title: Annales Academici / Hagae-Comitis
creator: Rijksuniversiteit te Leiden
text: Maar in hoogeren zin beduidt deze lofspraak veel meer. En in dezen zin heeft hij ze verdiend, omdat hij den arbeid heeft geopenbaard als den fundamentelen hoeksteen der maatschappij, en` vrijheid van den arbeid als de eenige duurzame bron van bijzondere en algemeene welvaart. 70 S. VISSERING Om de meening dezer woorden te verklaren, moet ik mij eene kleine afwijking van de- gewone leer der Economische school veroorloven. De leęrboeken der staathuishoudkunde worden schier alle geopend met de definitie: „de staathuishoudkunde is de wetenschap die leert, hoe de rijk- dommen voortgebragt en verbruikt worden.” ÆEn op deze definitie volgt dan spoedig de aanwijzing van het doel der staathuishoudkunde: het doel der staathuishoudkunde is, het geluk der menschen te bevorderen.” Ik kan noch met deze definitie der staathuishoudkunde, noch met deze omschrijving van. haar doel volkomen vrede hebben. Ware die definitie van de wetenschap, die ik liefheb, juist, ik‘ zou haar niet durven verde- digen tegen het verwijt, haar wel eens gedaan, van geesteloos materialismus en afschrikkende dorheid. Maar dán vooral zou het mij onmogelijk vallen het verband te ontdekken, dat er tusschen haren werkkring en haar doel zou moeten bestaan! Immers, welk verband is er tusschen rijkdom en geluk? Hoe kan het ooit mogelijk zijn, het geluk naar de regelen eener wetenschap af te meten, of afhankelijk te ER van de min of meer getrouwe toepassing eener theorie? Maar terwijl ik aan onze wetenschap niet den onnakomelijken 'eisch doe» van vaste regelen te stellen tot oplossing van het vraagstuk, dat ieder mensch slechts met zijn geweten kan uitmaken, heb ik toch hoogere eischen aan haar, dan dat zij alleen onderzoeke , hoe de rijkdommen voort- gebragt en verteerd worden. Ik heb haar lief, omdat zij mij is de weten- schap van het maatschappelijke leven, die leert, hoe, onder de wetten door den algoeden Schepper in de natuur gelegd, de bijzondere vermogens van alle menschen zamenwerken tot de bevordering van het stoffelijk = welzijn en van de zedelijke verheffing van iederen mensch en van de geheele menschheid; omdat het doel vån haar streven is, den strijd tus- schen zelfzucht en liefde tot den naaste op te lossen in ééne schoone harmonie — vrijheid! i Indien ik moest vreezen, M. H., dat deze woorden u vreemd in de ooren zouden klinken, en dat gij niet reeds zelven zoudt hebben opge- merkt, hoe dit denkbeeld het geheele historische overzigt van de ontwik- keling der maatschappij, waarbij gij mij zoo welwillend gevolgd zijt, REDEVOERING. De Schepper heeft den mensch in oneindige reeks behoeften ingeschapen, en in de natuur rondom hem in overvloedige mate de middelen gelegd, om die behoeften te vervullen, en hem zelven de vermogens geschonken , om de gaven der natuur daarvoor toe te bereiden. Die wissel-werking van bekoefte en vervulling is met één woord — de zelfzucht. Aldus is zelfzucht de natuurlijke en weldadige. drijfveer van het leven des menschen in deze wereld. Zij is de voorwaarde` van zijn duurzaam bestaan, de krachtigste prikkel ter inspanning, de- bron van zijn geluk, het middel tot tot zijne ontwikkeling. - Maar nevens dit beginsel des menschelijken levens staat daartegen in evenwigt een tweede: de volstrekte behoefte aan weder- keerige hulp. Had ieder mensch aan zich zelven genoeg, hij zou een engel of een dier zijn. Op- de zamenwerking nu van deze twee beginselen berust het geheele maatschappelijke leven, dat geenen anderen band kan hebben, dan onderlinge zamenwerking tot voldoening aan `aller behoeften. En deze is dan de niet genoeg te prijzen wet der menschelijke zamenleving, niet door menschen uitgevonden, maar door God zelven verordend, dat elk, terwijl hij ten behoeve van anderen werkt, tevens in de vervulling van zijne behoeften werkzaam is, of, omgekeerd en duidelijker, dat elk, terwijl hij om eigen voordeels wille arbeidt, in het belang van allen arbeidt; dat ieder dus door de behartiging van zijn eigen belang zelve gedreven wordt, om den ander met de bijzondere vermogens, die hem gegeven zijn, te hulpe te wezen. En de erkentenis van deze wet leidt tot de gevolgtrekking, dat de onbelemmerde ontwikkeling van ieders „eigenaardige vermogens voordeelig is niet alleen voor hem zelven, maar voor het algemeen tevens, — dat is, tot het beginsel van vrijheid! En nu moet ik u nog eens verzoeken, u het bewegelijke tafereel voor 72 S. VISSERING den geest terug te brengen, dat straks voor onze oogen is voorbijgegaan. Wat is die geschiedenis anders dan de strijd dezer wet der natuur tegen hare miskenning? Want het is maar al te waar, dat, gelijk iedere prikkel ten goede, in den mensch gelegd, tot eene ondeugd kan overslaan, dus ook deze; zoo zelfs, dat de woorden zelfzucht en eigenbelang’ in. het gemeene spraakgebruik naauwelijks anders gehoord worden dan om ondeug- den te kennen te geven. Uit deze miskenning nu zijn voortgesproten de begeerlijkheid, de hebzucht, het geweld, de dwingelandij, de verdrukking. En wat zien wij nu gebeuren? Dat geene miskenning op den duur bestand is tegen de waarheid, geene verdrukking bestaan kán tegen de vrijheid: dat iedere hare eigene straf medevoert. Het stelsel van. maat- schappelijken oorlog en onderlinge berooving der oude volken deed de oude maatschappij te gronde gaan. De slavernij wordt overal (ook in de nieuwe wereld!) een verterende kanker, en vėérlaagt den meester dieper dan den slaaf. De hoogmoed van vorsten ẹn edelen brengt hen ten val, omdat hij juist de oorzaak is van de opkomst der gemeentèėn. Zoodra de geestelijk- heid het toppunt van magt en rijkdom heeft bereikt, verliest zij alle zede- lijke kracht. Het koloniale stelsel verteert de beste levenssappen der volken; de handelsoorlogen overstelpen de staten met schulden , waaronder nog late nageslachten gebukt gaan; de monopoliën eindigen in, bankroeten ; het gildenwezen dooft allen lust en kracht tot den- arbeid uit. En waar- door is het, dat de vrijheid voortdurend zege op zege behaalt over de verdrukking? Is het omdat de zwakken sterker geworden zijn dan de magtigen? ‘Dan zeker ware slechts eene verplaatsing, eene verwisseling van personen de vrucht van de zege geweest; de onderdrukte ware. op zijne beurt verdrukker geworden; en het menschdom had eeuwig in den- zelfden jarmmervollen kring omgeloopen. Ziet slechts, in de Oudheid = was dit het geval, en daarom is dát geslacht, als door eenen tweeden zondvloed, van de aarde weggevaagd. Maar de vrijheid zegepraalde , en schonk telkens hare zegeningen aan overwinnaren en overwonnenen tegelijk, omdat de waarheid aan hare zijde stond, omdat de wetenschap telken reize eenen stap voorwaarts deed; de wetenschap, uit bittere ervaring gebọren, eerst door enkelen gegist, door eenigen geopenbaard, door lateren verkondigd, door velen daarna verspreid, eindelijk door allen aangenomen NI EEF ER T T NE REDEVOERING. 783 en in de ziel geprent, — de wetenschap, dat de vrijheid van-allen in het belang van.allen is. Zoo zien wij onder haar schild oprijzen de vrijheid van gèweten, die den zedelijken mensch verheft; de vrijheid van denken en zijne gedachten te uiten, die verlichting en beschaving doet stralen; de vrijheid des persoons, die den mensch voor de zamenleving vormt, ‘de vrijheid des burgers, die aan allen stem geeft, waar het aller belang - geldt; de vrijheid van den arbeid, die. ieder het regt verzekert om'` żijne vermogens naar zijnen aanleg in het belang van allen te gebruiken. En zoo zien we, o schoone triomf! de wetenschap hand aan hand gaan . met de godsdienst der liefde. 'vHier treedt? (het zija de woorden van eenen jeugdigen geleerde, die nog voor weinig tijds onder de kweekelingen dezer Hoogeschool geteld`werd, woorden, die ik gaarne tot de mijne maak) nhier treedt. eene wetenschap op, die zich enkel tot aardsche goederen „bepaalt, en haar grootste les is dezelfde, als die der Godsdienst: bemin „uwe naasten! Dus komt bij de drangreden van pligt nog die van het „eigenbelang, en dan zullen toch die twee lessen, die om verschillende „redenen denzelfden weg aanprijzen, wel eene vaste overtuiging geven en „de bewandeling van dat regte pad gemakkelijk maken !”? En is dan nu de strijd volstreden? — Wie is er onder ons, M. H., die zich het droombeeld kan scheppen van een volstreden strijd hier op aarde? van een nieuw paradijs, waarin het zal zijn gelijk de dichter zingt: „De wolf zal met het schaap verkeeren”? — Neen, eer zal het gedierte des velds zijnen aard verloochenen, eer de verordening, den mensch gesteld, dat zijn leven op aarde een strijd is, zal worden opgeheven. Echter zijn er geweest, die, in zoete dweeperijen verzonken , zich zulk eenen volmaakten gelukstaat gedacht en geschilderd hebben; er zijn er geweest, die hebben gewaand zulk eene heerlijke toekomst door húnne kracht en húnnen wil te kunnen verwezenlijken. Ongelukkigen, die zich om de wille hunner idealen armoede, smaad, vervolging, kluisters en den marteldood getroost hebben; die over de lijdende menschheid, die ze . wilden opbeuren, slechts teleurstelling of, helaas! nameloozen jammer en ellende hebben uitgestort. — Ook hunne fout was miskenning der natuur- 3 10 4; 74 S$. VISSERING lijke wet van het maatschappelijke leven. Zij namen de drijfveer van het eigenbelang uit het raderwerk der zamenleving weg, en schiepen zich aldus eene onbestaanbare maatschappij van ondenkbare wezens. Zij mogen aanspraak hebben op ons beklag, ja. op onze bewondering, nimmer op onze sympathie; en wat ook hun lot zij geweest, zij mogen zich niet beklagen, dat zij niet begrepen zijn. Het was hunne eigene schuld, omdat zij zich buiten de menschheid stelden. ` Zal ik met u de lange lijst dezer hervormers doorloopen, waarop de schitterendste namen voorkomen? Waartoe zou het dienen? Waartoe zou het nut zijn, de Utopia van Thomas Morus, of de Civitas Solis van Cam-. panela, of de Oceana van Harrington te vergelijken met het Nowweau Christianisme van Saint-Simon, met de Théorie des quatre mouvemens van Fourier, of met de Voyage en Icarie van Cabet? Of waartoe een paralel getrokken tusschen de Lollarden der 14le of de Wederdoopers der 164e eeuw met hunne gruwelen, en het Communismus onzer dagen met zijne bloedige woelingen? Één hoofdtrek, merkwaardig genoeg, kenteekent ze alle, zoowel díe schuldelooze spelingen des vernufts als déze uitbarstingen des hoogmoedigen waans, namelijk deze: dat zij alle, om den volmaakten gelukstaat der menschen te scheppen, beginnen- met den mensch alle vrij- heid, alle zelfstandigheid, alle persoonlijkheid te ontzeggen. Dit is genoeg om het vonnis over hen uit te spreken. Neen, indien wij wilden vergelijken, ik zou wenschen u op een ander standpunt van beschouwing te plaatsen. Ik zou u willen doen opmerken, hoe de Communisten van Watt Tyler in 1381 de'steden en burgten te vuur en te zwaard verwoestten, omdat zij naar wraak hijgden over hunne verbrande woningen, hunne vernielde oogsten, hunne, geschondene vrouwen en dochteren , hunne mishandelde en vermoorde zonen, en hoe de Commu- nisten van 1848 de wereld in beroering bragten, omdat de arbeider geen arbeid genoeg en geen loon genoeg voor zijnen arbeid heeft, en in eene politieke omkeering het middel dacht te vinden tot verbetering van zijn bestaan. En dan zou ik u tegelijk willen wijzen op het verschil tusschen toen en nu voor alle rangen der maatschappij, in trap van welvaart, levens- genot en ontwikkeling. Hoe de eenvoudige burgerman thans beter gevoed, gekleed en gehuisvest -is, dan- voorheen de hoogmoedigste edelman. Hoe REDEVOERING. ; 15 de gemeenschap van buurt tot buurt, van stad tot stad, van land. tot land : voor allen openstaat en elken dag gemakkelijker wordt. Hoe nu niet meer schier om het andere jaar hongersnood of pest de bevolking vertient, en hoe aanzienlijk de gemiddelde duur van .’°s menschen leven is toeġēnomen. Hoe thans de kinderen der armsten beter onderwijs ontvan- gen dan vroeger de zonen des adels. Hoe eenen iegelijk veiligheid des persoons en zekerheid van eigendom gewaarborgd is, en den geringsten der geringen gelijk regt wordt toebedeeld met den Koning. En dan mag ik roemen: dit is het werk onzer wetenschap, die langzaam, maar gestadig voortgaat en met iedere schrede meerderen zegen verspreidt, En is dan nu de strijd volstreden? — komt ons onwillekeurig nog eens op de lippen. Wie zou het durven beweren, die het oog slaat op de maatschappij gelijk zij is? Wie niet erkennen, dat die gedurige herhalin- gen der ijdele poging, om uit eene volslagene omkeering eenen geheel nieuwen maatschappelijken toestand tè scheppen, eene ernstige waarschu- wing bevatten? En in waarheid! veel mòge er gewonnen zijn, hoe menig vraagstuk is nog‘ onopgelost gebleven? Wat is nog heden ten dage die - vrijheid van den arbeid, die het onmisbaar complement is van elke andere? Hoe wankel zijn nog zelfs hare eerste grondslagen gevestigd! Hoe weinig ingang hebben nog hare eerste beginselen. Dáar de grens des wederkeerigen regts. De vrijheid om zijne vermogens te gebruiken, geeft niet het regt om zijnen naaste door overmagt of slim- heid te berooven. Dáar de grens der maatschappelijke orde en van het staatsverband: belasting, persoonlijke dienst, gehoorzaamheid aan de wet. _ Ik ga eenen stap verder: ik erken, dat het somwijlen goed kan zijn de vrijheid aan bijzondere beperkingen te onderwerpen. Ik behoef hier slechts te herinneren aan Colbert, wiens reglementen op de industrie (in onzen 10% 76 S. VISSERING ` tijd onduldbaar) volkomen pasten aan de behoeften van den zijnen, en die daarom Frankrijks weldoener is geworden, omdat hij zijnen tijd begreep. ] ii Maar nu is de taak der wetenschap van het maatschappelijke leven aan de eene zijde, deze natuurlijke grenzen voet voor voet te verruimen en aan het beginsel van vrijheid meer en meer zijne onbelemmerde werking te verzekeren; aan deh anderen kant, in. elken gegeven toestand den juisten maatstaf aan te wijzen, om die- grenzen naar eisch af te palen. En hier is het, dat zij nog voortdurend op de meeste hinderpalen stuit en wel altijd zal stuiten. Der waarheid eere te geven, het licht der weten- schap als heilzaam te erkennen — wie geeft zich tegenwoordig voor zoo. barbaarsch uit, dat hij dát niet doen zoude? Maar de waarheid aan te nemen, de lessen der wetenschap toe te passen, dat is eene andere zaak ! Gedenkt slechts aan den eindeloozen twist over theorie en zoogenaamde praktijk. Hier komen alle gebreken en zwakheden van onze menschelijke natuur, heerschzucht, begeerlijkheid, willekeur, waanwijsheid , vooroordeel, in het spel. Daar is eene staatkunde, die, om bijzondere bedoelingen dòor te zetten, het oor voor dẹ waarheid sluit — en ik heb u de (nu gevallene) Britsche scheepvaartwetten, het Continentaal-stelsel, de Duitsche National-Oeconomie genoemd. Daar is eene eenzijdigheid, die alleen op het oogenblikkelijk belang let — en gij denkt aan de fiscaliteit der meeste belasting-stelsels. Daar is eene bekrompenheid, die blind is voor de gedu- rige wisseling der dingen, waardoor het verouderde wegsterft, om plaats te maken voor het betere; daar is eene vooringenomenheid, dìe den eenen arbeid boven den anderen wil bevoordeelen ; daar is eene eigenzinnigheid , die waant alles beter te weten en beter te kunnen — en gij hebt onze beschermende tārieven, onze monopoliën, onze reglementaire verordeningen voor oogen. Ziedaar dan nog strijds genoeg. Ja, het zou bijkans kunnen voorkomen, dat deze strijd hopeloos moet zijn. Maar moed gehouden! Moeten wij ook dikwerf ondervinden, dat de leeringen der wetenschap versmaad wor- den , ééne troostrijke gedachte bezielt ons bij hare beoefening, en verzekert ons, dat wij niet vruchteloos werken. Dit is de doorgaande trek der geschiedênis, dat iedere uitbreiding van het beginsel van vrijheid gevoerd REDEVOERING. cki heeft tot helderder kennis dier vrijheid. Zoó werkt vrijheid kennis en kennis weder vrijheid. Zoo voert de wetenschap den mensch omhoog in zijnen maatschappelijken toestand, maar tegelijk in zijne zedelijke ontwik- keling, om hem slechts te meer vatbaar te maken voor hare waarheid, dat zijn zekerste belang is, het belang van anderen te behartigen. Zoo is ZIJ hem de krachtigste aansporing, om de gaven, die in hem gelegd zijn, -niet ten kwade, maar ten goede te gebruiken. — En zij dán ook deze strijd eindeloos! Zij hețp dan ook buiten het bereik der wetenschap, om ooit eenen mensch volmaakt of volmaakt. gelukkig te maken! Zij dan zij zelve de eerste om te waarschuwen tegen elke poging tot verwezenlij- king van idealen, die op verscheuring van de natuurlijke banden der zamenleving moet uitloopen, — onweerstaanbaar dringt zij voort, met bedachtzaamheid, maar met vastheid, hier eene nieuwe waarheid ontdek- kende, daar een oud vooroordeel afbrekende, en iedere schrede, die ze doet, is een weldaad voor de menschheid. Gelukkig, wien het te beurt mag vallen, haar eene schrede verder te brengen! Gelukkig ook, wien Žare beoefening de. bestemming zijns levens., het doel van al zijn denken en arbeiden is! Van nu voortaan zal het mijne bestemming zijn. Ik verbind mij op dezen plegtigen oogenblik, aan die taak al mijne krachten, al mijn willen te zullen wijden. Ik verklaar hier openlijk, dat ik dat wil. Daartoe schenke mij de Almagtige God Zijnen zegen, zonder welken alle arbeid van menschen ijdel is. Amen! EprL-Groor-AcuTBare Herren Curaroren pEzER HooerscHoor! Moeijelijk valt het mij, woorden te vinden, om U den dank te betuigen, die mij den boezem vervult. Gij- hebt mij den wérkkring aangewezen, die de lust mijns levens is, en het mij ten pligć gesteld, die wetenschap te beoefenen, tot welke ik- mij reeds lang en zoo sterk — haast in strijd met vroegere pligten — voelde aangetrokken. Ge hebt mij verbonden aan deze doorluchtige Hoogeschool, dit brandpunt van kennis, om er mij zelven te beter te kunnen oefenen, terwijl ik anderen voorbereide. Ge 78 S. VISSERING hebt mij niet onwaardig -geoordeeld de schoonste en verhevenste betrek- king, zulk eene, waarop niemand, zelfs in stilte en voor zich, hoop zou durven koesteren. Mag ik niet trotsch zijn op de hooge onderscheiding , die mij daarin van` mannen als gij te beurt valt? Zou ik U niet dankbaar zijn voor eene levensbestemming, die mijn geluk is? — Woorden vervlie- gen snel. Eene lange reeks van welgerangschikte betuigingen zou U evenmin welkom zijn, als zij mij van de lippen wil. Maar wilt deze verzekering aannemen, als de uitdrukking mijner erkentelijkheid tevens. Ik beloof U, dat al mijn trachten zal zijn, uwe verwachting niet te leur te stellen. En als eenmaal de loopbaan zal zijn voleindigd, die mij heden wordt opengesteld, wat oordeel men dan ook over mijnen arbeid en de vruchten van mijnen arbeid zal vellen, deze lofspraak zal mij toekomen: Hij heeft als eerlijk man getracht zijnen pligt te volbrengen. HOOGGELEERDE HEEREN, WAARDE ÅMBTGENOOTEN! Gij zult mij geloo- ven, wanneer ik zeg, met schroom U aldus te begroeten. Naauwelijks acht jaren is het geleden, dat ik als dankbaar leerling van U afscheid nam. Weinigen zijn er onder U, die mij niet in leeftijd en ervaring verre vooruit zijn; velen tel ik onder U tot wie ik, heden niet minder dan toen, met diepen eerbied opzie. En ik zal nu onder U verkeeren als gelijke onder zijne gelijken! Ik zal met U werkzaam zijn in éénen kring! Maakt mij, bidde ik U, mijne plaats in uw midden gemakkelijk en aan- genaam. Wilt mij den afstand doen vergeten, die U van mij scheidt. — Maar wat vraag ik nog? De welwillendheid, waarmede gij mij reeds zijt te gemoet . gekomen, is mij een waarborg, dat gij mij uwe vriendschap wilt schenken. — Gij, Hooggeleerde de Wal, hebt mij reeds dadelijk door zoo veel heuschheid aan U verpligt, dat ik mij nu reeds overtuigd houde, dat wij voor elkander niet alleen trọuwe helpers in den arbeid , maar ook trouwe vrienden zullen zijn. Diezelfde hulp en gelijke vriend- schap durf ik van U verwachten, Hooggeleerde van Assen en Cock en van U eerwaardige grijsaard, Hooggel. Tydeman, wanpeet ik herdenk de toegenegenheid, waarmede ge mij vroeger begunstigd hebt. Zoo zij dan onze gemeenschappelijke arbeid vruchtbaar voor den bloei van deze. onze Universiteit. Waarin ook mijne minderheid tegenover U zal blijken, REDEVOERING. 79 in den wedijver, om daarnaar te jagen, voel ik de kracht in mij om U op zijde te streven ! Leve VaprrR, wiens tegenwoordigheid mij dezen feestdag zoo onuit- sprekelijk gelukkig maakt, ook tot U wil ik een woord rigten. Gij hebt mij opgevoed in de vreeze des Heeren. Alle zorgen, alle inspanning, alle opoffering hebt gij gering geacht om uwen zoon tot een nuttig lid der maatschappij te vormen. Gij hebt niet opgehouden mij met raad en hulp en waarschuwing en aansporing ter zijde te staan. Mijne vreugde en mijnen kommer hebt gij gedeeld, en getrouw den strijd des levens met mij gestreden, Dagelijks heb `ik U daarvoor in mijn hart gedankt; menig- malen heb ik het in oogenblikken van vertrouwelijke ontboezeming uitge- sproken.. Nu is het mij behoefte en zaligheid, in het openbaar te erkennen: wat ik ben, ben ik door uwe liefde. Daar dringt zich voor mijne oogen de dag, waarop ik voor het eerst het ouderlijke huis verliet, om aan deze zelfde plats kennis te vergaderen. Uw laatste woord was, terwijl tranen U langs de wangen vloeiden: ~God zegene'u, mijn zoon!? Zie, uwe bede is verhoord. De goede God heeft mij overvloedig gezegend, maar het meest in U. Moge dit uur U eenige vergoeding geven voor hetgeen gij mij gedaan lebt. Gij, wees mij nabij gelijk ge mij tot heden nabij waart. Meer dan ooit gevoel ik behoefte aan uwen steun, opdat ik niet onwaardig bevonden worde de heerlijke roeping die mij is toebedeeld! EDELE JONGELINGEN, KWEEKELINGEN DER Lermscue HooerscHoor! Het hàrte slaat mij hoog, nu ik tot U spreke. Tot Uwe vorming mede te werken, — welk-eene roeping! maar ook welk eene verantwoordelijkheid. Gij bereidt U voor, om eenmaal de edelste betrekkingen in de maat- _ schappij, welligt de hoogste waardigheden in den staat te bekleeden: en ik zal U daarbij te hulpe zijn en voorlichten. In U ligt de toekomst des vaderlands. O, dat noch gij noch ik dit immer vergeten. Laat U deze - gedachte onophoudelijk een prikkel zijn, om. met ernstigen wil te arbeiden aan uwe eigene ontwikkeling, bedenkende, dat in den schoonen bloeitijd des levens de vrucht zich zetten moet. Wat mij betreft, ook aan U, neen, aan U het meest heb ik in deze ure mijn willen en mijn “werken gewijd. 80 S. VISSERING, REDEVOERING. Wel is het mij bewust, dat ik niet voor U zijn kan, wat de groote man voor U was, aan wiens lippen gij hingt, en dien gij verloren hebt, omdat zijne uitstekende bekwaamheden hem riepen, om zich in nog moeijelijker werkkring aan het heil des vaderlands toe te wijden. Wel belijde ik: hoe meer de gedachte mij fier maakt, dat ik geroepen ben, en međe door Hém geroepen, om zijne plaats in uw midden te vervullen, te meer ook drukt mij de vrees, hoe het mij gelukken zal, Hem te vervangen. Maar heb ik er geene aanspraak op, dat ik tot U spreke met de woorden des gezaghebbenden meesters, dezen wensch (die trouwens reeds natuurlijk is - aan mijnen leeftijd, schier aan den: uwen gelijk) mag ik koesteren en uiten, dat ik, als een vriend met zijne vrienden, met U zal verkeeren. Mag ik niet de hoop voeden, dat het mij gelukken zal, eene school te vormen gelijk hij deed, ik wil toch streven eenen vriendenkring om mij heen te vergaderen, die uit welwillendheid gehoor geeft, waar gezag niet tot luisteren verpligt.- Zoo zullen wij dan te zamen arbeiden: te-zamen en met gelijke schreden voorwaarts streven, op dezelfde baan ons allen geopend: ontwikkeling van ons zelven ;- bevordering der wetenschap; ver- meerdering van den roem dezer Akademie, en van den bloei des lieven Vaderlands! IK HEB GEZEGD, SERIES LECTIONUM IN ACADEMIA LUGDUNO-BATAVA., HABENDARUM POST FERIAS AESTIVAS ANNI 1850. FACULTAS JURIDICA. J. oe War explicabit Encyclopaediam et Methodologiam Juris , diebus Lunae , Martis. et. Mercurii 0. oaie e e horâ XII. Historiam Juris Romani enarrabit, iisdem diebus. .. ... f Origines ac Progressus Juris apud Gentes Germanicas, in- primis Juris Patrii Historiam illustrabit, iisdem diebus . VIII. Jus Mercatorium :exponet, die, Jovis s -ssai manoni a XII, e Vono A ann T o aieeaa a ae XI et XII. H. G. Trprman Emeritatum nactus et cessans a praelectionibus , non tamen cessabit in studiorum suorum fructu lubenter com- municando. i y. ©. J. van AssEN interpretabitur libros Digestorum diebus Lunae, Martis chi Morihiro s a i a i IX. Institutiones Juris Civilis Romani, diebus Lunae, Martis ot Merourik: Craon S. Cole enata X: Gazı Commentarios Institutionum, cum selectis Ciceronis Orationum locis, ad jus civile Romanum pertinentibus , diebus Jovis et NV enotisis orai aai enanat pida XI. Jus Civile Hodiernum, diebus Lunae, Martis et Mercurii . XI. Ordinem judiciorum et rem judiciariam privatam , die Jovis  diebus Lunae, Martis tehi Mepoumiar Herai nd enana tae iaa aliata IX. z Jüs Criminale, diebus Lunae, Martis et Mercurii >... De pt: droi do WSN e i o a, a EEEN S I XI. 82 SERIES LECTIONUM. Jus Naturale, diebus Lunae, Martis et Mercurii . . .. . . horâ XI. Ordinem Judiciorum Criminalium, diebus Lunae, hagi i i ot Mereuri. s. e sis p eh eSa ei Se RARER ie is 1] uio a XII. S. Vısserıne Statisticam patriae explicabit, diebus Lunae, Martis 6t Mercuri e da c eee n ee AAS ONS Aai Tene ne E N R E Historiam Europae diplomaticam , iisdem diebūs ...... Ig Oeconomiam politicam, die Jovis. . . . s es s s esee I et II. ét die Vahar o e a A RA ie h a a Ta A EE ETA AN f: FACULTAS THEOLOGICA. W. A. van HeneEL, provectae aetatis causa rude donatus, quantum per vires licebit , Academiae alumnis prodesse conabitur. Cum Theologiae studiosis provectioribus de variis rebus gravioris argumenti familiariter colloquetur, die Veneris . VI sqq. N. C. Kısr Historiam Ecclesiasticam docebit inprimis antiquam , diebus Lunae, Martis et Mereuri e o.e ee e a n XII. Christianae Morum Discìplinae partem exponet historicam et theoreticam, diebus Lunae, Mercurii et Veneris ... XI. Doctrinae et Dogmatum Christianorum Historiam tradet, diebus Jovis tet Vonerig ti sin. AORE Ta, re XII. Historiae Ecclesiasticae Veteris monumenta exponet , die Martis “XI, Exercitia disputandi moderabitur, die Saturni .... <.. S N E Orationibus Saeris praeërit, die Martis ... oo 14 eu. IE J. F. van Oorr, J. G. Fru., Theologiam Christianam theoreti- i cam tractabit, diebus Merenti, Jovis et Veneris .. 4.. IX. Euangelii Johannis quinque ultima capita et primam Tja dem Epistolam , diebus Lunae et Mercurii ...... e3 - Encyclopaediam Theologicam exponet, diebus Martis'et Ïovis X. Tnstitutionem Oratoris tradet, dio Mercuri! iTmI9. 91n, 1 I et Votieris IRA ENS ARPAS, PIA REE X J. H. Scuouren Dicta et Sermones Jesu Christi in Euangelio Jonannıs interpretabitur, diebus Martis et Jovis . .. .. eN Ai; et dio Mercurii. eiia kieno. ei nia ion ai a LH ê i e ORDO LECTIONUM. Theologiae naturalis sive philosophiae de Deo historiam enarrabit, diebus Jovis et.Veneris . p... sneons euo Verba characteristica et locutiones, quibus religionis Chri- stianae indoles exprimitur, explicabit dieb. Lunae et Martis Orationibus Sacris praeërit, die Mercurii ..,,...n..3. Publice disputandi exercitationibus praeërunt alternis hebdo- madibus, die Saturni horå I, alternatim J. F. van OORDT, J. G. Fru. et J. H. SCHOLTEN. ***Vaącanti quartae in Theologica Facultate cathedrae ubi pro- spectum erit, ad valvas Academiae indicabitur, cuinam pro- fessio sit delata et quas novus Professor scholas habiturus sit. FACULTAS DISCIPLINARUM MATHEMATICARUM ET PHYSICARUM. C. G. C. Rrmwardt Civium academicorum studia, quantum aetas et vires sinent, juvare paratus est. J. VAN DER HorvEN Zoologiam docebit, diebus Lunae, Martis, MEIO Ot JOVE SA a a ER e tarle iaia sT . Anatomen comparatam tradet, diebus Martis et Jovis . .. Vernaculo sermone et publice primas lineas Zoologiae ex- Ponte MONDE ai a OLE E L it a Mineralogiae et Geologiae elementa si qui sint, qui audire cupiant, docere paratus est. A. H. van per Boon Mrscm Chymiam corporum organicorum ' exponet, diebus Lunae, Martis, Mercurii et Jovis ...... Chymiam, quae anorganica vocatur, docebit iisdem diebus Artem pharmaceuticam theoreticam et experimentalem ex- ponet, diebus Lunae et Mercurii :.. <.. oo. EPOE Oeconomiam ruralem tradet, diebus Martis et Jovis . .. Experimenta instituendi artem docebit, et Exercitia practica in Laboratorio moderabitur quotidie. Cum studiosis provectioribus de Physiologia chymica collo- quetur, die Veneris horå vespertin... .. ossosa 84 ; SERIES LECTIONUM. G. J. Verpam Elementa Geometriae planae et Trigonometriam planam‘ tradet ; die Jovis. ii o GIAL T SEEEN eto dió’ Veneris is aurin a Soi ti, STREN SEIR Stereometriam et Trigonometriam sphaericam , bajusion usum, docebit, diebus Jovis et Veneris ......... Lectiones de Calculo Differentiali et Integrali continuare et horå X. IX et X. MUNIE. Mechanices analyticae principia exponere velit; dies autem et horas postea indicabit. Scholas praedagogicas explicabit, die Lunae . ~... ... F. Kaser Astronomiam theoreticam tradet, diebus Lunae, Martis, Mercuriiitet: Joris oiii TERT AREE PAE E Astrónomiam practicam , iisdem diebus ..... -o Astronomiam, quam popularem vocant, tradet diebus Lunae et. Mercurii; hora vespertina 41:2 n EotN o Aa Post ferias paschales autem hora quadam matutina, audito- ribus commoda. Theoriam motus corporum coelestium et disquisitiones selectas, de perturbationibus, quas motus corporum coelestium pa- tiuntur, aptis horis commentabitur. .. Singulos. suos auditores, ad coelum, tubi optici ope, per- lustrandum , aptis temporibus evocabit. Arithmeticam. universalem sive Algebram tradet, diebus Lunae, Martis et Mercurii .. sanen ane e e G. H. pe Vriese Phytographiae toaa brody antumnali tempore , singulis ‘diebus ©. o Sn e E a Plantarum indigenarum et medica virtute praeditarum histo- riam illustrabit verno et. aestivo tempore, diebus iisdem Physiologiam -plantaram exponet, diebus Lunae, Martis, Mercurii tet Jovis. os E S IEN Selectas demonstrabit familias naturales , iisdem diebus. Excursionibus botanicis praeërit die Saturni, apta tempestate. Historiam plantarum medica virtute praeditarum et phar- macognosin regni vegetabilis -et animalis duce Pharmacopoea Neerlandica futuris pharmaceutis tradet horis commodis. E AEE E E E R SERIES LECTIONUM. 85 P. L. Røxx, Prof. extraord. ; Physicam experimentalem docebit , diebus Lunae, Martis, Mercurii, Jovis et Veneris .. .... horâ XII. Physicam Mathematicam tradet, diebus Lunae et Veneris . VIII. FACULTAS PHILOSOPHIAE THEORETICAE ET LITERARUM: HUMANIORUM. M. SIEGENBEEK. propter aetatem septuagenariam rude donatus, - quantum per vires licebit, studiosae juventuti prodesse conabitur. J. Baxr explicabit Cıceronıs Orationes, de Provine. Consul., in Pisonem, et Milonianam, diebus Lunae, Martis et Mercurii IX. Rerum Atticarum capita selecta de reditibus et expensis ; publicis, tractabit diebus Lunae et Mercurii . ...... f. Scholas Paedagogicas moderabuntur J. Baxe et C. G. CoBET, diebus Lunae, Martis, Mercurii et Jovis . ©... os. EE >J. M. Scurant Praecepta styli Neêrlandi seu Eloquentiae ; nec , non Oratoriāe artis externae, tradet diebus Jovis, Veneris . . H. e dior Soreni a o AISEA E TEREI A sai X, Historiam Patriae enarrabit, diebus Lunae, Martis et Mercurii TI. VonprLII tragoediam . Gysbrecht van Amstel interpretabitur io Sar n a a u i S TTI GE a UNA DASAR XI—I. Eloquentiae . historiam criticam enarrabit, horis auditoribus commodis. Antiquitates Germanicas explicabit, horis postea iudicandis. A. Rurcerrs Jeremiam Vaticinia inde a Cap. XXX et Psalmos selectos interpretabitur, diebus Lunae et Martis ....... IX. op. did. Moronmii aa a U VEA A tya V IEE Secundum Samvrrıs Librum cursoria obtina tractare perget dio Maris ao E a EAE MUTE EEE ANARE RMA T: E ELOS a a aaa ra e SIA BED coh XII Antiquitates Tsraëlitarum explicabit, diebus Lunae, Martis a E R AES A T E A AOA XII. Grammaticam Sanskritam docebit et Anthologiam Sanskritam a Cl. Lassexo editam , explicabit, die Lunae ...... I—II. Carvası Sacuntalam et Hitopadesam explicabit, die Veneris I—NI. 86 SERIES LECTIONUM. T, @. J. JuysseoLru Sermonis Hebraei elementa tradet, tum Grammaticâ explicandâ, tum analyticis exercitiis moderandis, diebus Lunae, Martis, Mercurii . ,. oe soen eane n aseko VEEE, et die Jovis: iele, ta o a a AES TA jii T, Literarum Arabicarum, Chaldaicarum et Syriacarum initia docebit (duce CI. Roorpa, Wiınero, UHLEMANNO), i diebus Jovis, Veneris et Saturni ..... nonna nn VIII. Cum provectioribus Librum legere perget Arabicum de expugnatione Memphidis et Alexandriae; ab HAMAKERO editim diè Markis 3 siant An nE onnea e N a A. Chrestomathiam Arabicam KĶKosEGARTENII, die Veneris . . . D Et Hamäsar Carmina cum Tısg zir Commentario, die Venoms o e anA a NSi S a AN a A SE XI—I. Coranum , additå lectione Commentarii Baidhawiani, die Jovis V—VII: Chrestomathiam Syriacam KrrscHir a Cl. BeErRNSTEINIO iterum editam et Carmina Erurarmi selecta ex Chrest. A. HAHNII et F. L. Sīsrrerti , die Mercurii is ooe ani a i ie J. H. Srurrgen Logicam tradet, diebus Jovis et Saturni... . IX. et idie Venena! oA.. LES EATE AEE A o XI. Metaphysicam. docebit, die Lūmaé i.. < e o oo a an L ot dio Martisiciet oo a E a IR o EEI m Sei ah i Ti Historiam Philosophiae explicabit, diebus Lunae et Jain ; TI. Paedagogicam exponet diebus et horis auditoribùs commodis. C. G. Cogrr interpretabitur Heronorum et locos selectos ex optimo quoque scriptore Attico diebus Lunae , Martis et Mercurii .. — X. Antiquitates Romanas tradet iisdem diebus . . ....... — XIL Elementa Artis. Metricae docebit, diebus Jovis et Veneris . 1 Initia Palaeographiae Graecae proroc honni explicabit, die- ; bus Lupas-ot Méreg. miie hA Ee IT s a a I—III. Disputandi exercitia publica moderabitur, die Jovis .... XI. R. P. A. Dozy, Prof. Extraord., Historiam Guelforum et Gibel- linorum enarrabit, diebus Lunae, Martis et Mercurii .... XI. Locos historicos difficiliores‘et varia historiae literariae capita tractābit diebus- Jovis et: Veneris, . . sens m ehk ean XII. PETTE T r O TA T SERIES LECTIONUM. FACULTAS MEDICA. M, J. MacavrLyN quantum rerum suarum ratio patietur, juven- tutis Academicae commodis inservire paratus est. C. Pruys vAN DER HorveN Pathologiam docebit, diebus Lunae , Mercurii at WEndnE, KI Ao ERE aI E i Medicinam practicam cum exercitatione in Nosocomio Aca- A ET A AER TOAT t1 ARESA OIE A AAR AEA E Historiam Medicinae tradet, diebus Martis et Jovis >... G. C. B. Syrnear Therapiam generalem docebit, diebus Martis et Jovis ES E YAE a S E E E A A EE A A a O O T a a a A a Ge Batura E a R S TAN S N u Pharmacognosin et naturalem remediorum Historiam, diebus Dunno t Merom eto Venaria iio Ea a ER L, Therapeuticum remediorum usum indicabit, diebus Mercurii A N AGT s UREA ON T E UE EER A EEE N E Doctrinam morborum- singularium tradet, diebus Lunae, Me JOB EEOAE OWE A RA ET ae Praxin medicam, ad lectulos aegrotantium , moderabitur , dicbus singulg os ri ea a n A E Pa G F. W. KrırcrrR Theoriam disciplinae Chirurgicae papennt, diebus Limas, Mereuri et: Veneris Oi y E L O e o Exercitationibus Clinicis, in Nosocomio Academico kabends, vacabit, diebus Lunae, Mercurii, Jovis et Saturni Collegio casuali, diebus Martis et Veneris ......... Operationes Chirurgicas, tum etiam Vincturarum et Fasciarum ‘doctrinam Cemonikaii tempore opportuno, singulis die- POSU RACIIDE 2 AEE E N A EA EAE E Sn, Doctrinam de morbis oculorum exponet , horis dein indicandis. Medicinam Forensem, die Lunae et Jovis. ......3.. A. E. Smon Tuomas, Prof. Extraord., Theoriam Artis Obste- triciae exponet, diebus Martis, Jovis et Saturni. .:..... Operationibus obstetriciis tum in pelvi factitia, tum in cada- vere instituendis, pracërit die Mercurii 87 horå I. XII. IX. VIII. XII. XIII. X—XII. VIII. 88 ; ; SERIES LECTIONUM. Gynaecologiae et gynaecopathologiae capita selecta tradet , horis auditoribus commodis. Praxin Obstetriciam in Nosocomio Academico, quoties ne- cesse erit, moderabitur. H. HALBERTSMA, Just. Fırt., Prof. Extraord., Naakit do- e cebit, diebus Lunae, Martis, Mercurii, Jovis et Veneris .- - Physiologiam observationibus microscopicis illustratam , iisdem debas o a e a o A R RR: AANA Methodum secandi cadavera, quotidie , “hiberno tempore .. F. W. KrirerR et. H. HALBERTSMA disputandi exercitiis publicis pracertnit die JonSais ae a ET a a ENE A a j P. O. vaN pEr Cuus, tituto Prof. Extraord. ornatus, Numis- maticam generalem tradet. diebus Lunae et Jovis ~... pina C. A. X. G. F. SIcHERER, Litterarum Germanicarum Lector , Kzrorsrocxiı Odas interpretabitur, diebus et horis, auditoribus commodis. C. G. LoKKERS, Academicus Artis gladiatoriae aaa spiuni et elegantem gladii usum qhotidie docebit, bak iK. RTE E Ki. S I. NUMERUS STUDIOSORUM IN ACADEMIA LUGDUNO-BATAVA DIE 31 DECEMBRIS 1850. E FACULTATE | E FACULTATE | Ë FACULTATE | E FACULTATE | y PACULTATE| CUNCTUS DISC. MATH. | PHIL. THEOR. JURIDICA. THEOLOGICA. ET PHYS. |ET LITT. HUM. MEDICA. NUMERUS. Praeterea in album academicum nomina studiosorum in diversis Athenaeis studiis operam navantium relata sunt, eo tantum consilio, ut hic exami- nentur et Doctores creari possint, quorum : in- Facultate Juriliere a i ei o a aer I 37. " MT TEREORA a i ina E etA: n n” Disa. Matho eb Physis oreas T " " Phil.. Theor.. et-Litt..- Hum. . i .-14. Wh H Medicas Ao ak BS aain PAETE À 12 DOCTORES REATI IN ACADEMIA LUGDUNO-BATAVA A DIE 9 M. FEBRUARII 1850 AD DIEM 8 M. FEBRUARII 1851. mpa IN FACULTATE JURIDICA. d. 26 Febr. Lupovicus Casrarus Du RIEU, Lugduno-Batavus, defensis Thesibus, J. U. D. cum laude. d. 1 Mart. Frorsntius Daneu Franciscus DE MEY VAN ALKEMADE, Roterodamensis, defensis-Thesibus, J. U. D. cum laude. d. 16 Mart. HERMANNUS ÅAGATHO DES ÅMORIÈ VAN DER HOEVEN, Amste- lodamensis, publice defenso Specimine: de privilegiis jure Neerlandico creditoribus nonnullis in universas res debitoris competentibus, J. U. D. - magna cum laude. ` d. 3 Maji. Ernestus Scmane van Westrum, Schiedamensis, defensis Thesibus, J. U. D. cum laude. i PeErrus HENRICUS JACOBUS VAN DEN SANTHEUVEL, ‘Dordraco:Batavus, defensis Thesibus, J. U., D. d.. 4 Maji. GurmırLmus Jacosus Asranamus Bosca Rertz, e pago Breu- kelen, publice defenso Specimine: de Quaestione an non usu tollatur legum vis, J. U. D. cum laude. à d.11 Maji. ALrexanper Kruseman, Amstelodamensis, publice defensa ` Dissertatione: de Fidejussione universali, J. U. D. cum laude. d. 29 Maji. :Jomannes Jäcer, Amstelodamensis, publice defenso Specimine : de Vinculo:Juris inter medicum et aegrotantem, J. U. D. cum laude. d.31 Maji. Dav Jacosus Corstius vAN Lenner, Amstelodamensis , publice defenso Specimine: continente Quaestiones ad legem de exigendis tributis directis latam d. 22 Maji 1845, J. U. D. cum laude. d. 6 Junii. Perrus van Brmmrr®n, Almeloënsis, defensis Thesibus, J. U. D. cum laude. d. 7 Junii. BERNARDUS ĶLESZENAAR , Haganus, defensis Thesibus, J. U. D. N S E N EET a N E dig d. 10 d. 21 DOCTORES CREATI, 91 Junii.. ABRAHAMUS HENRICUS VAN Limeguke Brouwer, Deilo-Gelrus , publice defenso Specimine: de` Quaestione utrum ad heredes etiam pertineat domicilii electi vis, J. U. D. cum laude. Junii. Joman MELCHIOR PresBuRe , Surinamensis , defenso Specimine: continente Commentarium ad articulum 184 Codicis Civilis Neerlandici, J. U. D. cum laude. Junii. Joannes Marrus Gorpon, Sylva-Ducensis, defensis Thesibus, J. U. D. cum laude. . Janus vAN ErcneN, Perri ruius, Amstelodamensis, publice defenso d. 22 Specimine: de Juris regula, non bis in idem, J. U. D. magna cum laude. Junii. CAROLUS JOANNES FrANcIscus MIRANDOLLE, Paramariboensis, publice defenso Specimine: de potestate judicum nostrorum ` civilium inter peregrinos jus dicendi, J. U. D. magna cum laude. ` Gurrmrmus RAmusEN, Amstelodamensis, publice defenso Specimine: d. 24 de Quaestione an creditores societatis nominatae quae foro cessit prae privatis sociorum creditoribus jus habeant in bona societatis, J. U. D. magna cum laude. ! Junii. REINHARDUS vAN PALLANDT, ex pago Rosendaal-Gelrus, defensis Thesibus, J. U. D. cum laude. Lupovıcus Hovy, Amstelodamensis, defensis Thesibus,: J. U. D. cum laude. . Grorcrus HrrmAwnus Hortan, Passaroeango-Indus, defensis The- d. 25 d. 28 d. 29 sibus, J. U. D. cum laude. Junii. Pavrus Franciscus. HusrecuT, Lugduno-Batavus, defenso Specimine: de Jure Commentitio apud Romanos, J. U. D. magna cum laude. i Junii. Joannes Marrurus JANsEN EyKEN-SLUYTERS, Amsteloda- mensis, defensis Thesibus, J. U. D. cum laude. PAULUS THERESIA VAN DER MAESEN DE SomBRErF, Mosa-Trajectinus, defensis Thesibus, J. U. D. cum laude. Henricus ANDREAS : NrrB, Lugduno-Batavus, defensis Thesibus , J. U. D. magna cum laude. Junii. Gurumumus TerrsTRA, Roterodamensis, defensis Thesibus , J. U. D. magna cum laude, 12" 92 DOCTORES CREATI d.29 Junii. GumıeLmus Frepericus Lupovicus BUSCHKENS, ex oppido Samarang, defensis Thesibus, J. U. D. CAROLUS JOANNES CHRISTIANUS HENRICUS VAN NISPEN TOT SEVENAER , Leomerico-Gelrūs , defensis Thesibus, J. U. D. cum laude. d. 7 Sept. Henricus ALLARDUS HermIcH, Zwollensis, defensis Thesibus , J; U. D. cum laude. d.23 Sept. Franciscus Henricus RosrrTUs RrINHOoLDUS FaerL, Ha- ganus, defensis Thesibus, J. U. D. cum laude. d. 27 Sept. Jacosus Joannrs. pe Reus, ex pago Ridderkerk, defensis Thesibus, J. U. D. cum laude. d. 9 Oct. Davo Lores pe Lrâo Laevna, Amstelodamensis, publice .- defenso Specimine: de Quaestione an obligatio praestandi alimenta parentibus caeterisque adscendentibus egenis in. solidum sit et indwidua, `J. U. D: cum laude. d. 24 Oct. DıperIrcus Franciscus van LErUwEN, Alcmariensis, defensis Thesibus, J. U. D. magna cum laude. d. 26 Oct. PETRUS SAMUEL GEERLINGS, Harlemensis, defensis Thesibus , J. U. D. cum laude. Perrus Janus Josua LINCKERS, Dnglunb atarak; defensis Thesibus, J. U. D. cum laude. - d.11 Nov. Lronarpus Perrus van MEERWYK, ex pago Engelen, publice defensa Dissertatione: de juribus et oficiis cauporum , J. U. D. cum laude. d. 4 Dec. Rrmarpus Justinus Marnus pe Graarr, Haganus, publice defenso Specimine: de potestate legislatoria Collegiorum Curatorum quibus cura aggerum et aquarum mandata est, J. U. D. cum laude. d. 9 Dec. Marrias AnoLrHus van Roeeen, Noviomagensis, defensis Thesibus, J. U. D. cum laude. i d. 20 Dec. ÅBRAHAMUS RurTGERUS Brom, Gorinchemensis , defensis The- sibus, J. U. D. cum laude. d. 18 Jan. Carorus Vosmaer, Haganus, defensis Thesibus, J. U. D. d. 3 Eebr. WumreLmUs Joannes Jacogus Noret, Schiedamensis, defensis % Thesibus, J. U. D. d. 7 Febr. Henricus Jaio RAEDT VAN rnanan Amsteloda- mensis, defensis Thesibus, J. U. D. magna cum laude, d. 22 d. 13 d. 14 DOCTORES CREATA. 93 IN FACULTATE THEOLOGICA. Junii. Perrus Ruporrmus ArznTIUS Sautet, Amstelodamensis, pūblice defensa Disputatione: continente Annotationem ad Caput VII. Epistolae Pauli ad Romanos, Theol. D. cum laude. Jan. JomANNES CORNELIUS ZAALBERG, P. FIL., ex pago Nieuw- Beijerland-Hollandus , publice defenso Specimine: continente Disqui- sitionis criticae in authentiam prioris Petri epistolae partem priorem, Theol. D. magna cum laude: IN FACULTATE DISCIPLINARUM MATHEMATICARUM ET PHYSICARUM. Jan. Isaac Joannes van Lımsure Brouwegk, Horna-Batavus, defenso Specimine: continente Observationes nonnullas de rotis den- tatis lyperboloidicis et de rotarum dentibus helicoidalibus, M. M. Ph. N. D. cum laude. d. 6 Febr. Grorerus UYLENBROEK, Lugduno-Batavus, defensa Disserta- tione: -de phaenomenis physicis quae in ebullientibus liquidis observantur , M. M Ph. N. D. cum laude. d. 29 IN FACULTATE PHILOSOPHIAE THEORETICAE ET LITERARUM'`HUMANIORUM. Maji. Jacosus van Grem, Haganus, publice defenso Specimine : continente tria Capita Fuvenalem ` ejusque scholiastas spectantia , Ph. Th. M. L. H. D. magna cum. laude. ; Junii. Joannes Perrus Pompe van MerrRrDERvOORT; Brugensis, defenso Specimine: continente Annotationes ad orationem guae Ci- ceronis fertur de Haruspicium responsis, Ph. Th. M. Lit. H. D. cum laude. ; Julii. Eryxzstus Jurrius Kırat, Haganus, publice defenso Specimine : de Prometheo Aeschyli denuo edendo, Ph. Th. M, Lit. H. D. magna cum laude. 94 ; DOCTORES GREATI. .- d.12 Dec. SamurL AprIANus Naser, Haganus, publice defenso Speci- mine: de Fide Andocidis orationis de Mysteriis, Ph. Th. M. Lit. H. D. magna cum laude. d. 13 Jan. Asranamus Darnius, Emdanus, defenso Specimine: de Insula Delo, Ph. Th. M. Lit. H. D. IN FACULTATE MEDICA. d. 18 Febr. Lucas Jacosus Eerrıne, Harlemensis, Me D., defensis The- sibus, A. O. D. d. 5` Mart. SAMUEL SENIOR CORONEL, Mos. FIL., Amstelodamensis , defenso publice Specimine: de Somno, M. D. s d. 23 Mart. Turoporus pe Verr, ex insula Curacao, M. D., defensis Thesibus, A. O. D. d. 8 April. Gurtmrmus Joannes Knockers van OostrRzEE, Roteroda- mensis, M. D., defensis Thesibus, A. O. D. d. 23 April. Turoporus pe Verr, ex insula Curacao, M. et A. O. D., defensis Thesibus, Ch. D. d.26 April. Sorko TromP, ex pago EE, defensa Dissertatione : de Chelidonio majori, M. D. d. 3 Maji. .Perrus van Waas, Alcmariensis, M. D., dafehii Thesibus, Az70,-D:; d. 10 Maji. PEerrgūs JOANNES JANSEN, Sahiadsiiniis defensa Dissertatione: de Enchondromate, M. D. cum laude. d.17 Maji. Joannes FreprRIcuUs GurLwLmus NEEB, Lugduno-Batavus, M. et A. O. D., defensis Thesibus, Ch. D. d. 24 Maji. asia Aprīanus Booeaarn, Roterodamensis, M. B.. defensis Thesibus, Ch. D. AvxTtoNiUs Davıp Fümrı, Roterodamensis, M. D., defensis 'Thesi- bus, A. O: D: d. 25 Maji. GrerarDus Henricus SALTET, Amstelodamensis, publice de- fensa Disputatione: de Tuberculosi glandularum lymphaticarum, M. D., cum laude. d. 8 Junii. BALDUINUS Veian DE Wirt Hani Goeza-Zeelandus, M. D., defensis Thesibus, A. O. D. DOCTORES CREATL 95 d. 8 Junii. Henrrcus Karrers, Bodegraviensis, M. D., defensis Thesibus, A-O D: d. 24 Junii. ‘Dıpercus Henricus WiıLpscuur Rernpers, Hornanus, M. et A. O. D., defensis Thesibus, Ch. D. d.25- Junii. Jomannes van Leruwen, Alcmariensis, M. et A. O. D., defensis Thesibus, Ch. D. d. 26 Junii. ApRıanus Marinus Barrot; Roterodamensis, defenso Spe- cimine: continente Quaedam de febre puerperali, M. D. cum laude. d. 27 Junii. CornrLIus HAGEDOORN, Amstelodamensis, M. D., defensis Thesibus, A. O. D. d. 28 Junii. Jacosus EwALDUS CORNELIUS VAN CAMPEN , Lugduno-Batavus, publice defensa Dissertatione : continente duas Observationes de Kper- matorrhoea, M. D. cum laude. d. 29 Junii. Abprīanus Brorrs , ex pago Zeist-Trajectinus, M. D., defensis Thesibus, Ch. D. d. 25 Sept. Janus Jacosus van Son, Amstelodamensis, M. D., defensis Thesibus, A. O. D. i d. 5 Oct. GurmLmus Henrcus YeLL, Londinensis, defensa Disserta- tione, continente Quaestiones practicas de arte Obstetricia , M. `D. d. 7 Oct. GumeLmus HENRICUS YELL, Londinensis, M. D., defensis Thesibus, A. O. D. i d. 8 Oct. Jacosus EWALDUS CORNELIUS VAN CAMPEN , Lugduno-Batavus, M. D., defensis Thesibus, A. O. D. ; d.21 Nov. Henricus Perrus van Prase, Oudewaterensis , M. et A. O. D., defensis Thesibus, Ch. D. d. 4 Dec. Lucas Jacosus Eere, Harlemensis, M. et A. O. D., defensis Thesibus, Ch. D. f d. 7 Dec. Gasrmr, Prerrus Ryx,- Amstelodamensis, publice defensa Dissertatione: sistente Quaedam de Haemorrhagiis, M. D. magna cum laude. l Hermannus GERARDUS HENRICUS GROENEWEGEN, Harlinga-Frisius, publice defenso Specimine: sistente nonnullas Observationes de usu spermoediae clavi (valgo secale cornutum dicti) in arte Obstetricia, M. D. magna cum laude. 96 DOCTORES CREATI. d.17 Jan. Sorko Tromr, J. FIL., ex pago Woudsend, M. D., defensis Thesibus, A. O. D. d. 28 Jan. Janus SAamurL Turonorus MoaverTE, Lugduno-Batavus, M. D., defensis Thesibus, A.O. D. HONORIS CAUSSA. d.14 Oct. Theologiae Doctor creatus est plurimum venerandus ANTONIUS NiermeEYER, Verbi Divini minister in pago. ’s Heer Arendskerke: ACADEMIA RHENO-TRAJECTINA. ANE NOMINA PROFESSORUM ET LECTORUM, QUI, INDE A DIE XXVI M. MARTII A. 1850 ` USQUE AD DIEM XXVI M. MARTII A. 1851, IN ACADEMIA RHENO-TRAJECTINA DOCENDI MUNUS OBIERUNT. RECTOR MAGNIFICUS B. J. LINTELO DE GEER. SENATUS ACADEMICI ACTUARIUS H. J. ROYAARDS. IN FACULTATE THEOLOGICA. H. BOUMAN. H. E. VINKE. H. J. ROYAARDS. IN FACULTATE JURIDICA. A. C. HOLTIUS. B. J. LINTELO DE GEER (Extraord.). J. ACKERSDYCK. ; J. VAN HALL: G. W. VREEDE. IN FACULTATE PHILOSOPHIAE THEORETICAE ET LITERARUM HUMANIORUM. A. VAN GOUDOEVER. S. KARSTEN. J. ©. SWYGHUISEN GROENEWOUD. C. @. OPZOOMER (Extraord.). L.-0. VISSCHER. aai 13 * 100 NOMINA PROFESSORUM ET LECTORUM. IN FACULTATE MEDICA: . SUERMAN. G. J. LONCQ, Corx. Jax, Fix. 