title: Annales Academici / Hagae-Comitis
creator: Rijksuniversiteit te Leiden
text: Geen wonder dan, dat de Verzorgers deze Doorluchtige School, die niet slechts zelve allen zijne leerlingen geweest zijn, maar die ook de eer hebben aan het hoofd te staan van eenere instelling, welke kweekelingen het eenmaal waren, bij zijn afsterven aan zijne nagedachtenis een meer dan dagelijksch eerbetoon wenschten te wijden, niet tot een uitbazuining van zijn lof, die de Overledene niet verlangd zoude hebben, maar ten blijk van een dankbaarheid en liefde, die hij nimmer versmaad heeft. Geen wonder dan, dat ook niemand onder jullie dit zal bevreemden, zo kan het ook enigzins strekken om de keuze te verklaren van den redenaar, die gewis niet de waardigste noch de meest geschikte is; maar die, gelijk hij voor niemand wil onder- doen in liefde en eerbied voor de nagedachtenis zijns onvergetelijke Leermeesters, het ook geensind van zich kon verkrijgen, het volbrengen eener lijkplicht, hem door al te toegevende Ambtgenooten opgedragen, af te wijzen, door te weigeren, om de geheiligde schatting van hulde en dankbaarheid te betalen, welke wij aan den Man, die ons ontviel, zo onbetwistbaar verschuldigd zijn. Indien dus een bescheidene zelfkennis, een juiste waardering van onvoldoende talenten, hem het spreken aan deze plaats, en wel bij een gelegenheid als de tegenwoordige, moest ont- raden, dat besef heeft ondergedaan voor het gevoel van eerbied en erkentenis, dat hem een wellicht vermetele poging gebood; en gij zult alzoo, Mijn Hoorders, den zwakken redenaar wel willen vergeten voor den dankbaren leerling. De spreker die voor U optrad mag het dierbare lijkstel met bevende handen brengen, hij zal, vertrouw ik, verschooning vinden, dewijl een onmiskenbare roeping hem noopte, om in dit eerwaardig gebouw anderen, meer waardig dan hij, met woord en voorbeeld voor te gaan. Het tijdvak, waarin zich ons leven beweegt, is doorgaans van beslissende invloed op de vorming van onzen geest, op de ontwikkeling van onze vermogens, op de richting, die onze werkzaamheid aanneemt naar buiten. Veelbeteekenend was de tijd, waarin van Lenneke het levenslicht aanzag. Gedurende de achttiende eeuw — een eeuw, die onze landen en stadgenoten zoo groote rijkdommen zag bijeenbrengen — had de inzameling der schatten van den geest met die des volgewordenen geldbuikdels geen gelijken tred gehouden. Een gevoel van pijnlijke teleurstelling grijpt ons aan, wanneer wij hetgeen ten behoeve van den bloei der kunsten en wetenschappen gedaan werd, vergelijken met de zoo overvloede middelen, die onzen Voorouders destijds ten dienste stonden. In de eerste helft dier eeuw, toen de Oost-Indische Maatschappij haar hoorn van overvloed zoo rijkelijk over deze Stad uitstortte, was de Doorluchtige School op het punt, om door gebrek aan belangstelling en ondersteuning te bezwijken. Toen er tegen het slot dier eeuw eindelijk een verwarring ontstond en herleving, zwaaide, helaas! de Tweedracht haar vurige fakkel in het rond; en de gedachtenisviering aan de stichting der Unie van Utrecht, werd daarna gevolgd door schokken, die het bestaan dier Unie bedreigden. Straks verdween, te midden van het blaken der burgertwisten, onze achtbare, onze door zoo veel vroeden roem bestraalde Republiek in een donkeren nacht, die door opgewonden heethoofden als een luisterrijke dag werd begroet, en ging ons Vaderland in den stroom, door de stormen der Fransche omwenteling aan het wervelen gebracht, op de jammerlijkste wijze te grond. In zoodlede vredevolge, voor het Vaderland noodlottige, maar voor de 28 218 H. J KOENEN ontwikkeling van edele geesten mogelijk niet onvoordeelige dagen, viel de jeugd en jongelingschap van DAVID JACOB VAN LENNEP. $ Hij werd geboren te Amsterdam, den 15% Juli 1774, van Me, CORNELIS VAN Lennep, een der aanzienlijkste Regenten dezer Stad, en zijn jeugdige echtgenote, Vrouwe Cornelia Henriëta van den Bosch, wier eerstegeboren spruit hij was. Zoo ooit omstandigheden van geslacht en betrekkingen vereenigd zijn gevonden, die gunstig op een jeugdig vernuft konden werken, die omstandigheden waren hier aanwezig. Zijn Vader was een ervaren kenner van oude en nieuwe Letteren, en beoefende de dichtkunst niet zonder lof. Hij telde daarenboven onder zijn bijzondere vrienden mannen als Jeronimo de Bosch, Perrus Burman, ZACHARIAS HENDRIK ALEWYN, LUBLINK, OOSTERDIJK, ARNTZENIUS, en anderen van niet minder uitstekende letterkennis. De eerstgenoemde, wiens invloed op VAN Lennep wel de voornaamste plaats bekleedt, begroette de geboorte van den eersten zoon zijns Vriends met een keurig latijnsch dichtstuk, waarin voorspellend werd aangeduid, dat hij zich eenmaal door het overbrengen van 'der Vaderen groote daden aan het nageslacht, onderscheiden zou. Die voorspelling werd door de ontkiemende talenten van het veelbelovende kind geenzins weersproken. Van zijn geboorte af was het de lieveling zijner Ouders, die van zijn voorspoedige ontwikkeling de schoonste verwachtingen opvatten. Toen de jonge van Lennep naauwelijks zeven jaren oud was, werd de zeeslag op de Doggersbank geleverd, welke niet ongunstige, schoon al te weidsch geroemd uitslag, vooral ook te Amsterdam, bij het langen tijd in sluimering verzonkene volk, een geestdrift van Vaderlandsliefde deed ontbranden, die tot vernieuwde krachtsinspanning noopte. Uit die opgewekte vaderlandsche ijver kwam onder andere het ontwerp der Kweekschool voor de Zeevaart, van welke de Heer Cornelis van Lennep een der eerste oprichters was. Geen wonder dus, dat aan ’s mans eenigen Zoon, op naauwelijks elfjarige leeftijd, de eervolle onderscheiding te beurt viel, om, als ware het ten voorspel zijner latere veelvuldige bemoeijningen ten goede van het opkomend geslacht, den eersten steen des aanzienlijken gebouws te leggen, voorzien van een schietspoor en een zilveren truweel, op welke de volgende regels gegrift waren: Dus wordt een heldenstoet gekweekt aan deze drempel, Zolang mijn Nederland den eernaam draagt van VRIJ. Inmiddels werd zijn jeugdige geest en gemoed op een uitmuntende wijze gekweekt. Nog vóór hij zich op de oude talen begon toe te leggen, leerde hij de beste Franse dichters kennen, en werd zijn geest gevoed door de leerzame werken van de wijze ROLIN; en zijn hart gevormd door de kernachtige klinkdichten van de godvruchtige DRELINCOURT. Deze echt christelijke zeededichten zijn hem, gelijk hijzelf mij met nadruk verklaren heeft, in de laatste weken zijns levens weerom tot overvloedigen zegen geweest. Van zó veel belang is het, met welke leerboeken het ontluikende gemoed van de knap voor hogere bestemming wordt opgeleid; zó veel zijn wij aan vrome ouders en leermeesters verschuldigd, die onze zielen voeden met de spijs, welke niet vergaat, maar blijft tot in het eeuwige leven! Op de Latijnsche School trok zijn ontluikend vernuft weldra de opmerkzaamheid van de toenmalige Rector Ricmeus van Ommeren, die de latijnsche leer op een niet ongelukkige wijze hanteerde, en de jongelingen, welke hem op dat voetspoor volgden, met bijzondere welwillendheid plag te bejegenen. Ook de Heer Cornuys van Lennep stelde veel prijs op de man omgang en vriendschap, en heeft onderscheiden Latijnsche verzen van de Amsterdamsche Rector op een keurige wijze in nederduitsche dichtmaat vertolkt. Van Lennep verliet de hoogste klasse der School met een voor zijn leeftijd inderdaad uitmuntend dichtstuk, behelzende, in sierlijke Latijnsche poëzie, de troostelooze jammerklacht van de stervende Hercules op de berg Oeta: — als moest de jeugdige Dichter met deze hartverscheurende klaagtoon, zichzelf onbewust en gedeeltelijk tegen zijn eigen bedoeling, de naderende ondergang des Nederlandschen Staats, aan wien de Franse Dejanira het vergiftigde kleed harer heillozen goddeloosheid en bandeloosheid als bedriegelijk heilmiddel ten geschenke had overgezonden, op een treffende wijze voorspellen! Onder deze voor den uitstekenden jongeling allervoordeeligste voorstellen, werd van Lenneke te Amsterdam student. De meer dichterlijke, meer aan het afgezonderde leven der eenzame studeerkamer gehechte Wyrgenbach trok hem niet sterk aan, ofschoon 's mans grondige kennis van het Grieks den leergierigen discipel toch veelzins nuttig was. De welwillendheid van van Swinden daarentegen, die elken ijvervollen student, ook in een ander vak dan het zijne, aanstonds onderscheidde, had op zijn gemoed een weldadige werking. Maar niemand had op den dichterlijken leerling van van Ommen een dieper en meer beslissenden invloed dan de fijnbeschaafde en rijkgeletterde Jeronimus van Bos, de trouwe en smaakvolle huisvriend zijns vaders, wiens voortreffelijke boekerij aan elken jeugdigen beoefenaar van poëzij en letteren onuitputtelijke schatten bood. Ook Cras, die zooveel invloed op den waardigen Krammer gehad heeft, was voor van Lenneke een zeer gewenst Leermeester en Voorganger; en toen zijn leerling, na een driejarig verblijf aan onze Doorluchtige School, besloot, ook de Academie te Leiden te bezoeken, wist hij hem te bewegen, te voren nog hier ter stede een proeve zijner gemaakte vorderingen af te leggen, door het verdedigen van een Verhandeling over het beroemde werk van Cicero De finibus bonorum et malorum. In September des jaars 1793 naar Leiden vertrokken, was het ook daar weerom zijn dichterlijke aanleg, welke hem, schoon verdiende prijs stellende op het onderwijs van RUSSENEN en VALCKENAER, vooral met den smaakvolle LAURENTIUS VAN SANTEN in aanraking bracht, die de Romeinse lier met goed gevolg bespeelde, en wiens nagedachtenis VAN LENNER in later leven erkentelijk heeft vereerd, door zijn onafgewerkte uitgave van het merkwaardige lateinse werk van TERENTIUS MAURUS over de versmaten der Ouden, te voltooien. Ook liet hij nimmer na, de fransche voorlezingen bij te wonen van den rijkbegaande Hoogleeraar RAV over de kanselwelsprekendheid, waarbij die uitstekende redenaar zijn toehoorders vergastte op zijn indrukwekkende voordracht van vele der voortreffelijkste stukken van een Bossuet, BOURDALOUE, SAURIN. Ofschoon de kringen, in welke VAN LENNER zich te Leiden bewoog, meestal vurig waren voor de zoogenaamde vrijheid van die dagen, de eerlijke en bezadigde geest des Amsterdamschen jongeling was wars van de buitensporigheden en gruwelen, die destijds in Frankrijk op naam der vrijheid werden gepleegd; en hij, die de Poolse toejuichte toen zij zich voor hun snood vertrappde nationaliteit manmoedig in de bres stelden, en het ontzet van Warschau in gloeiende toonen bezong, verfoeide zoo zeer de fransche vrijheidsdwingelanden, dat hij zijn lier snaarde ter ere van Charlotte Corday, toen die rampzalige maagd haar teer leven prijs gaf, om haar onterde vaderland van de kluisten der vrijheidshelden te verlossen. In 1796 verwierf van Lenne den doctoralen hoed; en nog datzelfde jaar verscheen zijne Rusticatio Manpadica in het licht, welke toen reeds op zijn nog jeugdig hoofd de burgerkroon eener edele vaderlandsliefde; met de lauweren der dichtkunst doorvlechten deed. In die schoone zangen, welke van zijn rijkbegaven en weligen geest een zoo zuiveren afdruk teruggeven, ligt, als in een ontluikenden bloesemknop, de geheele geurige en smaakvolle bloemenschat en vruchtenoogst van zijn volgend dichterlijk en letterkundig leven opgesloten. Dat zuiver en blijmoedig gevoel voor Hollandsch natuurschoon en landelijk natuurgenot; die levendige belangstelling voor nationale herinneringen en overleveringen; dat warme hart voor de verrukkende toonden der lente, voor de zachte stovende duin en beemd en meer door de koesterende zomerzon; die lustige deelneming aan jacht- en vischvermaak; die dankbare tevredenheid met de frisse opbrengst van kruidhof en boomgaard; dat geopend oog voor de wisselende kleurschakeringen van het sombere herfstgroen, en voor het schouwspel van den afnemenden ouderdom des jaars; boven alles, die hartelijke voorliefde voor Haarlems lachende omstreken, die teedere gehechtheid aan Manpads statige eiken en beuken, aan zijn breede linden en welige waterwilgen, aan eigen vuurroer en weitasch en vinkennet: zijn zij niet gevoelens en gewaarwordingen, die dezelfde snaar deden trillen, aan welke later de welluidende toonen van den Hollandschen Duinzang, en van den Dichters zwanenzang Aan de boomen van Manpad ontvloeiden: gevoelens en gewaarwordingen, die hem zijn voortreffelijke Redevoering Over het belangrijk van onzen grond voor gevoel en verbeelding, en zijn Verhandelingen Over de vroegere bewoners van Holland; Over de oude gesteldheid van deze landen, en Over het voorheen bestaande Westfriesche woud (welke laatste hij bijkans met éénen voet in het graf vervaardigde) hebben ingegeven? Ook in die latijnsche bundel vinden wij reeds die nooit bij van Lenne verflauwde ingenomenheid met de schilderkunst van Van Vel, bij voorbeeld in de reizen van zijn Palamedes; ook daar reeds staat het echtklassieke met het zuiver-vaderlandsche element in zulk een innig verband, dat die beide niet bijeengevoegd, maar samenversmolten, niet verbonden, maar vereenzelvigd schijnen te zijn. Toen de beroemde Daniël Wyrrexsgaca ten jaar 1799 zijn standplaats aan de Doorluchtige School alhier met een leerstoel aan de Leidsche Academie verwisselde, zoude hij, naar men verhaalt, gaarne gezien hebben, dat zijn meestgeliefde leerling Willem Leonard Manne, die zich door een Verhandeling over den Peripatetischen Wijsgeer ARISTOXENUS bekend gemaakt had, in zijn plaats aan het Athenaeum beroepen werd. Doch de invloed van Jeronimus de Bosch, die de behoeften van een stad als Amsterdam beter kende dan de Bernerse geleerde, deed de schaal ten voordele van onze vaN Lennep overslaan. En zo was dan nu voor de begaafde Dichter en Geleerde op 25-jarige leeftijd een loopbaan geopend, die voortaan de bestendige en aanhoudende beoefening der Letteren tot de hoofdwerkzaamheid zijns levens zoude maken. Hij was gewoon, dankbaar zijn geluk te roemen, dat hij reeds zo vroeg een vasten werkkring had gevonden, die hem, zonder onzekerheid omtrent de ware bestemming zijns levens, een bezigheid aan zijn aanleg en zijn gaven geevenredigd, aanwees, waaraan hij zich geheel kon toewijden, en in welke hij, in midden van de ongunst der tijden, zijn troost en zijn sterkte kon zoeken en vinden. Van daar dan ook, in overeenstemming met hetgeen zijn vaderlijke vriend de Bosch hem eenmaal had toegezongen, het onderwerp zijner Inwijdingsrede Over de voortreffelijke PLAN VAN REBUSES IN EXERNIS VITEAE NE COMMODA QUAERAS, At tibi suppeditant haec Heliconis aquae. Fortunae portans tecum quae tela resistant, Tranquillo videas pectore quidquid agat. Fulmina saeva cadant, tonitruque remugiat aether, Et solis radios obruat atra dies : Nulla serenatum turbare pericula vultum, Nulla animum possint exagitare metu. H. De Bosch, Poemata. REDEVOERING, 223 „ondersteuning", die de Letteren hare beoefenaar in tijden van tegenspoed opleveren. Ook het eerste huwelijk van Van Lennart stond in verband met de betrekkingen, die hij in den dichterlijken kring der Amsterdamsche geletterden had aangeknoopt. Jonkvrouwe CORNELIA CHRISTINA VAN ORSOY was de behuizingdochter van Preder van WinteR, de begaande zoon des beroemden dichters van den Amstelstroom en de Jaargetijden, en zelf verdienstelijk vertaler van Horatius, Virgilius en Pomer. Dit huwelijk werd gesloten den 30e Sept. 1800, en maakte den trouwhartigen echtgenoot een zestig tal jaar recht gelukkig in den huiselijken kring, tot dat hij die waardige gade, hem ter grievende smart, in het beste deel van haar leeftijd verloor. Hij heeft zijn innig leedgevoel over dit aandoenlijk verlies in een recht treffend en hartelijk nederduitsch gedicht, hetwelk later gedrukt is, op een indrukwekkende wijze bezongen. Een tweetal jaar daarna werd dat verlies vergoed door een tweede echt met Jonkvrouwe ANNA CATHARINA VAN DE PORTE, de achtenswaardige Vrouw, die thans op haar beurt het weduwe kleed draagt onder den druk van haar onherstelbaar verlies. Onze van Lennert achtte zich, gelijk ik reeds aanduidde, door het verkrijgen eener betrekking als het Hoogleeraarsambt, in een havendorp, dat, zoo het voor het onweer al niet geheel veilig was, toch voor den storm een gewenst schuilplaats aanbood. Hoe vele wisselingen zag hij niet van dat gelukkige standpunt aan! Hoe moeilijk was voor elken Staatsdienaar en Regent die tijd, toen onder den bedriegelijken schijn van onafhankelijkheid, onze staatshulk, met een vreemden Vorst aan het hoofd, het grote schip des franschen Keizerrijks in al de wendingen die het nam, gedwee moest volgen! Hoe vele Stuurmannen werden niet, te midden der verbolgen zee, van het hevig geschokte roer afgeslagen! Hoe jammerlijk waren inzonderheid die dagen, toen de Nederlandsche vlag van den Oceaan, en de uitgeputte Staat uit de rij der volkeren van Europa verdween! In die tijden had hij het geluk, naar den raad van Cicero te kunnen handelen, die in een van zijn onsterfelijke werken zegt: "Welke gewichtiger en heilzamer dienst kunnen wij den Staat bewijzen, dan wanneer wij het opkomende geslacht vormen en onderrichten; vooral in eenen toestand der tijden en der openbare zeden, in welken het door aller vereenigde pogingen dient te worden getoomd en beteugeld. En ofschoon het wel niet te verkrijgen, zelfs niet te vorderen is, dat alle jongelingen zich aan de beoefening der wetenschappen toewijden, dit zij nogtans het deel van enkelen, en wel van dezulken, wier invloed zich later over den geheelen Staat uitstrekt." — En indien wij nu met recht onze Gissser Karru van Hocenporr bewonderen, als hij onder de algemeene heerschappij des Keizerlijke scepters, een grondwet samenstelde voor ons vernieuwd volksbestaan, dat toen nog in den nacht der toekomst verborgen was; zullen wij dan geen eerbiedige hulde betalen aan den Man, die zich, op diezelfde tijd bezig hield met het vormen van jongelingen, bestemd om eens het herboren Vaderland te steunen en te dienen? Wat zegt toch een geschrevene rijkswet, wanneer het ontbreekt aan de eerlijke, welsprekende en bekwame staatslieden, die haar moeten uitvoeren? Men zoude, zonder een ongerijmdheid te zeggen, kunnen beweren, dat het Vaderland beter de eerste dan deze laatsten oude ontberen. Toen de goedhartige en letterkundige Lopewisk Bonapartre aan het hoofd van het Koninkrijk Holland werd geplaatst, was de fijnbeschaafde en geletterde van Leiden een dergenen, die de Vorst in de hem nog vreemde Nederlandsche taal- en letterkunde zouden onderwijzen. Hij vertoefde zelfs eenigen tijd op het vorstelijk Loo, om aldaar des te rustiger in de nabijheid zijns koninklijken Leerlings te kunnen verblijven; en later ontving hij de vleiëndste blijken der tevredenheid, die de Koning over zijn onderwijs aan den dag legde. Deze welgeslaagde werkzaamheid verschafte hem reeds aanstonds bij de oprichting des Instituuts een plaats in de Tweede Klasse, die zich met de Vaderlandsche geschiedenis, taal en oudheden bezig hield, terwijl hij in de Derde Klasse, die zich de Oude Letteren tot hoofdvoorwerp harer werkzaamheden zag aangewezen, eerst later, op den 8e Maart 1812, na den dood van zijn hoogvereerde Vriend en Voorganger Jeronimo de Bosch gekozen werd, en in deze dubbele benoeming een onderscheiding genoot, welke slechts aan vier der uitstaande leden van het Instituut mocht worden verleend. In die beide Klassen was hij een der ijverigste en werkzaamste leden, zoolang deze geleerde instelling, welke slechts anderhalf jaar geleden hij oprechtelijk betreurde, in stand gebleven is. Aandoenlijk en edel is een brief, die ik onder de mij goedgunstig verstrekte handschriften des Overledenen vond; een brief, in welke hij den Koning in de bange dagen, toen deze genoodzaakt was afstand te doen van den troon, zijn eerbied en zijn liefde betuigt, en welke over de gehechtheid van Van Lenner aan dien zwakken maar edelmoedigen Vorst een zacht en bemindelijk licht verspreidt. Een Vorst te bewiectoroken in de dagen zijns voorspoeds, zegt inderdaad weinig; maar hem met hulde en troost bij te blijven, wanneer de wereld hem verlaat en den rug toekeert, dat getuigt van een edel gemoed en een welgeplaatst hart. "Uwe Majesteit (wordt in die brief gezegd:) Uwe Majesteit is van de oprechtheid der gevoelens overtuigd, die mijn hart voor haar koestert, en zij geeft mij daarvan" Maar - sprak ik tot mijzelf: - het is niet geheel en al ongelukkig. Zijn deugdzaam bestaan blijft hem bij. Sire! Gij hebt het middel gevonden om uw onheil edel, luisterrijk, doorluchtig te maken. Gij hebt 's Lands eer en de uwe bewaard; en Holland heeft zich over zijnen Koning niet behoeven te schamen. En wat er ook gebeuren moge: waar Uwe Majesteit zich moge bevinden, onze liefde en onze beste wensen zullen haar vergezellen. Hoe zeldzaam gebeurt het, Toehoorders, dat landvluchtige Vorsten de uitdrukking van zoo edelaardige gevoelens tot troost en bemoediging op hun troosteloozen en moedbenemende tochten met zich voeren! Toen echter later de afwerping van het Franse juk door het herlevende Nederland, bij den gevallen Vorst het denkbeeld deed geboren worden, dat hem wellicht op nieuw eenig uitzicht op den verlaten troon konde geopend zijn, en hij van Lelyer over dit teedere vraagstuk herhaaldelijk briefwijze raadpleegde, leide deze, daar het Vaderland luider en duidelijker sprak dan ooit, het stilzwijgen op aan de stem der oude erkentenis en genegenheid, en antwoordde met ondubbelzinnige rondborstigheid, dat Nederland slechts Nederland was, waar de ontbreidelde Leeuw, gelijk toen, de Oranjestandaard plante; en Hollands voormalige Koning had van zijnen kant de edelmoedigheid, zijn ouden Vriend deze verklaring oprechtelijk ten goede te houden. Men vindt niet zelden geletterden, die zich in bange tijden in het studeervertrek opsluiten, om zich aan het zwelgen en lijden met het benarde Vaderland te onttrekken. Zoo wordt aan den beroemden Dichter te last gelegd, dat hij, toen in Duitsland te midden der bangste oorlogsgevaren een edele geestdrift ontwaakte om den onwaardigen hoon en smaad van het vernederde Vaderland te wreken, wel ver van voor de edelmoedige mannen, die door deze zucht werden ontvlamd, zijn leven te wagen, of zelfs maar, zijn lier te snaren, zich bezig hield met de studie van..... het Sineesch! Wie ook door zodanigen onvaderlandschen geest mogen bezield geweest zijn: zóó verstond van Lenz zijn onderwerp, met hetwelk hij zijn leerstoel het eerst beklommen had, in geenen deele! Toen de Franse beambten en garnizoenen deze streken ontvluchtten en maar er nog geheel geen zekerheid bestond dat zij niet zouden keeren, en men dus geacht kon worden zijn leven op den teerling te zetten, was VAN Lenz onder de eersten die zich lieten benoemen in de nieuwe Wroedschap, gereed om de teugels van deze stad, die aan het gevallen bestuur ontglipten, ter hand te nemen; en hij bekleedde zijn zetel zolang de Stad zijn geboorte zijn bijstand scheen te behoeven. Toen echt en gevaar geweken was, achtte hij zulk een betrekking minder overeenkomstig met zijn roeping als Hoogleeraar aan de Doorluchtige School, en legde die neder. En als later de naar Elba verbannen Franse Heerscher, zijn wijkplaats verlatende, den zodoende ontledigden troon durfde heroveren, was van Lenz een dergenen, die het fonds tot aanmoediging van de gewapende dienst oprichtten: een lofwaardige instelling, in welke bestuur hij ook aanstonds als Vicepresident nevens den Heer Huysercoren van Maarseven plaats nam, en van welke hij later, na het verscheiden van den eersten Voorzitter, Graaf van Limburg Stirum, een reeks van jaren (van 1841 tot op zijn dood) wakker aanbleef. Straks greep hij ook de vaderlandse lier aan, die nooit onder zijn vingers voor Nederlands geklonken had, en lokte uit de aangeslagen snaren die heerlijke lierzang op Nederlands Rijk hersteld en gehandhaafd, welke onder de schoonste en edelste gedichten in welke de vaderlandsliefde onze Zangers zich lucht gaf, een eerste en eervolle plaats bekleedt. Geen wonder, dat toen de Souvereine Vorst, te raad geworden om het Hooger Onderwijs door een besluit te regelen, verlangde door een Commissie van bevoegde geleerden te dien zake te worden voorgelicht, ook de naam van Lenneke onder de gelastigden tot deze eervolle doch moeilijke roeping werd gevonden. Van de beraadslagen dezer Commissie, benoemd bij Vorstelijk Besluit van 18 Januari 1814, was de regeling door het Besluit van 2 Augustus 1815 het gevolg. Welken invloed Van Lenneke op het Verslag dezer Commissie heeft gehad, is mij niet onderscheidenlijk gebleken, en ik durf dus niet verzekeren of het waar is, wat men wel eens heeft verhaald, dat aan hem de oprichting van afzonderlijke leerstoelen voor de Geschiedenis en Taalkunde des Vaderlands is dank te wijten. Indien deze bijzonderheid juist is, dan heeft onze Nederlandsche Letterkunde hem ook daardoor zeer grote verplichting; want ofschoon ik niet zou durven beweren, dat dit onderwijs altogether evenzeer aan een sterke gespannen verwachting beantwoord heeft, zeker is het toch, dat die leerstoelen zo vele brandpunten uitmaakten, waar de nationaliteit onzers Volks kon worden ontstoken en versterkt, en de Geschiedenis des Vaderlands, die tot hiertoe slechts een bestanddeel van het lager onderwijs had uitgemaakt, in het Academische stelsel met den rang die haar betaamde werd opgenomen. Van wie derhalve, van wie anders kon de tweede eeuwfeestviering onzer Doorluchtige School ten jaren 1832 vooral haar glans ontleenen, dan van hem, die, benevens zijn uitstekend redenaarstalent, zo onmiskenbaar verdiensten had ten opzichte van het Hooger Onderwijs in Nederland, en die met Van Swinden krachtig had gewerkt tot de instandhouding van deze onze instelling? Er bestond hieromtrent dan ook bij volstrekt niemand enige twijfel. Ieder beschouwde Van Lennep als de Man, die den luister onzer School in haar geheele omvang persoonlijk vertegenwoordigde; en hij was, om zó te spreken, de held der feestviering, in welke hij zich in de volle kracht zijns rijperen leeftijds vertoonde, en waarbij Amsterdam hem te meer dank verschuldigd was, daar hij, weinige jaren vroeger, de eervolle roeping tot den leerstoel der Oude Letteren aan de eerste Hoogescholen onzers Vaderlands, ten behoeve zijner volledig beminde moederstad van de hand had gewezen. Doch het waren niet de fraaije letteren alleen die zijn aandacht boeiden. Goed, de belangen des Vaderlands in een ruimeren kring wist hij zijne studies toepasselijk te maken. Onder de merkwaardige Verhandelingen die hij na de herstelling onzer nationale onafhankelijkheid heeft gehouden, behoort ook inzonderheid een Redevoering, gedaan in de Maatschappij der Nuturenten. Over de Maatregelen der Ouden omtrent de armoede, en de opmerkingen die dezelfde verdienen in onzen tijd; een allerbelangrijkst vertoog, waarin hij de stichting van volkplantingen, zoo binnen als buiten 'slands, met warmte en welbegrepenheid bepleitte, en vooral ook het oog sloeg op de altijd door hem met zooveel belangstelling aanschouwde duinen, en de woeste gronden van onafzienbare uitgestrektheid, die in Gelderland, Utrecht, Drenthe, Overijssel en Brabant sedert eeuwen onbebouwd lagen; overtuigd, dat ook het dorste zand mensen kan voeden, en dat ook de schraalste duin- en heidegronden, onder het wijze opzicht van een goed bestuur, door de nijverheid in vruchtbare beemden kunnen herschapen worden. Men zal zich hierbij gewisselijk herinneren, dat deze denkbeelden, die toen zelve nog niet of nauwelijks ontgonnen waren, sedert algemeener behandeling, niet altijd door even voordeelige vruchten zijn bekroond geworden; doch men behoort daarbij niet uit het oog te verliezen, dat het in zich zelf onwraakbare beginsel de verantwoordelijkheid niet mag dragen van feilen en misgrepen, in welke men bij de uitvoering vervallen is, of van omstandigheden, buiten het toenmalige oogbereik gelegen, die soms verwachting en raming hebben doen falen. Het behoefde waarlijk geenszins te bevreemden, dat een Man, die zich op zo velerlei wijze voor het algemene welzijn bezorgd betoonde, bij de eerste verkiezingen der Provinciale Staten volgens de Grondwet van het Koninkrijk der Nederlanden, in dat staatslichaam, welks lidmaatschap niet onbestaanbaar was met zijn Hoogleeraarsambt, werd verkozen. En wie ook kon geacht worden waardiger te zijn om Holland en de Hollandsche belangen te vertegenwoordigen, dan hij, die niet alleen wegens zijn betrekkingen en staatkundige richting de lieveling was der invloedrijkste patricische geslachten, maar die zich ook zo bij uitnemendheid als kenner en liefhebber der Provincie had onderscheiden; en die daarenboven met de landhuishoudkunde zo vertrouwd was, dat de Franse Regering hem, in de dagen van onze inlijving in het grote rijk, belast had met de beoordeeling en herziening van het Franse Wetboek voor den landelijken stand (Code rural), hetwelk de Keizer, vóór de invoering hier te lande, naar de plaatselijke behoeften der Nederlandse gewesten wilde wijzigen? Van Lennep had voor deze provinciale betrekking zo veel genegenheid, dat toen hij in 1838 zijn Hoogleeraarsambt aan jongere zielsvermogens en lichaamskrachten grootendeels meende te moeten overlaten, hij het zich tot een genoegen en voorrecht rekende, tot lid van de Gedeputeerde Staten te worden benoemd; een ambtsbediening, die hij tot op drie jaar vóór zijn dood, met grooten lof van doorzicht, van ijver en werkzaamheid, waargenomen heeft. Hem waren in die betrekking, behalve de polder-aangelegenheden, de vraagstukken ter zake van dienstplichtigheid en schutterij, en de strandverdediging, meer bepaaldelijk de aangelegenheden betreffende het onderwijs, opgedragen. Als Lid van de Gedeputeerde Staten was hij dan ook benoemd tot waarneming van het Voorzitterschap der gewestelijke Commissie van onderwijs in Noord-Holland. In die werkkring vooral wist hij zich, gelijk trouwens in al zijn maatschappelijke betrekkingen, de achting en toegenegenheid zijner medeleden in hooge mate te verwerven, terwijl zijn minzame omgang bij allen, die hem ook daar van nabij gekend hebben, een aangename herinnering naliet. Het is er echter verre af, dat deze hulde aan Lenz zouden hebben bewogen, om zijn letterkundige werkkring geheel en al vaarwel te zeggen. Veel eerder behoorde juist onder de redenen, die hem noopten om het drukke Hoogleeraarsambt aan een jeugdiger opvolger over te laten, de wenscher, om zijn uitgave van Herodotus, reeds zo lang toegezegd, maar ook zo lang vertraagd, eindelijk met kracht ter hand te nemen. En inderdaad verscheen vijf jaar na de aanvaarding van zijn nieuwe betrekking de Zeogonie; drie jaren later de Werken en dagen; en was, toen de dood aan dit werkzame leven een einde maakte, het derde aan Herodotus toegeschrevene werk, het Schild van Hercules, ter perse gelegd. Hoce zeer van LENNEP op de hoogte wist te blijven; ook de jongste ontdekkingen, die op het veld der oudheidkunde werden gedaan, bleek mij onder anderen nu drie jaren geleden, toen hij op het Paleis alhier in mijn tegenwoordigheid aan onze geëerbiedigde Koningin een zoo nauwkeurig en volledig overzicht gaf van de Babylonische en Assyrische gedenkteken en opschriften, in de laatste jaren aan het licht gekomen, dat ik mij gelukkig zoude gevoeld hebben, zijne belangrijke mededeelingen op schrift of in druk te bezitten. Maar vooral bleek zijne onvergelijkbare liefde voor de studies, aan welke zijn leven toegewijd was geweest, toen hij aan deze zelfde plaats, waar ik mij thans bevind, de vijftigjarige jubeldag vierde van de aanvaarding van zijn Hoogleeraarsambt; een plechtigheid, die nog te onvergetelijk is in aller herinnering, dan dat ik u, Mijnne Hoorders, den indruk zou beproeven weer te geven, die s Mannen onvergetelijke woorden op zijn overrijk gehoor maakten, of dat ik u de algemene instemming en tevredenheid zou behoeven te schetsen, toen de achtbare Bewindspersoon, aan het hoofd van dit gewest geplaatst, hem in 's Konings naam met het Commandeurskruis der Orde van den Nederlandschen Leeuw versierde. Zoo ooit de verlening van een ridooteken de toejuiching van aller harten heeft verworven, het was deze koninklijke onderscheiding, aan de Amsterdamse Oud-Hoogleeraar geschonken. Zoo was, onder de veelsoortige werkzaamheden ten behoeve van het Vaderland, het gewest en deze stad, het eerwaardige hoofd van van LEnNEP met eere vergrijsd. Omgeven door een bloeiend en krachtvol kroost; zijne dichteroem zijnde herleven in den oudsten spruit van zijn eersten echt, wiens tegenwoordigheid alhier mij verbiedt om zijne gaven te roemen, was ook de ouderdom hem geen last; veeleer een gewenschte voorbereiding tot een hooger leven. Hier vooral is het te vreezen, dat ik, bij den grooten rijkdom en de uitnemendheid des onderwerps, zal te kort schieten, en moet ik dus, meer nog dan tot hiertoe, uw toegevendheid met bijzonderen aandrang inroepen. Reeds in de eeuw der Hervorming werden de Klassieke studiën in de Nederlanden op een zoo ijverige wijze beoefend door allen die tot de hoogere standen der maatschappij behoorden, dat men zich in geheel het overige Europa, uit-~onze gewesten in dat vak leermeesters verkoos. Zoo werd CHRISTOFFEL Loncorrus (De Loxenius) uit Mechelen, die de stichter van de secte der Ciceronianen en de welsprekendste man aan deze zijde der Alpen was, tot opvoeder van de koninklijke Vorst van Hongarije benoemd. Zoo werd Apriaan Damman uit Gent in de zestiende eeuw door GEORGE Buchanan naar Schotland beroepen, om de jeugdige adel in de staatswetenschappen te onderwijzen. Die roem bleef ons Vaderland bijzonder eigen, waar de vermaardste Humanisten, een Lirsius, de twee Hersiussen, Vossius, Meursius, en de onsterfelijke in geleerdheid met hunne Voorgangers, J. C. Scaliger, Muretus, CASAEBONUS; wedijveren. De beoefening van deze Letteren strekte den Nederlander, gelijk reeds de Hoogleeraar van Heusden dit heeft betoogd, tot een zelfstandige vorming van den geest, in plaats van menig afgetrokken wijsgeerig stelsel, dat in andere, in naburige landen zich deed gelden. In de achttiende eeuw was de overlevering van algemene filologische kennis vooral door twee uitstekende mannen, een Persoon en een Vreemdeling, naderhand door Hemsterhuis, Runkenius en Valckenaer, in stand gehouden. Doch niet altijd konden deze beroemde mannen, hoe groot hun verdiensten ook overigens waren, den blaam van een dorre kamergeleerdheid ontgaan. En deze wel eens eenigzins verdiende berisping, zij is, mijns inziens, hieraan toe te schrijven, dat de ééne, de minnelijke helft van het menschelijk geslacht (de vrouwen), die door haar fijn gevoel en teeder bewustzijn van welvoegelijkheid en welstandigheid, zo veel tot de ware beschaving bijdragen, door de publieke meening, mogelijk uit vooroordeel, maar toch uit een zeer algemeen veroordeeld en in hetwelk zijzelf veelal deelen, van de beoefening der Oude Letteren zijn uitgesloten. Die beoefening moest daardoor soms als vanzelf een onbevallig karakter van letterzitterij aannemen, en wel eens beroofd worden van dat bekoorlijke en aanlokkelijke, hetwelk vooral door den invloed der beschaafde vrouwen wordt gekweekt en bevorderd. Op welke wijze nu zal hieraan beter worden te gemoed te komen, dan door bij de studie der Ouden vooral op het esthetische bestanddeel te letten? Want dit is vooral de onderscheidende eigenschap der Oudheid, dat zij steeds in haar uitgezochte vormen het ideaal der verhevenste schoonheid verwezentlijkt. Zij heeft daarbenevens de verdienste een juistheid van uitdrukking, die zo ver gaat, dat de groote schrijvers der Grieken en Romeinen geen woord gebruiken, dan met de meeste nauwkeurigheid. De beroemde Geschiedschrijver en Staatsman von Müller verhaalt ergens, dat hij reizigers gezien heeft, die in een stormigen nacht en met een onbekwame stuurman, behouden te Athene zijn aangekomen, omdat zij geheel op de berichten van Strabo waren afgegaan! Van Lenne, die een man van 30 234 'H. J. KOENEN van zoo smaakvolle humaniteit en keurige gevoelsgave was als weinig anderen, was diep aandoenlijk. voor die uitnemende eigenschappen: Bij hem stond dus de verhevenheid der gedachten en de sierlijkheid der uitdrukking op den voorgrond; en van daar die esthetische behandeling, die zijn dichterlijk gevoel vorderde, en waarin zijn smaak alleen bevrediging vond. J. J. KOENEN Dat onophoudelijke ziffen en schiffen, dat verdenken en verwerpen van de overblijfsels der Oudheid, waarbij de twijfelzinnige beoefenaar vooral jacht maakt op onechte plaatsen, of zelfs geheele werken als van onzekere afkomst brandmerkt, ook zonder dat enige stellige getuigenis der Oudheid daartoe recht geeft, kon hem geenzins behagen. Hij mag nu in zijn behoudende gezindheid wel eens een weinig te ver gegaan zijn, en nu en dan kennelijke blijken van verbastering in den wind geslagen hebben : ik begeer dit niet onbepaald te ontkennen, ofschoon het anders toch waarschijnlijk niet in zijn gewoonte lag, enige beginsel te overdrijven. Onze nieuwheidzoekende eeuw, dus meende hij, was toch reeds zoo gezind om haar jeugdige wijsheid in de plaats te stellen van de beproefde ervaring der eeuwen, dat men haar streven geenzins behoefde te bevorderen door de waardige overblijfselen der Oudheid zonder afdoende gronden in verdenking te brengen; en hij wenschte dus liever de voedzame vrucht te proeven en te genieten, dan lang over den oorsprong en de afkomst dier vrucht te redetwisten. Hij wist ook, dat de twijfelzucht haar krachten soms aan de ongewijde Oudheid beproefde - en oefende, om die naderhand tegen de heilige oorkonden onzes geloofs des te werkzamer aantewenden; en dat men van het stormgevaart, bestemd om den Pentateuchus te rammen, wel eens op de Ilias of de Odyssea de proef nam. Het was daarom niet slechts de schoonheid van de schriften der Ouden die hem dierbaar was, maar ook hunne waarde ter verkrijging van echte levenswijsheid en grondige wetenschap. Hij haalde niet zelden de woorden van Macrosius aan, die reeds in zijn tijd zei: "Wij zijn in vele dingen onwetend, die ons niet onbekend zouden zijn, bijna wanneer wij gemeenzamer waren met de schriften der Ouden." En inderdaad, wij moeten niet mee vinden, dat wanneer we in de meesterstukken der Oudheid blijvende modellen van smaak en stijl hebben erkend, wij hierdoor reeds aan hunne verdiensten recht hebben gedaan. Wij behooren daarin, zoo we billijk wensen te zijn, de onwaardeerbare bijdragen voor de wetenschap niet voorbij te zien; en vooral ook niet te vergeten, dat, zoo Heidensche wijsheid tegenover het Evangelie dwaling en flikkerglans is, de wijsheid echter van menigen Heiden de wijsheid van vele zoogenoemde Christenen beschaamd heeft. Ja, Mijnheer! van LENNEN was een volgevreugd voorstander eener vruchtbare beoefening der Klassieke Literatuur. Reeds toen hij nog jong was, zoude hij hebben kunnen zeggen, gelijk de beroemde von Münster; toen een laatdunkende Staatsman op hem wegens zijn jeugd meelijgend neerzag: „Ja Mijnheer, jong ben ik, maar ik heb de Ouden gelezen.” Hoe zuiver van Lennens den geest der fijngeletterde Ouden in zich had opgenomen, bleek het onmiskenbaarst in zijn echt klassiek Latijn, en vooral 1) GROEN VAN PRINSTERER. 2) Feestviering, bl, 22—24, 30* 236 H. J KOENEN in zijn keurige en sierlijke latijnsche poëzij, welke die der Ouden in hare schitterendste eigenaardigheden zoo onbeneveld teruggaf, dat men hem, nu dat talent meer en meer uitsterft en te loor gaat,, "den laatsten der nieuwere Latijnsche Dichters" genoemd heeft. Zijne beoefening der Oude Letteren was, naar mijn inzien, de meest geschikte, om het ware en laat- ste doel van de studie der Klassieke Letterkunde, de bevordering van ware humaniteit en de veredeling van den letterkundigen smaak, op het krachtigste te bevorderen. Wanneer deze toch verloren gaat, dan valt ook het verband dier studieën met de hoogere beschaving van den menschelijken geest, en zinken de Oude Letteren tot den lageren rang eener bloote liefhebberij terug. Velen uwer, Mijnheer, zullen zich nog herinneren, hoe hij op het vijftigjarig feest zijner ambtsbediening met de achtbaarheid eens zoo verdienstelijke grijzaards, het ons allen toeriep : "Gij kweekelingen der Doorluchtige School of der daarmee verbondene Seminariën, die mij aanhoort: gelooft op uwen jeugdiger leeftijd mij, den vergevorderde van jaren: gelooft eenen grijzaard, die bijna zestig jaren lang zich op deze wetenschap der Letteren heeft toegelegd. — — Veel is er, waarin de nieuweren boven de Ouden uitmunten; maar altoos zal men van deze laatsten de voorbeelden van een eenvoudige en onopgesmukte schoonheid, die geen ijdele tooisels, geen blanksel behoeft, moeten ontleenen. Door dezen is de barbaarschheid uit Europa verdwenen. Door het navolgen van dezen hebben de voortreffelijkste dichters, redenaars, historieschrijvers onder de nieuweren, hun uitstekenden roem verworven. Door dezen gering te schatten, zijn sommigen in buitensporigheid vervallen, en hebben zich, medegesleept door den verkeerden smaak dezer tijden, in de lust verward om het afzichtelijkste en schandelijkste bij voorkeur in hunne werken te schilderen, zoodat zij in het minst niet meer schromen om het gevoel van betamelijkheid en welstand van menschen die een zuivere smaak bezitten, op het gevoeligst te krenken. — Tegen zulk een bastaardij was de echte humaniteit van van Lennep een onverbrekelijke slagboom; en zolang zijn invloed leeft, zal zulk een wansmaak de overhand niet verkrijgen. Maar van Lenner was ook (en dit wilde ik in de tweede plaats betogen:) een ijverig en vruchtbaar beoefenaar der Vaderlandsche Letteren en een handhaver van de Vaderlandschen roem. Hij was wel verre verwijderd van de betweterij des Leidschen Hoogleeraars Perrus BURMANNUS, die een eeuw vroeger, van de Academische leerstoel der studerende jeugd in zijn Inwijdings-redespreking de beoefening hunner moedertaal ten sterkste afried, terwijl hij haar die van het Latijn met des te grooteren aanprees. Het schijnt, dat van Lenner tot het schrijven van Verhandelingen en Redevoeringen in de moedertaal het eerst aanleiding kreeg bij de uitgave der Bibliotheek van Oude Letterkunde door den BRINK: een werk, dat zijn ontstaan dankte aan de zucht, die gedurende de regering van Koning Lodewijk VII ontwaakte, om de Griekse en Romeinse Letterkunde door vertalingen harer uitnemendste voortbrengselen meer algemeen te doen waarderen. Van Lenner leverde voor die verzameling een Verhandeling, Over de Scheiding bij de Romeinen, beschouwd als een hoofdbron van het verderf hunner zeden; alsmede een Verdediging van het karakter van Hannibal, waaruit ontstaan is zijn straks daarop volgende lieder zang De Herder op het slagveld van Cannae; een dichtstuk, dat zo veel opgang maakte en zo algemeen werd bewonderd, dat daardoor zijn roem als Nederlands Dichter gevestigd was. Later volgde de Beschouwing en verdediging van het karakter van Cicero; de Verhandeling Over de Wijsbegeerte der Grieken, beschouwd als een voorbereiding voor het Christendom; — en die Over de Tijdvakken, door welke bij een volk de Letteren, kunsten en wetenschappen haar gewonen en natuurlijke loop volbrengen; — voorts de Lofrede op den Hoogleeraar van Swipten, welke in keurigheid en rijkdom van inhoud voor die van van DER PALM op Borst niet behoefte te wijken; en die schone Redevoering over het belangrijke van onzen grond voor gevoel en verbeelding, gevolgd door den Hollandschen Duinzang, die op zijn vermaardheid als Nederlands Dichter het zegel gedrukt heeft, en die, met het gedicht van PIETER LEONARD VAN DER KASTEL op De Zee, wellicht de meest nationale en eigenaardige Hollandsche gedichten uitmaakt, welke in geheel den omvang onzer Letterkunde gevonden worden. Niet minder voortreffelijk in haar soort was zijn vertaling der Werken en Dagen van Herodotus, welke meer dan enige andere mij bekende overbrenging eens oude Dichters. ters, het onderscheidend karakter en de kleur der Oudheid, op een in het oog vallende wijze teruggeeft. Zoo vond de toenadering tusschen klassieke keurigheid en beoefening der moedertaal in hem een krachtig voorstander, en hielp hij de scheidsmuur tusschen de dode talen en het levende Hollandsch omverwerpen. Zijn Hollandsche stijl was niet weinig van de keurige eigenschappen, waardoor hij uitblonk, aan een verstandig en ordelijk gebruik van het voorbeeld der Ouden verschuldigd, en deed mij meer dan eenmaal aan een gezegde van den fijnstbeschaafden der Hoogduitsche dichters en prozaschrijvers, van Wirann, denken, die op de vraag, waaraan hij toch wel den rijkdom en het uitdrukkingsvermogen van zijn Duitse stijl te danken had, zonder aarzeling antwoordde: Aan Cicero! Als bevorderaar van den vaderlandschen roem heeft van Lennep zich niet minder onderscheiden. Naauwelijks was hij door den dood zijns vaders eigenaar van het Mannpad geworden, of hij stichtte op den hoek der Mannpadslaan dat eenvoudig maar merkwaardig gedenkteken van den mannenmoed, door Wirre van Haarlem en later door den nog jeugdige Oldenbarnevelt betoond, hetwelke voor latere nationale monumenten het voorbeeld geworden is. Minder gelukkig was hij in de bereiking van den sedert vele jaren door hem gekoesterden wensch, om aan Egmonds verlaten strand op openbaar gezag een gedenkteken ter nagedachtenis der aloude Graven uit het Hollandsche Huis te zien verrijzen, welker asch daar ter plaatse zonder enige onderscheiding werd in de aarde geborgen. Hij drukte dat verlangen het eerst uit in den Duinzang: Zij de grafplaats der Vorsten van oneer bevrijd, Voor verguizing en schennis beveiligd, En door Vorst en door Volk haar een hulde gewijd, Die 't ontzag van de dooden weet heiligt! Deze wenk werd herhaald in eene lezing, gehouden in het Koninklijk Nederlandsch Instituut, ter gelegenheid van een bezoek van Willem II, den steeds zoo kunstlievenden Vorst, aan dat geleerde lichaam; doch ook deze poging bleef zonder gevolg. Sindsdien heeft men wel standbeelden opgericht en gedenkteekenen gesticht; maar de gedachtenis der aloude Vorsten van ons eerste nationale Gravenhuis bleef vergeten of verzuimd. Van zijne dankbare erkenning jegens geëerde voorgangers en begunstigers, spraken zijne lijktoonen op de Bossch, op Crass en van Swynpen. Wat hij voor zijn beminde leerlingen als Leidsman en Voorganger was, daarvan kunnen wij schier allen getuigen; of, wilt gij een uitstekend voorbeeld? Herinnert u dan, zoo velen gij met mij voor ruim twintig jaren tegenwoordig waart bij de begrafenis van den braven Huür, aan zijn schoonen brief, bij dat geopende graf op het kerkhof te Diemen door wijlen de achtenswaardige TEISSÈDRE L'ANGE voorgelezen, waarin een hart sprak, bij welks taal geen gemoed onbewogen, geen oog onbevuchtigd kon blijven; en dien ik u, indien ik hem bezat, hier in zijn geheel zou wenschen voor te lezen. Ook een wederom geheel ander blijk van zijn edelmoedigen en kloeken aard mag ik aan deze plaats niet verzwijgen. Toen in het jaar 1844 de Bestuurders der Doorluchtige School, waaronder zich toen nog mijn hooggeschatte Vriend, de grijze Maurits Cornelis van Haren bevond, in overleg met onzen geleerden Bosscha, van Lennep zeer verdienstelijke opvolger, wiens bezigheden steeds menigvuldiger werden, een van van Lennep begaatste letterkundige leerlingen, een man die als Dichter naauwelijks zijns gelijke heeft, aan den al te druk bezette Hoogleeraar als ambtgenoot wilden toevoegen, en daartoe bereids bij het Stadsbestuur eenen stap gedaan hadden, was er een duisterling, wiens naam gelukkig niet is bekomen geworden en wien ik dus niet behoef te sparen, die op dat beslissend oogenblik uit zijn ongezienen schuilhoek op den talentyollen Letterkundige giftige pijlen richtte. Toen dit onedele bedrijf eenigen invloed begon te oefenen, werden ettelijke hooggeschatters van den aangevallene te rade, daartegen een stuk te doen uitgaan, even gepast in bewoordingen als klemmend van taal. En wie was de eerste die dit stuk met even trouwhartige bereidvaardigheid als ongeveinsde edelmood onderteekende? Ik behoef hem u niet na te noemen, Toehoorders! De eerste naam die daarop prijkte, was DAVID JACOB VAN LENNEP. Ofschoon dan ook dit tweede stuk zijn doel niet volkomen heeft mogen bereiken, het strekt niettemin tot eere van hen die het aan 't licht brachten: tot eere van hem, die het, zonder de minste vrees voor zo gewone misverstanding, eer dan iemand anders met zijn handteekening vereerde. 