceylon, met groote Schaarslak-verwijf Bloemen. Planta accentuatur bicapitularibus. Radix ei alba, multis fibris capillata et graveolens. — Caulis agulosis, duos circiter pedes altus, circa imum ramulos. — Folia, ad caules inordinata dispositiona, atrovirentia, longa, acuminata, congenerum Blattariorum foliis similia, angustiora tamen, breviora, ferrata, & ad basi profundis foliola emergent. Singuli Flores; in summo caule inter folia praeunte, pediculo innituntur longiori, suntque pentapetalis, inodoro; quoque petala ad ungues connata, inter quae stamina quina concoloria emicant. Ubi vascula seminalia per maturitatem dehiscentibus effunditur semine subrotundum, suscipiens, cuspidem exiguo prominulo donatum. Propter floorum amaritudinem Blattariorum familiae praerogativam tulit. Quoties quantimvis manibus trita gravem spiritum odorem emit. Prodiit nobis semine a Nauclero quodam allato, Anno MDCXCI. sub nomine Ceylonicum Mottekruyd, cum grandissima Schaarlake-verwigen Bloemen, gebeten. Het word geschilderd onder die Gewaffen; algen Zaadbuyskeurs dubbelt zijn. Het bevat een wortel, die wit en vormvast is, waar uit veel zetels voortbomen. De Bloemkruid is bovigenzaan uitrend tuinvoet boog, even vaam ondersteunt. De bladeren zijn lang, breed toelopend, en volgordend aan de stelen geboegd, donker groen van kleur, de hoofdsteel vanzelf voortkomend van een soort kruizen. Gelijkend, maar korter, geschaard, even aanharig frond diep gevonden: Onder de oksen der bladeren doen haar meestal twee kleine bladjes op. Het zaad komt voort uit een lang bloemstengje, even dat uit de bovenkant des stengs; dezelfde soort vlekloos, en uit vijf bladeren, die aan de bloemnaaldjes verengd zijn, te samen geveld, tuffchen dat hebben bare plaatjes vijf. Bloemdraad, eerlijk met de bloem. Wanneer de zaadburen met bare bloemkorkjes gedaan zijnde, komen te vallen en groter te worden, vallen de bladeren af. Deze zaadbuiken, wegens bare vlegvleugels opengaan, zitten fluitende en even kleins bruin rondhangend zaad uit, welk een blauw-uitpuilend puntje bevat. Hoewel deze plant schaars van onder is, het is evenwel dat ze wegens de cilindersvormbare bloemen voorrecht heeft; en ontdoen alle soorten van Moosteekruid uitmunt. Wij bevinden ons uit Zaad opgekregen, 't welk oud door een fokker Scheepper mee gebracht. Dit soort Campanule wordt ruig op Ceylon gevonden; Aan de 10e dag in de laatste tijd komt dit soort kruid overal terug, bloeit in juni, & sub initium October ongeveer een jaar door is per perfemee maturiteit pervenu, d.w.z. tot volwassenheid. Deze plant is jaarlijks en niet veel voorkomend in koude gebieden, ze moet dus zorgvuldig worden verzorgd, sterker dan andere planten. Víres mee latent, alleen in botanisten genoegen, totaal, hoe klein ook, hier te defineren heb ik me bezig gehouden. OBSERVATIES. Tantum heeft deze Plant met Blattaria gemeen, de eerste front van visbaar, makkelijk voor iedereen te ontdekken. Het zaad, verbeterd door een goede blik, is helder van kleur, d.w.z. alzozo. De botanische Duitsman & plantenindager, de slimme Jacob Breyn, heeft deze plant uit India, Incido laatste blad, bloei Elattaria phomiceo, hoorde. Het is in het jaar 1685- en dat onder de benaming van Rode Ceylonsche Klokjes: volgende jaag heeft het gesayt, en opgehomt zijnde, best het bloeit in de maand van Juni, en is het zaad begin oktober vijf geworden. Het is een eenjarige plant, die geen koude kan verdragen, werd bovendien in glazen potjes gezien, en moest in welgekemeerde aarde uitgebroed worden. De kracht is mijn onderzoek, alles lijkt op een voldoening van de liefde, datzelfde zo groot, als het gewassen laten zien. WAARNEEMINGEN. Dat deze Plant veel overeenkomst heeft met het Amentkruikje, dat het in de eerste opzicht van de oogen, iemand zeer hoog komt te bedrijven. Edelde Zaden s wel bestreken zinde, blieht bet middag klaar, dat dit Gewas tot bet Signaards-hruit beboort. Weshalven bet by den voortreffelijk onderzoek en kenner der Gesvaften Zab Breyne de naam draagt van Indiaans Signaards-kruid, met heldere spieswijse Bladeren, en ook Schaarlakerverwonde Mottenkruid Bloemen. LINARIA INSITANICA PROCUMBENS. 2C a A B VIT LINARIA LUSITANICA PROCUMBENS, POLYGONUM FOLIUM, FLORE PALLIDO-CARULEO, FICTUM LUTEO. Cat. Hort. Med. Amst. Adices fibrofas & tenues demittit, equibus cauliculi exeunt, qui partim humi procumbent, partim, ut fissa erigant, vicinas plantas arripiunt. Folia exilia, incondita, glauca, oblonga, mucronata, Polygoni non diffimilia. Flores pedicellis tenuibus nixi, monopetalis diffiformes, facie florium Linariae Vulgaris multi, subculdrei, ridu luteo praedit. Hinc succedunt semina minutissima, quibus prolatis interiit planta. Nullius est usus in Medicina, decoris tantum gratia in Hortis colitur. Prodiit nobis folio Lusitanico cum aliis plantis advedo. OBSERVATIONES. Unicus tantum anno decoravit Hortum Amstelodamensem ista herba, eodemque quo floret & luxuriavit, periit anno. Cauliculos produxit plurimos, tenues, & ramosos, et sesquipedales adeoque foliosa, ut solum folium occuparet. PORTUGAALS WILTS VLASKRUID MET NEDERLEGGENDE STEELEN, BLEEK-BLAUWE BLOEMEN, en GEELE OPGESPERDE MONDEKENS. Ut de wortelen desse Gewas, welke dun en zeventig zyn, komen slechts voort, die ten deele op de aarde vijgen, en ten deele de uit de blaasviste aflaande gewassen aangrijpen, om baar al-foo op te regten. De bladeren zijn klein, en flauw groen van vorm, langwerpig, puntig, en die van Verkens-gewas niet ongelijk. De Bloemen op dunne stengels vullend, des, zijn eenblaadjes vijfzijdig misvormd, die van bet gemeene Wildevlas gelijk, bleek-blauw van kleur bebbende een geel opgeplopt mond. Na deze Bloemen komen de Zaadhuizen te volgen, dewelke in twee delen open gaan, waarin het Zaad, een witte kleur is, verborgen ligt, en dat het geworden zilver, vergaat de Plant. Er is geen gebruit in de Geneeskunde, maar werd om deszelfs eerlijkheid in de Hoven gekultiveerd. Wij hebben dit Gewas opgekregen uit Portugese aarde, waar het in enige Gewassen overgekomen waren. WAARNEMINGEN. Met dit Kruikje is de Amsterdamse Geneeskundige Hof niet langer een jaar vercierd, gewoest, en is hetzelfde soort, na dat het vreemd bloeide had, verdwenen. Het bracht veer veel dunne, en gerafelde vellen voort, anderzijds voet lang zijnde, - deswelke voor bladerrijk waren, dat het ondergelegen aardrijk, daar door als verdrukt en verward vierde. FOLIA Folia quidem crassa, auct fruticiflma, labra, pedicelli minutissima fulta, Flores ex herbaceis calicibus quinquepartitis productes, alternatim & singulares positi, pedicellis semuncialibus innitebantur, horum nonnulli ex alis foliorum exstuarant, alii vero non. De Bladeren waren wel de, een doos, glad, en even kleins vullende. De Bloemen, uit groene, en in vijf verdeelde kelkjes voortkomende, hadden een knop, op hetzelfde die een balve duim lang waren, waarvan sommige uit de hoeken der bladeren baar oorsprong hadden, andere in tegengestelde buiten de stengel. CAL CONVOLVULUS AMERICANUS Prolongatus-Flos Luteus. CONVOLVULUS AMERICANUS PILOSUS, FLORE LUTEO, UMBONE PURPUREO. Radix fibrosa, caulis proluvios, calamus scriborius, qui summa parte invaria teretia, oblique pilosa, rufescens farmina, humi strata, divaricantur. Folia incondita, pediculis longinquibus innixa, cordiformia, circa oras squamia; acuminata, tres digitos transversos longa, duas autem lata, dilute viridis, saporia subsaliva. Flores, Menso Junio ex alis foliorum producentes, pediculis proceris, pilis fulvi, monopetalii sunt, nonnihil odori, coloris lutei, umbone pulchrum, purpureum, ante meridiem quidem explicati; rarissime vero tempore pomeridiano explicatos offendes. Succedunt vascularia seminalia tercia, quorum unumquodque tribus gaudet feminibus, angularibus, per maturitatem succis, quam Menso Augusto nanciscuntur. A planta tenuissima hanc oris magno calore alimenta. Americana alumna est, unde semina ad nos transmissa Anno MDCCXCI. OBSERVATIONES. Viticula tenuissima, numerosa, ex caule digitalis longitudinis producents, proximis ridiculis sese circumsvolvunt. Folia manu mucilaginem emittentia, alternatim postita, viticulas vestientia, pediculis semidigitalibus & longioribus, fucatis, ipsis viticulis non infceca crassiore. HARVIGE AMERICANSE WIND, MET EEN GEELE BLOEM, EN PURTYPUR VERWIGE SCHILD. In de Wortel van dit Gewas, zazelagt zich Zinde, brengt veel vlees voort, die een Schrijfje bij mij, welks bovenste gedeelte Verzameld lang-ronde, byzame, Byrige, een roza's vormvleugels verdeeld Unde, langs de aarde verspreid legt. De bladeren, saam met de schil van de vrucht, vormen Aan de takken gevoegd, van figuur Baarsvies, ongeveer, puntig, drie vingerbreed lang, En twee breed, ligt groot, Eenigsoortig zoutachtig van smaak, fleuren op langgerekte "voetjes". De Bomen, in de Maand van Juni, uit De orde der bladeren te voorzijn komen, De schil op lange en bayrige voetjes, en Een enkelbladig, eenvormig groenig groeiende, Geel van kleur, uitgevonden van het kind, De welke schoon purpur-vertekerd is, en het duiven vet langer als een dag, En werden voorzichtig bevonden na de middag ontstaan te zijn. Hieruit vallen de. Zaadhuizen, de Welke lang-rond zijn, waarvan ieder drie Zaden in een figuur komt te ontbaren, de welke Boekig, en in een Augustus vijl geworden zitten, Bruin van kleur zijn. Dit teder Gewas moet in deze Landen Door grote warmte voortgebracht worden. Verschillende is deszelfs natuurlijke groeiplaats, Van waar ons het Zaad toegefluisterd is. 15 in Jaar 1690. AANTEKENINGEN: De ranken zijn veelvoudig en dun, voortkomend uit Een moerziel, de welke een vinger lang is, klimmend tegen de bijgaande rijen en takken van Bomen op. De bladeren, die de van henen beleren, geven een vleugeligheid van haar soort. Dezelfde vleugels staan opgevulde voetjes, die een balveet lang zijn, ook wel "De bladeren, die de van henen beleren, gehavend zouden geven een vleugeligheid van haar soort. Dezelfde vleugels staan opgevulde voetjes, die een balveet lang zijn, ook wel Flores calathoides, non multum ab his similes floribus Scammonium Syriacum, ad genicula et foliorum axillas exeunt singulares, bini, & plures in codem petiolo seu ferculo commune, pentanguli, unico petalo constants, quod antequam se aperiat ita implicatum est, ut quina videantur petala: Prater dictum pediculum commune duos tresve flores sustinentem, quisque florenculus peculiari nititur petiolo, uncialis longitudinis, communi quo oritur non raro longior. Staminibus gaudent flores quinis albis, ad basim purpurascents, totidemque apicibus longioribus albis capitulis: Hae stamina in floris tubo alte recondita ex umbone infimo oriuntur, nonnullis pilis rarioribus obstipua. Stylus candidus, rudimento capillare feminale subjicitur impausus, capitello donatur albus, verrucosus. Capitulum feminale, calice quinquepartito ex parte oblonga subrotundum, mucronatum, albicans, bivalvis, membranam integerrimam intruitur, cujus pars superior in utroque latere rudimentum fornices formatum, sub quo feminum apices nonnihil conteguntur. Quisque liber capillaris, femina continet quatuor, tria, duove, per maturitatem sussca, altera facie angulosa, pilis brevissimis hirta. Ex feminibus Africanis, ex Guinea allatis nata nobis gauque similis, sed omni parte minor, minùque hissa. Flos etiam quoque campanulatus, obsoletus luteus, & umbone purpurascens praeditus. Semina ut et illorum conceptacula cum jam descripta planè conveniunt, CERE. In Catalogo Beaumontiano audit hic Capuvolva Africanus, sive Guineensis pusillus agitatus foliis flore campanulato obsoletus. Interm fundo purpurascens, N.D.— In dikte de vaken niet (ouden overtreffende), best met yl ffazide bayrijens, avaar mede ook de zenuen, die door de bladeren lopen, begaaft zijn. De Bloemen. In vroegere tijden of komijn-wijfje, en die van de Syrische Schamonee niet veel ongelijk, deelten komen wit de knieën of oxen der bladeren te voorgangen, en dat eenmaal, soms gepaard, ook wel meer bij elkaar, uit een enkel gemeen fleurtje de Bloemen een vijfhoekig, bestaande uit een eenig. Bloemblaadje, welke voor beter uitstullen noodzakelijk is gevouwen, dat de Bloem uit vijf Bloembladeren samen gecomposeerd te zijn: behalve de genoemde gemeene Bloem-fleurtje welke 2. 3. Bloemen kunnen ondersteunen, is dat elke Bloem nog een bijfondertje heeft, welke uit de gemeen voortgekomen is, soms dikker als de gemene zelf, en in deze bijfonderde Bloemfleurtjes een duijf lang. De Bloem-draderen zijn wit, gesprengd aan barre grond, alwaar ze paarverwijzig zijn, en zij deze Bloem-draderen vijf in getal, verscheiden van lengte, bovenaan: De Bloem-draderen, in de bolle der Bloemsen verbonden zijnde, menen baren oor-pronk niet beter. Onderliggende Bloesem-bilder, met enige bijzaken verweven zijnde, — De Bloem-huikje is wit, en gesprengd bovenop het begin van het ondergelegen Zaadhuiskje, vervolgens wit en groot. Het Zaadhuiskje ten dele bestaat, en omvatende zijnde van een vijfbladerig kelkje, is wit, wat rondaktig, puntig, in twee delen opengaand, en verweven van een vlies, welke. bet Zaadhuysken £n 2. delen komt te [Cheyden $. uit bet boven- Jffe-van dit lies komt wwederzyts nog een vltesken te voorfchim, gelijb als een. bleen father , aar onder de tepjeus der Zaden gelegen zn. à der Zaadbuyshen onthoud in fg 2.2.4. Zaden, dewelke rip geworden zynde bruyn van couleur , aan eene fjde boc- Kig , en met korte bayrtjens befet z.yn. W) hebben uit eAdfricaans Zaad , "t owelk ons uit Guinee mede gebragt is, een mede [oorte van dit Gewwas voortgeteelt, edog in al deelen kleender , en niet (oo bayrig. 1 Heeft- mede een klokuwtjs Bloemtje, vaalgeel van coulen, set een paer[che [child verfien. — | "Defe fjjne Zaden , alsmede de Zaadbuyskens komen t'eene- anaal over een mét de bovengemelde, : Defe is in de "Beaumond[che Cataloge gebeten Lieege Afri- caaníche of Guinecfe Wiinde , met bladeren die. het Ícherpe van fommige pijln gelijken , met geklokte vaalgeele Bloemen, en een purpuragtig fchild. 7vz se toe en is defe niet De[cbreven, CAP. Rricivvs AwEmrIC: S STAPHIDISAGRIX, FoLro. VV ) -—tnn / * um if pp 7, SM ER. I Ej 3 SS S3 SS S S ( 17) Q AE RICINUS AMERICANUS *" PERENNIS FLORIBUS PURPU- REIS STAPHIDISAGRLE — FOLIIS A : Adice fuftinetur albà , multis fibris ca- pillatà, | Caudex ,ob foliorum defluxorum vefii- gia, quafi articulatus , in tripedalem & majorem proceritatem adolefcit , digiti craffitie , cortice grifeo ami&us ; hujus faftigium , foliis in quinque lacinias admo- dum profundas divi(is , ornatur , magni- tudine & facie Viti Virginianz quinque- folix accedentibus, fubítantià autem mi- nus folidis , & hiliariore virore perfufis, pediculis longioribus infidentibus,qui juxta foliorum bafin in quinos nervos divarica- ti fingulas foliorum lacinias tranfeunt. Circa caulis faftigium flores prodeunt. parvi, pediculis pilofis fulti, quinque petalis rotundis dilute purpurascens, ad ungues verô luteo colore imbutis, pluribus quoque stamina tenuibus composits. Floribus marcescens, succedunt fructus triquetri; oblongi, qui per maturitatem, congenerum more, in tres capsulas se aperiunt, quavis unicum feminis granum continente, cortice grisco tectum, forma Ricini minoris. Semine ex America transmissis engraffa nobis est planta ista. Aestatibus M DC LXXXVI, excrevit in arbuculam jam quadrimam, adeo autem teneram ut ne minimum quidem frigus perrerer possit, indigetque in vetro hypocausto locari, soloque laudabiliter nutriti. IX. AMERICANA WONDERBOOM, JAM PURPUREA BLOEMEN S -, BLADEREN VAN LUYSKRUYD. De wortel is zaailingen vorm. De stam is verdeeld in leden, die van de afgevallen bladafzettingen nabij leven, en groeit tot de hoogte van drie en meer voeten, proud een vinger dik, en met een grauwe schors omvat, deszelfs top is vercierd met bladeren, die in vijf, zeer diepe, saffelings gedeeld zijn, van gedachte en grote - die van de vijfvingerige wijngaart - vrij wat gelijkende, bovenslags zier van substantie, en blijer groen van kleur, schaude op lange voetjes, dewelke aan de grond van het blad in vijf zenuwen verdeelt zijde, in het midden van elke suifpeling doorlopen. Ontrend de top van de Stamme bomen de Bloemtjes voort, fleunende op krachtige voetjes, uit vijf voeten, en ligt purpur-achtige Bloem-bladeren, met vele dunne Bloem-draden gecomponeerd zijnde; welke bloem-vangelen, (vingers) geel gekleurd. Als de Bloemen vergaan, dan volgen de drie-kante en langwerpige vruchten, die welke rijp geworden zijn, zindan drie buksen opengaan, gelijk die van bare medicijnen voorten, waarvan elke een zaadje in vorm uitsteekt, gelijkt het zaad van de blauwe Wonderboom en is van omvang een grauw peborine. Dit Gewas is van ons gequeekt uit aard, 't welk ons overgefloten heeft, is uit Amerika in 1787, en is nu tot een vierjarig boonje geworden, zoo teder zijnde, dat het de minste koude met kan verdragen; Het moet in goede aarde, en in een glazen kas gezaad worden, om wel te groeien. Hants eendereffect (uit aliqui perhibent) cum Ricino Novus Hispanus, seu Hucipochtli Huaxacensis Rechus in Hist. rerum Nat. Mexic. lib. 3. cap. 26. calculum haud appono; distincte enim sunt species, ut paa ex iconibus, ut & descriptionibus utriusque plantae, 3. Ut genealogie, sic quoque viribus convenit cum Ricino vulgari minori. Dat dit, gelijk sommige voorgeven, de zelfde Plant zoude zijn, dewelke van Rechus in Hist. Nat. Mex. lib. 3. cap. 36. genaamd wordt Wonderboom van Nova Hispania, zulks is tegens mijn gevoelen, maar het fon verscheiden soorten, gelijk hetzelfde blijkt uit hun beide figuren, en beschrijvingen. Gelijk dit Gewas, ongeplant van deszelfde gesnoeide, overwogen met de Meene enge meene Wonderboom, alzoo mede is dat het aard van deszelfde in kragten ook vreemd en verscheiden. Adnex ei alba, succo lateo, acri turgida. Caudex in ramos divifus, liratus, duas uncias crassus, in quinorum pedum proportionem attollitur, cortice dilutiore virore perfus, amicus, & infinitis spinaulis unicus obfessus. Folia incondita, spinaulis tenuissimis, mordacibus, & urentibus itidem obsita, pediculis longioribus fulta, forma Vitis foliorum subulata, in tres; quatuorve lacinias dirempta, quarum singula, marginibus serrata, nervo gaudent secundum longitudinem protrecto. Flores Mense Julio prodeuntes, sunt hexapetalales, colore candido, quorum umbilicum stamina occupant varia. Floribus marcescentibus succedunt vascula seminale tricapsularia, in quibus tria quoque semina, Ricini vulgaris similia, at minora, extus coloris cinerei, punctis coloris spadicei permixta; interior medulla candida, sapore acri praedita, quo non solum tota planta est imbuta, verum etiam urit, pungit, dolore quoque divertimento minacibus suis spinaulis afficit tangendum manus, chirothecis coriaceis quantumvis munitas. Perenniat hoc Planta sub climate nostro Dp X AMERICANSCHE, JMLKGEVENDE , BRANDENDE , eu WOLES--MELKSCHE WONDERBOOM, MET WIETE BLOEMEN. ID E wortel van deze "Plant is wit en. — met een witte , fiberpe volgend vervuld. De flamme in takken verdeeld, en geveld, in twee duim diep, van voeten bedekt, omvat met een hogere groene kroon, die alzijdelijk met ontelbare doornzjes beset is. De bladeren staan vooroordre, en zijn met zeer dunne schepvelvleugels, flekend op lange voetjes, in vorm met die van de Wijnbouw-bladeren iets overeenkomend, fruitloos in drie, ook in vier deel gesneden, waarvan iedere, aan de kanten geschaard zondiven, een zaadboei bevat, die na de lengte is loopende. De Bloemen in Tulip voorzien komend, zijn veelbladerig, wit van kleur, welke navel bevat is met verschillende bloemdraden. Aan de Bloemen volgen drie zaadbuiskens (tricapitaria) Zaadbuiskens, waarin iedere drie zaden geplaatst worden, die die van de gemeene Wonderboom gelijk zijn, doch kleiner, zijdelings en van buiten asgrauwvervijk, met kassoa-bruine vlakken bekleed; de pit des zaden is wit, vlezig van textuur, waarbij deze gehele Plant niet alleen begaan is, maar brand en vlekt daar en boven in de banden der genen deze komen aan te maken, alhoewel dezelfde met bandvleugelen voorzien zijn. Dat onze botanische klimaat kan men de duurzaamheid, volwaardig en perfect producerend, afzonderd van de koude voorzichtig aan te nemen, zodat, wat de sterkere niet mag, de lichte als voorzorg tegen de koude afzonderd blijft. Brazilië inwoners, en brengt ook vijf zaad voort, doch niet veel mensen deze voorzorgvuldig voor de koude, die niet verdragen kan, te bewaren. Brazilië is de geboorte plaats van dit Gewas, waar men het het beste wel in andere Amerikaanse Eilanden vindt. EUPHORBIUM CEREIFERUM EFFIGIE, CAULIBUS CRASSIORIBUS; SPINIS VALIDIORIBUS ARMATUM. Ijzer. Prod.3. An liberaliffimé nobis dono transmissit Nobilissimus & Streng. D.Simon à Beaumond, Nobilissimorum Praepotentium D. Holl. & Westvries Ordinum Secretarius, qui eam ex Africa, prope Zalcandus est. Ex ejus radice, in varios ramos sub terra brachialata, super terram autem globosum, crusta, cortice grisea, amicta, caules prodeunt, Opuntiae genus, Aphylli, numerosi, in orbem dispositi, suppositi, multanguli, atrovirenscentes, sentibus brevibus, acutis, terram spezentibus, ex angulis emergentibus; præditus; Horum ramos exteriores ad exortum brachium crassius, senile attenuantur, & spithamamarum duarum. Flores ex angulis quoque emergentes pentapetali, ex luto viridescentes, quibus succedunt vagina seminalia triquetra. Utrum haec eadem sit qua à Dodonzo exhibetur, dubitandi anus dederunt mihi inspicio, quae in Euphorbio Dod, longiores, numerosiores, erectiorisque vivuntur in nostro vero, quod hic representatur parum ciores, minatorisque sunt pinus, proque speantés & breviores. Hanc admodum teneram plantam multiplicavi ramis ad radicem abscissis, illicoterzi. sic etiam impati, vaporariisque socculorum subterraneorum impressis: Cavendum autem in amputatione ramorum ne succus laetus nimis effluat, quo facto brevi perit itaque illic terrae committendi rem isti, et filiae ejus effuri longitudinem adquantes, arcuans. XI | CEREUS GELSFELDE EUPHORBIO, -MET DE DIKKE STEEN, EN KLOEKE DOORNEN. Het Eiland bevestigd de edele Heer Simon Van Beaumont, secretaris van de, Edel Groot Mogendheid, Heeren Staten van Holland en West-Friesland, alhier bevestigd van de Afrikaanse Kust, hout te Zandvoort, en aan de Amsterdamse Geneeskunde-Hof, mildelijk vereert. Uit deze zelfde Wortel, die ouder dan de aarde in verschillende delen wereldwortelshuizen verdeeld, en (voor zover deze buiten de aarde uitvloeit) vond en dit is, omvat van een grauwe schors, komen vele, dicht bij elkaar staande, vleesachtige vruchten, die van de Opuntia gelijkend zijn. Deze zijn in de route verspreid, veelboekig, donkergroen van kleur, gewapen met korte, bevallige, en nederwaarts geboogde doornen, die uit de bovenste takken afvallen, pronkend van kleur. De buitenste daarvan aan de barre grond een arm dik zijnde, komen allemaal te verdorren, en booswijzer om te krommen, zijnde twee spauwen lang. De Bloemen van de boeken met de zelfde vijfbladige, groen-geel van kleur, komen na het vallen van de bladeren te volgen. De doemen van dit Gewas doen mij vermoeden, of dit wel is geen Dodoineus bevestigd, aangevuld met deze lager, meer en veegter opslagend zijn, in Euphorbium Dod., als wel in deze onzekere Planten en doornen onderwaarts geboogen, schaarser en korter in aantal zijn. Deze snelgroeijende Plant bevat de vermeende verplichting, door de takken, die tot aan de grond afgevallen zijnde, aanvängst in droogte aan de aarde in een pot, en vervolgens in een broedbak, gesebd werden. Juden defere takken, moet men voorzichtig zijn dat het melkachtig sap niet te veel wit en bo- zand te lebben; waar door deze takken baar fouten gevolgen krijgen, zijn ze kwetsbaar voor infecties en verstikkingsdood, wat weer terugloopt naar het vroegtijdige afsterven van bomen en planten. Praeterea, nie quid mali quoque veteri accedat plantis, vulnera ab avulione rami tenuis fico, tantillum ficem adhibendum, ut fuscii effluxus inhibeatur: Hiscem riter ad me observatis per quadriennium & in hanc usque diem conservavi, Viribus convenire cum Euphorbio officinarum. Ex insigni fuscii hujus acrimonia, linguam potenter seriente, satis superque colligitur. OBSERVATIONES. Ex Zalee Africana urbe mare Atlanticum spectante, per curam advecta est planta hac laesa, qua pro uphorbio vero veterum, respectu loci natalis viribus-que, merito habenda: Omnes enim Autores & Veteres & Recentiores, unanimiter testantur Euphorbium in Africa gigni, unde Gummi, seu succus concretus Euphorbiam quoque officinis dictus, etiam hodie per urbem ante nominatam in Europam tranfportatur; mirandum certé quod Nobilissimus D. J. Commelinus, Botanicus Exercitatus, & simplicium officinalium Exquisitissimus Indagator in Commentariis fuis Hort. Mal. part. 2. cap. 42. Plantam Scadidacalli Malabaribus dictam, pro Euphorbio vero habeat; ibidem eodem loco contradicere videtur, quando ibidem Atricam Euphorbii patriam pie agnoscit, modumque Gumi istud colligendi Malabaribus incognitum, lacteumque Scadidacalli succum Medicis illic tantum in usum effendeat. Ait; deceptus vera videtur auctor furstulis Euphorbi exsiccati, et Barbaria allatis, et inter Gumi inventis; Planta enim succulentiores aliam plane induunt formam, simulacare facient; praeterea certissime constat plantam hanc & forma & angulorum numero exacte variare, illud enim experti sumus, quod plus semel quoque nobis in locis arenosis & desertis Africae, Zaire vicinis, allatae: sunt & juniores & antiquiores Plantae, formam longe discrepantes; ideo & ipsa eadem hac Plantae cum Gumi, seu Euphorbii frutulis adhacentibus nobis inde explanata: Refragari equidem nolimus etiam alibi terrarum Plantas inveniri Euphorbium simiantes, praeter Africae partem illam jam saepius nominatam: Guineam enim duas species producere certe scimus, quae etiam aliquando nobis inde transmisserunt. Alterum cum Scadidacalli Hort. Mil. satis conveniente, alterum vero foliosa & in justa magnitudinis arbores crescende, cujus sobolem hodie alit instruccivus Hortus. Daar eu boven, op dat d'oude gequeste Plante uitjes quaats en zoude overkomen, fahnen. de wonde met wat. droog aarde bestroojen, op dat beter uitgedrukt van sap verbindert mogt worden: Dit alles van mij in achtgenomen zijde, beg ik deze planten vier jaar lang, en tot nog toe bewaard. Dat de krachten hier van overeenkomen met die van de gemeene Euphorbium, die men dagelijks gebruikt, geeft de smaak, die ver scherp is, voldoende te kennen. AANTEKENINGEN. Uit de vlag van Zalee, gelegen in Afrika, aan de Atlantische Zee, is de melk gevende plant, met een grote morfoten metgebrachtt, de welke met veel gezet worden voor den oprechten Euphorbium der Ouden, en dat fo avelten op rechte van dezelfde geboorte plaats, als van wegen barre kracht: want alle Achtenren zo goed als de Oude als jonge soorten, een paarig lak, dat den Euphorbium in Afrika groen, maar van dezelfde Gomme, of gedroogde Sap, wel ik de Apotheken ook de naam van Euphorbium draagt, nog bedendaags uit die boven gemelde Stad in Europa gevoerd $ "t is voorwaar te verwonderen, dat den Ed. Heer Johan Commelin, die een heel geërfde Botanicus en nauwkeurig Onderzoeker der Simplicia geweest is, in zijn notities over den Hortus Mal. in $t 2. deel van 't 42. cap. De Scadecalli der Malabaren voor den oprechte Euphorbium. De Ouden voorfelijk; ook afzonderlijk bij dezelfde plaats tegen te preken, om dat aldaar bekend, dat Afrika de Plaats van den Euphorbium te houden is; en dat de manier van de Gomme te veramelen aan de Malabaren onbekend is; als mede dat het Sap van de Scadecalli daar allen door de 'Medicijn-meesters in gebruik is; en dat het schijnt den eeuwen geabuseerd te zijn, wegens de droge vleugels van het Gewas van den Euphorbium uit Barbarië onder de Gomme mede gebracht en gevonden zijnde, want de Sap-rijk Gewas gedroogd zijnde, riegt een geheel ander Nus; daar-en-boven zo ook onbekomelijk, dat dit Gewas van vorm, en in aantal van boeien dienstbaar komt te varieren, voorzover het hebben ondervonden, dat ons meer als eenmaal uit Zandige en Woeste plaatsen van Afrika diep bij Zee gelegen, gevonden zijn, zo jonge als oude Planten, die van vorm veel van den anderen verschillend; ja zelfs eens ook de afzetting van de Plant met een slak jeuk van de Gomme daar aan vattende overgevonden, twee jaar willen evenwel niet tegenspreken dat ook in andere plaatsen van de Wereld grote Gewassen gevonden werden, daar de Gomme Euphorbium. "Exam en komt te vallen, beschrijft dat meer gemelde gedeelte van Afrika, want wij zullen verheerlijken dat Guinea ook talloze soorten van Euphorbia voortbrengt, die ons ook zwaar van d'een met de Scadicaalli van de andere Hort. Mal, genoegzaam overeenkomend, d'andere in tegendeel is gebladerd, en groeit tot de hoogte van een klein boom, waarvan den Beumondchen Hof, Flores hujus Plantae, inter spinas emergentes pedicello calyculato latiusculo caryophillo aromaticum quadratentus mentientis indent, functque pentapetalis dilute flavi, staminibus quibusdam clypeiformi, hispida longiori nutritivo, cui adnascitur caput female triquetrum, Tithymalideae conformis, pendulum, tria continens semina rotunda, grisea, nucleo albo referta. Die van ster of waren gevallen, vykelijk, eis is, of een jonge plant befrist, pis. De Bloemen des gewachts, tufschende de Doornen voorhoorgevende, stonden op een breedtachtig, en geholp (calyculato) gevoelen, met gen. enig sinds een rys-nagel is verbeeldende, en in deze Bloemen vijf-bladerig, hoog geel van kleur, verfin met enige. Bloem-draden, alsmede van een lange voetvel toebrengende Bloem-lus, hieraan komt een driekant Zaad-buis te groeien, gelijk zandde die van de Wolfsmelk, waar in drie zaden gebuiksfeest werden, die rond, grauw, en van binnen met een witte pittige verfijnheid zitten. Radice lignea; nivea, spissa, fibris crebris praedita, recta in terram fetat demittente, emergentibus; qui in Horto Nostro duorum pedum proceritate, in loco autem natali in arboris magnitudinem fesc attollit, articulatus, triangularis, et quadrangularis, marginibus finuofis, angularis, et quorum angulis spina bicomposita, crasle, curte, suice, rigide, nientes, re, a se invicem decedentes, emergunt. Stipes autem in ramos dirimitur, foliis privos, nisi particulas seu appendices foliaces, quas in oris foliatorix, spina adfuit funt, foliolorum nomine insignire quis vellet; haec mihi sere impugnissent prima fronte, videbantur enim florum rudimenta, at verum nullam inseguente expansionem, marcescebant: ita ut flores nunquam offendissem; crediderim tamen hujus plantae flores cum aliorum Tithymalorum floribus convenire, & hancce plantam pro Euphorbio antiquorum esse habendam. Succus acri, ladeo, turget, quicopiotis ex ea profluit, quacunque parte lita. Hanc liberalitate & munificentia Nobilissimi D. D. Henrici van Rheede 707 Drakenfiscyn &c. &c. possidemus, qui nobis cam Zelona transmissit, nomine Siracusa. Per ramulos abscisos, foliisque impauros, feta propagari patitur, Opuntia ad phytus. OPREGT EUPHORBIACEAE. Het Wortel van dit Gewas, is, maar boug, derg, en zwellend; zijnde eet vege, meer in de aarde voortbrennende een drie ook wel vierboekig, en in ledem verdeelde flamme, die nu in onze Hof de boogte bestaat van twee voeten, en in deffess natuurlijke groei- blaats tot een Boom wordt; Deese flamme en is niet even nog gehakt aan de boekenymaar uit- en in gaande. En groeven en verweven bedden of uitvlekkende boeken, die der met twee bij elkaar dikke, korte, bruine, barde vegetatie, blinkende en van den ander uitvlekkende doornen begaard zijn. Verder wordt deze vlam in bladerige takken verdeeld, te weten dat men deze bladerige aanhangzelkens, die digt aan de doorn enzaam worden, bladeren wilde umvomen; deze fouden mij in de eufle opvallen mijmerende oogen bijna bedrogen behen, aangefien dezezelfde als beginselen van bloemknoppen voorvielen; maar deze zelfde verdwenen zonder baar te blijven, zo dat ik de bloemen mijd gien. Hetzelfde miet ik te min fooi geloven dat dit met die van andere wolfs-melk bloemen overeenkomt, en dat deze plant voor het Euphorbium der Ouden wordt gehouden is. Wat deel deze gewas gequeff wordt te worden, zal daarom een wit en scherp sap overvloedig uitspuwen. Het is ons toegefonden, en verzekerde door den Ed. Heer Hendrik van Rbede tot Drakefleen, die ons zelf die witte Ceylonse bloemen gegeefuurt heeft, met de naam van Dracanculus. Men kan deze plant voort teelen door afgezonde takken stukjes, dewelke in de aarde kunnen worden ingeplant, parcé tamen irriganda, quamvis multo indigeat calore. OBSERVATIE: Flores quinis petalis, semilunaribus, crassis, rigidis, planis, ex viridi flavefactibus, Ela-calli (imilibus, constant, pedicellis semuncialibus fulti, singulares, bicompositi, tricompofiti, quorum medius, & major primo sese expandit, ceteris consequentibus ex adverso priori ad(itis, pedicellisque minimis aut nullis fultis. Uit de bloemsoort umbilico ftamina emérgen, aantal onzeker, wat in Ela.calli ook plaats heeft. Molen Voorschuyt, 1724. Floribus marcescens succedunt vascula seminalia fricocca more congenerum, in quibus tria femina ropunda, extus cinerea, intus vero alba. — geïzogen zijnde komen te groeien, gelijk als gewas Oporanthus edog moet niet te veel aandacht aan zich gegeven worden, bovendien heeft het veel warmte nodig. ANTERKENNINGEN. De Bloemen van deze Plant zijn vijfbladerig, en deszelfs bladerkens halzmannig, dik, flauw, plat, geel-groen van kleur, gelijk die van de Ela-calls zelf, vleugels die een belwe duim lang zijn, en staan een haan ook wel twee en drie bijeen, waarvan aldaar het midden- en grootste eerst komt te openen, de andere twee dwars over de andere liggende, komen te volgen, die bijna geen voetjes hebben. Het midden of navel van de bloemhelften komen die bloemdraden te voorzien, en dat in een oneven getal, hetwelk, volgens de Plant, in de Bloemen van de Ela-calls. De Bloemen, vervolgens, een volgenden driebladige zaadbuiskes, geel in kleur, waarin drie Zaden gehuisvest worden, die rond, van buiten grijs, en van binnen wit zijn. TITHYMALUS INDICUS INDIAANSCH BOOM APT GE: ARBORESCENS SPINOSUS NERII FOLIO. ELA-CALLI. Hort. Mal. Part. 2. radices graficae, longae in tetraedro reponendae; caudex descendens, caudex exors; duae tinctuae graffus, parte inferiore pristina, superiore vero atro virorum praeditus, spinaque rigidis, suffis, foliorum superbi poliitis, armatus. Folia superiorum caudicis spiantia; bicam inter se opposita, spiratam longam, tres digitos transversos lata, ex angulo principio in subrotundum apicem dilata, linguiformis, atque virorum perfusa, graffus, glabra, succus lacertae acri turgida, qua tota quoque paudct planta: Ubi folia inferiora flavidinem induunt, brevi decidunt, novis interim in superiore caudice renascents. B. Basifoliae flores exunnt (Merbis Junio, Julio; non raro quoque serie, praestim in eo loco, ubi caudex foliis est viduatus) rigidis longisque petiolis insidentes, & quinis petalis luteo-viridibus & rotundis coniantes, in quorum medio capitulum prominulum; stamina loco, hic marcescens fuccedunt sericium conceptacula trilatera. Per quam tenera, frigorifque impatiens est planta, quae parcissime riganda, conservandaque hyeme in repeditioris vitreas, ineunte verbo zitati flementa bene stercoreato imponenda. Vites quod attinet, eas convenire curis alteris Euphorbiis speciebus, non est cura. De Bomen komen voort aan de oorzaak der bladeren, en dat op krachtige en lange voetjes, in de maanden van mei, juli, ook wel later, en voornamelijk ter plaatse des flans, daar de bladeren afgevallen zijn, deze fruit gemaakt uit geelgroene vondel bloembladeren, in welke aanbiddens eeuwig uitpuilen, boostje figuur aangetoond, in plaats van Bloemdraden. Natuur vergis de Bloemen, vertoon haar driebochige Zaadbuyskens. Dit gewas is zeer teder, en kan ook tegen geen koude, het moet vormg waters gegeven worden tot deszelfde onderbouw, en als winters in glazen kassen gehouden worden; het is ook nodig dat men zelf in het begin des somers af gaat rijstten. Aangaande de krachten, ik en ziet of deszelfde komen over een met die dubbele; quid ulterius circa vires sentient authores Hort. Malab. Vide Hort. Ma. art. 2. ut et in Hifl. Plaut. tom. 1. p. 1888. Hanc plantam ex munere Domini Laurentii Pyl, Urbis Columbo olim Gubernatoris dignissimi. OBSERVATIES .. Folia decidua, vestigia relinquunt albicantia, nonnihil quoque protuberantia, spina munita, Floribus, qui primo erant singulares, emacialis, tempore hyemali plures sub iis emergunt novi cauliculi, flores novos umbellatim sere dissemineert, fustinem in ta een figuur met een notatia visue exhibet. Florum umbilicus planus, & amplus, stadium possident terna, quaterna, quina, & plura, brevissima, papillacea, apiculata. Apices in unoquoque flore bicompofiti, rotundi, minutissimi. Ameten van de audere fortewen. van. Euphorbium, en wat de Auteurs van de Hortus Malabaricus daaromtrent gevoelen, ziet het tweede deel deszelfde Boek wat betreft. Alsem, Ray. Historia Plantarum, tom. 2. fol. 1958. De Heer Laurentius Pul, die ooit eens Gouverneur van Colombo was, heeft ons deze Plant overgezet. AANTEKENINGEN: Wanneer de bladeren komen af te vallen, laten ze eenige witte voetstappen of tekenen na, die wat slijpvlies en met dooreen zijn. De Bloemen, die in hetbaar eerst voor komen, zijn eenzaam, zwaar en vergaan zinde, zo dat in de Winter onder haar vele nieuwe leden voorthomen, die ook nieuw opkomende bloemen ondersteunen, die als dan bijna volledig (umbellatim) geplaatst zijn, gelijk de nevensgaande Figuur met een sterretje aanwijst. De Bloems navel vlak, en breed zind, bevat 3,4,9 en een bloem-draad, die (ger. kort, bruin-kleurig, en boosaardig zijn. De bloemstaarten aan de bovenzijde zijn gepaard, verdwalen en zijn, en voorzien van een knapje. In het gehele plantje zijn vele trage, rode, duidelijke en flikkende draden, die wit of geel van kleur zijn, en zacht geursappen bevatten. Dit zijn de asperiteit en de reuk van de Plant. De plant wordt 1 tot 2 meter hoog, en is stijf, kegelvormig, en heeft een houtachtige stam. De Bladeren staan drie aan een stijl, en zijn langwerzig, smal, en de -bovenzijde is glitterend groen, terwijl de onderzijde witachtig is. De Plant bloeit in juni met vele kleine gele bloemen, die in een dikkere pluks sinds liggen. De Bloem boven is eenzaam, de onderste bestaat uit vijf kroonbladeren. Er zijn twee soorten vruchten: (1) de zaadvrucht, die langwerzig is, en (2) een soort bes, die eenzaam staat op de plant, en bevat drie blaadjes, die bruin zijn en doornig. Het zaad is rond, eenzaam, en zwart, en bevat een dunnere huls, die een duidelijke strekel heeft. De Plant groeit op vochtige, grove grond, en is aan te vinden in het heidegebied van de Nilgiri-bergen, in Zuid-India. Deze Plant is giftig, en wordt soms gebruik om dieren te vergiftigen. Het woongebied van deze Plant is nogal beperkt, maar het is wel aanwezig in sommige plantages, waar het als sierplant wordt gebruikt. Flores nunquam a me confpegi, multo minus vaicolora feminalia; sed juxta descriptionem Autorum Horti Malabarici cum exquisitis Tithymalorum speciebus parum conveniunt, vaicolora feminalia exceptis, quae, ut in congeneribus, feminibus quoque dictantur tribus exilis, rotundis. Tota haec planta succo gaudet ladeo, acr, indigetque multo calore, modico folio, pocoque humore. Viribus pené iisdem, quibus exsiccat Tithymalorum species & haec gaudet. De facili propagatur non solum per semina, sed etiam per cutemas, femina; Indiana, quae in Indiae oribus abundat, propagatur etiam per pungirn desli, ut punguicidae Tithymalorum. INDIAN SPICE OIL It Gewas is een witte Woord, welke door uitstaande zijnde, een enkelde dikke vlam voortbrengt, drie en meer boog groeiende, witte defes spruiten, verscheidene vliesvlieg, gladde, groene, een roestende tak, welke zonderorde voortkomend, en baar meer andere een soort van takken verdeelt, met witige, dikke, langwerpige, smalle, en onordentelijke vlaanderse blaadjes bezit zijn. Ook werden sommige takken bladerloos bevonden. De Bomen, veel minder de Zaadhuizen, zijn van ons oorspronkelijk gaan, maar volgens de beschrijving van de planten van den Hortus Malabaricus, hebben zij weinig overeenkomst met de andere soorten van Wolfsmelk, witgenomen de Zaadhuizen, dewelke, net als andere Wolfs-Melk, ook drie Kelken, ronde Zend bepitten. De geheele Plant is vol van wit melk-achtig, en scherptend is, en begeert tot dezelfde aamvaz, veel warmte, en weinig water. De krachten komen overeen met die van de andere soorten van Wolfs-Melk. Wordt gezien allemaal door zaad, maar ook door afzonderlijke takken in de aarde gestoken zijnde, ligtelijk voortgezet. Deze is ons toegevonden van den Edel. Heer. Laurentius Pil, Gouverneur van de stad Colombo, leggend op bet Eyland Ceylon. Pe, verum etiam ramulis absitis, & folio impadis, Acceptam referimus hanc plantam Nobili. D. Laurentio Pil, Gouverneur civitatis Colombo in Ceylon. AMERICANUS COTINI FOLIO. IET SARBOREUS AMETHYSTINUS TITHYMALUS ARBOREUS - AMERICANUS COTINI FOLIO. Cat. Hort. Med. Amst. K [Ec plantas et eorum semina; X À nobis transmissa a v. M DC LXXXV. ex Insula Curacao, inepto nomine Mafilia Sylvifera; neutiquam enim Mafiliae Tithymali species est; (quamvis incolitae Insula omnibus plantis Laseicentibus, sine ullo discrimine, tribuant nomen Mafiliae) Mafilia vero arborea est planta, & quidem pomifera; sicuti posthae demonstrabitur. Bot huic radix ligneus; alba, multialba, succo luteo acri pregnans, quo non solum radix, verum etiam tota turges plantata. Caudex geniculatus, coloris suci, tripedalis & altior pollicem crassis; Notandum tamen hanc plantam in solo natali nascentem, crassioram & statuaram altiorem esse. Ramuli laterales originem ducunt ex geniculis caudicis superioris, foliis cinctis bicompositis, ex adverso pediculis longioribus inficientibus; subrotundis, tenuibus, hilariora viriditate preditas; forma Cotini Plinii similibus, insigni costa praeditas, qua plures emergunt minores, arcuata; mucronem haud attingentes. 