title: Natuurkundige lessen, door proefneemingen bevestigd, tot opheldering van allerley dagelyks voorkomende zaaken ... Uit het Fransch vertaald
creator: Nollet, abbé (Jean Antoine), 1700-1770
text: der scheppende een. gedeelte van denzelfde laat doorgeven , door het gat van een Middel- schotje van dun Koper, waar mee het tot het doen van deze Proefening voorzien moet zijn. Uitwerkzels, 1. De Zonnestraal, dus van A tot B, den Spiegel CD voortgezet, springt gaan de tegenoverliggende Zijde van de halve Middellijn ef weer op naar B, en vormt daar, op het doorziende Raampje, een verlichte ronde Beeltenis van dezelfde grootte, als het Gat daar door valt in het Koperen Plaatje A; en zo men let, tegen welken Graad van den omtrek der Schijf het Middelpunt van deze Beeltenis Overligt, zal men zien dat het juist even ver van het af is aan deze zijde, als het Middelpunt van het gat, daar die Straal door in kwam, aan de andere zijde van datzelfde punt ligt, - 2. Als men de Schijf een weinig langs den weg van A naar B omdraait, en het Koperen Plaatje A zo ver, door het dichter bij A te brengen, verschuift, dat de Zonne- straal minder schuins op den Spiegel valt, bevindt men dat de Beeltenis, door den Weergekaatsten Straal op het doorziende Raampje gevormd, ook in diezelfde Evenrechte deel punt een nader komt. - 3. Indien men de Schijf zo ver omdraait, dat de invallende Zonnestraal langs de Lijn AB loopt, ontstaat op den Spiegel te vallen, wordt XVI. LES, 2. A B- DEEL. straalen door vlakke spiegels. ZVI.LEX, 2. A F- DEEL. Ken de Loodreg-te Straal uit den zelfden Spiegel. Wordt men geen weeromgekeerde Stil meer gewaar. Hy springt van den Spiegel weer op met dezelfde Streklyn, de langs liep toen hy er op viel. Deze drie Uitwerfelstellingen kunnen in een eenvoudig schema worden gebracht, dat dit algemeen Voorbeeld, dat 24 al i: 2 opgekloopt. Het Libra, aan de andere kant van de gekanteelde voordeur, maakt een spiegeling, die het Midden tussen de Spiegel en de vloerkaart gelijk aan maakt. Op de vlakte: - 2H NT De oorzaak der Weerkaatsing of Weerspiegelende beweging, gelijk wij in de vierde Les ontdacht hebben, is deze: dat de deeltjes van het bewogen Lichtvaam, of die van de Oppervlakte op waar het valt, zich, na dat ze samen gedrukt zyn, weer herstellen. Want die Deeltjes, op dezelfde wijze als zoveel kleine Veeren werkende, vliegen, tot hun vroegere stand te rug springen, de Lichamen die hen hadden doen inbuigen, te JSPIEGELEUNDE 24 om zich af te velen om die te den spiegel een Beweging; daar een Lichtstraal meer bezield is, langs denzelfden weg weer terug, indien, zijn Bewegingsrichting, gelijk die, in figuur 1, Loodrecht neervalt op de Oppervlakte van den Spiegel; die hier verbeeld wordt door ?. Waar een stralen schema op een spiegel valt, kan men het licht, of des zeli's werking liever, aanmerken als of het verplaatst werd door twee bewegingen; van welke de een het dalen doet langs een loodrechte lijn van de lengte als 4½, terwijl de andere het waterpas doet voortlopen tot op een afstand als 2½. — Het ontmoeten van de spiegel brengt in deze tijdelijke beweging geen de minste verandering; dewijl derzelve streklijn evenwijdig loopt met de oppervlakte van de spiegel; en zal derhalve het licht voortgaan, met een lijn van de lengte alsof die loopt, in even veel tijds alsof het besteedde in "t aflopen van de eerder lijn 4½, die in dezelfde lengte is. Dog de andere beweging, die het van de hoogte 45 doet, zal niet... Ook als de stralen schijnveld geen verkraming maakt van de hoek van weerszijde de invallende gelijk. XVL LES. 2. AFRIKAANSGEDEELT. Pisa. Fig. 1. Schijnveld stralen maken de hoek van weerszijde de invallende gelijk. WEERGEKAATST LICHT. volmaakte veerkragt kan men ook hier aan de spiegels niet toe schryven; dewijl men die maakt van allerhande soorten van stoffen, die vleugels de eigen schaap hebben, dat ze glad gemaakt of gepolijst kunnen worden. den: en is het wel natuurlijk te denken, dat Lichamen van allerhande soort, die maar Licht weerkaatsen kunnen, samen gezet zijn uit Deeltjes, die volmaakt Veerkragtig zijn? Deze laatste aanmerking is daarboven ook van vrij groot gewicht, om ons te doen denken, dat het de eigen Deeltjes van de Oppervlakten niet zijn, die het Licht terugkaatsen. Want indien deze, gelijk men bij zich stelt, niet volstrekt onbuitbaar, noch volmaakt Veerkragtig zijn; hoe zou het dan kunnen zijn, dat zij de Werking van het Licht, dat op hen valt, niet voor een gedeelte krenken en vernietigen? En indien die Werking verzwakt wordt in de Botzinge, waarom vinden wij dan in den teruggekaatsen Straal de zelfde felleheid Weder, die bij had voor de Botzinge, en SPIEGELKUNDE, 2344 door het vallen tegen den Spiegel, die hem weerstand bood, verloor? Ik beken wel dat het Licht, dat welke door eenige Oppervlakte, hoe volkomen glad en zuiver dezelfde ook wezen mag, teruggekaats wordt, nooit zo sterker is als dat, dat welke rechtstreeks van het Lichtend Lichaam schiet: maar dit verlies heeft niet tot de beweging der Stralen niets, en heeft geen betrekking noch gemeenschap met het, maar het ontstaat alleen hier uit, dat het getal van die Stralen in de Weerkaatsing verminderd is: terwijl verhinden van dezelfde of ingeloopst zijn geworden, of naar elders afgewend en verstrooid, gelijk ik reeds voorheen heb aangemerkt. De algemene Wet, die ik door de voorgaande Proefnemingen Bevestigd heb, namelijk, dat het Licht in een symmetrische Werkelijkeheid den Stootboek altijd gelijk behandeld wordt aan de Stootboek, is de Grondlag der gehele Spiegeldidaktiek: alle andere Verklaringen en Regels zijn er slechts Gevolgen van; en die zich van dit algemene Beginpunt voegen, ie Werk te bereiken. De gelijkheid van Stuit- en Stootboek is de Grondlag der gehele Spiegeldidaktiek. Ik dien, zal altijd in staat zijn om alle de Uitwerkelijke van allerhande soorten van Spiegels, van welke vorm men wil, te voorzien en een reden van te geven. Dog om dit stuk der Natuurkennis voor anderen, die wij veronderstellen minder kundig en geëffend te zijn, gemakkelijk te maken, ik de algemene Gevallen wat nader verklaren, en trachten te doen zien, hoe er uit de een Wiskundige, die door Ervaring weet, Dat het Licht zich in een gelijkvloojiige of een paarige Middelstrook, altijd beweegt in Rechte Lijn. Nen en dathet, wanneer het Spiegels ontmoet, zyn Stuithoek altyd aan zyn Stoothoek gelijk maken, heeft die middelen, daar ik mij voor bedienen zal, om de voornaamste Verklaringen van de Spiegelkunde te verklaan, niet noodig. Alle de gevallen, die ik zal moeten doorlopen, en onderzoeken, zijn bij hem voldoende. Voorstellen, die hij op een veel gemakkelijker, veel zekerere, veel nauwkeuriger, veel uitgebreidere en omringende wijze zal weten op te lossen, dan hij ooit zou kunnen wagen van Proefneming, wat in men al rood of meer de Onvolmaaktheden en alle den Omvlag der Werktuigen tot zijn nadeel heeft. Ik beloof derhalve dit gedeelte van mijn Werk zullen van mijn Lezers inzonderheid aan, die het boek gevoeglijk ontbeerbaren kunnen, of begeerig zijn om te weten, tot welke een trap de onderhouding dienen kan, om de Theorie te verklaren. SPIEGELKUNDE, Deze regel sommige voornamste Hoofduitwerkingen, uit welke men alle de Verklaringen brengen kan, die er deel, door het Weergekaatst Licht ontstaan. Dat zy dat het tegengestuivende Licht ons de Beeldentheek van het Voorwerp afzet, en dat warmte veroorzaakt, nimmer dig, vroeg, brengt die deze Uitwerkingen door éénen enzelfde Straal te weeg. Althans zijn er verklaringen. Vereiste bij een, die alle te zamen werken: en dewijl de Weerkaatzing van ieder derzelven van de manier van elk bijzondere Invalling afhangt, moet men voor af wel in aanmerking nemen, op welke wijse en in welke volgorde die Stralen bij de Weerkaatzing van de Oppervlakte komen. Zij kunnen of Evenwijdig syn, of Wyderende, of Naderende, de; of daar door leen kan de Invalling Diepte minder en meer zijn, voor den een Crean dan voor den anderen. Ten anderen moet men ook aandacht geven aan de Spiegel, die Vlak of in Rond of Krom, Hrond of Verheven rond kan zijn. Omdat, indien de Stralen op verschillende Spissen van de Oppervlakten vallende, nu eens evenwijdig en dan wederom in een en hetzelfde Rechte Vlak vinden leggen, dan weer in Vlakken die meer of minder hellen, en Hoeken maken, van meer dan één soort, met de Stralen die er op vallen; begrijpt men ligtelijk dat de Weerkaatzing van deze laatsten ook, naar mate, veranderen moet, en van een anderen aard zijn: waaruit dan merkelijke veranderingen in 't onderliggende beloop dier Stralen ontstaan moet. EERSTE GEVAL. Evenwijdig Stralen Weerkaatst door een Vlakken Spiegel. TWEDE GEVAL. Deze Proefnemingen vereist hetzelfde apparaat als de voorgaande, doch met dit onderzoek alleen, dat men, in plaats van éénen Zonnestraal, twee laat vallen, door dat ten dien einde doorboord is met twee zogenaamde gaten, ieder van drie Lijnen Middelijn, en wier Middelpunten tien Gradens, volgens de verdeelingen op den Omtrek, van elkander afstaan. Uitverkavelingen Met welk een Schuinstelling en Hoeklengte deze twee Evenwijdige Straalen op den Spiegel kunnen vallen, men ziet altijd, dat ze, na de Weerkaatzing, zoveel men ooit althans merken kan, Evenwijdig aan elkanderen blijven. Want de twee verlichte Cirkels, die ze op 't Papier van het doorgebrande Raampje tekenen, staan, als men den afstand tussen de twee Middelpunten meet, juist even ver van elkander, als de twee Gaten van het Middelgeschot op de Koperen Plaat. Verlichtingen Dewijl de Spiegel Vlak is, leggen deze twee Passieën, figuur 5, daar de Evenwijdige Straalen, op een Vlakke Spiegel blijven na de Weerkaatzing. Evenwijdig, verlengd, vallen beide in een en dezelfde regte Lijn: als de Stranden Evenwijdig aan elkander zijn, zijn de Hoeken, daarin, die ver met het gedeelte van den Spiegel maken, daar ze schuin op vallen, aan elkander even. En dewijl het Licht altijd zijn Stuithoek aan zijn Stootbok gelijk heeft, en het andere gedeelte van den Spiegel vormt een verlenging van de regte Lijn, zullen de twee Hoeken, die hooryen, ook aan elkander even moeten zijn: en als die twee Stranden niet volmaakt Evenwijdig zijn, men zal de twee Weergekaatste Straalen, die Evenwijdig aan elkander loopen, de twee Zonnestralen, die ik hier in deze Proefnemingen als Evenwijdig neem, en ook overal zoo genoemd, maar, zeg ik overigens, op hun strekking genomen, mogen dan wat. Na de avond kan men zonder veel moeite dwaalen daarom alleen voor gehouden worden, om dat men ze tot deze Proef twee Voeten lang neemt. Dog, dit. De SPIEGELKURD bekennen, dat ze Wyderende zijn, en dat de twee Middelpunten van de verlichte Beelden in het doorlichtend Papier van het Raampje B, een weinig verder van elkaar af staan, dan de Middelpunten van de Gaten in het Middelpunten van A. Het is zeer noodig dat men dit wel begrijpt; en ten dien einde heeft men aan te merken, dat de Bondel van Zonneschijfstraalen, die door een gat van het Venster in de Kamer valt, niet uit één enkel Straalpunt of Stipje, maar uit alle verlichte Stippen, uit alle Straalpunten voortkomt van de gehele Oppervlakte van het Hemellicht, daar dit gat door beïchts wordt. Nu hebben we in de voorgaande Les gezien, dat de Lichamstraalen, die uit verschillende platen of verschillende gedeelten van één enkel Voorwerp vijandelijke elkaar in een doorgang ontmoeten, zich daar kruisen, en Hoeken maken, die met hun Toppunten tegen elkaar staan, en bijgevolg weerzijds gelijk zijn. De Middelijn van de Zon ondersteunt een Boog van 33. Door Minder: XVI. LES. 2. A y- DEEL. omdat ze niet Even- wydig van de Zon komen. boven bladz., 93. XVI. LES. 2. A F- DEEL. C! ludvique De Proef en't Be- fluit gaat gezien door. 2í(3 Verklaring: Minuuten: dat is, om mij verstaanbaar aan te drukken, indien men de Schijnbare Omloop van de Zon, in 24 Uren, aanmerkt als een grote Cirkel, in 360 Graaden verdeeld, zal de Schijf of het Lichaam Haar van de Zon door zijn breedte een weinig meer dan een halve Graad van beloop, volgt, dat de Straalkwisten die uit twee Vlakken tegen elkaar overstaande Stippen op den rand van de Zonneschijf afvallen, en zich in het Gat van het Vestgevel kruisen, geen Lichtstraal van een ronde vorm in de donkere Kamer vormen zullen, maar wel één die Kegelvormig is, en wiens Voetsteun een breedte van 32 Minuten bevat op den Omtrek van den Cirkel, die uit het Gat, waar in de Straalkwisten elkaar kruisen, als zijn Middelpunt, getrokken wordt. Dog hoewel de Zonnestralen, daar wij ons in onze Proefnemingen van bedienen, op hun strikting genomen die Evenwijdigheid wel niet bezitten, die wij haar toewijzen, geeft echter het Uitwerksel, dat wij daarvan zagen, ons genoegzamen grond om als een Les, een ontwijfelbare waarheid vast te stellen, dat de Straalkwisten, die in hun Invallen Evenwijdig zijn, ook, als ze door een Vlakken Spiegel teruggenomen worden, blijven Evenwijdig blijven. Want dit is iets, dat van de volkomen gelijkheid van den Stuithoek met den Hoek, die wij te vooruit onvermoedelijk bewezen hebben, en van den Aard en Vorm van den Spiegel hangt; niet van een minder of meerder volmaakte Evenwijdigheid der Zonnestralen; gelijk uit de Opheldering, welke wij Zo aanvonden over deze Proefnemingen, en de redenen van deszelfs Uitwerksel gaven, is op te maken. TWEEDE GEVAL. Vijderende Siraalen Weergekaatst door een Vlakken Spiegel, HI, PROOFSNEEMING. Toefel, Men bedient zich tot deze Proefnemingen: van hetzelfde Werktuig in figuur 2 afgebeeld, doch zet in het Middenkleed op de Koperen Plaat een Houten Rond Glas, dat; gelijk wij elders nader verklaren zullen; de Eigenaardigheid heeft, dat het de Lichtfragmenten zich van een doet spreiden en Verwijderen. Men neemt den Spiegel van zijn plaats, en schuift het doorvliegende Papieren Raamtje benedenwaarts tot in de Cirkel vierde Deel E, om te zien hoe ver de Straalen Verwyderen: waar na men het Raamtje weer opheft naar B, en den Spiegel op Zijn voorgelijke plaats zet. SPIEGELKUNDE 7299 Uitwerkset IVI LES, 72. AB- Uit de verdere. Afstand, of van Een- DEER Wyderen- wyking der twee verlichte Beelden in de Straat- het Raamtje B, ziet men dat de Weergave en De een kaatilte Straalen den zelfden Graad van Wy- Spiegel. dering hebben, die 27e hadden, voor dat zy den Spiegel raakten, DERDE GEVAL Naderemde Straalen Weergekaatst door een Vlakken Spiegel. IV. PROEFNEEMING; Toefel, Men gaat in deze Proefneeming eveneens het Werk als in de voorige; doch in plaats van het Hoorn Glas in A, neemt men er nu een dat verheven rond is, en de Zonnestralen bij aanverwante op een afstand van 24 Duimen; of, zoals men het anders noemt; dat 24 Duimen Brandpunt bevat, Ui/- /** "$6 WzrrRkOEEKAATST LICHE XYI.LES. Uitwerkelijk, 2. A F* Naderen- Als men den Spiegel weggenomen en het doorvichtende Raamje B neer geschoofen in vb, heeft, loopt de twee Straalen op dat Raam: kenSpiegel- in één Punt samen. En wanneer men daar op den Spiegel weer in zijn plaats zet, en het Raamje opwaarts schuift, verenigen zich de twee Straalen op dezelfde wijze en vormen beiden samen een enkel Licht of Brandpunt op het Raamje, even als ze tevoren deden: waar uit de bestendige Gelykheid van hun Graad van Nadering, zoo na als voor de Weerkaatzing, zigtbaar blykt. v Opbeelden. Wyderen- — Wanneer men, 't geen ik tot Opheldering de Straal: inc » big. van de Uitwerkelijkheid der tweede Proefneeming ven wy- BeZegd heb, wel begrepen heeft, zal men derendé: ook zonder veel moeilijkheden zich een denk- Naderen- j de bly. beeld kunnen maken, waarom de Weerkaatzing, die op een vlakke Spiegel gebeurt, geen de minste verandering Dringt / noch KUBEREGELKUNDE: 357 lóch in de Wydering, ricoch in de Nadering XVI:LE$. der Straalen, die op vallen. Want de twee tegenstaande hoeken altijd peeling, en de twee stoothoeken, en daarom de Straalen, die met Gelykvormige Velden, dat is evenwijdig; op den Spiegel vallen; na de Weerkaatting diezelfde evenwijdigheid en gelijke hellingen hebben de Boodde; Zullen ze ook, als de Straalen niet evenwijdig zijn, zullen ze in het bijzonder met die bijzondere Hellings waar hij mee op den Spiegel viel; doen terughouden, en dus de beide Straalen denzelfden Graad van onderlinge Verwijdering of Nadering na de Weerkaatting doen te hebben, dien ze tevoren hadden. Indien men het Oog gelieft te laten vallen op fguyr 4 en 45, zal men zien dat de Hoeken in dat geval gelyk zijn, en de Hoeken daarin, dat is dat de halven de Weergekaatste Straalen op den aftand van E, denzelfde tramp van Verwijdering of van Nadering hebben, als ze indien ze rechtstreeks zonder door den Spiegel te worden doorgeloopen hadden. V. DEEL, R den; EVELS, AN-DEEL. De bijzondere delen. Ieder Straal kon ieder van die drie chaotische. A. vielen in de hoek, den wyhe neemde zagen: en pakte wij in de vierde hoek aan elkander de deenen! Zy waren op de plaats van hun oorsprong. Eén enkel punt en lichtend vaan in stel van een kerkhof tem. Middenmans; van de gelijk, als de gaten: wat er aan. Phatje A, daar zy door kwamen: De Redenaar twee verfchaiers de Hoorn en de Verheven rond daar ik ty van bediende, om de tweede heiligen van elkander te doen wijderen, mijnde woorden, spraak, wacht. Tot elkander te doen naderen, juist zoals XVI. LES. hetzelfde Uitwerksel te weeg brengen in ^,2 77. de bijzondere Lichtdraad en de straal die kwam, waar in elk van die twee stralen vervolgens is samengesteld. Ik zou derhalve tot die aanvang van de proefneemingen, gelijk ook tot die welke ik in 't vervolg nog zal doen, een enkele straal alleen hebben kunnen meegeven; dewyl wij door de verlichte cilinder, die door de vogeakattevst van de straal op het doorlatend raampje gevormd werd, te vergelijken met die welke dezelfde straal rechtstreeks en zonder weerkaatting gemaakt zou hebben, of met het gat van het koperen plaatje A 5 op, gelijk wij de uitwerksels zouden hebben kunnen zien, die de spiegels door hun weerkaatting in de streklynen en het onderling beïntenschen van de declen van het licht veroorzaken; maar ik heb er liever twee willen gebruiken, om de vraag daar door te kunnen beantwoorden, en beter geschikt om in gedachten afgebeeld te kunnen worden. Men weet in gedachten dat de twee stralen, die wij vertonen in onze proefneemingen, hun bijzondere gedaante ten zijden geëist, altijd samengesteld kunnen worden als rolrollers, als prismen, of kogels van licht, die in de lengte volgens het beloop van hun as zijn doorgeven. Gevolgens dit. Het is de Oppervlakte ongetwijfeld gevestigd van een helder en stilstaand water, die het eerst denkbeeld gaf van een Spiegel, en aanleiding om die na te bootsen. Maar de Kunst, mag men met recht zeggen, heeft in dit stuk de Natuur zeer overtroffen. Want behalve dat de Platen van glad geslepen Metaal, daar men eerst mel kon beginnen, en de vijfde of geschoeide Glazen, die men naderhand in hun plak stelde, de Voorwerpen veel juister en Leevervinder afschetsen; deze verwonderenswaardige Kunststukken hebben ook nog boven die Vloeibare Spiegels het voorrecht, dat zij ons, tot en Vertrekken die verbaasende Urwerkels doen zien, die anders van maar weinig diens nut en nauw bekrompen gebruik zouden gehad hebben, en meest onder Oogen vallen, die er de was echte schoonheid en al het uitsichtend fraai, dat er in lag, niet zagen. De strengste Wijze fronst thans zijn ernstig gelaat in het Huis van een Man van Aanzien en Schatten, als hij omringd van Spiegels, allen in deftig en konvrikt Liftest; en geplaatst met oordeel, over al zijn Beeltenis, en al de bewegingen ziet die hij maakt. Mensen, Gebouwen, wyd uitgevouwen Tuinen, als aan de andere zijde van een Muur, daar hij weet dat niets dergelyks te vinden is: Oogpunten als in hun verwilderd met beleid op de gevoeglijkste Streeklijnen gebracht; Gezichten daar door op de voordeligste wijze en in 't fraaist Licht geplaatst, en een menigte van dergelyke Schynvertooningen, de een verrukkeler dan de andere. Hij verftooit, toen hij in kwam, de Pracht en Praalzucht; hij gaat leen van verwondering opgetogen, over 't Zien van... geen man al heeft weet van uit te vinden, om die te voldoen, De Spiegels werden vroeger gernakkelijk, niet van Staal, gelijk vele andere verbeelden, maar van Koper met Tin, met Rottekruid of Spiesglas onder een gefolgen, om er een Zilverkleur aan te geven. Dog, behalven dat dit de Spiegels van een te onhandelbaar gewicht maakte, en vrij hoog in prijs deed komen; gelijk ook in 't groot zeer bezwaarlijk vielen te bewerken: had dit samengesteld Metaal daar en boven nog haar gebrek, dat het echter aanvloeg en vlakte; wat welk het niet alleen voor 't Oog onbevallig maakte, maar ook buiten staat stond, om het Licht zoo juist en volkomen te werken, dat het een onbevallige Beeldenis der Voorwerpen vormde. Zedert het uitvinden der Glasspiegels, maakt men die Metaalspiegels niet dan in klein, en in zulke Gevallen, waar in het te veel werkt in zich hebben. Zou, en bezwaarlijk vallen om ze van Glas te maken. De SPIEGELKUNDE, 263 De Spiegelglazen van achteren met een XVIe. LESENDE mengsel van Bladzilver en Kwikzilver bekleed, brengen hun veel lichter, kouden minder, en behouden hun glans en zuiverheid beter dan die van hun van Metaal, daar ik zoo aanvonds van sprak. Maar zij hebben een gebrek, 't welk hen te wensen is. ongevochtgevlieg maakt om tot Werktuigen der Spiegelkunde gebezigd te worden, daar een juiste nauwkeurigheid doorgaans bij vereist wordt. Ze geven, naamelijk, genoegzaam altijd twee Beelden van het Voorwerp, de een door Weerkaatting van de voorste Oppervlakte van het Glas, de andere door die van het Bekleedsel; dat er van achteren op ligt; met dit onderscheid nog toe nog, dat deze laatste Beeldens veel sterker is en levensvrijer dan de eerste. Te zwaar wordt dit Uitwerkingsel, naar mate dat het Glas dikker is, gelijk men mag begrijpen, als men maar het Oog vast houdt op figuur 6, waarin ab de voorste, en de achterste Oppervlakte verbeeldt van een Spiegel. Wat men ziet duidelijk, dat zo twee Straalen, die uit eenzelfde punt van het zelfde Voorwerp vallen, weerkaatst worden, de een door de Oppervlakte, de ander door de Oppervlakte, de eerste de Beeldens van dat Straalpunt brengen zal in e, en de tweede dezelfde in f zal doen zien. Van een enkel enkel Vlakke Spiegel al leen, hoe groot hy ook zy, kan men zich niet bedienen om de Zonnestralen tot een Brandpunt bij een reëel vergadern, nog verder den Graad van warmte, die hun eigen is, met vermeerderen, Want dewyl een dergelijke Wierkaatsering geen de minste verandering brengt in de natuurlijke Evenwijdigheid dier Straalen, moet men er ook geen Uitwerking van verwachten, dat alleen uit hun Verandering kan geboren worden. Zelfs zou het Licht, dat regelmatig van de Zon komt; merkbaar krachtiger zyn, dewyl geen Spiegels ooit zoo volmaakt is, dat hy alle Straalen, die er op vallen, regelmatig terugkaatst. Het Kaarslicht doet doorgaans ook betere Uitwerking en brengt meer Licht in een Verrekking, als er veel Spiegels in zyn. Want behalve het schijnzel van al die kleine Vlammetjes, wier Beelden zich vermenigvuldigen, Straalt er ook door de Wierkaatsering meer Licht af van de gladde Spiegelglazen, dan van geschilderde Beeschotten of van Behanggel en Huisraad, daar de Muuren meer bekleed zyn. Als zij regtreetkies zien op eenig voorwerp, zien wij het voorwerp zelf; en, indien het nabij ons is, zien wij het genoegzaam altijd zo, als het waarlijk en inderdaad is: maar in een spiegel zien wij niets anders van het voorwerp dan zijn beeldtenis. Dat zoorg van toverbeeld, in plaats van de weerkaatsende oppervlakte die het zich vertonen doet, vat te zitten, beïnt men er altijd achter, op een groter of kleiner afstand, naar mate dat het voorwerp zelf verder of minder ver van den spiegel af staat: zulgende grootte, stand, vorm gedaante komen niet altijd met die van het lichaam, dat het voorbeeldt, overeen. Laaten wij de redenen van al die uitwerken. Bij de verlichting van voorwerpen in de spiegels zullen het straallicht te zien zijn, hoe wel dat samenloopen der stralen alleen maar bestaat in de verbeelding. Maar dewyl ons nu de ondervinding bij de proefnemingen heeft doen zien, dat de weerkaatsing, die door een vlakken spiegel geschiedt, geen de minste verandering brengt in de vorm van de lichtstralen, volgt daar uit, dat de twee punten en aan weerszijde beiden even ver afstand van de weerkaatsende oppervlakte zijn, en dat men derhalve, als men 't oog in geplaatst heeft, de beeldtenis van het straallicht. Wij zien, dat de spiegel aan de ene zijde van het voorwerp geen beeld ten minste vormt, terwijl aan de andere zijde al na een kleinere of grotere afstand de beeldtenis verschijnt. De hoek, waarin de straal het spiegel raakt, bepaalt de richting van de straal, die de beeldtenis verlicht. De spiegel verspreidt het licht, dat op hem valt, in verschillende richtingen. De hoek, waarin de straal het voorwerp raakt, bepaalt de richting van de straal, die de beeldtenis verlicht. punt c, door weerkaatsing, op denzelfden afstand van zic zien zal, als men geoordeeld zou hebben, dat het was, in dien men het Straalpunt zelf rechtstreeks gezien had, uit b. Dat is de Reden derhalven, waarom wij alle de Beelden, achter den Spiegel, min of meer ver zien staan, op denzelfden afstand onderling van elkander, als de Voorwerpen zelve geplaatst zijn voor den Spiegel. Dit is de Reden ook, dat onze eigen Beeldenis naar ons toekomt, als wij den Spiegel naderen, en dat alle Bewegingen, alle Gebaren, die wij voorwaarts of achterwaarts maken, zich op een regtdraadige wijze in den Spiegel aan ons vertonen. Hieruit ontstaat het, dat wij, tenzij wij er door lange gewoonte een handigheid van gekregen hebben, zeer veel moeite zouden hebben om enig Werk met onze Handen wel te vertigen, als wij ze met het Oog door middel van een Spiegel beelden willen stellen. Want dewijl haar Beeldenis een juist tegengestelde beweging maakt van 't geen wij doen, en verder achterwaarts van ons schrijven; terwijl wij de Handen zelve bij ons Lichaam, of enig ander Voorwerp brengen; verbeelden we ons altijd, dat wij een verkeerde en geheel andere beweging maken, dan wij voorneemens waren. Deze onzekerheid brengt ons telkens in twijfel, en maakt ons onhandig. Over de grootte der Beeldenis, die wij zien, agter den Spiegel, oordeelen wij op dezelfde wijze als over die der Voorwerpen, prop terwijl wij het door rechtstreekse Licht-straal werp. Door haar Baauwer de Spiegels zien, den zelfde invloed heb- 400 WETZSCHEKKATSCHE fotografies. Wy kunnen zeggen, dat, namelijk, onder de wijde der Gezichten, was ondanks wy haar Afmetingen zien. Dewyl dan, volgens het Uitwerk van de vierde Proef- neming, de Weerkaatzing, die door middel van een vlakke Spiegel gespiegeld, de Licht schijnen denzelfden Graad van Nadering laat behouden, den ze bij hun Invalt had, begrijpt men logisch, dat de Hoek kel in sytuatie, gelijk moet zijn, als den Hoek Kool, en dat derhalve de Breedte en ons net even groot moet voorkomen, als het Voorwerp Kool zelf ons zou toefechten, in die wij het uit het Punt aanzagen. Om die reden zegt men dat een Spiegel al of bedrieglijk, als de Beeldenschaal groter of kleiner in schijnt te zijn dan het Voor werp zelf, dat zij vertoont; dewyl dit ook inderdaad niet kan gebeuren, waarom de Spiegel op zijn gehele Oppervlakte even en volkomen vlak is, gelijk hij moet Wijzen. - 34: Dewyl de Beeldenschaal, vele wijden ben SPIRBEELDREKKUNDE ben op ons Gezicht, als alle Voorwerpen die wij rechtreks zien: maken wij ook ten haarne opzichte dikwijls, wat zij uit voorafgaand, 'zij uit gewoonte, dezelfde uitzonderingen in der algemeenen Regel der Gezichten, om 'er haar Grootte en Afstand naar te schatten. Alles, wat in de voorgaande Afdeeling over dit Onderwerp gezegd is, kan men ook hier op toepassen; en daarbij nog in aanmerking nemen, dat, dewyl er altijd door de Weerkaatzing, zelfs van de allervolmaakste Spiegels, eenig ver- XVILLES. a. AF- DEEL.- Lichtschijnen zijn zome tyds ver- der. lies, en-daat. door verflaauwing yan Licht - veroirzaakt wordt , de Beelteniffen altyd minder heldér en: verlicht fchynen dan hun Voorweitpen; *t:geen. óns sanleiding gecft,. om ons te:sezbeelden, daf ze verder vanons, af yn; dan uit Het. beloop en de gefteltenis der W'eergekaatie Straalen.volgen moeít,. , oce 46) spauipel yy noodig zyn , denLee- ger tb herianeren dat iemand, die zyn Bel. tenis incensi Spiegel befchouwt.,: ; de ganfche Begter Zyde vas.zyn Lighssr esa de Linker Zydé ziet van 3yn Bceltenii ; en zyn Linker i | "s Zy- Regts fchyns Links, Links Regt9 xvLLES, fltaalon, . Wy "Dit kii onmogslyli par, de wydro der. 4f de Beelteids vlak mt wy. hast. 4 ^ / V'oorerp gekeerd ftat. Velders van en Afdrukt van de gesproken woorden. "Menigen, die wat aangezien naar elkaar staan, zien ze een regen op de zelfde wijze, Ik heb geen meer opmerking verdient; Sooval dat als men dus rechtaf staat voor een groot spiegeltje, men van de lengte van zijn lichaam niet meer zien kan dan een gedeelte, de helft van 200 groot als de lengte van den spiegel; 200 dat als: uw spiegel niet half zo lang is als u zelf bent, u er uitgezien geheid in zult kunnen spiegelen. Van iemand van uw gestalte, die verder van diezelfde spiegel af staat dan u, zult u meer kunnen zien; maar u zult ook minder van zien, indien hij nader bij den spiegel staat, dan u bent. Om de redenen van deze uitwerkselen te begrijpen, heeft men het gelijk op te zetten op een vooraf '9, en dan te merken; dat wanneer het voorwerp en het oog, beiden even ver van den spiegel staan, (gelijke plaats heeft, als men er zelf in ziet,) de twee stralen die de vioelleidsmasken, en de uiteinden van de beeltenis in sluiten, juist op het midden van hun lange doorgezogene worden van de lijn die hier de weergekaatste oppervlakte of spiegel verbeeldt, — Op die plaats nu van doorschijnende staan de stralen zo ver van elkaar verweide als de helft is van de totale ruimte van a tot b; binnen welke de gehele beeltenis begrepen is: waaruit duidelijk volgt, dat, zo de spiegel minder hoogte had, dan van wat men er het gehele voorwerp in zou kunnen zien. Om kort te gaan, dewyl de stralen zich, op min of meer So, door een vlakke spiegel te richten Kan ik, den zeventienden Graad van Nadering te bereiken, Zodat het licht bijna volledig afwijkt Van het gedeelte van de spiegel, dat nog over is. Hun oorsprong was, toen ze op de uiteinden, K en L van het voorsteheil, Eerst afgekoekt, moeten alle betegelingen, Op het gedeelte van de spiegel te zien, Dezelfde vertooning als ze doen Zouden, wanneer men ze zag door een gat In de muur, die het licht uitsluit. DEEL, ZIEN van HY XVI. LES, 2. AFGELIJD. DEERL. 2334 VERGEKAART LICHT. van die grootte, gemaskt in een Plank; daar men achter vond. Nu weet men, dat, als men door een dergelyke opening ziet, men er een minder of meerder Veld en uitgeeftrekteheid van ruimte door ontdekken, naar mate, dat het Oog of verder of minder ver van dat soort van Ventiler af staat; en het is zelfs niet zeer moeilijk, om de Evenredigheid en grootte van die ruimte, die men er door zien zal, te vinden. Want zo men aandacht geeft, dat het Oog als het middelpunt is, of het Punt van Nadering, dat alle de Gezichtstraanen, die langs den rand van het Gat komen invallen, samenkomt, heeft, die zelfde Traanen buiten het Gat tot op een zekere bepaalde Afstand te verlengen, en daarin de afstand tussen de ene Traan en de andere, enzo net als men bij Manteltonc dat zij op een plaats bevatten, Op al deze afmerkingen dient men de babassen ingonderheid wel te laten zien, en de spiegels inzonderheid, werkelijk op te maken, met Gimmick om er Gebouwen, tuinen, en andere Gezichten, die men vervolgens in te doen zien. Want anders zou het ligtelijk gebeuren kunnen, dat men zyn beoogde Doelwit miste, of niet dan op een zeer gebrekkelijke wise bereikte. De Strand van de Beeltenis hangt af van den Stand, die het Voorwerp ten opzicht van den Spiegel heeft. Welke ieder bijzonder Deel van het Voorwerp, en de plaats daar hetzelve zich vertoont in den Spiegel, beide ter weerszijden even ver van de Weerkaatsende Oppervlakte afstaan, zal de Beeltenis, indien het een of 't ander van die Delen waar verder af, of nader bij den Spiegel zyn, dat Deel ook juist in die hoek, of verder of nader bij vertonen, Dit wordt de men; in de faute, de Beeltenis zich sen roggelopen velden in, zij schuins. Als iemand ruggingens op de Muur in een Kamer zit, en afgestraalt (gen. ten Spiegel die Leoden-12v0 $ 4 E regt. XVI. LES 2. A E- DREI. De Stand van de Beeltenis is als die van 't Voorwerp tot den Spiegel. 26 Werzenekaatst LICHT. XVI. LES 2. A J3e BEARLE op lichten, nog in het Lichaam is: Deel van een Cirkel Beeldeniskok jevelness aan Midden van Schuinsheid en Hellingsweg de orloopt 700 lang tot dat zij beiden ten weer met het Gwen aan elkaar zijn... De Spiegel: Hier uit ziet men hoe JOOGZ2a2akKeclty. En, dat men de Spiegels in de Vertrekken, plastic platen op zulk een wijze; dat zij nauwkeurig rechte Hoeken maken met de Zoldering, Vloeren en Muuren; dewildens andere Zolder, Vleer noch Muur, Streeklijn en evenregting loopt als in Beelden, maar alles een schuine sanbbenit. Mijn de oor Mie. SPIEGELKUNDE, 297 over naar hun Voorwerpen toe, als de Voorwerpen naar de Spiegels overhellen: of, 't is geen zelfde is, de Spiegels niet Regthoekig met dezelfde geplaatst zijn. Een zaak die hier een bijzondere opmerking verdient is, dat de Beeldens, als men den Spiegel langs verschillende schuiningen laat bewegen voor het Voorwerp, zullen eens zo veel weg zal aflopen, als wanneer 't het Voorwerp zelf is, dat zich bewegt en verichillende hellingen maakt met den Spiegel. De Persoon, bijvoorbeeld, daar ik zo aanleunend van sprak, zou zijn Beeldens een Cirkel in plaats van een vierkant zien doorlopen, indien hij recht op staand, met zijn Voeten tegen den onderste rand van een Spiegel die Waterpas lag, denzelfde voor zich van den Grond deed op ligten, tot dat hij Loodrecht stond. Want veronderstel eens, dat die Persoon wordt weergegeven door de Lijn EG, in Fig. 10, en dat de Spiegel zich die vlak voor hem legt, dan zal zijn Hoofd zich in B, zijn Voeten zich in C vertonen: bijgevolg zou hij de plaat nog steeds zien. Als de Spiegel bewogen wordt, beweegt zich de Beeldens niet eens zo fijn. In het Voorwerp en de Beeldenis vinden zich bevinden in de Loodregtezaande. Midden Ee, van den even Cirkel Ebe leden die men nu den Spiegel oplaagt, zodat hy flegte een Hoek van 4 Grades maakt met de Voeten van het Voorwerp, gelijk af in figuur 11, zal men den Persoon zien op de Waterpiste liggend hoe in Middelyn ze; en zal bijgevolg in Beeldenis reeds een vierde Cirkel hoog zich opgelegd hebben, terwijl de Spiegel niet meer dan maar half zo hoog, tot een Hoek. Hierom is het ook, dat als men een Spiegel van zijn plaats verzet, of op enige andere wijze beweegt, de minste beweging, die men hem doet maken, merkbaar veel groter en trager schijnt, zo men naar de beweging wil oordelen van de Beeldenis die men er achter ziet. De Werksessingen van het Licht, die op de Oppervlakte van 't Water geschieden, maken altijd zeer zichtbare Vlame- en Bewegingen, zelfs het Water zelf genoegzaam schijnt, namelijk van 45 Grades, is opgeleid. SPLIEGELKUNDE 279 De reflectie van het licht op een vlakke spiegel is een ander voorbeeld van een weerspiegeling. Als een spiegel op een puntige object gericht is, maakt de hoek tussen de spiegel en het object een klein deel uit van de hoek van de weerspiegeling, zoals in figuur 11 te zien is. Daarom zal de persoon in de beeldenis al reeds een vierde cirkel hoog zijn opgelegd, terwijl de spiegel niet meer dan maar half zo hoog, tot een hoek. Hierom is het ook, dat als men een spiegel van zijn plaats verzet, of op enige andere wijze beweegt, de minste beweging, die men hem doet maken, merkbaar veel groter en trager schijnt, zo men naar de beweging wil oordelen van de beeldenis die men er achter ziet. De werksessingen van het licht, die op de oppervlakte van 't water geschieden, maken altijd zeer zichtbare vlammen- en bewegingen, zelfs het water zelf genoegzaam schijnt, namelijk van 45 graden, is opgeleid. . .teniífen gedaanten doen aanneemen en behou- den, welke volmaakt met die van de Voor- werpen overeenkomen. Dit fpruit ook we- derom uit de zelíde, en reeds meermaalen gemelde reden voort, naamelyk, dat de Af- ftand «£g, als in fgswr 9, gelyk isaan den afítand 4c: of, met andere woorden, dat .de Beeltenis altyd even ver agter den Spie- gel zig vertoont, als. het Voorwerp zelf "er .woor van af ítast, Want zo men deezen S 4. Re- XVI.LES. 2 AF- DEE L. De Beclte- nis heeft dezelfde gedaante als 't Voorwerp. E 2.95 2 290 WrERGEKAXATST LicH*. Reel oo alle de Punten E, F, G &c.vin fem» so en 11. tocpaft, zal men 2ien, &t Jmsiecgeyk is asn c E, f d oan 4F, i) zi; éG, en 100 vervolgens; het onmop* "Ex mmOers zyn kan of e, f, g, moeten Tig 2.,7n cp eene en dezelfde Regte Lynberin- €, even eens gelyk E , FE, G ook alin Eam cp een Regte Lyn; en darderhaleen, -; tst gederlte F, by voorberld, van ha - Voorwzrp zig buiten de Regte LmEste vwoe2, tec dasr meé overeenftemmend past Zack suben zyn Lyn «e, eneven ver 'ersf- woce o£ secerwsarts gezien zou worden, Met ec vod, dewyl de gedaante tog nittstn- zzrs i$ l:2 de onderlinge Stand en Schik- k—- Jr Cyzecdere Deelen, en de vlikke Scueta svi Evelteniffen vertoonen, witt Le:.72 evzn een: geplaatft en opderling gc- x7:x- 2yn x5 die van de Voorwerpen: tag cx Uxt goed regt zeggen, dat zy hunx Seetensn stdamnten doen asanneemen & Iv5ouden , weise merdie van de Voorwerp volkoccen cvereenitemmen; en dat, 107€ LOks akt doen, het cen zeker bewjs i, iu SPIEGELEUNDSE ' 28r dat de Spiegel niet overal volmaakt gelyk en vlak is. 