title: De nieuwste verbeteringen van het mikroskoop en zijn gebruik, sedert 1850
creator: Harting Pieter, 1812-1885 | Royal College of Physicians of Edinburgh
text: verwarmden canadabalsein gebraglc en daarop raet een glas- plaatje bedekle geslcpen doorsnedcn van becn of tand niet , miis de balsem dadelijk na de bekocllng stolt en ophoudt vloeibaar te zijn. Dan blijven alie de met lucht geyulde holten en kanalen voortaan onveranderd, Daarentegen is de lusschenzelfstandigheid iii zulke praeparalen te doorscbijnend geworden. Men zal derhalve wel doen van zulke voorwerpen Iweederlei praeparalen te vervaardigen en de eene in cana- dabalsem , de andere in chlorcalcium of in glycerine te be- waren. Beide reeksen vullen dan elkander aan. Alie lijmgevende weefsels worden in glycerine zeer door- scbijnend , zoodat deze zelfstandigheid voor het onveran - derd bewaren van bindvveefsel , pees- en bandweefsei minder geschikt is dan de oplossing van arsenigzuur. Doch juist door die doorschijnendheid komen de zich daarin verbrei- dende elaslische vezelen en cellen duidelijker te voorschijn , betgeen wederom in sommige gevallen voordeelig is. Voor zenuwpraeparaten kan de glycerine niet worden aan- gewend , dan alleen ter bevochliging van doorsneden die vervaardigd zijn van het in spiritus verbarde en daarop aan de lucht gedroogde ruggemerg. Zulke doorsneden kunnen zeer dun gemaakt worden en , met glycerine weder opge- weekt , dienen voor een algemeen overzigt van het maaksel des ruggeraergs en van de belrekkelijke ligging der onder- schcidene elementaire deelen , gangliencellen , vezelen enzv. De oplossing van waterglas in watcr, het verkeerdelijk zoogc- naamde waterglasvernis ^ is eerst voor kortcn tijd ais bewaarmid- del in gebruik gekomcn, voor zoo ver ik weel, het eerst door Welcker (1), die daarop door Phobus was aandachlig gemaakt. ^1) Uoher die Aufboivahrung , olc, 6. 20. BEWAAIWOCnTEN. WATEUGLAS ENZV. 159 Mijno cigcnc crvaiing daaromlrent is nog te kort om er een afdoend oordeel over uiltespreken. Ook koraen , onder den algemeeucn naam van waterglas, verschillende prodak- ten in den handei voor , die niet dezelfde scheikundige za- menstelling hebben en ook wel eene verschillende waardeais bewaarmiddel voor inikroskopische voorwerpen zullen bezitten. Echter belwijfei ik of het wel bestemd is, om eenig der reeds vroeger in gebruik zijndc bcwaarmiddelen te vervangen. Wel is waar kan het op eene dergelijke wijze gebrnikt wor- den ais canadabalsera , namelijk ais siroopdikke opiossing , die verdampende eene dunne glaslaag achterlaat, waarin dan het voorwerp beslolen ligt , doch het getal der daarvoor geschikte voorwerpen is gering , en zij die zulks zijn , gelijk been- tand- scheippraeparalen enzv. , verloonen de meeste bijzonderhedcn van hun maaksel ruiin zoo goed in canada- balsem of in chlorcalciura. Hier komt bij , dat , door do verdamping onder het dekplaatje , ledige , met lucht gevuldo ruimten onlstaan , iets waarvoor men bij den zich dadelijk bij de bekoeling verhardenden canadabalsera en bij de steeds vloeibaar blijvende chlorcalciumoplossing niet te vrezen heeft. Doorsneden van planten en weeke weefsels van dieren kunnen alleen in meer verdunde oplossingen bewaard worden en vorderen derhalve het bestrijken der randen van het dekplaatje met een lutum. De eerste echter houden zich beter in chlorcalciura, alleen wederom met uitzondering der amylumkorrels, en, wat de laatste betreft, zoo is het alleen het pecs- en hindweefsel , waarvoor zich zulk eene verdunde watcrglasoplossing ais een bijzonder goed bewaarmiddel be- toond heeft. De overige zachte weefsels lijden daarin alie in meerderen of rainderen graad , althans meer dan in do opiossing van arsenigzuur. 100 BEWARING DER PRAEPARATEM. EUTUM. Omlrent dc volgcnde bewaarmiddelen ontbreekt inij alie cigcn ondcrvinding. Dea ne (1) beval tweederlei mengsels aan voor het bc- waren van plantaardige en dierlijke weefsels , voor kleine dieren enzv. Het eerste bestaat uit 6 onsen witte gelatine, 9 onsen bonig, een weinig alkohol en eenige droppels kre- osoot. Dit mengsel wordt , nog warm zijnde, gefiltreerd. Het tweede mengsel bestaat uit 4 onsen glycerine , 2 onsen gedisteleerd water en 1 ons gelatine. De gelatine wordt eerst in het water bij warmte opgelost en er daarop de glycerine onder gemengd. Topping (2) bezigt een mengsel van 1 deel absoluten alkobol en 5 deelen water. Waar teedere kleuren moeten bewaard blijven , geeft bij de voorkeur aan eene oplossing van 1 deel acetas aluminae in 4 deelen gedistelleerd water. 39. In de plaats van het vroeger door mij gebezigd lutum ter afsluiting der praeparaten (z. Het Mikrosicoop II bl. 353), maak ik sedert een viertal jaren gebruik van een ander , dat , voor bet minst , even goed afsluit , gemakkelij • ker te vervaardigen is en zich bovendien door zijne kleur aanbeveelt. Het is het in Engeland vrij algemeen tot liet- zelfde doel aangewende zwarte vuurlak , waarmede de vcr- lakkers den zwarten ondergrond op blik daarstellcn , en dat men bij hen bekomen kan. Het is eene vloeistof , die ecbter in den vorin , waarin de verlakkers haar aanwenden , te dun is , om ais lutum voor mikroskopisclie praeparaten te dieuen. Daartoe moet zij bij eene zachlc warmte wordcn ingedikt, (1) llogg, The A/icroscope, elc. p. 75. (2) Ibid. p. 88. LUTUM. IGI totdal zij , blj de gewone luchUemperaluur , de dikle van siroop heeft. Mogt de verdamping al le ver zijn voortgezet , zoodat zij te dik vloeibaar is geworden , dan kan men dit verhelpen door bijvoeging van een vveinig lerpentbijnolie. Ofschoon dit lutum zeer goed voldoet , zoo vvas het echter niet gelieei overbodig ook het waterglas tot hetzclfde einde te beproeveu. Dit is echter, op zich zelve gebezigd, weinig gescbikt om ais afsluitingsmiddei te dienen voor praeparateu , die in een waterig bewaarvocht worden gehouden , omdat het, na de verharding aan de lucht eenesoortvan verweering ondergaat en bovendien zich in water wel is vvaar moeijeUik maar toch allengs weder oplost. lets beter gescbikt is een mengsel van waterglas-oplossing met zinkwit of eenig ander metaaloxyd , maar dit raoet telkens versch bereid worden , daar het gevormde silicaat spoedig verhardt. Ik geloof der- halve niet, dat men van het waterglas hier vecl dienst ver- wachten mag, evenmin ais tot het vervaardigen en bevestigen van glazen bakjes, waartoe trouwens de daarvoor reeds lang gebruikelijke zeelijm of de vroeger door mij {Het Mikrosicoop II bl. 125) bescbreven gutta-perchalijm volkomen gcschikt zijn. Alleen voor zulke praeparaten , die men in terpenthijn of olieen mogt wenschen te bewaren, kan het waterglas, ais daartegen beter bestand zijnde, in aanmerking komen. Nog stip ik hier aan, dat het mij in den laatsten tijd meer en meer twijfelachtig is geworden, of het wel raad- zaam is die praeparaten, welke met een lutum zijn afgeslo* ten, met papier te overplakken. Door den afwisselenden warmte- en vochtigheidstoestand van de lucht moet het papier tijdelijk krimpen en zwellen, zoodat het dan eens meer, dan eens minder op het dekglas drukt , en door die gedurige be- wegingen kan ligtelijk een lek in het luium onlslaau. Ik V. II 1G3 IJEWAniiNG DEU PlUEPARATEN. vcmioed alllians, dat dit dc hoofdoorzaak is, waaroin som migc aldus met papier overplakle praeparaten , die zich jarni lang onverandeid hebben gehouden, toch nog cindigen met le verdroogen. Worden de praeparaten niet overplakt, dan lieetl men bovendien gelegenheid ais voorzorgsmaatregel van tijd lot lijd ecn nieuw laagjc iulum over bet oude (e slrijken, Aauberefing verdient daarentegen het door Welcker ge- bezigde middel om de op glasplaatjes bewaarde praeparaten voor drukking le bescberraen , door ter weerszijden op 4 of S raillim. afsland van het dekplaatje een glasstrookje van een paar millim. breedle le plakken. Aldus ingerigt kunnen de pracparaatglaasjes opeengeslapeld en verzonden worden zon- der gevaar voor de dekplaaljes en de daaronder gelegen voorwerpen. 40. Eene vraag, welker beanlwoording in den laatsten tijd ecn eigcn belang hceft verkrcgen, is die aangaande dc grooUe en gcdaante van de voor praeparaten bestemde glas- plaatjes. Niet allecn toch zijn er legenwoordig velen (I) die zich met de vervaardiging van zulke praeparaten ais han- delsarlikelen bezig houden, maar er zijn ook Vereenigingen lot sland gekomen , dic zich onder anderen ook bet makeu van verzamelingcn van mikroskopische voorwerpen door on- dcrlingei) ruil len doel hebben gesteld. Zulke vereenigingen zijn de Microscopiccd Society le Louden, bet Verein fiir Mikroskopie le Frankfort, eo andcre dcrgelijke le Giessen, te Dresden en te Leipzig. Daar bet nu in ccnc goed geordendc verzameling nelhcids- (1) De meest bekendc ^ijll Bourjjogno te Pwijs, Samuel Stevcns, Charles Toinkins, James Tonnant, J. F. Norman, allen te Loa- den , En 2 e 11 & Co. te M^nbern bij Bcrn. GEDAANTE EN CIIOOTTE DER CLASPLA ATJES. 1G5 halvc wcnschelijk is, dat allc de pracparaten op glasplaaijes van gclijkc grooUc cn gedaantc bewaard worden, zoo hecft inen de vraag opgeworpen : welke de rneest gepaslc grooUo cn gedaanle voor zulke glasplaaijes is ? Hei antwoord op deze vraag beweegt zicb echter noodzakelijk binnen tainelijk wijdc grenzen , en daarom zal hij , die reeds eenige praeparalen verzameld beeft , zeer geneigd zijn aan de door Item tot daar- toe gebezigde glasplaaijes de voorkeur te geven , zoodat het te vreezeu slaat , dat men zicb hieromlrent even weioig alge- meen verstaan zal, ais omlrenl de eenbeid van nialen en ge- wiglen, voor welker wenschelijklieid nog vrij wat deugdclijker gronden kunnen worden aangevoerd dan voor eene gebeele gelijkvormigheid der praeparalen in de laden van een mi- kroskopiscb kabinet. De 3Iicroscopical Society beeft ais slandaardmalen der door de leden te gebruiken glasplaaijes gekozcn 5 E. duimen (72 millim.) lengte en 1 duim (24 inillim.) breedle. Slecbls iets kleiner, namelijk 66 millim. lang en 22 millim. brced, zijn de glasplaaijes waarop ik vcrscbeidene duizcnde praeparaten beb bewaard. In beide gevallen staat dus de breedle tot de lengte ais 1 : 5. Deze vorm is gekozen , om , wanneer bct middengedeeltc door bet praeparaat , bedekt met zijn vierkant dekplaaljc , is ingenomen , nog ter weerszijde eene even groole plaats voor de eliquelte cn bct nommer open ic bouden, Eene gebeel andere verhouding lusscben breedte cn lengte bcbbcn de dekplaaljes die door bet Verein te Giessen zijn aanbevolen. Hunne lengte is slccbts 48 millim. (1), bunnc breedte daarenlegen 28 millim. , zoodat do verboudiug van (1) l)c eerst voorgesclireven lengte bedroeg nog minder, namelijk 37 nilllioi. Daarvan is men later terug gekomcn. 11* GEDAANTK EN CROOTTE DER GLASPLAATJES. 1 6i Icnglc cn brcctUc diis ongeveer 1 : 1,7 is. Ilct hoofdvoor- decl van dcze gedaante is, dat zulke plaatjes op de voor- wcrptafel van ecn mikroskoop , miis deze niet al tc klein is, kiinnen wordon rondgedraaid. Uit lioofde der grootere breedle is er ecbtcr nog ruimlc genoeg om ter zijde van het prae- paraal met een schrijfdiamant of met inkl op een daarop geplakt slukje papier datgene te scbrijven wat noodig is voor de herkenning, en daar ook de Vereenigingen Ic Dresden en te Leipzig zich bereid hebben verklaard dit formaat voort- aan aantenemen, zoo laat het zich voorzien,dat het althans in Duitscldand lamelijk algemeen zal worden. 41. Van eenig meerder gewigt dan de conventioneele ge- daanle der glasplaaljes is het kennen van een gemakkelijk aanwendbaar en algemeen toepasselijk middel , om spoedig en met zekerheid eenig klein voorwerp of een gedeelte daar- van in eenig vroeger vervaardigd praeparaat te kunnen terug- vinden. Zulk een middel is nultig eensdeels bij het maken van aanteekeningen in den catalogus , die bij elke verzameling behoort te worden aangehouden , anderdeels fen einde bij het verzenden van een praeparaat aan eenen anderen met juislheid de plaals aanleduiden , waar het voorwerp ligt , waarop men de aandacht in het bijzonder vesligen wil. Alvorens de handelwijze te beschrijven, waarvan ik mij sedert eenigen tijd bedien, en die uiterst eenvoudig en ge- makkelijk aanwendbaar is, vordert mijn pligt ais geschied- schrijver te gewagen van de lalrijke daartoe strekkende inriglingen , die in den loop van slechls vier jaren, daartoe in Engeland en Noord-Araerika zijn uilgcdacht, en den naam van Indicators of Vinders onlvangcn hebben. hNDlCATOUS OF VINUEUS. 1G5 De ecrslo, door Tyrrell (1) aangegeven, beslaal uil ceu houlen of ivoren plaalje, waarop Iwee anderc plaaljes langs cen der Icngle- cn der breedte- zijden bcvcsligd zijn, in dicr voege dal de overblijvende ruimle juisl bcantwoordt aan de grooUe van cen voorwcrpplaalje. In liet groolcre of ondersle plaalje is cene viciianle opening , en op liet langste der beide bovensle plaatjcs is eene verdeeling in vijftigsle deelen van den E. duitn, juist overeenkomcnde met de lengle der vierkanle opening. Bij het gebruik wordt het glasplaalje met het praeparaat in de opene ruimle gelegd. Is ecnig voorwerp in het geziglsvcld , vvaarvan men de plaals wenscbt te bepalen , dan wordt de beweegbare voorwerptafel naar den waarnemer loe bcwogcn, loldat de vcrdcolde schaal in het geziglsvcld is, en dan de verdeeling, die op de plaals van bet voorwerp gekomen is , afgelezcn. Dcze bandelwijze is derbalve alleen loepassclijk op zulke mikroskopen , die van eene door sebroeven beweegbare voor- werplafel voorzien zijn. Ook geeft zij alleen de lijn aan , waarin het voorwerp ligt , dat dan verders door de daarop loodregle beweging der voorwerptafel alleugs in bet gczigls- veld gebragt cn lerug gevonden wordt. Kort daarop bcscbieef Wrigbl [9) eene dergelijkc in- rigling , doch waarbij de verdeeldc schaal op de voorwerp- tafel zelve is aangebragt. Zijnc boofdverbeleriug bestaat cchter daarin , dal bij niel eene cnkcle maar Iwee loodregle , op elkandcr slaande scbalen gebruikl , zoodal derbalve de plaals der voorwerpen op gelijkc wijze wordt aangcduidl ais die van eenig puut op eene landkaarl door de meridianen en paralellcn , welkc de Icngle cn breedte aangcvcn. (1) Quart. Journ. 1853 III ]>. 234. (2) Quart, Journ, 1853 p. 301. 1GG INDlCATOaS Ol’ VINUliliS Helzclfde docl traclillc ongcvccr le gelijkcr tijd Ainyol(l) te bercikcn , door ecn soort van ivoren wijzer , welke om ccue spil draait , cn vvaarvan hct eenc einde cenc vcrdccldc schaal draagt , tefwijl het anderc spits tocloopende uileindc zich langs cone twcedc , doch gebogen schaal bewecgt. Ook de door Okeden (2) beschreven cn door Brodic nitgedaclite indicator komt in de hoofdzaak met die van Wright overeen, Eenen geheel anderen weg sloeg Bridginan in. In 183o beschreef Iiij (5) een eigen toestel , die aan het objeclief- stelsel kan wordcn bevesligd , vvaaraan zich een klcin dia- manlje bevindt, dat juist onder de voorste lens en dus bovcn het voorwerp kan wordcn gebragt. Door het mikros- koop dan naar beneden te brengen , toldat de di.amant hct voorwerpplaalje raakt cn dan het objeclief rond te draaijen , wordt een klein kringelje, juist boven de plaats van het voorwerp, getrokken. Het is echter niet te verwachten , dat dezc inrigting , uit hoofde liarer koslbaarheid , anders dan door hen die procfvoorwerpen vervaardigen cn daarin handel drijven , in praktisch gebruik zal komen. Zij hceft echter bovcn de vorige een niet onbelangrijk voordeel vooruit, na- melijk , dat zij voor alie raikroskopen de juiste plaats van hct voorwerp aanwijst, tcrwijl de boven beschrevcnc slechts die plaats bepalen voor het werktuig , waarinede de plaats- bepaling gcschicd is Juist dit gcbrck deed Bailcy (J) ceno inrigting uilden- ken , waaraan hij dcn naam van universelon indicator gaf. (1) Quurt. Jouni. IV. p. 303. (2) Quart, Journ. 1855 X. p. IGO. (8) Quurt. Journ. XI , p. 237. ( I) Quart. Journ. 1855 XIII p. 55. INDICATOUS OF VlSDEIVS. 1G7 III dc lioofdzaak koml zijnc verbclcriiig hicrop ncdor , dat op dczeifdc plaat , vvaarop zich de horizontale cii de vcrlikalc verdeelingen bevinden , levens Iwcc clkandcr kriiisende lijncn zijn aangcbragt , waarvan hei kruisingspunt eerst in hct niidden van bet veld moet vvorden gebragt. (Z. fig. 55 pl. I op do lielft der grooUe). Tcn eindc cchtcr daarbij den tocgang van bet licht niet aflosluilcn , is dit kruis gc- Irokkcn op ceu juisl io de opening passend sUikje papicr o, dal , langs drie randen losgeknipl , Icrug kan worden gc- slageu , nadat de plaat beboorlijk gcceulrccrd is , of wol met een diamaot op een glasplaaljc , dat in dc opening siuit. Zijn nu dc in 50“° dcelen van den E. duim ver- decldc scbalen op slaal , kopcr of sleon gegraveerd , dan kunnen daarvan gelijke afdrukken gemaakt worden op papior, en elk dic zulk een afdruk beofl , kan dan gcmakkelijk met zijn mikroskoop bet voorwerp lerug vinden , waarvan met cenen anderen , maar gelijkcn indicator dc plaats eenmaal bcpaald is. Om dit met meer juislhcid te doen , Irekt Bailey op Iiet glas van dc voorwerpplaat met eenen dia- mant nog lijnen , eenc overlangs (allcen liet middengedeellc, waar hct voorwerp komt , open latende) en twee andere nabij dc uilcinden, dic dc cerste rcglhockig snijdcn. Dezc lijnen worden dan, in plaats van dc randen der voorwerp- plaat, in aanraking met de verdeelingen gebrogt, die dc plaats van bet voorwerp aanduiden, lels later (1) bescbrccf Amyot cene inrigling , dic in de lioofdzaak met die van Bailey overecnslcml. Allccnlijk gcbruikl bij ais middensluk een rond bccncn schijfje, dat juist in hct middclpunt eenc zccr klcino opening hceft, dic (1) Quart. Journ. 1855 XIV p. 152. 1G8 INDICAT0U3 OF VINDEKS. in bct cculruin van het vcld wordl gcbragt, waarna liel scbijfjc, dal van een klein sliflje om bct le vallcn voorzien is , vcrwijderd wordl. Overigcns bescbouwl bij de met een diamant op de voorwerpplalen gelrokken lijncn ais overbodig, Door de Londenscbe Microscopical Society werd ccnc comraissic benoeind , aan welke was opgedragen een onder- zoek le doen naar den beslen vorm van indicalor voor bet vinden van mikroskopiscbe voorwerpen. Deze commissie be- slond uit de H. H. Jackson, Brooke en Wenbani. Zij bragl den 2o‘"" Junij 1856 baar rapport uil, waarin levens een eenigzins gevvijzigde indicalor bescbreven was , die io 6g. 52 pl. I op de belfl der grooUe, met wcglaling der fijnste verdeelingen , slaat afgebeeld. Fig. 52 oa a is een raampje, gemaakt van inelaal of van boul , drie en een vierde E. duim lang en anderbalf duim breed. Aan de builenzijde is een verbeven rand van een vierde duim breed , waarlus- scben de glasplaal met het praeparaal gelegd wordl. In het midden is eene openiog van een duim iu doormelcr. Ter linkerzijde is een vierkant koperen plaalje, zoo hoog boven bct bovenvlak van het raam verbeven , dal daaronder een praeparaalplaatje van gewone dikte kan geschoven worden. Op dii koperen ptaalje is de verdeeling aangebragt , be- staande uit elkander reglhoekig kruisende lijoen , op afstan- den van een vijfligsle E. duim. De middclsle lijnen zijn iets dikker dan de overige. Bij het gebruik wordl nu eersl een glasplaalje van de gewone grooUe der voorwcrpplaaljes , en in bct midden voorzien van een mcl een diamant gelrokken kruis , in bcl raam gelegd en onder de verdcclde kopcrplaat geschoven tot bet Icgen den boven- en zijrand sluil. Nu wordl bct krui- siiigspunt in liet midden van bcl gcziglsvcld gcbragl. Tol INDICATORS OF V1NDKHS. 1 Gl) aanwijzing der verdeelingcn dient een wijzer. Deze is nieis dan een lioefijzersgewijs omgebogen koperen strook, die aan hei eene eiode in een fijne spils uitloopt, cn aan het andere eene schroef heeft , waarmede hij onder de voorwerplafel kan worden bevestigd. De fijne spils wordt nu zoo gesleld, dal zij juist boven het kruisingspunl der dikkere lijnen op do Terdeelde scbaal is. Nu wordt het eerst gebruikle glas- plaalje verwisseld met dat waarop zich het voorwerp bevindl, waarvan men de plaats wenscht te bepalen. Ook dit wordt zoo in het raam gelegd , dat het legen de boven- en zijran- den van het raam onder de koperen plaat stuit , en nu het voorwerp , door beweging van het geheele raam , in het ge- zigtsveld gebragt, Daar intusschen de spits des wijzcrs op dezelfde plaats is gebleven, zoo zal men op de schaal de beide cijfers kunnen aflezen , die aanduiden hoever men het raam in de beide loodregle ligtingen heeft moelen hewe- gen , om het voorwerp in het midden van het veld te brengen. Later heeft nog Edwards (I) twee dergelijke doch we- derom eenigzins verschillende inriglingcn beschrevcn, die iets eenvoudiger dan de vorige zijn en eindelijk gaf ook nieuw- lings B r i d g m a n (2) de beschrijving van eene iets verschillende, doch aan hetzelfde doel heantwoordende handelwijze , waar- loe een wijzer aan het ligchaam van het mikroskoop is ge- hecht, die zich langs eene verdeelde schaal kan hewegen. Uit dit overzigt, dat opzctlelijk zoo heknopt mogelijk is gemaakt, tcn einde niet in eene menigle van herhalingen Ic vervallen, hlijkl dat zelden een ondcrwerp in een evcn korl (1) Quart. Journ, 1857 XX p. 200. (2) Quart, Journ. XX p. 206. 170 IXDICATOaS 01' VINDKUS. lijdsbcslek dc aandaclit van zoo vclcn gclrokken cn hun vcr- nuft gespilst hecft. Juist dit cchter bcwcegt inij om hier de handelwijze te vermelden , waarvan ik tnij sederi cenigen lijd bedien , docb welke zoo uilersl eenvoudig is, dat men bet scbier overbodig zoude achten er gewag van te maken , indien de ervaring niet ook hier wederoin geleerd bad, dat hei cenvoudigste en schijnbaar bet eerst voor de hand liggende sonas hei laalst voor den geest komt. Langs den voorkaut en aan den naar regis gekeerden kanl van bet dekplaatje (z. fig, 59 pl. II) worden strookjes pa- pier ab en bc geplakt , waarop eene verdeeling is aangebragt , evcn ais op een maatstok. Ten einde niet genoodzaakl te zijn telkcns zulk eene verdeelde schaal naet de pen te naa- kcu , beb ik haar op steen doen graveren. Elk der kleine vcrdeelingen is gelijk aan f milliin. De afdrukken worden aan de keerzijde naet gonawaler bestreken , zoodat de ver- deelde scbalen voor bet gebruik slecbts behoeven afgeknipt cn na bevochtiging opgeplakt te worden. Ona dan naet behulp van deze beidc scbalen de plaats aantewijzen, waar bet voorvverp zicb bevindt, bandclt naen (eveu ais trouwens ook bij bet meerendcel der boven be- scbreven indicators) op dezclfdc wijze ais bij de plaalsbc- paling op den aardboi, nainelijk door de aanduiding van de Icngte cn brcedle van bet bcdoeldc punt, door iniddel van Iwce cobrdinaten of reglhoekig elkander kruisende lijnen , dic tevcns evenwijdig loopen met dc randcn van bet dckglas cn van dc voorwerpplaat. Kcnt naen dan dc beidc punlcn,waar gcnoenulc lijnen de op bet dekplaatje gcplakte verdeelde scbalen snijden, dan is daaraaacde ccns cn voor altijd bet door hcl voorsvcrp ingenomen punt aangcduid door twee eijfcrs , INDICATOIIS 01’ VlNDKllS. 171 dic ineu kan opteekenen. Daarloc nu kan iedcr regllioekig afgesneden slukje papier diencn , waarvan , indien het op het dekglas gelegd vvordt, Iwee reglhoekszijden de beide schalen loodregl snijdcn, lerwijl liun hoekpunt boven de plaals van ber voorwerp ligt. lodien men dan zulk een praeparaat aan ccncn andercn verzendt en daarop de beide cijfers der scba- Icn aanleekenl, die de plaats van bet voorwerp aanwijzen, dan heeft deze"slechls een dergelijk zuiver reglhoekig gesne- den stukjc papier op gelijke wijzc op bet praeparaat te leggcn , otn zeker te zijn, dat nu ook het hoekpunt juist boven bet bedoelde voorwerp is. Voor bet eerste bepalen van de plaals des voorwcrps, ler- wijl dit zich in bet iniddcn des geziglvelds van het mikroskoop bevindt, is cchler een stukje papier minder geschikl dan een kopcrplaatjc , omdat het eerste, wanneer het dun genoeg is, zich ligtelijk plooil en oinbuigl , zoodat bet niet geheel vlak op het dckplaalje ligt en bovendien niet gemakkelijk genoeg wordt vaslgeboudcn. Daarom geef ik de voorkeur aan een vicrkant kopercn plaatje (fig, 40 en 41), belwelk aan de voor het gebruik bestemde reglhoekskanlen scherp is loegevijld. Om het vast te kunuen bcuden, is daarop (bij rf) een klein langwerpig vierkant plaatje vast gesoldcerd , dat in cene schuinsche rigting is geplaatst, indiervoege, dat men, dit met een pincet aangrijpende, om het plaatje ondcr bet mikroskoop reglhoekig op het dekglas Ic leggen, de meest gunslige houding voor de hand heeft, die men echlcr wcl zal doen daarbij op eene onderlaag te docn steunen. In de plaats van een scherpe hoekpunt, dic ligtelijk gc- vaar zoude loopcn bij vcei gebruik afgeslornpt te worden, is het plaatje van een klein ringvormig aanliangscl (lig. 41 e) voorzien, hclwelk allcen dicnl ter bescherming van cen klcine 172 INDICATOUS Ol- VINOEUS. spils of wijzer, waarvan de punt juisl de plaals aanwijsl , waar de verlengden der beide rcgllioekszijden clkander onl- inoelen. Even goed , zoo niet nog beler voldoet echler de ia fig. 40 afgebeelde iurigling, waar hei kleinere ringvormig aanhangsel (f) eene ronde opening van omslrceks | millim. hceft, welks niiddelpuDt dezelfde plaats aanduidt. Eindelijk moet zulk een plaalje nog voorzien zijn van Iwee tegenwiglen g en A, om te belelten dal bet van het dek- plaalje afvalt, wanneer het voorwerp zich ver builen het midden bevindt. Deze tegenwiglen zijn dunne koperdraden , die aan het vrije einde elk ccn kort cylinderlje dragen en flaauw bovenwaarls gebogen zijn. Wanneer men zich in het gebruik van zulk een plaalje ter plaalsbepaling der voorwerpen ecnigzins geoefend heeft, dan is het niet moeijelijk , hij vergroolingcn van 50 tot 200 inaal en zeifs meer, daarmede die plaals naauwkeurig genoeg aantewijzen , om van minder dan f millim. in heide riglingen, derhalvc van § □ millim., zeker te zijn, helgeen voor het heoogde doel wel ais volkomen loereikend kan beschouwd worden. Deze handelwijze voldoet derhalve geheel aan de ver- eischlen van eenen algemeenen indicalor en maakt alie andere zich aldus noemende inriglingcn overbodig. Zij zoude ook kunnen worden aangewend gedurende den loop van een ge- woon onderzoek, waarbij men achlereenvolgens eene reeks van praeparalen maakt, zouder daarom het oogmerk Ic hehben deze allen in de verzameling le hewaren. Nog cenvoudiger en praklischer is dan echler eene andere , die mij onlangs door II. Hoffmann, hooglecraar le Gicsseu , wcrd medegedeeld. Deze heefl op de voorwerplafel van zijn mikroskoop , Icr wccrszijdcn dor opening , Iwcc kruisen INDICATORS OF VINDERS, 175 gesneden , Iiet eenc io den vorm vao , het andere in die van +. Heeft raen nu ecnig voovwerp io het gczigtsveld , dat men later spoedig wenscht lerug te vinden, dan worden op het glasplaalje met inkt twee dergelijke kruisen , juist boven die der voorwerptafel getrokken. Hiermede is de plaats van het voorwerp bepaald, want wordt later het glasplaatje weder zoo op de voorwerptafel gelegd , dat dezelfde kruisingspunten elkander bedekken, waarbij de verscbillende gedaante der kruisen vol- doendc is om aantewijzen welke de voor- en achterrand van het plaatje is , dan raoet ook het voorwerp weder na - genoeg in zijnen vroegeren sland zijn teruggekeerd. 42. Ten slotte deei ik hier nog eene handelwijze mede, die van veel nut is bij demonstratien , wanneer men eenig voorwerp of een deeI daarvan in het gezigtsveld aan een ander persoon, die door het mikroskoop ziet, wil aanwijzen. Deze handelwijze steunt op hetzelfde beginsei , ais de vroeger (bl. 128) door mij beschrevene, die dient om de oppervlakle van voorwerpen te melen , namelijk de vorming van een beeld door middei van den achromatischen ver- lichtingstoestel io het gezigtsveld , dat men dan te gelijker tijd met het voorwerp ziet. Men kao zulks op verscbillende wijzen doen, Men tee- kene b. v. op een der vensterglazen , waardoor het mikroskoop licht ontvangt , met inkt of nog beter met zwarte verw , een of meer ruitjes of cirkelljes , bij elk waarvan men een cijfer kan plaatsen. Door dan den plalten spiegel daarheen te keeren , kan men dezen zoo bewegen, dat hunne beelden juist op die plaatsen van het gezigtsveld vallen , waarop men de aandacht wil vestigen. In de plaats van op glas getee- kende figuren , kan men ook op de eene of andere wijzo 174 tUDICATOUS. op den vveg der liclilstralen ecne mclalen naald plaatsen , vvaarvan liet beeld in het gezigtsveld ais wijzer verscliijnt , zoodat de spits naar het bedoelde puni is toegekeerd. Dat deze methode trouwens nog velerlei wijzigingen toe- laat , die in bepaalde gevallen kunnen te stade komen , spreekt van zeif. Alleen bij zeer sterke vergrootingen verliest zij iets van hare toepasselijkheid , omdat dan de beelden, die voor de aanwijzing moeten dienen , zelve zeer vergroot en daarbij veel minder scherp worden. Aan het eerste bezwaar kan echter op drieerlei wijzen worden te gemoet gekomen. 1°. door de verkleining van het voorwerp (het ruitje , kringetje , de naald enzv.), dat tot vorming van het beeld dient ; 2°. door het bezigen van een sterker lenzenstelsel in den verlichtingstoestel ; 5°, door vergrooting van den afsland tusschen het voor- werp en het mikroskoop. Wat het tweede bezwaar aangaat, zoo is dit van even weinig gewigt , want ook dan wauneer het beeld reeds alie scherple verloren heeft en zich de randen daarvan geheel nevelachtig vertoonen , is het voor het oogmerk , waarloe men het hier aan wendt, zclfs bij aanzienlijke vergrooting , b, v. van vijf of zesbonderd maal, nog duidelijk genoeg ziglbaar. N A S C H R I F T. o-oOO>®<OOo- Nadat dit vverkje reeds nagenoeg afgedrukl was, onlving ik van Rud. WagDer cencn afdruk van een sliikjc, door hem aan de Konigliche Gesellschaft der Wissenschaften le GoUingen den 5‘‘°" November van dit jaar voorgelegd (2). Daarin vvordt verslag gegeven van ecnige onderzoekingen der IIH. Kupffer en Keferstein over het clektrische orgaan van Gymnotus electricus^ waaraan Wagner zelf eenige opmer- kingen knoopl over de peripherische uitoinden der zenuwen in het algeraeen. Aan het slot van dit stukje vermeldt hij de mikroskopen van twee nieuwere Duilschc vervaardigers , die mij tot dusverre onbckend waren, en waarvan ik derhalve ter gelegener plaalse geene mclding heb kunnen maken. De cerste is Hensoldt le Sonnenberg. Wagner zegt er van : dat zijne mikroskopen eene naboolsing zijn der K e 1 1- nersche, en dat, indicn zij dcze in een opliscb opzigt niet gcheel evenaren, zij daarentegen, wat het werktuigelijke hclreft , de voorkeur verdienen. Deze werkluigcn kosten 50 (1) IVachricUten von der G. A. Vniversitdt und der Kdnigl, Gesellsch. d. JVissensch, su Gdttingen. 1857 N°. 19 p. 253. Thaler en zijn voorzien van twee lenzenstelseis en drie ocu- lairen , waarvan W a g n e r echter het sterkste onbruikbaar vond. De Iweede is Kriiss te Hamburg. Deze vervaardigt mi- kroskopen in den vorra der kleine microscopes coudds van Oberbiiuser en Scbieck. Zij bebben den voorbeeldeloos geringen prijs van 20 Thaler en zijn, volgens Wagner, voor het eerste onderrigt en voor de meest gewone histolo- gische onderzoekingen in hooge mate aanbevelingswaardig , daar zij eene 300 malige zeer klare vergrooling geven en werkelijk voor zeer vele onderzoekingen geheel toereikend zijn , terwijl ook hun mechanisch gedeelte zeer bruikbaar is. 3?i,123. mii A Kg.25.A, ■pig.ii.(l5) Fig*.36. -81) ICO no TiS.34, 1 « n ■^2 'o''V*. 14 P ‘ 1 — Jv c D 1 — "i ! =T f ^ i jfO ; JlJ f rid36 Fio3ft YioVl. Fij^.28. Fi* 18 Fii>.34, Fi^.^d. Fia.^5 Fia 39 Ti^.l5. pffWIfFflT^ A .... ,n U> Rll >« Fi^.21. Fig.22, 9 Fio 40. h 1 I ^<l % E Pio 41. 3 — f. 1 i d Fii a ,31. 9 l \/i X/ K 7\ — m- Fio.8. °r \ X r \ 7 c \ / 1 * rf Setini- ^-d 7^^'er, '■ 9 «I ■ IS- .1. ■ .• '• ♦ •JWiu '■ ^ - .!> '. f T . , ' * i t-' f' •r..' '•^ » • r .s (I % i - - i ■ if-;. 