title: Handleiding tot de kennis en genezing van de ziekten van hetvrouwelijke geslacht ...
creator: Plenck, Joseph Jacob, Ritter von, 1738-1807. n 82044731
text: * - M Pe Ren E E edt ld i | VAN HET VROUWELIJKE GESLACHT: NE OA UE m * VR EN ADDE v 4 ^ T * cw - iA NILXIDULNSOG w T OT D.E KENNIS z« GENEZING y &N 53 uctirche NOI B OEN | WOUAUNCCOHTRSP VROUNELIJKE jepiMees DOOR JOZEF JAKOB VAN PLENK, Raad van zijne, Keizerlijke Koninklijke Majafteit van Oostenrijk , rustend Hoogleeraar aan de Genees- en Heelkundige Hooge[chool van S'oxef , ais- mede eerften Geneesheer bij het. Krijeswezen. -— v — a —Á€—— M ——————— Uit het Latijn vertaald. Ac, qr Z T AMSTERDAM, bij WILLEM vaxw VLIE T. MDCCCIX. 3 E - T 7 Hm A o A | zr $- MEI pe Baarmoeder. veroorzaakt duizende Ewalen , en | teibare Onheilen, DBEMOCRITUS$. M (UT Us qe VO GO R.R-E DXB VAN DEN SCHRIJVER JH Loi der. beminnelijke Sehfe, daar zij door zmeer en hevigere Ziekten , dan het mannelijke Ge[Iacht , wordt aangedaan, is mekerlijk te Le- Alagen, Van hier yordert hare Ziekten. alle vlijt en beflendige zorg yan de Geneesheeren , ope dat derzelver Kennis et. Geneeswijze zekerder en gemakkelifker sorde. lNaardien , echter , de JDehandeling dezer Ziekten niet [lechts alleen vereischt de kennis van Genees- en Heelkunde , xudar inzonderheid | eene grondise kennis van Vroedkunde , zou het allerwen[chelijkst Wezen $ wanneer de Hoogleeraren in.de Vroedkunde, na het eindigen van hunne Lesfen over dezelve, "er ook Lijvoegden eene Onderwizing àn de Kennis van de Ziekten der Vrouwen en. Kinderen. Dezen vegel heb ik mij aungewend te volgen , gedurend - de yeertien jaren,dat ik im het openbaar Lesfen Over de Froedkunde moest geyen. Nu biede if üjnen beminden Hoorders dit kort Begrip aan, welk ik in mijne Lexingen over de Ziektea der * 3 Frou- : * : VOORREDE v4N zw SCHRIJVER. i. Vrouwen heb gevolgd. Ik heb weinige en alleen zoodanige Geneesmiddelen 'er bijgevoegd , die of ik zelf, of audere geloofwaardige Schrijvers in deze Ziekten het. xekerst werkende heblen beyon- den, . Tk Heb wW] Lina wan Alle Befpiegeling (Theorie) onthouden, Want deze wordt onder[leld reds in de Beginzelen van de algemeene Ziek- tbumde videsedseld e mijn. Doch dee jammer 8 hen, du do Deéfbiegeling in de wnetste. Zickten "hp teo twijfelachtig is, dat biljna iedere tiet jüren etie andere worde aunpenomen, VOOR3 VAN DEN aptat opea quaes W ij zouden hier, even als bij onze Over- zeting van pnLEN&s JJasdleiding tot de Kennis van de Ziekten der Kinderen, niets hebben bijgevoegd, waren wij daertoe niet opgewek: door de Recenfie van dat Werbje in de Faderlandfohe JBibliotheek. voqr dit jaar No. XI. Eene zekere achting hebbende-voor het. zelve Tijdfchrift, fmartte het ons daarin eene Aanmerking te vinden wegens beduidende Schtijt- fouren in onze Vertaling en werden bewogen den Steller der KRecenfie te doen uitnoodigen ons die op te geven, waarin hij ook te wille geweest is, en van welke wij dankbaar gebruik makende, aan «den voet dezes een klein Bij- voegífel geven van het Lijstje der Zzra£z, in de Veriling over de Ziektem der Kiuderem inge- ET flo- Wl v.0O:0 RR E.D.E flopen, die met de pen door de Bezitters vari dezelvé gemakkélibhk kunnen verholper worden. Hoedanig men, echter, deze Fouten, welke zoo ligtelijk aan het oog van elk, die geen vol- Íflrekte Ariftarch is, onzes inziens, kunnen ont- glippen , maar niet te min bij deskondigen zul- len opgemerkt zijn, moet befchouwen als be- duidende Fouten, laten wij aan, het geéerd pu- bliek ter beóordeeling over. Íntusíchen, ech- ter, hadden wij gewenscht, dat de Recenfent bij zijne aanteekening de Latijnfche Uitgave van Schrijvers Werk, had Kunnen nazien, dan ver- trouwen wij, dat hij zich onthouden zou heb- ben van eene aanmerking, die niet €e pasfe komt, wanneer men blootelijk vertaalt, en de vooríchriften van het origineel met geene aan- merkingen vérribkt, waarmede de Werken van WUFELAND, enz. maar geene of weinige van PLENK Zijr verfierd geworden. Die Aanmer- king betrof het Voorfchrift zelve 24. 78 Over de Ziekten. der Kinderen boyen aan. Na de .opgegevene Verbetering: is deze Overzetting, ge- lik alle andere Voorfchriften , volkomen vol- gens hetgene pPLENKX in het Larijs heeft opge- geven: Doch, en dit willen wij hier wel bij- voegem, wij hebben, zoo wel: als ons de Re- cenfent heeft medegedeeld , daarop onze aan- mer- VAN pEN VERTALER, IX perking ; want, indien wij al de Form vàn het Voorfchrift behielden, zouden wij ten aan- zien van de Cicutz met twee of drie greinen beginnen, en dan de gift van dezelve , bij op- klimming , allengkens vermeerderen. Maar de verantwoording der Voorfchriften blijft in alle gevallen voor den Autheur zelven. Op de bij- zondere Beóordeeling van de nuttigheid onzer Vertaling,' die misfchien bij de Heelmeesters ten platen Lande en bij de Bezitters van de vori- ge vertaalde Werken van PLENK anders be- fchouwd zal worden, en op de Uitdrukkingen, die de Recenfent in zijn antwoord aan den Uit- gever dezes heeft gebezigd, zullen wij niet weder antwoorden. De ontdekking van zijnen naam en fiand, door vriendfchappelijke verkeering, achten wij te vertrouwelijk , ; om daarvan gebruik te maken. Jeugdige, pas .van de Akademie ko- mende, lieden hebben dikwijls genegenheid zelfs in twisten te willen. fchitteren, wij zullen 'er ons van onthouden cn over de recenfie van deze Vertaling ook niets op papier ftellen. De ons beóordeeld hebbende Recenfent zij intus- fchen verzekerd van onze achting, en blijve op den duur in het volíte genot van zijnen regt ge- fchatten roem. í [ Bl. 3o. reg. 2. //22/ : Liq. Corn. Cerv. fücc. gt. ij. ees: gt. vj. ; Bl. 72. reg. 9. faa: Alle uur — ees: alle twee üren een kleine. Lepel. : Bl, 73. de laatfte reg, van onderen, ffegz: Stroop — van elks een Zs/f dragme , /ees een Lai once. "pi. 88, oio 2. fant : PIRE acid. Halleri dr. iij. /ees: dr. . welk ook beneden in de Over- ktm van het Recipe moet vet- anderd worden. » 254. Teg. 5. /fPaat: Semin. Anifi deftill. dr. Q. iet Seminis Anifi ftellati dr, (2. en in de Overzetting moet voor overge- hazld Anijszaad gelezen worden Szeranijs een Aa/f dragme, JA. 333» lzatíte reg, f/a47: een once /ges; twiudg drop- pelen. B -— AL- ALGEMEENE INHOUD. D. Ziekten, welke het Vrouwelijk Geflacht uit deszelfs Beftemming , of ligchaamlijk Geftel ondergaat , kunnen verdeeld worden in Ziek- ten van MOUAJSDERSS er se ror re 0s s SIBI JoNGGE TROUWDEN, . 58 ZWANGEREN, . . 83 : BARENDEN, . . 147 - KRAAXM- Xs — ALGEMEENE INHOUD; ERAAMVROUWEN, $.— * — » bl. 19s ZoGENDEN, '. . . 23Y Qupz vRouwEN, & t 251 * |. s ZIEK4 XUSRC OA] OS 3 Eo E welke bij jonge Dochters ontftaan door de Maandftonden, en het opkomen der Wellustprikke- lingen. l NOB OU D. Te vroegtijdige Maandftonden, Te lang achterblijvende Maandítonden. Belette Stondenvloed. Afdwalende Stondenvloed. Je fterke Stondenvloed. Bedorven Stondenvloed. Pijnlijke Stondenvloed , of Maandkoliek. Stonden vervangende Schurft. Maagdelijke Borstpijn. Het Bedbewateren. Witte Vloed van jonge Dochters, Zomerfproeten. Jeukte. van de Schamelheid. Gef(lotene Teeldeelen. Vrijfterziekte. Bedorven QM IEES. van Melsjes. Bloedfpuwing. Biloeijende Longtering. Windlozing uit de Baarroeder. Opttijgingen. Stikkingen uit de Béugnibdddi SoXeemeddss Kramptrekkingen of Vallende Ziekten uit Opftijgin- gen. Hoofdpijn uit Opftijgingen. Zwaarmoedigheid of Ligthoofdigheid uit Opftijgins gen. Maagpijn. Razende Moer, of Manziekte. OSTIO ER DE 4E K TEN YRIJSTERS TE VROEGTIJDIGE MAAND- MEN- STRUATIG STONDEN PRJEMA- TURA, bettish in eenen hgaiisttgl (2) Stonden- vloéd vóór het veertiende jaar des guder- doms; De KENTEEKENEN wWorden door liet Gezigt Digguá: ontdekt, Er zijn Waarnemingen: voor/s. "harden wegens Meisjes , die van liet eeríte jaar hühner. geboorte tot het dertiende toe den Stondenvloed hadden (*): In Zeer warme Landen, als te Goa ,krijgeri de jonge Dochters in de zesde of zeven- de maand den maandelijkfchen Vloed ; trouwen op haar achtfte, en worden in haar negende of tiende jaar "ust Moe: ders (D. (2) Fluxus periodicus.. (5 HárteRr-Elem, Phyfiol, Tom. VII. pág. 139«, (12 LEAxE Medical Inftru&ion » V9l. L pág: 49; A22 4 OVER DE ZIEKTEN Proguo- De voonsPELLING is. Meisjes, die vroegtij- ffs. l Caufa proxima. Caufe excitan- Zes. JAera- pie. MEN*-* STRUATIO SEROTI* RA, dig de Maandítonden hebben, vertoonen ook meestal een vroegtijdig verítand en fchranderheid. ^ De Bloedvloed wordt zeldzaam zoo óvervloedig, dat "er eenig gevaar dreigt. Dij haar, welke vroeg- tijdig de Maandltonden ontdekken, hou- den dezelve ook vroegtijdig op ; en zoo ook wederkeerig. De NAASTE OORZAAK van eenen regelmati- gen Stondenvloed is nog onbekend. De oPWEKKENDE OORZAKEN van vroegtij. digen maandelijk$fchen Bloedvloed zijn: Eene heete Luchtgeíteldheid , fpecerij- achtig en zeer voedend Voedfel , afdrij- vende Middelen, een ledig Leven, vroege tijdige prikkeling van Wellust. Somtijds is 'er eene erfelijke gefteldheid (2), zoo dat alle Meisjes . uit hetzelfde Gellacht vroegtijdig de Maandítonden krijgen. Nauwelijks is 'er ooít eenige cENEESsWIJS nodig. Indien de Stonden te overvloe- dig worden, moet 'er eene Stoving uit koude Azijn op de Schaamdeelen aange- legd , en inwendig een Kaneelmengfel gegeven worden. TE LANG ACHTERBLIJVENDE MAANDSTONDEN noemt men, wanneer de eerte maandelijk- (5) Dispofitio hereditaria. pgzR VRIJSTERS. 5 4ehe-Bloedvloed niet op den gewonen tijd plaats heeft. : De &ENTEEKENEN Worden ontdekt uit het Diaggo- berigt van de jonge Dochter. /De Ston- //* den komen fomtijds eerst in het twin- . tigíte jaar en: nog later te vooríchijn. ja men heeft zeldzame voorbeelden, bij welke zij gedurende haar geheel leven —. niet verfchenen. Sommige der Meisjes, die laat de Maandítonden krijgen , ge- nieten de beste Gezondheid. Andere, echter, worden, als in beletten Vloed, gekweld door de Aandrangen der Maand- ftonden (5), als Pijn in het Lijf (7), Pijn in de Lendenen , winderige Opzet- ting van den Onderbuik , en der Teel- deelen , Zwaarte en Spanning van de Baarmoeder (c) en der Dijen enz. In zoodanige geíteldheid moet men dade- lijk onderzoeken, of 'er geene Toegroei- jing (2) van de Teeldeelen plaats heeft. VoonsPELLING. Somtijds ondergaat men het Progno- achterblijven der Maandítonden zonder ^ belediging der Gezondheid, fomtijds , echter ,, veroorzaken zij zeer vroeg Ze- nuwziekten , Dleekzucht (e) , Water- ' zucht (7), Longtering (g). f De NAASTE OORZAAK is veelal onbekend. ^ Caufa [n . proxima. (a) Molimisia men[trualia. (2) Tormina. (6 Utrerus. (24) Atrefía. Qe) Chlerofís. (f) Hydrops. (p) PAthifs, A 3 ó OVER DE ZIEKTEN Caufe OPWERKkENDE ooRZzAKEN. Eene koude Lucht- excitatis gelleldheid. . Een werkzaam en kuisch Ps Leven, met eenen fpaarzamen Leefregel, Om deze reden krijgen de jonge Doch- ters uit. den Boerenftand later de Maand- fionden ,* dag die uit de Steden, "Ter nederflaande: Gemoedsaandoeningen , als Vrees, Droefheid, ongelukkige Liefde. Een gebrek in de Baarmoeder of den Eijerftok (4), fomtijds eene erfelijke Ge- fteldheid. Thera- GaNEEsWwiJZE. Indien 'er geene Aandrangen p der Maandftonden zijn , en de jonge Dochters zich wel bevinden , moet de geheele zaak der Maandítonden nog eeni« gen tijd aan de Natuur worden overge- laten, Zoodra 'er, echter , ziekelijke '"Toevallen (7) komen , moet men de Stondenyverwekkende Middelen (&)-toe- dienen, die ftraks zullen opgegeven wor« den. Wanneer 'er eene. Toegroeijing (» plaats heeft, gefchiede eene Opening. wu —— BELETTE STONDENVLOED $TRUA* : TAE, is een wegblijven van de Stonden, nadat zij feu ME- reeds eenige maanden gevloeid hebben. NOSTASIM De kgNTEEKENEN worden ontdekt uit het ports berigt van de Zieke, "Er werfchijnt (P) Ovarium. (à) Syupzomata. Qo) Em- weneput. — (D Mrefia, »ER VRIJSTERS. 7 geen of ten minfte eene geritige hoeveei- heid Bloeds. De Beletting komt of lang. zaam aan, terwijl de Vloed iedere maand minder wordt , en eindelijk geheel weg- blijft. Of terwijl zel£ de Stonden vloei- jen , houden zij plotfeling op. Eene fc hie- jijke Belettiug wordt (4) achtervolgd door eene hevige Koorts, door Ontíte- king (5) van de Baarmoeder, van den Eijerftok of van de Longen, door hevi- ge Krampen (c), Verlammingen (2), De- roerte, en den Dood. Eene langzaam opkomende Opfítop- ping (f) laat fomtijds de Gezondheid eenen langen tijd onbeledigd , eindelijk volgen Loomheid en Zwaarte des Lig- chaams , voornamelidhk in de PBeenen, moeijeliike Ademhaling (e), bezwaarde Spijsvertering (À), Bleekzucht (7), Pijn 4 in het Hoofd , Hartklopping , Suifeling in het Hoofd (&), verícheidene Zenuw- ziekten , wederkeerende Bloedvloeijin- gen () uit niet gewone Deelen, Wa: terzucht, Longtering. VoonsPELLINC. 'Eene plotfelinge Beletting Progne- der Stonden is gevaarlijjker , dan eene/* (24) Suppresfo fubitanea., (2) inflammatio. (c) Spasmi. (4) Paryfes. — (e) Apoplexia, CF) Suppresffo fuccesfiva. (g) Dyspnez, C) Dyspepfia, —. (0) Chlorofi. -. (k) Fertige. (D Haemorrhagise periodicae, A 4 Caufa Caufe excitan- fes, OVER DE ZIEKTEN langzame : deze ten minfle openbaart langzamer hare nadeelige verfchijnfels. dT MAMph OORZAAK. Eene kfampachtige Za- mentrekking of Gebrek van Werkzaame heid (;) van de Vaten der Baarmoeder. OPWEKKENDE OORZAKEN Van f/chielij ke De- letting des Stondenvloeds. ^ Verkoeling van het Ligchaam, inzonderheld van de Voeten , gedurende het aanzijn der Ston- den. Onmatig Springen, "Toorn, Ver- ontwaardiging , buitenfporige en te fter- ke Liefde, Overlading van de Maag met versch, nog warm zijnde, Brood , of met Brandewijn, of Delfftoffelijk Zuur onder den Vloed der Stonden. Eene /atgzaam opkomende beletting ontítaat uit een ledig Leven, het gebruik van warme Dranken , droevige Zielsaandoeningen ; uit eenen voorafgaanden Buikloop (5) of eenen tegenwoordig zijnde Waterzucht, Kwaadfíappigheid des Ligchaams (0), "Tering. Therz- GENEESWIJZE. In eene plot felinge Belet- pia. ting (?) van de Stonden, wanneer 'er zich teekenen van Ontfteking of Bloed. rijkheid (4g) openbaren , gefchiede zon- der verwijl eene Aderlating op den Voet, geve men verkoelende Middelen (r), en (m) Inertia activitatis. (5) Diarrhoea. (o) Cachexia, — (p) Menostafía acuta, (4) Plethora. (r) dntiphlogistica. DYRIVROIIPSCI'ESR S 9 de Onderbuik , Voeten en Scheede wor- den bedekt met eene verzachtende Pleis- ter ,,de Deenen in een Voetbad geplaatst en verzachtende en verkoelende Kliste- ren gczet. In eene /angzame Beletting (5) der Ston- den, echter, worden aangebragt prikke- lende Klisteren uit Honigazijn van Zee- ajun (7), Voetbaden. met Mostaard , Wrijvingen van de benedeníte Ledema- ten, halve Baden, Uitwafemingen van de Scheede door Leverluchtbaden (s); Bloedzuigers of Koppen (») en het Gal- vanisme in den omtrek der Teeldeelen. Op de Schamelheid legge men eene Moe- derharstpleister met Saffraan. IxwENDIG worden "er Maandftondenverwek- kende Middelen gegeven, vooral op dien tijd, op welken te voren de Stonden ver- fchenen zijn. De zachtíte zijn: Kool. ftofzuur Qv) , Staal en Staalwaters , Krapwortel , Poleikruid. Sterkere zijn de Bladen van den Zevenboom, en het openend Elixir van K7auder. Siondenverwekkend Mengfel van Krapwortel. * Rad. Rubie tinorum unc. j- "que communis q« f* € Menostafía lenta. (2) Oxymel feiliicitum (u) Therme hepatice. (v). Zentofa. (Qw) Acidum Carbonicum. A3 1o 2 ovER./ DE ZIEKTEN Coguantur. leni calore ad cel, unc. viij. "ddde Boracis dr. j. Syrupi Cort. Aurantiorum unc. C) Gebruik. Alle drie uren een klein kopje. Stondenverwekkend Mengfel yan X Herbe Sabine recentis unc. j. den Zevenboom. 4fque communis q. f. Coquatur leni calore ad colat. unc. ». 4ddde Boracis dr. j. Syrupi Rubi Idai unc. f. (11) * - Gebruik. Alle drie uren een klein kopje. (DD Dat is: N. V. Krapwortel £5 once, Gemeen Water zoo veej genoeg is, Gekookt met eene langzame hitte om de hoeveelheid van ach? oncen te verkrijgen, Voeg 'er bij van Goudlijm ééz dragme Stroop van Oranjefehillen é£m once. Ct) Dar is: N. V. Verfche Bladen van Zevenboom 44s once, Gemeen Water zoo veel genoeg is. Gekookt op een zacht vuur tot zes oncen, Voeg 'er bij van Goudlijm eeze dragme. Suoop van llambozen ééz once. pER VRIJSTERS. 1X Openend Elixir van Klauder, R- Salis. Tartari dr. j. 41que INaflurtii —— Cochleatie. —— Sambuci aa. unc. iij. Solutioni filirate adde "lloes , AMyrrhe aa. dr. B. Croci dr. Q. (t) Gebruik. Drie dagen hebbende ftaan trek- . ken, wordt het Mengfel toegediend. Stondenverwekkende Staalwijn. X- Herbe Pulegii unc. f. Limature Martis recentis unc. ij. Mini Rhenani generofisfimi libr. ij. CD - (1) Dat is: N. V. ' Wijnfleenzout ézze dragme. Water van Kers. ——— - Lepelblad. — c Vlier, van elks 4rie oncen. Het Ontbindfel door gezegen zijnde, Voeg 'er bij van Aloé, Myrrhe van elks dés Z4/f dragme. Saffraan één Aa/f dragme. (FD Dat is: N. V. Poleikruid 4p once; Verseh Vijlfel van Staa! wee oncem. - Allerbesten Rijnfchen ZFijn twee pondes, * 12 OVER DE ZIEKTEN Staat drie of vier dagen in eene lan- ge Fioolflesch te trekken, en de Flesch wordt meermalen omgefchud. Daarna laat men het Mengfel vier-en-twintig uren ftilftaan , eer het toegediénd wordt. Gebruik. Een Zaif kopje tweemaal daags. —— ——— MEN- AFDWALENDE STONDENVLOED $TRUATIO ERRO- ro wordt genoemd een wederkeerende maande- lijkfche Stondenvloed uit eene niet gewone ; ' plaats. Diagno-|] KENTEEKENEN. "Er is bijna geen gedeelte y des Ligchaams , waaruit de maandelijk- fche Vloed der Vrouwen reeds niet is. waargenomen als uit de Neusgaten, den binnenften Hoek des Oogs, het Oor, de Kasfen der Tanden, de Speeckfelbuis, Keel, de Longen , Borften , de Maag, uit Aambeijen, de Nieren of den Huid. Somiijds gefchiedt de Uitperfing van het Bloed op meer plaatfen tegelijk. Nu en dan ontítaan 'er Blutsvlekken in de Han- den. Deze Bloedvlietingen komen, gelijk de Maand(tonden, alle drie of vier weken weder , en houden na weinige dagen op. De Maandítonden vloeijen ten dien tijd fpaarzamer , of blijven geheellijk achter. Progüo- VoonsPELLING. De Ziekte is zeldzaam ge- fi - yaarlijk , en wijkt van zelve , wanneer ^ »knITVRIRI&TIESR S2 g$ de Stonden uit de Daarmoeder weder verfchijnen, Van hier is het een goed teeken , wanmneer "er Aandrangen van de .... Taandftonden komen. . — OPWEKKENDE OORZAAK. Een belette Ston- Cau/z denvloed of: die fpaarzaam vloeit. iru CC nm . Affcheiding van Dloed immers , op de eene plaats belet, breekt op de andere uit. GrwEEswIJzE. De Ziekte wordt van deu T7Zera- beginne behandeld door uitwendige?/ze Maandftondenverwekkende Middelen , Voetbaden met Mostaard, halve Baden, prikkelenée Klisteren , Uitwafemingen van de Baarmoeder ; Dloedzuigers 22u Scheede, Aderlating op den Voet. Op de Schamelheid worde gelegd eene Pleis- wr van Moederharst met Saffraan , eu eene vérzachtende Pap. Eindelijk geve , men Krapwortel met Goudlijm. onmium TE STERKE STONDENVLOED MEN F - STRUATIO is een zoo overvloedige Vloed van Grades cw den, dat zij eene groote zwakheid te Wweeg- brengt. De KkENTEEKENEN Wordt men gewaar door Djagrse het berigt der Zieke. De Stonden vloei- //5- jen overvloediger of duren meer dagen, dan gewoonlijk , of komen meermalen , dan. gewoonlijk , terug. 2Zij brengen te Weeg eene groote Loomheid , Bleekheid E. uM 14 oVzn DE ZIEK TEN van het Aangezigt , Koude in de: Lede: -maten , Tlaauwte. Prognó- Vosg I RERO. « Eene déhielijke Blotdfioi- fi. ting kan den Dood: adnbrengen 3 eene wederkeerende , echter ,' Bleeklieid , " terzucht, Witten Vloed. Caufa De NAASTE OORZAAK is eene Slapheid (a) D'09U9. — vam de Vaten der Baarmoeder. Caufe | OPWEKKENDE OORZAKEN. Eene rüime Le- Am ers vensWijze, die voedétnde is, met het ge« . "bruik van Specerijen. ^ Te ftérke. Bewe- . ging , als Springen , gédürende: de. Maand- ftonden. " Wellustig -leven 5" Geilheid ; veelvuldige- Zelf bevlekking:z Can/a | VOORBESCHIKKENDE | OORZAAK.- "ZWaükke ; dispo- zeldzaam fterke, -Meisjes zijn a3an' deze ense T , Ziekte onderhevig. | Thers. GrNEESWIjZE. ln den omtrek der Schamel- pia. heid worde aangelegd een koud .Koms pres van Water en Azijn, van welk te- gelijk iets in de Scheede wordt inge: bragt. lnwendig geve men een - 1 did Ae Hs p gue Menthe unc. vj. — TinQgure Cinnamomi unc. f Syrupi Diacodii unc. j. (T) (D Dat is: N. V. Kruis en Muntwster zes Oncem: Kaneeltinétuur édén once. Suoop van Diacodion één — (4) Atonias — vr VRIJ]SCERS. -" Gebruik.. In. den beginne alle uren' twee Jepels, daarna alle twee uren.. Indien de Bloedvloed niet óphoude, voege men bij het Mengfel z»ee fcrupels Aluin, en é/g grein Heulfap (2)... BEDORVEN STONDENVLOED ww STRUATIO beílaat in eene tegennatuurlijke hoedanigheid CORRU-- van het Bloed der maandelij?he Ston- ^' den. er A GR T De KENTEEKENEN worden ontdekt door het Dízgmoe bezien van het Linnen, in welk wic-/* achtige , groenachtige of zwartachtige Viekken zich vertoonen. Het verdikte .Dloed is veeltijds. gelijk "aan affpoelfel van vléesch en ftinkend. De Stonden "vloeijen dikwijls onregelmatig, nu Íchie- lNjker, dan trager, meéstal met Pijn. 'Velen hebben tegelijk éenén ftinkenden "Adem. - ENG VoonsPELLING. De Gezondheid blijft lang Progtg- " onbeledigd. — 5 RD De NaaSTE oOnzaax is eene Kwaadfappi- Caufa ge (a), zwakke Gefteldheid. proxima, GiNEESWIJZE. "Er worden: aangewend bit- tere en Staalmiddelén. ^ De flank der Stonden wordt het best genezen door verfchen Kervel, (7) gekookt in Vleesch- i ^ le Opium, (€) Cachedtisa. Q2 Cere- oium. 16 ovER DE ZIEK TEN. D3t, en daarvan nu en dan een kopje gebruikt. STRUATIO DOLORO- SA feu p COLICA MEN- MAANDKOLIEK STRUA- LIS. MENe PIJNLIJKE STONDENVLOED is een pijnlijke maandelijkfche Dloedvloed. iia KENTEEKENEN. ledere maand komen "'er zware Rug- en Lendenpijnen, fcherpe Perfingen van de PBaarmoeder uit de Baarmoeder naar beneden , Hoofdpijn , eene Koorts van eenen dag (4), ftin- kende Adem. Progno» VooRsPELLING. Dij de komst van hetDloed /ís. der Stonden zelve , houden de Toevale len meestal op. Maar zij komen elke maand weder, tot dat de Meisjes een, en wel vruchtbaar, Huwelijk aangaan. Caufa | NAAsTE OORZAAK. Eene zoo vermeerderde Qroxí^a4. — [,evenskracht in de Daarmoeder, dat "er. fomtijds eene Ontíteking van haar en van den Eijerftok volgt. — Thera- De GENEESWIJZE Zij geheellijk verkoelen- pia, de (2), zelfs moet men de volbloedigen op den Voet aderlaten , of Bloedzuigers zetten , op. den Duik eene Stoving aan- leggen van verzachtende Kruiden met (» Ephemera. (E) eutiphlogi[lica, £& »ra& VRIJSTERS. mg zwart Bilzenkruid (c), in plantdelfítoffe- lijk Water (2) gekookt, en- Verzachtende Klisteren , en Voetbaden met Mostaard toedienen. Zgwendig worde een ver- koelend Stonden verwekkend Mengfel ge- geven (*). Door Heulfap,nog meer door verwarmende, àfleidende (e) Middelen , een warm Dad em heete Stovingen wor- den meestal gewoonlij de in yer-* meerderd. Xe Cremoris Tartari folubilis unc. Q. 44que Sambuci unc. vj. Salis Tartari dr. j. Syrupi Jithee unc. j. (T) | Gebruik. Alle twee uren twee lepels. STONDEN VERVANGENDE SCHURFT cime ATAME- is een puistachtige Uitflag elke maand, in S plaats van de Maandítonden, voor den dog komende. (D ]on. rnaNx, Reizen 2e. Deel. Hoogauiz- Jche Uitgave. (c) Hyofciamus. (d) 412uz vegeto -miteralfs, (e) 4intispasmodica, CD Dat is: N. V. Oplosbaren Wijnfteen een Zz/f once. Vlierwater zes oncen. & Wijnfteenzout Z5? dragme, b S$u00p van Heemswortel £n. once. 318 OVER DE ZIEKTEN. Diagno« KgNTREKEN. De Puisten zijn bijne der fi. Schurft gelijk , maar niet befmettende, en verdwijnen van zelve. Wefierom binnen weinige dagen. Caufa De NAASTE OORZAAK i$ gebrek 2an de Maand- proxima, ftonden. Thera- GrgNEESWIJzs. De Maandítonden worden PIS herfleld , en zuiverende Middelen (4) ; met Moor van Spiesglas (7) gegeven. MASTODI- MAAGDELIJKE BORSTPIJN. IDE is eene Pijn in de Borsten , wanneer de Ston- denvloed aanftaande is. Diagnoe'KENTEEKRENEN. De Borsten ziju pijnlijk , fis, voornamelijb op het aanraken , en een weinig gezwollen. De omtrekken der 'Tepels jeuken en hebben eene ligte roo- de kleur, Progma- VoonsprELLING. De Pijn houdt ten eenemaal Kis. op, wanneer de Stonden beginnen te vloeijen. Caufa NAASTE OORZAAK. Eene Medegevoclig- proxim4. ^ Reid (4) van de Baarmoeder met de Borsten.. Thera- GENEEsWiJze. De Dorsten worden door pis. warmgemaakte Doeken tegen de koude, vooral des Winters, beveiligd. Eene te fterke Pijn vordert eene pijuftillende Sto- ving uit Bladeren van Kaasieskeuid (2) en zwart Bilzenkruid. (2) Purificantia. (E) Aethiops antimonialis, (2) Confenfus.. (» Maiva. »rzg VRIJSTTERS. gg HET RBEDBEWATEREN . ENURFSIS NOCTURS is eene onwillekeurige Lozing der Pis ing, den Slaap. Het KENTEEKEN wordt ontdekt op het zien Diagne. van het Bed, door Pis bevlekt , in dens tijd der Huwbaarheid. VoonsPELLING. De Ziekte wijkt van zelve Progros in den tijd dat Dochters de'Stonden zul-/ len krijgen, Zzoodra dezelve voor den dag komen. Eene Dedbewatering ook, die uit eene kwade gewoonte ontítaan is, houdt fomtijds in den tijd der Huwbaar- heid op. NaASTE OORZAAK. Eene Zwakheid van de Ceu/z Sluitfpier der Waterblaas. Qoa SrwEESWIJZE is "er zeldzaam van moden. Ceu/z Wanneer de Ziekte tot eene gewoonte 222/2n- overgaat, geve mem een Poeder tegen het bij Nacht wateren X Foliorum uve Urfine unc. j. Cantharidum tenuisf- pulv. gr. x. Sacchari albi unc. Q. (1) Gebruik. 'Twee- of driemaal daags een kleine lepel. CD Dat is: - » N. V. Bladen van Beerenbezien ééz once. Zeer fijne Poeder van Spaanfche Vliegem lien greinen, Witte Suiker een Z2/f once. D 2a a^ — ovER DE ZIEKTEN £RUCON* WITTE VLOED DER JoONGE RHOEA DOCHTERS ' VIRGI- NUM, : a A beftaat in eene Droppeling van etterachtige Slijm uit de Scheede. Diegno- KENTEEKENEN worden ontdekt uit het be- $- fchouwen van het Hemd, met geelache tige witte Vlekken befmet. Een Maan- delijíche witte Vloed , komt één' of twee dagen vóór en na de Maanítonder, Maar die uit. eene andere oorzaak onte flaat, duurt de geheele Maand door. Progno. VoonsPELLING. Een witte Vloed , die de fs Stonden vergezelt., is eene Ziekte van geen belang ; maar een flepende (4) brengt groote Verzwakking , kwade Ge- fteldheid, en Vermagering te weeg. Caufa | NAASTE OORZAAK. Zwakheid van de Klie« proxima. ren der Baarmoeder (2). Caufe | OPWEKKENDE OORZAKEN. Aanftaande Ston- excitati- denvloed , verwaarloosde Reinheid der "i Teeldeelen, Zelfbevlekking , Verkoeling der Teeldeelen, Bleekzucht.- Caufa | VOORBESCHIKKENDE |OORZAAK. « Rosachtige dispo- Meisjes zijn voornamelijk aan deze Ziek- NS te onderworpen. Thera. GENEEswiJzE. De witte Vloed , die vóór pia. of na de Stonden plaats heeft , worde aan de Natuur overgelaten. Maar in cenen flependen geve men cen (2) Chrenica, (8) Glandule Faginek DIBEJUEIPSMBR S Jo Baifemachtig Slikmiddel. * Balfami Copaive unc. f. Peruyiani dr. ij. Spiritus INitri dulcis dr». iij. Syrupi Cort. auratt, unc. dj. Qq) Cebrujk, Twee- of driemaals daags een &roote Jepel. ZOMERSPROETEN LENTIA GINES, zijn bruine Vlekken van gedaante als Lin- zen in het Aangezigt en boven op de Hand. De KENTEEKENEN Ontdekken zich op het Diagnes Gezigt.. Deze Vlakken jeuken niet, bre-/^ ken uit in deLente en den Zomer ,"s Wine« ters verdwijnen of verminderen zij. VOoORSPELLING. Zij brengen eenen misítand Proggos in het Aangezigt te weeg: maar Zweren//* in deze geíteldheid worden moeijelijker genezen. De NaasTE ooRZAAK is eene afdwalende Ver- C,/a menging van het Slijm van Malpighius,. 270xíw4. (D Datis: ' IN. VoM Balfem van Copaiva ééz once. — —— van Peru zyee dragmen. Geest van verzoete Salpeter grie dragmeng, , Sueop van Oranjefchillen £wee oncen, b 3 4* ovER DnE ZIEK TEN. Cau/* — OPWEKKENDE OORZAAK. Aandoenifig van de excitatie .. fei, Hitte der Zonne in den Zomer, voorna- melijk , wanneer het Aangezigt met koud water gewasfchen, oogenblikkelijk aan de Zonne wordt blootgefteld, Caufa VOORBESCHIKKENDE OORZAAK. Blanke Meis- m jes met rosfe Hoofdharen zijn voorna- melijk aan deze Ziekte onderhevig. Bij dezelve verdwijnt zij ook iu den Wih- ter niet geheellijk. Thera- GeNEESWIJZE. Inwendig geve men Hui eio, van Melk, gekookt met Kervel of Aard- rok (s). Uitwendig worde toegediend. - dzifnop Peperwortel. EK zirmoracie rafe Manip. ij. 4tceti. Vini Jib. 4. C1) Men laat het eenige dagen zonder vuür trekken en Gebruik het, om 'savonds, yóór dat men naar Bedde gaat, het Aangezigt 'er mede te wasíchen. [4 Of men legge aan (a) Fumaria. (D Dat is: N. V. "Gefehrapten Peperwortel fee hishden vol, Wijnazijn één pond. j DER VRIJSTER $. 23 Biatnkezwater van Hufeland. * Furfurum Amygdalarum dr. ij. qua Rofarum. Aque INaphe aa. unc« iij. "TTrerantur án. emulfionem , cui adde Tin&ure Benzoes. dr. ij. Boracis dr. 7- CI) Gebrüik. 'Tot wasíching van het Aa gezigt. JEUKTE VAN DE SCHAMELHEID — raunt- TUS VUL» ís eene gewaarwording aan de Schamelheid , "7^ welke dwingt tot kraauwen. Het KENTEEKEN wordt ontdekt door het Be- Dizgso- rigt en Gezigt van een zich meermalen/^ kraauwende Meisje. VoonsPELLINC. Eene feukte omtrent den Prógno- tijd der Maandftonden verdwijnt met de (D Dat is: N. V. Amandelpars zwee dragmen. Rozenwater , Gedistilleerden Oranjebloefem van elks dríe oncen, Tot eenen Amandeldrank gewreeven ; Voeg 'er bij ven Tiu&uur vau weiriékende Afa zwee dragmen. Goudlijm 645 dragme. 554 34 OVER DE ZIEKTEN : komst van het Stondenbloed. Maar : Jeukte uit eene andere oorzaak duurt ook tusfchen den tijd der Stonden . en gewent de Meisjes aan Zelfbevlekking. Caufa NaasTE OORZAAK. Een uitwendig tegen- proxima. gewoonlijk Gevoel aan de Schamelheid. Cauí/? OPWEKKENDE OORZAAK. Aanítaande. Ston- ^ rii denvloed , Dauwworm of Luizen in de Schamelheid ,' Aarsmaden (4) in Endel- darm., GENEESWIJZR. Eene Jeukte ter gelegenheid van de Maandítonden worde aan de Na- tuur Overgelaten. Maar in eene flepen- de Jeukte zeve men inwendig Moor van Spiesglas, en uitwendig legge. men aan Azijn van Lavendel, of eene Ontbin: ding van opgehevene Kwik (25, Lood- fuiker (c) , of Geele Kwikzalf (4). Thera- tia ATRESIA GESLOTENE TEELDEELEN GENITA- LIUM. worden genoemd , wanneer de weg der Teel« deelen ongeopend is. Disgne. KBNTEEKENEN, Voor den tijd dat de Ston- fs. den moeten verfchijnen , wordt de Ziek- te naauwelijks bemerkt, Maar wanneer ten tijde der Huwbaarheid elke maand de Onderbuik zwelt, eene onaangename (2) hscarides. o (5) Sublimatum. (e) Saccharum. (4) Unguentum | mercuriala estrinum. piu VRIJSTERS $5 Zwaarte order Schamelheid, en Pijn in "den Onderbuik, Lendenen en Heupbeen. deren, en de Maandítonden niet of zeer .gering voor den dag komen, dan moet 'er omderzoek gedaan worden naar den weg der Teeldeelen. De Toefluiting, immers, kan vierfoortig zijn. 1. Toefluiting van de Lippem (z), wan- neer de groote en kleine Lippen der Scheede zoo zamengegroeid zijn, dat 'er flechts eene vore of een fpoor van de Spleet aanwezig is. 4. Toefluiting van het /MMaagdenvlies (b), wanneer het Maagdenvlies zoo naar voren verlengd is, dat het den Mond der Scheede fluit. $5. Toeflüiting van de ScZeede (c). Wan- neer de Wanden der Scheede zamenge- groeid of door een Vlies gefloten zijn. 'Toefluiting van den 74oerd der Baar- smoeder (d).. Wanneer deszelfs Lip- pen zijn zamengegroeid. Eene Toefluiting van de Z;ppen en van het JMaagdenvlies wordt men door het Gezicht gewaar, maar eene Toeflui- üug van de Scheede em der. Baarmoc- der moet door den vinger onderzocht worden. Wanneer de 'Toefluiting yolkomen is , laat zij geenen. druppel Bloeds van de Maandítonden, maar 4 (a) 4direfía labiglis, (B) —— Hymenea. (0 — veginelis, — (4) —— Orifiti uteri. Bs 26 oOvER DE ZIEKTEN. wanneer zij ozvo/fomen is , laat Zij een . weinig van hetzelve miet moeite door. Progmo. VoonsPELLING. Indien aan het. in de Baar» fs. moeder afgefeheidene Bloed geen door. gang gégeven wordt, volgen "er zeer kwade Ziekten en de Dood, In eene Toefluiting van den: Baarmoeder komt het Stondenbloed alle maandén uit de Scheede te voorfchijn. -Somtijds, ech- ter, zweet het door de uitwendige op. pervlakte der Daarmoeder. Cav/a Dg NAASTE OORZAAK dezer "TPoefluiting is EU . eéne afdwalende Vormdrift' (z). - Zeer zeldzaam is eene Zamengroeijing der Scheede waargenomen, veroorzaakt door Pokken. Thera- GzeNEESWIjzE. | Eene Toefluiting der Lip- p. pen en van het Maagdenvlies worde in het midden in de lengte doorgefneden. Eene 'Toefluiting van de Scheede en der Baarmoeder moet door het verborgen Lancet (f) geopend worden, wanneer men eene Vochtgolving in deze ontdekt, €ULORO- VRISTERZIE KTEJ S1$, is een 'Ongedaante met Dleekheid van het Aangezist en met Loomheid. Diagno- KENTEEKENEN. "Er is eene Bleekheid van hs. Aangezigt , Lippen en Tong aanwezig. (2) JVifus formativus. (2) Lanceola eccultt. pim AOBEgsceEWS. 9 Giooté Loomheid-j ^ Gevocligheid "en . Droefheid. -Hijgendé'Ademhaling , voor- namelijk onder hét. siio, van trap- . pén. Gebrek aan of réSertollipi Eetlust , ongeregelde of verftopte Stondenvloed. Eenige Meisje$ "hebben den witten — WXllged." Andere "gevoelen- geneigdheid - ot Wellust. Sormfhigen lijden Hoofd- of Lendeüpijn. ^ Dé'Pols- wordt tegen den avond bij zeer velen gering, ingékrom- pen en fneler. Dit Koortsje noemen ij de witte of liefdeskoorts (a). VoonsrELLING. De Zickte wel behandeld Prognos wordepgde, is nier gevaarlijk, maar vere fiie waarloosd zijnde, gaat zij ligtebjk over in Waterzucht of -Longtering.. De Ston- en zijn meestal pijnlijk. " NaasTkE OORZAÁK." Zwakhtid der" Bibedbe- Cau/z reidende. Vaten. - - ^ exo) Proxima. OPWEKKENDE OORZAKEN. ; . Verblijf in: eene Cazfz onzuivere Lucht, zittend-Leven, : ES excitan- zaam Voedfel en uit het Plantenrijk, b zware Sladp'j Wage: Verkoeling , pn drukkende Gemoedsaandoeningemy heime- lijke Liefde ,. .Misbruik van Buikzuive- ^s: ifende Midaelen en van Aderlatingen. Der genen, die aan de Vrijfferziekte 'ón- derworpen zijn, fchaden inzonderheid züre dinge , Booinvfüchten | , Rust en "Náérlaling. i iaaitaoi n cr ^36) Febricula ba vel. qmaforia: ' 28 OVER DE ZIEK TEN Thera- GENEESWIJz&. Dierlijk Voedfel , matige Be- est weging in eene zuivere Lucht op het Land, en veelvuldige Vervrolijking van Geest. Inzonderheid brengen laauwe Ba- den en een gelukkig Huwelijk veel toe tot genezing der Ziekte. In het begin der Ziekte kan men 'er om de groote gevoeligheid van de Maag naauwelijks iets anders verdragen , dan het zuur Elixer van Haller en Quasfie« hout. Meng fel tegen de Pr ijfterzicktte. X Decoti Quasfie unc. vj. - Elixirii acidi Hallerí uno. (8. !44fgue Naphe. Syrupi Cort. durant. aa. unc. $1, 6B Gebruik. Alle drie uren twee lepels. De Zwakheid van de Maag vervolgens ver« beterd zijnde, worden 'er Staal met bit- tere Middelen gegeven. - Staaltinctuur. X Tinüure Martis pomata dr. j. 4quae Cinnamomi unce ij. — (D Dat is: .N. V. — fis Afkookfel van Qussfiehour ses oncer. Zuur Elíxer van Haller een Jalf. once, Gedistilleerden Oranjebloefem , Stroop van Oranjefchillen van elks 4p encej Tiínce pri& VRIJSTERS n5 Tin&ure- Thebaicce gut. xxx. : Exsir. Quasfie fer» J. €D Qebruik. Drie of viermalen daags eeu kleine lepel. Xindeljk , indien de ?Maag het Staa! zonder Maagpijui kan verdragen , worden 'ex Staalmiddelen toegereikt. Staolpoedere . X Limature Martis alcohol , | ; Cinnamomi, - «0 Sacchar. albi aa. gr. iv. fenfim sf. CH Maak zulke ;;es Poeders; en Gebreik dagelijks drie Poeders. €D Dat is: - N. V. ' Appelftaaltin&uur £én dragme, ' Kaneelwater Zwee. oncen. . Thebaisch Tin&uur dertig droppelen. Extra& van Quasíiehout ép ícrupel, (11) Dat is: N. V. ' Zeer fijn gewrevene Staalvijlfel, Kaneel, Witte Suiker van elks vier greinen, lamge &xmerhand vermeerderd tot aes greiner- f» .7OYEÉR DÉ erii (6 Sieg ipai ety 5- Eletudrii Thorn Wi. i. uos cobimature Mastis dr. 4f, ()). *. Cebruik. Driemaal duags. twee kleine j lepels, Em zeer zachte Waterzucht der genenj die door de Vrijftérziekte gekweld' WOr- den, vereischt alleen Pisdrijvende' Mid- delen (2), als Jeneverbesfen of Peterfelie- zaad: inzonderheid is vam goede uitwer-, king de Stalkruidwortel (7). Muaagpijn heeft diktvijls gelulisterd maar Bloem van Spiauter (c) of Kalk *van Bismuth (4) tot een half of geheel grein met Stüiker £egevene |, oe xdi BEDORVEN HONDSHONGER VAN VIRGI- MEISJES NUM. Ww. Lec" is eene groote begeerte : om. zekere foort van Spijzen | of niet eetbare' zaken in te flokken. Diagno- KENTEEKENEN., "Er zifn gezien, die de Kalk fís. dér muren, dove Kolen , Roet, Leder, (D Dat is: tu ) N. V. Van de. vierledige zamengeftelde. Conferf fWee Oncen, Staalvijlfel. zwee, dragmen, (a2) Diuretica. Q» Radix Ononidis foinefe. (c) Bleris Zinci, (2) Magillerium Bismuzhi, pER VRIJSTERS. 31 Garen, Keukenzout , Specerijen, Azijn, enz. inflokten. De Meisjes hebben meest- al eehen afkeer van gewone Spijzen, en verbergen looslijk de Ziekte, zoo dat men dezelve op eene bedekte wijze moet waarnemen. VoonspzLLINC. Het is een wonder, datProgmei - deze Ziekte eenen langen tijd geen na-/* deel aan de gezondheid doe, eindelijk veroorzaakt zij bedorvene Spijsvertering , Bleekzucht of andere Ziekten. INAASsTE OORZAAK. Eene onregelmatige , Cau/a maar onbekende gewaarwording in de?"7exia. Zenuwen van de Maag. OPWEKKENDE OORZAKEN. Bleekzucht, be-Caufz lette Stondenvloed, heimelijke Zwanger- *2ci/a5« heid, doch meestal is de oorzaak on- bekend. GzNrEswijzE. De eerfte wegen gezuiverd 7Aera« * zijnde, geve men het pis. Poeder van Fifch er. x Salis mirabil. Glaub. unc. sj. Extrati. Hyosciami albi gr. xx. Pulpe Colscynthidis gr. x. CT) Gebruik. Driemaal daags een Za/f dragme. (X) Dat is: N. V. Wonderzout van Glauber zwee oncen. Exta& van wit Bilzenkruid zwizzig greinen. -Merg van Koloquint zien greinen. ELI ovER b£ ZIEKTEN- HJEMO- BLOEDSPUWING PTHYSIS, is eene uitwerping van Bloed uit de Longen door Hoest. Disgno»- De KENTEEKENEN worden ontdekt uit t Ge- fi» zigt van het uitgeworpen Bloed , welk lige rood, en fchuimend is. De "Ziekte ontftaat fomtijds zonder eenige bekende oorzaak , nadat een klein Hoestje lang « wooruit gegaan of fchielijk ontítaan is , met Kitteling in de Keel, eene vastzit- tende Pijn omtrent het Borstbeen, op- klimmende Hitte uit de Longen, eenen zoeten of valfíchen fmaak in den Mond. Pregno- VooRsPELLING. Eene Dloedfpuwing ten tij- fís. de der Maandítonden , welke dus alle maanden wederkomt, is meestal zonder gevaar. Maar eene hebbelijke gaat bij- na altijd in Longtering over. Csufa | NAASTE OORZAAK. —Eene Verwijding of proxi$4. ^ preuk van de Longvaten (2). Caufe | OPWEKKENDE OORZAKEN. De Bloedfpuwing excitan- bij Vrijfters ontítaat veeltijds uit ver- o ftopte Maandítonden, onmatig Springen of eene teringachtige Gefteldheid des Lig- chaams. Thera- GENEESWIJZE. la de Ferffoe (5) der pia. Ziekte worde gegeven een Amandeldrank met Salpeter en Arabifche Gom, of een waterig Mengfíel, welk den Geest van (5 afa pulmonalia. (P) Paroxysmus. »ER VRIJSTERS. 33 Vitriool of het zuur Elixer van Haller bevat. Anderen prijzen bitter of Keu. kenzout aan, De Drank zij koud, de Stand regtop, de Handen en Beenen worden in een Bad geplaatst, en op de Borst aangelegd Spongien in koud water natgemaakt 5 men belette het fpreken, en bij dringen- de noodzakelihheid gefchiede "er eene Aderlating. Buiten de Per heffing wordenin eene hebbelijke Bloedfpuwing aangeprezen de Senegawortel, het paarsch Vingerhoed« kruid (c) en eené kleine gift van Braak- "wortel. BLOEHENDE LONGTERING PHTHISIS FLORIDA, is eene Uittering van het Ligchaam door eene Verzwering in de Longen, bij Meisjes , welke blozende Wangen hebben. KzNTEEKENEN. De Ziekte maakt drie Tijd- Diagnue- perken. "s 1. Beginnend Vijdperk (a). De Meisjes krijgen uit eene zeer ligte oorzaak eenen droogen en afgebroken' Hoest. De Ademhaling wordt bij iedere fter- kere beweging, bij voorbeeld, onder het opklimmen van trappen, hijgen- de, en tusfchen de Schouderbladen in &c) Digitalis Purpura, — (a) Stadium Exordii, C 3^ 9 OVER DE ZIEKTEN den Rug worden "er vliegende fteken gevoelt, ^ Na den eten en tegen den avond ontítaat 'er eene vlugtige en drooge Hitte met tusfchenkomende Huiveringemn , fnelleren , harden en kleinen Pols. De Wangen, Lippen en 'Traanheuvels (7) worden meer rood. De Slaap is wegens de Hitte bij nacht onrustig. Intusfchen blijft de Eetlust goed, doch het Ligchaam begint te vervallen. 'Vijdperk van Zolkomenheid (c). Reeds oittffaan "er elken morgen Zweetingen. In den vroegen.ochtenftond is 'er bijua geene Koorts, en Zieken werpen onder eenen hevigen Hoest etterachti- ge, flinkende, groen geele, fomtijds piet bloedíge ftrepen vermengde , Eluimen, uit. Onderwijl vermeerdert , echter, vau dag tot dag de zwakheid der Krachten en het verval vàn het Ligchaam, ook wordt deStemraauw , "en de oppervlakte van de Pis, met een vetachtig Vlies bedekt. : Tijdperk van onherflelbaarheid. Nu komen "er Teringlopen (4), de Dee- nen worden met Züchtgezwellen (e) de Tong met Spruw (f), de Keel (P) Caruntule lacrimales. (c) Stadium cone Grihdtum. (d) Sradium: conclamatum, (e) Diarrhoea collequativa, (f) Oedema, Go dpihee, pxmvVBRTPSUIETS 35 met roosachtige Ontítekingen (7) be. zet. De Haren vallen uit, de Nagels der Vingers worden krom. De Flui- men ftinken en worden moeijelijker opgebragt, eindelijk ten eenemaal te- £engehouden. De Ademhaling wordt zeer bezwaard, 'er volgen Flaauwe- ten,'en de meeste Lijderesfen flerven zachtkens met eene volkomene zelf- bewustheid , en zeer dikwijls onder cenen Buikloop (7), VoonsPELLING. De Ziekte loopt bij blo- p,;ey,. zende Kinderen fnellijk hare Tijdperken // door, van waar zij ook eene v/iegen- de Longitering genoemd wordt. De Ziekte is allergevaarlijkst , meestal doo- deliik, daar zij ons de (choontte Meisjes en fongelingen omtrent den tijd der Huw- baarheid , of tusfchen het vijftiende en vijf-en-dertigíte jaar hunnes Ouderdom wegrukt. - Teringachtige Vrouwen, ech- ler, bevinden zich beter in hare Zwan- gerheid , en brengen meestal vette Kine deren voort (&). NaaAsTE OORZAAK. Eene Verzwering in de Caufa Zelfftandigheid (D van de Long, uit?7exime, . Overerving van eene teringachtige Ge- fteldheid, waarvan de Tvekeneg zijn: Een rank Ligchaam, Íchielijk in.de lengte groeijende. Een lange Hals, plat* (À) Eryfipelas, () Depofitio alvi. QD Phbif velox. Q) Parenchzyma, C5 Caufa excitan- ££5, 46. ovER DE ZIEKTEN te Borst met uitftekende Sleutel- en Borst- beenderen. Een teder Vel, roode vlek op de Wangen, blonde Haren, en melk- witte Tanden. Een ligt aandoenlijke Geest, dikwijls wederkomende Neusbloe- ding (;), bloedfpuwing , en Ontfíteking in de Keel (7). OPWEKKENDE OORZAKEN. Eene teringachti- ge Gefteldheid aanwezig zijnde , wordt de Ziekte ligtelijk opgewekt door eenen te fnellen groei van het Ligchaam , groote Verkoeling , onmatig Springen , misbruik van geestrijke Dranken en Spe- cerijen. Eene met Zuurftof gevulde Derg- lucht , maar zeer dikwijls Longontlíte- fting , Dloedfpuwing en verwaarloosde Verkoudheid. ^ Eindelijh Afkomst uit teringachtige Ouders. — Tüera- GENEESWiJzE. Het Voedfel zij ligt Vleesch eie. en Eijeren. Selterwater met Melk. Eze- linnenmelk of Zog uit de Borften van eene gezonde Voedfter. Men houde zijn verblijf in eene gezonde Buitenlucht, en tot Geneesmiddelen worden toege- diend. Mf kook fel van Isiandfche Mos. - X- Lichenis Islandici dr» vj» CT) h e. (m) Epiffaxis. (n) angina. CD Dat is: i N. V. Ijslendíche Mos zes dragmen. »rR VRIJSTERiS $3 Gekookt met Water tot £d pond. Gebruik. Eenige kopjes daags met Melk. Afkookfel van Salepwortei. X- Radicis Salep. dr. j- à Radicis Liquiritie dr. ij. (1) Gekookt met Water tot eéz pond. Meng fel yan Loodfuiker. " — X gue .Fl. Chamomille unc. iv. Sacchari Saturni gr. j* Laud. liquid. Sydenh. gt. xxx. Syrupi Rubi Idei unc. j. an Gebruik. Alle twee uren é/g kleine le« pel (*). : (P) Dat is: N. V. Salepwortel éZz dragme, Zoethout zwee dragmen, CD Dat is : N. V. Water van Kamillenbloemen vier oncen., Loodfuiker £4» grein. Vloeibaar Heulfap van Sijdenham Zeriig ' droppelen, v Stroop van Flambozen £n once, (5 Zie nurELAND, Nieuw journaa], Boek XV. St 1. En de beroemde STARK, ln de Latijnfche Verhandeling over her gebruik van Loodfuiker in volkomene Longtering, Marb. 18c1, Van tien Zie-« C 3 ken 3f ovER DE ZIEK TEN De Peruviaanfche Koortsbast ; het paarsch Vingerhoedkruid , Waterpeter- felie, Fontanellen en Setons , zijn in ver- zworene Longtering van geen nut. füERA- VEgRZACHTENDE GENEESWIJZ&. n de he. Pngr —— vigheid van de Hoest, in Teringloop, en Slaaploosheid , geve men Heulfap met Slijm van Arabifche Gom , ontbon. den in Stroop van Diacodion. In ver- ftopte Fluimlozing worde 'er bijgedaan Goudzwavel van Spiesglas (o). In Bloed.- fpuwing en teringachtig Zweeten het zuur Elixer van Haller met Heulfap. In pijn- lijte en verftikkende Bezetting van den Borst eene Spaanfche Vliegpleister , Voetbaden: Zmwendig, Aether van Vie triool (5) met Kamfer. In eenen on- dragelijkben Stank van .den Adem zuivere Honig (7) , in Melk ontbonden. RUCTA- WINDLOZING VIT DE BAAR- IO UTÉ- MOEDER RINAs is eene Lozing van Winden uit de Daarmoe- der door de Sclieede. ten wiérden Zeven genezen , en geen, lioewel fommige langzamethand binfien eenige maanden verféheidene oncen Loodfuiker gebruik hadden, werd door Kolijk of Verlamming aangedaan, (6) Sulphur auratum Zntimonii, (p) Naphthe l'ürieli. (à) Mel virgiueum. & DERZUVRY SjTIE,R S. 39 Het KENTEEKEN Wordt .ontdekt door het Diaegnes Gehoor van de Winden, die fomtijds uit» de Scheede zich lozen met eene Schudding en Triling van het geheele Ligchaam. Nu en dan wordt de DBaarmoeder voor een oogenblik opgeblazen. VoonsPELLING. De Ziekte is voorbijgaan- Prognos de (ag). Maar voor fchaamachtige Meis-/. jes zeer ongemakkelijk , en langdurende verandert zij in Trommelzucht (2) van de Baarmoeder. NaasrE oonzaAk. Eene krampachtige Ver- C2;/; wijding en opgevolgde Zamentrekking Proxima, van de DBaarmoeder. De Ziekte , im- mers , wordt waargenomen iu Majsjes met Opftijging , Geelheid (c) en Man- . Ziekte (7) gekweld. GENEESWIJZE. "Er worden Middelen tegen 7/7era- Opftijgingen gegeven. Bia. i i OPSTIJGINGEN BYSTE- RIA,. beftaat in eene bijzondere Gefteldheid van het Zamen(tel der Zenuwen , welke, dikwijls uit de ligtíte oorzaken, krampachtige Dewe- gingen te weeg brengt. KgNTEEKENEN. De Ziekte levert gedurende Diagios de Verhefüngen hare bijzondere toneelen//. Op. Gedaanten, namelijà van Stikking, (2) Tranfitorius, (2) Tympanites. (OQ Salacitas, (4) Nymphemania. " C 4 4o " 6vVER DE ZIEKTEN Vallende Ziekten , Hoofdpijn , Hartklops ping, Zwaarmoedigheid, Wellust. Deze gedaanten zijn fomtijds enkelvoudig , fomtijds komen zij vereenigd voor, en fomtijds volgen zij elkander op. De voonBopDEg (4) van eene aanfteande Ver- hefing doet zich meestal kennen door een aanhoudend Geeuwen , Uitrekken , door verícheidenheid van Gemoedsge- fteldheid , nu droevig , daa uitbundig vrolijk, Koude der Ledematen, en aan- houdende Lozing van vele en eer hel- dere Pis. M Prognt- NoonsPELLING. De Ziekte héeft meer on- d gemaks , dan gevaars. De wederkomst der Verhefüing heeft plaats nu eens om ledere, dan tweemaal in ééne en dezelfde maand, en weder later. De Verhefüing duurt eenige uren , fomtijds één* of twee dagen. De Ziekte is van eenen flepen- den aard (7) , en moeijelijk te genezen. Ontdekt rich niet zelden van het begin der Huwbaarheid af tot het ophouden der Maandftonden toe. — — Caufa | NAASTE OORZAAK. Eene aangeborene eigen- proxima. ^ ([oortige Beweegbaarheid der Zenuwen. Misfchien uit eene tedere gefíteldheid derzelven. Caufe ^ OORZAKEN , DIE DE VERHEPFING OPWEK.- paroxis- kEN. Aanítaande Stondenvloed, of eene mum ex- freu plotfelinge Verítopping van denzelven, e . : (a) Prodromus |^ — (P) Chrenicus. pnpER VRIJSTERS. 4i Toorn, Gramfchap, Degeerte naar den .Bruidegom , onaangename Reuk, Vol- bloedigheid , Geelheid , Gebruik van ont- lastende Middelen , M É Zelfbe- vlekking. VOoORBESCHIKKENDE OORZAAK. Landmeisjes Cau/a dispo- fietis, worden zelden door de Opftijging ge- kweld. Maar in Steden vindt men niet alleen ongehuwde , maar ook gehuwde , zwangere Vrouwen en Weduwen, die door deze Ziekte zeer dikwijls zijn aan-- gedaan. GzwEEswnzE. ln de Perheffing moet het Thera- Ligchaam van knellende Klederen ont- 2/2. daan en te Ded gelegd worden. De koude Deelen worden met. een wollen Lap, doortrokken met den rook van ftin- kende Kruiden, gewreven , en aan de Neusgaten gebragt een Siinkend Reukmiddel. X TinQure Castorei , — fe foetide aa. unc. [. Ojei Rute gi. viif. ceti Rute unc. 3. (D. Gebruik. 'lTot een Reukmiddel. (12 Dat is: Li N. V. Tin&uur van Bevergeil, 'in&uur van Duivelsdrek van elks ees Baf once, Olij van Wijnruit.acA; droppelen. A2ijn van Wijnruit é5 once, Cg 4t ovER nz ZIEKTEN. Inwendig worde gegeven een Mengfel tegen Opftijging. Ro7fque Rut& unc. iy. — Castorei gr.» xx. Extra Opii gr. j. Camphore Mucilagine fubafie gr. x. Syrupi Menthe unc« j. (1) Gebruik. Alle halve uur ér lepel. M Droppeis tegen Opftijging. 8- Spiritus INitri dulcis | Laudani liquidi aa. dr. $8. Liquoris Cornu Cervi fuccinati dr. d. (11) Gebruik. Alle uren yijftien droppelen. Buiten de Verhefüng komen te pas welriekende Lisch (c), Valeriaanwortel, (D Dat is: N. V. Wijnruit Water vier oncen. Bevergeil zwinzig greinen. Extract van Heulfap één grein. Kamfer met Gomflijm gemengd 7iez greinen, Stroop van Kruismunt éés once. (FD). Dat is: N. V. Geest van verzoete Salpeter, Vioeibasr Heulfap van elks ezZerza/f dragme. Gebarníteend Vocht van Hertshoorn ép dragme. ; Q) Cwiamus aromaticus, pR VRIJSTER S. 43 Oranjebladen , Druivenkruid (7), Hout van den Marentak (2), Bloemen van Spiauter, zuur Elixer van Haller, dier- like Olie van Dippel, Staal- en bittere Middelen. TOEWRINGING VAN DE KEEL svrroca- TIO UTE- UIT DE BAARMOEDER RINA. is de Gewaarwording van eenen Dal uit den Onderbuik , naar de Keel opftijgenden en de- Zelve toewringenden. KENTEEKENEN. Na eemen voorafzeganen D/agre. Voorbode van Opftijging ,, wordt men/» fchielijk gewgaar eene Verítikking (4) in de Keel, met Verkoeling van het ge- ? heele Ligchaam. Meestal volgen 'er Sprakeloosheid , Delemmering in de Zin- tuigen en Ademhaling , Tandknerfiag , en ftuipachtige Zamentrekkingen der Spieren , ook fomtijds eene woedende IJlhoofdigheid. Op het einde der Verheffüng , welke dikwijlss éénen of twee dagen duurt, opent de Lijderes de Oogleden. Het Aangezigt begin allengskens rood te wor- den en de Pols zich te verheffen en al- zoo eindigt. de geheele Aanval. Som- (4) Chenopodium. Mmbrofüadis. (e) Lignum Visei. Quercini. (a) Stranguiatio, LE ovER DE ZIEKTEN | tijds loost de. Baarmoeder een flijmerig Vocht. fore VooRnsPELLINGC. Deze is eene zeer menig- » vuldige gedaante van de Opftijging , en komt meer voor in den Winter, dan in Zomer. Somtijds gaat de Ziekte tot Bezwijming, en den Dood over. Caufa | NAASTE OORZAAK., Eene Opftijgende Stuip- proxi4. ^ trekking van den Slokdarm en de Dorst. Thera- GENEESWIJZE. Men brenge asn de Neus- A gaten een ftinkend Reukmiddel, en zet- te eene Klisteer uit Bevergeil en Dui- velsdrek met een Dojer van een Ei, onte bonden in een Aftrekfel van Vlier. Inwendig worden "er Droppels tegen de Opftijging gegeven. CONVUL- STUIPTREKEING sio feu EPILE- or PSIA HY- : SEMOM VALLENDE ZIEKTE UIT OPSTIJ- GINGEN. noemt men eene onwillekeurige Schudding der Spieren zonder belediging van de Zin- tuigen. 