title: Annales Academici
creator: None
text: Waar zou ik eindigen wilde ik alles opsommen wat onze stad, en zij alleen, z66 vereenigd bezit tot ontwikkeling van den geest en tot aan* kweeking van bekwame mannen in allerlei vakkenP Waren er maar, die al, wat daajruit te leeren is, ook werkelijk aan den Student hadden te onderwijzen ! Door de uitstekende mannen evenwel aan de Klinische School verbonden is het getal leeraren in de Medicijnen en de vakken daartoe behoorende reeds zoo groot of grooter dan aan onze Universiteiten. — Maar liever dan nog meer op te sommen keer ik terug tot het punt van waar ik uitging en dat ons hier vooral belang inboezemt: de toekomst van. ons Athenaeum. Er ligt in dat Athenaeum eene kracht. Het had zich in die rampzalige dagen toen wij hadden opgehouden eene natie te heeten staande gehouden, terwijl Universiteiten, Franeker, Harderwijk, moesten bezwijken. Later uit haren doodslaap opgewekt, konden deze, hoewel door den Staat on- derhouden, toch haar kwijnend leven niet rekken. Ons Athenaeum, hoe- zeer door den Staat wel verre van onderhouden niet eens ondersteund, heeft zich onder omstandigheden niet begunstigend maar afschrikkend voor de Studenten zelfs eenigzins uitgebreid. Het staat wel niet op dien trap, waarop instellingen voor Hooger Onderwijs thans staan moeten — men veroorlove mij rondborstig voor mijn gevoelen uit te komen — de ver- deeling van arbeid is ook toegepast op de wetenschappen : door onderschei- ding en splitsing heeft men dat, wat de mensch weten kan, grondiger maar ook omslagtiger, neen! in meer juiste grenzen beperkt, rijker en dieper in toepassing gemaakt Aan sommige, aan de meeste Hoogleeraren is te veel opgedragen: zij moeten hunne aandacht te zeer verdeelen. Maar Digitized by Google 238 HUGO BEIJERMAN toch, ons AtheDaeum staat en bestaat nog. Aanmatigend zou het zijp, hier aan individuele verdienste te denken. Neenl De oorzaak daarvan ligt in de kracht die de plaatselijke omstandigheden aanbieden. Amsterdam is een centraal punt, en zulke punten worden — wij merkten het reeds op — tegenwoordig bij voorkeur gevorderd voor het Hooger Onderwijs. Niet dat veel onderwijs ook niet elders in ons land zeer voortreffeiijk zou kunnen gegeven worden: het wordt elders voortreffelijk gegeven. Elk het zijne, ook in de eer. Maar wat is hier niet veei bijeenl Studenten zou- den herwaarts samenvloeijen , als maar geen belemmeringen bestonden. Het is de roeping van Amsterdam geweest de pijler te zijn waar het vaderland op steunde. 't Was Amsterdam dat grootendeels de vloten be- taalde waarmede de Trompen en db Ruitbr den naijverigen Engelschman , 't was Amsterdam dat grootendeels de legers onderhield waarmede een WiLLEM III den heerschzuchtigen Lodewijk XIV het tot Aier ioe en niet verder aankondigden. Er was een tijd toen diezelfde Willem, na met Amsterdams goedvinden en hulp de Britten van het despotisme verlost te hebben, burgemeester Witsen naar Londen uitnoodigde, om daardoor aan Europa te toonen , dat hij deze stad te vriend had en dus geen vijand ter wereld behoefde te duchten. Er was een tijd toen dat niet geheel buiten- sporig maar van diepen allegorischen zin was» dat, jal Atlas de wereld torschte, maar 't stadhuis hier op den Dam Atlas. — Toen werd Amster- dam van heerschzucht beschuldigd en van aanmatiging. Mogelijk ook wel omdat zulks van erkentelijkheid kon ontslaan of zelfs ondankbaarheid ver- bloemen. Maar die dagen zijn voorbij. Ook die dagen zijn voorbij toen hier de wereldmarkt gehouden werd en Amsterdam den wereldhandel beheerschte. Maar die dagen mogen voorbij zijn om nimmer weder te keeren^ nog is Amsterdam eene heerlijke stad, vol kracht en vol hulpmiddelen. Am- sterdam telt, Goddankl nog zeer vele achtingwaardige » nog zeer vele rijke burgers \ er heerscht onder hen eendragt en welwillendheid. Die geest begint meer en meer levendig en wakker te worden, die de behoeften van den tijd begrijpt. Zien vnj niet dat alles wat onze overzeesche bezittingen betreft meer en meer de aandacht trekt ! ZuIIen wij niet eerstdaags ergens hier ter stede een paleis voor volksvlijt zien opstijgen! Maar al te gelukkig als Digitized by Google REDEVOERING. 239 de stad die kracht en die hulpmiddelen , als zij ai hare voorregten kent en weet te \raarderen ! Maar dat mag Amsterdam ook niet verzoimen of de straf kon ligt volgen, Het mag vooral zich niet aan zulk verzuim schuldig maken waar 't belang van geheel ons vaderland roept. ' Onder* groote lasten gaat vooral sedert kort de nijvere burgerij gebukt. Ik spreek hier bij eene feestelijke gelegenheid en wil dus geen snaar laten klinken die als wanklank, die niet wel zou luiden. Wij allen weten^ dat gij , voor het welzijn van Amsterdams ingezetenen naauwlettend bezorgde Raad! en dat iiw zoo welwillende en menschlievende Voorzitter niets vuri- ger wenscht, dan de burgerij van zulke lasten ontheven en in voorspoed ' bloeijende .te zien ; maar als de horizont nevelachtig wordt en zwarte wol- ken zich aan het luchtruim samenpressen , zal dan de ervaren stuurman niet angstvallig toezien en alles aanwenden om in tijds te zorgen ? Zal nu elk , die het wel met deze stad meent , Riet zoo veel hij maar kan , niet alles beproeven om nieuwe hulpmiddelen aan te schaffen , nieuwe bron- nen . van welvaart te openen , of de bestaande ruimer te doen vloeijen ? Kan uitbreiding van ons Athenaeum niet al mede een van die bronnen 'wordeni^ De oprigters van het in zestienhonderdtweeendertig zoo eenvoudig AChenaeum worden, en te regt, deswegen geprezen; maar de uitbreiding daatvan is thans even zeer eene behoefte van onzen tijd als de oprigting destijds eene behoefte was. Zou het zoo onwaarschijnlijk zijn , dat bij die- ^per ingrijpen van onze Instelling in het Hooger Onderwijs vele vermo- genden- van elders zich hier kwamen vestigen om van een centraal punt yan geleerdheid genot te hebben ? Dagelijks toonen zoo velen hier door bnderscheidende bejegening , dat zij de mannen van wetenschap op prijs , stellen. Zidken » nieuw aangekomen , zouden dus in hun oog zeker regt -welkbm zijn. Ook de menigvuldige Maatschappijen en Genootschappen zouden zeker niet ongaame het getal vergroot zien van die hun licht daar ^ laten schijnen * zoo als vele professoren zulks thans reeds pogen te doen. . Handel trekt handel; zoo ook de wetenschap wetenschap: waar uitstekende mwnen of zelfs maar geleerden zijn willen er meer wezen ; vooral wanneer daar al de toestd yoor onderzoek is. Getuigeu zoo vele geleerde Genoot- ' schappen , die hier thans reeds werkzaam zijn en waarvan ik voor de *; Medicijnen alleen wil noemen de Nederlandschei Maat8chappij tot hemr* Digitized by Google 240 HUGO B£IJERMAN derinff der geneeshuMt en het Genootschap ter bevordering van geneea- en heelhunde. Maar gesteld, Amsterdam ware van oordeel, dat het voor zich geen nieuwe hulpbronnen behoeft; dat de stads schatkist geen uitgaven gedoogt; dat het nu toch wel wat aanmatigend zou zijn, eenige begunstiging voor de wetenschappen f een grooter aandeel in 't Hooger Onderwijs voor de Hoofdstad te vragen: Amsterdam schijnt door die vroegere beschuldiging schuchter geworden, maar waarlijk het is niet aanmatigend, ook al durfde het zoo iets vragen; — wil deze sedert lang te regt vermaarde stad dan ook afstand doen van den alouden roem, dat zij de pijler was, waarop Nederland steundeP Wilde Amsterdam dat vroeger wel zijn als 't op de verdediging of de verrijking van 't vaderland aankwam, maar thans niet waar het slechts de veredeling van den geest, 't vooruitzetlen der weten- schap in Nederland betreft? — Alle bevoegden in den lande, mits zij tevens onpartijdigen zijn , zuUen Amsterdam verzoeken , dat het zich ver- waardige meer en meer een centraal punt voor allerlei wetenschap te wor- den en door de wetenschap voor allerlei Industrie. — Maar ik schaamde mij bijna toen ik die beleedigende onderstelling uitsprak. Neenl Amster- dam wil en kan nog eens weder de pijler worden waarop Nederland steunt, maar nu niet meer in 't stoffelijke , niet meer in krijgsgeweld of 't opeen- stapelen van schatten, maar in het aankweeken en bevorderen van de nuttigste kundigheden. Z66 heiligt het zijn eigen belang door 't belang van 't vaderland daaraan vast te knoopen. Amsterdam wacht den aan- drang van die bevoegden niet af ; het streeft vooruit om zijn' invloed tot zulk een heerlijk werk te gebruiken. En ook de wetgever treedt gaame toe. Hij wenscht niets liever — ik spreek van hem, die zijne roeping verstaat — dan partij te trekken ten algemeenen nutte van 't geen Amsterdam heeft. Zelfs de zilveren toover- roede in de hand van een' vorstelijken Merlijn zou niet in staat zijn , alles overal aan te schaffen en te plaatsen, want het verblijft alleen in groote steden; hoeveel te liever zal onze wetgever» die zulk een tooverstaf niet bezit, met kleine middelen veel uitwerken. Zietdaar onze mogelijke toekomst. Ik bedrieg mij of zij kan feestelijk stemmen. Digitized by Google REDEVOERING. 241 Ambtgenooten ! Met kalmte die, en elke toekomst verbeid. Gij zolt u, hoedanig deze ook zij, niets te wijten hebben. Studenten ! feest gevierd met blijde harten. Moge hetgeen ik* u ga be- kend maken» uwe aangename stemming nog verhoogen; maar dat is aan geen twijfel onderhevig, het zal u welgevallig zijn. Gij gaaft immers, — reeds prees ik u deswegen, en ik was daarbij de tolk mijner Ambtgenoo- ten — aan ons feest door dit uur een geletterd karakter. Wel nui de Frofessoren van het Athenaeum en van de Seminarien hebben gemeend, dat zij van hunnen kant geen blijk van.deeheming konden toonen u aan- genamer en tevens de hoogere bedoeling van het feest beter kenschetsende , dan door onder zich bijeen te brengen eene som van omtrent zevenhonderd gulden. Daarvoor willen wij de Stads-bibliotheek die voor u open staat verrijken. Wij willen dat niet door het een of ander prachtwerk, meestal meer tot praal dan tot wezenlijk nut, maar door het aanschaffen van vele boeken in verschillende vakken opzettelijk uitgekozen om u bij uwe studien van dienst te zijn. Nog eens dan, vrolijk feest gevierd en daarna de studien weder met vernieuwden lust opgevat om dat eenmaal te verwezenlijken , dat wat gij zijt, de hoop des vaderlands. Moge de gever van alle goeds elks pogingen ten goede bekroonen. 31 Digitized by Google Digitized by Google ATHENAEUM DAVENTRIENSE. 31* Digitized by Google Digitized by Google NOMINA PROFESSORUM ET LECTORIS aui A.'d. XVI FEBK. CIOIOCCCLVI A, D. XVI FEBB. CIOIOCCCVII DQGSNDI MXJNUS OBISRUNT IN ILLUSTRI ATHENAEO DAVENTRIENSL V. 8. IL TAM Dn WILLIOBN» Mathes. et Phys. Frot, h. t. Rector MagH. l. VBBBUBO» TheoL et Doctrin. Moralis Prof. honorarios. P. BOSSCHA» Litt. Antiq. Prof. honorarios. I. DUTMAEB VA» TWIST, lur. Prof. ^ M. L COP, Chemiae Prof. I. TAN VLOTEN, Litt. Belg. et Hist. Patriae Piof. L. KULDEB, Botan., GeoL et Oecon. roralis Prof. E. L KIEHL, Litt Antiq. Prof. L L METZLAB» Litt. Hebr. et Antiq. Prof. extraord. s. SUSAN, Litt HocL Lector. Digitized by Google ORDO LECTIONUM HABBNDABUX IN ILLUSTRI DAVENTRIAE ATHENAEO, A. D. XV SEPT. A. CDDCOCLVI USQUB AD FERIAS ABSTIVAS A. CfDIdCCCLViL Rbctorb Maon, V. S. M. van der WILLIGBN. V. S. M. VAN DBR WiLLioEN , Moth. Mog. PAU. Nat. Doct. Ma- theseos et Piyeicee Profeeeor, h. t Bector Mofiii^ltcue ,lBlemeatA Geometriae docebit diebas Martis, Mercimi et Veiieris« hora matutina VIII. Arithmeticam miiversalem, diebus Mercurii, hora IX. lovis , hora VIII. Veneris, hora f . . . IX. Physicam experimentalem, diebosMartb, Mercarii, loviset Veneris, hora post meridiem I. Mechanicam analyticam , diebus Lunae et lovis , hora vespertina VII. Calculum differentialem , diebus Martis et lovis, hora ... IX. Mechanicam, quam appUcatam vocant, die Veneris, hora • . X. Publieas quasdam habebit lectiones de electro-magnetismo eiusque applicationibus die Satumi , hora vespertina . . . VIII. quas autem inchoabit die postea indicanda. Iacobus Vbrburo, TAeol. Doct. , Litteraturae Orientalis, Theologiae et Doctrinae Moralis Pro/eesor ionorariue , si qui sint Athenaei cives , qui ad studia sua dirigenda ipsius opem in iis , quas professus est, literis, adhuc desiderent, iliorum desiderio satis- facere, quantum poterit, haud recusabit. Digitized by Google ORDO LECTIONUM. 247 ?• BosscHA , PhU. Theor. Mag. Litt. Hum. et lur. Utriusq. Doct. , ProfesBor hanorarius, Historiam recentiorem explicabit, aut aliquam veterum literarum partem tractabit horis cum auditoribus conveniendis. Praeterea historiam Europae inde a morte Gulielmi III, Brit- tanniae regis , tradere perget lingua vemacula , lectionibus in Auditorio publice habendis, tempore postea indicando. 1. DuTMAEB VAN TwiST, luT. Bom. et Hodiemi Doctor, lur. Pro/eesor, Institutiones lustinianeas explicabit diebus Lunae, Martis , Mercurii et lovis , hora }^ Historiam luris Romani tradet diebus Lunae, Martis, Mer* curii et lovis, hora XI. Encyclopaediam iuris docebit diebus Lunae et lovis, hora ... IX. lus Naturae exponet diebus Martis, hora IX. et Veneris, hora X. Oeconomiae politicae prindpia tradet diebus Lunae et Mer- curii , hora XII. Selecta iuris mercatorii capita expcmet hora auditoribus sibi- que commoda. M. I. Cop, Math. Mag. Phil. Nat. Doct., Chemiae Profeesor, Chemiam corporum anorganicorum docebit diebus Lunae, Martis et lovis , hora IX. Chemiam corporum organicorum tradet diebus Lunae , Martis et lovis , hora X. De arte pharmaceutica disseret die Mercurii, hora IX. Technologiam chemicam tractabit, diebus et horis auditori- bus commodis. Chemiam phjsiologicam aut Chemiae forensis capita selecta tradere paratus est. Chemiam analyticam docens quotidie exercitia moderabitur in laboratorio , ubi experientibus praesto erit 6« I. Iacobson , A.B.fil. Provectiorum oolloquiis pharmaoeuticis praeerit hora dein constituenda. Digitized by Google 248 ORDO LECTIONUM. 1. VAN Vloten , l^Aeol. Doct., Litt. Belg. et Hist. Patriae Professor, Hiatoriam patriae et litterarum Neerlandicaram inde a pace Monasteriensi ad pacem Ultraiectinam tradet diebus Martis, Mercurii et lovis, hora VIII. Historiam institutionum patriae civilium et politicarum tradet diebus Lunae et Veneris, hora IX. Grammaticam Neerlandicam et praecepta stili bene Neer- landici docebit diebus Martis, Mercurii et Yeneris, hora I. Exercitia oratoria moderabitur die lovis , hora XII et I. Grammaticam Gothicam et Grammaticam litterasque Anglo- saxonicas provectioribus tradet horis postea statuendis. Logicam docebit die Lunae, hora VIII. et die Veneris, hora . • , X. Publicas lectiones de Tumuituum Neerlandicorum Seculi XVI Historia habebit decimo quinto quoque die Satumi, hora vespertina VII. L. Mdldeb, Math. Mag.^ Phil. Nat. Doct.^ Botanices, Geoloyiae et Oeconomiae ruralie Prqfeseor, Botanicem generalem: a. Morphologiam plantarum docebit diebus Martis et Mercurii, hora XIL b. Anatomen et physiologiam plantarum diebus Martis et Mercurii, hora XI. Botanicem specialem (phytographiam plantarum et botanicem systematicam) exponet die lovis, horis XletXU. Favente coeli temperie , cum discipulis excursiones botanicas moderabitur. Pharmacognosin tradet die Saturni, horis X et XI. Geologiae capita selecta tradere paratus est die Veneris, hora XI. Oeconomiam ruralem docebit diebus Martis, Mercurii, lovis et Veneris, hora X. Artem mercium dignoscendarum (warenkennis) exponet diebus Veneris et Saturni, hora XJI. Digitized by Google ORDO LECTIONUM. 249 E. I. EiEHL^ PAiL Theor. Mag. lAtL Hum. Doct, lAtterarum Antiquarum Pr(/<?^^or ^ Xenophontis Hellenicorum librum ter- tium^ selecta e Ljsia, Theophrasto et Herodoto interpretabitur diebus Lunae^ Martis, Mercurii et lovis^ hora XI. Ciceronis Divinationem in Caecilium y et in Verrem actionem priorem et Accusationis libros I^ II et Y diebus Lunae^ Mercurii» Martis et lovis, hora X. Antiquitates Komanas tradet diebus Lunae, hora I. Martis et lovis, hora IX. et Veneris , hora ....*..••. X. Historiam Romanam tradet diebus Lunae, Martis, Mercurii et Veneris, hora XII. CoIIoquia Latina moderabitur , octavo quoque die, hora audi- toribus commoda. I. I. Metzlab, Litt. Hehr. et Jntiquitatia Prof. emtraord.^ Elementa linguae Hebraeae docebit diebus Lunae et lovis, hora . ; IX. Librum loeua explicabit diebus Mercurii, hora XI. et Veneris, hora VIII. De antiquitate Hebraea lectiones habebit diebus Lunae, hora VIII. et lovis, hora VIII, Loca quaedam selecta V. F. tractabit tempore postea ihdi- cando. S. SusAN, lAtterarum Hodiemarum Lector, Athenaei civium , qui Litteras Germanicas, Anglicas, ItaUcas et Gallicas sibi tradi cupient, desiderio lubens satisfaciet. Idem cum auditoribus de tragoedia anglica, Hamlet, Prince of Lenmark , hy William Shakespeare inscripta, ad ductum editionis, quam curavit, disseret. 82 Digitized by Google 250 ORDO LEGTIONUM. Disciplinae mathematicae et physicae , litterae Belgicae et hi- storia patriae, omnesque doctrinae, quae alumnis Athenaei linguae Latinae non peritis utiles esse possunt» sermone tra- dentur vernaculo. Bibliotheca Athenaei unicuique patebit die Mercurii , horis . • . I — IV. et Satumi, horis XI — II. feriarum autem' tempore die Mercurii, horis II — IV. Laboratorium chemicum, herbarium, apotheca mercium et mu- seum physicum inspici  booli ts under no circuinstftiiGe* fo be t«kei] froin tbe Buxldinfl 1 t- lutn* ij#. 