title: Gerardi Noodt, noviomagi, jurisconsulti et antecessoris, opera omnia : recognita, aucta, emendata, multis in locis, atque in duos tomos distributa
creator: Noodt, Gerard, 1647-1725 | Barbeyrac, Jean, 1674-1744 | Adams, John, 1735-1826, former owner. BRL | John Adams Library (Boston Public Library) BRL
text: En dat in rechten het word daar voor gehou- den, dat de Scacucen of Wecten , die verbieden de Huwelijken tulTen perfonen , malkanderen beflaande in de zijd of collacerale linie van hcc bloed, of van Swagerfchap, niet moreel ofna- tuurlijk, maar pofuijf of Burgerlik zijn : felfs ten opfigten van den tweeden en derden graad , in den welken A fijne aangehuwde Moeye B of overledene Ooms Weduwe is rakende : als te Cen by Pauliu l. tilt. D. de ritu nuptiarum en Papinianus l. 38. §. i. 6? 2. Z). ad legem 'fuUam de adulteriis. waar by fig voegen Eguinarius Ba- ro ad tit. Jnjl. de nuptiis , Welenbecius ad%. i . Injl. eod. lit. Bacbomus ad Treutler. p. 2. Diip. 6. tbe/', 2. lit. E. en voorts de Confuicaticn cn Advij- fenvan de Ilollandje Recbtsgekerden part. 3. conJtL Gelijk dan ook naa de getuygenine van PolU dorus t^irgUius lib. ig. ylnghbijlor.p.^ii^. Eduard, Sone van Eduard den Derden, Koning van Enge- laud , by difpenfacie van dcn Paus , heeft ge- trouwt, fijne Oud-Aloeye, zijnde Weduwe vaa fijn Oud Oom: En Pbilippus den Tweeden, Koning vanHifpan» jen , heeft gecrouv/c Anna, Dochcer van fijn Su- ller en den Keyfer Maximiliaan fijn Swager : als te fien by Thuanus lib. 46. en 47. En onlangs by de Heeren Scaten 'sLands van Ucrechc alfoo verftaan, en dienvolgensgedifpen- feerd is in hec Huwelijk van den Heer de Bafsy en fijn Wel-Ed. overlede Huysvrouwen Sufters Dochcer. Gelijk mede by de Heeren Stateu des Furften- doms Gelre , op Requefl van Jeripbaas van Brinck, in dato den i. Odlober 1632. 't Hof is geaucho- rifeerd, om te coufenteren in het Huwelijk tus- fen hem , als aangetrouwde Oom, en de Wedu- we van fijn znlige Vrouwen Sufters Soon. Noch is by defelve Heeren Staten dcn 16. No- vembcr 1648. geconfenteerd in 't Huwelijk vaa Adriaan Peterjz- naabuurcot Gamcrcn, met Jan- netjen JVillems die voormaals was getrouwc ge- weefi; mec fijn Broeders Soon. Midsgaders opKequefi \'dX\Barend •uan Alijpel- brink in lijn Huwelijk mciMerriken S^verings, fij- ner zaligen Huysvrouv/en Broeders Dochcer. Noch op den 31. Oftober 1662. is hy defelve gcdifpenfcerd in hec Huwelijk van Jhffel van Baar/acb, Rurger toc Doesburg, mec Tiijn Jans- Jen , fijner Vrouwen Sufters Dochcer. En cyndelijk den 3. April 1663. in licc Huwe- lijk van D. yobannes JVilbelmus van Santbeek mec Anna Hejfmcks , fijncr Huysvrouwen Suflcrs Dochcer. VaU \ Latine exhibet A.A. Pasenflechex Irner. injiir. valul, CQit. XLI. 5- IS- PS' 4'°- ^ S^ll- 528 Gerardi Noodt Vallende in alle de voorrchreve exempelen des te minder bcdcnken: in aanfien dat aan de eene z'jde niet fal blijl^en by eenige beflendige reden, dat de conjundtie tuflen aangehuwde, en feifs tuflen bloedvrienden, in den derden of ook in den tweedengraad der zijd-linie, abfoluyt foude dedrueren de Societeyt, dieGod naa fijne Wijs- heyd , tufl"cn dc menlchen geordonneerd hecfr , en overfulks tegens het recht der natuure en der Volkeren , dac is , in fig felven onbetamelijk zijn : hoewel defelvc anderfints om gnede infichteu, als daar zijn die van het Burgerlijke incereft,om de vriendlchap in de Repubhjk door meer Fami- liea te verfpreyden; midsgaders om beter voor te komen de ongercgeltheden , die door het o- penfl;ellen van aUulke Huwelijken, lichtelyk Kon- den gebeuren tuflTen naa-vrienden, op welkers converfatie men ter fake van de verwandfchap , niec gevvoon is te letten, by de civile Wetten met recht verboden zijo. ^ En dac aan de anderezijdede Heylige Schrift ODS leerd, dac hec Gode in den beginne heefc beliefc gehad , te famen te voegen de Kinderen van j^dam en Em : en door vermenginge van defelve te doen voortkomen hec gantfemenfche- lijke Geflachte: ende midsdien aan te wijfen, dac de conjundtie van de bloed-vrienden in de zijd-linie, en felfs van Broeders en Suflers, niet en ftrijd tegens het rechc der natuure. Wcl is waar, dac den Heer ArnoUus Vinnhis ad §. 2. Inji. de ni'.ptiii, hier tegens fegc het gec- ne volgc: Rcfpondent Tbcologi, id fuiffe necejjita- tis divincs tf tacitiB difpenfatioms : nam cum jubcret Dominus propagari geniis humanum , nec plures fi- mul fosmincs condidi£'et, fatis intelligitiir ., hanc fu- ifje ipfius volimtatem , ut fratri ex Jorore fobokm tul- krefas effct, qiwdpojlea ip/a natura docuit non lice- re. Hoc ergofaSlum, ut Augufiinus ait lib. 15. de civitate Dei c. 16. qiianto antiquius efl, compellente necefjitate, (intellige neceffitatem ex illius lemporis circumfiantia)'tanto poftea faclum efl damnabUius, religione (idefl, naturali averfatione) probibente. Maar hec lelve feggen van den Heer yinnius , hoewel hec by den eerften opflag eenigen fchijn heefc, inlbnderhcyd geconfidereerd de auQori- teyc van Auguflinus: foo is het doch , wac naa- ■wer zijnde ingefien , van geen beduydeu. Want of raen niec mag ontkennen, dac 'er by de eer- fte Broeders en Suflers is geweefl: noodfakelijk- heyd,ommefig met matkanderen te voegen: (00 is nochcans God niec genoodfaakc geweefl:, al- leen te fcheppen Adam en Eva: en door haar en hare Kinderen het menfchelijke Geflachc te ver- meerderen. Zijnde God alfoo wel mogelijk ge- ■weeft, m den beginne vierof fes, enm.eer Man- nen en Vrouwen te maken , als een Man ende een Vrouw. lnvoegendacGod,fondernoodfake- hjkheyd, ende alleen naa fijne oneyndige Voor- fienigheyd , hebbende goedgevonden de Men- fchen te vermeerderen door deKinderen van A- dam en Eva, niet moec verftnan worden, in het rechc der nacuure, foo haafl; als het gemaakc is, gedifpenfeerd ce hebben, maar in tegendeel ge- oordeeld te hebben , dac foodanige Huwelijken het rechc van de nacuure , cn hy gevolge de So- cieceyc der menfchen , daar by te maincineren , niec waren contrarierende. Infonderheyd , als men daar by let, dat de Wecten van de nacuure, als voortkomende uyt eene eeuwige ende altijd-duurende waarheyd of Voorfienighcyd van God , onvcranderlijk zijn ; (mec eerbiedigheyd gefproken) foo wel cen aan- fien van God, als van de menfchen, naa de lee- re van de Hecr Hugo ds Groot lib. 1. ds Jure BelH [^ Pacis c. I. §. 10. uyt oorfaak, dat alle vcran- deringen , die mec wijsheyd en reden gefchie- den , niet gemaakt worden , als om te verbece- ren iets, dac van den beginne mogte onnuc ge- wccfl, of naamaals alfoo geworden zijn: en dac hec foude zijn eene contradiftie, en derhalvcn eene ongerijmtheyd, indien men foude willen feggen, dac de Wetten van de natuur foudenge- proflueerd zijn uyc de wijsheyd Gods, die on- eyndig ende onfcylbaar is, ende echccr in den beginne onnuc gcweefl:, of naamanls onnut ge- worden zijn. Doch om noch al naader aan te wijfen, dat de meergemelde Huwciijken in de zijd-linie van het bloed, of de affiniteyc, niec zijn tegens het rechc der natuure en der Volkeren ; (00 dient mede dat defelvcHuwelijken by de wijfle en be- fcheydenfte Volkeren eertiids zijn pradlicabel gcweefl; nls by naame in Aegipten tuflen Broe- ders en Suflers fonder onderfcheyd, offy warcn volle of halve: ende in de Republijk van Athe- nen tulfen Broeders en Suflers uyt eenen Vader, en in de Republijk van Lacedemonien tuflen Broe- ders enSuflersuyc eene Moeder: gclyk feer wel geoblerveerd heefc Jacobus Cujacius iib. 16. obf. c. 37. Ook is in de Stad van Romen by refolutie van den Raad, waar van Taci:us vermaan doec lib. 12. Annal. c. 7. toegelaten hct Huwclijk tus- fen een Oom ende fijn BroedersDochter : gelijk van dicobfervantie in fijnen tijd ook geruygt Ul- pianus in Collatione Leguvi Molaicaium cs^Roma- narum tit. 6. §. 2. ende dienvolgende, Marcus Antoninus Pbilofopbus , cea van ce deugdfaamfle van alle Keyferen , fijn Dochcer Lucilla heefc ten Wijve gegeven aan fijn Broeder den Keyfer A"- lius Feruj, als te fien by Capitolinus in vita M. Antonini c. 7. Ende niec alleen hebben defe Hcydenen , maar ook hebben vecle voorcrefFcIyke ende Godfaligc Mannen onder het Oude Tcftamenc, voor hec emaneren van de Wec van Mofes, hare beflaau- de in den tweeden en derden graad van de meer- gemelce collaterale linie van hec bloed of affini- teyc getrouwc , en desvregen fondcr eenige be- rilpinge geleefc gchad ; als bhjkc uyc hec exempel van Abrabam,6)e in Huwelijk gehad heefc Sara, welkc was jgelijk hy felfs fegc Genefisc. 20. t;. 12. fijns VadcrsDochter,hoewelniec fijnes Moeders Dochtcr, of als Flavius Jofepbus lib. i. Antiquit. Judaic. c. 7. meenc, fijn Broeders Dochter. Me- de blijkc dac uyt het exempel van Jncoh, die te gelijk twet^ volle Sufters, te weccen Lea en /?'j- cbel, gehad heefc, Genefis cap. 29. voorts aanA^ii- cbor, die getrouwc heefc Milca, fijnes Broeders Harans Dochcer Genefis cap. xi. versi^. En eyn- delijk van Amratn, de Vader van Mofes m Aa- ron , die toc fijn Vrouw nara Jochebed , fijne Mocye of Vaders Sufter, Exod. c. 6. vers ly. alle welkc Godfalige en voorcreifelijke Mannen alfoo cot de voorfchreve Huwelijken , naa alle apparcntie, riet fouden gerefolveerd hebben, by aldien fy fich hadden konnen verbeelden, dac defclvc iii de nacuure wareu ongeoorloofc, en midsdien by God verboden geweeft : foo blijkc het, dac fy daar inne hec rcchc der natuure en der Volkeren gevolgc hebben. En doec vorders niet , dac de Heer Finnius d. loc. fegc, dac de menfchen van natuure foudcn hebbeneene averfie van Huwelijken met foonna- verwanten. Wanc uyt de exempeien van de voorfchreve Mannen, foo Heydenen, als ands- ren, foo is hec klaar, dac fy (bodanigcn afkeer, als de Heer ['^innius pretendeerd uyt Augujlinus , daar vaa niec gehad hebben : en dien volgendc , dac R £ S I> 0 N S U M &C. 529 dat defelve averCe niet en is gemeen aan ."!!c menfclien; ende overfulks nicc ibo fecr vnn dcr felver natuure, a!s wel van eene opinic of pre- judicaat , by de Ouders cn anderen door dc op- voedinge ofleeringe van jongs af gekyd in het tera vero pnjlquam populus ille pir excidiuvi urbis (j" de/olationeiit pracija omni Jpe-i eJLitulionis fopidus ejje defiit. Sondcr dat liier tcgehs obRcerJ , dat Mqfes wijders legc in de aangecogc Capittcls, dat (ig gcrnoed dcr Kinderen; wcl!<e opinie geineenljk in allcn dclen liadden verontrcynigc de Hcyde is van die vigeur, dat fy by obfcrvantie van de nen , die God voor de Kinderen IfraLMs vvildc Matie eenmaal beftedigt zijnde,metrer tijlkrijgt uytftoten: cnde dat hct niet cn biijkcdac dcfclvc een coleur van de natuure: gclijk dat in dit ge- Heydencn etnige anderc Wec a!s dic van de na- val lcer a pro/iOJ aanmerkc Plato lib. 8 de I.egibus, tuure of Volkercn Ibuden gchad hebbcn. in verbis Jequentibus : unum veibulum ijliusmodivo- Want die woordcn mocten byil/o/«niet evcri luptates om?ies txtinguit, cum id nefarium ejje dici- foo genomcn worden , a!s of 'er onder de fon- tur, &' Deo invi/um, & unum ex omnibus iniixime den, aldaar angeroerd, gcene waren, of de Ca- turpe ac Jiagitiojum. Caufa autem an non bwc cjl? naniten waren door God daarom uytgedoten : quod nemo aliter dt iis loquitur; Jed jiaiim a puero aangeficn in de voorlchreve plaatfen worden ver- unusquisque nojlrum audit bcec 6f ubique tf ajfidue boden dingen , die te vooren noyt zjn voor fon- dici , tum in jocis, tum etiam in feriis, ut ptrjape dig gehouden: gelijk is dattcr gellyd word,va!i in tragadiis, cum aut Tbyeltas, aut Oediios qms- geen twee Sudeis te nemen : en van fijn Moeye dam inducunt, aut Macareos , qui cum vifi fuijfent niet te trouwen : waar van het eenc by den Pa- furtim cum Jororibus rem bahere, cnntinuo fihi mor- triarch Jacob, en het andcr by Amram, wclke is lem confciverant , fcekris panas aje repetenies. En- den Vader van Mo/es cn Aaroit , geda^n is fonder de nict alleen Plato is van dic gevoelen : maar cenige berifpinge: gelijk hier boven gefeyd is. k Cornelius Nepos, als hy in dc prnjatie van (ij- Doet hier by, dat Mo/es in defelve plaats nocli ,:rL_-- ,-_.„. 77.- —. - ■ .... r^_, vcrbicd Huwclijken , dic hy op andcrc plaatfcn niet alleen toclaat,maar ook gcbied, felfs onder bcdreyginge van fekcre ftraffen: als te weten, hy verbied het Huwelijk tuflen den eenen Brne- ook pe hidorie fegt: Hi erunt fere, qui expertes Grm- carum literarum, nibil reBii<n,7iifi qucd ip/ortcmmO' Tibus conveniat, putabuni. bi fi didicerint , non ea- dem omnibus ejfe bonejla fc? turpia , fed omnia via- jorum injlitutis judicari; non admirabunttir , nos in der en des anderen Broeders Wijf in de 16. vers Grajorum virtutibus exponev.dis mores eorum /equu- van het voornoemde 18. Capittel: en ter contra- tos. Nequ! enim Cimoni fuit turpe, Atljenienjium rie belaft hy Deuteronom. cap. 25. verf. j. in ge- Jummo viro, ferorem gervumam babere in matrimo- valle eenen Broeder dcfer wcrcld mogte overlij- nio, qnippe cu7ncives ejus eodemuterenturi7iJlituto; den, fonder naalaatinge van Kinderen , dat des- at id quidem nojlris moribus ncfns babelur. Gelij!< felfs Broeder foude de Wcduwe trouwen , ende mede Tacitus lib. 12. Ahnal.c.6. At enim novano- fijnen overledenen Broeder by defclveZaad ver- bis infratiumfilias conjugia. Sed aliis gentibus Jb wekkcn. 't Welk is een cvidcnt bewijs,dat Mo- lennia. Et fobrinarum diu ignorata, tempore addito Jes felfs hct daar voor gehouden heeft , dat hcc percrebuijfe: morem accomv.odari prout condiicat;^ voorlchreve verbod van des Broeders Weduwe fore boc quoque in bis , qucb viox ujurpentur, of diergeiijke perfoncn , ftaande in de zijd-linie Voorts maakt hier tcgens geene alteratie de van het bloed of van affiniteyt te trouwen , niet bekcnde plaatfe by Mn/cs Levitici cap. 18- verj'. moreel of naaturel, dat is eeuwig en onveran- I2.i3.eni.i. alwaar onder anderen word verbo- derlijk, maar Burgerlijk, en midsdien, naa bd- den, dac niemand fal ontdekketi deSchaamtevan vind van faken , veranderlijk is: alfoo een ver- de Suflcr van (ijn Vader of Moeder, gelijk ook menginge van de voorfchreve perfonen, ftrijdig nict deSchaamte van den Broeder fijnes Vaders; tegens het rccht der natuure,niet foude konnen met defe byvoeginge, tot fijne Huysvrouwe en gcjuftificeerd worden door een infichc van het /ult gy niet naaderen, Jy is uwe Moeye, en cap. 20. Burgerlijke intereft, gelegen in de confervatie verf 20. alwaar gefegd word , Ais ook een Man van de joodle Familien. Jnjl. de nuptiis. Zijnde uotabeI,dac de Heer Hti- go de Groot de Jure Belli tf Pacis lib. 1. cap. i. §. 16. fegt: nullaparte legis Hebrcece, qua lex efi pro doode van fijnen oudften Soon H«r,fonder Kin- deren overleden, Tbamar , deflTelfs Weduwe» weder uyt-trouvi?t aan fijnen tweeden Soon O- nan: cr\ vervolgens haar naa des tweedensdood, verlooft aan fijnen derden Soon Scbela. Ende in- dien dac foo is: foo blijkt hec,dat de aangeroer- de qucftieufe woordcn , in het gefeyde 18. Ca- pittel van Leviticus, niet juyfl: behooren tot allc ende jcgelijk van de gevallcn, aldaar door Mo[es te voorcn verboden: maar dat die met eenige prie, nos obligari: quia obligatio extra jus naturce difcretie moeten verftaan,en alfulks gerefercerd venit ex voluntate legem ferentis : Deum autem vo- worden tot het byleggen by Mans en Beeften , luijfe, utalit, quam Ifraelita; ifta iege tenerentur, midsgaders tot hct Overfpel, zampt het Opof- nuilo indicio pojje dejjrebendi ;mct dele vordercby- fcrcii van de Kinderen aan den Molocb, en dier= voegingc, nos quod atti?iet , probanda non ejt uUa gelijkc Ibnden, die tegen het recht der Volke- legis ijlius abrogatio : quia abrogari non potuit eorum ren , 'c welk de Cananicen foo wcl , als anderen reiped,u, quos nunquam objtrixit. Sed ab I/raelitis hadden , begaan worden: als ce fien by de Heer ablata efi obligatio, quoad ritualia quidcn, Jhaim, Hugo de Grout de Jure Belli if Facis lib. 2. cap.j. pofiquamlex EvnngeLii cmpit promulgari; quoadc^- §. 13. Aldus geadvijeerd by 7ny ondergejcbreven binnen Leyden den 17. Februarii ifJgO. GERARD NOODT. Tom. i. Xxx IN- I N D E X RERUM ET VERBORUM. vel menllruis honoris caufa reli- Argentariorum UAirae, vid Ufurs e Abolitio quibus & quando conce- datur. Pag. 237 add. Trans- aftio de crimine capitali. Abortus procuratio apud Romanos impunita erat usque ad Severum & Antoninum. 479 & 495 cum feq. Acceptilatio eft conventio Juris Ci- viiis , fed forma in quadam par ftis. 439 de Alimentis transaftio. vid. Trans- aftio. Alluvio , pro Jure aliuvionis. 39, 430. pro receffu fubito fluminis. 2, 389 Alluvionis ufusfruftus. vid. Ufus- fruflus fundi legatus. Aiveus a flumine occupatus j ac dein- de relidlus cujus fit. 1,389 conventione, & , Ufurarura Itipu- latio. Argentum fadum fi utendum detur, non mutuum contraliitur.fedcom- modatura. 276 Argumenta a contrario, aut confe- quentia, fa:pe paruni firma funt in Refcriptis Principum , & fragmen- tis JCtorum Veterum. 6,228,244, 36o,383,472-i"eq- in ea coepic efle Juris Ambulare quomodo accipiendum fic AfHs ufura. vid. Ufura. te mutata, Gentiura. 5)4i4 Acceflio, & additamentum, oBque dicuntur de ufutis pecuniae, quam frudluura. 151 Accufator non potefl impune ab ac- cufatione criminis capitalisdefifte- re propter transaftionem. vid. Transadio. Aftionura divifio modo bipertita, modo tripertita eft. 22 Aftionis, quE nulla eft Jure civili. & ejus, quae Jure civili valet, fed per exceptionera Jure prastorio in- firraatur, difcriraen. 299. add. Ex- ceptio. Aftionis editio. Vid. Editio. Aflio confeflbria , de dolo, in fafttira &c. vid. fub fuis elementis. I]c3c Aftio, in hac aftione, &c. fae- pfe nullo adjefto dicunt Juriscon- in dtfinitione vise, & itmeris. 4 Arabulationts fubterraneae ad evitan- dum a:ftum. 34<5 Amlcitias & raatrimonii comparatio. 41 Amphibolia. 125 Anantapodotofi. 448 Anatocismi duce fpecies, & a quibus prohibitas. 190 Anatocismus anniverfarius olim lici- tus, deinde prohibitus , ratione civili, non Juris gentium. 190 Anatocismus ance Juftinianum etiam re judicata fieri poterat, & quo- modo. i?:o. non e!l, fi mutetur perfona creditoris , exceptis qui- busdani cafibus. ibid. non ell, fi quis minores ufuras Ilipuiatus, his Aut , & ut , interdum permutantur. 48 Autem , pro igitur. 50 B. Beneficii, & officiidifcrimen. 159, 165 Bona neque in bonis , neque extra bona efle , quid fit. 32, 366. add. Servitus. Bonac fidei, & flriai juris contra- ftuum, & judiciorum differentii ratione proponendarum exccptio- num , potellaiis judicis , ufura- rum, &c. vid. Contraftus. Exce- ptio. Doli mali exceptio. Judex. Metus. Paftum. Ufurae. fuo die non folutis, flipuletur le- Bons fidei , & flrifti juris judicio gitimas ibid. fulti, & unde cognofcatur,dequa Ancus, Rex Rom. cur patrem non aflione ea accipienda fint. 275 Aftus , pro jure agendi. 39, 430 Addici dicitur Judex. viJ. Judex. Addiflio in diem. vid. Pa6la in con- tinenti adjefta. Additamentum. vid. Acceflio. Adminicula contradluum, quae. 421, 444 Adoptio fpeciali concefiTione Magi- flratibus competit , ncc mandari poteft. 106 Adfeflbrum,fiveConfiliariorum Ma- giftratuum munus , & quo fenfu Judices & judiciis prseeile dican- tur. 90. feqq. add. Confllium , & Tribunal. Adulteriuni ante Conftantinum M. non capitaie erat, ctfi interdura extra ordinera a Senatu aut Prin- habuifle dicatur. 27 Animadverfio , & gravior animad- verfio, pro mero imperio. 102 Annus Rom. vetus x. menfium et- iam poli Numamin quibusdam re- bus fervatus fuit. 206 Antichrefeos definitio JCtorum de- fenfa. 274 Antichrefis refhe pignus dicitur. 274 duo fignificat; rera , qu» in anti- chrefin datur, & conventionem, qua antichrefis conftituitur. 274. feq. tacita, quae. 187. five mani- fefta , five tacita , non poteft e- gredi legitiraum ufurarura modum, fi certus fit modus frudluum ; fe- cus , fi incertus. ibid. Antichrefeos & ufurce difFerentia in re nulla eft. 186 cipe graviore poena mcite puniebatur. 239 feqq. Adulterio qua lege a Conftantino pcena gladii ftatuta fit. 242 de Adulterio transaftio. vid. Trans- a£lio. ^.dificare in fluminepubIico,littore, velmari, quatenus liceat. 58 ffidium & aedificii , item asdium & domus diff^erentia. 261,344,348 ^dium , vel jEdificii ufusfruftus. vid. Ufusfr. .ffiquitas alia naturalis, alia civilis. 4<so ^thaiia infu'a. 261 Agere, pro defendere. 421 Aliinenta infirmae aetati pubiicc pra:- ftabartur. 437 Alimentorum nomine quae conti- neantur. 438 Alinienta annua , vel menftrua re- lida, difFerunt a legatis annuis , atque etiam Antichrefis non tollitur fola oblatio- Carruca quid rum difFerentia non eft fublata a Diocletiano & Maximiano. 98 Bons fidel pofleflTor. vid. Pofl^tfToN CoSterum, pro alioqul. 280. de Calumniatoribus aflio in fa- ftum in quibus caufis locum ha- beat. 239 Capitale criinen , capitalis poena , quomodo accipiantur. 233,242, 289 Capitis deminutio interdum triplex ftatuitur , interdum duplex , & quomodo hoc fit accipiendimi. 286. nulla eft fine mutatione fta- tus. ibidi Capitis deminutione quanam amit- tatur ufusftuflus. vid. Ufusfr. a- mitt. 349 ne. 2t9 ad Antichrefin recuperandara de- bitor, foluta pecunia, habet di- redara aftionera pigneratitiam. 274 Antichrefeos poiTeflfiofie amifla cre- ditor habet aftionem hypothe- cariam adverfus queravis pofles- forem, non aflionem in faftura. 275 Apes. vid. Legis Aquil. tertiura ca- put, & Ufusfrud. fundi. Aqua an noraine aliraentorum conti- neatur. 438 de Aqua Interdiftum. vid. Iiiterdi- ftum. Aquffl fluentes in cubiculis. vid. Flu- mina. Aquilia Lex. vid. Lex. Argentarii negotiatoribus adnume- lantur. 195 Cavere, pro promittere ftipulatio- ne. 219 Cavere creditori, pro chirographo fe obligare ; Cautio , pro chiro- grapho. 401 Caufa, vocabuUira, fspe omittitur. 290,31* Caufa, pro vitio, aut ftiorbo. 277 Caufa a lite interdum diftinguitur, & quid fit. 405 Caufaj ordinarii juris , vcl cognitio- nis. vid. Judicia. Caufae liberales. v. Liberales. Cautio ufufruftuaria, juratoria, le gatorum fervandorum. vid. fub fuis element. Cenforia;, & Prietoriaj cognitionis difcrimen. 3°°, 480 Centefima. vid. Ufura. Centuniviri erant in confilio Ma- giftratus pro tribunali cognofcen- tis I N D E X R E R U SI & V E R B O R D M. . ti3 , iisqiie dccemviri cuni Prseto- re prserant. 91 ■Ceiuumviri , an decemviri ad confi- lium adhibtndi effent, quomodo xltimarctur. ibid. Centumvirorum qnadruplcx judi- cium erat , & quatuor tribuna- lia , in quibus codem Sempole plul-es cnukc ygebantur, eadem- cjue in difficilibus caufis in unum cogebantur. 92 Centumviraies caufa:. ibid. Ccntumviralcm hallam cogere. 91 Certa nomina , certus liomo. 192 Certaminum publicorum a veteribus inftitutorum ratio. 126 ad Certamina publica videntur ad- niifli libcrti, maxime Augultales, non rervi. ibid. Celllonis in Jure, & traditionis dif- ferentia Jure Veteri. 373, 384. fa- cienda; forma. ibid. cur in Dige- ftis non fiat mentio. 373 Chirographi rcdditio. vid. Paftum tacitum. Citra pro fine. 244. Civcs Rom. nec civitatem , nec li- bertatem, nec vitam inviti aniit- tere poterant ; Hftione Juris cf- feiflum , ut polFent , & quomodo. Condictio caufa data caufa non lccu- ta qiiando dctur ei, qui pecuniarh pjorcdedit, & ex permutatione. 62,63. add. Permutatio. Conditiones impofTibiles , pene im- polFibiles , i!i dilHcilcs , qux fint. 361 , fet]. Conduccre pecuniam , pro fcenori accipere. 159 Confefforia adlio unde dicatur, cui , advcrfus quem , & ad quid detur. 392. ad Ufusfr. vindic. Conlitcri, pro adfirmare. ibid. Confilium noneft mandatum , etiam- l\ fpccialiter alicui quis fuadeat, quod alioqui fafturus non fuiffet. 72. feq. Confilium Magiftratus cognofcentis Roms eranc Ueceujviri litibus ju- dicandis, vel Centumviri,- in pro- vinciis Recuperatores. 91 Confi:ium an exercerc pofllt Manda- tarius jurisdidionis. 108. feq. Conflitutionum , & Refcriptorum , five Subfcriptionum Principalium difFerentia. 228, 234? 236. add. Refcriptum. Confiitutiones duE , etiam diver- forum Principum , unam conflatac in flinguantur. ibid. Conventiones Jiiris Gentium etiani peregrinis permittuntur , ut emtio Vcnditio &.C. cur ita dicantur, & quomodo diftinguantur a legiti- mis, IJve civilibus. 412. feqq. a- liquando ita accipiuntur , quafi efient Juris Civilis. 414. qurcdaui funt, quarum obligationes dicun- tur civiles; qua; illa fimt: cur iti dicantur,& quE intcr eas, & con- vtntiones Juris Civilis fit diilcren- tia. ibid. ConventionesJurisGentium funt vcl nudse, i. e. qua: tantiun conven- tiones vocantur, vel non nuda;, five contraftus. 415. add. Pattum nudum. Conventiones lcgitima: dicuntur , qua; propria; funt civium Rom. ut nexum , dotis diftio , &c. cur ita dicantur , & quomodo difiinguantur a conventionibus Juris Gentium. 413. feqq. ufii mutata in quibusdam articulis earum forma, in his accipi coe- fierunt, quafi Juris Gentium ef- fent. 414 interdum in Conventiones legitims etiam dicun- Juflin. 242 Juris- vid. Tra- 56 -Civitas Rom. a qtio peregrinis data. Conftitutioncs JCtorum. 3(5(5 confuhi. Givitas , autpopulus, quomodo im- Conflitutum pofiTefTorium mortaiis efle, vel perire dicatur. ditio. 378 Confuetudo regula; Juiis repugnaus Civitati , vel populo reliftus UliiS- vid. Regula. fruftus. vid. Ufu?fr. Confulere, pro flatuete , decernere, Civitatum ufurx. v. Ufura. Cloacarium. 343 Ccecus paries. 34.(5 Coenacida opponuntur domibus, ss- dibus , infulis. 349 265 Conteflatio, abfolute, pro litiscon- teftatione. 28,98 Contineri ftipulationi tione. fit ; & quae pa£ta in contmenti contra(Jlibus adjici exiflimanda fint. 420 Contra(fIus. v. Conventio dcfinitio. 415 Contraftus quidam certi , & no- minati funt, quidam incerti , & innominati : ratio appcliatio- nis utrorumque, & (Jifcrimen aftionum, quas producunt. 415. feqq. de Contra(5tus forma , five natura , five fubftantia quae efiie dicantur. Crux posna latronum 42i,44i.feq. Culleus poena parricidii, per Cosnacula domum dividere quid. in Continenti , ex Continenti, qu!d ibid. Cogere judicium , vel haflam cen- tumviralcm. 91 Cognitionis res, de quibus ipfc Pra;- tor cum confilio cognofcebat, fe- re erant caufa juris, & de squo & bono; interdum etiam caufas fadi. 8j Cognitionis ordo quis efiet, & ob quas caufasab eo rccederetur. 106 Commendatio non eft mandatum. Commiflbria Lex. vid. Pafla adje- in Commodato qu.-e culpa prsftetur. 9 . 60 Communia , & publica Jure natu- yx pro iisdem nccipiuntur in tra- ftatu de Rerum divifione, quate- nus innoxiam utilitatem habent. 12,14 pro Communibus habentur etiam res privati-e fingulorum, quas adferimc alii utilitatem , non gravem, nec damnofam doTiiino. 12 Communia, five publica alia func omnium hominum Jure Genti- um ; alia Jure Civili Pop. Rom. vei cujuseumque alterius civitatis. 14 Communio bonorum inter conjuges & amicos qualis. 4l,feq. Comparativus pro pofitivo. 249 Componere, & compoficio de trans- aiflione. 232,237,406 Condiftiones interdum concurrunt cum aliis aftionibus. 314 Tom. I. Codice Tuftin. tur, quE Lege, vei Senatuscon- fulto, vel Edi(5to conlirmantur, ut ex paclo nafcatur, vel tollatur aftio, & qure illa; fint. 427. feqq, add. Pactum nudum. Conventio, pro admonitione extfa- judi^iaii tellato facta. 203 Conventus juridici qui , & ordo co- gnltionum in illis. 89 Cornelia Lex. V. Lex. Creditor an , & quando rei debit» fur , aut pra:do fit. 4;.feq. pro flipula- Creditores quem . & quibus aetioni- 35 T bus convenire poflint, transaftio- ne fafta inter heredem fcriptum& legitimum. 30,448. quem conve- nire poflint, pafto fafco inter plu- res heredes , ut finguli certis cre- ditoribus folvant. 447 Contra(5lus varia nomina in Jure, & Creditcrum quorundam pa(5tura cum commimi debitore , vel majo- ris partis eorum pa(5lum cum herede defunfti , quatenus no- ceat aliis. ibid. add. Pafla credito- rum. Crimen capitale, vid. Capitale. de Criminibus pafdo,vel transaflioi vjd. Pa(flum. Transadlio. 20, feq. Contra^HiUS cum in integrum reftitui, Culpa lata qua; fit. 25. feqq. 279 refolvi, refcindi, irritus, nullus, Culpa: latas, & doli difcrimen : quo aut nullius momenti efiTe dicitur, fenfu culpa lata dicatur dolus ef- fupplendum eft, utrum Juro civi- fe, ac dolo comparetur: & quan- li, an Prffitorio id fiat. 317 do infamet. 25. feq, in Contrrii^libus bons fidei fcmper quje Culpa prsflctur in pignore; qua id aci intelligitur, ut bona fides in commodato. 9,60. feq 279 ■ ~ - Cultura & Cura idem funt; & prasftetur, etfi non fit exprefTum. 301 Contrafluum bona:fidei, & firifiiju- ris difl:erci)tia ciica vindicandum dolum malum, & mctum; circa exceptiones, & alia. vid. Bona; fid. contra(5t. Conventum, & Conventio, genera- lia vocabula funt, &. a;que latepa- tent acpa(ftum, & paiSio. 401 Conventiones alia; funt publica; , alix privataB, privatE rurfum Ju- ris gentium vel legitimx. 411. feq. publica: qua; fint , & cur a conventionibus Juris Gentium di- Xxx 2 non faclum , fed jus colendi notant. ^ „ j o 39,430 Cuftodia & diligentia non lcmper notanc exaci.iflimam ; fed modo majorem , modd minorem , pro natura contraiiluum. 60. feq, D. D& T. facile permutantuf. Daftyliothecae Veterum, 48 Dare plus eft , quam iridere , & notat tranflationem domini Qui- ritaiii. I N D E X R £ R U M ^ V E R B O R U M litarU. 44- Dare cum Infinitivo. dedit reverti ; dedit accumbere. 33o,33i Dc ergaflulo , de palsflra , de fym- phonia, de fchola , &c. 352 Dccemviri litibus judicandis adfide- bant Magiftratiii pro tribunali co- gnofcenti, & ipfi quoque Magi- ftratus vocantur. 86, 91 Deceinvirorum judici.i non erant propria , nec a praitoria cognitio- ne feparata. 91 Decere etiam dicuntur ea, ad quas quis tenetur. 251 Decidere , & Decifio de transaftione. 406,458 Decreta Juris. vid. Jus. Decreta Philofophoruni. 477 Decretum Prjetoris quid. 84 Decretum efl pars jurisdiflionis, fi- ve mixtl imperii. 84, 89 Decretum duplex erat, vel in fpe- cie ita diflum , vel fubfcriptio : hocdeplano, aliud pro tiibunali fiebat. 89 Decuriones abufive, & per ambitio- nem dicuntur Senatores. 82 Decuriones admiiro crimine capitali capite puniuntur ; fed Pr.xfes de posna damnatorum prius ad Impe- ratorem fcribere debet. 249,289 Defedus probationum. vid. Proba- tio. Definitiones Veterura faepe tantum exemplis conftant. 81,83,296, 4(2 Demolire. 387 Denunciati pcena. 468 Dcponere. vid. Ponere. Deponi folebant pecunije in adibus facris. 216 Depofitio pccuniaedebitSE a debitore fafta. ibid. Depofito adjeftum paftum, ne de dolo agatur, aut ne depofiti aga- tur, dolo nondum admiflb, quam vim habeat. 442 eDepofito quandoufurEepetipofllnt. Defettores ultro reverfi, vel per pa- trem oblati levius puniuntur. 43 iDiseta quid. 346 Difficile eft, non facile efl.formulcB negandi apud JCtos. 311 Diligentia. vid. Cuflodia. Diminutiva non minuentia fignifica- tionem. 33 Direfto, i. e. fine novo fafto, fine nova conventione, ipfo Jure. 312 Difputationis Fori ratio ac vis. 137 Difputatione Fori fspe uno in cafu aliquid rcceptuni fuit, nec flatim porreftum ad alios fimiles , nifi fuperveniente nova audoritate. 443 Diflinmlatio- vid. Veritas. Dirtinftiones , five interpunftiones, mutatae. 10, 40, 387, 401 ,404 Divifio ejusdem generis in fpecies modo bipertita, modo triperiita efl. 22,286 Divifioni bipertitas fspe tantum u- nius fpeciei exemplum fubjicitur. 26 in Divifione generis interdum fpecies mixtse prajtereuntur ; interdum dua- bus propofitis fpeciebus dfinde tertia mixta fubjicitur,quafi&ipfa enumerata, cum non fit enumf-rata. 22. feq. Divifionis beneficium. vid. Fide- jufTor. Do ut des, do ut faciss. vid. Per- muiatio. & Contraflus. Dolus quid , & unde didiis. 295 bonus , vel malus quisbonus, & an licitus hununo jure. ' ibid. Doli mali definitiones expenfae. 296. feq. 434 Doli mali diflinftio vulgata indolum caufam Hanieni contraftui bonje fidei , & in cum incidentem , non nliifur aufloruate Juris. 97, 297 , 298,314- difcrimen circa contra- ftus bon^ fidei, & flridti juris ma- gis efl Juris Civilis. quam Gen- tium. 298 Dolus inalus qualiscumque , five in- cidens, five caufam praabens, in bona: fidei judiciis ipfo Jure civili ofiicio Judicis fine ulla opera Vrx- toris corrigitur. quod non Lcge lata , fed di({)utatione Fori indu- ftum cft. 299,300,301-304 Dolo malo deceptus in contraftubo- naj fidei adverfus decipientem po- tefl agere aflione b. f eaque a contraftu , quafi invalido & im- perfeflo , Judicis oflcio ipfo jure difcedere. 305. feq. potefl etiam ita agere aftione b. f. ut purgetur dolus falvo contraflu , v. g. ut praefietur , quanto minoris , aut pluris emiflet, aut vendidifier, fi non interveniflet dolus. 306. feq. intcrdum etiam potefl agcre b. f. judicio, ad id quod fua intereft , fe deceptum non effe. 307 Dolo malo faftus contradlus bonj^ fidei, etfi nullus eft, tanien aftio- nem producit,& quaratione. 310. feq. DoH mali aflio & exceptioquomodo infint b. f judiciis. 303, 304,313, 314- add. Exceptiones. ob Dolum malum cum dicitur nul- lus effe contra6lus b. f id non no- tat, nullum efTe ejus effeiflum ad- verfus decipientem , fed exceptio- nem aclionemve doli mali inefl"e b. f aftioni ex eo contraflu. 316 Doli mali in contradtibus b. f emen- dandi a6tio utilis dicitur. 310. a- £tio qu.indo, intra quod tempus, & ad quid data fit ab Aquilio, & quatenus detur in heredem. 299. aftio temporalis eft, exceptio per- petua, & cur. ibid. de Dolo afHo non dafur , nifi aliter resei, ad quem pertineat, falva efie non poflit. 315 Dolus malus in contrafltu bons fidei adminfus a tertio , vindicatur aftio- ne de dolo , non aftione b. f. in contraftu b. f admifi^us non impe- dit traditionem, tranflationemque dominii per eam. 317 Doli mali exceptio quando oppo- nenda. vid. Exceptio. Dolus malus in contradlibus ftri(fli juris ante Edidlum Galli Aquilii nec Civili, nec Prstorio Jure vin- dicabatur, nifi ftipulatio de dolo interpofita, vel minor circumfcri- ptus fuiflet. 299. in iisdera pofl; EdidlumAquilii Jure Pra;torio vin- dicari coepit ve! exceptione doli mali re integra , vel aftione de dolo , re tradita. ibid. ad Dominium per traditionem trans- ferendum, non femper requiritur caufa vera, fed fufficit caufa , ex qua dominium transftrri folet , etiamfi ea tantum fpe, aut opinio- ne tradentium fubfit. 317 Dominium ufusfrudus dicitur habere fruftuatius. 354 Dominium non continetur nominc Ufusfruftus. 325 Doininus pro Marito. 331. quis m lege Aquilia accipiatur. 132. feq. Domus & iEdium difcrimen. vid. Mdes. Domus tJfusfrudtus. vid. Ufusfr. do- mus. Donare quando fit pcrdere. 327 Donationis , & pollicitationis difcri- men. 208 Conatio nudo pacto fieri poteft. vid. Padlum nudum. Dotis diflio elt conventio Juris Ci- vilis; deque ejus folemnibus , & perfonis, qus diflione dotem pos- funt promittere. 4:3 Dctis flipulatio. vid. Padtum tacitum. Dotis promiflio metu expreflTa. V. Metus. Dos nudo paflo promiflTa. vid, Pa- ftum nudum. Dos niarito promiflaconftante matri- monio ab eo non potefl peti adtio- ne bons fidei. 206 de Dote reftituenda paftutii, contia quam de ea re Legibus dtfinitum efl, faflum non fervatur; uti nec paflum ne dolus in dote praefleturi 444. feq. Dotis ufutM. vid. Ufurs. Dubito an , magis adferendi , quam dubitandi vim habet. 123, 142. add, Vereor. Ducare, Ducaiius, Ducator, Duca- tus. 143 Edidlum peremptorium plerumqne poft duo, aliquando etiam polt tria Edi6la impctratur. 255 Edifti perpetui ordo circa materiam de Paflis , de Edendo , de in Jus vocando. 399,411 Ediftum vetus interduma Juliano in- terpol.ntum inEdiftoperpetuo. 441 Ediftum Prwtoris Lex dicitur. 428 Editio aftionis pro arbitrio aftoris fieri poterat ante vocationem in Jus. 400. polt Editam aftionem irl jus vocatus ftatim in Jure apud Pra:torem aftori refpondere, &li- tem conteflari cogebatur, non an- te editam aflionem vocatus. ibid. Editio aflionis ante litem contefla- tam mutari poterat , non pofl eam , nifi iinpetrata reflitutione in intr. grum, & caufa a Prastore cognita. 93.feq. EfFundere oculum. 12:? Emancipatio fpecialiconceflione Ma- gifiratibus competit, nec mandari potefl. ' 106 Emancipatus filius in poteflatem pn- tris, reverti poteft per arrogatio- nem. 287 Emtionis venditionis,& permutatio- nis differentia. 63. fcq. E» 24^ ^M. 382 Enim , Etenim , Etiam fa:pe permu- tantur. 302.377 E re conflituere qnid. 69, 41 5 Ergafleria pro officinis, vel tabernis mercatorum , negotiatorumve. 19S Errores magnorum virorum, niemo- INDEX RERUM & V E R B O R U M. ris vitio, feftinatione, aliave qua caufa admiffi. 17, i8, I9>5.3. 54 Errores Veterum non fimt diiTimu landi. 19,29,122,450 Error , etfi non habcat vim ad aliis noccndum, tamcn fjepe erranti damnum adfert. 385 Erus, pro hierus. 118,288 Etenim. vid. Enim. Ktiam. ibid. Ktiam , fajpe omittitiir. 404 Eurcmatica JCtorum. 259, 253 , 339 E.xccptio, pro paftione ; Excipere, pro pacifci. 7 1 , 422 , 429 j 435. pro replicatione. ibid. E.xceptiones in bona; fidei judiciis , ctiam non inclufaj forinute, pofi litem conteftatam apud Judicem irt Judicio allegari pofTunt. 28,29, 95, 216, 299, 303. feq. 420. h.f. judi- ciis ineile, vel contincri quid fit. 304. qua: b. f. judiciis infunt, a- ftiones ipfo jure tollunt, & exce- ptionil)US opponuntur. ibid. per Exceptionem , & OfRcio fudicis ; iteui perExceptionem tblli,&Ex- ceptionem judicio inelTe , oppo patta rei principalis. vid. Paanm. Frui quid fit , & quoinodo diffcrat Fiducix ■, pignoris , & hypothec£E sb uti. 324, 32^ difcrimen. 272, 276. feq. Fiiga, pro relegatione. 49 Fiducia contradla doniiniuni pignoris Fuga lata quid. ibid, transfcrtur in creditorcm. 273 , Fundus dillinguitur a loco. 6 277 Fundus ut optimus niaximusque efl. Filiusfamilius quarum rerum propric- tatem habeat jure Veteri,(Sc novo. 374 Fifcus ex contraflibus fuis non de- bet ufuras ex mora j nifi in priva ti locuin fucced.1t Fifco ufurx feniifFes conflituta; fuiit. Antoninus eidem rei judicata; cen- tefimas conlUtuit. 188,195,198 Fifco qux ufurK debeantur , fihcre- ditatem petatabeo, qui tacitum fideicommiifum fufcepit. 191 Fifco e contraftibus fuis ufura; tar- dioris fokuionis debentur, ttiamfi nulla mora ex pertbna intcrvenc- rit. 211 Fifci privilegium , quod ad ufuras pe lcgatus. 342 vid. Ufus- quid fit. Fundi ufusfruflus fruftus fundi. Fur pro fcrvo. Furari propriuni ft r- voruin. 12?, 208 Furein noc^urnum quoquo modo oc- cidcre perniittit lex xii. Tabb. & lex Cornelia deSicariis; diurnura fi fe telo defenderit; nec opus efl ex his Legibus teflificatione cum , clamore. 18 , 19, 122. feq. 262 Furis noiturni, diurnive csdes lege Aquilia sdiinatione civili damni punitur: nifi periculum aliter evi- tari non potuit; quod cuin claino. re teflificandum fuadent JCti. 26^ Furca , pro cruce. 65 tendas , non habet , qui experitur Furtum non fuit , quod Hebrcxi Dei mandatis a fifco aflionibus. 212 juflu jEgyptiorum vefles ac vafa Fifco qui emit non debet ufuras retinuerunt. ' jgy ante traditionem. ibid. neFurti agaturpaauin,quamvira ha- nuntur. 95 Flagellorum poena fervilis. 35 beat. vid.Pafla de deliaisprivatis. E.sceptiones in (Iriffi juris judiciis Flumina, & rivi cubiculis, & tridi- Fufiones fifco prffiflare, quid. 344. nominatira aiite litem conteflatam "iis inducebantur apud Veteres. Fuf^es ptena liberoium tenuium. 35 a Prastore poflulari , & ab eo for- 7, 260, 348 fi Flumen agrum alicujus occupave- G. rit , ac deinde rurfum reliquerit, quid juris fit circa agrum illum. 1,388 in Fluminepublico quatenus sdifica- re iiceat. 58 in Fluminis publici utraque ripa qui domus habet , an ponteui in flu- inine facere poflic. 58, 59 mula; includi debebant; quod fi non effet taftum , frullra apud Ju- dicem in judicio opponebantur. 28, 95, 217,299,303. fcq. 420. in f. j. judiciis tiiam pofi; abolitas formulas in iniiiopoflulandfefunt. 99 Esequf, pro accufare. 230 Exercere rem aliquam, & Exercere feras quid fit. Gajus quando Infiitutiones fcri- pfcrit. .. 207,271 Geminationis literarum , & fyllaba- rum ratio, ejusque ope loca ali- quot reflituta. 33,44, 50, 174, 186, 219 , 265 , 281 , 336 ,349. 36;, 371,383,407 259,339 Fcenus antiqui magis de acceflione Oemmarum colleflio, & oftentatio fortis Exilii varire fignificationes. 48. feq quo civitas non amittitur, fivere- legationis, diia; fpecies. ibid. Expofitio infantum. vid. Infantes. Extra ordinem ficri dicuntur, qus praeter rationem Juris Civilis aut Pr$torii , vel Jure fingulnri contra Fcenoris cur fpecialem contradura ' reguIamrecepto,obfervantur. 304, non fecerint JCti. 152 Fcenus , & ufura quomodo difiin- . . 342' feq. Extraneus heres. vid. Heres. dicebant , quam ufuram: apud antiquos. 253,332 confuetudine loquendi ufura pro Gerundia in dum cum accufativo, v. fcenore dici cOEpit. 150, 153. feq. g. permittendum efladionem. 45* unde dicatur. ibid. proprie pro u- Geflationes Veterum. 335 furis , interdum pro forte accipi- Gladii potefias quid. 83 tur- 154 Gloflb interpolatorum in libris Juris deprehenf®. 2,26,28,40,69, 70, 71, 96, 108, 109, III, 119, 142, 209 , 240, 257 , 279, 2S4, 309, 336, 289,393,407, 430,431,464 guantur, poflquam in bonaa fidei judiciis ufura coepit deberi ex mo- ra oflScio judicis. 154. Fcenus nauticum. vid. Nautlcum fce- nus , & Ufura pecuniae trajeftitiE. inFaflo, ex F.iflo, in Fa- Fccnoris unciarii,& ufura: ccntefiins H. non T7acile efl. vid. DOiicile. ftum, pro ex fafhi fpec'e,fiveere n.Tta. 416 in Faftum aflio Civilis, & aclio pras- fcriptis VLibis eadem eft. ibid. in Faftum adio, pro utili aflione. difcrimen. 177 Foeneratorum fraudes. vid. Ufura- rum legitiinus modus. Foricarii, Foricularii, Foricarium. Hafla decemviralis, CentumviralirT 211 Haflam cogere. * gl Habltationis, & Ufus legatumqui- bus rebus conveniat, vel difFe- rat. 52. feq: Habere licere qui promifit, ad quid obligetur. _ 4^ de Falfi crimine trariaftio. v.Trans- aclio. Fcrre, pro auferre, vel percipere. 329 Fiftiones Juris qua;dam , & cur in- duifls. 56 Fideicouimiflum inutile fi hercs pcr 129, 137, 139 Forma aquseduftus quid. 343 Hebrsorum Reipublics incipientis Forinuls aflionum, cautionum, E riiftorum, & Interdiflorum fepe tantum primis verbisproponuntur. 360, 473 multum temporis pii-cftiterit.an in Forinulaeveteres j'udiciorum aTheo- futurum ad ejus prxftationeni obli- dofio , & Valcntiniano , non a Diu- getur. 199 cletiano & Maxiiniano , fublats Fideicommifi"orum ufuraf. vid. Ufu- funt. 98 IX. in Fraudem legis qua; fiant. 435 Fidejuflbrum plurium obligatio, non Fruflus animalium, pro eorum fcetu. ipfojure, fed ope cxceptionis di- 259,339 viditur. qua: in Jure a Pia;torc po- Fruflus annuus fundi legatus. vid. ftulari debct ante litem coiitefla- Leaatuin fruflus, tam. 28 Fruftus induflriales, naturales. vid. Fidejuflbrum pafla cum creditore: Poffeflbr bonffi fid. & quandb fidciufToribus profint Fiuflusprc-ediorum,proufufruflu. 331 Xxx 3 Formare, &informare aflionemcum conflitutio, &"ratio. 165 dicuntur pafla adjefta, quid idfit. de Hcbraorum veflimentis & calceis 420 in dcferto non inveteratis, necat- tritis, quoddicitur, quomodo fit accipieiidum. 167. feq. Heres femel faflus,nonpotefl dcpo- nere perfonam heredis, & man t obligatus creditoribus defunfli, etiamfi hereditatem in jure cefle- rit, vel paftionem de ea fecerit, F vel bona hcreditaria amiferit. 30, 449 Hcredum pafla,vel transaftionesin- tcr fe, velcumaliis, an noceant creditoribus. vid. Paftum tacitum. Pafta heredum. Transaflio. in Herede cxtraneo duo, an tria tempora rcquirantur, quibus cum eo t.flameiiti faflio efll' debtt. 23 Hc- INDEX RERUM &. VERBORUR!. Hrrtditiitis expilats crimen non cft furtum. 473 Hic, pfo hoc cafu. 122 Homicida , quantum ad leg. Corne- liam de Sicariis , idem eft , qui latro, id efl , qui dolo nialo ho- minc-m occidit. 65 Homicidii, five latrocinii, pocna cs leg. Coinelia de Sicariis, & qu;e deinde fubflituta. 20 , 65 , 233 , 249 dccretum continet ibid. "principio apud Rcgcs, poflLa nn;e lcgeni de provocationebpud Confules crat, propter vim impcrii. 103. mandari non potefl, nifi quatcnus a Lcge, aiit Conflitutionc pcrmittitur, nec alii, quam cui Lcx aut Conflitu accipirtcr. 120,1 11. f^i{. Incffu iofi telir.mcnti quertla quando , & a quo rtpcti poilit , fi transaftio- de lite fafta, non fii fervata. 433 Inopia inttrdum dicitur, cum nimis copia incertam facit ekdionem. 5i.feq. Inopia probationum. iWif. Homicidium ex leg. Cornelia non Impubes injuriae capax quis dicatur. eft , quod in rixa fortuita incon- fulto impetu fadum efl, licet gla- dius Ihiaus fuerit. 6$. ftqq. Homicidii , quod in rixa fortuita , item, qnod cafu ex lafcivia, & culpa fit, poena. ibid. 120. fortui- ti pcena ex lege Numac. 121 Homo, pro fervo. 118 Horrea publica. 60. feq. Hoflicolum. 33 Humanitas , five philantropia. vid. Obligatio. Hyperbolicarum locutionum vis , & ufus. 170 tio permittit. J03.feqq. PrEfeftus ex Infcriptionibus , & Subfcriptioni- Urbis non pctevat alii mandare, quam Vicario Urbis. 105. feq. 129 In abundat. in gladio aliqucm percu- tere. 66 Inccrta nomina. 192 Incorpcrales res a quibusdam adnu- merabantur iis , quae non funt. 32 , 366. quomodo tradantur. 372,379, 383. quomodo vindicentur. vid. Vindicatio. Incptia, & Inertia quid.25. pro cul- pa lata habentur. ibid. InefTealicui rei,& Inefle contraftui, vel judicio bona: fidei qus dican- tur. 80. feq. 303,420 Hypothecae, pignoris , & fiducix Infans quis. 129. fpecialiter, pro rc difcrimen. 272. orti funt e Jure Praitorio, non Civili. 273,428 Hypotheca Jure Prastorlo nudo pa- fto conflituitur, & tollitur , fi conventiirn fit, ne pigiius pctatur. 40,429. utrum ipfo jure, an per exceptionem tollatur, fi convtn- tum fit, ne pecunia petatur , vel fi creditoris voluntate vendita flt. 40, 70,429. ftq. de Hypotheca alienadda conventio- ncs. V. dc Pignore alienando con- ▼eniio. Hypothecaria aflio. vid. Pignus. Ser- viana. non datur creditori adver- fus po(refl~orem, nifiprobet, rem fibi jure pignoris teneri. 273 Hyfterolo§ia. 408,419 cens nato , fanguinolento. 476 Infantes rccens natos multarum gen- tium moribus licebat parentibus exponcre , aut necare. 466. feqq. expon^Midi, necandive licentiaLe- gibus Romuli & xii. tabb. reflri- fla , fed deinde moribus Sne re- flriflionepermiflTa fuit. ibid. expo- nendi, necandive mos. etiam x- tatc JCtorum, e quorum fcriptis Pandefla; funt comjiofits , obtinuit. ibid. cxponendi, nccandive mos non cfl fublatus Senatusconfulto Planciano, neque eo , quod fub Hadriano fadlum eft. 468. non efl; fublattis Refcripto DD. Fratrum, neque Ediclo Praetoris, ncque re bus legum invelHgata earura fen- tentia. 8,12,18,20,32,43,54,73. 80, 8i.feq. 87, 93- loi.fcq. iio, i 12, 118, 122,123, 130,188,197, 200,205,212,214,228,233,243* 254,263,271,275,277,301. feq. 310,313, 318. feq. 32.';. 327,348- feq.373, 379, 391, 394- feq. 400, 405, 410.feq.414, 419,427,435, 438,440. feq. 445- feq. 4S0 5 45<5» 461, 468. feq. 472, 47S.47<S,477 Inflrumenti fundi, vel asdium ufus- fruftus continetur legato ufufru3u fundi , vel Eedium, &. qux fint in infirumento. 338.feq. 345 in Integrtim reflituere contraftum quid. vid. Contraftus. Interdiflum de aqua, de qua aqua,' & quibus cafibus detur. 7. feq<* id quod Interefl quomodo a:llime- tur , pecunia debita non foluta y vel corpore debito non foluto, vel pecunia certo loco promifla, & eo non foluta. 181. feq- Interitus rei nihil aliud efl, quam mutatio ejus in aliam formam. 385 Interpretor, pafllve. 388 Interrogatio interdum tacitam refpon- fionem continct. 86, 213, 259, 280 , 339 , 447. Interrogatio , pro fiipulatione. 19S Inverecundum efl, Inverecunde fit, pro eo , quod injuflum eft , quod contra jus fit. 251. feq- Ipfe , & ipfa , pro herus , & heta. ^gS medio, quod majori tjimo extra Ire fimul, pro fimul fieri. I. Javoleni aiCas. 206 Id eft, pro idem eft. 24 Idefl, ihtel-dum decIaTandi,nOiide- finiendi vim habet. 419 Idoneus homo quis. 26 Iduarii quidam an fuerint.qui Idibus pecuniampublicam relegcrent. 174 Idibus an etiam pecunia foenebris dari, & repcti foleret. ibid. add. Kalends. lilata,& inveda. vid.Pignus tacitum. Imaginis, & ftatUEB difcrimen. 331 Impendium, pro ufura. Imperitia. vid. Lex Aquilia Imperium Magiftiatus quid , & quotu- plex. 80. feq. Imperium,& jurisdiftio idem in Ro- manis Magiftratibus. 81. feq. Imperiuin a iurisdi(5lione diftinguitur ratione Magiftratuum municipa- lium, qui imperium non habent. 81 , loi. feq. mixtum quid fit , & cur ita dicatur. 83. mixtuin non abfolvitur fola coercitione ; fed ordincm datur. ibid. adhuc obti nuit tempore Diocletiani.469. feq. obtinuit etiam tempore Conftanti- ni M. qui fanguinolentorum libe- rorum venditionem ob pauperta- tem permifit, expofitionem , & neccm non prohibuit. 470. feq. Infantum expofitio aut nex primum prohibita eft a Valentiniano, Va- lente , & Gratiano, pcena capita- li Legis CornelicB de Sicariis, cum ante neque ordinaria , neque cx- traordinaiia ejus rei pcena efl!et. 471- feq. 475- feq. 155 Infantis cxponendi prohibitio gene- lalis eft, pertinetque ad omnes , quibuscumque in locis , & qua 461 Irritus contraftus. vid. Contraftus. Iter,pro juve itineris. 39,430. Iter," aditus ad fepulcrum. vid. Sepul- crum. Iter, aditus ad fepulcrum. aut fundum frufluarium, jufe ci- vili a vicino non debebatur; con- fuetudine fadum eft, utpetipos- fet, & quomodo. s^i.feqq» Judicis datio quid 84. in caufis ordi- narii juris non crat arbitraria , fed neceflaria; in his,qua; cognitionis ernnt, judex dari non poterat. 8S' Judex fcre dabatur in caufis fafti; in- terdum tamen in a;quo, & bono judicabat. 86. feq. Judicum leftio, relatio in album ac decurias , & excufatio. 92.feq. cumque de caufa eos expofuerint. Judex nonpoteratdari nifi e feleflis. 476. feq. Infantis alieni casdes jam olim vindi- cabaturLege Cornelia de Sicariis, fui agniti Lege Pompeja deparri- cidiis, ex Conftitutione Conflan- tini. 475' feq- Infantem exponere, aut necare, tam matri , quam patri licebat. 468 , 476 & forte , vel fine forte e confenfu litigantium, & an hic etiam c me- dio populi dari potueiit. 92. forte datus rccufari poterat , confcnfu partium datus non poterat. 93. Ju- dex addicidicitur:formuIa in eare ufitata, & Judicis addifli munup. ibidi coercitio eft pars imperii, five ju- Infantum expofitioni, necive, quem Judicis acfdifli poteftas a Prstore risdiflionis. 101 colorem prxtexuerint Veteres. Imperii mixti diis funt partes , de-, 466,476,479 cretum, & Judicis datio , ejusquc Inferre pcenam , quantitatem, debi- rei origo. 84 tum. .434 Imperium mixtum, quod jure Magi- Infinitus, pro indefinitjis. 183 Itratus competit, mandari potefl. Informare aflionem. vid. Formare. 101. feq. Injuiiae propulfatio juris naturalis, Judicis poteftas in flrifli juris judi- Imperium merum quid fit;cur ita di. an gcntium fit. 10 ciis adftriflior er.it, qiinm in bo- catur, & quofenfu a mixto dillin- de Injuriis pafta. vid. Paflum. ns fidei judiciis, in quibiis laxior giMtur. 83. etiam cognitionem , & Injuria in Lege Aquilia quomodo formula dabaiur. 95 formula circumfcribebatur, quam egredi non poterat , nifi volunta- te litigantium. 94- fei- Judex non potefl judicare de re, quae poft conftitutum juriicium fupervenit. 9+ I X D E X R E R U M & Y E R B O R U r.I Judex in quibus judiciis exceptiones admitccre potucrit. 95. vid. Ex- ceptiones. Judex, ad quem lite conteftata res tranfibat, c)uomodo, quo ioco , & cum quibiis L-am cognofceret. 97 Judicum datio non omnino fublata e(l a Diocletiano, & Maximiano. 98 Judex pedaiieus quis. 97. dicitur Magillraius municipalis. 82 Judex quajflionis quis, ejusque mu- nus. 104- etiam Quxfitor vocatur, publico judicio prajefll-', & cx Le- ge quairere dicitur. ibid. quibus cafibus , & Legibus judicioruni publicorum additus fuait Quaefi- tori, incertum eft. 105 Judex etiam vocatur Adfeffor. 90. Magiftratus , five Prxtor. 91,97, 104, 109. Conful. 469 Judicis fententia, etfi erronea, in- terdum fpeciale jus facit. 408 Judicia omnia vcl ordinnria erant, vel extraordinaria , tcrtium ge. nus arbitrarioruni nullum erat. 