title: Prodromus florae Batavae
creator: Bosch, R. B. van den (Roelof Benjamin), 1810-1862 | Dozy, F. (Frans), 1807-1856 | Molkenboer, J. H. (Julian Hendrik), 1816-1854 | Westendorp, G. D. (Gerard Daniel), 1813-1868 | Oudemans, C. A. J. A. (Cornelis Antoon Jan Abraham), 1825-1906 | Vereeniging voor de Nederlandsche Flora
text: The Arnold Arboretum Purchase June 1971 PRODROMUS FLORAE BATAVIAE IN SOCIETATE INPRIMIS USUM EDENDUM CURAVIT SOCIETAS Promovendo Florae Batavicae studio. VOLLENII II. PARS I. (Plantae cellulares. Membranaceae frondosae et Hepaticae.) SUMTIBUS SOCIETATIS, AFCD JAC. HAZENBERG, Cornelii Fil. 1851. NEW YORK BOTANICAL. PRAEFATIO. Edita nunc altera Prodromi Florae Batavicae partem, pauca ut moneamus necesse est de ratione, qua in ea conficienda usi sumus. Ut jam in praefatione prime partis dixi, plantae ipsae a sodalibus Societatis in variis regionibus patriae collectae et in herbario conservatae praecipua hujus operis fundamenta praebuerunt; deinde quas in herbariis propriis autopsid comparare nobis licuit; denique adnolationes, quas inveniemus de hujusmodi plantis apud auctores botanicos, qui nos praecesserunt. Itaque solitae inversam rationem secuti sumus, adhibendis tantum ultimo loco veterum observationis testimonia. Haec enim minus digna aestimanda sunt, quia botanici nostri a Linnaeo usque ad nostra tempora non nisi leviter plantas cryptogamicas attingere solebant. Iste modus agendi multis dubis et erroribus obnoxuus dedit; nam saepius uno nomine collectivo varias plantas indicabant, quas hodie species vere distinctas et optimas salutamus; dum propter neglegentiam microscopii usum, differenteriam specificam inter famam subtiles plantas, nudo oculo adeo consimiles, vix eruere potuerant. Paucae insuper species hujus ordinis plantarum in eorum scriptis indicantur. Plurimarum earum cognitionem Ehrenfriedo debemus, qui in itinere per varias patriae provincias ipas collegit et Gesnero atque de Gesner viam monstravit, qua optime muscos indigenos distingui possent; quo factum est ut hic auctor nec non de Beyer muscorum jam cognitorum nominum novis aliis addaverint, uti patet ex eorumdem spicilegis. Ex hoc inde tempore vero nostrates studium plantarum cryptogamarum per multos annos prorsus neglexerunt, ita ut ante annum 1832, quo in lucem prodiit prima pars cryptogamarum Florae Belgii Sertimalis, musci indigeni cogniti numerum centenarium parum excederent, inter quos species valde dubiae et cum aliis certi certius corrumpantur fuerunt. CI. van Hali, Miquel et Dasselay, auctores hujus operis, 182 muscorum species indigenas annotaverunt, quas vel ipsi collegerunt, vel ex herbariis Reirwardti, de Beyer et VAN Speyk Vermecles, vel ex scriptis veterum Floristarum depromserunt, et cetera, Brunel, Martius, Lindenberg et Calkin ducibus, systematico ordine disposuerunt, adjeciis clavis analyticas genericas et specifics variisque observationibus de habitu, crescendi et fructificationis modo, etc. Quale judicium Botanici externi de nostra Flora bryologica tulerunt, non constat. Forsitan soli culturam causam habuerunt, quod tam parva copia herbariorum inntilium in vobis patria reperiretur. Notum enim est muscos, paucis species exceptis, solum sfercoratum fugere. Dein rursus per aliquot annos botanici nostrates studium crypto- amicum neglegere videbantur, donec in diario Tijdschrift voor natuurl. wetenschap productur catalogi nostri muscorum agri Heldensis, enumeratio muscorum Zeelandiae a doct. van der Bosch et enumeratio muscorum tum Amstelaedamensium tum aliunde a doct. van der Sarde Lacoste compertorum. Abhinc in dies incrementum numeri muscorum indigenorum. Non vero, nisi anno hocce quinto post constitutionem Societatis promovendo Florae Batavae studio, Prodromi initium facere potuimus a comparandis et examini subjiciendis omnibus muscorum speciminibus, quae sodales collegerant. Nimirum magna eorum copia, ex omnibus fere patriae locis et in diversa soli specie collectorum, certius affirmare nobis licuit de frequentia et habitu diverso specierum indigenarum, quam antea fieri potuisset. Praeterea microscopii perfectioris usus, descriptiones bryologicae magis accuratae et iconibus illustratae, speciminura authenticorum facileior comparatio, haec omnia efficere potuerunt, quod numerus muscorum indigenorum post editionem Flora Belgii Sept. fere duplex evaserit, inter quos duae species novae cum nonnullis varietatibus; ita ut Flora nostra bryologica non amplius omni attentione botanicorum indigna habitura sit. In dispositione nostra Bruchii et Semperi Bryologiam Europaeam, quoad genera in hac opere jam exposita, adhibuimus. Genus Sphagnum, saltem pro speciebus indigenis, revisioni subjecimus et cum specie insigni locupletavimus. Muscorum Hepaticarum elaborationem suscepti et perfecti amicissimus van der Sande Lacoste, qui eos secundum opus recentissime editum a viris clariss. Gottsche, Nees et Lilienberg disposuit. Diagnoses muscorum frondosorum et hepaticarum collectae sunt, quales in "Lobengrin" Deutschlands Cryptogamen-Flora prostant, tum quia hoc opus summas omnes ordines plantarum cryptogamicarum comprehendit juxta novissimas observationes botanicorum, tum quia minutis est pretium. Novarum autem specierum diagnoses, quae in citato opere non inveniuntur, huic Prodromo inseruimus, de cujus ordiniendi methodo, significatione abbreviaturarum, sodalium nominibus aliisque, in praefatione fie ante primam Prodromi partem fusius actum est. 8 Octobris 1851. F. Dozy et J. H. Molkenboer. Classificatio. Subclassis Musci frondosi. Ord. Stegocavpia. Pieualocarpi. Ord. Hypneae. HYPIAE L, Capsula inaequali vel subinaequali. M. splendens Hedw. In bosschen en op begroeide platen, in duinen, vrij algemeen. Junius — Septem, (Rabenh. p. 267). In Herb.: Haagse bosch, Kalwijk, Noordwijk / Noordwijkertjout, Wassenaar, Hillegommerduin, Aardenhout, de Bildt, Velp, Wolvenhoek, Amersfoort, Rhenen, Beek, Dieren, IVeerbosch, Oosterhoutsch bosch b. Nijmegen, bosch van Leuvenen, Soerense bosch, Hulshorst b. Harderwijk, Konijnenbelt b. Zwolle (Grafhorst, Triesenbergerr b. Haltern, Zalk, Kampen, Twello, t. Vught e.a.'s Bosch, Walcheren. Bovendien: Pielersberg b. Maasricht, Franq. in herb. pr.; Zuid-Beveland, v. d. B. in herb. pr. (in de bosschen van het huis Sinderen op de Veluwe, Gort.; Zeist, Driebergen, Haren, Hundermolen, Paterwolde, Vries, Ootmarsum, vl. b. s.). 1338. H. tamariisciiium Hedw. In bosschen en op de heidevelden, zelden met vrucht, doch dikwerks grote plekken bedekkend. 2. 3 im,— Sept. (Rahenh. p. 266.). In Herb.: den Deyl, Noordwijk, Warmond, Haarlemmerhout, de Bildt, Amelswaard b, Utrecht, Zutphen, Beekbergerwoud, Soerensche bosch, 't Loo, Beek, Ubbergen, Oosterhoutsch bosch b. Nijmegen, Hulshorst en Essenburg b. Harderwijk, Oldenbroek, Zwole, Kampen, Zuid-Beveland, bosch van Gronsfelt. Bovendien: Domburg, V. d. B. in herb. pr.; Haren, Harendermolen, M in q. in herb. pr.; Sliedrecht, Giessendam, L a c. in herb. v. d. B.; Salkerwaard, Gort.; de Bildt, Zeist, Driebergen, Doorn, Deventer, Paterwolde, fl. b. s. Variat: H. recognitum Hedw. Rabenh, p. 266.). In Herb.: Groot-Berkhey b. Wassenaar, D., Mb.; (bosschen b. 't Loo, Ehrh. bij v. Geuns, Spicil). 1339. H. abietinum L. Op droog, zandigen grond in bosschen, op heiden, in de duinen, enz. Vrij algemeen, doch niet in vrucht. 2 Aug. 3 Sept. (Rahenh. p. 264.). In Herb.: Katwijk, Hillegom, Overveen, Kampen, Spoel b. Kuilenburg, Wageningsche berg, Oosterhoutsch bosch b. Nijmegen. Bovendien: Deventer, Cop in herb. Dav.; Lek b. Vianen, Lac. in herb. pr.; Pietersberg, Franq. in herb. pr.; Haarlemmerhout, Gort.; heiden in Gelderland, fl. b. s. 1340. H. commutatum Hedw. Op moerassige plaatsen in bergachtige streken, zondert welke. 2 Aestate. (Rabenh. p. 277.). In Herb.: Beek b. Nijmegen, Abel. Variat: H. falcatum (Rabenh. p. 277. H. falcatum Brid.) Maastricht, Franq. in herb. pr. Obs. Dc industria scriptorum de plantis indigenis loca naturalia omisimus, quippe qui hanc speciem cum aliis confundisse nobis videntur. Specimina ex herbario de Beijer, quorum auctoritate haec species in Flora B. Sept. II. p. 74. recepta est, ad h. aduncum pertinent. HYPNUM. ' 3 UPIAEAE. 1341. H. filicinium L. Op drassifera placeat in zandigen stiligrond, onder hackelout, laag beekjes, aan steenen en muren, enz., zelden vruchtdragend. A- Jun. —. (Rabenh. p. 277.). In Herb.: Wassenaar, D., B. Wils; t. Kalwijk en Wassenaar, Lac.; Brouwerskolk achter Overveen, Mb.; Velp, Un. 1849, Lac; Groesbeekse heide, Un. 1847, Merwe b. Dordrecht, Thomaswaard b. Werkendam, Groenewaard in 't Overeind van Jutphaas, Lac. Bovendien; Lek b. Vianen, Utrecht, L a c. in herb. pr. j Zuid-Beveland, V. d. B. in herb. pr.; Maastricht, Franq. in herb. pr. 1313. H. filicinum Sw. Aan muren, beschuttingen, paalwerk, dijken, enz. langs rivieren, meeren en veenplaszen. 2]- Maj. Jun. (Rabenh. p. 292.). In Herb.: Dordrecht, Lac., II ov.; Oud-Loosdrecht b. Utrecht, Haarlemmermeer b. Slooten en Leymuiden, Lac. 1313. H. Schreberi Willd. Algemeen in de duinen, in bosschen, langs wegen, op heidegronden, enz. 9 Dec., Maj. (Rabenh. p. 288.). In Herb.: 's Hage, Wassenaar, Warmond, Sassenheim, Lisse, Leuvenen, Renkum, Harderwijk, Zwolle, Trieselseberg b. Hattem, Walcheren. Bovendien: Zutphen, C o p in herb. Dav-; de Bildt, Lac. in herb. pr.; Ubbergen, de Beijer in herb. Miq.f Gronsfelt, Franq. in herb. pr.; Heemze, Ehrh. Beitr. y Zeist, Soest, Soestdijk, Driebergen, Harendermolen, fl. b. s. 13M. H. purum L. Op dezelfde plaatsen als de vorige, vooral op vochtige plaatsen. Aug. — Mart. (Rabenh. p. 288.). In Herb.: Leyden, Warmond, Noordwijk, Haarlem, Diemermeer b. Amsterdam, de Bildt, Amersfoort, Sorgensche bosch, Zutphen, Deventer, Zandberg, Oosterhout b. Kampen, Zalk, Hulshorst b. Harderwijk, Triesselenberg b. Hattem, Nerbosch, Oosterhoutsch bosch b. Nijmegen, Haren b. Groningen, Zuid-Beveland, Walchieren. Bovendien: Zuilen, Achtienhoven, Lac. in herb. pr.: Pietersberg, Frank. in herb. pr. (Friesland, Frisian, Utrecht, de boven Pekel-A, Dalen, Ootmarsum, fl.b.s.). H. cuspidatum L. Algemeen op vochtige en matig vochtige plaatsen, langs slooten en beken, in duinpannen en veenmoerassen, op lage heidevelden, in drassige bosschen, op zand- en kleiground langs rivieren en zeedijken, enz. Aug. — Sept. (Rabenh. p. 289.). In herb.: Wassenaar, Leyden, Katwijk, Warmond, Haarlem, Haarlemmerhout, Groot-Bentveld, Aardenhout, Muiderberg, Vinkeveen, Achtienhoven, de Bildt, Kampen, Deventer, Zwole, Beekbergerwoud, Twello, Oosterhoutsch bosch, enz. b. Nijmegen, Rosmalen, Zuid-Beveland. Bovendien: Zwijndrecht, Dordrecht, Lac. in herb. pr.; Mastricht, Frank. in herb. pr.; Haren, Harendermolen, Mij. in herb. pr.; 'sHage, Gort. j Utrecht, Groningen, Paterwolde, Dalen, Zwolle, Ootmarsum, Noorddoringen, Denenkamp, fl. b. s. Variat.: flexile Schwanenfeld, Aquatica, flaccidissima, foliorum costis obsoletissimis. Op onder water staande gronden der vestingwerken van Maastricht, Frank. in herb. pr. "Het nitens Schreb. In drassige, vleien- en veengronden. A Maj. Jun. (Rabenh. p. 297). (Aan den zeezandstrand te Harderwijk en Doornspijk, Ehrh. bij v. Geuns). n. v. i. 1346. H. stramineum Dicks. Tussen andere moss soorten op moerassige plaatsen en aan den oorsprong van beken in bergachtige streken. ^ Aestate. (Rabenh. p. 290). Zonder vrucht. In Herb. : Groesbeekse heide, Un. 1847. H. cordifolium Hedw. In drassige duinpannen, op moeras- en veengronden, langs slooten, enz. ^ Maj.Jun (Rabenh. p. 289). In Herb. : Wassenaar, Bentveld b. Zandvoort, D., Mb.; UVP.LH. b UYPNEAE. Achtienhoef, Loeven, Vijfkeven, Ede, Blauwkapel, Lac. Hulst, V. d. B. Bovendien: Twello, Cop in herb Dav.; Thomaswaard b. Werkendam, Lac. in herb. pr. * Haren b. Groningen, v. Hall in herb. Lac. Variat: fluitans Rabenh. J. J. In Herb. : Jutphaas, Loeven, t. Ede en Lunteren, Lac.; Meppe, Heyn. Bovendien : t. Eelderwolde en Paterwolde, v. Hall in herb. Lac. 1348. H. triquetrum L. Op vochtige, beschaduwde plaatsen in zandgrond, bosschen, duinen, weiden, enz. Algemen, doch slechts op aan de zon blootgestelde heuvelachtige plaatsen vruchtdragend. ^ Autumno — Maj. (Rabenh, p. 278). In Herb. : Scheveningen, Warmond, Langeveld b, Noordwijkerhout, Lisse, Bentveld b. Zandvoort, Haarlem, de Bildt, Wolfheze, Velp, Soerensche bosch, Hatert, Beek, Ubbergen, Zalk, Leuveren b. Harderwijk, Zuid-Beveland, Walcheren, Maastricht. Bovendien : Denterweter, Cop in herb. Dav.; Groningen, Miq. in herb. pr.3 (Friesland, Fris.). 1349. H. loreum L. In bosschen, zoowel van lagere als van bergachtige streken, in pijnbosschen, op de heiden, enz. ^ Autumnsereo — Jul, (Rabenh. p. 279). In Herb.: Haarlemmerhout, Brakelbosch b. Bloemendaal, B., Mb.; Bergerbosch b. Alkmaar, de Grebbe, Lac, Velp, Soerensche bosch, Un. 1849; Beek, Un. 1847; Ubbergen, Abel.; Essenburg b. Harderwijk, Bond. Boovendien: Ede, Lac. in herb. pr.; Dongen en Reyn, V. d. Trappen in herb. Lac.; Haren b. Groningen; Hall in herb. Lac.; Lochem, M in q. in herb. pr.; Salkerwaard, Gort.; Paterwolde, fl. b. s.). 1350. H. longirostrum Ehrh. In bosschen op vochtige plaatsen. 21. Sept. — Mar. (Rabenh. p. 278.). In Herb.: Haagsche bosch, Warmond, Leyden, Lisse, Haarlemmerhout, D., M b., B ii s e; Bloemendaalsche bosch, B ii s e; Amsterdam, Lac.; de Bildt, v. d. Trappen; Beekbergenwoud, Mb.; Deventer, Twello, Top; Zalk, Essenburg b. Harderwijk, Bond. Boovendien: Ede, Lac. in herb. pr.; Haren, M i q. in herb. pr.; Stadswal van Groningen. 1351. H. brevirostre Ehrh. In bosschen aan den voet van boomstammen. 25. Autumno. Hyeme. (Rabenh. p. 278.). Zonder vrucht. In Herb.: Zuid-Beveland, v. d. B.; Ede, Lac. Boovendien: Maastricht, Franq. in herb. v. d. B. 1353. H. squarrosum L. Zeer algemeen in bosschen, weiden, langs wegen, in de duinen, enz. 24. April — Maj. (Rabenh. p. 278.). In Herb. : Warmonderheide b. Leyden, Haarlem, Utrecht, Zuilen, Zandberg, en elders b. Kampen, Nijmegen, Rosmalen, Zuid-Beveland. Bovendien : Zutphen, Deventer, Top in herb. Dav. j, Walcheren, v. d. B. in herb., pr. j (t. Harderwijk en Doornspijk, Ehrh. Beitr.; Friesland, Fries., 's Hage, Gort. 3 Groningen, fl. b. s.). 1353. H. stellatum Schreh. b. Op moerassige plaatsen, in lage duinpannen, veengronden, enz. ^ Ja. -^Jul. (Rabenh. p. 280.). In Herb. : Noordwijkerhout, Wassenaar, D., M b., Wilst, Jutphaas, v. d. Trappen, Zuid-Beveland, v. d. B. Bovendien : Waver, Lac. in herb. pr.j, Maastricht, Franq. in herb. pr.j (Oostmarsum, FL. B. s.). Variat: protensum Rabenh. 1. I. In Herb. : onderwater staande plaatsen der vestingwerken b. Maastricht, Franq. tenellum. Caules et rami pusilli, saepius filiformes serpentini intricati, partes omnes caeterae minores. musc. fasc. 8. p. 435. H. polymorphyllum Hedw. vv. — In Herb. : Wassenaar, D., Wilst, Noordwijkerhout, D.; Westerdoksdijk b. Amsterdam, Lac. 1354. L. M. claviphyllum Brid. Op grasige veenvegetatie, zandgronden, in duinpannen, enz. ^ Jun. Praecedenti habitu similis, sed rami plerumque procumbentes graciliores, foliorum costa unica ultra medium producta. In Herb. : Langeveld b. Noordwijkerhout, D. 1355. M. elodes Spruce. In moerassige duinpannen en veengronden, met H. lycopodioides. Tot dusverre slechts zonder vrucht bekend. Caulis erectus, procumbens, irregulariter ramosus, ramis pinnatis; folia brunnescentia, superiora viridia, laxe imbricata, caulina patula anguste ovato-lanceolata longe acuminata, ramulina erecto-patula, superiora subsecunda subulata setacea, omnia integerrima, nervo perdurante tenui. C. M. Stijn. 31usc. fasc. 8. p. 434. In Herb. : Groot-Berkeley b. Wassenaar, Langeveld b. Noordwijkerhout, Bentveld b. Zandvoort, D., Mb. Loeonen, Achtienhoven, Lac. M. aduncum L. Op meer modderige plaatsen, in duinpannen, veengronden en veenachtige weilanden, op heidevelden en waarden langs de rivieren, enz. Maj, Jun. (Rabenh. p. 268. H. aduncum et H. commutatum fl. b. s.). In Herb. : Katwijk, Wassenaar, Noordwijkerhout, D.; Bentveld b. Zandvoort, M b. ; Lek b. Vianen, Veenendaal, Ede, Lac; Velp, Un. 1849; Groesbeekse heide, Un. 1847; Diemenveen b. Deverler, Kampereiland, Top; Groningen, Heyn.; Zuid-Beveland, v. d. B. Bovendien : vestingwerken van Maastricht, Frans. in herb. pr.; Laren en Eemnes, Haren, t. Dalen en Zweelo, t. Ootmarsum en Oldenzaal, Nijmegen, fl. b. s. Variat : revolvens (H. revolvens Sto, Rabenh. 1. 1. p. 268). In Herb. : Keppel, Un. 1850; Achtienhoven, Loeonen, Lac.; Paterwolde b. Groningen, Miq. Bovendien : Zweelo in Drenthe, fl. e. s. Hypnea ambiguum Schrad. In slooten, greppels, stilstaand en stromend water, moerassen, duinpannen, lage heidevelden, veengronden, aan boomwortels op vochtige plaatsen, enz. Maj, Jun. (Rabenh. p. 268.). In Herb. : Katwijk, Warmond, Leyden, Bentveld b. Zandvoort, D., Mb.; Haarlem, Biise; de Bildt, Heerjansdam, Kudelstaart, Velp, Lac.; Diepenveen, Top; Kampen, Bond.; Haren, Heyn.; Zuid-Beveland, v.d. B. Bovendien: Amstelveen, Lac.; vestingwerken b. Maastricht, Frank. in herb. pr.; Haren b. Groningen, Miq. in herb. pr.; (Wassenaar, Gort.). Variat: H. polycarpon (H. polycarpon Bland.). In Herb.: Groningen, Heyn.; Smilde, v.d. B.; Beek, Groesbeekse heide, Un. 1847; Baarnse bosch, Achterhooven, Lac. Bovendien: Haren, v. Halinherr, Lac; Utrecht, Lac. in herb. pr. H. diffusum (H. diffusum Sland.). In Herb.: Op droogte plaatsen en aan beverwortels b. Utrecht, Lac.; Zuid-Beveland, v.d. B. H. scoparium (H. scoparium Brid.). In Herb.: In sloten b. Heerjansdam, Lac. H. tenuissimum; caulis gracillimus; folia longissima, capillaria, flexuosa, flaccida, valde remota. — In Herb.: In sloten en drinkputten op de heide b. de Bildt, Lac; Zuid-Beveland, v.d. B.; Rijen (N.-Brabant), V.d. Trappen in herb. v.d. B. H. orthophyllum; habitum H. cuspidati simulans; folia erecto-adpressa, ne summa quidem secunda vel falcata. — In Herb.: Leyden, Oudem.; Kampen, Bond.; Kampereiland, Top.; Zuid-Beveland, V.d. B. Bovendien: in sloten b. Vreeswijk, Lac. in herb. pr. H. remotifolium y habitum H. riparii var. trichopodii simulans; rami apice vix adunci; folia brevia, alterna, remota. — In Herb.: Kudelstaart, Lac.; Zuid-Beveland, v.d. B.; Beek b. Nijmegen, Un. 1847. H. plumosum; plumose, pinnatum, rami aduncus. In Herb.: Katwijk, Noordwijkerhout, D., Mb.; Zuid-Beveland, v. d. B. Bovendien: de Bildt, Noorderdijk b. Dordrecht, Lac. H. lycopodioides Schwabe. In drassige veenachtige weilanden, lage veenen, duinpannen, slooten en zacht-stroomend water. Zonder vruchtkleuren. Jul. (Rabenh. p. 269). In Herb.: Groot Berkhey b. Wassenaar, Haakweg Leyden en Haarlem, Bentveld b. Zandvoort, D., Mb.; Abcoude, M. Doorn, Lac., B.omb.; Vinkeveen, Veenendaal, t. Ede en Lunteren, Lac. H. scorpioides L. Op moerassige plaatsen in de veenen, heide, en in drassige weilanden op zandige kleigrond. Apr. — Jun. Jul. (Rabenh. p. 269). In Herb.: Persijnspan b. Wassenaar, Bentveld b. Zandvoort, D., Mb.; Achtienhoven, Lac., Wils; Ede, Veenendaal, Enghuizen b. Doesburg, Lac.; Keppel, Un. 1850; Rosmalen, Ho. Bovendien: t. Abcoude en Vinkeveen, Lac.; t. Groningen en Elderwolde, V. Hall in Herb. Lac.; Haren, Miq. in herb. pr.; (Harderwijk, Ootmarsum, t. b. s.). H. rugosum Ehrh. Op zonnige plaatsen op duinen- en geestgrond. Zouder vruchtkleuren. Vere. (Rabenh. p. 269). In Herb.: Walcheren, v.d. B.; Noordwijkerhout, D., Mb. H. Crista castrensis L. In vochtige pluiken op de heide, zeldzaam. Zonder vruchtkleuren. Sept. Oct. (Rabenh. p. 276). In Herb.: Amersfoort, Splitgerber. In herb.: Lanefeild, Noordwijkerhout, D., Mb. Ede, Lac.; Dorth en Bathmen, Un. 1850. Bovendien: Zeist, V. Hall in herb., Miq.; Maastricht, Franq. in herb. pr. 1363. M. uncinatum Hedw. In bosschen, op moerassige plaatsen onder hakhout en in de heide, in de veenen, op droog zandwallen en heuvels, in uitgediogde greppels, enz. Maj. — Sept. (Rabenh. p. 275.). In herb.: de Bildt, Soest, Soestdijk, Nieuw-Loosdrecht, Lac.; Diepenveen, Top, Smilde, v. d. B.; Lelveren b. Harderwijk, Bond. Bovendien: Ede, Lac. in herb. pr.; Haren b. Groningen, v. Hall in herb. Lac. 1364. H. cupressiforme L. Zeer algemeen op alle gronden, bosraspennings, veenen, muren, daken, enz. Febr. — Maj. (Rabenh. p. 271.). In herb.: Leyden, Haarlem, Utrecht, de Bildt, Zuilen, Zalk, Kampen, Deventer, Zwolle, Keppel, Beekbergerwoud, Harderwijk, Twello, Ubbergen, St. Anna b. Nijmegen, Groningen, Rosmalen, Zuid-Beveland. Bovendien: Maastricht, Franq. in herb. pr.; (Heemze, Ehrh.; Bakkershagen, Gort.; Katwijk, Wassenaar, Muiden. Variat: H. filiforme Brid. (Rabenh. p. 271. n. 6545 d.\ In herb.: Renkum, Beekbergerwoud, Ubbergen, Oosthoutsch bosch b. Nijmegen, Amersfoort, Hunnebedden b. Borger en Rolde, Zuid-Beveland. Bovendien: de Bildt, Arnhem, Lac. in herb. pr.; Groningen, Miq. in herb. Dav.; Maastricht, Franq. in herb. pr. Obs. Florae B. Sept. locum natalem prope Zeist ad industria omisimus, quum specimina illa nobis videantur pertinere ad H. uncinatum, quorsum vero referre propter operculi defectum dubitavimus. H. lacunosum Brid. (Rabenh. j. I. n°. 6545. e.). In herb.: Leyden, Nijmegen, Rosmalen, Zuid-Beveland, Walcheren. Bovendien: de Bildt, Lac. in herb. pr. Chrysocomo Brid. (Rabenh. I. I. n° 6545./.). Herb. : Rolle, Übergen, Trieselenberg b. Haltem Bosch van Leuveren b. Harderwijk, Dorth, Renkum. Bovendien: de Bildt, Lac. in herb. pr.; Haren, v. Hall in herb. L a c.; (Harendermolen, Paterwolde, fl. b. s.). Pinnatolamellatus, e viridi, lutescente et nigro variegatus, foliis hinc appressis illinc patelliformi-rectis, omnibus humiditate patentissimis. Brid. Bryol. un. IL p. 612. — In herb.: muren en daken b. Leyden, Kampen, Helpen. Turfosum, habitum H. adhuc simulans, tenerum, fratrile, sericeo-niveum, ramis aduncis, foliis laxe imbricatis, crispato-falcatis secundis. In Herb.: in veen-grond op de heide bij Ede en Maartensdijk, Lac. 1365. H. palustre L. Op steenen, dijken, palen, havenmuren en beschoeijingen langs rivieren en meeren, enz. 2. Apr. Maj. Jun. (Rabenh. p. 270.). In Herb.: Ringdijk b. Leymuiden D., Mb., Lac; Haarlemmermeer b. Sloten en Aalsmeer, Utrecht, Lek b. Vreeswijk en Vianen, Dordrecht, Lac. Variaties van foliorum directie meer of minder homomala (H. aquatile Mart.) en capsulae forma globoso-ovata [H. sphaericarpon Brid.]. 1366r H. ruscifolium Neck. Op steenen, palen, beschoeijingen en havenmuren langs rivieren en meeren, aan fonteinen, in beekjes, aan den voet van boomen in drassige bosschen en grienden, enz. ^ Aug. — Maj. (Rabenh. p. 284. H. riparioides fl. b. s. II. p. 48.). In Herb.: Leyden, D., Mb.; Weslerdoksdijk b. Amsterdam, Diemen, Muiden, Utrecht, Zuidwijndrecht, Lac; Prinsenpolder b. Dordrecht, Cop; Willemsdorp, Dordrecht, H o V. L a c.; Voorst, Buse; Beekbergerwoud, Mb. 1847. Bovendien: Rotterdam, Lac in herb... V. d. B.; (Nijmegen FL. B. s.). Variaties: prolixum Dicks. (Rabenh. I. c. p. 285.). In Herb.: Haarlemmermeer b. Sloten, Lac. j waferval b. Velp, Bond., Top, V. d. B. , Lac. H. praelongum L. Aan den voet van boomen en op den grond in bosschen, langs wegen, in weilanden, op dijken, enz. algemeen verspreid. 2^ Sept. — Maj. (Rabenh. p. 281.). In Herb.: Muiderberg, Ameliswaard b. Ulrecht, Kampen, Zalk, Zwijndrecht, Essenburg b. Harderwijk, Oosterhoutsche bosch en Hatert b. Nijmegen, Zuid-Beveland, Walcheren. Bovendien: Maastricht, Franq. in herb. pr. Haarlemmerhout j Harendermolen, Paterwolde, M in herb. pr.; (Friesland, Fris.; Haagsche bosch, Haren, Oostmarsum, Noorddorigen, Zwolle, fl. b. s.). Variat: 19. atrovirens Brid. (Rabenh. I. c. p. 282.). — (Zwolle, Zwolle, fl. b. s.). H. Stokesii Turn. Algemeen op beschaduwde en vochtige plaatsen, aan oude boomstammen, tusschen hakhout, in zandige weilanden, enz. A- Nov. — Apr. (Rabenh. p. 282.). In Herb. : Haagsche bosch, Leyden, Lisse, Haarlem, Muiden, Kampen, Twello, Beekbergerwoud, Essenburg b. Harderwijk, Meppel, Haren, Rosmalen, Zuid-Beveland. Bovendien: Achtienhoven, Loenersioot, Lac. in herb. pr. 1369. M. piliferum Schreb. In bosschen en tusschen hakhout, zoowel op den grond, als op stenen en boomstammen. Aug. — Dec. (Rabenh. p. 298.). In Herb. : Leyden, D., Mb.; Zuilen b. Utrecht, Merjevooort, Zwijndrecht, Lac; Zalk, Bond., Top; Zuid-Beveland, v. d. B. Bovendien: Walcheren, v. d. B. in herb. pr.; Haren b. Groningen, Miq. in herb. pr. 1390. II. rutabulum L. Op beschaduwde en opene, aan de zon blootgestelde plaatsen, aan boomwortels, op steenen, muren, stroo daken, aan slootwallen, in grienden, weiland, tuinen, enz. algemeen verspreid. O, Oct, Nov. — Maj. (Rabenh. p. 300.). HYPNIEL. 13 HYPNIEAE. In Herb.: Haagsche bosch, Leyden, Haarlemmerhout, Zaandam, Amsterdam, Kampen, Oosterhout b. Kampen, Zalk, Twello, Wilp, Diepenveen, Deventer, Ede en de Klomp, Essenburg b. Harderwijk, Haren, Zuid-Beveland. Bovendien: de Bildt, Utrecht, Zwijndrecht, Lac. in herb. pr.; Walcheren, v. d. B. in herb. pr.; Maastricht, Franc. in herb. pr.; Friesland, Fris. H. rivulare Bruch. Op vochtige plaatsen, onder hakhout, in bosschen, in duinpannen, enz. 1. Sept. — Apr. (Rabenh. p. 300. H. ruscifolium L. Zeel. IL p. 10.). In Herb.: Leyden, D., Mb., Oudem., Warmond, Katwijk, Haarlemmerhout, D., Mb., Haarlem, Splitg., Breeschap b. Velzen, Bussum, Kudelstaart, Amsterdam, Dordrecht, Lac., Kampen, Bonn., Zwolle, Helpen, Ubbergen, Neerbosch, St. Anna b. Nijmegen, Abel., Zuid-Beveland, v. d. B. Bovendien: Maastricht, Franc. in herb. pr. H. crassum Wils. Op dijken, havenmuren, steenen, enz. langs rivieren. Zonder vrucht. (Rabenh., p. 299.). In Herb.: Hoogendijk b. Rotterdam, Lac. H. velutinum L. Algemeen op beschaduwde plaatsen aan den voet van boomen, op den grond, op schuttingen, muren, steenen, enz. Apr. — Jun. (Rabenh., p. 299.). In Herb. : Vorschoten, Leyden, Warand, Lisse, Utrecht, de Bildt, Blauwkapel, Zwijndrecht, Gorinchem, Oosterhout b. Kampen, Diepenveen, Platvoet b. Deventer, Hulshorst b. Harderwijk, St. Anna b. Nijmegen, Haren, Groningen, Zuid-Beveland. Bovendien : Sloten, de Grebbe, Lac. inh. pr.; Maastricht, Franq. • (Friesland, Fris.; Amsterdam, Helpen, Haren, Paterwolde, Zwolle, in Ootmarsum, fl. b. s.j. Variat: fl. sericeum (Rabenh. 1. I. p. 299.). In Herb.: Twello, Top. y. intricatum Schreb. (Rabenh. L I. p. 299. H. HYPHUM. l^ HYPHAE, intricatum fl. b. s. II. p. 51.). In Herb.: Leyden, Amsterdam, Sloten, de Schinkel b, let nieuwe Meer, Twello. Bovendien: Bunnik, van der Trappen in herb. v. d. B; Zuid-Beveland, van der B. in herb. pr.; Maastricht, Franq. in herb. pr.; Haarlem, Soestdijk, Grollo, fl. b. s.). H. coniferum Dicks. Algemeen verspreid; op omstandigkeiten, den grond, vochtige muren, steenen dijken, daken, in de duinen, enz. A- Oct. — Maj. (Rabenh. p. 287. ; H. populeum fl. b. s. II. p. 51.). In Herb.: Haagse bosch, Katwijk, Leyden, Haarlem, Amsterdam, Amstelveen, Diemermeer, Muiderberg, Kromme Rijn b. Utrecht, Walcheren, Zuid-Beveland. Bovendien: Diepenveen, Cop in herb. Dav. H. megapolitanum Bland. Op vochtige zandgrond, in de duinen, op steenen en muren, enz. ^- Dec. — Maart. (Rabenh. p. 287.). In Herb.: Katwijk, D.; batterijen te Blauwkapel, hoopendijk b. Rotterdam, Lac. Bovendien: Breesendaap, Buse in herb. Mb.; Zuid-Beveland, van der B. in herb. pr. H. murale Neck. Op vochtige muren, steenen, dijken en aan den voet van wilgen buiten's dijks. ^ Dec. — Maart. (Rabenh. p. 285.). In Herb.: Leyden, D.j Brederode b. Velzen, Mb.; Haarlemmermeer b. Sloten, Lek b. Vreeswijk, Zwijndrecht, Dordrecht, hoogendijk b. Rotterdam, Lac. j Zuid-Beveland, V. d. B. Bovendien: Utrecht, Schalkwijk, Kuilenburg, Lac. in herb. pr.; Maastricht, Franq, in herb. pr. H. tenellum Dickson. Op steenen, muren, palen en dijken, langs rivieren en meeren. 23 Mart. (Rabenh. p. 286). In Herb.: Haarlemmermeer b. Sloten en Aalsmeer, Dordrecht, Noldijk b. Heerjansdam, Lac. Variat: H. rigidulum (H. rigidulum Br. et Schimp. Rabenh. p. 286). In Herb.: Hoogendijk bij Rotterdam, stads havenmuren van Dordrecht, Noldijk h, Heerjansdam, Lac. Bovendien: palen langs het Haarlemmermeer b. Sloten, Lac. in herb. pr. H. populaceum Hedw.. Op beschaduwde, vochtige platen, op slepen en boomstammen, aan beschuttingen, enz. 21- Oct. — Mart. (Rabenh. p. 294). In Herb.: Katwijk, Voorschoten, D.; Zeedijk b. Muiden, Lac. Bovendien: Gorinchem, Lac. in herb. v. d. B. Variat: H. erythropodium Brid. (H. Rabenh.). In Herb.: Oorsprong b. Arnhem, Zeedijk b. Bilderberg, Lac. H. plumosum L. Op vochtige klei- of zandranden, langs dijken, op rotsen, oude boomstammen, enz. 23 Mart. — Maj. (Rabenh. p. 295). In Herb.: Zeebureau, Lac.; Zuid-Beveland, v. d. B., Variat: H. pseudo-plumosum Brid. Rotsen te Kaap, Franq, in herb. pr. H. flaccidum Huds. Algemeen op zand- en veen grond, in de duinen, in weilanden, op akkers, muren en daken, enz. 1. Autumno sero — Oct. (Rabenh. p. 293). In Herb.: Haarlem, Overveen, groot Bentveld, Zandvoort, Spoel, Kuilenburg, Blaauw-Kapel, Diemen, Kampen, Zalk, Walcheren, Zuid-Beveland, Rosmalen. Bovendien: Diepenveen, Wilpe, Deventer, Cop in herb. Dav.; Zwolle, M in q. in herb. pr.; Maastricht, F r a n q. in herb. pr.; 't Loo, t. Doornspijk en Harderwijk, Ehrh. Beitr. Haarlemmerhout, van Geuns Spicil.; Nymegen, Grote-Brug, Heikop b. Vianen, Oolmarsum, enz. fl. b. s.). X351. H. salebrosium Hoffm. Aan boomwortels en boomstammen, op enigzins vochtige grond, in weilanden, enz. Autumno sero — Jan. (Rabenh. p. 296.). In Herb.: Sloterweg b. Amsterdam, kromme Rhijn b. Utrecht, Lac; Zuid-Beveland, v. d. B. X359. H. glareosum Bruch et Schimp. In zandige wegen, landen. Mart. Apr. (Rabenh. p. 295.). Zonder vruchten. In Herb.: Zuid-Beveland, v. d. B. X383. H. albicans Neck. Op droge en droogende gronden, in de duinen, aan zandige wallen, op de heide. 1. Sept. — Mart. (Rabenh. p. 294.). In Herb.: 's-Hage, de Bruyn; Katwijk, D., Mb.; Renkum, Zandvoort, B ii s e; Zuilen, de Bildt, Lac.; Kampen, Bond.; t. Deventer en Diepenveen, Topj t. St. Anna en Neerbosch b. Nijmegen, Abel; Haren, Herb. Dav.; Rosmalen, Hov.; Walcheren, Zuid-Beveland, v. d. B. Bovendien: Helpen, Miq. in herb. pr. X384. H. riparium L. Op moerasgronden, in veenen, langs slooten, ophangmuren en palen langs rivieren, aan boomwortels, enz. 2. Maj. — Jul. (Rabenh. p. 293.). In Herb.: Leyden, D., Mb.; Kampen, Bond., Topj. Dordrecht, Hov.; Vinkeveen, Lac.; Beek, Un. 1847. Zuid-Beveland, v. d. B. Bovendien: Rotterdam, Miq. in herb. pr.; Maastricht, Franq. in herb. pr.; Jutphaas, de Geer Spicil. Variat: yj. longifolium Brid. In Herb.: Leyden, Mb.; Zuid-Beveland, v. d. B. Bovendien: Utrecht, Lac. in herb. pr. y. trichophorum Schum. In Herb.: Warmond in veenland, D., Mb.; op muren en palen langs de Maas bij Dordrecht, Hov.; Oorsprong bij Arnhem, Un. 1847. Bovendien: Lanaken, Franq. in herb. pr. cT. homomallum; foliis homomallis, concaviusculis. [H. riparium Brid.]. In Herb.: Utrecht, Amsterdam, Lac. Bovendien: havenmuur van Dordrecht, Lac. in herb. pr.; Groningen, Miq. in herb. pr. cT. pseudostellatum; foliis rigidioribus subsquarroso-paentibus, in apice ramorum substellatis, capsulis altius pedicellatis. In Herb.: Duinpan bij Wassenaar, D., Zuid-Beveland, v. d. B.; Funen bij Amsterdam, Lac. Bovendien: Zandvoort, Biuse in herb. Mb. HYPNUM. 17 UYPKEAE. 1395. H. Undulatum L. In bosschen op vochtleve plaatsen. 4 jrg. 3Iaj. Jun. (Rabenh. p. 284.). In Herb.: Haagsche bosch, D., Mb., Biuse; Warmond, D.; Leymuiden, Haarlemmerhout, Doornwerth, Bisse; Bergenbos bij Alkmaar, Amstelveen, de Grebbe, Assen, Lac.; Beek, Un. 1847; Ubbergen, Abel; Groningen, Heyn. Bovendien: Paterwolde, v. Uall in herb. Lac.; (Norddorningen, fl. bij s.; Lisse, D. et Mb. Bijdr. II. p. 5.). 1386. H. sylvaticum L. Algemeen in bosschen aan boomwortels en vermohnde boomstammen, onder hakhout, in veengronden, op drassige plaatsen, enz. 4 jrg. Jul. (Rabenh. p. 283.). In Herb.: Leyden, Warmond, Sassenheim, Noordwijk, Lisse, Amstelveen, Achtienhoven, de Bildt, Renkum, de Grebbe, Ubbergen, Neerbosch b. Nijmegen, Twello, Deventer, Apeldoorn, Voorst, Hulst, Walcheren, Zuid-Beveland. Bovendien: Haren, Mig. in herb. pr.; Slavante, Franq. in herb. pr.; St. Jan Steen, v. d. B. in herb. pr.; Haren, Paterwolde, Lareu, fl. b. s. H. denticulatum L. Algemeen op matige vochtige plaatsen, aan boomwortels, op losse boschgrond, onder hakhout, in duinpannen, soms op zand- en kleigrond, enz., A-Jun. Mart, -- Aug. (Rabenh. p. 283). In Herb.: Uddelermeer, Ubbergen, Twello, t. Zuilen en Utrecht, Walcheren. Bovendien: (Friesland, Fris.; Soest, Amstensche bosch, Groningen, fl. b. s.). H. silesiacum P. de Beauv. Zeldzaam op oude boomstammen en op den grond in bosschen. 2^ Vere et aestate. (Rabenh. p. 273). In Herb.: Endegeest b. Leyden, D.; Bennenbroekerbosch, Mb. Bovendien: (Nijmegen, fl. b. s.). H. serpens L. Algemeen aan den voet van boomen op muren, op den grond, op steenen, op dijken, beschuttingen, enz. 1 Apr. — Jun. (Rabenh. p. 291.). In Herb.: Leyden, Leyderdorp, Haarlem, Muiden, Utrecht, Deventer, Beekbergerwoud, Heerjansdara, Groningen, Zuid-Beveland. Bovendien: Terwolde, Cop in herb. Dav.; Zuilen, de Bildt, Lac. in herb. pr.; Walcheren, v. d. B. in herb. pr.; Maastricht, Franq. in herb. pr. (Friesland, Fris.). Species pro diversa loci natalis indole varians magnitudine, colore, foliorum et capsulae directione. Praecipuae formae obeyae sunt sequentes: 1. coniextum Brid. (Rabenh. 1. 1. p. 292.) In Herb.: Zuid-Beveland, v. d. B. 2. spinulosum Hedw. In Herb.: Leyden, D.; Zuid-Beveland, v. d. B. Bovendien: Utrecht, Lac. in herb. pr. F. Bruniales Brid. In Herb.: Utrecht, Lac. F., radicale (II. radicale P. Beauv.); foliis patulis, cordato-lanceolatis, evanescente-nerviis, perichaetium radicante. Brid. Bryol. univ. II. p. 651. In Herb.: Warmond, D., M b. 3 moerasgrond b. Heerjansdam, Lac. Capsula aequili. {Isothecium Brid.} H. Sumila Hoffm. Aan den voet van boomstammen, op steenen, enz. 21. Apr. Maj. {Leskea subtilis Hedw.; Rabenh. p. 254}. Muiderberg, fl. b. s. p. 87. n. v. i. 1390 H. polyanthum Schreb. Aan boomstammen, op oude planken, enz. 2. Sept. — Apr. {Leskea polyantha Hedw.; Rabenh. p. 253.; fl. b. s. p. 74.} In Herb.: Voorschoten, Leyden, Utrecht, de Bildt, Zuilen, Lac; Kampen, Bond., Top; Zuid-Beveland, v. d. B. Bovendien: Osdorp b. Amsterdam, Lac. in herb. pr.; Weurt bij Nijmegen, Beyer in herb. Miq.; Blaastericht, Franq, in herb. pr.; (Haarlemmerhout, FL. B. s.). 1391. M. sericeum L. Zeer algemeen aan boomstammen, op muren, enz. 21 Autumnus et hyeme. {Leskea sericea Hedw.; Rabenh. p. 252.; fl. b. s. II. p. 84.} In Herb.: Leiden, Haarlem, Amsterdam, Sloten, Amstelveen, Oosterhout, Kampen, Dierenveen, Deventer, St. Anna b. Nijmegen, Zuid-Beveland. Bovendien: Zuilen, Utrecht, Lac. in herb. pr.; Walcheren, v. d. B. in herb. pr.; Maastricht, Franq. in herb. pr.; (Friesland, Fris.; Zutphen, Gort.). 1392. H. myurum Poll. Vrij algemeen in bosschen, aan boomstammen, op den grond aan den voet van boomen, enz. 21. Nov. — Jan. — Apr. (fl. b. s. II. p. 54. H. curvatum Rabenh. p. 291.). In Herb.: Leyden, Voorschoten, Lisse, Bloemendaal, Amstelveen, Vreeland, Utrecht, de Bilt, Doornwerth, Ameriswaard, Charlotensen, Krommelo, Rhijn, Utrecht, Velp, Beekbergerwoud, bosch van Leuven, Harderwijk, Beek, Ubbergen, Zwijndrecht, Walcheren, Zuid-Beveland. Bovendien: de Grebbe, Lac in herb. v. d. B.; Diepenveen, Twello, Co in herb. D a v.; 't Loo, t. Harderwijk en Doornsprijk, Ehrh. Beitr.; Nijmegen, fl. b. s.). H. myosuroides L. Op boomstammen in dichte bossen. 2. Aug., Sept. (Rabenh. p. 291). In Herb.: Velp, de Grebbe, Lac; Beekbergerwoud, Ubbergen, Abel.; Zuid-Beveland, v. d. B. Bovendien: de Bilt, Lac. in herb. pr.; Nijmegen, de Beyer in herb. Miq., Gronsfeld, Franq. in herb. pr.; Friesland, Fris.; Harderwijk, FL, b. s.). H. Alopecurum L. In bosschen en op beschaduwde drassige plaatsen in bossen en aan den voet van boomstammen. A. Aulumno. (Rabenh. p. 267). In Herb.: Zuid-Beveland, v. d. B.; Zalk, Bond.; Ameriswaard b. Utrecht, Lac; Valkenburg, Warmond, D.; Maastricht, Franq. in herb. pr. (met vrucht). Bovendien: Haagsche Bosch, Katwijk, Gort. Amsterdam, fl. b. s.). Cl. dendroides Web. et Mohr. In vochtige en drassige bossen, op beschaduwde zandgrond, in de duinvalleijen enz., algemeen; doch zelden met vrucht. 4- Jul. — Febr. (Rabenh. p. 257). In Herb. : Haagsche schouw b. Leyden, Leyderdorp, Eennenbroeker bosch, Haarlem, Overveen, Zandpoort, Blauw-Kapel, Kampen, Grafhorst b. Kampen, Brinkgreve b. Deventer, Konijnenbelten b. Zwolle, Hattem, Weurt, Oosterhoutsche bosch b. Nijmegen, Renkum, Walcheren, Sas van Gend. Bovendien : St. Jan Steen, v. d. B. in herb. pr.; bosch en heide b. Maastricht, Franc. in herb. pr.; (Uilenspiegel, Gort. ; 's Hage, de Bildt, Breekelenkamp, Ootmarsum en elders, fl. b. s.). HOOKERIA Sm. J.396* H. lucens Sm. In bosschen op den grond in bergachtige streken. -4 Febr. Mart. (Rabenh. p. 256.). Bosch van Gronsfelt, Franc. L. Ord. JKeckeraceae. IVECKERA Hedw. X398'. K. erispa Hedw. Aan stammen van oude boomen in bosschen, vooral aan die van beukenboomen. 21- Apr. Maj. (Jug.) (Rabenh. p. 302.). In Herb. : Asserbosch, Heidelberg; Soerensche bosch, Un. NECKERA. 21 WECKERACEAE. 1849; Bergerbosch b. Alkmaar, Mb. Bovendien: Pietersberg, Franc. in herb. pr. 1398. ST. plumella Hedw. Aan oude boomstammen, op sparren, linden, espen, vooral op beuken; zelden vruchtdragend. 2]. Apr. Maj. [Sept.) (Rabenh. p. 302.). In Herb. : Voorschoten, D. ; Utrecht, Baarnsche bosch, Grebbensche berg, Arnhem, Roosendaal b. Velp, Soerense bosch, Dordrecht, L a c. ; Beekhuizen b. Velp, Bovendien ; Doornwerth, Bonde. 1399. W. complanata Bruch. et Schimp. Op boomstammen en aan den voet van boomen in bosschen. 4-Mart. Apr. (Jug. Sept.) [Leskea complanata Hedw.; Rabenh. p. 252. fl. b. s. H. p. 82.]. In Herb. : Leyden, Leiden, b. Haarlem, D., M., b.; Haarlem, Splitg.; Utrecht, Zwijndrecht, Lac., j. Zalk, Bond., Top.; Soerensche bosch, Un. 1849; Beekbergenwoud, Mb.; Helpen, Heyn., j. Zuid-Beveland, v. d. B. Bovendien : Maastricht, Franq. in herb. pr.; (Hillegom, Noordwijk; Gort.; Groningen, Nijmegen, pl. b. s.). OMALIA Br. et Sch. 1400* O. trichomanoideis Br. et Sch. Op boomstammen en aan den voet van boomen in bosschen. Sept. — Nov, [Leskea trichomanoides H edw.; Rabenh. p. 252.; fl. B. s. II. p. 82.]. In Herb. : Voorschoten, Warmond, D., Mb.; Schalkwijk (Haar.), Buse; Amstelveen, Schalkwijk (Zw.), Dordrecht, Zwijndrecht, Lac., Zalk, Top.; Zwart (Heyn.); Beekbergenwoud, Mb.; Ubbergen, Abel.; Walcheren, Zuid-Beveland, Huist, v. d. B. Bovendien: Ameliswand b. Utrecht, Lac. in herb. pr.; Beek b. Nijmegen, Mig. in herb. pr.; Maastricht, Franq. in herb. pr.; Soest, Utrecht, Helpen, Groningen, fl. b, s.]. CRIPIIAEA. CHYPHAEACEAE. Ord. Cryphaeaceae. CRYPHAEA Brid. 1401 Cr. heteromalla Brid. Aan boomstammen. Jun — Sept. (Rabenh. p. 243. Nelliera heteromalla fl. b. s. II. p. 90.). In Herb. : Noordwijk, D., Mb.; Haarlem, de Meer b. Amsterdam, Splitg.; Zandvoort, Sloemendaal, Velserent, Buse; Rotterdam, Dordrecht, Heerjansdam, Utrecht, Lac. j. Zuid-Beveland, v. d. B. Bovendien : Gorinchem, Lac. in herb. v. d. B.; Jutphaas, de Geer Spicil.; Heikop b. Vianen, Groningen, fl. b. s.). Ord. Leptodontaceae. LEPTODONT Mohr. XW2» Li. Smithii Mohr. Zeldzaam en zonder vrucht op oude eikenstammen. ij. Vere. (Rabenh. p. 303.). In Herb.: Wassenaar, D. Ord. Leskeaceae LESKEA Hedw. 14:03. Polycarpa Hedew. Aan den voet van boomstammen, op rottende boomstronken en bewerkt hout, in bosschen, langs wegen en op beschaduwdde plaatsen. 2 Febr. — Jun. Leskea polycarpa et L. paludosa R. ab. p. 253. FL. B. s. IL p. 84, 86. In Heidelberg, Leyden, Leerdam, D., Mj. Amsterdam, Zuilen, Utrecht, Dordrecht, Zwijndrecht, Heerjansdam, Lac. Renkum, Busej Zwolle, Helpen, Heyn. Kampen, NOMODON. 23 LESQUEAEL. pen, Top, Bond. ; Ubbergen, de Ooy b. Nijmegen, Abelj Groningen, Bliq. ; Zuid-Beveland, v. d. B. Bovendien : Rotterdam, Weurt b. Nijmegen, Miq. in herb. pr. Jutphaas, de Geer Spicil. ; Ootmarsum, Zwolle, Heikop b. Vianen, fl. b. s.). ANOMODON Hook. et Tayl. 1404: A* Titicnlosus Hook. et Tayl. Op boomstammen, aan boomwortels, op den grond, enz. 2J. Oct. — Apr. (Rabenh. p. 250. Neckera viticulosa fl. b. s. p. 90.). In Herb. : Voorschoten, Abtspoel b. Warniond, D. j Utrecht, Zwijndrecht, Lac. ; Renkum, Biuse; Zalk, Bond. , Top; Haren, Heyn. ; Zuid-Beveland, v. d. B. Bovendien: Twello, Cop in herb. Dav. j Noldijk b. Heerjansdam, Lac. in herb. pr.; Nymegen, de Beyer in herb. Miq.; Maastricht, Franq. in herb. pr. ; duin b. Haarlem, Gort. ; Assen, fl. b. s.). Order leucodontales. ANTHRITRICHIA Brid. 1405 A. curtipendula Brid. Op boomstammen, zelden op den grond en aan den voet van boomen. 2 Febr. — Aug. (Anomodon curtipendulus R. ab. p. 250. ; Neckera curtipendula fl. b. s. IL p. 88.). In Herb. : Voorschoten, Wassenaar, D., Mb., Wils; Westerdoksdijk en de Meer b. Amsterdam, Utrecht, Rosendaal b. Velp, Lac; bosch van Wolfheze, Un. 1847. - Soerensche bosch, Un. 1849 - Essenburg b. Harderwijk, Bond.; Zuid-Beveland, v. d. B. Bovendien: de Bildt, L a c. in herb. pr.; Loo, v. G e u n s Spicil.; Elspeeterbosch, Haren b. Groningen, fl. b. s.). LEUCODON. 24 LEUCODOMEAE. LEUCODON Schwaegr. In Herb. : Leyden, Leyden, Wassenaar, Bloemendaal, IJsselmuiden, Oosterhout en elders b. Kampen, Twello, Dubbeldam, Weurt, Beuningen, Groningen, Zuid-Beveland. Bovendien : Zwijndrecht, Heerjansdam, Lac. in herb. pr.; Utrecht, Lac. in herb. v. d. B.; Maastricht, Franq. in herb. pr.; Haren, Miq. in herb. pr. - (Vianen, Heikop, Rolde, Ootmarsum, Noordwolffen, Zwolle, Meppel, Havelte, Assen, fl. b. s.). Occurrit forma ramis abbreviatis gemmiferis. In Herb. : Wassenaar, D. Ord. Fontinalaceae. FONTINALIS antipyretica L. In slooten, vijvers, moerassige duinpannen en bosschen, langs rivieren, enz. Lim. — Sept. (Rabenh. p. 245.). In Herb. : Leyden, Wassenaar, D., Aardenhout b. Haarlem, Splitg.; Benelveld b. Zandvoort, Beekbergerwoud, Mb.; Kampen, Bond.; Top, Ratert, kolk te Bemmel, Abel.; Zuid-Beveland, v. d. B. Bovendien : Zuid-Willemsvaart, Hov. in herb. v. d. B.; Maarlensdijk, Dordrecht, Weslbroek: Lac. in herb. pr. - (Friesland, Fris.; Hillegom, Leuvenum, Amsen, de Bildt, Doorn, Zwolle, FL. B. S.). F. squamosa L. In het water aan muren. - Vere. Aestae. (Rabenh. p. 245). Inlandsch volgens Mcese: te Fianeker in een regenbak. CINCLIDIOTUS. 25 RIPARIACEAE. DICHELYMA Myrin. D. falcata Myrin. In alle laagten en donkere. Aestale. (Rabenh. p. 246). (Tussen Fianeker en Harlingen, Fris.). n. v. i. Ord. Ripariaceae* CINCLIDIOTUS P. Beauv. C. riparius W. A. r. n. In het water, of op nu een dan onder water staande plaatsen, langs rivieren en meren, op havenmuren en palen, langs dijken, enz. 2. Jul. Zonder vrucht. (Rabenh. p. 242. C. fonticolaoides et C. riparius Lac. Bijdr.). In Herb.: Dordrecht, L a c., H o v., O u d e m.; Hooikendijk b. Rotterdam, Haarlemmermeer b. Leyden, L a c. j. Katwijk, D. Variat: terrestrisch. In Herb.: wilgen aan de Lek b. Vreeswijk, Zwijndrecht, Heerjansdam, Lac. sect. iSteg oearpL Acrocarpi. Ord. Baxbaumlaeeae DIPNYSCHIIIL Web. et Mohr. D. foliosum Web. et Mohr. Aan de kanten van holle wegen in bosschen, op vochtige kleiachtige zandgrond. 2. Aug. — Maj. (Rabenh. p. 240). In Herb.: Renkum, Biese Arnhem, Bond. t. den Sypenberg en Velpschen straatweg, L a c.; Soerense bosch, Un. 1849.; Beekhuizen, v. d. B.; Gronsfeld, Franq. BUXBAKKIA. 26 BUXBAKKIAEAE. BUXBAKKIA Hall. B. aphylla Hall. Op zandige grond aan de kanten van holle boschwegen en in heidekuilen. 2. Maj. Jun. (Rabenh. p. 240). In Herb.: Renkum, Biese, Ubbergen, Abel.; Velp, L a c. j. St. Jan Steen, v. d. B. Bovendien: (Puttense bosch, V. Geuns Spicil.; Elspeeterbosch, Twyselenberg b. Hattem, fl. b. s.). Ord. Polytricheae. POGONATIS Brid. 1411. P. aloides Brid. Op zand- en heidegrond, in pijnbosschen, langs wegen, aan wallen, greppels, enz. 2. Sept. — Jlpr. [Polytrichum aloides fl. b. s. 11. p. 124. Rabenh. p. 235). In Herb.: Amersfoort, S p 1 i t g.; Renkum, B ii s e; Velp Un. 1849.; Twello, Top; Keppel, Un. 1850.; Haren, Heyn.; Rolde, v. d. B.; Rosmalen, Hov.; Hulst, v. d. B.; Agenlo, Noordwijkerhout, D.; Ubbergen, Abel.; de Bildt, Lac. Bovendien: Maastricht, Franq. in herb. pr.; Paterwolde, Miq. in herb. pr.; 't Loo, Lunteren, Zutphen, Zeist, Tolbert en Marum, Breekelenkamp, Ootmarsum, Assen, Zwolle, Haltem, fl. b. s.). Variat: P. minus. (P. defluens L.). Rabenh. p. 235. In Herb.: Rosmalen, Hov. 1412. P. nanum Brid. Aan wegen, wallen, greppels, in pijnbosschen, enz. op zand- en heidegrond. 2|. Sept. — Jun. {Polytrichum pumilum et P. nanum fl. b. s. p. 122. sq.). Rabenh. p. 235. In Herb.: Amersfoort, Splitg.; Velp, Lac.; St. Jan Steen, V. d. B.; Noordwijkerhout, B.; Leiden, Mb.; St. PONATUM. POLYTRICHACEAE. Anna (Nijm.), A b e 1.; Renkum, B ii s e; Maastricht, Franq. Bovendien: de Bildt, Lac. in herb. pr.; Paterwolde, v. H. in herb. Lac., Miq. in herb. pr.; Driebertjen, Haren, Harendermolen, Drentsche en Overijsselsche heidevelden, FL. B. s.; 't Loo, Ehrh.; Puttensche bosch, v. Geunsj Harderwijk, Reinwardt. 