title: Annales Academici
creator: None
text: Zo verklaart een beroemd Nederlands regtsgeleerde, die in onze wet voorkomende bepaling van daden van koophandel in die zin, dat het herkoopen van waren nimmer als een daad van koophandel kan worden aangemerkt, ook dan niet, wanneer zowel verkooper als kooper handelaren zijn en als zoodanig de overeenkomst aangaan. Alleen ten aanzien van den kooper zouden dus, naar deze zonderlinge meening, alle voor de handel gunstige bepalingen der wet gelden. Het is opmerkelijk dat, toen in onze Staten-Generaal bij het vaststellen der bedoelde wetsbepaling, die de uitdrukking: het koopen van toaren bezigt, de vrees geuit werd, dat wellicht iemand zich aan een zoo zeer beperkende uitlegging als de door mij vermelde, zou wagen, door donker curtius gezegd werd, dat men toch onder de uitdrukking koop ook noodzakelijk verkoop //verstaan heeft. Er is een daad van koophandel, wanneer hetzij de kooper hetzij de verkooper niet als koopman handelt: waar een landbouwer zijn veldvruchten aan de koopman, of deze zijn waren aan de verbruiker verkoopt, daar is ook zelfs op de koopman het handelsrecht niet van toepassing, — maar omgekeerd is het dit zowel op de verkooper als op de kooper, daar waar beide als handelaren de overeenkomst sluiten. De aard der verrigting verbiedt hier de splitsing, door de bedoelde schrijver aangeduid, en waarvan hij zeker allen de mogelijkheid konde aannemen, door de verwaarlozing van een grondige studie van het handelsbedrijf. Deze studie is voor een gezonde uitlegging van de wet onmisbaar. De regter en de advocaat moeten de omstandigheden die tot een geschil aanleiding gaven, voor den geest staan als een drama; — zij moeten de beweegredenen doorgronden, waardoor de handelende personen geleid werden en de strekking van elke verrichting met juistheid waarderen. Hoe gebrekkig en onduidelijk ook vaak de documenten zijn, de intrigue van het drama moet door de rechtsgeleerde worden gevat, — want hoe zou hij anders tot het verkrijgen van een gunstige ontknooping kunnen medewerken? — De taak van de regter in dit opzicht strekt zich nog veel verder uit dan tot een eerlijke en verstandige toepassing van de wet op de zich voordoende gevallen. Meestal moet hij een beslissing geven, waarbij geen uitdrukkelijke wetsbepaling kan worden ingeroepen, maar zijn kennis van het handelsbedrijf hem tot rechtsoort moet strekken. Waar hij bijvoorbeeld het bedrag van een verschuldigde schadevergoeding te begroten heeft, komt hij in een gewoon burgerlijk geding meestal door een eenvoudige berekening tot het gewenste resultaat. Maar hoe geheel anders is dit in een handelszaak! Hoeveel is er dikwijls noodig tot een juiste waardering van de schade, van het standpunt van de koopman beschouwd! Hiertoe wordt in de regel een diepe blik in de handelswereld vereist. Ja, ook waar de wet zelf spreekt, kan de erkenning der behoeften van de handel, als grondslag van het handelsrecht, dikwijks van grooten invloed op 's regters beslissing zijn. Reeds met een enkel woord heb ik gewag gemaakt van de door de Romeinen in latere tijden toegestane recht-vordering tegen de reeder, op grond der handelingen van de scheepvaartgezagvoerder. Ook in onze wetgeving is dit beginsel gehuldigd, — maar meestal daaraan tevens de beperking verbonden, dat het de gezagvoerder verboden is, enkele uitdrukkelijk genoemde handelingen te verrichten, wanneer hij zich ter woonplaats van de reeder of zijne gemachtigde bevindt. Vraagt men nu, of uit het in strijd met dit verbod verrichte, een verplichtenis voor de reeder kan ontstaan, — of namelijk de handelingen van de gezagvoerder in aangelegenheden die het schip betreffen, de reeder verbinden tegenover derden, ook dan wanneer die handelingen, zonder des reeders toestemming ter woonplaats van hemzelf of eenen bijzonderen gemachtigde zijn verricht, — dan antwoordt hij, die in de betrekking tussen reederij en gezagvoerder een op de wet berustende stilzwijgende overeenkomst van lastgeving ziet, hier door de wet zelve beperkt, noodwendig: neen! — dewijl buiten de volmacht gewerkt is, en dus ook de lastgever niet verbonden is. — Maar hij, die verder gaat in zijn beschouwing, die zich afvraagt, waarom de wet, en ook de oude zeekostumen van alle volkeren, de scheepvaartgezagvoerder, uit kracht van deze betrekking alleén erkennen als algemeenen vertegenwoordiger der reederij, — en die hierin het middel ziet om derden het vertrouwen in te boezemen, zonder hetwelk zij zich niet met de gezagvoerder zouden inlaten, — die gevoelt ook dat de zekerheid van derden al zeer onvolledig zou gewaarborgd zijn, indien de wet als uitzondering op het beginsel van de aansprakelijkheid der reederij het geval had willen aanduiden, waarin enige verplichting ter woonplaats van eenen harer bijzondere gemachtigden zoude zijn aangegaan. Ik hoop dat niemand uit de medegedeelde beschouwingen de gevolgtrekking zal maken, dat er, naar mijn meening, ooit in waarheid strijd zou bestaan tusschen de beginselen van het recht en de regmatige eischen van het Aandehbelang. — Waar ik het gevaarlijke aantoonde eener onbeperkte toepassing van dusgenoemde algemene rechtsbeginselen, op de uit den handel voortvloeijende betrekkingen, daar had ik het oog op de miskenning van het eigenaardige, zelfstandige recht van den handel, dat in werkelijkheid nimmer in strijd kan zijn met ons juridisch bewustzijn, daar de bestaande scheiding van tegenstrijdigheid alleen voortvloeit uit het gemis eener behoorlijke waardering van dat bijzondere recht, waarvan de bestemming is, het palladium van het handelsvertrouwen te zijn. — Het zoude eene onvergeeflijke eenzijdigheid genoemd mogen worden, indien men wilde ontkennen dat die eeuwige beginselen van recht en billijkheid, die den grondslag der maatschappijen uitmaken, — dat die ratio scripta, zoo als het recht der Romeinen naar waarheid genoemd wordt, — dat de algemene leer van het burgerlijke recht, dit uitgangspunt van elke juridische beschouwing, — ook bij die der handelsbetrekkingen moet worden in het oog gehouden en gehuldigd. De strekking van mijn betoog was alleen, de overtuiging uit te spreken dat het in onzen tijd de roeping is, niet slechts van den wetgever en wetenschappelijke rechtsbeoefenaar, — maar ook van hem wie de praktische toepassing is tot taak gesteld, — dat het hun aller roeping is om de voor het handelsrecht, in verband met het handelsbelang, onmisbare zelfstandige wet te doen erkennen en zegevieren. 61 Digitized by Google 402 T. M. C. ASSER Juist de tijd waarin wij leven is uitnemend geschikt om dit beginsel tot ontwikkeling te brengen: het is een tijd van vrede en van waardering voor de lichamelijke belangen. — Want, al wordt er strijd gevoerd, hier tusschen gepantserde schepen, daar tusschen een bekrompen reactie-partij en de eindelijk wakker geschudde natie — luider en krachtiger dan het gebal van Amerika's kanonnen en de opgeblazen taal der Pruisische jonkers, spreekt alom de stem van het geweten van onze eeuw. De vrede is een hulde van de ondeugd aan de deugd: — in onze eeuw ziet men den oorlog hulde doen aan den vrede, en den bekrompen kampvechter der feodaliteit aan de onvervreemdbare rechten van een vrij volk. — Moge ook die hulde niet het kenmerk van onregelmatigheid dragen, in elk geval is zij een der belangrijkste teekenen van den tijdgeest. En zeker een hoogst verblijdend teken, vooral voor ons Nederlanders. Het geldt hier niet een beginsel door te voeren met kracht vanwapens — maar een overwinning te behalen van zedelijken aard. Moge de roem dezelfde overwinning voor Nederland zijn weggelegd, wiens verleden dat het nimmer heeft verloochend en ook steeds in ere houden, de beste waarborg is voor de oprechtheid van zijn streven, waar het geldt de voortgaande ontwikkeling van een vrijzinnige handelswetgeving. Eenieder die het gegeven heeft, zij het ook met geringe krachten, iets te werken tot bereiking van dit mooie doel en een steentje aan te dragen voor dat grootsche gebouw, mag zich gelukkig rekenen. Deze beschouwing geeft mij moed en vervult mij met vreugde, Edel-Achtbare Heren Burgemeester, Wethouders en Raden derze stad! Bij de aanvaarding van het gewichtige ambt, mij door uwe vereerende keuze opgedragen. Moge er ook voor mij aan de vervulling van die moeilijke taak vele bezwaren verbonden zijn, waarvan de overweging mij dikwijls doet terugdeinzen, als ik denk aan de eisen die de Hoogleeraar gesteld worden, — ik voel mij wederom opgewekt en, kan het zijn, gerustgesteld, door het vooruitzicht van den schoonen werkkring, aan de leerstoel van het handelsrecht in deze aanzienlijke stad verbonden. Hier, te midden van het handelsverkeer van allerlei aard, — hier, waar de veelsoortige betrekkingen, uit handel en scheepvaart voortvloeiende, onophoudelijk aanleiding geven tot belangrijke rechtsgedingen, hier waar een aantal grote korpora ten gevestigd zijn, welker inrichting en werkkring de eigenlijke aardigheden van het credietstelsel, van het assurantiewezen en van zovele andere takken der handelsnijverheid van nabij kan doen kennen, — hier werkt alles samen om het onderwijs in het handelsrecht vruchtbaar te doen zijn. Voorzeker, al mag ook bij de oprichting van deze Doorluchtige School de overweging gegolden hebben, ons door waarzinnig medegedeeld: dat, namelijk, de jeugd derze stad in 't algemeen te vroeg naar de Akademie gezonden wordt, daar zij, buiten 't oog hunner ouderen ligtelijk afgevallen tot ongebondenheid — (een overweging, die voor den tegenwoordigen tijd natuurlijk geen betekenis meer zou hebben) , er zijn andere gronden, waarop de grote waarde van het Athenaeum voor Amsterdam en vooral van Amsterdam voor het Athenaeum, ontegenzeglijk stement. Hoe meer uitbreiding aan deze instelling wordt gegeven, in een richting, die haar ook ten nutte van niet-studerenden doet strekken, des te meer erkenning zal de even vermelde waarheid ondervinden. Zeker zijn dan ook de kernachtige woorden, nog onlangs door het gewarde hoofd van ons stadsbestuur in die geest gesproken, door al zijn hoorders, — ook door hen die den tijden, om het Athenaeum in een vrije Universiteit te hervormen, nog niet gekomen achten, — van harte toegejuicht. Hooggeachte Heren Verzorgers deze Dornluchte Scholen! Ten volle beaam ik de woorden van eerbied en erkentelijkheid, door mijne beide geëerde ambtgenoten, die tegelijk met mij in de aanzienlijke orde der Hoogleeraren door uwen Voorzitter zijn ingeleid, van deze plaats tot U gericht. Hier de ijverige en onvermoeide pogingen te willen herinneren, door U met het oog op de hervorming van het Athenaeum, in de laatste jaren aangewend, zou zeker even overbodig zijn als in het algemeen daarop te wijzen, hoe gelukkig een instelling mag achten, waaraan elk man zijn beste zorgen wijden. Vergunt mij alleen, mij bij voortdurend bescheidenlijk aan te bevelen in uwe vriendschappelijke welwillendheid. Hooggeleerde Heren, Hoogleeraren aan het Athenaeum en de Seminarissen, van wier achtbare orde ik thans de eer heb lid te zijn! Als ik denk aan uw veelomvattende geleerdheid, aan den roem op wetenschappelijk gebied door u verworven, dan gevoel ik maar al te zeer, hoe weinig ik verdien uw ambtgenoot te zijn, nadat ik nog zoo kort geleden het voorTreffelijk onderwijs van velen uwer mogen genieten. Kan het wel anders dan dat ik hier in de eerste plaats aan u denk, hooggeëerde professor en des amoor van der hoedanigheid van der gegeven? Met welke woorden zal ik de betuiging der jegens u gevoelde erkentelijkheid, tevens steeds menigmaal met de meest hartelijke opregtheid door mij uitgesproken, te die plaats herhalen? Genoeg zij het te de verzekering te geven, dat bij mij de overtuiging levendig is, dat ik voor een groot deel aan uwe uitmuntende lessen deels vleijende onderscheiding verschuldigd ben, thans op mijne beurt tot het geven van onderwijs in de rechtswetenschap geroepen te worden. Maar tevens gevoel ik maar al te zeer, dat mijne krachten dikwijks ontoereikend zullen zijn tot waardige vervulling dier edele taak, indien ik niet bij voortdurende mag rekenen op uwe vriendschappelijke ondersteuning, indien gij niet den vroegeren leerling, al mag hij tot uwen ambtgenoot verheven zijn, uwe hooggewaardeerde voorlichting en wijze raad blijft schenken. De taak, om aan deze Prilligtige School het hedendaagse burgerlijke recht te onderwijzen, op zichzelf al zoo zwaar, is dit vooral, als men daarbij in vergelijking treedt met het vroeger hier gegeven onderwijs in dat deel der rechtswetenschap. Het is niet gemakkelijk de opvolger te zijn van een Johann Melchior Kepper, een van de stammen, een van Hallen, een Martinus des Amores van der Hoven! Maar wat u betreft, hooggeleerde van der Hoven! is gelukkig het woord 'opvolger' niet in allen deele juist. Als werden de vakken, die u aanvankelijk opgedragen waren, leergeleerd, op het voorbeeld van onze hogescholen, gesplitst, toch blijven uwe scherpzinnigheid, uwe grondige rechtskennis en letterkundige gaven gewijd aan het onderwijs in die grondslag van elk recht, het recht der Romeinen, terwijl het mijne taak is om, voortzettende wat door u zal zijn aangevangen, de ontwikkeling der aloude rechtsbeginselen onder den invloed der zeden en behoeften van den tegenwoordigen tijd, aan te wijzen en toe te lichten. Dat gij, hooggeachte heren, de kans hebt gevonden het voornemen ten uitvoer te brengen, bij de aankondiging van onze lessen door u te kennen gegeven, is zeker de vurige wensche van allen die belang stellen in de bloei van het Athenaeum. Mijn, in het bijzonder, wien thans ook het onderwijs in het strafrecht is opgedragen, waar aan hier de namen van een gras, een denkbeeld, en vooral uw roemrijke naam zo nauw verbonden zijn, - zij het vergund de wensche te uiten, dat ik ook in het vervolg de vruchten mag plukken der zoolteregte vermaarde gulheid en humaniteit, waarmee gij uwe grondige kennis, uwe edele rechtsbeschouwing en uwe rijke ervaring ten dienste stelt van hen die uwe voorlichting inroepen. Uw aller belangstelling, zeer gewaardeerde Toehoorders! door uwe tegemoetkomende dezer plaatse mij betoond, stel ik op hoogste prijs. Ontvangt daarvoor mijn hartelijke dank. In het bijzonder heb ik hierbij het oog gevestigd op U, Mijnheeren, Studenten aan het Athenaeum en de Senaatskamer! Vroeger, twee jaren gelede, zat ik nog daar in uw rijen, en met innige vreugde herdenk ik dien tijd en de toen met zo velen van uwer aangeknoopte vriendschapsbetrekkingen. Warm Klopt mij het hart bij de streelende gedachte, dat het thans door mij aanvaarde ambt mij op nieuw mij ten verplaatst. En grijns, in het bijzonder, Studenten in de Rechtsgeleerdheid! vergunt mij te rekenen op uw krachtige medewerking bij het volbrengen mijne taak. Want, al mag die taak ook zijn, U voor te gaan bij uw studie, eerst dan zal ik mijne roeping vervuld achten, als wij in waarheid samen arbeiden, samen voorwaarts streven op den weg onzer wetenschap. En zij is zoo schoon die wetenschap, als zij met liefde en volharding beoefend wordt. De veelvuldige betrekkingen die voortvloeien uit het familieleven, de grondslag van den staat, — uit de rechten van den mensch tot de andere voorwerpen der schepping — en uit het gebruik van onze persoonlijke vrijheid tot het verrichten van alle geoorloofde handelingen, — al die betrekkingen, tot een geheel gevormd, waarin het gehele maatschappelijke leven zijn afbeelding vindt, wijst ons onze wetenschap aan, — wanneer zij door haar onbekrompen beoefenaar als een deel der groote sociale wetenschap wordt aangemerkt en geëerd. Deze opvatting, Mijnheeren! zij steeds de onze. Dan zullen wij later met zelfvoldoening op onzen gezamenlijken arbeid terugblikken en den tijd niet betreuren, aan de beoefening van het hedendaagse recht besteed. Moge op die weg mijn streven eens blijken niet geheel onvruchtbaar te zijn geweest. Daartoe geef de goede God Zijn onmisbare zegen. Histoire de l'Économie Politique, T. I, p. 872. "Plus on étudie les actes de l'administration de ce grand ministre, plus on est convaincu de sa haute juste et des tendances libérales de son système, jusqu'ici généralement préconisé comme hostile aux principes de liberté. En vain les Italiens l'ont salué de Courtoisie pour désigner le régime exclusif, inventé par eux-mêmes et mis en honneur par les Espagnols," en p. 878: "Le seul reproche qu'on soit en droit de lui adresser, c'est d'avoir abusé de l'instrument protecteur qu'il venait de créer, en élargissant dans le tarif de 1667 les mesures exclusivement dirigées contre les manufactures étrangères par celui de 1664.'' Dictionnaire de l'Économie Politique, in voce: Colbert. Onder meer coLffiBBT'3 maatregelen betreffende de nijverheid, tezide de Hoogleeraar vis-selUMG in 1850: "Ik erken dat het sommigen goed kan zijn de vrijheid aan bijzondere beperkingen te onderwerpen. Ik behoef hier slechts te herinneren aan Colbert, wiens reglementen op de industrie (in onzen tijd onduidelijk) volkomen pasten aan de behoeften van den tijd, en die daarom Frankrijk weldoener is geworden, omdat hij zijn tijd begreep." (De Ouds, 1850, bl. 591.) Het zij ons vergund hierbij de opmerking te voegen, dat die bedoelde nijverheidsbeperkingen toch wel nimmer anders dan als maatregelen van overgang te verdedigen zijn, en dat zij door den genoemden staatsman zeker niet als zoodanig werden beschouwd. Men vindt de merkwaardige Senllenie bij luzac, Hollands Biidbon, DI. I, Bijl. Mr. H. J. KOEMEN, Voorlezlngen over de Geschiedenis des Nederlandschen Handels, Amsterdam, 1858. ') Oaji Institutionum , L. III, § 161: #..si mandaverim tibi, ut verbi gratia fundum «rnihi sestertiis C emeres, tu sestertiis CL emeris, non habebis mecum mandati actionem, iretiamsi tanti velis mihi dare fundum quanti emendum tibi mandassem.'' Digitized by Google 408 T. H. G. ASSER REDEVOERING. *) Vgl. Jhr. Mr. j. de B06Ch kempsb, Inleiding tot de Wetenschap der Zamenlefing, bL 268 en patsim. *) Handboek Tan Praktische Staathaishoadkande , Eerste Stak, bL 1S8. '*) YI98XBINO, t. a. p, bL 46. '') Als voorbeeld eener dergelijke regeling , kan men wijzen op Boek IV, Titel 2 , fan h^ nieuwe Duitsche Handelswetboek. ^') Zie over dit onderwerp a. yan deb dobs D£ bte , Akademisch Proeftcbrift over: Orer^ eenkomsten gesloten door middel van brieven enz., Leiden, 1860. '') Het verdient opmerking, dat reeds in het PraissiBche Landregt eenige bepalingen in dien geest werden opgenomen (Erster Theil, Titd V, §} 80 en 91—106). '*) Art. 187 van ons Wetboek van Koophandei. '') Zie o. a. § 36, laatete lid, van de AUgemeine DeuUche frecheelordmmg : 'Die Eoht- heit der Indossamente zu prilfeD, \&i der Zahlende nicht verpflichtet." ^*) Mr. A. c. HOLTius, Voorlezingen over Handels- en Zeeregt, Utrecht, 1861, DL I, bL 55. #Men zegge niet: koop en verkoop zijn correlata^ zij maken maar een contract #uit, en hebben derhalve eene en dezelfde hoedanigheid : want het zijn toch twee hande* 'lingen. De Bomeinen zeiden emptio et venditio , het zijn zelfs twee obUgoHoneB^ waarvan #de een krachtig, de andere nietig wezen kan. Verg. pr. /. de auct. tut. Om kort te #gaan, de wetgever wil alleen den inkoop als commerdeel beachouwd hebben/' '^) Men denke aan het onbeperkt getuigenbewijs , aan de wettdijke interessen & 6 ten honderd, aan de bijzondere bepalingen omtrent de proceduur, enz. Voordracht van het Wetboek van Koophandel, Deel I, boek 29. Artikel 871 van ons Wetboek van Koophandel laat: "De schipper zich ter woonplaats van den eigenaar, of van de medereeders van het schip, der zeiver gemagtigden of correspondenten bevindende, mag, zonder hunne bijzondere toestemming, het schip niet laten verpakken, geen zeilen, touwen of andere voorwerpen voor het schip koopen, noch tot dat einde geld op het schip opnemen, noch hetzelfde vervrachten of verhoren." Vonnis der Amsterdamsche Gemeente-bank van 8 Juni 1859, bekrachtigd door het Hof van Noord-Holland, bij arrest van 18 Oktober 1860, (Mag. van Handelsrecht, Deel I, Gecasussen, bl. 48, en Deel XI, Gecassen, bl. 286). Krachtens het recht van aanhooring gehuldigd door de artikelen 821 en 885 van ons Wetboek van Koophandel. Waarom, Beschrijving van Amsterdam, Deel II, Boek XIV, bl. 522, van het Stuk (1760). Bij gelegenheid der plechtige inwijding van het nieuwe gebouw van het Athenaeum Illustre, op 1 Oktober 1862. LY VAN VLOTEN, Theodorus Doc., Litt. Neerland. et Hist. Patriae Professor h. t. Rector Magnificus, Historiam patriae tradet diebus Lunae, Martis et Mercurii, hora IX. Grammaticam et Litteras Neerlandicas et praecepta Stili bene Neerlandici docebit diebus Lunae, Martis et Mercurii, hora XII. Exercitia oratoria et stilistica moderabitur die Lunae et Mercurii, hora I. Grammaticam Gothicam et Grammaticam litterasque Anglo-saxonicas provectioribus tradet, horis cum auditoribus conveniendis. Privatim explicare continuabit varia poeseos Neerlandicae specimina, hora auditoribus commoda. Lectiones publicas habebit, tempore hiberno, hora et die postea indicandis. Logicam docebit diebus Lunae et Martis, hora XII. P. BOSSCHA, Phi. Theor. Mag. Litt. Hum.et Jur. Utriusq. Doct., Prof. honorarius, Historiam recentiorem aut aliquam veterum literarum partem lubens desiderantibus explicabit, horis cum auditoribus conveniendis. Futerea lectiones publicas habebit de aliquo historiae capite. I. DUYMAEK VAN TWIST, Jur. Bom. et Hodierni Doctor, Jur. Professor, Institutiones Justinianeas explicabit diebus Lunae, Martis, Mercurii et lovis, hora X. Historiam Juris Romani tradet diebus Lunae, Martis, Mercurii et lovis, hora IX. Ius Naturae exponet die Martis, hora IX. die Veneris, hora X. Encyclopaediam iurisprudentiae exponet diebus Lunae, Martis et Veneris, hora XI. Oeconomiae politicae principia tradet diebus Lunae et Mercurii, hora XII. Selecta iuris mercatorii capita exponet hora auditoribus sibi-que commoda. M. I. COP, Math. Mag. PAil. Nat. Doct., Chemiae Professor, Chemiam corporum anorganicorum docebit diebus Lunae, Martis, et lovis, hora IX. Chemiam corporum organicorum tradet diebus Martis, Mercurii et lovis, hora X. De arte pharmaceutica disseret die Lunae, hora X. et Mercurii, hora IX. Technologiam chemiacam tractabit, diebus et horis auditoribus commodis. Chemiam physiologicam aut Chemiae forensis capita selecta tradere paratus est. Chemiam analyticam docens quotidiani exercitia moderabitur in laboratorio, ubi experientibus praesto erit c. valigi hz. Provectiorum collegis praesit hora diei constituuenda. V. S. M. VAN DER WILMGEN, Math. Mag. Phil. Nat. Doct., Mathematicos et Physicas Professor, Elementa Geometriae docet diebus Martis, Mercurii et Veneris, hora matutina VIII. Arithmeticam universalem, die Mercurii, hora IX. die lovis, hora VIII. die Veneris, hora IX. Physicam experimentalem diebus Martis, Mercurii, lovis et Veneris, hora post meridiem I. Calculus differentialis diebus Martis et lovis, hora .... IX. Mechanicam, quam applicatam vocant, die Veneris, hora . . X. Publicas habet lectiones de quodam argumento ex physica experimentalis sumto. L. MULDER, Math. Mag. Phil Nat. Doct., Botanices, Geologiae et Oeconomiae ruralis Professor, Botanicen generalem: a. Morphologiam plantarum docet diebus Lunae et Mercurii, hora XII. b. Anatomiam et physiologiam plantarum diebus Lunae et Mercurii, hora XI. Botanicen specialem (phytographiam plantarum et botanicam systematicam) exponet die lovis, horis X, XII. Botanicen generalem et specialem provectioribus exponere perget die Martis, horis X, XII. Favente cœli temperie, cum discipulis excursiones botanicas moderabitur. Pharmaceuticam tradet diebus et horis auditoribus commodis. Geologiae capita selecta tradere paratus est diebus et horis auditoribus, si adsunt, commodis. Oeconomiam ruralem docebit diebus Lunae, Martis, Mercurii et lovis, hora X. et Veneris, horis X, XII. Artem mercium dignoscendarum (Warenkennis) exponet diebus et horis cum auditoribus convenientibus. E. L. KIEHL, Phil. Theor. Mag. Litt. Hum. Doct., Litterarum Antiquarum Professor, Euripidis Bacchae, selecta ex Homero, Demosthenis orationem de Corona, interpretabitur die Lunae, hora VIN. die lovis, hora X. die Veneris, hora XI. die Sabbati, hora VIII. Ciceronis Accusationis in C. Verrem libros IV et V (de Sulla et de Suppliciis), selecta ex Virgilio et Tacito, diebus Lunae, Martis, Mercurii et Veneris, hora X. Digitized by Google Antiquitates Romanas tradet diebus Lunae, Martis et Jovis, hora XI. et die Sabbati, hora IX. Digitized by Google ORDO LECTIONUM. 415 Historiam Romanorum a Graecis et a proeliis Actibus, diebus Lunae et Martis, hora IX. die Mercurii, hora XL die Jovis, hora IX. L L METZL, Lingua Orientalis et Linguarum Hebraearum Professor extraord., Linguae Hebraicae elementa tradet cum grammatica explicanda, tum analyticis exercitiis moderandis die Martis, hora L die Mercurii hora II. Librum Exodu inscriptum explicare perges die Mercurii, horis VIII et X. Antiquitates Hebraeorum exponet die Martis, hora XL die Veneris, hora IX. Introductionem in V. P. libros tradet die Martis, horis VIII et X. Locos quosdam selectos tractabit die Veneris, horis VIII et X. litterarum Arabicas et Syriacas initia docebit horis auditoribus commodis. S. SUSAN, Litterarum Hodiernarum Lector, Athenaei civium, qui Litteras Germanicas, Anglicas, Italicas et Gallicas sibi tradi cupient, desiderio lubens satisfaciet. Idem cum auditoribus de Shaksperii drama Macbeth inscripto disseret. Colloquia in linguis hodiemis moderabitur, hora auditoribus commoda. Disciplinae mathematicae et physicae, litterae Belgicae et historia patriae, ceterae doctrinae, quae alumnis Athenaei linguae Latinae non peritis utiles esse possunt, sermone tradentur vemaculo. Digitized by Google 416 ORDO LECTIONUM. Bibliotheca Athenaei unicuique patebit die Mercurii, horis .... I — IV. et Sabbati, horis XI — XII. feriarum autem tempore die Mercurii, horis II — IV. Laboratorium chemicum, herbarium, apotheca mercium et museum physicum inspici possunt quotidie,  book i. undcr »» «'«"";•••-"• '' "' rakeii f rom the Buildii»* Osl(. 