title: Locupletissimi rerum naturalium thesauri accurata descriptio, et iconibus artificiosissimis expressio, per universam physices historiam ?opus, cui, in hoc rerum genere, nullum par exstitit /ex toto terrarum orbe collegit, digessit, descripsit, et depingendum curavit Albertus Seba ...
creator: Jansson-Waesberg. | Laan, Adolf van der, | Seba, Albert, | Tanje, Pieter. | Wetstenius, J. | Willem Smith.
text: Folium hoc ex arbore defumtum eft, qua ultra annos triginta, retro zdes meas, verfus parietem in- tergerinum radicata, virorem jucundiffimum prebuit. Folia ejus, Phafeoli mula, hic locorum terna ex uno pedunculo oriuntur, quorum hocce & medium eft & longiffimum: bina inferiora, brevioribus in- nixa petiolis, apice extremo extrorfum recurvata funt. Menfe demum Septembri , antequam defluant , flava & purpurea evadunt. —Sarmenta cjus aftate radiculas emittunt. denfiffimé implicatis quafi contextum. IBYSTEDEENETUATE ECR SEES. Num. zr. "4 Bladt an een Eikenboom in zyn geraamte. Het bladt van cen Eikenboom in cen net geraamte te zetten, gelyk wy het hier vertonen, is geen gemakkelyke ontleding, om dat de vliezige buitenhuidt der bladen van dezen boom zeer taai van vel, en aan de binnenfte vefels gehecht is. Wy vin- den wel, dat de ftecl, of opgaande houtige ftam van het bladt aan elke inkerving cen byzonderen tak ; met vele affpruitfels, mededeelt, gelyk alle de bladen , die dicpe inketvingen of af- delingen hebben; maar deze zyn zeer verward, en lopen over elkander heen. | Het fyne tuffchenwerk is geheel vefelig en bui- zig. Deze bladen duren om hunne hardigheit langer dan andc- rc. Dit geraamte vertoont zich in een donkerachtig geel, als het Eikenhout. Num. z. Geraamte van bet bleke dubbelde Ro- zeboom-bladt. / Aan een haairig fteeltje van dezen boom groejen gemeenlyk vyf, en zomwylen maar drie blaadjes, van welke het voorite het grootíte, en de twcc laatíte de kleiníte zyn. Deze vyf blaadjes trekken hun nodig voedíel uit het cene dunne fteeltje, en elk bladt heeft zyn byzonder ftamtakje, en zyne byzondere afleiders, of vefelachtige buisjes (die wy in menfchen en dieren bloedvaatjes noemen) waar door de natuurlyke vocht ten onder- houdt doorítraalt. leder decl neemt niet meer aan dan het ver- dragen kan, en als het al te rykelyk ontfangt, fluiten de klap- Sceleton eft pulcherrimum , fibris Num. 4. vliezen van de buizen toe, tot dat "er weder nieuwe toevoer van vocht nodig is. Als men ccn rozcetak met zyne blaadjes en bloem, of een andere bloem, die men in 't water zet, afínydt, bevindt men, dat de afgefnedene ftecl-buizen verzwakt zynde, dc klapvliesjes niet meer kunnen fluiten, en dat zy de waterige vocht te fchielyk optrekkende , meer ontfangen dan zy lyden kunnen, waar door het komt, dat de overtollige vocht weder te rug moct keren; en de op- of inzuigende buizen ten eenemaal verzwakt zynde worden zy lymig en rottig van binnen, en laten hunne blaadjes, als mede de bloemen, vallen: maar als men de afgefnedenebloemen of kleine takjes ten eerften met week wafch ot pleifter onder, daar het afgefneden is, wel bedekt, en in voch- tig zandt of water zet, blyven zy vecl langer goed, om dat zy dan niet te vcel vocht bekomen. De roze-bladen en ftecl van hunne buitenvliezen ontkleed zynde, blyft het geraamte donker bruinachtig. Num. 3. 'tBladt wan een Afrikaanfchen Ypen- boom in zyn geraamte. Dit bladt , ok 7Zzudebladt genaamt , is geplukt van cen boom , die over de dertig jaren achter myn huis tegen een Íchutting hecft geftaan , makende een fchone groente. De bladen zyn van pue als de Fa/eolus, of Turkfche bonen, hier te lande, met rie bladen aan cen fteel voortkomende, waar van dit bladt het middelfte en langlte is. De twee onderíte hebben korter fteelen, en zyn buitenwaarts kromachtig met het bladpunt gebogen. In de maandt van September worden de bladen cerít gecl en paars voor dat zy afvallen. De ranken fchieten des zomers Worteltjes uit. Hetis cen fraai geraamte, digt met vefcls doorgrocit, als of het gewcven M : Num. 4. 14 Num. 4. RERUM NATURALIUM Sceleton. Folii dilis. Et hoc artis eft fpecimen, manum requirens füfpenfam , ut cutis & tunicz externe integra fine le- fione deglubantur: fibrillz enim ,, prater modum tenues, denfius fibi mutuo intertextz fnt, quàm fin- don tenerrima Cameracenfis; unde & Chalcographo haud parvo conftitit labore, fingulas partes naturali- ter hic confpicuas exacté. ari incidere. res acinos, ex alis ramulorum propullulantes. . Num. 5. Notatu dignum eft, hocce in fceleto minutos occurrere orbicula- Sceleta Foliorum Lauri. Folia hzc admodum tenaci induta cute, hujus tamen admittunt leni manu ol Minima interim haud zqué facile denudantur ac maxima. Quam concinnam exhibet fceleton hocce texturam ? Quodlibet folium fingulari artificio elaboratum. cernitur. — Tribus horum fpeciebus unum prafiximus nu- merum, tanto ut magis incomprehenfibilia Conditoris miracula tam minutà & vilipeníà in re fubmiffe & attenté confiderarentur. Num. 6. Sceleton. Folià Jasmini «vulgaris, flore. allo. T Subtilis hecce Anatomia nos docuit, folium hoc excoriatum bifariam findi, & bina exhibere fccle- tà, qua hic conjunta exhibemus. Idem in fceletis foliorum Pyri aliorumque invenimus. * Num. 7. Seleton. Folii feparati Ja[mnini vulgaris. 5 Eft hoc utrinque fimilibus venis aut nervis pertextum , & fibris Hpeique obfitum , ac fi foret integrum : pars qualibet dimidia fingulare fuum obtinet nutrimentum per folii*ftylum & ramo fruticis. Ncc mino- rem hoc meretur admirationem quàm prz-cedentia, Num. 8. Sceleton. Foli. Juglandis.. Quinque utplurimum folia heic eidem adhzrent pediculo, quorum hocce medium eft. Propagines nervi folii fatis fpe&abiles funt. nec minus ramificationes capillares , qua: vario inter fe ludunt concurfu & receflu: — Alius omnino fibrarum lateralium híc cernitur apparatus, quàm in foliis prioribus, Quercini tamen folii fcré mulus. Sceleton coloris eft diluté ferruginci. Num. 9. —Seeeton Folii Piri, Signora didi. Hujus é pediculi trunco oriundz propagines furfum expanduntur venuftifimà in venulas capillares te- * nuiffimas. Color ejus diluté cincreus eft. Num. ro. Folium hoc omnium maximé feparationi membranacez fuz. cuticulz refiftit ; hujus quippe tenaciffimum Num. 4. "t Bladt van een Lindeboom in xyn geraamte. Dit is ook een kunftftukje, dat cen voorzichtige behandeling vereifcht , om de huidt cu buitenvliezen gehecl onbefchadigt at tc Íchillen: want de vefeltjes zyn ongemeen fyn, en digter door- weven dan het allerfynfte Kameryks dock. 'Ook hecít het den plaatínyder zeer vel mocite gekoft om alle de natuurlyke decl- tjcs naar behoren daar in te brengen. — Het is aanmerkelyk, dat in dit bladsgeraamte zich kleine ronde belletjes vertonen, die uit de oxclen van de takjes te voorfchyn komen. Num. 5. Drie bladen an een Laauwrierboon in bum geraante. De bladen van den Laauwrierboom zyn vry hardhuidig ; doch Zy laten zich, als men met verdrag te werk gaat, zeer wel ont- vellen. De kleinfte. willen zich zo ligt niet naakt vertonen als dc grootfte, Wat cen fierlyk geweeffel ziet men in dit geraam- te? In elk bladt befpeurt men cene byzondere werking. Wy hebben drie foorten onder cen Nummcer geplaatft, om ps onna- fpeurelyke wonderen des Scheppers in een zo klein en byna on- cacht ding des te beter met nederigheit te befchouwcen en te overdenken. : * Num. 6. Geraamte van 't gemeen "fasmyn-bladt , , daar de «witte bloemen aam zitten. Wy hebben door deze tedere ontleding bevonden, dat dit bladt,. ontleed zynde, zich in tween verdeelt, en twee peraam- tens uitinaakt. Wy vertonen dit dubbeld, Wy hebben het zcl- éceleton Folii Fagi- : eft H ve in de geraamtens van de bladen van cen peereboom , en in meer andere gevonden. : Num. 7. .Midden door gefcheiden geraamte van een. fasmyn-bladt. Het zelve is van weerzyden gelyk beadert, of bezenuwt, en doorgaans met vefeltjes begroeit,als of het volkomen was. Elke helft van dit bladt heeft cen byzonder voedíel door het bladftecl- tje uit den tak van den boom. Dit is niet min verwonderlyk dan de voorgaande zyn. Num. 8. Geraamte van bet middelfle bladt qan den. Okkernoteboom. Aan cen bladíteel van dezen boom zitten gemeenlyk vyf bla- den. De takjes van den bladftam zyn redelyk grof, als mede de vefeltakjes, die in en uit elkander vlocjen. | Zy. hebben gehcel andere afleiders als de voorgaande bladen. Zy komen het naaft by die van het Eikenbladt. Het geraamte is van verwe licht yzerrocít. Num. 9. "^ Bladt van een Poir Signoor in zyn geraamte, Deze fteel-ftamtakjes verfpreiden zich fierlyk naar boven, met fyne vefclachtige aderen. Het geraamte is licht afchverwig. Num. 1o. *t Bladt vameen Beuleboom in zyn geraamte. Dit bladt is het onwilligfte van alle om zyne vliezige huidt te verliezen, dic het zeer vait houdt, maar zich cindelyk cyenwel laat li li / i ih A VAWAUD JH J LL c. EOS CA Hp) JN [o RE UN m P Aj 157 NND | X53 To An 10/7 M 2 Vas s ANCROS DAS AP S //, ,, (QV A NS « » mda UE en du COPIE DN » qu cu uA V Á 2 SON VRBE MINER RE AE NIA E SEEN f eu A mx, Ww VOUS S Pe [s A NEAN. VOLI E TE EAD Ur. / : RUE RUDUTAR ACER QUCU SOUL 1i, E SVASESTep nd HN exit d AO EGREDITUR l E: XU Ned NON Eo SOR e um ANE tO Y p /— uM — — Me EASUN y EBAY PARS V Sa SIS P vA (Sedi 7 Y ERIS HR ARAM [T SISSE TUUS J i » 7 7, Urs : Bum run [: iS D S 177 2 / SARANNO Gi des ty SSMO CPU NS A p, ENUSDUN Y QuemeOM AER MSRP PU 0 1 /, NES SEENSISGAN: t PAGOS Jue DS EESN , DUE WS ENS S NS ASSI ] FOREN Fe ERN SANYO Au AZ, S DUE fors] d NS) SOREDAN A 7 poo om DN UU Jj Rm e t d d UCET BRUN |n o Dee /, / / AXSSSPESRSNNT VS AS T - [LAS VID 1 NA Ey CAS i A A a RON C UNA RM AU Kr m P II, 4, 7 S VON SANARE AES Ea USA UM v T po um 7 A n, SOUS) NERO NERA p S XN ! VAT M SONS S Í NS VANS ) S SU PAP Ak Mee y n SS EAE SN RS N SN J JA X à NS S S N o" NW A / NIS ^ OMQNSNS AC MO: V za N VS L N N NES NIS Á * ms OSSA BON EC LAN x M "ss Ux ANS ES Aer NE Ds ASA) " NU s pos pou UN ELT | s : b us UN i 21) ey - ON A NNPORE SN NAE A | PA PASCO n / 20051207) 0000» S UNUS QM EN Rc E M MU Mes USA RATE RSS : SN 2i AME SE uec Nm 7 ^ vil, MIR ) SS y v MA [27 c | s jo m ES. P MU [LIS VA SE ANUS 1 AA EN J li (d E SA. l iN WM vere / 4 um EN UE UM d v SAM | | , i Xf iu MSS d e SRPATNAQU VA m VE EU NUT m dna CCEUUTT A S VIETNARN | * À (m t / EDU YS Ili cA 24 ALL. t uS N A Y M jl Wi od X ERES MC. A EST S Kd E ELO MD - ZEN S y Ni ? IN WI / J TAM / UU E R—— -— M SNR : PONI 1 res ND r2) PR RAE WY NS D SES E—À1 A — AC EETIE c A p tA Ó|v, x: ^ PAS Ade T A TEU Mee A | , E US ee v) ERIETIOSSENNONEN SSSSSESSSSRNNNSAS LZ CE 27) 2 A EN TT 92 2 NS NS NA Oe NN RR » S Wy NS S AEN NOS Y Z ex RUNE CREDE | DONE PEE ó p ERN N VOENSNSR M A, 27S VO » NN (UAE BER. ADS SNR A 7 48 : d Y S Un ENS ASSET] SN ETT [2 2 x Y Sanc VEN ERMS EA ANE ESSO ADAE 107, VIA ; 2 : i P SUA S RD j d NACE AA IE P DS JA zi ; ; AOV SU Ade PSEUD 27) AE AL LA NCAIDAESG 5 [s AUR X NS SCORES (322 o 205 * f av P aris SORA NE S CN z 2 : i ^N AEN DS VOUDSSENS UC MU AN | EN NE. Su e. PN AENEA. AP ERES T RSRSeUS 147707 L7. / j : ANSA (CONS ONDSASENESAE TUA SENA NOR TU Rite] PET s NODUM QoS AR x que RE SL CR v] AC D SS oU » C NA ; NS S P iA) - SN AS Ii ly) 5 qd ASI E eX $A SQUE NAE "E y y RONDA] ; Y COME ji o S/N j NS : [Q3 VR " (rU :j QA A / 1 SONT ssa AA Ó d ) VN Ve YA - EDAD DEA [o Ure MAN AEN PONUSONO PR A : ec Eu | ZU NCORTSGAO NUN EE? NUI ; d CS NCCS 2 ROSAS GRE ASA RA SCANIA j ONU [ur DN ROGER T] AU SONA vos : | VENERAT REDSOPSE UN SATAUNN PH RIS TAA | "ME NONU NASA RE ANM D A / QD VE E T. acu i LAM EX r D A SANT) | SRORSQONPT SS UA JP Tp | LXCRLNSCO QST Ax SOHO A Len f uu du UT | ANS 7 quit ZA US ADAM - S e Q 2 3 A eX S AERA DE SEO TL (S SOEEAETA Vno du Adi 2 es - MEE NOYTS AM (av de - eene e^ ER IN cu, £X) YS E Na es x: SS TUA «D CSS RERRUSSURIS SDN ENLANGS t PSU 2 XS | MP [ZA FA d N ; NC 1| ; LL Zov n QUNPS f PN QATAR A P ASETRUA E : AL 3 | IA : AK e NS » V VSNEN T : VXREEN ON MASA rl SUN ASSI MAS SS io SA e E NE ": SA n 3) EA ENDANSSSINNY e Ü os SN AV NN SOS: NN RUN ENS ^S ES SOON Ti HAETLSIUR KU« mBUrPS 15 e[t; at patientia leni tamen vincitur. ——|Nervus ejus medius haud re&a decurrit, fed , ob tenuitatem füam ramulorum lateralium congruorum du&tum fequitur: hi vero utrinque verfus incifuras folii excurrentes , in minimas & perplexas valdé abeunt fibrillas. — Sceleton hoc unà cum omnibus fuis filamentis colorem. fpadiceum acquirit. T. AÀ BU. LJA/MSS EOCOUIHSA à Num. rx. eeleton Fol "Maffoy , ex INová Guinea. Hoc folium , fuis indutum tegumentis, prater alia aliarum Arborum & Plantarum folia, ex Indiis Orien- talibus nobis transmiffum eft: craffiufculum ilud, & fubtus lanugine hifpidum , fupernà facie amoena viriditate gratum , glabrum , prz fragilitate vix tractabile, ad pedis fefe extendit longitudinem , quatuor aut quinque pollices latum. | Odoris eft & faporis accepti , foliorum inftar arboris Caryophylliferz. ' De qua nafcitur, arbor Maffoy vocatur, in Novà Guineà crefcens, fecundum defcriptionem D. Valentini, P. III de Arbor: Amboin: Fol. 208, ubi diftin&é defcribitur; quod nimirum locus ejus natalis fit Cubiay , yi- ginti & o&o à Ceram diftans milliaribus, fub occidentali plagà Novz Guinez, in regione Keffingerorum & Ceramlaviorum , qui arborum harum deglubentes corticem in fafciculos colligant, & hujus Pikol in infulis Javà, Sumatrà, Borneo, & Bali 15 ad r6 Imperialibus divendunt. Liber feu interior arboris tunica craffitie & viribus prftat: ufus ejus eft contra fufceptum frigus , Paralyfin , nervorumque debilita- tem ; calefacit enim intenfé. . Vino incoquitur, & decocto fricatur corpus. Paran inde unguentum Incole, Beber; didum , quo totum collinunt corpus, miftis huic Caryophyllis, Culitlavis, & aliis. Nonnullis rurfüm Aromatisloco ufu venit in cibo & potu cortex .Maffoy , Ícopo calefaciendi & confor- tandi. .. Sceleton hujusce folii pras aliis fingulari gaudet compage , haud in aliis à nobis obfervata. — Primo qui- dem. totum hic fpe&atur folium , fuis orbatum exuviis & interioribus particulis fucculentis, viridibus, fo- lam prz fe ferens nativam fuam figuram , & filamentofam expaníionem fibrarum ligaearum , quz ex api- ce petioli per totum folium ramofa propagine diftributz , haud foli equidem formz ejus ordinandz fübíer- viunt , fed attrahendo etiam ex arbore pabulo neceffario. — Quz aliis in foliis plerumque craffiffimis ex vil- is oriuntur, in transverflles dein coftulas divif fibrz, hic reperiuntur tenuibus 8& minutiffimis, ferpentino more crifpatis , fibrilis quafi fuffultz & intertextz , temeré licet & fine ordine divife, at fuis tamen fingulz pollentes tubulofis aperturis, quz claudi & referari alternis. vicibus poffun. Quo quis in illud diutius defigit oculos, eó femper plus detegit miri: mens abripitur , Creatoris omnipotentiam. Num. 2. humilisque adorat fapientiffimi Sceleton. Folii Zphace, Zmericana, arbore[centis , flore Lathyri Papilionaceo: Quaterna hzc folia, ramuli etiamnum extremo adharentia, fine ullá lignofz fübftantiz craffioris lafio- ne in fceleton redacta funt. — Ramulus hic fru&u. & flore dives ex America nobis transmiffus eft folo fub laat aftrekken. Het middelfte ftecltakje ftaat niet regt op , maar voegt zich door zyne dunte naar de gelyke zytakjes, die aan weerzyden van de inkerving van "t bladt uitlopen, met zer fy- ne verwarde vefeltjes. Dit geraamte wordt kaftaniebruin, met al zyne vefeltjes. ZISUSSSIDEESMIVASESESRSE ESL. :Num. r. Geraamte van ecn Malloy-bladt , uit Nieuvw-Guinta. : Dit bladt is ons in zyne kleding , onder andere bladen van bomen en gewaffchen , uit Ooft-Indié gezonden. Het is een bladt, dat dik is, en wollig van onderen. Op de bovenzyde is het fchoon groen, glad, en zeer brofch om te behandelen. Het groeit tot twaalf duim in de lengte, en vier of vyf in de breedte.. De reuk en fmaak van het zelve zyn aangenaam, gelyk de bla- den van Nagelbomen. Het kontt van een boomgewaích, Ma/- füy genaamt, grocjende in Nieuw-Guinea, volgens de Pee vinge van den Hrc. Zaleztys in ^t derde Decl der AmboiTnecfch boomgewaffchen , fol. 208, alwaar dit duidelyk befchreven is. De zelve (chryft, dat het groeit op Cubiay , acht en twintig my- len van Ccram, in 't Wettergedeelte van Nieuw-Guinea, int landt der Keffingers en Ceramlauwers. De landlieden halen daar de baft van deze bomen, en binden ze in bundels, die zy by de Pikolop Java, Sumatra, Bornco, en Bali voor 15 of 16 Ryks- daalders verkopen. De onderfte baft van den ftam is de dikíte en krachtigfte. "y wordt gebruikt tegen de verkoudheit , lamheit, en verzwakking van zenuwen , alzo zy zccr verwarmende is. nomine Men kookt ze in wyn, en men wryft 'er het ligchaam mede. De inlanders maken 'er zelt cen zalf van die zy Bofor? noemen, en daar zy het ganfche ligchaam mede beftryken. Zy doen "er nagclen, Culitlawan, en andere dingen by. ' Eenigen gebruiken de Maff2y in plaats van fpeceryen in hurine fpyzen en dranken tot verwarming en verfterking. Dit ontleede bladt is boven vele andere ontleede bladen van €en ongemeen zamenftel, diergelyk ons in andere niet is voor- gckomen. Namentlyk, voor cerft zien wy hier het ganfche bladt ontkleed van zyn buitenfte huidt , en binnenfte grocne fap- dclen, alleen in zyne natuurlyke gedaante en uitbreidinge van houtachtige dradige vefelen, die zich taksgewyze uit het ftecl- cindt over het gchele bladt verdeclen, dienende niet alleen om eene behoorlyke fchikking aan het bladt te geven, maar ook om het vereifchte voedfel uit den boom te trekken. Men vindt hier alle de vefeltjes, die gemcenlyk in andere bladen uit de dikfte ve- felen voortípruiten, en zich verdeelen in dwars-ribbetjes, als met fyne kleine vefeltjes flangsgewyze onderftcunt, als daàr in gewe- ven, ongelyk in de fchikking der verdeeling; doch alle hunne buisachtige opening hebbende, om zich te iluiten en tc ontflui- ten. Hoe meer men 'er op zict, hoe meer wonderen men 'cr in ontdekt: het verítandt verlieft 'er zich in, en bukt voor de Al- macht van den Alwyzen Schepper. Ontkleed bladt an den boom Moi- Zy , enz. Num. 2. LJ Zie hier de geraamteis van vier boombladen uit de Spaan- Íche Weft-Indién ;.nog aan een takíteeltje vaft zittende, zon- der kwetzing van hunne grove houtachtige delen. Dit takje, met zyn vrucht en bloem, is ons uit de Spaanfche Weft-Indién Daz alleen 16 RERUM NATURALIUM ; E nomine Zfrboris Maizy: fos Latbyri zmulus, Papilienaceus , diluté coccineus, pulcherrimum refert. bisa- latum Papilionem. Floris petioli de axilla prodit clavicula tenuis, illi firmando fubíerviens, & filiquis cjus, femina faturaté flava continentibus , prout fenfim ad maturitatem. deducuntur , erigendis , ut à fo- liis haud füpprimantur, fed ad perfe&um adfpirantes incrementi fui vigorem , folis radiis fruantur. — Sic Conditoris Ter Optimi Providentia omnibus intenta Plantis, requifitas cuilibet ad propagationem partes impertivit ! ) Num. 3. Sceeton Fol Gilala Amboinenfis. D. Valentinus T. YII de Amboin: Arbor: Fol. 217 de arbore hacce Gilala refert, varias ejus dari fpe- cies, hancque, cujus folii fceleton híc exhibemus, aquaticam appellans , nil przterea notatu dignum adji- cit... Noftrz contemplationi folium hoc fefe obtulit fuprà craffum , fubtus lucidum , quafi vernice illitum , quod refinz in arbore notat copiam. —Craffities & firmitas folii craffas indicat lignofarum fibrarum pro- pagines, clegantiffimé diflributas , que commonftrant oculo texturam filamentofam intermediam adeo fub- tilem ; ut in folio adhuc integro nihil ejus compareat , prater craffam. tunicam fuper inductam. Num. 4. — Sceleton. Folii. Nati - Schambu. Infigne hoc folium unà cum aliis arborum foliis ex Indiis Orientalibus noftras in manus pervenit fub nomine Foli ambos, quod cum fru&u delineatum defcriptumque in Hort: Malabar: P. I, Fol. xz habetur. | Noviratis ftudium nos induxit ad folia ficcata, exotica, deglubenda, & in fceleton redigenda : uz quidem res faci haud eft impollibilis; dum quivis facile comprehendit , magnitudinem folii fequi M quoque craffitiem , firmitatem & robur, ut fuffulciendo illi & in coucinnà fuá compage con- fervando pares fint: ad quod infignem ctiam qperam conferunt majores minoresque tubuli capillares , quà requiritur , diftributi , fuccumque debità per folia, & omnes arboris partes nutriendas, propellentes. Quem- admodum mafífa fanguinea per hominis UN getantium comparatum eft. Un prae omnium veg al ue vafa perpetuo motu circumducitur; fic & cum li- e rurfum novo fpecimine Omnipotentis Dei clucefcic pientia, quz vel viliffimum folium, vefte tam magnificà, victuque quotidiano impertit, prout planta- rum.Ánaromii ad minimas usque fibrillas provcéta hodié fat claró docet. — Illius ergo Nomini immenfo laudes & gratia ferantur. Num. 5, Sceleton. Folii Bem - Schetti Orientalis. De Frutice hoc eft Orientali , à Bramannis Davi-Paducali di&to, cujus cum flore & fru&u iconem & defcriptionem exhibet Hort: Malab: P. II, Fol. 5. — Craffis & validis conftat tubulis & propaginibus : exi- mia, ua erat, craffities & füccofitas docet, plus illud liquidi ad ftru&urz. fuz. confervationem exegiffe ; haud aliter quàm corpulentus homo prz gracili plure liquore eget... Res creata quzlibet,' magna, par- va, fuo pro modulo vitz habet fuftentaculum. Non muícas folàm videas bibentes ,. & liquida fugen- tes, Íed multo etiam minora animalcula é venis hominum & brutorum fanguinem trahunt. alleen onder den naam van Zoo Maizy tocgezonden. De bloem gelykt naar die van de Zatbyrus Papilionaceus , licht karmynrood, als een fchone dubbelde gevleugelde kapél. Uit de oxelen der bloemttelen komt cen dun klawiertje voort, om haar vaft te ma- ken, en hare hauwen. of zaadpeulen, welker ertjes donker geel zyn, naar mate dat zy rypen in de hoogte te houden, op dat zy van de bladen niet onderdrukt, maar van de zonne tot haar vol- le.wafchdom en kracht opgrocjende befchenen worden. Dus hecft de gocde Schepper voor alle planten gezorpt, en clk ge- wafch de bchoorlyke delen tot voortkweking gegeven! Num. s. Onmtkleed bladt van den Auborueefcben Gilala-boom. Van dezen Gilala-boom getuigt de Hr. Z/aleztyn in *t ITI Deel der Amboineefche boomgewaffchen, fol. 217, dat 'er verícheide foorten van zyn, noemende dezen, daar wy dit ontleed bladt van vertonen , de ZZater-Gilala , zonder iets merkwaardigs daar van te melden. Het geen wy daar van aangemerkt hebben is, dat het cen bladt was, dik van boven , cn glanzig van onde- xen, als of het met vernis overftreken was, *het welk een teken van de harzigheit des booms is. De dikte en ftevigheit van het bladt toont de dikke houtige vefeltakken aan, die in 't uitbreiden zcer fierlyk en fraai fchynen, en de fyne dunne vefelige binnen- Werken aan 't oog ontdekken, waar van niets te zien is dan de dikvellige huidt, waar mede het beklecd daar om heen zit. Num. 4. Geraamte «van een Jambos-bladr. 4 EE Dit grote bladt, nu ontbloot van zyn huidig en fappig kleed- Ícl, is ons, met meer andcre bladen vàn bomen, ter handt geko- "men uit Ooft-Indi&, met den naam van Jambos-bladt, waar van gene aftckening , met de vrucht , nevens de befchryving, ver- Plura toont wordt in den Mzlabaarfcben Kruidbof Y Decl, bl. 12. De nieuwsgierigheit heeft ons aangezet óm droge uitlandfche bladen te ontleden, en in hunne houtige vefelen op te zetten, het welk te doen is: want het is wel te begrypen, dat naar de grootte van het bladt de vefelen groot; LU en dradig moeten zyn, om het zclve te onderfteunen , en te maken; dat het in zyne gedaante en gefchiktbeit blyve, waar toe de grote en kleine buisvefelen, die zich verfpreiden daar het wezen moet , vecl helpen, voerende het fap naar vereifch door de bladen, en door al wat aan den gchc- len boom moct onderhouden worden. Gelyk het bloedt in de aderen van menfchen en dieren eene gedurige beweging en door- ftraling heeft, even zo is het met de fappen en vochten in alle gewaflchen en planten.. Hier uit blinkt weder de wysheit van den Almogenden edes uit, die het.geringfte bladt zo hecr- lyk bekleedt, en dagelykfch voedt, als wy door de ontleedkun- c der.gewaffchen, tot de miníte vefelen toc, hedendaags ge- waar worden, waar voor wy zynen groten Naam lof en dank moeten zeggen. Num. s. Onutkleed bladt an een Heeffergerwafch uit Oof-Indiz. Dit Ooft-Indifch Heeftergewafch wordt door de Bramannen Davi-Paducali genaamt. De aftekening van het zelve is met de bloemen en vruchten vertoont en befchreven in 't II Decl van den Malabaar[cben Kruidbof, bl. s. Dit bladt is dik en grof van buispypen en takken; en dewyl het zeer dik en fappig is gc- weeit, kan men oordeclen, dat het meer vocht tot onderhou- ding van zyn geftel vereifcht heeft ; gelyk cen zwaarlyvig menfch meer vocht nodig heeft dan cen mager. Elk fchepíe], het zy groot , of klein, heeft naar zyn mate voedíel tot zynleven. Wy zien niet alleen de vliegen drinken en vocht naar zich nemen, maar vec] kleinder diertjes zuigen het bloedt uit de aderen van menfchen en bceeften. - kj] : OM N : * x e RH. Ice 77 : erret S: S ———— Ch SE —— NY LIA N : ANS d / —————— É—À—À E SD qe aT WM S LÀ oo EN SN W TONS W N A 1 N — - L————u— p —3 mp3 ILLE EE A : NS NS ANS Y N SN NP SSNN NONO RS NN NN NA NU NESCRRNENO SSNNSS NS. S NANN. SEN SS N ASSI NN BERE 7 UD, 7 NN N e Wi Ue OU o LA 777. f A 7/1/7777 // / | 77 I 7 AT 7, 7L TAB.VZZ. NN RNNNRNANS NN ERE RE JT GEEeGGS VS DAfRSUDORUCOU Sg Plura horum non adjiciemus, quum affatim inde pateat mira ftructura , iis à natura conceffa , qui attento contemplatur oculo, in Creatoris laudes cur erumpat, habet. 17 quam Hisce non acquiefcens , Tbe- faurum infpiciat Ruyfcbiamm , ubi varias foliorum texturas , cum corporis humani partibus quibusdam con- cinné collatas, reperiet. cognitione plus profecére. Nos palmam cedimus illis, qui hacce in foliorum. Anatomia arborumque Encheirefin artemque nobis in fru&uum, radicum & foliorum. Anatomia ufitatam cum Regia Socie- tate Britannica communicare aufi fumus, defcriptione ejus transmiffa Prafidi ejusdem Societatis; in quam. & nos effe receptos honori ducimus. Equii TJ. StoANwz, Baroni & Tum ifthzc noftra evol- vendi ars, idiomate Anglico, Philofophicis, uti vocant, Trausatfionibus inferta eft, & inde ruríus ex- cerpta in Bibliothecam Literariam mentis Decembris 1731, linguá Belgicà, transfluxit, ubi pag. 659 & feq: habetur. Univerfi igitur in confp fumma ejus ccu orbis nunc pofita eft ats hzc, aliisque rerum na- turalium curiofis fic via ad eam ulterius perficiendam patet. DES ACD. SUC TL I. eufpidi fimilibus. 2. tibus. Num. 3- ' À. J. Breynio mutuatum eft hoc nomen, quod ille Prodr: ibidem invenienda ab hac noftra nil differre videtur , ut ut floris S «EP: spl oMSSA: "pocynum , Portoricenfe ; frutefcens , foliis craffis , hafta Hort: Beaumont. Nux mericana , foliorum. pedunculis alatis , in bina folia abeun- Hort: Beammont. Sifyrinchium: ZEthiopicum , flore. partim. luteo, partim rubro. II, f. 92 Plantz impertit, cujus forma color, juxta additam ab eo deícriptionem, fit diverfus. | Nos hinc generali ejus denominationi adjecimus, qua in noftra occurrit , coloris differentiam. An potius & hzc inter Xipbia referenda eft cum Tournefortio? Cert cum Xipbio , latifolio, caule donato, fore atvopivpurante , hujus Autoris Inf: p. 565 , à nobis alia Tabula exhibito , admodum videtur convenire. nctq AB: Ue ness O-G* T-A.V:'A. Num. r. Narciffus Illyricus Liliaceuss C. B. P. e? H. Boerhav. Ind. alt. Eft hic Flos idem ille, qui apud J. Bauh. II, 6:5 feperitur fub nomine Lilio-Narciff Paucratii Mons- peliaci , Hemerocallidis Valentine facie, vel Narciffi tertii Matbioli. audit Morif. Hort. Oxon, Tom. lI, p. 366 , Tom. X, $. 4, fe. 2. By deze blad-geraamtens zullen wy het laten, vermits dar ge- noeg uit te zien is de wonderlyke vorm, die zy van nature heb- ben; en die zulks met geen onveríchillig ooge aanziet, kan zich over Gods lof uitbreiden. Die'er meer van begeert te weten, kan de ZZefzurus Ruyfcbianus daar over nazien, alwaar hy uitvoe- rige vergelykingen van het geweeffel der bladen met ecnige de- len van het meníchelyk ligchaam zal vinden. Wy onderwerpen ons aan die genen , die in deze ontleedkunde van de bladen en de kenniffe van de bomen meer gevordert zyn dan wy. Ondertuffchen hebben wy de vryheit geBruikt van onze behan- delingen wetenfchap omtrent het ontleden der vruchten, wortelen en bladen mede te delen aan de Koninklyke Maatfchappy te Lon- den, hebbende de Verhandeling dar van toeg, den aanden Riid- der Haus SroAnE, Baronet, en Prefident van dat genootfchap, daar wy de eer hebben cea lidt van te zyn. Deze onze Anatomic of ontÍcedkunft is daar op te Londen in de Engelfche tale gc- drukt in de zogenoemde Pilofopbizal Transatlions, daar men ver- volgens in't Nederduitfch cen uittrekíel van heeft gemaakt in de Bockzaal van de maandt. December 1731 , beginnende met bladzy- de 699; zo dat het nu voordeoogen van de gehele wereldt is bloot gelegt, en andere Liefhebbers van de Natuurkunde den weg heeft * gewezen om deze kunft verder na te fpeuren. ZUESVOEANCDLE:r T ^A FE R-E E I. Num. ;. Apocynum «zm Porto-Rico, beeffer- achtig , met. dikke bladen , gelykende. maar de punt «vam een piel s uit. den tuin an den Hre. Beaumont. ' gom. I. Lilio-Narciffas , albus , maritimus » Wajor Num. 2. Num. z. merikaan[ch Noteboom-takje , uit den tuin van den Hre. Beaumont. Num. s. Erbiopifch Sifyrinchium , et gel en vode bloemen. Dezen naam hebben wy van 4. 7f. Breyziu; , die den zelven aan deze plant , Prodr. IL, . 92, heeft gegeven, alwaar de gedaante, die zy heeft, ook te vinden is, eri weinig van de onze Íchynt te veríchillen, hoewel de verw van de bloem naar de befchryving, die hy 'er by geeft, verfcheiden is. Wy hebben derhalven by de algemeene benaming het verfchil vari de verwe, dat in de on- ze voorkomt, gevoegt; of men moeft ze liever met den Here Tournefort onder de Xipbia willen plaatfen: immers Zy komt met de Xipbium van dezen Franfchen Schryver , /nflit. p. 363, die wy op een ander T'afereel hebben vertoont , zynde breed van bladt, op cen fteel ftaande, en dragende ecn zwarte purperach- tige bloem, zeer overeen. ACXGSEDSIGSETOEQEIASESEARUESESIAS Num. r. Lelieachtige Illyrifche Narcis. Deze bloem ftaat by den Hre. ZoerLaave voor de zelve te boek, welke by 7. B. I7, 613 voorkomt onder den naam van Lz//eacb. rige Narcis, Pancratium van Montpellier geheten, met de gedaan- te van de Zemerocallis van F'aleutyn , anders Zee- Narcis. ' Het is de grote witte lelieachtige Zee-Narcis. Morif. Hort. Oxon, Ton. IL, pag. 366, Tom. X, $. 4, fig. 2. E Num. 3i TE RERUM NATURALIUM Num. 2. — Xiphion anguflifolium , flore. ex lateritio, rubro €9' viridi , verficolare. Num. 9. Xuphiom latifolium , caule. donatum , flore atropurpurante. Tournef. Inft. p. 363. Xiphion, Porcellama diclum. 'Yournef. ibid. few Iris bul- bofa, Porcellana didia Herm. H. L. B. Tres hasce Plantas cum. Tournefortio inter Xipbia retulimus , quum novo huicce generi videantur proximé accedere: à reliquis Botanographis, Morifono, Hermanno, Dodonxo, Clufio, aliisque, Iridis bullofe nomine impertiuntur. — Admodum variz funt illarum fpecies, przcipué quoad florum pi&uram , in quà modis ineffabilibus variandi, fpe&taculo amceniffimo, lafciviens ludit natura. Cluf. Hift. Pl. L. II, c. 43» p. 272. Hzc eff, quam à rudi quadam (imilitudine. Calceolum beate. Marie appellarunt ali , nomine tamen* Num. 4. Num. 5. Elleborine prima, recentiorum. accuratiores inter Botanicos haud recepto. DECLA CBAULIE cA DL O NIA Nufm. r. Euphorbium ,. Afrum, [pinoftm , foliis latioribus , non Jfpinofis. Ita fané videtur effe nominanda hecce Planta, qua ad Ewphorbia accedit propius, quàm quidem ad Titbymalos. His tamen accenfetur in horto Beaumont: cujus eft foboles , fub nomine Tizbymali, Africa- ni, avborefcentis , [pimofi e$» foliofi, la&fefcentis , c Euphorbium fumdentis. Num. 2. Num. 5. Exhibemus folium ejusdem. Euphorbii , magnitudine [uà naturali. Ficoides , feu Ficus Aizoides , Africana , minor , multicaulis , foliis planis , flore intus rubro, extus incarnato. Herm. C. L. Num. 4. Chamecrifta Pavonis , Brafiliana , ffliquá fmgulari. Breyn. Cent. Tof 64. Num. z. Zueerdekens-kvuidt , met [malle bla- den, en bloemen van allerbande vode en groeme veraxen. Num. 3. Zweerdekens-kruidt , met. brede. bla- den , op een [feel [laande , en een zzwarte pur- geracbtige. bloem. — Zie Tournefort Iuflit. gag. 365. Zeweerdekens-kruidt , Porcellein. ge- Woent. Num. 4. Ditkruidt wordt aldus genoemt, om dat het met blaauw;en ande- re verwenals porcellein gefchildert vertoont wordt door Tourzefor? op de boven aangewezene plaats. Zy wordt de bolachtige reas, o£ Lifch genaamt van den Hre. Profeffor Zermanns in zyn Kruid- bock van den akademie-tuin te Leiden. Dezc drie planten hebben wy met Zourzefort onder de Xipbia geplaatít, nademaal zy het naaft aan dit nieuw geflacht fchynen te komen. Van de overige kruidbefchryvers , 2Morifon , Hermannus , IDodoneus , Clufits , en andere, worden zy knobbclachtige of klifterachtige Ireaffen genaamt. Hare foorten zyn zeer verichil- lende, voornamentlyk omtrent de koleuren der bloemen, waar in de natuur door onuitdrukkelyke verfcheidenheden zeer wcel- derig en fpelende, om ons cen vermakelyk gezicht te geven, bc- Ípeurt wordt, : Num. s. Nieskruidt, eevffe foort dev micu- "we keuidbefchbryvers. Het is dit foort van Nieskruidt, dat om zckere ruwe gclykeniffe door cenigen Papenfiboen, of Mariéu- o£ Onzer Frouwenfiboen ge- Num. ;. noemt wordt, hoewcl deze naam van naauwkeurige kenners niet aangenomen wordt. NOE.G E NO DLE S.S ALESERRSESBPAIS Num. z. frikaanfche Euphorbium , met. door- ven bexet , bebbende brede bladen , zonder dooruen. Deze naam fchynt aan dit gewas met recht te kunnen gege- - ven worden, terwyl het meer overecnkomt met de Ezpborbium , dan met het kruidt , genaamt ZZo/f'imelk , onder wiens geflacht het evenwel gevoegt is $n den tuin van den Hre. Beaumozt; want wy hebben het daar van daan gekregen, onder den naam van "dfrikaanfibe beefleracbtige JFolfsmmelk , suet. doornen en bladen bezet , gevende imelk en bet zap Eupborbium. Num. z. Hier vordt een bladt van het xo even gemelde Euphorbium im zyue matuurlyke grootte ccrtoont. Num. 3. Zdfrikaanfche , altydt groenende , Meine , veelfleelige «oyg , met. platte bladen en bloemen , die van. bimen vood en van buiten lyfkouleur zyu , voleeus Hermanns Cat. Lugd. Num. 4. Brafiliaanfche keine Paauswenkam , met. een enkeld. boutje , van. Breyn. Cent. I, p. 64. Num. f, L c / SER e NS 7 7, 7 I SS A ÓÀ u j I l is 7 ^ | | ATE i j | j | MALA NUM l NI ——1— Ld ^ ,. l L. * x —— À— LL 2 -: — - " o —— -—— A oW lg mpm Rm E —- EREyptertrtcoqit im —— x: e -— AE e E — ; j e. * * : : ! ^. » : , L4 ^. E ^ e d Y : SER ? ; p eS A CE LUC CERES T2106. 88A S SANE Cr SSEESCN : P AA EC UCC SC T CEN : E, 28 REESE ST SENSUS C PEL ET Sae s SISSE N GERA ; JI ENSISSSSSERS SN Y d SS — OEERI AUD SSSASCSS eee : ECCEREVY EE RN. , EERSSSS Por ^ E ESSSN ——Je— Tw. S xm * ANNE CIN mÉe um-. SMS. di A SMSRSITS e NUN ESIaMo NS I de SSMUS A A ( A E WW ! N Vx uA ^ ? | ELA N NES Eze SS QR NE, LU i Wt ur A CAMION SED CC ze a Qa s. L / 227 Eu —— ALIE Tet : PLA —L Dr EA L[——J L7 NW WI ". SS EB C 27 2777] MÀ T SE E bis: gu CORE. m uU ER AE m. : e tem CET e 7 ION RE EE-——4e 7 SERI E rA IT H ^BE.S. A: -R U' & Num. 5. — Oflus, folo Halimi , femina , II. Clufü N. 71. I9 Flos rofaceus , pentapetalus, diluté flavefcit. — Folia, Halimi aemula , longiora, incana funt. A 'Tour- nefort. Inft. 249. Heliantbemum ,. balimi folio, latiore , mucronato , vocatur. qoAVUBOUU- L^XACUSDg-B OUO X MESA: Num. r. JBidez, Ceilanica, flore luteo, Meliffe folio, Acmtella dica. -Hzcce Planta, in urbe Colombo ad vivum delineata, 8c coloribus nativis illuftrata, unà cum Planta i- pfius quadam parte , nobis transmifla duabus hisce Tabulis exhibetur. Defcriptionem , quam Chirurgus pri- marius, "fob. "facob. Bewming , addidit, hisce habe. Planta hzc Ceilanica cum floribus & radice ficcata, minutim confciffa , lagenz inditur, tumque fu- peradfaíà eà fpiritus vini quantitate, quz omnem materiam tegat , tridui fpatio in balneo Arenz , aut & radiis folaribus depofita extrahitur, tinctura limpida decantatur , hujusque, quantum vafculo Theano ca- pi poteft, matutinis & vefpertinis horis affumitur ad confortandos renes & veficam , calculique materiem mucofam per diurefin climinandam. Rurfüs Acmella tota, dum florentiffima eft, cum aquá purá per Alembicum deftillatur: deftillati li- quoris plenum vafculum Theanum ,, bis terve de die epotum, vel per fe, vel & fpiritus vini pauxillo ad- mifto, non folüm fabulum pituitofum expellit, fed ipfum etiam jam formatum calculum confiingit ,' & per urinam evacuat : praterquàm Que & continuatus tam hujus e ftillatitie, quàm prioris Tin&u- rx ufüs dolores Nephriticos miró deliniat. Nec & ejusdem aqua fpirituofa cum fpiritu vini parata con- temnendi eft ufus , fi, quantum cochleari capi poteft, per vices affumitur. Alterum adjecit teftimonium haud inexpertus Chirurgus urbis Colonbo , nomine fob. Pieterfe Maas. Hoc tale eft. . : Acmella decenter ficcata, tum in pulverem redacta, a granis XX ad XXX; cum füpradictà aquá exhibita, aut & cjusdem unà cum radice & floribus probé ficcatz , tenuiter confciflz: , infufum in aquá fervente, inftar Thex, ufurpatum, pulcherrimum eft iudoriferum & anodynum, tenacem pituitam , ob- flructionum caufam, *attenuat, Calcarias, Tartareas, & calculofas concrediones in renibus, yeficá u- rinarià & ureteribus refolvit, dum fpeciem quandam effervefcentiz cum iis concitat, quà harum particu- le à fe mutuo feparantur. Optimo cum fücceffu tam. herbá Acmellz, En floribus ejus & radicibus, tum & parato inde extracto & fale ufus fum in Nephritide à calculo, Lithigfi, ut & in Pleuritide , Coli- cà, febribus, aliisque id genus morbis. Num. 2. Ad Tabule complementum binas adjecimus concinnas Serpentulas, pulcherrimà pictas, ex Infulà Ceilon quoque transmiffs: tum. & par Papilionum , ae fores hujus Plante; exfugendi inde mellis gratiá, infe&antur, prout in fecuturo noftro libro de Papilionibus amplius patebit. Num. $. Ciffus-wyfje , met bladen ean. Zee- gorcellein , zynde de t«xede van Clufius; inb De bloem gelykt die van rozen, zynde ligt gecl, en in vyf blocmblaadjes gefcheiden. De bladen komen met die van 't Zecporcellein overeen, zyn- delang en grys. '"Fournefort, /zflit. 249, noemt deze plant de Zonmnebloem , set bladen van Zeeporcellein , maar breder , en als een de- gez fcberp toe lopende. SSISPASNGSDEERSITSTASESESGRSESE D. Num. r. Ceilenfcbe plant Akmella. Dit Ceilonfche plantgewas is ons naar 't leven in koleuren, ' op Colombo getekent, nevens ecn gedeclte van 't kruidt zelve, toegezonden, zo als het hier in twee Taferelen vertoont wordt , met de befchryving van dien, door den opper-Chirurgyn Johan Jakob Beuning gemaakt. NNamentlyk, dit Ceilonfche kruidt , droog gemaakt, met de bloem en wortel; daar na klein gefne- den, en in cen vlefch gedaan, met zo veel brandewyn daat op gcgoten, dat het wel bedckt is; dan drie dagen in warm zandt, of in de hete zon uitgetrokken ; verder klaaratgegoten, verfterkt, als men 'er 's morgens en 'savonds een T'heekopje vol van drinkt, de nieren en de blaas, en docdt het graveclige flym fterk door het wateren,afdryven. "Ten twede, dit kruidt, in zyn gehecl met wortelen en bloc- TABULA men, als het in zyn befte fleur is, met fchoon vars water fer f- lembicum gedifteleert, twee of drie malen daags cen T'heekopje vol van gedronken, of met éen weinig Dr MUR vermengt , dryft niet alleen de graveclige flym ,' maar zelfs den fteen ar, doedt den zelven vetbryfelen, en door de pis afdryven, en ver- zacht de pyn of fmerten der nieren als het , met het te voren ge- melde, by vervolg gebruikt wordt. Met brandewyn gediite- leert, en zomwylen cen lepel vol daar van génomen, is mede zcer dienftig. ! noms bericht, daar by gevoegt door Jan Pieterffe Maas, welervaren Chirurgyn der ftadt Colombo, getuigt het volgen- de van het Ceilonfche kruidt Akmella. Namentlyk, dit kruidt, gedroogt zo als het behoort, dan gepulverifeert, en twintig tot dertig grein met het bovengemelde water ingegeven , of het kruidt met de bloem en wortelen, droog zynde, kort géfneden, en met gckookt water getrokken, gelyk men de 'T'hee trekt, is byzonder zweetdryvend en pyn verzachtende; verdunt alle taaie ]ymachtige verftopping; loft op alle kalkachtige, "'artrifche en fteenachtige delen, gelyk als in de nieren, in de blaze, of in de pisvaatjes; brengt de zelve gelyk tot een cfferfeffentie en oplof- finge der zelve delen, als mede de pis. Ik heb "t kruidt Akmcl- la, nevens des zelfs bloemen, wortels , als mede het extra&t en "t zout van dien, met goed gevolg gebruikt voor 't gravecl en de nieren-fteen, insgelyks in de pleuris; "t kolyk, koortíen, cn an- dere diergelyke ziektens. Num. 2. Om het "Tafereel vol te maken hebben wy twee kleine fierlyke flangetjes daar laten op fnyden, die ons mede van Ceilon zyn toegezonden , zynde zcer ffaai , en fchoon geko- leurt ; als. mede twee papilioenen, die op de bloemen van dit kruidt aazen, en'er de honing uit halen. Wy zullen "er in 't vervolg van de papiliocnen handclende breder van fprcken. Ez ELFDE 20 RERUM NATURALIUM IOACBGU.L oA UOYXoD.auB C wa Num. r. Acmella, Ceilanica ,' altera. Hzc eadem illa eft, quam Tabula prior exhibuit, nifi quod latius expanfa, caules craffiores, & radi- ces magis difperfas gerat. A Ceilanenfibus quoque Chryfantbemi , Meliffe folio, nomine infignitur: di- ves eft & foliorum , & florum , qui longis innixi S ancaf ex apice caulium ortis , calicibus fuccini , fla- vefcentes , fragorum luteorum zmuli , poftquam defloruére , pappum formant , & plurima exigua , oblon- ga, plana femina. — Folia partim faturaté viridia, partim ex diluté flavo variegata, admodum confpicuis perreptata nervis, Mceliffe folia referunt. — Cormelius de Bru, ltinerar. p. 356 Tomi I, narrat, infulam Ceilon varias proferre herbas falubres, medicamentofas , precipué vero Plantam Hakmellam ab incolis ita dictam. — Siugalefe perhibent, filicem folio Acmelle involutum, tumque unà cum hoc in ore detentum , hujus adminiculante calore, per vim folii diffringi; ita ut & fuccus aut decoctum foliorum -affüm- tum Nephritidi caleulofe mederi putetur.. Societas Indie Orientalis herbam. hanc cum potu Arak, aut fpiritu vini curat deftillari, tumque primis claffis Chirurgis tradi, ut medicaminis loco inferviat iis, quos in itinere vel Lithiafis , aut & alia fanguinis vitia afflixerint. Num. e. Binz quoque hz Serpentulz , Ceilanicz , pulcherrimé circulatz , &: tenuibus Íquamulis obfi- tz funt, modo quzvis fingulari; tum alii etiam gemini Papiliones, haud inconcinné picti, hic exhiben- tür. TCOAS BUND. A.D SUDO, ND AE QCONI NIRE TN Num. r. Hyacintho affnis , Africana, tuberofa , €9' bulbofas caule elegantiffiie maculatos foliis Colcbici latiffrnis s floribus coccineis , bexapetalis , umbellatis. Hort. Beaum. "Amabiliffimz pulchritudinis Planta hzcce radice Num. ;. nutritur tuberofà & bulbofi, minutas ex ambitu fuo inferno emittente fibrulas, fucco nutritio:à terrá imbibendo infervientes? Ere&tás inde caulis affurgit, qui viridi fuffe&us colore, fpadiceis infuper maculis quamplurimis denfé variegatur; ita tamen , ut, quo accedit propius florigero fuo capitello, eó fufcedini fubjacens viriditas ma- gis pelluceat, intemerata demüm emicans,. ubi jamjam in flores ille explicatur. — Caterum per intervalla vaginis cingitur foliaceis , quz expanduntur in folia latiffima , letà virentia, Colchici zmula. " Num. 2. Flofculi, lit: A, monopetali, tubulati, in fex fegmenta , extrorfum flexa, longiufcula di- vifi, pigmento coccino, jucundiffimo, tin&i, ftaminibus fex, & piftillo medio, ejusdem coloris, lon- giflimis, prediti, in umbellam congeruntur,. vifa gratiffimam , amoeniffimam.. Num. 4. 1535328 JD).Jd. 3p JA ESESROEME [o ne byzondere wyze; nevens nog twce papilioenen, mede fierlyk getekent. Num. i. Zfnder fort «am de Ceilonfche plant TW AAWLEIDE.TAFEREEI Akmella. : Num. x. — Zffrikaam[zb gewafch , meefl maar. de Hya- D: is de zclve esl i plant Z£ella , die in het voorgaande cinth gelykende , knobbel- en bolachtig nau wortel , met "T'aferecl is vertoont , behalven dat deze breder uitgezet, dikker j í van fteel, en met meerder wortelen verfpreid is. Zy wordt op Mikrut Bp: ge[pibelden jn ecl, en zeer brede bla- Ceilon ook Cbryfantbemum ,' Melifre folia, genoemt. Zy is zecr den, gelyk die «van. Colchicum , zyude de bloemen bladryk , als mede vol bloemen, die met lange fteclen uit hoog: vood , zesdeelig ,€n «ecl byeen vergadert. 