title: Orbis habitabilis oppida et vestitus = Des bewoonden waerelds steden en dragten, ...-fcentenario numero complexa, summo collecta, atque in lucem edita a Carolo Allard
creator: Allard, Carel
text: Early European Books, Copyright © 2011 ProQuest LLC. Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 374 A 19 X i Haag. Amsterdam bij Carel Allard, 1811. ORBIUS HABITABILIS OPPIDA ET VESTITUS, CENTENARIO NUMERO COMPLEXA, SUMMO STUDIO COLLECTA, Aitque in actum edita CAROLO ALLARD, DES BEWOONDEWORLDEN STEDEN IN DRAGTERH In een honderd - getal begrepen : Met een honden-d - getal begrepen : Met een honden-d - getal begrepen : Met een honden-d - getal begrepen : DOOR garel allard. TOR AMSTERDAM, Bij CAREL ALLARD, Kunstverkoper, op den Dam, REGEERDE VAN DE ED. GROTE MOG. HEEREN STAAN VAN HOLLAND en WEST-FRANZEN. i LIBRARIJ ,TJE'SHAGE. GEOGRAPHIE en CHOROGRAPHIE Amsterdam, 1811. Over mij rijt aan de goedgemande famoefe schrijver Vlyffem zijn indeling van de werkelijkheid heeft me een uitnodiging tot meer kennis van de wereld gegeven. Met de meest capabele reizigers heeft hij vele steden bezocht, bekend met de voorwaarden van alle mensen is hij in staat om ervaringen op te doen. Met zijn fijnzinnige verwijswijze en uitgebreide kennis heeft hij velen die de wereld wilden zien in staat gemaakt om te zien dat de wereld een geheel is, een groot deel van deze wereld hebben zij met hun reizen omringd. Zij spreken over de hoogste voorwaarden van een regering, de voor- en nadelen van steden, de rivieren die door de steden stroomden, enzovoort. Ze leggen op indeling van het tijdelijke noodzakelijk bij de republiek in om deze manier van doen toe te laten. Toch niet allemaal en wellicht ook niet door hun gezondheid, rijkdom, of verre reizen, veel liever, vele steden, de moeite zijn waard om te bezoeken, en indien zij het niet met de voet, dan wel met de paarden, of met de zeekruis, te verkennen. Zij leggen dus de nadelen en de voordelen van elk land ter tafel, en laten de reizigers erachter komen dat de wereld een geheel is en dat het belangrijk is om er meer kennis van te hebben. Zij tonen aan dat het raadzaam is om vanaf een hoog punt naar de wereld te kijken, zodat men een beter beeld heeft van de steden, gebouwen, enzovoort. Zij laten zien dat het noodzakelijk is om niet alleen naar de rijke steden te kijken, maar ook naar de arme steden, zodat men een goed beeld heeft van de wereld als geheel. De schrijver heeft een groot talent voor het beschrijven van de verschillende steden die hij heeft bezocht, hij legt de lezer warm nadelen en voordelen van elke stad ter tafel, zodat de lezer een goed beeld heeft van de werkelijkheid. Hij wijdt aandachtig acht steden, die hij als de mooiste beschouwt, en legt uit waarom zij zo mooi zijn. Dit doet hij met zoveel gevoel voor taal, dat de lezer zich helemaal in de wereld van de schrijver voelt. De schrijver is niet enkel beschrijvend, hij is ook kritisch. Hij spreekt over de voor- en nadelen van de verschillende steden, en laat de lezer weten welke steden hij het meest apprcierde. Hij is niet enkel op zoek naar de schoonheid, maar hij zorgt ervoor dat de lezer ook de mensheid in de steden ziet, en de verschillende voor- en nadelen die de mensen in die steden hebben. Aan het einde van het boek beschrijft de schrijver hoe het voor hem is om door de wereld te reizen, en hij sluit af met de woorden: "Dit is de manier waarop ik de wereld heb ontdekt, en ik hoop dat mijn beschrijving van de verschillende steden en landen die ik heb bezocht, de lezer heeft doen begrijpen wat voor een rijk en interessant land het is." Bemerus, door zijn onverbeterlijke Heldentichten genoegzaam bekend, Vertoont ons Anvlyjes als gehavende veel Stad gezien, en grooten overgang met allerhande menschen gehad, en deshalve wijs, ervaren, en op alles afgezien. Zulk een wijzheid en ervarenheid beperkt wiens ook hedendaags In menschen die of de gelegenheid der Landchappen, Steden, Bergen, en Rivieren in spreken zijn bekend in verschillende voorvallen het Gemeene beid dienst te doen. Doch, dit is gelegen alle mans Werk, en het komt weder een niet gelegen, op verre reizen, het zy dan te water, het zy te land, zich van huis te begeven. Wat raad evenwel om die dienstige wijzheid, en nutte gevoelde te verkrijgen? wat hulpmiddel zal men aanwenden, indien en gezondheid en termoogenbevallingen naardie kennis door het vele reizen trachten? wat hulpmiddel? De nao-christelijke wereld optastrekt in alle zijten gedeeltens toe, konstig, nauwkeurig, en getrouwlijk afgebeeld. Want deze kan men doorlopen, doorrijden, doorvaaren, en doorzeilen, ook in eenzaamheid gerustelijk op zijn kamers zittende. Hier kan men gelijk als voorzien met allerhande vergeleken volkeren en ontdoen zich verwonderen, en hunne kleding, toortsen, aanhefmen en bijzondere gewonnen prijzen: ja in geval van oorlog kan men aanmerken hoe die of die Stad is gelegen, en zien waar haar de vijand nu aanvalt, en misschien beter aan zou kunnen toetsen: van gehuiskunst in tijden van vrede en koophandel spoorde men na den bequamaften toegang tot zulk een Land- of Zee-stad; middenwijlen letende op plaatsen die, in dit onbekommerd reizen op de Lafiden heden, gevaarlijk en hinderlijk schijnen. En hier uit rijft die gemelde wereldrijksheid en Reismoed, waar mee men zomsinds lieden, die alledagen gewestendes werelds doorwandeld hebben, kan befaamde. Blikken Om zulk een Liefhebbertij te doen, hebben we deze Steenkoolkaarten, zoals we ze hebben gemeld, en tot een honderdtaal bij een gebracht. Uit elke werelddeel zijn wel de voornaamste plaatsen afgebeeld, doch die van Europa is de voorrang gegeven in dat wij, zowel in zeden, opschrijvingen, wetenschappen, Godsdienst voornaamlijk, Asia, Afrika, en Amerika ver boven. Anders zijn we de juiste draad van het reizen gevolgd, wandelend als van het een naar het ander, zonder op de steden meer of minder vermaardheid, in het plaatje der Afbeeldingen, achtend dan: Sed ad rem, EURO in varia Regna, Vetus &c Regiones distinctas, familiarimim oppidum exhibemus, nemo: 1. Urbis decantatissima splendidum cadaver; ROMAM dico, natio in invicta, bella, & nunc sub Pontificibus (sicut olim sub Imperatoribus) laerentiam. 2. Uithaarden, als in verschillende beschi den, voorsteden, en Republiken verdelend. 3. Het majestueuze overblijfsel van het wel eer-en als nog vermaakshalve ROMEN, verspreid met den Pauselijke stoel, gelegen in Uithoven, aan de Tiber. 4. Burgerlijk kleed van de Romanen. 5. VENETIAS, in intimo sinus fluvii receptus et pergas in insulas, vicina genti, Corinthum arma formidantis asylum civibus tutum, iam vieb publica, antiquissima venerabilis diviS cothurnum oppidum, Piradis deliciarum nomine merito decoratum. 6. Het machtige en rijke VENETIEN, heden in Terra van de reto zo dikmaals zeggend, een constaad, gelijk als door eenzelfde zetting, bij kleine eilanden, brokkeling in de Adriatische zee gestrooid. 7. Nobilium Venetorum decorum vestitum. 8. Kleeding van den Venetiaanse. 9. MADERA, Hispaniarum monarchia regia, jacta Iberorum amnem clivum lacumbentem, ex ruinis Mantua Carpetanorum felicissime exorsum. Hispalorum perpetuum, atque immutabilem fere, vestuum. Madrid, de rijksstad van Spanje, op een hoogte, aan het riviertje Minzaha, vrijwel midden in het land schap gelegen. Spaanse kleeding. Hispalin (Hispalos, Hispania, Colonia Romanorum), tussen de rivieren Baetis en Anas. Het oude, voorspoedige, en machtige Sevilla, binnen het land gelegen aan de rivier Baetis. Magnificam Lisbona (Litus Hispani Scarpentum, Tagus in, que castris limitata), met het prachtig ornament. Het grote Lissabon, gelegen aan de rivier Tagus. Lutetia Parisorum, het edele Parijs, met recht genoemd het frankrijk voorad, gelegen op de rivier de Seine. Gallicorum nitidum, reliquarum gentium indumenta commoditate superantem, vestium. Dracht der nette Franse, in hun kleedij bijna geheel Europa tot een voorbeeld rekkend. Londinium, Britonum regia perantiqua, solium, aan de Themis, et cineribus historicis in stare resurgentem. Het koninklijke Londen, met zijn aschkenmerken en glans hoofd opstekend aan de rivier de Themse. Antverpia, Sacri Imperii Marchionatum, Belgii Regia, et celebre ornamentum, in insula. Antwerpen, een Markgraafschap, wel erg de vermoegenste koopstad en de lusthof der Spaanse Nederlanden, gelegen in Brabant, aan de rivier de Schelde. Middelburg, in insula, Zeeland, het eiland Walcheren. Rotterdam, ad flumen, maxime felix & Suihorne Emporium, cunis Hispanis notissimum. 14. ROTTERDAM, met de Engelse taal zeer gelukkig handelende gelegen in Hollands aan de Meiße of Masis de zeer beroemde geboorteplaats van den overheerder der Latijnse taal, Vesidertus Brassus, . . XV. Batavorum LUGDUNUM, artibus famigeratum, medium alveum, inclementia maris obturatum, occupans. 15. Het geliefde LEIDEN, troetelkind van Hollands op de Rijn, XVI. AMSTELDAM (sunt Anadyomenes facie) salsis et fluisbus emergentem, in intimis Batavi finus faucibus, in colpa palustris et molli fitam, Amsveld fluviorum famous urbem; olim piscatorum pauperrimorum refugium, jam verus emporium, cui (ut adorandus desc) totius Orbis regiones divitias & delicias suas offerunt. 16. Het scheepvaartrijk AMSTELDAM, gelegen aan de Amstel in het midden van de zeeboezem, naar het getij van het water het te genoemen was eertijds alleen een verzaameling van arme visser hutten, en nu een Stad, waarin alle de landgeschappen des werelds hun vruchten, waarfen, en rijkdommen toe stelen. XVII. Amstelodamenstimmung quin et singularis hodiernum vestitum. 17. Kleederdracht zedige en nederige Nederlanders. XVIII. HAFNIA, D.; regiam, in Zelandia insula collocatam; cuius arsenalum, Martis officina, quantitate ordinem & apparatu, omnibus propiis praestitur. . 18. KOPPENHAVEN, de voornaamste plaats van Deenmark, op het eiland Zeeland, de hoofdresidium van dat rijk. XIX. STOCKHOLM, Suecorum nobilissima urbs, palis ligneis, in salinas maritimas merces distat, rupibus exquisitis et scopulis vestita, luperftrum. XX. Stockholmius velut masculus. 20. Zweedse Kleeding. XXI. GEDANUM, five Vmiscurii, Pomerania & Ecrujskie conspicuous limitem ad emporium munitionibus optime custoditum, totius Europae horreum. 21. DANSK, die bloeiende Koop-stad aan de rivier de Weichel, op de scheiding van Vomeren en Pruissen. XXII. ARCHANGELOPOLIS Etnum archangeli (nempe Michaelis) quoque dictum, in ipso Duina fluminis ostio Rusurum seligem emporium, Moscovitarum histrum vestitum. 22. ARCHANGEL, de voornaamste en machtige stad der Russen, aan de Witte Zee, op de mond van de rivier Duina. Kleedingen der Russen en Moskovieten. XXIII. CRACOVIAM, Sarmatia regina, ad Vistulum fluvium in rupe extrudata arce, per amoenos situs collocatam. 23. KRAKOW, het hof van de Koning van Polen, midden in het landschap verwijderd, gelegen aan gemelde Weichsel. XXIV. PRAAGM (antiquorum Moraviae) regni Bohemici caput insignis, Silemium fluvio incumbens, superiorum exculorum bellis celeberrimum. 24. PRAAG, het hoofd van het Bohemerische rijk, liggend op de rivier, die niet heel ver van deze stad, in de Elbe loopt. XXV. VIENNAE, capitale Austriae, sacrum Romanum imperii sedem, Germanorum decus, Ruberia ornamentum, in ipsa Danubii ripa situm, de Turcarum furiosis ipsus ultibus nuperrime feliciter triumphantem. 25. WIEN, of WEENEN, de zetel des Heiligen Roomse Rijks, de praal van Duitsland, en de roem van Oostenrijk, gelegen aan den Donau, een stad die hoog onlangs, zo manhaftig, de Turkenwapenen van haar wallen heeft afgeweerd. XXVI. Viennensium simul & Germanorum laxum vestitum. 26. Gemeene kleding van de Duitse natie, XXVII. BYZANTIUM vetus, olim Constantinopoli stemmitis urbem, tolgo Turcarum terribilem (at Christianorum triumphantium fulminatrices legiones nunc pertingentem) aulam, zd Bospori Thracium. KONSTANTINOPOLEN, gelegen in Romania, aan de Rijkste Zee. Wel eer de rijkstool der Roomse Keizers in het Oosten (gelijk Roomen in het Westen) doch nu des Grooten Turks : zo lang het God de Heere zal believen die Keizer als een zelfverzekerde weelderige christen te gebruiken. XXVIII. Turcarum nobiliorum pretiosum vestitum. Kleeding der aanzienlijkste Turken. EVENING, difcedentes, iam in intra, tates depingimus XXIX. SMYRNA, vetusta, hilaratura reliquas urbem Thracia superantem, hodie tamen (pro dolori) terrae motibus repetitis miserrimae concussa & destructa, ad Melen fluvium, in litore maris finem profundissimo. vestitum, & apparatum militarem. in VII EVENING, trepidendem, Vertonen 1. Het rampzalige; onder de aardbevingen, om vergeten, gelegen aan den Archipel Aanzienlijke kleding, en Turkse wapenrusting. XXX. DERBEND, K^tropatU:, ut supra minoris As^/.€, nobis obcuri nominis, in Derben, hactenus in agro igni opus, ad mare Oxy^/«w, declivis situs conspicuum. DERBEND, een stad gelegen aan de Marmara Zee, en het wijde kruisberge van Kaukasus, XXXI. KOM, (quondam Guriae Ptolomei) antiquam, sed hanc Periam urban, in planicie haud procul a Sals ponestam. KOM, een groote stad midden in Perse, ten westen van de vermaarde koopstad Ispahan. XXXII. SULTANIAM, in propinqua Tigris urbem ruinis, in planicie a Tauri montem, extramuros, Eraky id est vetus, urbem principium. SULTANIA, een kerkelijke stad in Arak of Erak, een gedeelte van Perzie, aan de voet van den welbekende berg Taurus. XXXII. SPAIN, priftcorum Hecatompolis, planam, Partim, five Ararum metro- polim, typificarum turris bellicorum quondam perpessa. S PANIA, een zeer schoon en welbewoond land in Arar. Het hof van de Keizer, vermaard door de ongevallen, waarbij onder andere wapenen, haar overge- komen. XXXIV. MONGUL, regionis cognominis, oppidum primarii, ad aquas in extremo paene y// crepidine. Mongullenfium vestitum, & apparatum militarem. XXXIV. MONGUL, de voornaamste stad van zo genoemd landschap, noordwaarts boven Katay of Noord-Sina (behorende onder de grote Cham en Zuid-Sina gelegen aan de rivier Tartar. Kleeding en Wapenrusting van die van het landschap Mongul. XXXV. HONAN, regionis in China cognominis, urban splendidam, & celeberrimam, in ripa sinistris flummis sitam ut China nobilem magnificum vestitum. HONAN, een befaamde rijksstad in het keizerrijk Sinas, in het landschap vaart, dezelfde naam aandemoofterlijke overdekte hoofd en stad Kaifeng. XXXVI. GUANGDONG, five Kanton, regionis in China maritima cognominis, juxta hic solitum contraaorem fluvium, maximum nimirum emporium, montibus frugiferis amoenissime circumdatum. Chinesum istius tradus insignem vestitum, & apparatum militarem. KANTON, hoofdstad van Guangdong in het zuiderdeel van China, op de rechterzijde van de rivier Ta, daar hij smal wordt, alzo die een weinig lager, door zijn breedte, eer een meer dan een stroom gelijkt. Kleedinge en wapenrusting der inwoners in het landschap Guangdong. XXXVII. BEIJING, regionis Pekingensis planitiae, amnem Peihe, pulchre posuit Chinesum & Omk/YJ/, profugorum commune asylum. 37. KUCHILN, gelegen in het noordelijk deel van Celebeschap, officieel de hoofdplaats van de vluchtelingen van Sina en Korea. XXXVIII. MACASSAR, Celebese infulx, een belangrijke handelsplaats, met name in de tekefytte van de celbiophyllen, een bekend emporium. Op dit moment, een vestiging met een frequente militaire opvatting. Een vermaarde handelsplaats, onder andere voor de Pompijn, Engelsen en Nederlanders, en de Sinezen op het eiland Celebes. Kleedgewaad en gevaarlijk wapentuig van de Makassaren, XXXIX. BATAVIA, de nieuwe stad die door de Kappac en de Sra vroeger was bestuurd, die nu onder het gezag van de Nederlanders valt. Een urbana, ingekermd door een rivier in twee delen. 39. BATAVIA, de gelukkige en bloeiende volkplanting op het eiland Java, vroeger voor het dompen der moerassen, het tuinhaus van het Indische rijk. XL. De vochtige lucht, de zon, en de zuidelijke wind zorgen voor een gemakkelijke en snelle verbinding. 40. De gewaad van de Boegijs, het gebruikelijke kledingstuk. XLI. BANTAM, de felbegeerde metropool van de handel, vroeger stond Bantam voor het zeer vermaarde havendorp op het eiland Java, niet ver van Batavia. XLII. ARAKAN, de stad, tot het gehele rijk een bekend verschil vormend, gelegen aan de rivier Ayartawan, die niet ver van hier, in de Golf van Bengalen loopt. XLIII. BATECALO, Celebense insula, urbium aromatiferarum eminentissima. Batecalo, het kruidenrijk, en het wapentuig der kruidenhandelaars. XLIV. KOLOMBO, Celebense insula, een sterk en geweldig fort, gelegen in een vermaaklijke landbouw, bij een aangename rivier, eigendom van de Portugezen. XLV. COCHIN, in regione Indiae Malabaricae, ad cognominem fluvii primariam civitatem, Beatrix jugo gaudentem. COCHIN, of Kouchino een oude en beroemde stad in het landchap Malabar in India, de grootste naderende stad onder het gebied van de Sijidners die vele pepper uitleverde, wegens haar vele havens en laaggelegen landen ongezond. XLVI. Malabaricum vestitum et militarem apparatum. De kleding en wapens van die van Malabar en Cochin. XLVII. GOLCONDA, (oft de rivier Ganges) incumbebt magnificenti oppidum. GOA, de vermaarde koopstad van Portugal, aan de monden van de rivier Ganges op een klein eilandje gelegen, onder een ongezonde lucht, derhalve het gezondheidshuis van India, zo wel als gemeentelijk genaamd. XLVIII. Goanum nobilissimum vestitum quotidianum. Dagelijkse dragers van de aanzienlijkste van Goa. XLIX. SURAT, (Ptolomaei) regni cognominis, quin imo totius Indiae maximum emporium, quod propter amoenitatem situ, sive magni Mogolis harbamous int incolae. SURAT, een volkrijk handelsstad in Oost-India, aan de vlek-rijke stroom Tigris, of water Indus, en de golf van Cambay, aan de waterkant open, maar aan de landzijde met aarde wallen gestreken, behorende onder het gebied van de grote Mogol. L. Indicum hujus tractatus, modeftum vestitum. Zeedige kleding van de Indiërs, in dit zevende. LI. GAMRON, (dominus de la Valle Kombru diktum) finis Versect vicius olim exiguum. GAMRON, een groot vlek in het landchap Kerman, niet verre van Persia, aan de Perzische Zee gelegen, en deshalve onder het gebied van de grote Mogol. LII. JERUSALEMM, sancta, Judex mediterraneus in collega, non vivit ad inferos decrurum, et solum modo deplorado ruinas, incertis rebus superbiens, sed (surtant Domino) floret, quas ad superora elevarum exibuit. LIV. JERUSALEM, midden in het vrolijke land, op twee heuvelen gelegen, in haar heerlijke stad vertoond; en niet gehakt, na veel verwoestingen is herbouwd: bewaarend van haar oude pracht, anders als elende en pijnhopen, en twijfelachtige overblijfselen, alles een bedpotje voorwerp van verkeerde aanbidders het beklaaglijke Bygeloof. ASIA perge transehebatur in AFRICA altera viae LIII. MEMPHIS sive Babylonem (in Aegypto, totius terra Oaris maximam urbem, ad Nili flumen (ubi hic famosum illud Delta saccre inchoavit) situat: penes quamque Aegyptiaca in adjacentur. Voorgesteld van A SIA vandelende in AFRICA, doen zien: ALKANDAR, bijna de grootste stad van den geheelen aardbodem, in Egypte gelegen aan den Nyl, op een plaats alwaar zich die beroemde rivier tussen twee takken laat zien. Worden de overblijfselen van de oude Pyramiden gezien. ALEXANDRIËN, welke het hof der Ptolemeën en Cleopatra, van de Egyptische koningen, aan de Nyl gelegen, alwaar hij zich in de middag op de kust bevindt. AMARAH, Achiopolis interioris oppidum primarium, mediterranea regni cognominis caput, met excelsom monte, cognominis quota, situ: fieri vinvegis Aegypti hiros & confines, quo destineusto Successione ductus. Bijdrage aan de tekst door C.J. de Geffenaar. 55- AM A R a 5 een voornamste plaats midden in opper Ethiopië, genaamd; jaar in de kinderen en bloed - verwanten van der koningen en der houden, en bewaard worden, tot aan des regerders overlijden; alwaar men zyn erfgenamen en navolger in het rijk, met groote plechtigheden daar uitgehaald. LVI. MOZAMBIQUE, cognominis infula (in Maginet flumen, oft ic podtau tarum infularum maxima: ) regnum. Het fort van DAUPHINE, de voornamste stad in hetzelfde loper Ethiopië, tegenover de eilanden die de mond van de rivier Maginaat vormen en wapenrusting der Morren van dit geweld. LVI. PHILIPPINUM, infula maagd (qua Cerca Philinio, Ptolomée) locum primarium Gallorum, infiniur S. Laurentii (via Aegyptiaca) incolarum vestium. Het fort van DAUPHINE, de voornamste stad in de Ethiopische zee. Kleeding en toebehoren van die van Madagaskar. LVIIL RONDE, SPEI fanioseum &c praetorium &c juxta illud F-^-' Acutumque &c monaxon.o\ \: -y nec non Adenjam quadratam &c Leonum cunabula vestiiorum scopum; montes navigantibus notissimos. KABO de BOMA ESPERANCA, de uiterste uithoek van het zuiderland van Afrika, eerst in het jaar 1493 onbekend, en in 1497 te boven gezien, bevindend tussen de Naald-kaap en de Kaap de Goede Hoop, gelegend ten zuiden genoemde uithoeken, en de Tafelberg, de Leeuwin-berg, en de Windberg, onder welke gebogen te schone baaien of inwijken liggen, doch geen schone als de Tafelbaai. MAURUM, circa haec promontoria, squallidum & abominabilem amiculum. Mishandeling en afschuwelijke toebehoren van de Hottentotten, die in deze uithoeken wonen. LX. Antropophagorum Hottentorum, sive Caferorum inmanem esitiam. 60. Gruvvzaame verwedijdheid der menscheneters of der binnenlandse AfrikaAnhi aan gemelde uithoeken. LXI. CONGO, regni cognominis civitarem insignem, mare caethiopicum et ca. Zahe flumen, Matirimim lUuis regionis vestitum & apparatum insularum. 61. CONGO, een rijksstad aan de Ethiopische zee, ontrent de rivier Zaire. Kleeding en wapenrusting der Moren in het koninkrijk Congo. LXII. LOVANGO, regni cognominis monumentum inexpugnabile, ad mare Ethiopicum j inter Zaire flumen & promontorium Nigrum: cujus incolas olim vocavere Bramas. 62. LOVANGO, een stad aan de Ethiopische zee, in het koninkrijk van Congo, tussen den uithoek Negro en de rivier Zaire. LXIII. Mauryum illius tractus amicum & apparatum militarem. 63. Dedrecht der Moren in die landstreek. LXIV. BENIN, regni cognominis, ad cognominem fluvium, urbem magnam & bene habitatam. Beninestum vestitum, ornamentum & militarem apparatum. 64. BENIN, de welbewoonde hoofdstad van het koninkrijk van gelijknaam aan de Ethiopische zee. Kleeding van die van Benin. LXV. Auriferum Guinea del Minam, ad sodinis et distat j sive S. Georgiopolum maritimum, ad Benin fluvium, in terminis: Lusitanicum munitionem. 65. Het kasteel van de MYN, gelegen in het goudrijke land, niet ver van de uithoek Kaho de zuidelijke punt. LXVI. MAROCCO, (Bocanum Hemtrum Ptolomei) regni cognominis metropoli, in planicie, haud procul ab Atlante monte, positum: totius Baeticus nobilissimum oppidum. 66. Het koninklijk hof, en een groot deel van de veruitgezette stad MAROCCO, binnen in het land gelegen, niet ver van den vermaarden berg Atlas. LXVII. Maroccensium vestitum & militarem apparatum. 67. Kleeding en wapenrusting der landslieden. LXVIII SALAM (Ptolomaeo dictum regnum) regio vetustissima oppidum, inter quod & civitatem (Opidum Ptolomaei) Baragya fluvius in oceanum secat : maritimis polis refertam urbem. 68. Heta roofnevel: SALE, iii het koninkrijk van Fez, aandere rivier Baragya, zuchten LXIX/ZILI AM, Romani conditio castrum maritimum, nobile regionis Elhabad, in regno iv^, ejusque oppidum. 69. ARZILLE, een oude stad in hetzelfde koninkrijk, aan de Spaanse zee. INGIN (Julius Traductio in antiquis nummis Bomanorum quoque maritima castrum), juxta Hermilii freria angulis : Mauretania Tingitana quondam metropolis, nunc ruinis sua tumulatam. TANGER, een oude stad in genoemd koninkrijk, aan de Straat van Gibraltar, nu ten gevoelde verdelgd. ALGERIAM (sul, hodie Cesarium Julium, antiquorum) ad mediterraneum mare, Mauretania caput piratarum nunc perniciosissimas latebras: Gallorum globis ignivomis nuper conquastatam. ALGIER, de zeeroofvermaarde schuilplaats, vermakelijk landelijk dorp aan de Middellandse zee, tegenover het eiland Sardina geleegen : onlangs door de Italianen gebombardeerd. ALGERI, vestiging & ornamentum pulchrum. Dervis, dagelijkschelijke kleding. GIGERI, ad mediterraneum mare inter Algeri et Bugiam, Gallorum fatale sepulcrum. GIGERI, de Fransen kerkhof, een koosjerijk dorp in Barbarijn, nabij aan de Middellandse zee, in de landstreek Gigeli : bij hetwelke een oud kafteelop is gelegen. THUNIA, (hodie in Livio, Straboni, & Plinio notam) decimatissima Carthaginiensis ruinis vicinae juxta Goutette lacus delitescentem & maritimis manibus difficulissima. Tunis, de zee-rovers favored woonplaats, aan de Middellandse Zee, aan het meer Goltia, niet ver van de overblijfselen van het vervloeste Kardino. LXXV. Tunetamum convenientem vestitithi; 75. Welvoeglijke kleeding der Tunetaanen, LXXVI. TRIPOLI Numidiae, ? toeloop. Ltptin stagnam Imperialis Seisun Sigeri patriam, ad mediterraneum mare, in planities sitam pyratarum victoriis superbam. 76. TRIPOLI de Barbarij, een gevaarlijk roofnest aan de Middellandse Zee te hebben- de een schobben haven. Ten ique AFRICA in AMERICA infestatius, definites LXXVII. Americanorum (qui circa freta DAVIDIS & HUDSON, propter hydarnia maritima vix respirant) victum & amictum. Et in der bij AFRICA en van der AMERIKA, beiden daders 77. Endeeligste koeting, van die van de zee DAVIS en HUDSON, wegens de streng koude bijna onbewoonbaar. LXXVIII. AMSTERDAM recens (Blamaxima civitatis, Anstelarum sive idem dictum) Hollandiae metropolis, America Mexicana civilis, situata oppidum. 78. AMSTERDAM, een steden in Noord-Amerika als Nieuw-Iork genaamd, toen dit land, in de oorlog tegen de Engelsen, zich aan haar overgaf. LXXIX. Amicabilis et horum amicus pellitutur. 79. In AMSTERDAM, in het gebouw gekleed. , LXXX. MEXICO Quia: prius renuntiavit Indis ditas, Hispania nova, ex Litoralis lacus structam marepoham maximam mediterraneum, 80. Het oude MEXIKO, de vermaarde aartsbischopstad in Tenis Spanje, het binnengebied van het land, gelegen aan het zoute meer Lagunitas, het jaar 1620, ja-smede in een overstromende watervloed verdronken, doch naderhand herbouwd en nu vree tot een schone stad als hier is afgebeeld. LXXXI. AQUAPULCO, in Acapulco, situm ad mare pacificum, quondam portu industriae gaudens civica. 81. AKAPULCO, met een stad in Nieuw Spanje, zeer genoegzaam en legerdansend aan de kust. Mars aan de Zuiderzee: leggend, op een uitstekend hoogte voor de stroom, met vloot. 82. FRANCISCI de Campeche, een welbekende haven, in het landchap Campeche, met een ondiepe haven aan de rand van de zee, enzovoort, naam ontleend aan het blik op het hout. 83. HAVANA, een vermaarde en sterke haven, in Noord-Amerika, op het eiland Cuba, ongeveer tussen het vasteland van Florida en de Golf van Mexico, door de Spanjaarden bevolkt, enzovoort. 84. Spaanse kleding van de Havana's. 85. S. DOMINGO, een stad in Midden-Amerika, op het eiland Hispaniola, in het jaar 1494 gebouwd, aan de zuidzijde van de zee, en aan de oostzijde van de rivier Ozama, de voortref van het eiland, bevelend. 86. D. JOHANNIS de Puerto Rico, een stad: een beroemde stad, in de Caribische eilanden, niet een edele stad. 86. JUAN de PORTO RIKO, een stad op een eiland na S, Jan ook genaamd. In de Noordzee, tufthten Hebriden, aan de Kariïtische eilanden, hebbende nevens de mond van de haven, op een hoogte, de sterkte Morro campo van deze omringt. 87. Kleeding van zeldzame soort van die van Porta Riko. 88. Planters van tabak en suiker, in de BARBADOS, de Caribische eilanden, maximaal oostelijk. 89. Engelse planters en tabak-planters aan de BARBADOS, in de tweede orde, het officiële van de Caribische eilanden, hebbende wegens veel uitvindingen, ontelbare reeën, doch in een zandige inhoorct een goeden anker grond. 90. NOMINE de DIVI, een steden aan de kust van Amerika, in de Noordzee, middendelen in een groot boos, op een plaatselijke moerassige grond, werd in het jaar 1590, wegens des westen ongezondheid, wees: en ledig gebleven. 91. PANAMA, een vermaarde koopstad in Zuid-Amerika, op dezelfde smalle landstreken, in hetzelfde landbeschapschap, aan de Zuidzee, doch acht barre bevolkt door zeker mensen. 92. CARTHAGENA, met de bijnaam, regionis Panamensis pulcherrimus portus (quo nacimur Septentrionali), illustere stad. 93. Kleedingenwapentuin van die van Cartagena. 94. OLINDA, de hoofdplaats van het landchap van die naam, in Zuid-Amerika, aan de rivier de Magdalena, bens een stad bekend. Fernambuco (datis, demond der helle) een Gid in Zuid Amerika, in het zuidelijke deel van Brazilië, bij de vier Beheartke, of Biblicari: aan de landzijde tegenover steile met kreupelbos begroeide heuvelen ontoegangelijk, aan de zee-kant met aarde wallen verzien. Fernambucoense vettitum Hispanicum, Spanische kleeding van die van Fernambuco, S. AUGUSTIN promontorium, in Brazilië, deel van Fernambuco, Hominum istius trasticus ridiculus, Kabaar S. AUGUSTIN, een hooge uithoek in het gebied van genoemde Fernambuco, bij de rivier Poyuca, Kluchtige optreden van die van gemelde uithoek, FORMOSA SERINHAMA, Meridionalis America, in Brazilië, in de stam, aan de Serinhama rivier, preamtone stad. FORMOSA SERINHAMA, een stad in Brazilië, op een vermaakelijk grond gelegen aan de rivier Serinhama, dertien mijlen van het Reep, S. SALVATORIS in Brazilië, stad omringd door heuvels en gelegen aan de uitsteekende punt, in de inwijking van de vermaarde zeeboezem Baai van los Santos, POTOSI, Peruans, in Meridionalis, aan de benaming Montium argentiferrim, radices, positam civitatem. POTOSI, een welbewoonde stad in Zuid-Amerika in het landschap Peru, aan de voet van de wijde kruising zilverberg Potosi, Peruanorum, hujus, trasticus vestitus, ornatumque rarum, et magnificent appareat. Vederrijke verzekeringen en zeldzame wapens der Peruanen, in deze landstreek, CALAO de locutio in insula, in Perua regionis urbi objecae peramoenem portum memorabilem. CALAO de LIMA, een vaste plaats op het eiland de Kalao, een eilandje in Zuid-Amerika, tegenover de stad Los Reinos of Lima, gelegen in het landschap van Peru. Vreemde vereringen en wapens van de wilden in dit geweld, LODOLPHS MIDDELBURG, D, Groningen, FINI. I r I n i i r R I ■ll>il I i Early Europeon Books, CopyrightO 201 1 ProQuest ILC. mm' II! I I » m 1 m II' illli!: ,mkl,|ke Bibliolheek, Images reproduced by courtesy of Koninkli|ke Bibliotheek, i i I. 