title: De nieuwste verbeteringen van het mikroskoop en zijn gebruik, sedert 1850
creator: Harting Pieter, 1812-1885 | Royal College of Physicians of Edinburgh
text: Deze scbuifpasser bestaat (z. fig. 38 A pl. II , balve groolte) uit Iwee deelen, namelijk uit eene plaltc geelkoperen staaf abcd en het daarover heen glijdend raam eghf. Door eene aan de ondervlakte geplaalsle vecr (ik in B), die een decl uit- maakt van het kruisvormige sluk ilkm^ dat door twee schroeven met het raam verbonden is, alsmede door eene andere zijdelingsche (n in A en B), die in eene slcuf van het sluk eg past, wordt dit raam legen de staaf aangedrukt. Aan het eene eiude van de staaf en desgelijks aan het daar- aan beanlwoordend gedeelte van het raam bevindt zich een naar regis (2) gekeerd, loodregt daarop bevesligd slalen aan- (1) Uber die mechanischo Bestimmung dos Fldclieninhalts der stati- schen Jllomente elc. SchaiThausen 1356. Ook bcschreven in A. Fick’s Medizinische Pliysik, Braunschweig 1856 p, 464. (2) Door eene vergissing van den graveur zijn de stalen spitsen naar links gekeerd afgebeeld. Deze rigting is goed, wanneer de passer in de regterliand wordt gehouden , niaar wanneer men , gelijk de meesten doen , inct het regter oog door het mikroskoop ziet , dan nioet nien , hij het dubbelzien, den passer in de linker hand houden en derhalve met de spitscn naar het mikroskoop , dat is naar regts toegekeerd. Des verkiezende zoude do passer echtcr ook aan de tegenovcrgesteldo zijde nog van twee spitscn kunnen voorziun wordcn, 9* 152 TOESTEUEN TOT METEN EN TEEKENEN. zelsIukfA, op cn eq)^ beide in zcer spitse punten cindigon- dc , en, daar beiden volkomen vlak aan de naar elkandcr loegekeerde zijdcn zijn, kunnen zij onderling in onmiddellijkc aanraking gebragt worden. Deze aanzelstukken zijn (bij r en s) benedenwaarts gebogen , onder ecnen hoek van omslreeks 1 45° , zooilat zij zich , van ter zijde gezien , verloonen ais in C. Daardoor kan naen geraakkelijk de spitsen over een piat vlak bewegen, vvanneer de hand , die het werkiuig houdt, op de lafel rust Op het verbindingssluk gh is nog een ander stnk koper bevestigd , dat eenigzins uitgehold en van eenige grocven voorzien is, om daarin het voorste lid des duims te bouden, die daardoor geuoegzaain gesteund wordt om het raara gemakkelijk heen en weder te schuiven over de staaf, die men met de andere vingers omvat. Langs de eene zijde der staaf is eene verdeeling inge- sneden van centimeters en millimeters, lerwijl een nonius bij tu gelegenheid geeft om 50'*° deolen van den millimeter aftelezen, Aan de tegenovergestelde zijde kan nog eene tweede verdeeling in duimen en lijnen worden aangebragt, met eenen nonius bij rx. Deze verdeelingen zijn zoo ingerigt, dat wanneer de beide slalen aanzelstukken tegen elkander aan liggen, en derhalve ook de spitsen elkander raken, de nonius 0 aanwijst. Behalve voor mikrometrische doeleinden is zulk een sebuif- passer ook een zeer gescbikt werkiuig tot het doen van ve- lerlei andere melingcn , zooals b. v. tot het naauwkeurig bepalen van de dikte der dekplaatjes, enzv. 35. Welcker (1) heeft eene mikrometrische methode (1) Zeilsclirift /iir ratiotmclle Medicin X E. 1. MlKUOillETEa VAN WELCKER. 1 55 beschrcven, welkc , hoewel nict geheel nieuw, loch vcibele- ringeii beval, waardoor zij in de locpassing bruikbaarder is gewoiden. Zijuc inikromelrische iiirigling is namelijk in beginsel de- zclfde, die reeds voor velejaren door Brewsler (1) in zijncn Totatory micrometer loith points werd aangewcnd en ler zijner plaatse door mij vermeld is {Het Milcroslcoop III bl. 438). Brewsler, plaalste Iwee zeer fijne spils toeloopende naald- jes in het brandpunl van hei oogglas, nabij den rand van bel geziglsveld. Een dezer naaldjes is onbewegelijk , hei an- dere draait levens rael eenen verdeelden cirkel rond. Bij de meling wordl dii laalslc zoodanig gedraaid, dat de ran- den van bel beeld lusschen de beide spitsen begrepen scbijnen, en nu, inct bebulp van een nonius, de grooUe van den boog afgelezen, welks vvaarde gclijk is aan den door- ineler van bel beeld. In eene vooraf berekendc lafei wordl dan dc warc grooltc gevonden. In den Welckcrschen mikromeler onlbreekl bet cene vaslc puni, dat trouvvens des noods ook gemist kan worden, en dc bevvegelijke spils wordl vervangen door bet kruisings- punt van iwee spinwebdraden AB en CD (fig. 38 pl. I),die dwars over bet diaphragma van het oculair zijn gelegd (3). (1) IVew Jnstrurnents p. 55 en 73. (2) Welcker heeft later [Veber Av/beivahrung viikroskopischer Ob- jecte 3. 31) eene eenvoudige methode niedegedeeld om in dergelijke ge- vallen de allijd eenigzins moeijelijk te beveiitigcn spinwebdraden in het oculair door andere te vervangen. Ilij brengt namelijk op de twee plaatsen van den rand des diaphragma’$ , waartusschen de draad moet uitgespannen zijn, een droppel canadabalsem , stcekt nu den knop eener speld in een dezer droppels en trekt dan een draad, die naar do tegenovergestelde zijdo wordt lieen gevoerd. Dit eenvoudige hulpniiddel kan werkelijk in velege- vallen nuttig zijn. Bij cenige ocfening en bij de aanwcnding van canada- balsein van gepaste consistenlic , kan men ahius werkelijk zeer bruikbare , gelijkmalig dunne dradeii trekkcn. 154 TOESTELLEN TOT METEN EN TEEKENEN, Tot het metcn van dcn doorloopen Iiock dicnt cen koperen plaat, in de gcdaanle van cen cirkelseclor (fig, 2G pl, I), die ecnc in gradcn vcrdeelde schaal heeft. Dczc koperen plaat is verbonden met de mikroskoopbuis. Een lange wijzer, die aan het oculair is vastgehecht, glijdt langs de vcrdceling, wanneer de oculairbuis wordl rondgedraaid, Bij bet gebruik van dezen mikroineter moct vooraf, even ais bij vele andere soortgelijke werktuigen , cerst de waarde der afdeelingen van de schaal gevonden worden door ver- gelijkiug met die van eene bekende maat, b. v. van eenen glasmikrometer , op de wijze voorgesteld in fig. 28 , waar de spinwebdraden in twee op elkander volgende stellingen, AB, CD en ab^ cd^ zijn aangeduid , vvelke zij aannemen, wan- neer zicb het Iruisingspunt van deu eenen rand cener af- deeling naar den volgenden beweegt. Heeft men eenmaal met de noodige naauwkeurigheid den boog leeren kennen , Avelke beantvvoordt aan de lengle van de aldus doorloopen koorde, dan kan men gemakkelijk de lengte van elke andere koorde , die beantvvoordt aan eenen anderen boog vinden , daar de koorde van elkcn boog gelijk is aan tweemaal den sinus van den halven boog. Op die wijze kan men dus door eene kleine berekening, — welke hier voor dcn slechls eenigzins in de wiskunde bedreven lezer wel niet nader zal beboeven le worden uileeugezet, — ook den doormeler van clk te meten voorwerp vinden , welke gelijk is aan de koorde van den boog, zooals zulks in fig. 27 door MN is voorgesteld, waar de geslippelde lijn den cirkcl aanwijst, dien het puni M doorloopt. ludicn bet gelieele mikroskoop de noodige vaslbcid heeft, zoodat door het ronddraaijen van bet oculair de plaals van bet voorwerp iu het gczigtsvcld gcencrlci verandering onder* MIKaOMETEK VAN WELCttUn , VAN HODGSON. 155 gaat, clan laat zich niet bctwljfelen , of meii kan volgcns dczc methode vrij naauwkeurige metingen verrigten. Echlcr is daaria ceiic bron van foulen, die wij niet over hei hoofd inogen zien. De doormeter van het te meten voorwerp moet namelijk altijd jiiist in de rigtlng van de koorde des kleinen cirkels gelegcn zijn en, hoewel men het voorwerp vvel ten naastenbij op het oog in die rigling brengen kan, zoo is er toch geen zeker merkleeken daarvoor. Uit dit oogpunt, maar ook uit boofde van de grootcre cen- voudigheid der berekening, verdient de door Ilodgson (1) in den Welckerschen mikrometer geraaakte wijziging aan- beveling. Hodgson vervangt namelijk den cirkelseclor met de in graden verdeelde schaal, door oene reglhoekige plaat (z. fig. 29 pl. 1), vvaarop cene evenwijdig met de eene reglhoeks- zijde loopende verdeelde maat is aangebragt. De wijzer moet zoo lang zijn ais de hypolhcnuse. Bij het gebruik dezer in- rigling is het nu niet de koorde maar de tangens die gemeten wordt, cn, wanneer de kleinere spinwcbdraad de grootere , die juist in de middellijn gelegen is, reglhoekig krnist, dan wijst de ecrsle de rigling van den tangens aan cn derhalve ook de juistc plaals van het voorwerp. Indien dan de lenglc van de straal des kleinen cirkels, beschreven door omwentc- ling van het punt M en hare verhouding tot den afsland van het middelpunt des gezigtvclds tot aan het naaslbij zijnde punt der schaal bckcnd zijn , dan wordt de gezochle door- melcr gevonden door eenen eenvoiidigen reget van drieen, gclijk btijkl uit fig. 50 pl. I, waarin MN liet voorwerp is, aan welks randen zich de spinwcbdraad beurlclings in AB (1) Quart, Journ, 1056 Apiil. XV p. 211. 13G TOESTELLEN TOT METEN EN TEEKENEN. cn in ab bevondcn hccft. De drichockcn EOF en MON gclijkvorraig zijnde, staat EO : MO n EF : MN. Ilceft inen diis eerst de ware lengle van dc slraal M 0 , dat is van de halve middellijn gevonden , — door een glasmikromcler ais voorwerp le bezigcn en het oculair cene halve omwenteling le doen ondergaan, waardoor het punt M beurlelings aan het eene en aan het andere uiteinde van dc middellijn koral, lietgeen men daaraan herkent , dat de spinwebdraad CD evenwijdig is met de streepjes der verdeeling, — dan heeftmen vervolgens nog slechls de lengle van OE te kennon , om dadelijk de groolte te weten der voorvverpen , die, gelegen in de lijn MD, door de beenen van den hoek EOF om- spannen worden. Is b. v. EO honderd maal lauger dan MO, dan zal de doonneter van het voorwerp yJo hedragen van de door den wijzer op de verdeelde schaal aangewezen maat. Dij slerker vergrootiugen , wanneer de lengle van MO slechls een klein hrcukdeel cens milliineters [vvordl, kau de stiaal liglelijk duizend maal in EO begrcpen zijn, zonder dat de reglhoekige plaal eene huitensporige grootte verkrijgl, cu dan beanlwoordt h. v. elke millimeler der schaal aan mil' Jirneler bij de mcling, terwijl men nog kleinere deelen schat- ten kan. Deze veihoudiug lusschen de deelen van de lijn MD en die van de schaal laat zich ook nog op eeuen meer regt- slreekschen vvcg voor de verschillende vergrootiugen bcpalen , door namelijk eenen glasmikroraeler zoodauig op de voor- werplafel le leggen, dat zijn heeld in de lijn MD valt. Men kan dan onderzoeken welkc afdeelingen der schaal, bij liet rondhcwegen van het oculair met den wijzer, aan he- paalde ardccliiigcn des glasmikromelcrs hcanlwoorden. Deze handelwijze liccff boven dic van Ilodgson ook nog dit TOESTELLEN TOT METEN EN TEEKENEN. 137 vooruit, dal mcn zich daardoor onafhankelijk kan maken vaii de fout, die hei gevolg is van de mogelijke cxcenlriciteil van hct punt 0. Teekeut inen namelijk de aldus verkregen uit- komslcn in ecne lafcl op, dan kan deze voor alie volgende inclingen dienen, Het spreekt overigens van zelf, dat bij deze bcpalingen alie die voorzorgen moelen in acht genomen wor- den, welke voor bct gebruik van glasmikromelers ais stan- daardmaten in bet algerneen gelden, en elders uilvoerig door mij besproken zijn [Het Milcrosicoop II bl. 290 en verv.). Hier ler plaatse kunnen wij nog aanslippen, dat Welc- ker (1) ook eenen glasmikromeler vervaardigd beeft, die bopaaldelijk gescbikt is voor bet lellen van voorwerpen in bet gcziglsvcld. Het is een plaatje van Ii duim lengle en 1 duiin brccdle, waarop overdvvars 51 strecpjes getrokken zijn jnel tusscbcnruimlen van 0,25 Par. lijn, loodrcgt doorkruist door 241 andere, zoodat de raikrometer dus in zeer lang- werpige zeshoekjes verdeeld is. HiJ boudt dien vorm voor beler dan die van vierkanle ruiljes, iets dat nog zoude kun- nen belwijfeld wordeu. Daarentegcn verdient zijn denkbeeld oin, voor bet gemak der telliug , zulk eene verdeeling, door liglelijk met eenen diamant te maken leekens, te nommeren, allezins goedkeuring. Deze teekens beslaan allcen uit slreep- jes van tvveederlei lengle en Ivveederlei onderlingen afsland, zij zijn: l (1), I I (2), I I 1 (5), 1 I M (4), 11 (S), |l I I I (8), I (10), 11 II (14), II (20), III (30) en2v. Ook Hodgson beeft een denkbeeld aangegeven, dat welligl zal kunnen lijden tot bet daarslellen van merkclijk goedkoopere mikrometers, die de glasmikromelers ais slan- daardmalen kunnen vervangen. (1) Poiyt. Journal CXXX s. 267. 138 TOESTELLEN TOT METEN EN TEEKENEN. Hij vervaardigde namelijk mikromclers van collodium. Dit deed hij op Iwecderlei wijze : voorecrst door op eenen glas- mikromeler eeu laagje collodium le brcngen , dat zich , na de verdaraping des elhers , geraakkclijk laat afliglcn, waardoor hij van de verdeelingen ais hei ware cen afgietsel verkreeg, dat nu even ais een gewoon voorwcrp tusschen twee glas- plaatjes beslolen kan worden (1). In de Ivveedc plaals bezigde hij de pholographie , om op zeer verkleinden maalslaf een beeld te vormen van eene ver- deelde maat. Wauneer men in het oog houdt, dat photo- graphische afbeeldingen op collodium van zoo groole scherpte kuunen vervaardigd worden , dat zij eene tamelijk sterke ver- grooting verdragen , dan laat zich begrijpen , dat men langs dien weg mikrometrische verdeelingen kan verkrijgen , die zeer wel diegene, welke met een verdeelwerktuig gemaakt zijn, kunnen vervangen om ais oculair-mikrometers gebruikt te worden. 34. Het gebruik der photographie , ais middel om af- beeldingen van mikroskopische voorwerpen te verkrijgen , is in de laatsle jaren algemeener geworden, vooral nadat de daguerrolypie en de photographie op papier plaats hebben gemaakt voor de aanwending van glas met collodium , eiwit of gelatina bekleed. Inzonderheid het eersle der drie laatst (1) Quart. Journ. 1856 XV. p. 240. Wij moeten hier echter bijvoegen , dat drie jaren vroeger Gorham (Quart. Journ, 1853 II p. 84) reeds het collodium gebruikt heeft , om zulk soort van afgietsels te maken van ver- scbillendc midroskopische voorwerpen. Hij bezigde daartoe collodium , dat met rood sandclliout zwak gekleurd was en strcek dit met een penseel vier of vijf maal oyer de oppervlakte van bet voorwcrp. Bij bet onderzoek van mineralcn , van schelpen , polyparien , de oppcrbuid van planten , die van gelcde diercn , het hoornYlics buancr oogon cnzr. ^ kan dit bulpmiddd indcrdaad goed te sfade komen. MIKROSKOPISCIIE PUOTOCnAPHlEGiN. 150 genoemde sloffcn is daarloe met het beste gcvolg aangewend. Te Weenen zijn mikroskopische pliotograpbieen vervaardigd aan de slaatsdrukkerij , die onder bestuur van Au er staat. Iii dezelfde slad bebben ook Pohl en Weselsky (1) zicli daarmede onledig gehouden , terwijl reeds vroeger Maijcr le Fraukfort zulke photograpbieen vervaardigde , dic ais fraaj geroerad worden. Te Parijs bood onlangs Bertsch (2) er eenige aan de Fransche Akademic aan. Ook Nachet heeft, Yolgens eene mondclinge mcdedeeling, mikroskopiscbe pho- tograpbieen met gocd gevolg vervaardigd. Desgelijks D u- bosq, die dezelve vervolgens vveder bezigde ais voorvverpcn, ora daarvan, door middel van een pbotoelektrisch mikroskoop , een nog slerker vergroot beeld op een scherm te werpen. De lalrijksle beoefenaars vond echler de mikroskopiscbe pho- tographic in Engeland. Hodgson (3), Delvcs (4), Kings- ley (3), Shadbolt (6), Huxley (7) en Wcnhara (8) gaven van de uitkomsteu hunner ten dcelc goed geslaagde proefnemingen openlijk verslag en eene raeer of minder uit- voerige beschrijving der door hen daarbij gevoigde handelwijzen- Daar cchtcr de middelen ora photograpliische afbecidingen van mikroskopiscbe voorwerpen daarteslellen in de hoofdzaak volkoraen dezelfde zijn ais die, welke bij de photographie in (1) Sitzungslerichte der Kais. Akad. 1857 XXIIl II. 1. p. 317. (2) Compt. rendus 1857 XLIV p. 213. Door Bertsch Ycrvaarcligde mikroskopisclic pliotographieen zijn legcnwoordig in den handel. Ik iicb er een paar van gezien , die indcrdaad zeer goed warcn. (3) Quart. Journ. 1853 II p. 147. (4) Quart, Journ. 1853 III , Transact, p. 57. (5) Phiios. Magasine f 1853 Junc , p. 481. (G) Quart. Journ. 1858 III. p. 165. (7) Ibid. p. 178 , en IV , p. 305. (8) Quart, Journ. 1855 X, Transaot. p. 1. 'I '10 MIKROSKOPISCIIE ' PIIOTOGRAPIIIECN. het algemeen worden gebezigd , zoo meen ik raij te raogen vcrgenocgcn met den lezer daaromtrent te verwijzen naar de werken , die hieraan opzettelijk gevvijd zijn , en zal mij hier allccn bepalen bij oene beknopte bescbouwing van dat- gene , wat aan de mikroskopische photograpbie eigendom- uielijk is. De meesien der bovengenoemden hebben alleen zonliebt ter verlichting der voorvverpen doeltreffend gevonden. Daarmede kan binnen weinige seconden op geiodeerd collodium een voldoende indruk verkregen worden. Shadbolt heeft ech- ter ook het licht eeuer caraphinelamp gebruikt en zegt daarmede binnen een tot tien minuten een voldoend beeld verkregen te bebben. Aan Wenbam gelukte zulks echter niet. Beter voldeden dezen brandende phosphorus, brand- dende zinkspaanders of eene reeks van elcktrische vonkcn door zelfontlading eener groole leidscbe flcsch, minder goed het bydro-oxygeenlicht op kalk. Ten slotte ecbter zegt bij dal er geen licht bekend is, dat in dit opzigt bet zonliclit evenaart. Nachet bevond echler , dat het elektrisch licht tusschen koolspitsen zeer wel aan het oogmerk voldoet. Wat de verdere optische inrigting betreft , zoo hebben sommigen de voorkeur gegeven aan het gewone zonmikros- koop met aplanatische lenzenstelsels , en het beeld in een duister gemaakt verlrek op een tot tien voelcn afstands op- gevangen ; anderen daarentegen hebben in de gewone , tot pholographische doeleinden bestemde donkere kamer de lens verwisseld met een objectiefslelsel en eene daarvoor geplaatste voorwerplafel en vcrlichlingstoestel ; nog anderen hebben tot vorming van het beeld aan een geheel zamengesteld mi- kroskoop de voorkeur gegeven , hetzij dal het loodregt of horizonlaal geplaalst wordt of wel , door. een rcglhoekig MIKUOSKOPISCIIE PnOTOGUAPlUEeN. Ul glazeu prisma in de mikroskoopbuis , beide standen vereenigd worden. Deze verschillen in de aanvvending van den ver- groolenden loestel zijn echler van weinig belang. Van meer gewigt is het, dat men bedacht zij op de oni- standigheid , dat het brandpunt der zoogenaamde actinisclie of chemische stralen niet zaraenvalt met dat der eigenlijke lichtstralen , zoodat het scherpe photographische beeld op eenen iets verderen afstand ontslaat dan het op een mat glas opgevangen lichlbeeld, Hierbij komt , dat alie aplana- tische lenzenstelsels oververbeterd zijn , maar natuuiiijk alleen voor de eigenlijke lichtstralen , terwijl bovendien de graad van oververbetering verschillend is in de onderscheidene len- zenstelsels , zelfs in die welke afkomstig zijn uit dezelfde werkplaals. In bet algeraeen is het verschil in de plaals der beide brandpunten het grootst bij de zwaksle lenzen- stelsels. Zoo vond Shadbolt, dat een objectief van Smith & Beck van 1| duim brandpuntsafstaud d. verder van het voorwerp moest gebragt worden; voor een ander van | d. brandpuntsafstand bedroeg het verschil d. ; voor een van d. brandpuntsafstand d. Bij sterker objectieven wordt de afstand tusschen beide brandpunten zoo gering , dat het verschil weinig of geen iuvloed meer uitoefent. Men kan op drieerlei wijzen daaraan , wanneer het noodig is, te geraoet komen : 1° door verandering te brengen in de plaats waar het beeld opgevangen wordt ; 2° door vcr- andering in den afstand van het voorwerp tot aan het ob- jectief ; 3° door v66r het objectief cene gevvone biconvexo glazen lens van gcringe kromming te stellen, waardoor de oververbetering van het eerste in onderverbetering wordt veranderd. Deze laatste handelwijze is van Wenham. De tweede verdient de voorkeur boven de eerste , omdat zy MIICaOSKOPlSCHE POTlIOGnAPHIEGN. U2 gcmakkelijk uitvoerbaar is raot de scbrocf voor fijne inslel- ling , mits de knop voorzien zij van eene verdeeling , waardoor zij ais fociraeter diencn kan, Zij derhalve, die met de objeclieven van hun mikroskoop photographieen wenschen daartestellen , behooren eerst door eenige voorloopige proefnemingen te onderzoeken hoe groot het verschil tusschen de beide brandpuntsafstanden is. Dit eenmaal gevonden zijnde , moet dan het objectief, wanneer het beeld zicb op het malte glas scherp vertoont , telkens nog zooveel verder van het voorwerp gebragt worden , of , bij aanweuding van de methode van Wenham, er dan de biconvcxe lens voor geschroefd worden, die gebleken is voor het oogmerk voldoende te zijn. Wordt in plaats van enkelc objecUefstelsels een geheel za- mengesteld mikroskoop aangewend , dan wordt de overver- betering van het objectief door het oculair in meerderen of minderen graad opgeheven of zeifs in onderverbetering overgevoerd. Ook hier kunuen derhalve alleen weder voor- loopige proefnemingen beslissen, welke vcrandering er geraaakt moet worden in den afstand tusschen het voorwerp en het objectief, ora cen zoo scherp mogelijk photographisch beeld te erlangen. Wal de vraag aanbelangt; wclk nut men van pboto- graphischc afbeeldigen van mikroskopische voorwerpcn mag verwachten , zoo laat zicli dezc uit tweederlei standpunt beaotwoorden. Dat zulke afbeeldingen het leekenen van mikroskopische voorwcrpen geheel overbodig zoudcn maken , is geenszins aanlenemcn, Eene goede mikroskopische teekening is het resultaat niet van eene enkele maar van vele opvolgende waar- ncmingen, Eene slaafsche navolging van alles wat men in MIKUOSKOnSCIIE PIlOTOGRAPIIlEeN. 145 het geziglsveld ziet zoude slechts dienen tot verwarring van den indruk. Hij , die zulk eene teekening vervaardigt , be- hoort aan dengenen , die haar beziet , de moeite te besparen om het waargenomen beeld te onlcijferen , vooral omdat deze niet meer in de gelegenheid is, door eene verandering in den afstand van het voorwerp, door beweging daarvan in het gezigtsveld cnzv. , zich eene juiste voorstclling te vcr- schaflen van de beteekenis der onderscheidene streepjes , vlekjes, schaduwen en heldere plaatsen, die het beeld in zijn geheel zamenstellen. Een teekenaar, die tevens mikrosko- pisch waarnemer is , zal zich b. v. wel wachlen om al de stofdeelljes of andere aan het voorwerp der vvaarneming vreemde ligchaampjes, die zich toevalliger wijze tevens in het gezigtsveld vertoonen , in zijne teekening opteneraen ; hij zal dikwerf duidelijkheidshalve deelen van het voorwerp , die iets lager of hooger gelegen zijn dan andere en zich daarom niet op hetzelfde oogenblik scherp vertoonen , toch met scherpe randen teekenen , om de ligchamelijkheid in zijne afbeelding terug te geven. In eene photographie is het geheel anders. Door overmaat van getrouwheid bespaart zij aan haren beschouwer niets , zelfs niet het kleinste stipjc of krasje in het glasplaalje, waarop het voorwerp ligt. Zij stelt bovendien slechts een cnkel vlak scherp daar, terwijl alie gedeelten , die zich in een ander vlak bevinden , nog wel eenen indruk maken , maar zich in de afbeelding met min of meer nevelachtige omtrekkcn vertoonen. Het is trouwens uit de op bl. 101 medegedeelde metingen gebleken, hoe gering de werkelijke diepte van het geziglsveld in het mikroskoop is. Wenham hceft, wel is waar , daaraan gc- tracht te gomoet te komen , door het photographische beeld bij gedccllcn te docn onlslaan , waartoe hij eene kaart op 144 RIIKHOSKOPISCHE PHOTOGIlAPIlIEeN. den weg der stralcn houdt en zoo opvolgend het eene ge- deelte van het voorwerp voor en het andere na zich doet afbeelden, maar het is duidelijk, dat dit hulpmiddel slechts in eenige zeer weinige gevallen van wezeniijke dienst kan zijn , daar het gehcel ongenoegzaain is , wauneer men een weefsel wil photographeren , dat uit verschillende lagen be- staat, die door elkander heenschemercn. Men mag derhalve veilig beweren , dat de photographie niminer het teekenen zal overbodig maken. Doch ais hulpmiddel tot het verkrij- gen van juiste afbeeldingen is zij daarentegen uitnemend geschikt en overtreft ais zoodanig verre alie andere dergelij- ke, zooals de verschillende soorlen van camerae lucidae. Bovendicn heelt zij nog eene tweede en gewiglige betee- kenis. De geheele mikroskopische waarneming bij doorvallend licht berust op het al of niet doorlaten van de lichtstralcn , hetzij dan dat deze geabsorbeerd , teruggekaatst of gebroken en zoo buiten het gezigtsveld gevvorpen worden. Het ont- slaan van photographische beelden van doorschijnende voor- werpen is mede het gevolg van het al of niet doorlaten van lichlstralen , maar niet enkel van die , welke , bij bet gewone zien , het netvliesbeeld in het oog vormen , maar bovenal van de slerker breekbare stralen , die voor het oog onwaarneem- baar zijn. Van daar dat beide beelden, het gczigtsbeeld en het photographisch beeld , niet noodzakelijk idcntisch behoeven te zijn , en dat gevolgelijk het laalste sommige bijzonderhedcn van het maaksel des voorwcrps hetzij duidelijker of minder duidelijk kan vertoonen, dan wanneer men hetzeifde voorwerp ecnvoudig door het mikroskoop ziet. Een paar waarncmingen aan W e n h a m onllcend zullen het hier door mij bcdoelde duidelijk maken. Ilct geluktc hem eene photographische afbeelding te vcrkrijgen van Pleurosigma angulatum , bij MIKUOSKOPISCIIE PlIOTOGllAPHlEeN. 14S de iudcrdaad geweldige vergrooting van vijflienduizend maal in doorraeter (1). Daarin vertoonen zicli de leekeningen aan de oppervlakle der schaal volkomen zwart en veel dui- delijker dan men ooit bopen mag deze door het zameugesteld mikroskoop le zien. Daarentegen gaf een klein rood gekleurd insekt , waarin bij doorvallend licht bet uitgebreide tracbeen- stelsel goed ziglbaar was , slecbls een gebeel gelijkinatig zwart gekleurd beeld. De vervaardiging van mikroskopiscbe pbotograpbieen kan derbalve in sommige gevallen een niet onbelangrijk bulp- middel verscbaffen om dieper doortedringen in bet fijnere maaksei der ligcbamen. De acliniscbe slraleu slaan in dit opzigt gelijk met de gepolariseerde stralen. Beide kunnen nog met voordeei worden aangewend , wanneer bet gevvone licbt te kort scbiet in bet voor ^ons oog vvaarneembaar maken van afwijkingen in den gang der elberlrillingen , die op bunne beurt slecbts gevolgen zijn van zekere ver- scbillen in de gedaante of in den moleculairen toestand der ligcbamen. (1) Eene daarnaar rervaardigde afbeelding bevindt xichiiiCarperter’3 werk : On tJie Microscope ete, p. 307, Ik Terraoed echter , dat deze ge- heel buitengewone vergrooting niet regtstreeka verkregen is , maar door het negatieve beeld , dat bij eene geringere vergrooting gevormd was , weder ais voorwerp te gebruiken en daarvan een sterker vergroot positiet beeld te doen ontstaan. V 10 HET TOEBEREIDEN EN BEWAREN DER MIKROSKOPISCHE VOORWERPEN. 53. Ecnige nieuwe melhoden, in de laalsle jaren uit- gedaclil , om de herkcnniug van het maaksel der mikroskopische voorwerpcn gcmakkelijker te maken , moeten hier in de cerste plaals vermeld worden, Voor het onderzoek van het ruggemergheeft J. C larke (i) de volgende handelwijze aanbevolen. Het ruggemerg wordt eerst verhard in spiritus. De daarvan gemaakte doorsnede wordt dan gelegd in een mengsel van een deel azijnzuor en drie deelen spiritus en, na daarin een tot Iwee uren vertoefd te hebben , in enkel spiritus , waarin meu haar even lang laat. Daaruit wordt zij overgebragt in terpenthijnolie, die den spiritus onder den vorm van donkere droppels uit- drijft en de doorsnede doorscbijnend maakt, welke ten slotle met canadabalsem en een glasplaalje bedekt wordt. Het is niet te ontkennen, dat door deze methode het boofddoel, bevordering der doorschijnendheid, werkelijk be- reikt wordt, zoodat dan ook de algemeene loop der vezelen, de plaats door de gangliencellen ingenomen , cnzv. , wel er- kend worden , doch voor de waarneining der Ojnere delails (1) Philos. iransact, 1851 , II p. 607. TOEBEUEIDJNG DEU VOOUWEUPEN. 147 zijn, juist uit hoofdc dezer groole doorschijoendheid, deze praeparaten minder gescliikt. Beter voldoet tot dit laatste oogmcrk de bevochliging der doorsneden van liet volgens de methode van S t i 1 1 i n g (z. Het Mikroskoop III bl. 480) veibarde ruggemerg met eene chlorcalcium-oplossing, welke SchroedervanderKolk sedert eenige jaren met een zoo erkend gocd gevolg heeft aangewend (1). Echler kan daarbij eenige drukking nimraer geheel gemist worden. Natuurlijk zijn deze zeifde handelwijzen ook loepasselijk op de hersenen. Gerlach heeft' in zijne ais injectiestof uitmunlende op- lossing van karraijn io ammoniak tevens een middcl gevonden, waardoor de cellen met hunnen inhoud en de daarin bevalle kernen en kernligchaampjes (de beide laalsle het sterkst) lood gekleurd worden, terwijl de lusschencelstof ongekleurd blijft. Dit middel schijnt bestemd om groole dienslen te bewijzen , inzonderheid ter ontraadscling der structuur van het rugge- merg en van de hersenen , daar hierdoor de gangliencellen met hunne verlengselen gekleurd worden, zoodal men den loop der laalsten veel beter volgen kan dan op eenige an- dere manier. Ook ter vervolging der peripherische uiteiuden der zcnnwen in de organen zal deze kleuring vermoedelijk een uitstekend hulpmiddel aanbieden. Het is mij echter ge- blekeu dat ook de wanden der vaten eene roode kleur aan- nemen, zoovvcl die der grootere stammen ais die der haarvaten , iets waarop men, ten einde verwisseling le voorkomeo , he- dacht behoort le zijn. De lijd, voor de indompeling in de (1) Anatomisch Physiologisch ondersoek over het /tjnere zavicnstel en de werkinc' van het ruggemerg, TJitgejjeven door dc Kon. Aknd. van Wetens, 1854 , bl, 26. 10* U8 TOEUEUlilDING DEU VOORWEUPEN. geklfiurdc vlocistof bcnoodigd, vcrschilt ccnigzins naar den aard vari liet vvoefsel cn van de meer of min verzadigde klciir van het vocht. Wendt men eene zeer donkere karmijnoplos- sing aan , dan zijn in den regel ecnige weinige rainulen vol- doende, ora de kleur behoorlijk te doen doordringen. Door uitspoeling met water vvordt dan de overtollige kleurstof verwijderd (1). Ora de gangliencellen van het ruggemerg en de hersenen behoorlijk door uitpluising te isoleren, legt Gerlach deze gedurende eenige dagen in eene oplossing van chrorazure polasch, waardoor eene gedeeltelijke verharding maar tevens eene vervvceking van de tusschenzelfstandigbeid ontstaat , zoodat deze geraakkelijker met naalden kan verwijderd worden , zonder de cellen met hunne verlengselen te zeer te kiyetsen. Tot bctzelfJe doel kan men echler ook de vooraf in spiritus of nog beler in chromzuur vcrharde ruggemerg- of hersenzelfslan- digheid gedurende een paar dagen in water laten macereren. Eindelijk heeft Gerlach ook van zijne karmijnoplossing gebruik gemaakt om de holten der beencellen met eene kleurstof te vullen. Hij doet zulks door de oplossing met groote kraclit te drijven in de holte van een pijpbeen , waar- bij natum lijk de opening, waardoor de injectie geschiedt, behoorlijk moet afgeslotcn zijn. Door deze handelwijze kan het feitelijk bewijs geleverd worden van den onmiddelijken zamenbang der holte van de beencellen en van hunne stra- (1) Oin aan anderen noodelooze luoeile te Lesparen , teeken ik hier nog nan, dat *ik vrucliteloos eene dergelijke blaauwe kleuring der ganglien- cellen beproefd lieb door de oplossing van berlijnsch blaamv in oxalzuur , aismcdc door do opvolgcnde inwerking der oplossingen van blocdioogzout en van zvvavchuur ijzcroxyd. TOCBRUEIDISG DEU VOOUWEUPEN. U9 Icn mcl de Haverschc kanalcn en vau dezc met de merg- liollc (1). Echler gclukt hef laugs dien weg sleclits een klein ge- deelle der beencellen en zeer zelden ook eenige liarer slraien te vullen, daar de luclit, die daarin bcvat is, eerstmoetle- ruggedrongen vvorden eu deibalve zamengeperst wordt. Betcr voldoet in dit opzigl de methode, waarvan ik rceds voor drie jaren een kori berigt gaf (z. Het Mikroskoop IV , ook uilgegeven onder den lilel van Mikroskopische voorwerpvn uit beide orcjanische rijken^ 1854, bl. 286), en welke ik Jiier volledigheidshalvc nog vermeld. Zij is ook van eene uilgebreidere toepassing , daar zij veroorlooft alie met lucbt gevulde holten , van beenderon, lauden, de Iracheen ^dcr in- secleu , de lusschcncelligc kanalen der planlen , enzv. op gelijke wijze met een gekleurd vocht ic vullen, Dcze lian- dclwijze bestaat, wat de hoofdzaak belreft , in plaalsing van het voorwerp in een gekleurd vocht onder de klok der lucbt- pomp , en daarop volgende verwijdering van de lucbt uit de klok en weder instrooming daarvan , waarbij dan het ge- kleurde vocht in de vroeger met lucbt gevulde holten dringt. Ilet is mij echter gebleken , dat deze methode niet gclukt , tenzij men daarbij eenige voorzorgen in acht neme. Het gebezigdc vocht moct eene zeer doukere kleur bezitten , zon- der daarin zwevende kleurdeelljes. De stralen der beencellen , de uiteinden der tandkanaalljes , die der tracheen van iu- secten zijn veel dunner en fijner dan dc dunste haarvateu waardoor het bloed itroomt, zoodat een gekleurd vocht, dat (1) Deze en do overige Loven genoemde nieihoden worden door G e r- 1 a c h mcdegcdeeld in de dit jaar le Bonn geliouden Vergadering van Duilache Natuur- en Geneeskundigen. Ik had locn tevens gelogcnlieid dc door hem medegobraglo praeparalen te zien. 150 TOEOEnniDlISG DEU VOOEWEnPEN. nog voor dezen gehccl voldoende is, vcel le bleck is voor liet hier beoogdc docl. De oplossingen van karmija in am- moniak en van berlijnsch blaauw in oxalzuur zijn de eenige mij bekende waterige vloeistoffen , die genoegzaam sterk ge- kleurd zijn om nog in zoo fijne kanaalljes ziglbaar te wezen. BiJ mijne eerste proeven maaktc ik daarvan gebruik. Doch loen bleek het dat door deze beide vochten , bij het nood- wendig lange verblijf der voorwerpen daarin, ook de tuschen- zelfstandigheid gekleurd wordt. Verinoedelijk zal zulks met alie waterige vochlen in meerdere of mindere mate het geval zijn, en het is daarom dat ik later een aflreksel van Alkan- nawortel in terpenthijnolie gebezigd heb. Om deze cchter donker genoeg le kleuren is liet niet voldoende eene overmaat van fijngestoolen Alkaniiawortel gedurende eenige . dagen met lerpenlhijiiolie te doen Irekken, men moet bovendien het gefiltreerde aftreksel nog op een zand- of walerbad indikken. Zulke gekleurde terpenthijnolie dringt nu alleen in de opene liolten, zonder liet overige weefsel te kleuren. Ten einde cchter de lucht uit de fijne kanaalljes geheel te verwijderen, moet het voorwerp in het gekleurde voclit gedurende ver- scheidene dagen onder dc luchlledig gepompte klok gehou- den worden, daar de lucht, die in zulke kleine liolten bcvat is, daaruit zeer moeijelijk geheel uillreedt. Been- en tand- plaatjes in zulk een voclit geplaalst in eene ruimte, waar de luchtdrukking slechls 4 millim. bedrocg en in dien loe- stand gedurende drie dagen geliouden werd, door van tijd tot tijd eenige slagen aan de luclitpouip te doen, hleken bij onderzoek nog eenige lucht le bevaltcn. Door een ver- blijf van vier of vijf dagen daarin kan cchter alie lucht verwijdcrd en door het gekleurde voclit vervangen worden. Doch ofschoon op die wijzc eene volledige opvulliug der TOEBEIIEIDING DEB VOOnWEBPEIf. 151 hollen cn kanalen mogclijk is , zoo hcbben de aldus vervaar- digde praeparalen een nadecl, waarvan die, welke volgensdn boven vermelde Gerlacbsche melbode zija bercid, vrij zijn. Zij kunnen naraelijk niet gelijk deze in canadabalsem bewaard worden , daar zij bierin zicb weldra onlkleuren. Men moet trouwens erkennen , dat deze opvulling met een gekleurd voclit eigenlijk allcen dienen kan om het vvcrkelijk beslaan van bolten Ic bewijzen, maar niet om de fijne ka- naaltjes zigtbaar te maken, die bet best waarneembaar zijn ais zij lucbt bevatten , welke , door bare zwarle kleur bij door- vallend licbt, elk auder klciirend middel verre ovei lreft , vooral wanneer men die zvvarte kleur nog scberpcr doet te voor- scbijn treden door de plaalsing van bet voorwcrp in eenig dik vioeijend vocbt, dat bet licbt slerk breckt, gelijk glyce- rine of nog beter in vcrwarmdeu en daarna weder bekoelden canadabalsem. 36. Bij bet onderzoek van minerale stoffen, rotssoorten, enzv., die de overblijfselen van kleine organismen bevatten, gelijk Entomostraccen, Foraminiferen , Diatomeen, enzv., is bet noodig deze vooraf tot poeder te brengen. Gescbiedt zulks ecbter door fijnstooling in een mortier of door af- sebraping met een mes of langs eenigen anderen werktuig- lijken vveg, dan loopt men groot gevaar de teedere kalk- of kiczelscbalen levens te verbrijzelcn. Dit voorkomt men door de volgende bandelvvijze , welke ik bet eerst door Jbr. A. G. W. van Riemsdijk beb leeren kennen, en waarvan ik recds meermalcn met bet beste gevolg gebruik beb gcmaakt. In eene zckere boeveellieid kokend waler wordt zoovcel zwavelzure soda opgclost ais bet water vermag oplenemen. Vervolgens wcrpt men cr de slukkcn slccn in cn laatdeop- 153 TOEBEUEIDING DEB VOOBWEIIPEN. lossing langzaain en ruslig bckoclcn. Is dc slecnsoort ge- noegzaain porcus, zoodal er vocht in vermag doortedringen , dan zal, bij de laler volgendc kristalisalie , de zamenbang verbroken worden en de steen geheel of ten deele lot poeder uiteen vallen. Dit poeder, dat dan nog uit grovere en fij- nere deelen bcslaat, kan dan vervolgens door slibbing met vvaler nog in verschillende gedeellen van ongelijke fijnbeid gesplitst worden , waarin zich dan de organische overblijf- selen , al naar gelang van hun onderscheiden specifick gewigt verzamelen en gemakkelijk ferug gevonden kunnen worden , na de uilbreiding met een penseei op een glasplaafje en bedekking van het gedroogde praeparaat met canadabalsem. Wanneer men zulk poeder bewaren wil , doet men best het nog vochtig in een goed gesloten flescbje met spiritus te overgieten , daar het bij de drooging weder zamenbakt en in waler gebouden aan schimmelvorming bloot staat. 57. Het getal der mikrotomen , beslemd om dunne door- sueden te vervaardigen, waarvan ik er vroeger reeds ver- sclieidene vermeidde {Het Milcroskoop III bl. 457), is wederom met een vermeerdcrd. Welcker (1) heeft nainelijk een zoodanig werkluig beschreven, dat eigenlijk een vereen- voudigde vorm van den mikrotoom van Oschatz is. Zulke snijwerkluigen zijn ecbler voor het welenschappelijk mikroskopisch onderzoek van te weinig belang om er lang bij slil te slaan eo, lioewel gaarne erkennende, dat de Welc- kersclie inrigling vooral door hare ccnvoudigbcid eenige voor- deelen boven andere dergelijke heeft , zoo achten wij het hier voldoende den Iczcr, die daarmede uadcr mogt willen be- ti) Veler /luflewahnmg mikrosknpisthcr Objecte ». 33, BEVVAniNG DER PRAEPAIUTEN. 1S3 keud wordcn naar de door hem gegeven besclirijving en af- beelding te verwijzen (1). 58. Voor bet doel om ondiepe cirkelronde bakjes van vernis te maken en tevcns ronde dekplaaljcs le snijden is door Hogg (2) ecn kleine loestel beschreven , welke zeer wel tot deze en dergelijke oograerken dienen kan. Op eene boulen plaat (z. fig. 54 pl. I) kunnen twee ronde schijven elk om eene as draaijen. In eene groeve aan den rand van elk loopl een snoer zonder einde , waardoor beide schijven verbonden zijn. De eene is voorzien van een bandvalsel. Wordt dit rond bewogen , dan draait ook de andere scbijf. Op deze zijn een paar klemraen aangebragt, vvaarraede hetglas- plaatje bevesligd wordt. Hierop kan nu met een penseei , (1) Slechls in den geval schijnt mij de aanvvcnding van zulk eene werk- tuiglijke iurigting tot het vervaardigen van doorsneden eene -wetenschappe- lijke beteekenis te hebben , namelijk tot het bepalen van het getal van zulke elementaire deelen , die te inidden van andere in een vveefsel ver- spreid liggen, Daartoe is het noodig met groote naauwkeurigheid de dikte van de gemaakte doorsnedo te kenncn, en dit kan alleen door het gebruik van zulk een vverktuig bereikt vvorden. Het behoort echter dan ook voor- zien te zijn van eene fijne mikrometerscbroel, die het voorwerp boven het oppervlak der tafel brengt , met eene verdeelde wijzerplaat ais knop , terwijl het bovendien dan ook noodig is , dat het raes niet vrij met de hand maar in eene daarvoor bestemde sleuf gevoerd worde , zondat alie de doorsneden juist de dikte hebben, die door den vvijzer, wanrlangs zich de verdeelde plaat beweegt , wordt aangewezen. Ais voorbeeld eener nut- tige toepassing, die door een zoo ingerigt werktuig, in verband met de boven (bl. 128) geschetste methode , waardoor het gezigtsveld in ruitjes wordt verdeeld , mogehjk wordt gcmaakt, noem ik de bepaling van het getal der gangliencellen inde onderscheidcn gedeelten van het ruggemerg, nadat dit vooraf in chromzuur ofin ulkohol verhard is. Eene opvolgendc drukking om de doorsncde doorscbijnend te maken, scliaadt in dit geval niet , daar liierdoor ulleen de gangliencellen , die vrocger iots hooger of iels lager gelcgen waren, in hetzcifde viak gebragt worden. (2) The Microscope , iis histonj , construciion , and applicaiions. Londcii , 1854 p, 71. 134 BEWARING DER PRAEPARATEN, gedoopt ia vernis of in eene antlerc daarvoor gcschikle stof, een kring gelrokken worden van willckeurige groolle en breedle , of met een diamant cen rond dekplaalje worden uitgesneden. Tot dit laatsgenoemdc doel kan met bijna even goed gevolg de eenvoudiger methode van Beale (1) gebezigd worden. Deze wendt daartoc cen koperen ring aan, b. v. een gewone gordijnring, waaraan ter weerszijden (z. fig. 31 pl. I) twee koperdraden gesoldeerd zijn om ais aanvalsels te dienen. De ring wordt op het glas gelegd en dan twee vingers op de aanvalsels gehouden , terwijl de andere hand met eenen schrijfdiainant langs de binnenzijde een kring trekt. Dan trekt men van uit den rand des krings eenige straals- gewijze slreepen en breekt de daartusschen begrepen glas- stukjes af. Natuurlijk kan men met dergelijke ringen van verschillende groolte ook dekplaatjes van onderscheiden groolte vervaardi- gen. Door den ring in den eenen doormeter iets zamen- Icdrukken kan men ook elliplische plaatjes bekomen. Beale beeft ook de volgende handelwijze ter vervaardi- ging van zeer ondiepe glasbakjes aanbevolen. Zij berust op de oraslandigheid , dat eene barst zicb niet voortzet in een slukje zeer dun glas, wanneer dit met zeelijm op eene vasle oppervlakte is bevesligd. De barst breidt zicb dan uit tot aan de zeelijm, maar niet verder. Men plakt met zeelijm een slukje dun dekglas op cen dier dikke glasringen , welke tegenwoordig in den bandel te bekomen zijn en tot daarstelling van diepere bakjcs gebezigd worden. Daarop maakt men met eene vijl een gat in het middcngcdcelle van het (1) Quart. Journ. t862 I p. 55. BAKJES VOOn PHAEPAUATEN. 155 dekplaatjc , en vergroot dit lot dat het zoo groot is ais dat in den glazen ling. Vervolgens verwarmt men de zcelijm eenige oogenblikkcn , totdat het verband loslaat en plakt dan da- dclijk het verkregen ondiepe glasbakje op een voorwerpplaatje. Vroeger {Het Mikroskoop II bl. 124) heb ik verschillende door mij gebezigde handelwijzen beschreven , die tot vervaardi- ging van bakjes uit glas, caoutchouc of guUe-percha , kunnen slrekken. Tegenwoordig bedien ik mij daartoe bijna uitiluilend van gutla-percbaplalen , die men in allerlei dikten in den handel bckomen kan. Deze zijn echter dikwijis niet onmiddelijk tot daarslelling van bakjes bruikbaar, omdat de gulta-percha , na eenigen tijd aan de luclit gelegen te hebben , schil • ferig en broos wordt. Is dit het geval , dan kan men dit gcbrek echter herstellen door dompeling in kokend vvater , waardoor de guUa-percha hare oudc lenigheid vveder ver- krijgt. Het bcst gaat men op de volgende vvijzc te werk, Uit de gutta-perchaplaat wordt met oene schaar een lang- werpig vierkant slukj& geknipt , dat ieis minder breed is dan het glasplaatje , helwelk lot ouderlaag moet dienen. Dit slukje gutta-percha dompelt men even in kokend watcr , legt het vervolgens, nog nat zijnde , op de plallc desgelijks nat gemaakle oppervlakte van een stuk hout en slaat er nu met een hamcr en eencn hollen beilel , waarvan de doorsnede een cirkel of een ellips is, het middenstuk uit. Daarop wordt de aldus verkregen guUa-percharing , die op zijn smalstege- deelle 3 tot 4 millim. breed behoorl te zijn , nograaais in kokend water gcdompeld , vervolgens aan de onderzijde snei doch zorgvuldig afgcdroogd , zoodat er zicli daar gccn spoor van water meer bcvindt, en nu nog warm en tamelijk week zijnde op het glasplaatje gelegd , dat daarvoor bcslcmd is. Met eene andere vlukke , met water bcvochligde glasplaat wordt '156 BliWARlNG DEU PUAEPARATEiX. dan op de bovenvlakle gedurende ecnigc oogeublikken eenc gelijkinatigc drukking uilgcoefcnd , en hei bakje is gereed , daar de drooge , warrae guUa-percba van zelf zich op de mede drooge oppervlakle vaa het ondersle glasplaalje vast- hecht , iets dat men zoo noodig nog bevordercn kan door eene geringe verwarming boven eene alkohollamp. Zulke gutla-perchabakjes, waarvan men er vele binnen een kort, lijdsbestek vervaardigen kan , hebben nagenoeg even vlakke randeu ais de veel duurdere glazen ringen en vol- doen even goed aan het oogmerk , waartoe zij bestemd zijn , ais deze. Welcker (1) gebruikt , in de plaats van bakjes , eene lusschenlaag van was, van verschillende dikle , al naar gelang 'ivan die des voorwerps. Hij bezigt daartoe een dun wasrol- lelje , dat aan het einde beilelvormig is afgesneden , en ver- warmt dii even in eene alkoholvlam, zoodat het was langzaam, zonder droppelvorming afvloeit op de vier hoeken der on- dervlakte van het te bezigen dekplaalje en daar ais het ware vier voeljes vormt. Wordt dan vervolgens het dekplaalje op het voorwerp gelegd, dat zich op een glasplaalje in een wa- terig bevvaarvoclit bevindt , en aangedrukt , toldat de ouder- vlakte het laatsle raakt , of iets meer , zoo het noodig is , dan breidt zich levens het was eenigzins uit , en vloeit het overlollige bewaarvocht weg. Werkelijk kan dit eenvoudig hulpmiddel in vele gevallen de verschillende soorlen van bakjes met goed gevolg vervangen , althaus wanneer eene te groole dikle der praeparalen , gelijk b. v. bij die der meesle gcinjicieerde weefsels , welke in vochligon toeslaud bewaard worden , zulks niet verhindert. (1) Ueber Au/bcwahrung inikroskopischcr Objecto s, 33. BEWAAnVOCIITEN. GI.YCERINE. 157 58. Ais bewaarvochten liccft mcn in de laatslc jaren ei- eenige nicuwe aanbcvolen, die hier kortelijk vermeld moeten worden , ofschoon ik niet over alie uit eigen ervaring kan oordeelen. De glycorine ^ die trouwens reeds v6dr 1850 door War- rington was aanbcvolen, is sedert door velen en ook door raij tot bewaring van onderscheidene dierlijke en planlaardige weefsels aangewend. Naluurlijk bchoort zij zoo zuivcr mo- gelijk en kleurloos te zijn. Zij kan ais zoodanig of verdund met een of twee deelen vvater worden aangewend. Het laalste is in de inceste gevallen verkieslijk , daar de zuiverc glycerine te sterk lichlbrekend is, en daardoor de randen der daarin bewaarde voorwerpen te bleek worden , lenzij het bc- vorderen van de doorschijnendheid van het voorwerp tevens bedoeld wordt. Zij kan gebezigd worden voor plantenvoorwerpen , ofschoon ik de voorkeur geef aaa.de chlorcalciuin-oplossing, omdat in de glycerine de cellen altijd bruin gekleurd worden. Al- leen voor amylumkorrels en amylum houdende weefsels vol- doet de glycerine beter , omdat chlorcalcium de korrels te vcel doet zwellen. Onder de dierlijke weefsels zijn het vooral de primilief- bundels der spieren , die zich in glycerine voortreffelijk hou- den. Ook kraakbeen , hoornweefsel , tracheen van insektcn ondergaan daarin weinig of geen verandering. Voor been- cn tandpraeparaten staat de glycerine gelijk met de chlor- calcium-oplossing. Beide zijn zeer voldoende om de algemcenc strnctuur der tusschenzelfstandigheid ziglbaar te inaken, maar na verloop van tijd dringt het vocht in meerdere of mindere male in de holten der fijne kanalcn , die daardoor mocije- lijker waarnecmbaar worden. Aan dit gcbrek leideu de in 158 BEWAIUNG DEU PUAEPAUATEN. 