title: Annales Academici
creator: None
text: Wfj aouden te veel van U vergen , aia we in dit nar het tegenwoordig atmdpiidt van onzeikennis der vroawenziekten bespraken, slechts de reaul- taten der omrioimie (de wegneming van gezwellai van den eijerstok) «illen we vermetden. Kiet aUeen teniging van smart en verienging van het lesen, neen redding van een bijna wissen dood zijn hare gezegende VEachiesL fievst den allerlaatsten tijd was het voorbehonden haar naar marde te sohatten. Eene operatie, waarvan Scanzoni nog niet lang gele- den aeide, dilt de arts hierbij als werktuig tot zelfmoord werd gebruikt, 18 een leddende engel geworden ^^). In een zidLte, waarin inwendige mid- dAm in den Joop der tijde meer kwaad dan goed hebben gedaan, eene kwaal, waarin men het uiterst moeqelijk vraagstuk nog zou moeten op* loBsen, of men door verlenging van het leven werkelijk nuttig is, waar eene verzachtende bebandeling zoodanige uitwerking had, dat van de 46 paticnten ^) 8 reeds in het eerste etmaal en 34 later bezweken , in deze ziekbe, zeg ik., is het aan dc ijirenge pogingen der Engelschen gelukt f van de vrouwen het leven te redden. Ja, in de 15 mij het laatst bekend gewcordea ^allen werden van de 16 vrouwen aelfis 14 gespaard ^^). Het zou ondankbaar zijn van de vorderingen onzer eeuw te gewagen, rander nog de ohloroform te vermelden. Misschien is er geen nuttiger uitvinding gedaan , misscbien vond ook geen middel ijveriger aanhangers, maar ook geen heviger bestrijders. Op godsdienstig , juridisch en medisch terrein is le bestreden en verdedigd, slechtB enkele lauwen hielden ze voor een iG^partmiiaiit montes" en vonden het niet der moeite waard het middel nlfs te beproeven. Van den eenen kant werd zij als een hoogst gevaarltjk middel faeschreven, dat stuipen / partieele verlamming, zwart bloed envdr- giftigde hersenen ten gevolge had , door anderra werd ze tot in de hoogste hemelen verheven en bij elke verlossing gebruikt. A^ gewoonlijk ligt de waarheid in het midden. Hoewel volgens Scan- flOni 8 javen na de uitvinding nog geen enkel geval in de verb^unde bekend w%s, waar aij dendciDd tengevolge had, moeten ons de daarvan bekend geworden gevallen in de chirmrgie tot voorzigtigheid aanmanen, Digitized by Google 208 T. HALBERtSMA wij moeten het niet zonder noodzaak gebruiken. Onze leer moet deze zijn: CUoroform is overal tegenaangetoezen , waar het mei is aangewezen^^) \ zoo aangewend kan haar gebraik niet dan beilzaam zijn. Het kan onze bedoeling niet wezen zeer uitvoerig over dit onderwerp te spreken — de inwijdingsrede zou in eene aflevering van een leerboek ver* anderen — maar het gebruik van chloroform in de verloakunde aan te prijzen, dit kan ik niet nalaten. Niet alleen dat de vrouw bij haar ge^ bruik niet de minste pijn ondervindt of ten minste daarvan geen herinne- ring heefty zelfs bij de allerpijnlijkste operatien, ook de gevaarlijkheid der kunstbewerkingen zelve wordt er door verminderd. Bij eene moeijelijke keering, waar men tot 60 en meer druppels Laudanum heeft gebruikt, voortdurend door de sterke contractie der baarmoeder of de onrustigheid der vrouw verhinderd werd de hand in te brengen , of als dat gelukt ia , om de keering te volvoeren , behoeft men siechts eenmaal den weldadigen invloed der chloroform te hebben ondervonden, om het in die gevaUen nooit meer zonder haar te doen. Nog in een ander opzigt werkt ze nuttig. Die slechts eenige ervaring heeft is het bekend , welk een nadeeiigen invloed gemoedaaandoeningen op barenden uitoefenen , hoe groote angst en hevige pijn de vronw kunnen uitputten; zou ,het dan niet ongeoorloofd zijn, bij eene operatie als de keizersnede^ waar deze aandoeningen zoo magtig werken, de chloroform te versmaden. Ze kan verder bij zeer snelle verlossingen mogelijk kwaad voorkomen, de gevaren der ecclamjme worden er door verminderd en zelfii schijnt er hierbij meer kans voor het leven van het kind te zijn ^')« Scan- zoni wil geen moeijelijke operatie meer zonder haar ondernemen. Ik gevoel, het is mij niet gelukt de chloroform met voldoende welspre« kendheid aan te prijzen, maar de feiten spreken genoeg en het moet ons niet verwonderen, dat, toen er een middel was uitgevonden, waardoor de bijna onuitstaanbare pijn vroeger bij operatien geleden, niet meer gevoeld werd, velen op den man, die haar het eerst invoerde^ als op een Messias toestroomden. £n wie nog in den tegenwoordigen tijd de chloroform uit de verloskunde wil verbannen , wij veroorloven ons hem het gewijde woord toe te voegen: //Wie dan weet goed te doen en het niet doet, dien is hetzonde.'' Digitized by Google REDEVOERING. 209 Zoo hebben we de ontwikkeling der verloskande in bet kort nagegaan en we behoeven hare voortreffelijkheid tegenover vroeger wel niet meer oitvoerig te bewijzen. Voor 100 jaren nog meest in de handen van vroed- vroawen, voor 50 jaren nog de strijd tusachen kunst en natuur, voor 50 jaren nog verbskundigen van den eersten rang, die misschien meer men- schenlevens hebben verspeeld dan behouden , voor 50 jaren nog geen ont- wikkelings-geschiedenis , geen algemeene invoering van kunstmatige vroeg- geboorte^ geen kennis van het mechanisme der baring, geen chloroform. £n duizenden en tienddzenden worden er nu meer behouden. Maar niet aUeen tegenover vroeger, ook op zichzelve, ook bij andere wetenschappen vergeieken, heeft ze een hoog standpunt bereikt. In de meeste gevallen is haar de oorzaak der stoornis bekend en daarmee tevens een doeimatige behandeling gegeven : in sommige deelen heeft zij zelfs eene hoogte bereikt, dat men niet mag verwachten daarvan ooit meer te zuUen weten ^^). Als iets volmaakt kon zijn, dan waren het sommige deelen der verloskunde. En tegenover andere wetenschappen P Vefgelijk haar met de geneeskunde. Welk een onzekerheid in de |ietioiogie en therapie. Welke groote fouten worden zelfs door de eerste mannen gemaakt in de diagnose van ziekten, die men onder de best erkenbare rekent. Wij herhalen de vraag : Is er een wetenschap die voortdurend belangrij- ker vruchten voortbrengt dan de verloskundeP Kan er wel iets hoogers zijn dan voortdurend levensredder te zijn P Of neemt ze een lager stand- punt in , omdat ze ook practisch wordt beoefend ^®) P Wanneer toch leven en gezondheid de hoogste aardsche goederen zijn , dan is er geen voortref- felijker vak, dan is er geen, welks beoefenaar zoo dUcwijIs zal kunnen zeggen, dat hij de redder is van het leven niet van een, maar zelfa van twee schepselen, waardoor men met zcoveel zekerheid de vrouw voor een ziekeUjk en eUendig leven kan bewaren. Noble^se olUge. De beoefening der verloskunde geeft groote voldoening, maar legt ook zware verpUgtingen op. Men dient anatomie en physiologie grondig te verstaan; een goed waamemer te zijn en handigheid bezitten ; men moet wetenschappelijk en practisch gevormd zijn ; men moet medicus zijn en chirurg. 27 Digitized by Google 210 ' T. HALBERTSMA En niet alieen kenniB van heft vak, ook tegenwoordigheid van geest» ge- duld, kennifl van het vroawelijk hart en nog veel meer wordt vereiacht» wil men mtt vrucht de verloskunde beoefenetn. — Zoo toeg^ust gaat men een verhevene roeping te gemoet, maar er is ook geen werkkring, waartn gebrek aan bekwaamheid noodlottiger k. Men bou vele betrdkkingen kunnen noemen, waarin gebrek aan kennis, hoewel altijd te veroordeden» toch weinig schaadt De gevoigen van onwetendheid in de vertoflkunde kunnen vreeseUJk zijn; als een dood kind ter wereld komt, ia het niet of een deel van het kven der moeder wordt afgesoheurd: maar hoe vartchrik- kelijk, wanneer het de schuhl is van hem» die baax sou bijataan. Hij heeft de zoetste hoop der moeder veruietigd, misschien het huiseligk geluk verstoord, hij heeft een moord op zijn geweten. Gelukkig hij , wien het mag te beurt vallen de verloskunde grondig te verstaan. Hij brengt zegen en geluk in het huisgezin, haalt de familie* banden nauwer aan , bevrijdt de moeder van haar lijden , maakt den vader gelukkig en redt het kind van den dood. Bdel Grootachtfaare Heeren, Curatoren dezer HoogeschooU Oij hebt het gehoord, welke eischen ik stel aan de wetenschap die ik zal onderwijzen; Gij hebt vemomen welke plaats ik aan de verloskunde toeken. Het waa misschien voorzigtiger geweest een lager toon aan te slaan , maar ik meende ronduit te moeten zeggen, wat ik voor waar houd. En voor die gewigtige taak hebt Gij nu mij geroepenl Het is U be- kendy faoe mij^ geheel onbewust van Uwe voordragt, de benoeming des Koninge heeft verrast en verbaasd, het is U evenzeer bekend hoe ze mij streelde, maar ook, hoe ik geaarzeld heb de betrekking aan te nemen: ik meende dat mijne jeugdige krachten voor zulk eene taak niet berekend waren. Maar Gij hebt mij moed ingeaproken en Uw stand in de maat- schappij en de aanzienlijke betrekkingen , die Gij met zooveel lof en eer vervult, ze moesten mij een waarborg zijn, dat Gij op goede gronden ver- trouwen in mij stelt. Digitized by Google RBDEYOBRinG. 211 Hebt dank toot dat yertroawen^ Edei Grootachtbare Heeren. Gij hebt mij daardoor in de gelegenheid gesteld de krachten , mij door God geachon- ken, aan een vak te wijden, dat ik lief heb, dat ik voortreffeiijk noemde. Zal ik aan Uwe verwachting beantwooidenP Het zou vermetel zijn, het te verzekeren; reeds nu veel te belaven, het zou voorbang zijn, maar mijn voamemen is het^ alles te doen wat in mij is, om Uwe hoop niet te leur te stellen. ^ £n dan zal Uw stean mij niet ontbreken. Want, niet alleen wordt door iedereen veraekerd, dat de verzoi^ers dezer Hoogeschool uitmanten door de buitengewone zorg, die zij aan het onderwijs besteden, maar ook het Fh;sioIogisch Laboratorium staat als een sprekend getuigenis daar, welk ean levendig belang Gij in de geneeskunde stelt. Het geeft zekerheid voor de toekomsti dat Gij ook aan het verloskandig onderwijs, waardoor de mannen moeten gevormd worden, die ook later de Uwen zallen bijstaan» uitbreiding zult geven. Zoo door U geschraagd, moge het mij gelukken, iets bij te dragen tot den luister der Groningsche Hoogescfaool ! Hooggeleerde Heeren Frolessoren, van nu af , Ambtgenooten ! Beschei- denheid past bij bet binnentreden van eenen kring , waar zoovele beroemde mannen zamen werken tot een doel» tot den opbouw der wetenschap^ tot verspreiding van geluk en beschaving^ tot het vormen van de eerste mannen in de maatsohappij. De gedachte met U in rang, maar niet in rijkdom van kennis en rijpheid van ervaring gelijk te znllen staan, joeg me dan ook meermalem vrees om het harte. Maar de vriendelijke ontvangst, mij door sommigen Uwer ten deel ge- worden, heeft mij moed gegeven, Uwe regtschapenheid waarborgt het mij, dat Gij den jeugdigen anbtgenoot, ook zonder dat hij er U om vraagt, die wenken zult geven, die ik mij bewast ben nog zoo menig* maal te zullen behoeven. Vooral Gij, Hoogleeraren der medische facul* teit, onthottdt mij^ den jongeren, Uwen raad en stenn niet; ik beloof het U , daarin met U gelijk te zuUen staan , ih het voorneme9[ om de w^aarhetd te zoeken en het goede te willen. AIs ik denk aan de mannen, die hier voor mij de verloskunde hebben onderwezen, dan vvordt het mij wonderlijk te moede. De leerstoel^ die 27« Digitized by Google 212 T. HALBERTSMA • mij werd toevertrouwd , was eeD& bezet door van Doevereu en Petrus Camper, door Johannes Mulder, door Gerbrand Bakker en Baart de la Faille. Het geluk is mij nog niet ten deel gevallen met mijnen Hooggeachten voorganger in aanraking te komen, maar ik heb van anderen, vooral van mijnen vader^ zoo dikwijls hooren gewagen van zijne geschiktheid en be- kwaamheid, van zijnen ijver en van het groote vertrouwen, dat hij zijnen leerlingen en patienten wist in te boezemen, en van zijne voorliefde voor verloskuude, dat ik er verlangend naar uitzie, om kennis met hem te maken, • De taak hem waardig op te volgen, is daardoor niet gemakkelijker. Nog de vorige week is het geblekea, hoe zijne leerlingen aan hem gehecht zijn en het buitenland vermeldt met lof het vele goede, dat uit zijn school is voortgekomen. Ik herhaal het , de voetstappen van hem , die niet alleen buiten de grenzen van het vaderland, maar bij de naaste omgeving zoo hoog staat aangescheven , waardig te drukken^ het is een zware taak. Moge hij mij de vruchten zijner rijpe ervaring niet outhouden en bij voort- during in de vorming van geneeskundigen belang blijven stellen. Zoo zij het hem vergund , nog lang te blijven wat hij was , een sieraad der Hoo- geschool en een zegen voor het menschdom. Het is mij diep leed hier twee mannen te missen, die ik gewoonlijk in eenen adem noemde. De een heeft zijne betrekkingen in de ure des ge- vaars niet kunnen verlaten, de andere helaasl hij is niet meer. Hooggeleerde Simon Thomas, geliefde leermeester! AI kan mijne stem u niet bereiken, in het openbaar wil ik verkondigen^ wie gij zijt, wat ik aan u verschuldigd ben. AI wat er iu mij is van liefde tot mijn vak , daarvan geef ik u niet ten deele, neen, geheel de eer. Gij hebt het waar gemaakt, dat het voornamelijk van den leermeester afhangt, of een vak met voorliefde wordt beoefend. In het buitenland werden mij twee verloskutfdigen als de beste genoemd : een van die twee zijt gij. Het zou moeijelijk zijn te zeggen, of gij het meest uitmunt als liefderijk arts, dan als wetenschappelijk man en practisch verloskundige. Jai als volmaaktheid in iets mogelijk ware, gij zoudt volmaakt verloskundige zijn. Digitized by Google REDEV0ERIN6. 213 Zoo durf ik te spreken, omclat het waar is. Word nog lang gespaard voor owe academie, voor het vaderland, voor Europa. Maar kunt Gij nog vememen^ wat ik van u getuig, Halbertsma, mijn bloedverwant^ mijn ieermeester, mijn vriend, helaas! hij is niet meer. Die tjrpe van mens sana in corpore aano, die man^ op wien vordering in jaren geen invioed scheen te hebben , wiens gezigt de gedachte van sterven deed vergeten , — de onverbiddelijke dood heeft hem van ons weggerukt. Hem , die nog geen jaar geleden de ziei was der Leydsche academie, hem kan ik niet roeer toespreken. Maar zijn geest leeft nog voort; het is alsof die mij toeroept: //Ga voort op den weg, dien ik u gewezen heb en het zai u welgaan!" Vrede zij zijne asschel Waarde Vader! ledere taal is te arm om te schet^en wat ik u ver- schuldigd ben. Het was uw voortdurend streven vooroordeelen uit te roeijen: al was het uw eigen schade, gij wenschtct waarheid, gij wildet werkelijk nuttig zijn. Onopregtheid en laauwheid waren u onverdragelijk. Vertooning te maken met uwe bekwaamheden was met uw karakter in strijd. In een woord^ goed te zijn, niet te schijnen, was het richtsnoer van uw leven. Ziet , met zulk een voorbeeld zijt gij mij voorgegaan , gij en mijne dier- bare Moeder, gij hebt niets onbeproefd gelaten om deugd en braafheid in mij te kweeken , en geene opofPering of moeite was u te groot , om ze u voor mijne opleiding te getroosten. — Hartelijk dank dan voor alles, wat ik u verschuldigd ben. Het zij u gegund nog lang tot voorbeeld te strekken voor uwe omgeving, voor de maatschappij. Nog een laatst woord tot u, Studenteu dezer Hoogeschool! Men is gewoon u het laatst aan te spreken, maar gij weet het, de laatst^n zullen de eersten . zijn. 6ij ligt mij het naast aan het harte : wij zullen het meest zamen zijn. - Is het dan vreemd , toen ik moest beslissen , of ik de aangeboden betrekking zou aanvaarden, dat ik het eerst aan u heb gedacht, aan onze verhouding; aan de bezwaren om u voor te gaanP Het valt ligt goed te zijn, waar men weinig gewoon is; maar het gemis van een leermeester, die u dierbaar was, op wien gij vertrouwen hftdt, wordt Digitized by Google 214 T. HALBERTSHA REDEVOERING. niet gemakkelijk vergoed. — Er was echter iets, dat mij prikkelde*. het was de groote overeeQkomst tusschen u en mij. Gij zijt jong; hetzdfde kunt gij van mij getuigen. Het zal uw streven zijn u met jeugdige knich- ten aan uw vak te wijden , van mij verwacht gij hetzelfde. Het is uw doel uwe kennis aan het heil der menschheid dienstbaar te maken, men- schenredder te worden: kan ik iets anders op het oog hebbenP Zou uit deze overeenkomst geen onderUnge sympathie kunnen worden geborenP Ja , wij zuUen ^ wij willen zamen de natuur gadeslaan en de lessen der ervaring behartigen. Ik wil u toonen , dat Uefde voor kunst en weten- schap mij bezielt, gij zult waar maken wat er van u gez^d wordt: SuDt studiosi domini Qui praestant omni homini. IK H£B OEZEGD. Digitized by Google 1) It is very relactantly that Seneca can be brought to confees^ tbat any philo- sopher hadever paid the smallest attention to any thing that could possibly promote what volgar people would consider as the wellbeiug of mankind.. He laboars to clear Democritas from the disgraceful iiDptttation of having made tbe fiist arch and AjiackBii» fron the ehaxge of having contrived tiie potters wheeL He is foreed to own that 8Bch a Uuoig might happoa; and it may abo happen^ he tefls u^^ that a pbdloftopher may be awift of foot But it is not in his chaitcter of philosopher, that fae dtker wins a lace or inventa a mafihinfi. ~ CrUkai and hut. eisaya by Maeaulof, III, p. 94 vlg. . ^) Wij vatten metaphysica hier nataarlijk op in de gewone beteekenis^ evenaki Newton, wanneer hij zegt: Fhysica, wacht u voor de metaphysica. Naar ik vemeem wordt op de coflegies in TJtrecht en Qroningen, waar volgens de wet de metaphysica zou moeten worden onderwezen, geen metaphysica meer behandeld. «) Mac. t. a. p. 118. ^) Hujus (artis obst.) curatior consideratio an viro indecens? eoque nomine culpandaP relinquendua ifla mulierculis abiectiasimis , non nisi in fame et siti ez- plenda sapientibusp — Eoederer, OpuBc. med. p. 9. ») T. z. p. p. 14. ') Yon Osiander selbst mit der musterhaftesten Sorgfalt gefiihrten Joumalen. — Siebold, Vm. ein. Oeeeh. d. Oeb. 2e B. p. 603. 7) Ik heb hier natuurlijk het oog op de zucht, die hij heeft, om bijna alleen oitvindingen van zich zelf te vermelden en aan te wenden. Zie Handb. d. Entb. 2e d., p. 89, B) Qesichtsgebnrten ohne Ausnahme wurden immer mit bestem Erfolg fiir Mnt- ter und Eind der Natur uberlassen: unter mehr als 200 derselben habe ich nur eine einzige mit der Zange geeindiget. Alle andere Eander bis auf drei kamen dar- Digitized by Google 216 T. HALBERTSMA REDEVOERING. unter lebendig zor Welt. Unter diesen, wie es offenbar sich zeigtCj waren schon 2 abgestorben, ehe sie zor Qeburt eintraten. — Boer^ Abk. u. Vera. %^ B. l^ d. p. 173. •) Naegele, Mechanim. d. Geb. p. 139. 10) Carus, Gynaek 1« d. p. 76. i^) Siebold, Ziekte v. h. vrouw. ged. 2« d. p. 90. ^•) Scanz., Leerb. d. z. v. d. vrouw., gesl. p. 400. *•) Volgens een statistiek van Th. S. Lee, stierven na de paraccntesis in 46 ge- Yallen 37; 2 genazen en van de overige 7 meende men, dat zij nog leefden of zich in verbeterden toestand bevonden; van de 37 gestorvenen stierven er 3 in het ver- loop van de eerste 24 uren, 6 na weinige dageD, 6 in het verloop van de eerste maand, 12 in het eerste jaar, 5 in het tweede jaar, 5 in latere jaren. — Eliwiscb, Klin. less. 2^ d. p. 75. 1*) M.f. Geb. 1864, Nov. p. 332. 15) M.f. Geb. 31er B., p. 42. ") Scanzoni, Beiir. 2 Geb. 2er B., p. 87. 17) Wij behoeven overigens slechts aan de kraamvrouwenkoortsen ie denken, om te weten, dat het weteDschappeUjk streven in de verloskunde nog niet geeindigd is. 18) Op de verloskunde is ook volkomen van toepassing wat Donders van de re- fractie- en de accommodatie-anomalien zegt: In dezen invloed der wetenschap op onzen praktischen werkkring ligt iets zeer aantrekkends , enz. -— Ametropie, enz. Voorwoord. Digitized by Google lUDICIA OBDINUM PBOMULGATA A REGTORE BT SENATU AGADEMIAE GBONINGANAE DIB XI M. OGTOBRIS ANNI CIOIDCCCLXYI. ORDO DISCIPLINARUM MATHEMATICARUM BT PHYSICARUM ad propodtam quaestionem : ^fExhibeator conspectas methodomm, qoibufl organioorum corporum synthesis efficitur, instituta comparatione earum, quae synthesi anorganicorum adhibentur" duo accepit responsa^ quorum alterum notatum erat verbis: »Die Synthese ist der fnr. unsere Zeit charakteristische Gedankengang in der Chemie — Hlariwetz/' alterum symboto: ^Namque eadem coeliun^ mare, tems, flomina, solem Constitunnt, eadem fimgesy arbasta, animantes; Yemm aliis, alioque modo commixta moyentar. Lucret, L 820.'' XJtraque disputatio probat sedulo elaborasse auctores, ut quaestioni pro- positae plene satis&cerent Prioris tamen auctor unum quendam egregium librum nimis crebro adhibuit, neglectis aliis fontibus, quos alter in usus suos oonvertit. 28 Digitized by Google 218 lUDIGIA ORDINUM. Yel hanc ab causam prior disputatio, etsi in ea criticae facultatis doca- menta non desunt ^ tamen alteri praeponi non debebat , quae praeter aqno- tationes aliquot criticas maiorem habet in recenso methodorum ordinem et cohaerentiam , ipsasque plenius et copiosius describit. In utraque commentatione comparatio duorum generum syntheseos reli- quis partibus plures dat ansas ad reprehendendum ; nihilo minus in hac quoque re magnum inter utramque intercedit discrimen, quod altera eam comparationem accuratiorem habet et pleniorem, multumque eo nomine priore superior est, quae hunc locum leviuscule pertractat. Quod in posteriore tam in prooemio quam in appendice argumenta quae- dam exponuntur, quae cum quaestione non arctissime iuncto sunt, sane extra fines propositos evagatus est auctor, sed nihil iilud detrahit de reli- quorum laude. • Censet igitur Ordo^ responsum, cui symbolum: //Namque eadem, rell./' omandum esse eo praemio^ quod ex missis disputationibus optimae debetur, proinde auctori aureum nummum esse adiudicandum. Eadem tamen in priore quoque tanta agnoscit bona, ut lubenter ei honorificam mentionem tribuot. Aperta scidula ornatae disputationis scriptorem esse apparuit: HERMANUM HARTOGH HEY8 VAN ZOUTEVEEN, IHtHpl. Uaik. ei Fkys, m Aead. ImgdmuhBi^wa Ckmd. Alterius responsii cui hoQorifica mentio concessa est, scriptorem se indicavit : ALLAilD HENRICUS YAN ANKUM, JHicipL Math. ei Fhjft. m Jead. QromngaM Ckmd. Ad alteram quaestionem : //Describantur vespae Neerlandicae in societate viventes (vespM sociales, aoct; les vespien«» de Saasiiiire) ita ut species accurate definiantur et looi ^ qui singulis in patria nostra habitaculo sint. Tum enarretur singularam specierum vitae ratio, nidorum structura, meta- morphosis. — Delineationibus, speciminibus , praeparatis additis descriptio illustretur." Ordo unam acoepit commentationem , Bonneti verbis insignitam: vTat^ tout les terres et les mers sont peuplees de plantes et d'aoimaux dont tes especes infiniment variees assortissent a chaque lieu/' Digitized by Google lUSIGIA ORDINUM. S19 De qua sic ittdicavit Ordo, ut existiinaret audoiem non solum ea de- diMe, quae ex aliomm operibus ezceriH poterant, aed eum respoiisam protulisee quod, qaem ad modum Ordo voluit, ipsa natorae rerom ob- aervatioDe niteretur. GuiuB rei documenta exhibentur in adiectis delinea- tionibus, insectis, nidis, praeparatis anatomicis. Et anatomica investigatio, licet plenior ease potuiaset, bonae tamen observationis propriae notas c^rtas piaebet. Praeter ante cognitas spedes indigenas patrias etiam esse primus vidit Veqpam Mediam et Vespam Norvegicam. Attulit quae sdre sit operae pretium de chamcterismo , vitae ratione, distributione specierum indigeBamm. Nec momento carent observata de fabrica, constructione, textura mdorum. Haec quidem hudanda et probanda arbitratus est Ordo in hoc scripto. Minus vero placuit prolixitas quaedam et rerum iam ante dictarum repeti- tiones nonnuliae, quae vitia auctor vitare potuisset, modo se continuisset intra commemorationem eornm, quae statim ad rem fiicerent, nec digressus esset subinde ad alia quae ccun argumento quaestionis minus sunt coniuncta. His perpensis Ordo responsum praemio aureo omandom esse iudicavit. Scidula aperta prodiit nomen HBNRICI JANI VAN ANKUM, ORDO PHILOSOPHIAB THBORBTICAB ET LITTBRARUM HUMANIORUM ad quaestionem propositam: ^Exponatur quomodo ab lUade differat Odyssea, ratione habita tam mum traditaram (morum, institutorum^ rerum divinarum), quam elocu- tionis et omatus poetici, deinde unde hoc discrimen sit repetendum inqniratur /' unum accepit respoosum inBcriptum verbis Horatii: ifBst quadam prodire tenus si non datur oltra/' 28» Digitized by Google 220 lUDIGIA ORDINUH* Huias disputationis auctor probavit diligenter se Iliadem et Odysseam lectitasse, seduloque coUegisse quaecunque ad propositam disquisitionem conducere possent. Sed dum in prioris partis capite primo de animalibus etiara et metallis agens plura complectitur quam postulabatur, e oontrario historiam quaestionis recentioresque scriptores paene omnes cum damno suo neglexit. De rebus divinis exponens non satis tenuit, non tam agendum esse de mythologia Homerica universa , quam de iis ^ quae aut Iliadi aut Odysseae propria sunt, quo fit ut capita discriminis, quamvis pleraque bene notata, non satis in oculos incurrant. In illa parte^ quae est de elocutione, cum pulvisculo materiem congessit, sed omnino hic vix supra fundamenta labor surrexit. Denique ubi auctor de causis discriminis ex* ponit^ non via et ratione argumentatur , sed fidenter coniecturam proponit parum commendabilem. Yeruntamen (ut in re dubia) hoc postremum Ordo non nimis aegre fert, hoc dolet^ quod scriptor, quum multifariam subactum proderet iudicium, sensuque poetioae venustatis se non destitutum proba- ret, soloecismis opus suum ita inquinavit, ut subinde de sententia du- bius haereas. Quae omnia quum impedire viderentur, quominus auctor aureo praemio donaretur, .censuit tamen Ordo propter accuratam Homericae poesis noti- tiam magnaeque diligentiae documenta hoc responsum honorifica mentione dignum esse. Auctorem se probavit MATTHAEIJS CX)RNELIUS VALETON, LUt, im Aead. Grom Siudionu, ORDE lURISCONSULTORUM ad quaestionem: //Exponantur quaestiones luris, quibus ansam dat tele- graphiae usus/' duas accepit commentationes , quarum altera insignita;<^erat Fauli sententia : //Non ex regula ius sumatur , sed ex iure quod est regula fiat/' altera his verbis Clarissimi van der Palm: tfHei gemis des laauwers is minder grievend, dan het verwijt van dezen niet begeerd te hebben." Digitized by Google lUDIGIA ORDINUH. 221 In hac singulae quaestiones singulis capitibus tractatae, in illa plures uno capite coniunctae, in utraque eae, quas Ordo voluerat, propositae et ezpositae sunt. In neutra aeque placuerunt omnia. Utriusque auctores in indagandis et explicandis iis, quae spectant negotia adhibito telegraphiae usu contracta, et melius et certius progressi fuissent, si magis attendissent ad ea et ab iis disquisitionem incepissent, quae simpliciori contrahendi modo, inter praesentes aut per litteras perfecto, adaptata sunt. Deinde nonnumquam argumentationibus usi sunt, quae non sponte ex rei natura ductae inqui- rentibtts se obtulisse, sed pro rei quam putabant necessitate quaesitae, ideoque inventae esse videantur, argumentationibus itaque , quae non ad oonstituendam sententiam duxerint, sed multo magis, inverso ordine na- turali, sustentandae et defendendae sententiae iam constitutae originem suam debeant. In quibus si non liberi manserint a vitiis , in quae et alii inciderunt , qui ante eos de hac re egerunt, viri doctrina celebres, universe tamen materiam satis difficilem et latam adeo probabiliter pertractarunt , ut opua praestiterit uterque sua laude dignissimum. Quaestiones, quibus locus erat, non proposuernnt tantum, sed etiam aut amplius aut brevius, prouti res ferre videbatur , exposuerunt. Doctorum de subiecto argumento scriptis iudicumque sententiis diligenter adhibitis, varias de singulis quaestionibus opiniones retulerunt et de iis iudicaverunt , quid ipsis videretur et quare, indicarunt et explicuerunt , ita autem explicuerunt , ut etiam non assen- tientibus et mentis sollertiam et iudicii alacritatem probaverint. In his omnibus autem, si forte in singulis quaestionibus exponendis alter alteri praecelluerit , universe aequali laude digni adeoque parum inter se differre visi sunt, ut neutrum alteri praeferendum censuerit Ordo. Utrumque aureo praemio dignum iudicavit, quod tamen, quum utrique concedi non posset, alteri tradendum, alteri aequalis honoris testimonio compensandum erat. Utri daretur nummus.aureus, sorti permissum est; priori commentationi sors favit. Scidulis utroque consentiente apertis, huius auctor innotuit CABEL A8SER, Iwrii Candidatut i$$ Aeademia Luffdumh-Baiava, Digitized by Google 222 lUDlCIA pRDINUM. alterius autem commeQtationis : GOKNILIS MASIE JOHAK WILLEUMIBB, luris Candidaiui in lUustri Atkenaeo Jmielodameiui, Ad quaestionem: //Requiritur disquisitio lustorica et critica de libero arbitrio delegatorum populi^ sive de argumeQto art 82 legis foiidameQ- telis. In quo argumento exponendo non tantum iuris publiei nostri sed etiam aliarum gentium recentiorum habeatur ratio/' tria respoosa acoe- pit Ordo. Primum inscriptum sententia viri clarissimi I. Stuart Mill : rQaosticms of constitutional morality are of no less practicai moment than those rela- ting to the constitntion itself/' meritis non caret. Aoctor ex fontibus, ad quos aditus illi patuisse videtur, historiam quaestionis apud reoentiores popuios contexuit, sub finem de nonnullis egit quaastionibus , quae ad argumentum art. 82 legis fundamentaiis pertinere ipsi videbantur. Utnu|ue tamen in parte huic commentationi plura desunt, quam ut ab Ocdine probari possit. Pars prior, si excipias quae dicta sunt de nepubliea Belgii Foederatiy conspeotus potius est quam historia; in parte theorotica nec pertractantur omnia, neque satis apto vineulo inter se coniunguntur. Auotor aUerius disquisitionis ^ cui inscripta sunt verba: j^He either fears his fate too nraeh Or his deserve is small, Wbo dears not pnt it on the toacb And win or loose it all/' materiam nimis angustis finibus conclusit. Monarobiam enim lege de im- perio circumscriptam solam compiexus , omnia quae pertineut ad rationem del^andi in civitatibus^ quibus est democratica regioainis forma, exclusit. fblis exceptio Ordini non videtur elici dM^uisse ex his verbis qaaestioais propositae //liberam arbitrium delegatoruiu populi," aeque vero ex aitem ^ius parte: ^aliarum gentium recentiorum habeatur ratio;'' quaestione in neutra parte ad Monarchiam restricta. Ceterum pars historica huiua dia- putationis longe praestat superiori, tam subtilitate, quam materiae uber- tate, quod auctori aditus patuit ad ibntes, <fai priori defiietunt. De parte critica huius disquisitionis non lioet idem praedicare. Dum prioris auctor subsistit in pertractandis tjuibasdam locis, uon iusto linculo inter se iunc- Digitized by Google lUDIGIA ORDINUM. 223 tis , alter disputatioDem maximam partem conflavit ex relatione sententiaram , quae a multia, potissimum Germaniae scriptoribua de boc argumento pro- latae sunt, passim tantummodo propriis quibasdam additis obs^vationibus. Quare ne haec quidem disputatio Ordini in omnibus placuit. Auctor tertii responsi, quod pro sjmbolo habet haec verba: /rAls ick kan/' eundem ambitum quaestionis ratus est atque primi. In parte histo- rica haec disputatio nihilo secunda inferior, in critica longe et primam et secundam superat. Auctor suo marte doctrinam de libero arbitrio delega* torum populi copiose explicavit. Suis vestigiis insistens diligenti disputa- tione ex ingenio et natura recentioris formae regiminis repraesentativae, quae dicitur, doctrinam illam illustravit, rationesque exposuit, quae illam delegatorum avjaQX$$ay commendent. Simul egregie docuit, quo modo et qua cautione effici possit » ut ne haec delegandi ratio quidquam officiat mutuo fidei vinculo, quod tam ante electionem quam postea delegantes et d^Iegatos inter se constringere debet , ut hi revera populum //repraesentare" ceiMwdi siot. Huius cammantationis auctor, quem aureo praemio omandum censuU Ordo, aperta scidula innotuit: VIOTOR EUGBNIUS LUD0VICU8 DB STUERS. lurU Candidaius im Jeadmia Lugiuno^BaUm. FriQrum disputationum auctores, qui publice cum laude commemorandi videbantur^ se professi sunt, primae: JAN GEBAED VAN DER HOOP, luris Caudidaiui iu Jeademia Oromu^faua; secundae : PnrrER ANTON BAMAER, lum CamUdaius in Aeadmia iMgdumo-Baiana, ORDO MEDICORUM et ORDO THBOLOGORUM ad quaestiones propositas. nulla acceperunt responsa. Digitized by Google ORDO LECTIONUM, IN AGADEMIA GBONINGANA BABBlfDAlUX INDE A FBRnS AESTIVI8 A. CIOIOOCCLXV AD FERIAS ABSTIVA8 A, CIOIDCOCLXVI. IN FACULTATB lURIDICA. lACOBUS UBBMANNUS PHILIP3E diebus Lanae et Martis, hora XI, Mer- curii et lovis , hora X, InsHtutiones lustiniani explicabit ; die Lunae , Martb et lovis, hora IK, selectos Pandectanm locos tractabit; die Lunae et Martis, hora X, et die lovis, hora IX, Histofiam luris Bomani enarrabit. BEBNARDUS lANUS GBATAMA tradet lus naturale diebus Lunae et Martis, hora IX, die Mercurii, hora XI; lue criminale diebus Lunae, Martis et Mercurii, hora X; Ordinem ludiciarum publicarum diebus Lunae et Martis, hora XI, die Mercurii, hora IX; Bncydopaediam et Metiodokffiam luris, die Veneria, hora IX — XH. GEBHABDUS DIEPHUIS lus cimle hodiernum tractabit die Mercurii, hora XI, diebus lovis, Veneris et Satumi, hora Xl(; lus mercatorium explioabit die Mercurii, hora XII et I, die Satumi, hora XI; de ludicOs pritfatis aget diebus lovis, Veneris et Satumi, hora I. BEBNABDUS DOMINICUS HUBERTUS TELLEQBN Oeconomiam politicam do- cebit die Lunae, hora XII et I, die Veneris, hora IX; &atisticen paMae, die Martis, hora XII et I, die Veneris, hora XI; lus publicum, die lovis, hora X et XI, die Veneris, hora X, die Saturni, hora X; lus gentium docere paratus erit diebus et horis auditoribus commodis. Disputationibus publicis et privatis lubenter praeerunt luris Professores. Digitized by Google ORDO LECTIONUH. 225 IN PAOULTATB MEDICA. lAGOBUS BAABT DE LA FAILLE diebua Mercorii, hora VIII, Tovis, hora VIII et IX, Satomi» hora IX, — * sed post ferias Paschales diebas Mer- carii, lovis, Veneris, hoiis VII et VIII, et Satumi, hora VII, — Artem Obstetriciam TAeoreHcam et Practicam exponet, et in Nosocomio ad partu- rientium lectos practice instituet: diebus Lunae, Martis, Veneris et Saturni, hora VJII, ~ sed post ferias Paschales diebus Lunae et Martis, horis VII et VIII, TAerajnam JS^cialem morborum tradet: — diebus Lunae et Mercurii, hora IX, Medidnam Forensem docebit; diebus Lunae, Mercurii, lovifl et Satumi, hora X — ^XII, — Martis et Veneris, VI§ vespertina, in Nosocomio Academico Clinids ewercitationibus vacabit. FRANCISCUS ZAOHABIAS EBMEBINS Pathologiam generalem docebit diebus Lunae, Martis, Mercurii, lovis et Satumi, hora IX; Histologiam , diebus Lunae, Mercurii et lovis, hora XI; Anatomiam patholofficam ^ diebus Mar- tis, hora X, et Veneris, hora VIII et X. ^wercitationibtss cUnicie in No* sooomio quotidie vacabit, hora I. lANUS HISSINK lANSEN Ckirur^m docebit diebus Martis, lovis et Ve* neris, hora IX, et post ferias Paschales etiam die Saturni, hora IX; Doctrinam de morbis oculorum tradet diebus Mercuriiet Saturni, horaXII; CKnicie eaercitationibus in Nosocomio Academico vacabit diebus Lunae, Martis, lovis et Veneris, hora XII; Operationibus ciirurffids, in cadavere instituendis , qualibet oblata occasione, praeerit; Anatomen corporis humani exponet diebus Mercurii, lovis, Veneris et Satumi, hora IV; Dissectionibus cadaverum anatomicis, tempore opportuno instituendis, quotidie praeerit. ISAACUS VAN DEEN Bemediorum effectum et therapeuticum usum docebit diebus Lunae , Martis et Mercurii , hora VIII ; Pharmaffnosin et Pharmacolo* giam ewperientalem diebus lovis, Veneris et Satumi, hora VIII; Physio- kjjiiam generalem diebus Lunae, Martis et Mercurii, hora X; PJ^siokjj/iam specialem et eaperimentalem die lovis, hora X; die Veneris, horalX, et die Satumi, hora X; Diaetetieam et PoKtiam medicam die Lunae, horalV — ^VI; Indagationibus pfysiohfficis in Laboratorio Physiologioo quotidie praeSrit. Si quid postea in lectionibus et horis indicatis mutandum erit, publice si^ificabitur. 29 Digitized by Google 226 ORDO LEGTIONUH. IN FACULTATE DISCIPLINARUM MATHBMATICARUM BT PHYSICARUM, HERMANNUS CHRISTIANU8 VAN HALL die Veneris, hora VIII et IX, au- tQinDali et aestiyo tempore etiam diebos lovis et Satami, hora VIII, ele- menta Botanices iUustrabit; die Martis, bora I, Botanices aubKmiorie nelectA quaedam capita tradet; die Mercurii, hora IX et X, aget de plantis medi- dnalibue aliisque vario reapectu utilibus, sive de Botanica ajpplicata, ordine Familiarum naturalium; die Saturni autem, hora X et XI, OecononUam mralem docebit. Post ferias Paschales et mense Septembri, die Martis hora pomer. II I| exercitiis practicis in Horto botanico et die Mercurii, hora matutina VIII, ewcursionibus botanicis praeerit. lANUS GUILIELMUS ERMERINS diebuslovis, Veneris etSatumi, horaXI, Arithmetices , Algebrae, Geometriae et Trigonometriae planae elementa ex- plicabit; PAysicam experimentcdem docebit die Mercurii, hora I; diebus lovis, Veneris et Saturni, hora XII, Physicam theoreticam universe, aut selecta eius capita, provectioribus discipulis exponet. De Matheseos elementis disquisitio habebitur diebus lovis, Veneris et Saturni, hora pomeridiana III. Experimenta instituendi methodum docebit die Mercurii, hora IV — ^VI. NICOLAUS MULDER die Lunae, hora X, Zoologiae elementa, die Martis hora X et XII, Historiam Mammalium et Insectorum naturalem docebit; die Veneris, hora X et XI, Anatomen animalium comparatam tradet. Se- lecta Paleontoloffiae capita exponet, horis commilitonibus commodis. QUILIELMUS ADRIANUS ENSCHED]fi diebus lovis et Satumi, hora IX, Stereometriam et IHffonometriam sphaericam docebit ; selecta ^^^a^ capita exponet diebus Lunae et Martis, hora XI; Asfronomiae elementa tradet diebus Lunae et lovis, hora pomeridiana VI. Geometriam analylicam, Calculum differenticdem et inteffralem, Mechanicam analyticam exponet horis commilitonibus commodis. Exercitia mathematica futurorum Praeceptorum moderabitur. PETRUS lOHANNES VAN KERCKHOFF diebus Lunae et Martis, hora IX, die Mercurii, horis XI et XII , Chemiam anor^anicam docebit; diebus lovis, hora XI, et Saturni, hora X et XI, Chemiam corporum organieorum ex- ponet; dlebus Lunae, hora XII, et lovis, hora X, Chemiam pharmaceuti- Digitized by Google ORDO LEGTIONUM. 227 cam tradet; Cietmae teehnohgieae capUa in usom pabliofim explicabit die- bu8 Lunae et Martis , hora pomeridiana VI ; Chemiam praeHcam dooebit et Ewerdtia anafyHca in Laboratorio moderabitor quotidie. IN FACULTATB THEOLOQICA. FBTBUS HOFSTEDB DE OBOOT diebus Lunae et Mercurii « hora IX, Martis, hora X, Hishriam Ecdeeiae ChrieHanae , ^eoimdma Zineamenia a se typis divulgata, enarrabit; diebus Martis, hora XI , Mercurii» hora I, et Ye- neriB, hxm XI» Dopmaiicam et Apolqgeticam CArisiianam, secundum Com" pendium a L. G. Pareau et a se editum, exponet; diebus Lunae et Mercurii, horaX, et Veneria, hora I, Thetdqgiam Naturalem , secundum Compendium *a se Bcriptum, tradet; die Satumi ab hora XII ad II pUam leeu Chriati eiplicabit. LUDOYICUS 0BBLACHU8 PABEAU diebuB Mercurii et lovis, hora XI, JW- Cjfckpaediam Theolqgi Chrietiani, secundum Compendium a F. Hofstede de Groot et a se editum, exponet; diebus Martb, Mercurii et lovis^ hora XII, secundum Compendium suum typis expressum, in Theologiam Chrietia* nam moraJem inquiret; diebus Lunae atque Veneris, hora XII, et die Martis, hora I, loca nonnulla Hermeneuticee eacrae, secundum Compen" dium suum typis editum, tractabit et quaedam Carmina Hebraica cum Commilitonibus interpretabitur. OUILIELMUS MUUBLmo die Martis, hora IX, loca eelecta parallela e JSyncpticie JEvangeliis cum Commilitonibus legere perget; diebus lovis et Veneris, eadem hora, Fauli ad Bomanoa Bpietolam interpretabitur, Cap. I — VIII; die Lunae, hora XI, et diebus lovis atque Veneris, hora X, Theologiam Practicam tradet, secundum Compendium suum, typis editum; die Veneris, hora IV, eaercitationes homiletieas, et die Satumi, hora XI, emercitationes proyectiorum catecheticas, cum pueris instituendas, modera- bitur. EYEBABDUS lANUS DIEST LOBOION diebus Luuae, Martis et Mercurii, hora VIII, aget de Historia et de Critica Ubrorum Feteris Testamenti, et diebus lovis, Veneris et Satumi, hora VIII, de Historia et de Qritica 29* Digitized by Google 228 ORDO LEGTIONUM. Ubranm Navi TeitamenH; diebus Lunae et lovis, hora I, TieoU^iam Ecckeiaetieam exponet; Hietoriam Bcckeiae Christianae in patria noetra et Patrieticam tatctabit horifl aaditoribas oommodia« Disputationibus com publicis tum privatis de Zocis TheohgiciB, die Mercurii, hora rV» suis vicibus, praeerunt Theologiae Professores. IN FACULTATB PHILOSOPHIAB THBORBTICAB BT LITTBRARUM HUMANIORUM. lOSUA lOANNES PHILIFPUS YALETON j^ti^itatem Hebratcam explioafait diebuB Lunae» Martis et MerGorii» hora IX; Blementa Grammaiiees He^ bnncae, additis exercitiis analTticis, tradet diebus iisdem, hora VIII; Zibrum Geneeeoe interpretabitur die lovis, hora VIII et IX, die Veneris, hora IX; Grammaticam Unffuanm Semiticarum comparatam, additis exeroitib analTticis AralMcis et Aramaeis, exponet die lovie, hora X, die Veneris, hora VIII et X. Com proveotioribus privatim leget lesaiae Ubri partem alteram , Bidpaii fahuhe a Sacjo editas et CirestomatAiam JSrecManam a Bemsteinio editam die lovis, hora VI|. GUlUBLlfUS HECOB die Lunae^ Martis et Mercurii, hora IX, Jntifm* tatee Bomanae exponet; iisdem diebus, hora X, Hietoriam recentiarem tractabit, adhibito Georg. Weberi compendK), cui titulus: Lekrbuch der Weltgeechichte mit BUcieicht auf Cultur, Literatur etc (2 Tom. 1866); iisdem diebus, hora XI, Antifuitatee Oraecae docebit C0BNBLIU8 MAXINU8 fBANCKEN die Lunae, Martis et Mercurii, hora XI , interpretabitur Horatii JEpietolas , Propertii Carminum et Livii Deoaiie tertiae partes sdectas; die lovis, Veneris et Satumij h<mi X^ Flatonis Oorgiam et SophocUs Aiaeem; — Historiam Litterarum Graeoarum ef JBO' manarum enarrabit die Martis, hora XII, Vraeris, hora IX; Paedagoyioee elementa, adiunctis latine scribendi et disserendi exeioitiisj tradet die lovis et Satumi, hora XL BBBNABDU8 HBNBICU8 COBNBLIUS CABOLU8 VAN DBB WIJGK dieLunae, hora XII et I, die Satarni, hora T« Lo^am docebit, adhibito compendiOy cui titulus A^Het wezen der kennis. Een leesboek der Logika, door Digitized by Google ORDO LECTIONUM. 229 Mr. C. W. Opzoomer, Amsterdam, bij J. H. Gebhard en C«. 1863''; dieboB lovis , Veneris et Saturni , hora IX ; HUtoriam Philosophiae an/iquae exponet; iisdem diebus, hora VIII, Metaphysicam tradet. HENRICUS EBNESTUS HGLTZEB lAnguam Litteraaque patrias (adhibito Florilegio Viri Doct. E. Verwijs) explicabit diebus Mercurii, lovis et Ve- neris, hora XII; Sistoriam Patriae iisdem diebus, hora I; lAnguam Gothi^ cam diebus Lunae, hora XII et I; Eloquentiae praecepta inAei ei ewercitia practica moderabitur diebus Martis, hora I et Veneris, liora VIII, JShake- sperii Tragoediaa, vulgo historicas dictas, interpretabitur horis auditoribus commodis. Digitized by Google NUMERU8 STUDIOSORUM INAGADEMIA GBONINGANA, DIE XXXI M. DECEHBKIS A. CIOIOCCCLXV. In Facultate Theologica 52. ir w laridica 67. » ■ u Medica 68. ♦ n Disc. Math. et Phys. .... 20. V » Fhil. Theor. et litt. Ham. . 4. "206. Digitized by Google DOCTORES CREATI IN ACADEMIA GRONINGANA, INDE A D. XII OCTOBRIS CIOIOCCCLXV AD D. XI 0CT0BRI3 CIOIOCCCLXVI. IN FACULTATE MEDICA. D. 27 Oct. Regnerits smith, Med. Doctor^ defensis tbesibas^ Art. Obst. Doctor^ cum laude. D. 30 Oct. HiLLEBRANDUs lACOBus wicHBRS, Mcd. Doctor^ defensis the- sibus» Art. Obst. Doctor. D. 6 Nov. Ianus TOBiAS MEiNEsz, pogo Witinarsum Frisius» defenso specimina^ cui titulus: Geval van BchedeU en heraenbeleediging ^ Med. Doctor^ cum laude. D. II Nov. Marcus ianus abriani engels^ Med. Doctor, defensis thesi- bus, Art. Obst. Doctor^ cum laude. D. 11 Dec. Berenb slingbnbebg, e pago Eenrum, publice defenso spe- cimine» cui titulus: de Hart-hyperirophie , Med. Doctor^ cum laude. D. 16 Dec. Albbrtus guilielmus tresling, e pago Scharmer, publice defenso specimine, cui titulus: Over stricturen van de urethra, Med. Doctor. D. 21 Dec. Heimanus sandbrs, e. fil., e pago Veendam, defenso spe- cimine , cui titulus : Onderzoek naar de geleidingsbanen in het rug- gemerg voor de gevoelsindrukken , Med. Doctor, magna cum laude. D. 6 Febr. Sybrbn schippers, e pago Ternaard Frisius, publice de- fenso specimine, cui titulus: Over haematuria renalis, Med. Doctor, cum laude. D. 24 Mart. GuiLIEIiMUSCAROLUSMAURITIUSVANLEBUWBNVANDUlVBNBOOE, e pago Stad aan 't Haringvliet, publice defenso specimine, cui titulus: Over ileotyphus, Med. Doctor, cum laude. Digitized by Google 232 DOCTORES CREATI. D. 21 Apr. EoBERTus krull, Med. Doctor, defensis thesibus» Art. Obst. Doctor^ cum laude. D. 11 Maii. ]anus tobias meinesz, Med. Doctor^defensis thesibus^ Art. Obst. Doctor, magna cum laude. D. 12 Maii. Hendricus ianus dons> Med. Doctor^ defensis thesibus, Art. Obst. Doctor, cum laude. D. 9 lunii. Iohannes lambertus muller, Med. Doctor, defensis thesi- bus, Art. Obst. Doctor. D. 13 lunii. Berend slinoenbero, Med. Doctor, defensis thesibus, Art. Obst. Doctor, magna cum laude. D. 15 lunii. Albertus ouilielmus trsslino, Med. Doctor, defensis thesibus, Art. Obst. Doctor, magna cum laude. D. 18 lunii. Reonerus tjaarda bunino, Med. Doctor, defensis thesi- bus, Art. Obst. Doctor, magna cum laude. D. 27 lunii. Hendricus beiseoer, Med. Doctor, defensis thesibus, Art. Obst. Doctor, magna cum laude. D. 80 lunii. Samuxl witema, Groninganus, defenso specimine, cuititu- lus: Over etrtima, Med. Doctor, cum laude. Eodem die. Didericus db haan, Groninganus, defenso specimine, cui titulus: Over osteo-malacie , Med. Doctor, cum laude. D. SO Aug. loHANNEs iacobus hermannus biddbb, Med. Doctor, defensis thesibus, Art. Obst. Doctor^ cum laude. D. 19 Sept. Sybrrn schippers, Med. Doctor, defensis thesibus, Art. Obst. Doctor, magna cum laude. D. 5 Oct. SiMON DOEDEs BREUNiNo, Mcd. Doctor, defensis thesibus, Art. Obst. Doctor, cum laude. D. 8 Oct. Christianus iacobus brmbbins, Med. et Art. Obst. Doctor, defensis thesibus, Chir. Doctor, Mayna cum laude. IN FACULTATE THEOLOQICA. D. 18 Nov. Iohannes helder. e pago Aalsom, publice defenso speci- mine, cui titulus: Het gehof vclgen% Jesue, Theol. Doctor, magna cum laude. Digitized by Google DOGTORES GREATI. 233 D. 9 lonii. Ianus pblinck, Coevordanus» publice defenso specimine, coi titalas: De kerk en de bijbel volgens Mokler vooryeeteld en be* oordeeldt TheoL Doctor^ magna cum laude. D. 27 Sept Haio xjden mbtboom^ e pago Hornhnizen, publice defenso specimine, cui titulus: De geechiedenie en kritiek der Marcue^-kgfpO' tkeee, Theol. Doctor, ma^na cum laude. IN FACULTATE lURIDICA. D. 17 Nov. Antonius hobth, Groninganus^ defensis thesibus, lur. Rom. et Hod. Doctor, cum laude. Eodem die. Danibl be BLoca de haersma buma, Leovardiensis^ defensis thesibus» lur. Rom. et Hod. Doctor» cum laude. D. 15 Martii. Carolus guiliblmus ambnt^ Indo-Batavus , defensis the- sibus^ lur. Rom. et Hod. Doctor^ cum iaude. D. 13 lunii. Sttzb rbidino^ Dragtena-Frisius , defensis thesibus^ lur. Rom. et Hod. Doctor^ cum laude. D. 26 lunii. Heotor liyius trip^ Groninganus^ defensis thesibus, lur. Rom. et Hod. Doctor, cum laude. D. 27 lunii. Guiliblmus predbricus wbrumbus buning^ e pago Uithui- zen Groninganus, defensis thesibus^ lur. Rom. et Hod. Doctor^ cum laude. Eodem die. Iohannbs beckeringh yan loenen, e pago Beilen Drenthi- nus, defensis thesibus, lur. Rom. et Hod. Doctor, cum laude. D. 28 lunii. Wytzius hendricus de savornin lohman^ Groninganus, defenso specimine» cui titulus: Over art 131 der Grondtoet, lur. Rom. et Hod. Doctor, ma^na cum laude. D. 3 Oct. SiKKB SLEBswuK, c pago de Lemmer, defensis thesibus, lur. Rom. et Hod. Doctor. 30 Digitized by Google Digitized by Google ATHENAEUM ILLUSTRE A M S T E L D A M E N S E. 80» Digitized by Google Digitized by Google NOMINA PROFESSORUM, QLVl IN ILLDSTM ATHENAEO AISTELODAIENSI GONIDNCTISODE Gl)l EO SEIINARIIS INDB A KAL. lAN. AD D. XXZI H. D£C. CIOIOCCCIiXY DOOENDI HVSVa OBIERUNT. IN FACULTATE lURISPRUDENTIAB. T. H. C. ASSEB, Clar. Ord. Praeses a. 1865—1866. H. DE BOSCH KEHFEB. H. DES AHOBIE YAN DEB HOEYEN. A. E. L HODDEBHAN. IN FACULTATB PHILOSOPHIAE THEORBTICAE ET LITERARUM HUMANIORUM. H. BEIJEBHAN, ante ferias aestivas. L C. G. BOOT. L P. N. LAND. T. T. H. lOEISSEN, post ferias aestivas. IN FACULTATE MEDICINAE. C. B. TILANUS, Prof. honorarius. P. H. SUBINGAB, Prof. honorarius, L YAN GEUNS. G. E. YOOBHELH SOHNEEYOOGT, Prof. extraordinarius. A. HEYNaUS. G. BEBLIN. L. LBHHANN, Prof. honorarius. Digitized by Google 238 NOMINA PROFESSORUJIL IN FACULTATE DISCIPLINARUM MATHEMATICARUM ET PHYSICARUM. C. L MATTHES. C. A. I. A. OUDEILANS. I. G. GUNNING. IN FACULTATB THEOLOGIAE. O. MOLL. 