title: Descriptio systematica animalium Belgii septentrionalis, adjectis synonymis nec non locis in quibus reperiuntur (Latin and Dutch title)
creator: Maitland, Robert T
text: Le Museum ASIERAEI Comparative Zoology AT HARVARD COLLEGE, CAMBRIDGE, MASS. The gift of Louis Agassiz No. 5, Feb. 20, 1874 BELGII SEPTENTRIONALIS, AUTEUR H. T. MAITLAND. PARS I. ANIMALIA RADIATA ET ANNULATA CUVIERII. On ouvre Zoöbum Zoopalectorum, APUD C. C. VAN HOEK. From the Library of LOUIS AGASSIZ. No. UT 4. FAUNA BELGII SEPTENTRIONALIS. In contemplatione naturae nihil possit videri supervacuum, Prius, His. Nat., Lib. XI. Il est naturel de ne pas chercher d'abord loin de soi ce qu'on peut trouver sous sa main. Encyclop. de Diderot et D'ALEMBERT, Vol. VI; p. 99, n?. 1. In ons klein Vaderland zijn nog duizend dingen niet enkel ongekend, maar nog geheel onbekend, welke wij niet dan na langdurige waarnemingen, of bij toeval zullen ontdekken, en wanneer wij, niet ten onrechte, meenen verre daarin gevorderd te zijn, zal er nog genoeg voor onze Nakomelingen ten onderzoek overschieten. J. F. Mantinet, in de Verh. v. d. Holl. Maatsch. der Wetensch. te Haarlem, Dl. XI, St. 2, bl. 195. DESCRIPTION SYSTEMATICA ANIMALIUM, BELGII SEPTENTRIONALIS ADJECTIS SYNONYMIS NEC NON LOCIS IN QUIBUS REPERIUNTUR, SECUNDUM CLASSIFICATIONEM Pnorzssonis J. van Peeren HOEVEN »pisPosta AUCTORE R. T. MAITLAND. See LUGDUNI-BATAVORUM, APUD C. C. van HOEK. MDCCCLI SYSTEMATISCHE BESCHRIJVING DER DIEREN S, WELKE IN NOORD-NEDERLAND OF AAN DESSELFS KUSTEN VOORKOMEN, MET BIJVOEGING VAN DERZELVER SYNONYMEN, BENEVENS DER PLAATSEN WAAR DEZELVE GEVONDEN ZIJN; GERANGSCHIKT NAAR PRO. J. van PEEREN HOEVEN'S Handboek der Dierentekunde (9e Uitgave), DOOR R. T. MAITLAND. Leiden, C. C. van HOEK. 1851. Aan DEN HOOGGELEERDEN HEER JAN van PEEREN HOEVEN, bijeengeheud aan de Koninklijke Akademie van Wetenschappen te Amsterdam, Lid van het Koninklijk Nederlands Instituut, van de Hollandsche Maatschappij van Wetenschappen te Haarlem, van het Keizerlijke Genootschap der Naturonderzoekers te Moskou, correspondent lid van de Koninklijke Akademie der Wetenschappen te Turijn, van de Nationale Akademie der Geneeskunde te Parijs, enz. Ridder der Orde van de Poolster van Zweden en Noorwegen, WORDT DIT WERK UIT ACHTING VOOR ZIJNE VERDIENSTEN EN UIT ERKENTENLIJKHEID VOOR GENOTEN ONDERWIJS EN VRIENDSCHAPPELIJKEN RAAD Eerbijdig opgedragen BEN SCHRIJVER. PRAEFATIO. Ab eo inde tempore, quo in lucem editus est: Nomen clator animalium harum regionum incolarum, responsio Virorum. Doct. WENNE et VAN OLIVIER quaestionem a Societate Scientiarum Harlemensi propositam, Zoologiae studium. Tantos fecit progressus, ut jam ad necessitas seniliretur, Faunae nostrae denuo operam dare !), et quoque magis, quoniam ille, quem hi Viri secuti sunt, ordo INSECTAE immortalis, facit ut eorum labor, quod ad fastigium, ad quod Zoologia hodie adscenderit, fere adhiberi nequeat. Classes quoque animalium inferiores. (Insectis tamen dis exceptis, quae serius a Viro 1) Hujus rei testimonia sunt Quaestiones aureo coronandae a Societate Scientiarum Zelandica (15 Jazz 1845): Curante enumerentur Crustacea, et. Jnnulata, quae oras Zelandiae maritimas zocolunt ? a Societate Scientiarum Hollandiae Harlemi (24 Maz? 1845): Quinam pisces et animalia invertebrata occurrunt in Lacu Flevo (Zuiderzee), quaenam in aqua, cui nomen Y, quaenam denique in Lacu Harlemensi ? ab Academia Lugduno-Batava (19 Febr. 1846): Crustaceorum in aquis dulcibus nostrae Patriae viventium genus spectes. a Societate Scientiarum Hollandica Harlemi (19 Febr. 1849): Hiscenses obvia in aquis dulcibus salsisque Patriae nostrae. Doct. ANSLYN secundum systema LATREILLEI im ordinem sunt redacta, copiisque novorum indigenorum aucta), tam summaliter tractatae, ut maxime in universum cognita, animalia genera duntaxat recenseantur, de multis aliis sileatur. Quum in Hollandiae, Gelriaeque aeque atque in Zelandiae commorabar provincias, imprimisque operam navabam inquirendis, quae in hisce locis occurrebant, animalibus, plurima eorum mola mihi facta sunt, alque, hisce observationibus armatus, periclitor, juveniles meas tentare vires, in compondo Nomenclatore, in quo animalia Neerlandiae Septentrionalis ordine systematico describuntur. Nemo tamen exspectet, ut hic ommia, quae in nostra Patria obvia sunt animalia recenseum. Quisque enim, cui aliquatenus saltem labor tali operi junctus innotuerit, facile videbit, fieri non posse ut unus ommino homo tale opus perfecte elaboret. Quod solummodo spero, id est, ut meus consideretur labor, velut syntagma criticum materialum nostrae Faunae Alii illi dispersarum, proprie observatum vel illustratum, atque novis indigenis auctum, et ut a sic basis animadversionum posteriorum, et per hanc viam semel nanciscamur Faunam Belgicam, quantum fieri potest, omnibus numeris perfectam. Quemnam sequerer ordinem, cito ahii constitutum habui, ipseque se quasi ultro offerebat, quum in lucem editabat. Encheiridion Zoologiae Cl. 3. vaw PER meVEN. Quia illud magnam partem in lingua vernacula erat scriptum, et omnino respondebat fastigio scientiae hodierno, me illud ut regulam sequi debere censui; measque, quantum polui, vires intendi, ut ejus elaborationis rationem sequerer. Diagnosin Familiarum, Ordinum Generumque non memoravi quatenus in Encheiridio occurrebant, aique modo ad paginas relegavi, quibus sunt descripta; symptomata, tamen eorum Generum, de quibus forte nulla tradiderit. Vir Cl., in meo opere locis idoneis adjunzi; in descriptione generum latina optimos secutus sum Scriplores, in eaque nihil immulavi, quatenus illae, comparatione inslituia, cum nostris indigenis conveniebant. Quinimodi praeterquam quod indigena, nostra animalia communem memorarem, praecipuum esset consilium, literaturam zoologicam patriam, quantum fieri poterat, cognitam facere, nullam praereleri occasionem, apud quodque genus, illum patrium auctor vel vernaculam versionem allegandi, qui illud descripsit, vel in tabula depincent, eoque fine consuluit omnia, patria Scripta Periodica, Orationes et Opera argumenti mixti, ne ullum animale genus indigenum, de quo jam tractatum erat, obliviscerer, aique ita memini priorilatis eriperem palmam. Ut brevitati operis complerens, quantum fieri poterat, consulerem, ad quodque genus ille dulutat extraneus est citatus Scripotor, qui illud sub alio, quam hic memoratus nominis descripsit; quum enim pleraque opera indices habeant alphabeticos, facile est genus aliquod consulere sub una alteraque citata denominatio; solummodo majoris commodi equus in quavis classe adhuc opus magis speciale citavi et quidem sequentia: Infusoria, DUJARDIN, Infusoria. SAVIGNY, Annulata. Polypi, YOUNG, Brit. Zooph. AUD.et EDW., Annelides. Acalephae, LYSSON, Acalephes. ordoturbellaria, OGNEV, Plattwürmer. Echinodermata, GONTSCH, Brit. Starfish. — suctoria, WOOD, Ciliarnées. Entozoa, PUIBANDIN, Helminthes. — setigera, NOFFMEISTER, Regenwürmer. Rotatoria, DUJARDIN, Infusoria. Praeterea posits quodvis nomen, genus apud Infusoria, Entozoa, et partim apud Annulata, et praeterea Systemate Helminthum, ad paginas relegavi, ubi describantur; hoc opus enim recenter editum, maxime perfectum dicitur; in primis quod ad synonymiam, illudque ad manum sumentes, ea, quae in meo opere deficiunt, circa synonyma, generum earum classium animalium quae supra memoratae sunt, facile compleri possunt. Consilium operis mei componendi concipianti mihi necesse est visum illud in quatuor dividere partibus, quarum partem 1 complectitur Radiata, et praeterea Annulata; partem 2 Insecta; partem 3 Arachnida, Crustacea et Mollusca; partem 4 Vertebrata. ATL Cum vidim H. — Eo magis illa divisio mihi necessaria est visa, quia tractatio Insectorum tam amplum offert campum, ut ea certe tanquam totum aliquod separatum possit considerari; et quia illius partis compositio tantum — exigi temporis, optimum duci, illam differre, usque dum reliquas descripserim partes; tradam tamen, in eorum emolumentum, qui Entomologiae student, unonimelatorem synopticum illorum, quae hucusque mihi innotuerunt, indigenorum Insectorum; sperans fore ut, donatis mihi in primis minoribus, atque ideo investigationi facile elabentibus objectis, in eo sim ut mov salis accuratam patriae nostrae Faunam in lucem edere queam. Objectis, quorum unum exemplar plurave in Museo Regio Lugduno-Batavae servantur, hic praemisi signum T; attentius eo reddantur Historiae Naturalis studiosi ad illa objecta, quae in Museo adhuc deficiunt, et si, occasio se offerente, huic defectui provideant, scopum, quo ea annotaverim, me attigisse laetus animadvertam. LUGDUNO-BATAVUM, mense Decembris 1850. Scribendor aD O eoa Sedert de, door de Heeren sENWNET €m VAN OLIVIER beantwoorde, en door de Maatschappij der Wetenschappen te Haarlem, met goud bekroonde prüjsvraag , ,, Naamlijst der Dieren die natuurlijhke inwoners dezer landen zijn," heeft de beoefening der DDierkunde zulke groote vorderin- gen gemaakt, dat eene miewwe bewerking onzer Fauna, eene veeds sedert lang gevoelde behoefte 1) geworden is; 1) Blijens de met goud te bekroonen Prijsvragen uitgeschreven door *t Zeeuwsch Genootsch. der Wetenschappen (19 JMez 1845) Eene naawwkeurige opgaaf der aan de Zeeuwsche kusien levende schaaldieren en ringwormen. door de HolL Maatsch. van Wetensch. te Haarlem (24 Me 1845) Welke visschen en ongewervelde Deren komen er voor in de Zui- derzee, welke in het IJ en welke in het Haarlemmer-meer. door de Hoogeschool te Leyden (19 eir. 1846) Crustaceorum n aquis dulcibus mosirae Patriae viventium recens seantur specées. door de Holl. Maatsch. van Wetensch. te Haarlem (19 JMez 1849) Eene opgave der in ons vaderíand én zoet en zout water voorkomende Infusoria. Li VIII te meer, wil de door die Heeren gevolgde rangschikking van den onsterfelijken wrwNAEUS, hunne arbeid, voor de tegenwoordige hoogte op welke de Dierkunde staat, schier onbrwikbaar maakt; ook zijm de lagere dierklassen, (met uitzondering echter der Insekten, welke later door den Leer ^wsuYw volgens het stelsel van vaTREYLLE gerang- schikt, en met eene menigte nieuwe indigena verrüjkt zijn) zoo oppervlakkig behandeld, dat alleem slechts de meest algemeen bekende diersoorten opgenoemd worden, terwijl eene menigte anderen onvermeld. gebleven zijn. Gedurende mijn verblijf zowel in Holland, Gelderland als Friesland, mij bijzonder met het nasporen der in die streken voorkomende dieren bezig gehouden hebbende, zo ben ik met de meeste derzelven bekend geworden en waag ik het, met deze waarnemingen toegerust, mijne jeugdige krachten te beproeven, tot het daarstellen eener systematisch-beschrijvende Naamlijst der Noord-Nederlandsche Dieren. — Niemand verwacht hier een opgave van alle in ons vaderland voorkomende dieren, eenieder, welke slechts enigewijze met de moeilijkheden aan een dusdanig werk verbonden bekend is, zal gereedelijk de onmogelijkheid inzien, voor één persoon, om een werk als dit geheel volledig te kunnen opstellen; alleen wenschen wij onze arbeid beschouwd te zien als een cratische samenstelling van de verspreide bronnen van onze fauna, door eigen waarnemingen bevestigd of opgehelderd en met meer indigene vermeerderd, en alzoo tot basis te dienen voor latere bijdragen, om langs deze weg eenmaal een, zo mogelijk, volledige Fauna belgica te erlangen. De keuze, welke rangschikking te volgen was spoedig bepaald, en werd zich als vanzelf aan bij het verschijnen der 24e witgave van het Handboek der Dierkunde, door den Hoogleeraar Prof. VAN DER HOEVEN, die voor een groot deel in onze moedertaal geschreven zulde, en volkomen op de huidige hoogte der wetenschap staande, zoo meen ik verplicht zijnde hetzelfde tot vijfnoer te stellen, en heb ik zoo veel mij mogelijk was, mijn krachten ingespannen, om aan deszelfs wijze van bewerking gelijk te blijven. De diagnose der Families, Orden en Geslachten, heb ik omvermeld gelaten voor zoverre dezelve in het Handboek voorkomen, en alleen naar de bladzijden verwezen, op welke zij beschreven staan van die Geslachten echter, van welke de Hoogleeraar geen kenmerken mogt opgegeven hebben, zal men dezelve alhier op de behoorlijke plaatsen ingevoegd vinden; de latijnsche beschrijving der soorten is naar de beste Schrijvers gevolgd, en onveranderd gelaten, voor zover die bij vergelijking met onze inlandsche voorwerpen overeenkwamen. Behalve het vermelden van onze inlandsche dieren, mogen hoofddoel zijnde, onze vaderlandsche zoologische literatuur zoo veel mogelijk bekend, te doen worden, zoo heb ik geen gelegenheid laten voorbijgaan, om bij elke soort, die vaderlandschen Schrijver of die hollandsche vertaling aan te halen, welke dezelfde moet beschreven of in plaat af- gebeeld hebben, en zul door mij alle onze vaderlandsche Tijdschriften, Verhandelingen en Werken van gemengden inhoud ten dien einde doorbladerd geworden, om geen reeds als inlandsch gemelde diersoort te vergeten, en alzo de prioriteit der bekendmaking aan niemand te onthouden. Om den omvang van dit werk zoo veel mogelijk te bekorten, is bij elke soort alleen die uitlandse schrijver aangehaald, welke dezelfde onder een andere naam dan hier vermeld, mogt beschreven hebben, de meeste werken toch van alphabetische registers voorzien zinde, zoo is het gemakkelijk een bedoelde soort alsdan onder de een of andere opgegevene benaming mat te slaan; alleen heb ik tot meerder gemak bij elke klasse nog een meer bepaald speciaal werk aangehaald en wel de volgende, voor de Infusoria, HAUPT, Infusores. SAVIGNY, Annulata, POLYPI, BURTON, Brit. Zooph. AUD. et EDW., Acalephae, LESSON, Cnalephes. |ordo turbellaria, OGASTREP, Plattwürmer. Echinodermata, BURTON, Brit.Starf. | — suctoria, DUMÉRIL, Zirudinées. Entozoa, DUJARDIN, Helminthes. | — cestodes, HORNESENRER, Fegenwürm. Rotatoria, DUJARDIN, Infusores. En ook heb ik achter elke soortenaam bij de Infusoria, Entozoa en voor een deel bij de Annulata, wit praemium, Systema Helminthum, de bladz. aangehaald, waar dezelfde mogt beschreven worden dit werk, eerst onlangs in het licht verschenen, kan toch de meeste aanspraak op volledigheid maken, vooral wat de Synonymie betreft en met het ziele in de hand, kan men het ontbrekende in mijn werk omtrent de synonymen der soorten van boven- gemelde dierklassen gemakkelijk aanvullen. De het beramen van mijn plan tot bewerking is mij de noodzakelijkheid gebleken, dit werk ik in vier delen te verdeelen, waarvan nummer 1 de Radiata, samen met de Annulata, nummer 2 de Insecten, nummer 3 de Arachnida, Crustacea en Mollusca, nummer 4 de Vertebrata van voorE. zal bevatten. Het meer is mij deze verdeeling noodzakelijk voorgekomen, terwijl de bearbeiding der Insecten, zulk een uitgestrekt veld aanbiedt, dat dezelve voegzaam als een op zichzelf staand geheel kan beschouwd worden, en daar de bewerking van dit gedeelte zoo veel tijds vordert, heb ik het raadzaam geoordeeld, hetzelve tot na de bewerking der overige delen uit te stellen, echter zal ik, ten genoegen der liefhebbers der Entomologie, een synoptische Naamlijst geven, der tot heden aan mij bekend geworden inlandsche Insecten, hopende door middel van bijdragen, vooral van kleinere en daardoor der nasporing liepelijk ontsnappende voorwerpen, in staat gesteld te worden, weldra een vrij nauwkeurige Fauna van ons vaderland te kunnen geven. Mijn ter ondersteuning in deze arbeid aan elk Zooloog aanbevelende, zal ik het mij een eer erkennen, op de behoorlijke plaatsen, den vriendelijken medewerker te kunnen vermelden, echter zij men verwachtte, dat alleen die voorwerpen kunnen opgenomen worden, van welker soort de Schrijver overtuigd is, waartoe de beschouwing derzelve vereist wordt; zullende, op het daartoe te kennen gegeven verlangen, de toegezonden voorwerpen de eigenaar onge- schonden terugbezorgd worden. XIT Voorwerpen van welke één exemplaar of meerdere in 's Rüjks Museum te Leyden berusten, heb ik alhier door een t laten voorafgaan, mogten lierdoor de lief hebbers der Nat. Hist. opmerkzaam gemaakt worden op die voorwer- pen, welke het Museum nog ontbreken en bij gelegenheid daarin voorzien, dan zal ik het doel, waarom 1k dezelve heb aangeteekend , met genoegen bereikt. zien. Lzyprew, December 1850. Dg Scunuvrn. CLASSIS " E PARS I. INFUSORIA. POLYPI. (85 . ACALEPHAE. (20 . ECHINODERMATA. (27 ENTOZOA. (164 . ROTATORIA. (23 . ANNULATA. (15 (97 Indig.) — 0 A0 RÀ " Mn * Wis N M c SENI ud [Apod TATU "n Z1 9X I JM dur My (QNO ij (n AA! d AUS m AP Dra Wu d E ALPHABETISCHE | NAAMLIJST DER, BIJ DE BEHANDELING VAN 'T EERSTE GEDEELTB DER FAUNA BELGICA, GERAADPLEEGDE WERKEN. Nullus est liber tam malus ut non ex aliqua parte prosit. C41. PriNIUS. A. Abhandlungen der Koniglichen Akademie der Wissenschaften zu Berlin. (Physikalische Klasse.) Berlin 1788—1849 u.s. w. der Kónigl. Sechwedischen Akademie der Wissen- schaften, aus der Naturlehre, Haushaltungskunst u. Mechanik ; auf die Jahre 1739—1779. Aus dem Schwed. übers. von ABR. GrHLr. KüsrNER. 41 Bd. Leipzich. (Neue) der Kónigl. Schwed. Akad. u. s. w. auf die Jahre 1780—1791. 12 Bd. Leipzich. Adis Academ. Stockh. vie Handlingar. Acta Helvetica physico-mathematico-botanico-medica, etc. Basil. 8 Tom., 1751—1777. Acta (Nova) physico-mediea Academiae Caesareae Leopoldino- Carolinae naturae curiosorum. Berlin. 1757—1849 etc. AGassiz, (Louis) Prodrome d'une Monographie des Hadiaires ou Echinodermes, (Z7. /es Nouv. Mémoires de la Société Helvétique des Scienc. naturelles à Neufchatel, Tom. IIT et IV.) 1839, 1840. Algemeene Konst- en Letterb. Zie Letterbode. XVI ALPHABETISCHE NAAMLIJST. Algemeene Oefenschool. Ze Oefenschool. AANS, (Boupon pg SAINT) Description d'une espèce nouvelle de Sangsue (dans les Mémoires de la Société Linnéenne de Paris, T. XIII.) 1825. ANDRÉE, (G) de Taenia Diss. Groning. 1768. Annalen des Wiener Museums der Naturgeschichte. Wien 1835—1840. Annales des Sciences naturelles, 1ère et 2e série. Paris 70 vol. 1824—1843. ——— Académie Lugduno-batavae. 1815—1837. ——— Académie Rheno-trajectinae. 1816—1837. ——— Académie Stockh. vide Abhandl. du Muséum d'Histoire Naturelle de Paris 20 vol. 1802—1813. Annals (the) and Magazin of natural History, of zoology, botany and geology, conducted by W. Johnston, P. J. Selby, Dr. Gunnison, W. J. Hooker, D. D. and R. Treviranus, 15 vol. 1838—1845. Anoxis, (J. L.) Dissertatio de Lumbricis. Traject ad Rhenium. 1728. Aupovin (J. V.) et H. Mérenne Epurnas, Classification des Annelides et description de celles, qui habitent les côtes de la France. (Annales des Sciences Naturelles Tomes XXVII—XXX.) 1833. Bazin, (K. A. v.) Beiträge zur Kenntnis der Niederen Thiere, (in. N. d. C., XIII, 2, 8. 523—162.) 1827. Bazin, (H) "t Microscoop gemakkelijk gemaakt of beschrijving van de beste en nieuwste Microscoopen, enz. alsmede een bericht van de verbazingwekkende ontdekkingen gedaan met de vergrootglazen, Amsterdam 1744. (uit 't Engelsch door M. Houttuyn.) Nuttige gebruik van de Mikroscoop, of Handleiding tot nieuwe waarnemingen, enz. waarbij komt de beschouwing van vele tot voor dien tijdt onbekende Waterdiertjes. Amsterdam 1756. (uit 't Engels.) BAKKER, (G.) over de waarde der ondervinding, ter geleide van waarnemingen over Wormen, bijzonder in het hart en de Luchtvaten van Bruinvissen, (in de Bijdragen tot de Natuurwetenschap, bl. 449—475.) 1826. BANNEVELD, (W. van) over levende Wormpjes waargenomen in 't lichaam van een Kikvorsch, (22e Jaarboek letterkunde voor 1818). Mengelw. bl. 251—950.) Basler, (Jos) Natuurkundige Uitspanningen, bevattende enige ALPHABETISCHE NAAMLIJST. XVII waarneemingen over sommige Zee-planten en Zee-insekten, enz. 2 Dl. Haarlem 1762. Basler, (Jos) Opuscula subseciva, observaties miscellanea de animaabilia et plantis quibusdam marinis, eorumque ovariis en seminibus continentia, 2 vol. Harlemi 1759. Barscu, (A. J. G. K.) Naturgeschichte der Bandwurmgattung überhaupt und ihrer Arten insbesondere. Halle 1786. Beitraege (Neue nordische) veeZee Pallas. BENEDEN, (P. J. van) Mémoire sur les Campanulaires de la Côte d'Ostende, considérés sous le rapport physiologique, embryologique et zoologique. Bruxelles 1843 (ewr. des Nouv. Mé. de l'Acad. de Bruxelles, tome XVII.). Récherches sur l'embryogénie des Tubulaires et l'histoire naturelle des différents genres de cette famille qui habitent la côte d'Ostende. Bruxelles 1844. BrUNNET (J. A.) en G. van Oorwegen, Naamlijst der Wormen in Nederland aanwezig. (in Natuurk. Verh. der Holl. Maatsch., XV Dl. 2e.) 1826. BLUKKMEER, (N) Natuurkundige verhandeling of waarneming betreffende den Hout-uytraspende en doorboorende Zee-worm. Amsterdam 1733. Waarneming van een worm hangende uit de opening van een verstorven zijdelings beknelde Darm lichte breuk, (in Ver. van de Holl. Maatsch. X. Dl. 2 St. bl. 429—4934.) 1768. BrUING, (B. F.) Diss. zoologico-medica de Hirudine. Hardervici 1776. BrUNA, (v.p.) Waarneming van een Ascaris lumbricoides door den rechter lichaamssring naar buiten gekomen. (in Nederl. Lancet, 14e Jaarg. n? 3, bl. 184.) 1844. BERGMANN, (THORBERN) Abhandlung über die Blutegel. (in Act. Acad. Stockh. XIX.) 1756. BENNISMA, (C. A.) Commentatio in quaestionem; an Incrustationes indigenae sint chemicae, an vero alius originis? (in Acad. Lugd. bat. 1824—1825. Artikel over de omkorstingen van Rockanje, (in Algem. Konst- en Letter. 1824, Mengelw. bl. 162—160.) Berlinischer Gesellschaft naturforsch. Freunde vide Schriften. XVII ALPHABETISCHE NAAMLIJST. Bibliotheek (Vaderlandsche) van Wetenschap, Kunst en Smaak. Amsterdam 1789—1792. Brief aan Leeuwenhoek over Dierjes welke men soms in de lever der schapen en andere beesten vindt. Delft 1698. Bijdragen tot de Natuurkundige Wetenschappen, verzameld door H. C. van Harin, W. Vigny en G. J. Mulder, 7 Dl. Amsterdam 1826—1832. BLANVILLE, (H. M. Ducrotay) in Dict. des Science. Nat. — Manuel d'Actinologie et de Zoophytologie, etc. Paris 1834—1837. BRANCASTER, (Sir) Collectanea medico physica oft Hollands Jaarregister des Genees- en Natuurkundige aanmerkingen van gantsch Europa. II Dl Amsterdam 16580. BLASius, (G.) Observatio Anatomica in Homine brutisque varis. Lugd.-Batav. et Amstelod. 1674. BROEDHAERT, (J.) Descriptio Musei Anatomici, quod universi Belgi regis augustissimi Guilielmus I munificentia Academiae Rheno-Trajectinae concessit. Traj. ad Rhen. 1826. BROCH, (M. Er.) Abhandlung von der Erzeugung der Eingeweide, Würmer, u. z. w. Berlin 1782. BRUHENAACH, (J. FR.) Abbildungen naturhistor. Gegenstände, 10 Hfte. Göttingen 1796—1810. BOPPANAR, (P.) Natuurbeschouwer of verzameling van de nieuwste verhandelingen over de 3 rijken der Natuur, welke thans in Duitsland uitgegeven worden. 'sGravenhage 1779. Zie PALLAS, Lijst der Plantdieren 1779. BOWWER, (L.) Bericht aangaande verscheidene zonderlinge Zee-insecten, gevonden aan de Zee-wieren op het strand van 't Eiland Walcheren, (in de Zeewetenschappelijke Verhandelingen, VI Dl. bl 283—311). 1713. Waarnemingen omtrent de gesteldheid en groeiwijning der Zee-Polypen, (in de Zeewetenschappelijke Verhandelingen, VII Dl, bl. 277—302). 1771. Veening insecten, gevonden in 't Zee-wier aan de stranden van 't Eiland Walcheren, (in de Zeewetenschappelijke Verhandelingen, VI Dl, bl. 357—400). 1778. ALPHABETISCHE NAAMLIJST. XIX BOXWETER, (C.) Natuurkundige Aanmerkingen over den Lintworm, (in de Uitgezette Verhandelingen, VII Dl, bl. 309—348). 1758. BONNINGTON, (J. B. G. N.) in Dict. des Science natur. — in Encycl. Méthod. BONNELL, (W.) the natural history of Cornwall. Londen 1758. Bosc, (L. A. G.) Histoire naturelle des Vers, contenant leur description, leurs mœurs et leurs usages. 3 Vol. Paris 1802. Bosque, (J. I. van) Histoire constitutionnelle de l'épidémie vermineuse qui a eu lieu aux années 1760—1762 et au début de 1765 sur l'île d'Ouessant et la contiguë Goëland. Lugd.-Bat. 1769. Bovvnelaert, onderzoek naar eenige ziekten der Paarden, afhankelijk van Wormen, in 't voorhoofd, in de maag en op de buitenste oppervlakte der darmen, (in de Uitgez. Verh., VIII DL, bl. 196—235). 1763. Braw, (J. F.) Prodromus descriptionis animalium ab H. Meratensi in orbis terrarum circumnavigationem observatorum; Fasc. I. Polypos, Acalephas discophoras et siphonophoras, nec non Echinodermata cont. Petropoli 1825. Braw, (J. F. P.) Systematische Beschrijving enige Haai- en Kogelvissoorten, zowel naar hun buitenkenmerken als naar hun inneren lichaam. Berlin 1805. Braun, (J. P.) De Echinis et Echinitis, sive methodica Echinorum distributione, schediasma. Diss. annexis Polythalamis. Gedani 1732. Brawszn, (J. G.) Icones Helminthum systema Rudolphii entomologicum illustrantes. Viennae 1824. Bonnelie, (Claud) Diss. medica de Lumbricis terrestribus, illorumque in Medicina proprietatibus et recto usu. Lugd.-Bat. 1673. Bownown, (Thomson) Illustrations of the recent Conchology of Great Britain and Ireland, 2 edit. London 1844. Boucure, (J. G.) voir l'Encycl. method. Bulletin universel des sciences et de l'industrie, Sect. 9. Sciences naturelles et de géologie, rédigé par MM. Dumas, Guillaume, Cuvier, Lévesque, Raspaill, etc. Paris 1824—1831. Calcar, (A. v.) Dissert. inaug. de Hirudinis Historia naturalis Daventri. 1823. XX ALPHABETISCHE NAAMLIJST. Cawpezer, (P.) Lessems over de tegenwoordende veezetting. Leeuwaarden 1769. Verhandeling over de Leverwormen van het Vee; in de nieuwe Jaren van de Landbouw door TULL en DUBBELMEL plus Mowczynski Av 24e en 4de Stuk. Amsterdam 1763 en 1765.) CARENA, (H.) Monographie du genre Hirudo ou description des espèces de sangsues qui se trouvent ou qui sont en usage en Piemont, (ie Mem. real. acad. scienz. di Torino, XXV. p. 213.) 1820. CHABERT, (PH.) Traité des maladies vermineuses dans les animaux. Paris 1782. CURE, (STEPHAN DE) Memorie sulla storia e notomia degli animali senza vertebre del Regno di Napoli, V vol. Napoli 1823—1829. CLOQUET, (J. G.) Anatomie des Vers intestinaux. Paris 1824. COMMELIN, (C.) Dissertatio de Lumbricis. Lugd. Batav. 1694. Commentarii (Novi) Academiae Imper. scientiarum Petropoli- tanae, 20 vol. Petropoli 1747—1757. COVET, (J.) A Cornish Fauna, being a compendium of the natural history of the country. London 1838. COULET, (S.) Tract. histor. de Ascaridibus et Lumbrico lato. Lugd. Bat. 1738. COPPEN, (E. C. H.) Observationes de Entozois. Gryphiswaldiae 1825. Observ. (Novae) de Entozois. Berlini 1829. CUVIER, (G.) le Régne Animal distribué d'apres son organisation, 1re édit. en 4 vol. Paris 1817; 2e édit. en 5 vol. à Paris 1829. édit. illustrée ou nouv. 39e édit., accompagnée de planches gravées, etc. publiée par une réunion d'élèves de G. Cuvier. Paris 1836—1848. (Dictionnaire des Sciences Naturelles.) voyez Dictionnaire des Sciences Naturelles. DALZELL, (J. Gamm.) Observations on various interesting phenomena of the Planaria. Edinburgh 1814. Danske Selsk. Skrift. Eerste Skrifter. ALPHABETISCHE NAAMLIJST. XXI DARPMAN, (H.) de Vermibus, Diss. inaug. Lugd. Batav. 1671. DAUPHIN, (E. M.) Recueil de mémoires sur les Mollusques, les Vers et les Zoophytes. Paris 1800. DARWIN, (M. p) voyez Dictionnaire des Sciences naturelles. Dr GERN, vide GEER (DE). DILE CIMARRON, vide CURA (DELLE). Denkschriften der Königl. Akademie der Wissenschaften zu München. 9 Bnd. 1808—1824. Dznuziws, (J. L.) Hist. nat. et medicale des Sangsues, etc. Paris 1825. Dzsuayrs, (G. P.) vide LawARCK, Anim. s. Vert. 24e Ódit. DzsLoxecHAMPS (E.) vide Encycl. méth. Dictionnaire classique d'Hist. natur. par une société de natura- listes, 17 vol. Paris 1822—15831. des Sciences naturelles, publié par les professeurs du Jardin du Roi et rédigé par FRrp. CuvrER, 60 vol. Par. 1816—1830. DrssiNG, (C. M.) Monographie der Gattungen Amphistoma und Diplodiseus, (zw 4mm. des Jliemer Mus. l. 2. n?. XI) 1836. Systema Helminthum.. Vindobonae 1850. DoEvEREN, (G. vAN) de Vermibus intestinalibus hominum ; Diss. inaug. Lugd.-Dat. 1753. DowPzLING, (Dr.) Aanteekeningen omtrent een geval van Cys- ticereus cellulosae, gevonden in de spieren van het lijk eener vrouw, te Paris door GzRracu (iw "6 Nederl. Lancet, 13e jaarg. ne. 8, bl. 449—462.) 1825. Dvrovn, (Lio) voyez Ann. des Scienc. natur. XIV. pag. . 292. Dvcz£s, CE voyez Ann. des Scienc. natur. XV. pag. 290. DujAnpIN, (FELIX) Hist. nat. des Helminthes ou vers intestinaux. Paris 1845. Hist. nat. des Zoophytes Infusoires. Paris 1841. ———— — — voyez LAMARCR, Anim. s. Vert., 24e édit. DvrnocnzT , (R. H. J.) voyez Ann. du Mus. d' H. N., XIX, p. 3355 E. EDINE., philos. trans., voyez Transactions. Enwanps, (H. MirNE) voyez Avunoctw. XXII ALPHABETISCHE NAAMLIJST. EpwanRps, (H. MirxE) voyez LAMARCK, An. s. Vert., 24e édit. EnunrNsEnG, (Cnm. GorTFR.) et Fg. G. HewPRICH, Symbolae physicae seu icones et descriptiones Animalium evertebratorum. . Berolini 1828. das Leuchten des  der Berl. Acad.) 1838. ————————————— ——— — die Corallenthiere des rothen Mee- res. Berlin 1834. E diegeopraphische. Verbrernnedes Infusionthierchen in Nord-Africa u. West-Asién, (22 .40R. Berl. 4c.) 1829. die Tnfusionsthierchen als volkom- mene Organismen. Leipzich 1838. Die noch zahlreich jetzt lebende Tierarten der Kreidebildung, (4m. 404. der Berl. Acad.) 1839, 1840. Zur Erkenntnis der Organisation in der Richtung des kleinsten Raumes, (402. Berl. Acad.) 1831. Erklärung, (Jung.) Nat. Hist. der Koraalgewassen, etc. (uit "t Engelsch door J. Tak). "s-Gravenhage 1756. Encyclopédie méthodique, H. N. des Vers, 4 vol. Paris 1789—1832. I. H. N. des Vers par BRUGIÈRE. II. ——— ————- Zoophytes par Lawovéx, BORY et DESLONGCHAMPS. III, IV. —————— Vers par BRUGIÈRE et de LAMARQUE, continué par DESVAUX. Exposition, (W. P. v. DEN) Lijst van Nederl. ongewervelde dieren, welke niet in de Nederl. Fauna van BENN en v. OLRU. gevonden worden (in NN. Verh. der Holl. Maatsch. XVI, Y. bl. 134—137) 1828. Enschlij, (J. S.) et J. G. GRUSER, Algemeene Encyclopédie der Wissenschaften und Künsten. 1818—1826. Eschscholtz, (J. F.) System der Acalephen. Berlin 1829. Esper, (E. J. C.) die Pflanzenthiere in Abbildungen nach der Natur mit Farben erleuchtet, 3 Teil. Nürnberg 1788—1830. ALPHABETISCHE NAAMLIJST. XIII Fassett, (Ormton) Fauna groenlandica. Hafniae 1780. Frelis, Aanmerkingen over de Bloedzuiger, (in de Vaderl. Bibliotheek, I. bl. 169.) 1789. Flou, (F. P.) Memorie sugli Annelidi della famiglia delle sanguisughe. Milano 1837. Fügeling, (J.) a History of British Animals Edinburgh 1828. Philosophy of zoology; or a general view of the structure, functions and classification of animals, 29 vol. Edinburgh 1822. Fock, (L. C. E. E.) Handboek der vergelijkende ontleedkunde, door Prof. C. T. v. SIBOLD en Prof. H. SCHANNUS. Amersfoort 1848. Fovey, (E.) a History of British Starfishes and other animals of the class of Echinodermata. London 1841. Förster, (Petr.) Observationum et curationum medicinalium ac chirurgicarum opera omnia, 2 vol. Rothomagi 1653. Fnzv, (H.) und LevuckanT (R.) Beiträge zur Kenntnis Würmer. Fnozurcu, (J. M.) Beschreibung einiger neuen Eingeweidewürmer (4» Naturforscher, 94, 25 ct 29 St.) 1789. 1791 et 1802. G. GAERTNER, (M. G.) eide ParLAs, spic. zool. GasE, Waarneeming omtrent een breuk in verzweering overgegaan, waar in het gedarmde door wormen doorboord werd bevonden, (in 'aderl. Lettereefeen. voor 1771, Mengelw. bl. 443.) G xrR, (On. pr) in Handl. Suenska Acad. 1761. Guzars, (P.) les Hirudinées v. Guignard, Dict. pit. Paris 1836. Guzichen, (W. F. vox) gen. Russworm, Abhandlung über die Saamen u. Infusionsthierchen. Nürnberg 1718. Gwelin, (J. F.) Systema naturae per regna tria Naturae. (Lix- NRI, Systema Naturae editio decima tertia aucta reformata). Lipsiae 1788. Gozze, (J. A. Fm.) Verhandeling over doorgesneden Waterwormen, (in BOPPMAERT, J. VaL Besch. le st. bl. 93) 1719. IT XXIV ALPHABETISCHE NAAMLIJST, Gozze, (J. A. Fm.) Versuch einer Naturgeschichte der Eingeweidewürmer thier. Körper. Dessau 1782. erster Nachtrag dazu; von ihm selbst; mit Zusätzen u. Anmerk., herausgeg. von J. G. H. ZEDER. Dessau 1800. Goppruss, (G. A.) Handbuch der Zoologie (G. H. v. SCHUBERT, JHandb. der Naturgeschichte, Y'Thl. 2te7 Abth.) Nürnberg 1820. Gontner, (D. DE) Zoophyta indigena (in Flora VII provincia-rum Belgi foederati indigena, pg. 344—947. Haarlem 1781. Gnaavy, (J. E.) an Attempt to divide the Echinids into natural families (in Annuals of Philos.) 1827. Gnoveve, (G.) de Tumore cystico diss. inaug. "Traj. ad Rhen. 1815. Gnonovivus, (J. Fm.) a letter to Peter Collinson concerning a Water Insect, which being cut in several pieces, becomes so many perfect Animals (Philos Trans. vol. XLIII. n^. 466. p. 218). (L. T.) Brief aan C. N. over nieuwontdekte zee-dieren, (in Uitgez. Verhand. M. bl. 464—468.) 1758. Zoophthalacium Gronovianum, Fasc. III exhibens Vermes, Mollusca, crustacea et Zoophyta, quae in Museo suo adservavit, examini subiecti, etc. Lugd.-Bat. 1781. Gnoor, (DE) Dissert. inaug., de vermibus intestinalibus. L.-B.1842. GnuBE, (A. E.) Actiniae, Echinodermen und Würmer des Adriatischen und Mittel-Meeres, nach eigenen Sammlungen beschrieben. Königsberg 1840. Guignard, (F. Ep.) Dictionnaire pittoresque d'Histoire naturelle. 9 vol. Paris 1833—1839. Iconographie du Régne Animal de G. CUVIER. Paris 1829—1844. Magazin de Zoologie, d'Anatomie comparée et de Physiologie, 15 vol Paris 1831—1845. Gunnerrus, (J. E.) Beschrijving van den Zee-Muis en Zee-Buidel, (in E. SAMPSON, Gesamt. Bibl. X. bl. 249, 252.) Gunnerrus, (E. F.) Lehrbuch der pathologische Anatomie der Haus-tiere, 2 Thln. Berlin 1831. Haan, (W. pr) Bericht omtrent de Callianira triploptera, Lam. (in de Bijdr. tot de Nat. Wetensch. VII. 1. bl. 150.) 1827. ALPHABETISCHE NAAMLIJST. XXVII Hawningar, K. Svenska Vetenskaps Academiens, för Julius 1739—December 1779. 40 'Thln. Stockh. (NYA) K. Svensk. Vet. Ac., för åren 1780—1843. 64 'Thln. Stockh. Herring, (P.) de Magt van het kleine zigtbaar in de vorming, de geografische en de geologische verspreiding der Polypen, der Foraminiferen, enz. Utrecht 1849. over het voorkomen van foraminiferen- en Diatoméschalen in onzen vaderlandschen bodem, (in de Magt van het Kleine, bl. 201—218.) 1849. Hartmann (P. J.) Observatio sistens Vermes vesiculares sive hydatoides in Caprearum omentis et in pulmonibus alterius Faurfuraceas. — (in Misc. cur., dec. 2, ann. 4, p. 152. Obs. 73.) 1685. Hartman, (A. DE) Experimenta circa sanguinis missionem. Amst. 1686. Hartman, (F. G.) vide Ennz, Symb. Phys. HERWERDEN, (T.) Waarnemingen over de Aarsmaden, (E. SAMPSON, Geneesk. Bibl. IX. bl. 9.) Hill, (J. E.) Essays in Nat Hist. and Philos., containing a series of discoveries, by the assistance of Microscopes. Lond. 1752. Hozswz, (J. v. n.) Handboek der Dierkunde, 1e Uitg., Rotterdam. 1898—1833, 2e Uitg., Amsterdam. 1846—1848. Een overzicht van de vermenigvuldiging der Armulaarpolypen, Hydra, (in Bijdr. tot de Nat. Wetensch. 1. 551—8555.) 1827. En W. H. P. Vangogh, Tijdschrift voor Natuurlijke Geschiedenis en Physiologie, 12 Dln. Leiden 1832—1845. Over de Botryocephalen naar F. Eschscholtz, (Gm & Tijdschr. voor N. G. en Ph., Dl. IX. Boekbeschouwing. bl. 3—17.) 1843. Over de Planaria's naar Oken, (in Tijdschr. voor N. G. en Ph., Dl. XI. Boekbeschouwing. bl. 135—142.) 1844. Over de Sagitta bipunctata naar König, (in Tijdschr. voor N.G. en Ph. Dl. XII. Boekbeschouwing. bl. 9—14.) 1845. Hörstel, (W.) Die bis jetzt bekannten Arten aus der Familie der Regenwürmer. Braunschweig 1845. Houbraken, (M.) Kort begrip van de Nat. Hist. der gemeene Polypen, die in de binnenlandse of zoete wateren worden gevonden, (in Bakkers Nieuw Gebr. van het Mikrosk., bl. 460—498.) 1770. Nat. Hist. of uitvoerige beschrijving der Dieren, Planta en Mineralen, volgens het samengestelde van den Heer Linnéus, 37 Dln. Amsterdam 1761—1785. Houbraken, (M.) Vergelijking der Aardwormen met den Menschen of Kinderen Worm, inzonderheid ten opzichte van derzelver delen van voortteeling, (in de Uitgez. Verhandel. N. bl. 201.) 1760. Hummels, (H. S.) Weerkundige waarnemingen bij den Bloedzuiger, (in de Vaderl. letteroef. 1830. Mengelw. bl. 84). Jäger, (G. Fm.) de Holothurias, diss. inaug. Turici 1833. Janssen, (J. H.) Waarneming van eenen door veretering uitgestoten acephalocysten zak met opvolgende genezing, benevens een woord over hydatiden in 't algemeen, (in Nederl. Lancet, 9e Serie, 29 Jaarg. bl. 380—399.) 1846. Inicia faunae groninganae of proeve van een Naamlijst der Dieren, welke in de Prov. Groningen gevonden worden. Groningen 1825, uitgegeven door het Genootschap ter bevordering der Nat. Hist. te Groningen. Jones, (J. R.) a treatise on the Medicinal Leech, including zijn medische en natuurlijke geschiedenis met een beschrijving van zijn anatomische structuur. London 1816. De Bloedzuigers, (vs de Vaderlandse letteroefeningen 1824. Aanhangsel. Observations on Glossopora, (Philos. transact.) 1811. Jones, (G.) a History of the British Zoophytes, 1e edit. Edinburgh 1837, 2e edit. London 1847. Vide Ann. en Magaz. of Nat. History. K. Kalkman, (J. F.) Diss. de Vermibus intestinorum. Lugd.-Bat. 1817. Kaszmer, (A. G.) Archiv für Naturlehre. Kraus, (W.) Description of three new species of Hirudo. (Trans. of the Linn. Soc., vol. XI, p. 316.) 1794. Klein, (J. T.) Naturalis dispositio Echinodermatum, edit. prima, Gedani 1734. edit. altera, Lipsiae 1718. Kovitz, (P.) Aanmerkelijke hoeveelheid wormen na den dood gevonden in de zelfstandigheid van de lever en derzelver organen zoowel als in de darmen. (In de N. Verh. der Koninkl. Akad. Wetensch., vol. II, bl. 232—293.) 1827. Knau, (A. D.) Anatomie und physiologische Beobachtungen über die Sagitta bipunctata. Hamburg 1844. (Zie ook J. van den Hooven). Kun, (J.) vide Bulletin universel des Sciences naturelles. vide Mémoires du Muséum d'Historie Naturelle. LAENNEC, Mém. sur les Vers vésiculaires. Paris 1804. Lamarck, (J. B. P. A. de) Histoire Naturelle des Animaux sans vertèbres. Paris 1e éd., 7 vol. 1815—1822. — Madrid 2e éd. par G. P. Desbays et H. Milne Edwards, 11 vol. Paris 1835—1846. Lavoux, (J. V. F.) Exposition méthodique des genres de l'ordre des Polypiers. Paris 1821. Histoire des Polypiers corallignes flexibles. Caen 1810. —————— — — — ——— vide Encyclopédie méthodique. Lancet, (Nederlandsch) tijdschrift voor de geneeskundige Wette- nschappen in haren geheelen omvang. Utrecht 1838— 1849. Launzn, (J. F.) Disquisitiones anatomicae de Amphistomo conico. Gryphiae 1830. Laczak, (W. Ernoul) Zoological Miscellany, 3 vl. Lond. 1814— 1817. LECLERC, Notes sur la Diffugie. (ix Mém. du Mus. Il, p. 414— 418.) 1816. LEDERMULLER, (M. FROBENE) Mikroskopische Vermaaklijkheden, zoo voor de oogen als voor den geest enz., aanmerkelijk ver- meerderd door A. W. WIJNTERSCHEMIDT. (met het Duitsche verzameld.) 4 Dln. Amsterdam 1771. LEEUW, (VAN DER) Waarnemingen van een Pijnpstopping door Wormen in de blaas veroorzaakt. (in de Verklaring van de Ge- * sche. ter bevordering der Heelkunde te Amsterdam. N, bl. 54.) LEEUWENHOEK, (A. VAN) A letter concerning Animaleula on the Roots of Duckweed. (in Phil. trans., X XIV.,no. 295. p. 1184 etc.) A letter concerning Greenweeds growing in Water, and some Animaleula found about them. (in Philos. Trans., XXVIII, no. 337, p. 160 et XXVIII, no. 337, p. 204 etc.) A letter concerning Worms observed in sheeps-livers and pasture grounds. (in Philos. Trans., XXIV, no. 289, p. 1522. LEEUWENHOEK, (A. VAN) Observations on some Animaleula in Water. (in Philos. Trans., XXIII, no. 286, p. 1430.) Ontdekte onzichtbaarheden, vervat in verscheidene (nr. 28 tot nr. 146) brieven, geschreven aan de wijdvermaarde Kon. Societ. in Londen, 4 Dln. Delft 1679—1702. ———————— —— ——— Sendbrieven zoo aan de Hoogedele H.H. der Koningl. Societ. in Londen, als aan andere aanzienlijke en geleerde lieden, over verschillende Verborgenheden der Natuur. Delft 1718. LISKI, (N. G.) Addimenta ad J. T. KIZNMAN, naturalem dispositionem Echinodermatum etc. Lipsiae 1718. LISON, (R. P.) Hist. nat. des Zoophytes Acaléphes. Paris 1843. ———————————- Voyage autour du monde sur la Corvette la Coquille par le Capt. L. J. DuPRÉ, partie Zoologique, par GARNOT et LISBON. Paris 1829. LEVIS, (L.) Waarneeming van Echinococcus blazen in de lever en het omentum magnum, met dodelijken uitgang door buikvlies ontsteking. (72e Nederl. Lancet, 2e Serie, 3e Jaargang, bl. 37—52.) 1847. LUCIEN, (F.S.) Breves Animalium quorundam maxima ex parte marinorum descriptio. Heidelberg 1828. —— — — — — Zoologische Bruchstücke. Stuttgart et Freiburg 1820—1842. Letterbode, (Algemeene Konst- en). Haarlem 1788—1850. Letteroefeningen, (Vaderlandsche) of tijdschr. voor Kunsten en Wetenschappen. Amsterdam 1761—1850. Lepidoptera Europaea, (T. G. van) Recueil de figures des Vers intestinaux. Leiden 1829. LIVEMOOR, (J. P.) Waarneemingen aangaande Aarsmaaden, Kawaerswormen en Lintwormen. (in E. SANDIFORT, Geneesk. Bibl., IV, bl. 445). LINNAEUS, (C. A.) Amoenitatis academicae s. dissertationes variae physic., medic. botanic., ante haere seorsim editae, nunc collectae et auctae, 7 vol. Holm., Lips. et Lugd.-Bat. 1749—1769. Fauna suecica sistens Animalia Sueciae regni. Stockholm 1746. ALPHABETISCHE LIJST. XXIX LINNAEUS, (C. A.) Systema naturae sive regna tria naturae systematica proposita etc. Edit. I Lug.-Bat. 1735. Edit. X in vol. 2, reformata. Holmiae 1758. Edit. XII in vol. 3, reformata. Hala 1766. Edit. XIII vre GwELIN. Wüstgöta resa, förrättad år 1746. Stockholm 1747. LINCK, (J. H.) de Stellis marinis liber singularis. Lipsiae 1733. LIPS, (G. D.) de Animalculis in humano corpore genitis. Lugd.-Bat. 1687. Loupow, (J. L.) Magazine of natural History, and Journal of Zoology, etc. 13 vol. 1819—1840. Lucas, (H.) Hist. Nat. des Annelides, Crustacés, Arachnides et Myriapodes. Paris 1840. Lucius, (J. G.) de Lumbricis alvum occupantibus. Lugd.-Bat. 1694. LONZET, (P.) Recherches sur l'anatomie et les métamorphoses des Insectes; ouvrage posthume, publié par W. P. Haax. Paris 1832. Macaquet, (J.) over de Wormen, (in deszelfs Inleiding tot de Pathologie of beschouwing van het Menschelijk lichaam in den zieken staat, IIIe Deel, bl. 435—455.) Utrecht 1786. Magazin of Nat. Hist., vide Animals. Magazine of Zoology and Botany, by W. JAPINE, P.J. SELBY and JOHNSTON, 2 vol. London 1737, 38. Marsors, (J) Diss. de Vermibus in intestinis nidulantibus. Lugd.-Bat. 1751. MARNET, (J. F.) Katechismus der Natur, 4 DlIn. Amst. 1779. MARTIN, (F. H. W.) Neues systemat. Conchyliön Cabinet. Nürnberg 1769—1771. MARHEY, (A.) Waarneming van een levende Draadworm in een grooten Sprinkhaan. (ie Vaderl. Letteroef. Mengelw., 1832, bl. 510—512.) MAYR, (A. F. J. C.) Beiträge zur Anat. der Entozoa. Bonn. 1841. MÖLLER, (D.) Waarneeming aangaande de Aarsmaden, (72 de Uitgez. Verhand., IX, bl. 338—341.) 1164. MARTIN, (C. F. L.) Observationes anatomicae de Distomate hepatico et lanceolato. Gottingae 1825. Mémoires de la Société d'Histoire Naturelle du département de la Moselle. Metz 1843. Mémoires de la Société Linnéenne de Paris. Paris 1822. du Muséum d'Histoire Naturelle, par les professeurs de cet établissement, 20 vol. Paris 1815—1823. Memoirs of the Wernerian Natural History Society, 7 vol. Edinburgh 1811—1838. MILLER, (G. A.) das Leuchten der Ostsee. Hamburg 1830. MONGE EPSWART, vide EPSWART Miscellanea curiosa, sive ephemeridum medicorum physicorum germanorum academiae naturae curiosorum. Lipsiae 1670—1816. MORAGUE, (G.) Testacea britannica; or an account of all the shells hitherto discovered in Britain, 2 vol. London 1803, 8. MOURN TANPOX, (A.) Monographie de la famille des Hirudinées. 1e Edit., Montpellier 1826. 2e Edit., Paris 1846. MONJEN, (C. T. A.) Opmerkingen over het geslacht Leiodina en over de oprichting van een nieuw geslacht Dekinia enz. (in de Bijdr. tot de Natuurk. Wetenschapp., V, bl. 200—935.) 1830. MURPHER, (G.J.) Responsio ad quaestionem; Entozoa quae in humano corporibus hactenus, in Belgio fuerunt reperta, enumerentur etc. (in Juraalis Academ. Rheno-trajectinae.) 1892. MULLER, (J.) et F. H. TMOESCUM, System der Asteriden. Dresdensweig 1842. (Ovn. F.) Animaelula Infusoria fluviatilia et marina. Hafniae et Lipsiae 1786. Vermium terrestrium et fluviatilium, seu animalium Infusoriorum, Helminthicorum et Testaceorum, non marinorum, succincta historia, 2 vol. Hafniae et Lipsiae 1773. Von Würmern, die süssen und salzigen Wassers. 2. Ausg. Kopenhagen 1771; 29. Ausg. ebenda 1809. Zoologiae Danicae prodromus. Hafniae 1776. Zoologiae Danica, seu animalium Daniae et Norvegiae rariorum ac minus notorum descriptiones et historia. 4 Vol. Hafniae et Lipsiae 1779—1784. Naturforscher, (der) herausgegeben von J. E. Walch, vom 14. Stück an fortgesetzt von J. C. U. Schreber. 30 Stücke. Halle 1774—1804. Nederlandsch Lancet, siehe Lancet. ALPHABETISCHE NAAMLIJST. XXXI Narziss, (C. L.) Beitrag zur Infusorienkunde, oder Naturbeschreibung der Zerkarien und Bazillarien. (AN. der ANaturf. Gesellschaft in Halle, VII Bd., 1 Hft.) 1817. NORDMANN, (Carl Friedrich Philipp) Mikrographische Beiträge zur Naturgeschichte der wirbellosen Tiere. Berlin 1832. Observation de quelques vers intestinaux. (in Ann. des Scienc. nat., XXX, p. 268—321 et 373—398.) 1833. Nootemanni, (C.) Verhandeling over de inlandsche Zoetwater Spongiën. (72de Verh. van het Nederlands Genootschap te Rotterdam, IX, bl. 242—257.) 1888. NuwaAN, (A.) over Wormen voorkomende in de oogen van sommige dieren en den mensch, vergezeld van eenige waarnemingen omtrent een tot dusver niet beschreven worm uit het oog van een paard. (2e dr. Tijdschrift voor Nat. Gesch. en Phys., VII, bl. 358—390.) 1840. Verhandeling over de veelkop-blaasworm der hersenen, Polycephalus (Coenurus) cerebralis, 4te, 77 bl. en 9 PI. (in de Verh. der 1ste Klasse van het Koninklijk Nederlands Instituut, 34e Reeks, 34e Dl.) Amsterdam 1850. Oefenschool (Algemeene) van Kunsten en Wetenschappen. 31 Dln. Amsterdam 1763—1782. Oswald, (A. S.) Entwurf einer Syst. Eintheilung und speciellen Beschreibung der Plattwürmer, auf microscopische Untersuchungen gegründet. Kopenhagen 1844. (zie ook J.v. d. Hoeven.) Ozon, (Log. v.) Lehrbuch der Naturgesch. 3 Bd. Zoologie. Jena 1815. On Bd. GV, (Arc. Dr. Sassanres p?) Tableau méthodique des céphalopodes foraminifères. (in 24mm. des Sciences nat., 11 Série, VII, p. 245—314.) 1820. Hist. Nat. des Foraminifères in RAMON DE LA SAGRA, hist. phys. polit. et naturelle de l'Île de Cuba. Paris 1839. P. Panlas, (P. S.) de Infestis viventibus intra viventia. Diss. inaug. Lugd.-Bat. 1760. XXXII ALPHABETISCHE NAAMLIJST. Panlas, (P. S.) Dierkundig Mengelwerk. (uit het latijn vertaald en met aanmerkingen voorzien door P. BoppaAERT. Utrecht 1770. Elenchus Zoophytorum sistens generum adumbrationes generaliores et specierum cognitarum succinctas. descriptios, eum selectis auctorum synonymis. Hagae Com. 1766. Lijst der Plantdieren. (uit het latijn vertaald en met aanmerkingen en afbeeldingen voorzien door P. BoppaAERT.) Utrecht 1768. Miscellanea Zoologica, quibus novis imprimis atque obscurae animalium species describuntur et observationibus iconibusque illustrantur. Hagae Comit. 1766. Neue nordische Beiträge, zur physikal. u. geogr. Erd- u. Volkerbeschreibung, Naturgeschichte u. Oekonomie. 7 Bd. St. Petersburg u. Leipzig 1781—1796. Spicilegia Zoologica, quibus novae imprimis et obscurae animalium species iconibus, descript. atque commentariis illustrantur. 2 Vol. Berolini 1767—1780. Tubulariae fungosae Descriptio. (in N. Comm. Ac. Petrop., XII, p. 565, c. tab.) 1768. PANNING, (T.) The British Zoology, New edit. 4 Vols. Lond. 1812. PRONKBOST, (C.) Beschrijving en Natuurlijke Afbeelding der Maagwormen, zijnde een nieuw geslacht van Wormen enz., en van een reeds gestorven baarend Darmworm. (in het Latijn onder den titel van) Descriptio et iconica delineatio novi generis Vermium, Stomachidae dicti, in corpore humano hospitantium accedit observatio medico practica de lumbrico per urethram excreto, nec non de Lumbrico alvino, ut ut mortuo, parturiente. Amstelodami 1780. (N. E.) Disquisitio naturae curiosa de Ascaridibus, Amstelodami 1789. PRINOW (F.) et Cn. Ar. Lsuzum, Hist. générale et particulière de tous les animaux, qui composent la famille des Méduses. (extr. des Ann. du Mus. d'H. N., XIV.) Paris 1809. Tableau des caractères génériques et spécifiques de toutes les espèces de Méduses connues jusqu'à ce jour. (extrait des un. du Mus. d'H. N., XIV.) Paris 1810. PERRY, (J.) Gazophylacei naturae et artis decades X. London 1702—1711. ALPHABÉTIQUE NAAMLIJST. XXXII PLEUGEL, (M.) Brief aan C. NOOZEMANN over de gevelweslslekken of zee-egelen. Rotterdam 1774. Hist. pathologica Ascaridum. Leop.1769. Hist. physiologie Ascaridum. Leop.1762. Natuurk. Verhandeling over de Wormen, welke veeltijds in de darmen der Menschen gevonden worden. Leeuwarden 1763. Natuurk. Hist. der Aarswormpjes. (Te Faderl. Amen. bl. 11—11.) 1763. Philosophical transactions, e?de "Transactions. PFEFFER, Handbuch der Veterinaire Wissenschaften. PUNXUZEL (J. E.) et G. VALENTIN, De phaenomeno motus vibratorii animalium vertebratorum. (ex mova dota cad. Leopold, XVII, 2.) Bonnae 1835. HARNESESQUE-SCHMALTZ, (C. S.) Précis des découvertes sémiologiques entre 1800 et 1801, ou choix des principales découvertes en zoologie et en botanique. Palerme 1814. RAVEN, (A.) de Vermibus intestinorum dissertatio. Lugd.-Bat.1675. RAVEN, (A. J.) Lectiones publicae de Vermibus intestinalibus inprimis humanis, quas habuit in Museo rerum nat. Academ. Lundensis. Holmiae 1786. RAPAELIS (C.) de Vermibus intestinorum. "Traj. ad Rhen. 1705. RUSSO, (A.) Hist. nat. des principales productions de l'Europe meridionale et principalement de celles des environs de Nice et des Alpes maritimes. V Vols. Paris et Strasbourg 1826. ROSEL VAN ROSENHOFF, (A. J.) Historie der Polypen en andere kleine water-insecten, in deszelfs Nat. Hist. der Insekten. IIIe DL, 2e Stuk. Haarlem en Amsterdam 1766. ROOSENBOW, (A.) Dissert. medic. inaug. de Hydatidibus. Schoonhoviae 1836. ROVE, (C. H.) Eenige bedenkingen over de wormen welke door den gewouden pisweg ontlast worden. (extrait der Jaarboek van het Koninkl. Instit., VII, bl. 195—130.) 1812. RUPORPH, (C. A.) Entozoorum sive vermium intestinalium historia naturalis. III Vols. — Amstelodami 1808—1810. Reporteur, (C. A.) Entozoorum synopsis, cui accedunt mantissa duplex et indices locupletissimi. Berolini 1819. Observationes circa Vermes intestinales. Gryphiswaldiae 1793. Ruxscu, (Fm.) Dilucidatio valvularum in vasis lymphaticis et lacteis, c.fig., Accesserunt quaedam observationes anatomicae rariores. Lugae-Com. 1665. Observationum anatomico-chirurgicarum centuria. Amstel. 1691. Thesauri anatomici decem. — Amstelodami 1726. ——— (F.) Alle ontleed-, genees- en heelkundige Werken, vertaald door IJsgn. Gissg. AgLEBovT. 3 Dl.in 4te. Amst. 1744. SawDIFORT, (E.) Natuur- en Geneeskundige Bibliotheek, bevattende den zaakelijken inhoud der Nieuwe Werken, welke in de Geneeskunde en Natuurlijke Historie, buiten ons Vaderland uitkomen. XI Dln. "s Gravenhage 1765—1775. Observationes anatomico-pathologicae. Lugd.-Bat. 1777. Savigny, (J. C.) Analyse d'un mémoire sur les Lombries; comptes rendus des travaux de l'Institut. Paris 1820. Description de l'Egypte (Polypiers). Paris 1809—1813. Système des Annelides, principalement de celles des côtes de l'Egypte et de la Syrie. (Zz£r. de la Descript. de l'Egypte.) Paris 1820. ScumALZ, (Er.) XIX Tabulae anatomiam Entozoorum illustrantes, congestae, nec non explicatione praeditae, Dresdae et Lipsiae 1831. Scuurpr, (E. O.) Die Rhabdocoelen, Strudelwürmer, des süssen Wassers. Jena 1848. ScumANK, (F. vos PAULA) Baiersche Reise. München 1786. —— ———— ——— ———— Beyträge zur Naturgeschichte. Augsburg 1776. Fauna boica. 3 Bdn. Nürnberg 1798—1803. ALPHABETISCHE NAAMLIJST. XXXV ScHRANK, (F. vos Paula) in Neu. philosoph. Abhandl. d. Münchner Acad. 1780. —— — — ——— Sammlung naturhist. u. physikal. Aufsätze. Nürnberg 1796. —— — — — —— Register der bisher hinlänglich bekannten Eingeweidenwürmer. München 1788. Schriften der Berliner Gesellschaft Naturforsch. Freunde, XI Bdn. Berlin 1780—1794. ScumwEIGGER, (A. F.) Handbuch der Naturgeschichte der skelettlosen ungegliederten Thiere. Leipzig 1820. SrBA, (Arm.) Schatkamer der Natuur of Locupletissimi rerum naturalium thesauri accurata descriptio et iconibus artificiosissimis expressis per universam physices historiam. Amstelodami 1734—1765. 