title: Natuurkundige lessen, door proefneemingen bevestigd, tot opheldering van allerley dagelyks voorkomende zaaken ... Uit het Fransch vertaald
creator: Nollet, abbé (Jean Antoine), 1700-1770
text: Als men op deze wijze de Glazen in de gedachte als van Verhevenronde Glasyfven vormt, neemt men er vrij wat dikte uit, en maakt ze dunner: ze zouden echter ook zoo nog te dik blijven, indien men de Bolhoornstukken, daar ze uit samen gelegd Zijn, de gehele uitgebreidheid van Opper- vlakte en Omtrek wilde laten behouden, die ze zouden moeten hebben, om alle Zon- nestralen, welken ze wel zouden kunnen breeken, te vangen. Dewedyl de Middellijn van zulk een Glasvleugel de Spannende is van een Boog van 47 of 48 Gradens als chi, zou de dikte van de Schijf ongeveer een derde gedeelte uitmaken van de Middellijn Plaats van XVI. LES. 2. DEEL. uit twee Snyfluken samen geselecteerd. Plaats Tx. Fi. 27 XVI.LES. 2. DEEL. Geen Oppervlakte; hoe ook van vorm, brengt de Stralen tot één Punt. genoegzaam de zelfde Uitwerkfels. 466 GEBROKEN LEVENSHOUT van den ganzen Bal. Dit zou het zijn van dergelijke Schier in de Glazen, door de moeilijkheid om ze te smelten, door de onhandelbare zwaarheid van hun gewicht, en andere redenen, noodzakelijk ondoenlijk maken; en zou in kleine zelfs meer kwaad dan goed doen, omdat men door de grote dikte van Licht verliezen zou, dan men zou winnen door de uitgebreidheid der Oppervlakte. Hierom vergenoegt men zich met Bolftuken, die merkelijk kleiner zijn, gelijk 45r, bijvoorbeeld; en dan krijgt men met een minder getal wel van invallende Stralen, dog ook met groter doorschijnbaarheid. Voorheen heb ik reeds aangemerkt, dat de Klootsronde Oppervlakten juist niet zijn van allen geschikt zijn, om de Stralen in zo klein een Omtrek van plats, als immer mogelijk zou zijn, in een enkel punt, te doen samenloopen. Welke een beloop van Oppervlakte men ten dien einde door rang zou moeten geven, weet men Weer wel, maar men heeft het grote bezwaar vindelijk bevonden, om het Glas op zulk een vorm te bewerken, en er die vorm aan te geven, die het hebben moet. Daarentegen, hoewel men dit al eens wel over te komen konden, dat men alle de Lichtstralen volkomen naar een enkel punt hunne strek deed neemen, en zige daar in te vereenigen: om dat zij, gelijk wij in 't vervolg nader zien zullen, hoewel in een en dezelfde Middelstof, niet allen dezelfde en een volkomen gelijke en een paarige Breeking ondergaan. Toen ik, in de Dertiende Les, van het 'Vuur sprak, heb ik doen zien, hoe het mogelijk was, dat men een zeer grote menigte van Lichtstraalen in een kleinen Omtrek bij één verzamde en samen deed lopen door middel van Spiegeltjes, op een soort van Raam inorde gefigureerd, en in zulk een Schuinsheid van Helling tot elkaar onderling geplaatst, dat ze alle Straalen naar een en dezelfde plaats teruggingen. Een soort van Verzamelingspunt van het licht. In de XVI. Les. A. van Platte Glasjes, heb ik laten zien, hoe men, door een soortgelijk kruis van Spiegels, een Platte Glasje in Brand kon zetten, zonder dat het Glas bij dat Brandpunt daadwerkelijk verbrand werd. Nu kunt u, met behulp van de Verzamelingspunt van licht, dezelfde Brandpunt zien als het Kruis van Spiegels in de XVI. Les, en daarin een Platte Glasjes zetten, zonder dat het Glas daadwerkelijk verbrand wordt. Ook kunt u, met behulp van dit Verzamelingspunt van licht, andere soortgelijke Effecten zien, zoals de doorschijningen die u in de XIV. Les, van de Blikverdieping, bij woonden. Het Verzamelingspunt van licht kan ook dienen om een grote hoeveelheid licht, die in een kleine ruimte samengebracht wordt, weer uit te breiden tot een grotere ruimte. Dit Verzamelingspunt van licht is van ongeveer dezelfde soort als het Verbreidingspunt van geluid, dat u in de Vierde Deel, VI. Les, van de Gebroeders Koning, heeft zien. De Wet van de Straalbreeking is dezelfde voor zowel licht als geluid. Zodoor u, door middel van dit Verzamelingspunt van licht, een grote hoeveelheid licht in een kleine ruimte bij elkaar brengt, brengt u ook een grooten koor van geluiden in diezelfde kleine ruimte bij elkaar, en zodoor het Verbreidingspunt van geluid ook dienst. Het Verzamelingspunt van licht, dat u hier ziet, bestaat uit een groot aantal kleinere Spiegels, die in een bepaalde Schuinsheid van Helling tot elkaar staan, zodanig dat ze alle Lichtstraalen naar een en dezelfde plaats teruggen. Dit soort Verzamelingspunt van licht is veel gebruikte om in theaters en kerken, en andere grote gebouwen, de lichtinval te sturen. Wrek; van elkander los en afgezonderd, in een zoort van Raam op dezelfde hoogte inorde geplaatst, gelijk ze nu onderling in een en hetzelfde vaak stuk Glas staan rennen gelopen zyn, zou er ongetwijfeld ook dien dergelyk Uitwerkelijk uit geboren worden. Als men het Brandpunt van een groot Heeterehever rond Glas nader bij wil brengen, dan doet door een kleiner Omtrek inkrimpen, een twee derde men den Lichtkegel, die er uit voort komt, de Rand-Ket, op een andere Verhevenrondje Schijf, die nog ronder of sterker van boog is, vallen en door heen lopen. Volgens het 4, 436. Uitwerkelijk van de zesde Proefnemingen moest de Straalen, die op dit tweede Glas vallen met zulk een trap, van Nadering, dat bij voorbij het Middelpunt van deszelfs Verhevenrondheid gebracht zouden verenigen, zich, Zo in'komend als in uitkomend, nog sterker naar de As toe buigen; en bijgevolg, zo wel nader bij, als in een kleiner Omtrek zich m bij. XVII LES. 2. AFD. DECL. 2 ST. F. bladz. 498. De Verhevenronde Glasfysieken Vergroot de Voorwerpen: 460 GEBROEDREN LIKES by één verzamelen. De Fier o T bedient zich van dit middel om de kracht der Zonnestraalkog groote Glazen te vermeerderde krachtiger te doen worden; van welke zen ik reeds voorheen, toen ik van verscheiden wegen om Vuur te maken! gewag gemaakt heb. Maar ik weet 'er echter met dit middel wel zeker te behaalen is; het tweede Glas: Schijnt en dooft een groot getal van len; en de Brandpunten, die op die het allerdicht in één gedrongen zijn, geheel onderverscheiden flegma zoo klein is als hier, zullen mogelijk daarom krachtvoller zijn dan anderzins niet kunnen. Het voornaamste Uitwerkingsmiddel van dergelijke Verhevenronde Glasfysieken, of grootglazen zoals men ze noemt, is dat ze ons de Voorwerpen grooter doen komen, dan wij ze zien met het Oog. Dit ontstaat hier uit; dat de straalen, die van de wederzijds tegen elkaar overstaande gedeelten van het Voorwerp, 't zijn die Naderende zijn, als Ld, ae, 't zijn ze Evenwijdig zijn, zoals de, de, of Wyderende als cZ, ce, na de gewoonlijke Brekingen geleeden te hebben, zich aan de andere Zijde van het Glas; hier eene wat verder van hetzelfde af, de andere wat nader bij, met elkaar verenigen; maar altijd zo, dat zij bij die verenigingen grotere Hoeken maken, dan de Straalen, die uit dezelfde gedeelten van Voorwerp Lijnrecht en zonder Breking af schieten, op diezelfde Afstandens gemaakt XVI. LES. 2. AF- DEXEL. Plaat. 1X. Fig. 28, houden. hebben... Want dus zou men, bij volledig beeld, met het bloote Oog uit het werk zien onder den Gezichtshoek daar men nu door middel van Slag ziet onder den Hoek die merkelijk groter is en ver van opening. Hetzelfde Uitwerkingsfeil zou ook plaats hebben; als men het Voorwerp zag uit X uit ; maar dewijl de eerste van deze weinig Standplaatjes, namelijk, het punt doen ze geheel of niet geheel zien, naar de is, daar de Evenwijdige Straalen geenigen, en er geen van die soort uit DEEL. Sand. gedeelten van "het Voorwerp, als bij plaats van sym, op het Glas vallen kunnen, zodat het Voorwerp niet geheel doorzien, indien hetzelfde, in vergelijking Middelpunt van het Glas, van die als men het hier veronderstelt. Nog dan men er van kunnen zien punt ; dewijl daar geen andere van "het Voorwerp kunnen komen, dan die bij hun Invallende lijn gelijk aan, ce. "t Ver-waner men het Voorwerp verder mee, eig S*- Glas verwijderd, en tot achter het Pakt! De fotografie brengt het welk, indien men vercolt Figuur 25. Zette, dat het Licht van de andere kant van Glas kwam, het Brandpunt zou 3x der Evenwijdige Straalen; 3 zit een niet meer onderling verschillend maar werkt voorwaarts: E terwijl de Bondels van Vyerende Licht, als /m, die uit. ieder Stip van de pervlakte van "t Voorwerp achteraan schieten, de twee Afmetingen veranderd waren! | DODENKUNDE, 465 Bondels van Evenwijdige of zelfs Naderende Straalen, gelijk wij in de voorgaande Zevende Proefnemingen gezien hebben. En als zij op die wijze, gelijk ik reeds meermaals voorheen gezegd heb, op een gezond en welgezind Oog vallen, heeft men geen duidelijk en onderfcheiden gezicht van het Voor- werp. Die Straalen, naamlijk, moeten, als "Ly het uit Glas weer in de Lugt vallen, nog eenigen trap van Vyerend hebben overgeskouden, en bijgevolg een punt hebben; daar ze zouden samenkomen, gelijk zo, 94. Geenszins echter, wil ik zeggen, dat men nooit de Beeltenis van een Voorwerp onderfcheiden 204 kunnen zien, wanneer het Verkleiningsglas die Bondels van Vyerende Straalen in Naderende veranderd heeft; maar XVI. LES. 2. AFDEEL. De fotografie. Plaat 19. Wanneer men het Voorwerp omkeert en voor 't Glas gezien. Aan zulke Gevallen ziet men die Beelden tenblikken het Glas en tuimelen het Oog, en in een omgekeerd stand. Dit gebeurt, namelijk, als het Voorwerp op die stand geplaatst is van het Glas, en het Glas zover afstaat van het Oog, dat de wederzijde, lijke Straalbondels, die zich na de Breekingen XVI. LES. 2. AFDEEL. Plaat 19. Fig. 309 volgen moet, dat het gedeelte A, van het Voorwerp, 4644 GEBROKEN Lierm: gen op de een of de andere plaats gen moeten, elkanderen kruisen eer ze op de Glasvlak vallen, gelyk men, voorbeeld, ziet dat ze in C doen: en Straalen, waar uit ieder van die Bond staat, in plaats van Wyderende, N. geworden, ook elkanderen op een afstand van 't Oog, eer ze er nog in leen, als in en iB, kruisen. [n laatgenoemde punten van samenloop kruisen der Straalen vormt zich, een Bogen van 't Voorwerp, die men vangeis op een wit Papier, of ook wel onmiddelijk zien, als men het Oog plaats in D, drie op zulk een Afstand, dat er de Straal van ieder Bondel wederom een trap vorm Wydering hebben aangenomen, die om. trent overeenkomt met die, welken ze hebben zouden, zo men het Voorwerp met het bloote Oog. De Beeltenis is omgekeerd; dewyl ze door Straalbonds, die elkander in C gekruist hebben, gevormd wordt; waar uit dan noodzakelijk DOORZICHTKUNDE 465 Wittezig het gedeelte Bin?, en dus het bovenste beneden, het benedenste boven. | Als de Beeltenis achter 't Glas, dat is, aan die Zijde daar 't Voorwerp is, gezien wordt, staat ze verder achterwaarts dan het Voorwerp. Want dewyl ieder Stip van deszelfs Opper- vlakte voor ons zigtbaar wordt door middel van Straalen, die ga de Breekingen minder dan voorheen Wyderen, gelyk zo, valt hun samenloopspunt f, daar wij ons het Voorwerp verbeelden geplaatst te zijn, verder van ons af en achter het punt, waar XVI. DEEL 2. AFDEELING De Beeltenis achter 't Glas, staat verder dan het Voorwerp Plaat 10. Fig. 30. uit die Straalën voortkwamen, als voorbeeld. Dog de wil die deze soorten van Glazen de Beelden, terwijl ze verder van ons af brengen, tevens ook vergrootten; kan men zulks niet dan zeer bezwaarlijk merken; dewyl wij natuurlijker wij zijn om te denken, dat een bekend Voorwerp zoveel nader bij ons is, naar mate het ons grooter voorkomt. Om dit vooroordeel te boven te komen, en het Vergrootglas onderzoekend waar te nemen, moet men er een Voorwerp toe hebben dat lang en dun is, en hetzelfde op zulk een weg onder het Oog te brengen, dat men er een gedeelte van ziet door het Glas, en het ander gedeelte met het blote Oog. Dan zal men wel baar gewaar worden, dat dit laatste gedeelte nader bij het Oog is dan de Beeldenis van het eerste. De Verhevenronde Glazen doen veel Straalën op het Oog vallen, die er anders, zo men het Voorwerp zonder Glas gezien had, niet op gevallen zouden hebben. Dit is natuurlijk en onvermijdelijk gevolg van die eigenheid, die ze hebben, dat ze de Lichtstraal minder verrendend doen. Want dewijze die Straalën na de Breekingen nader bij ons gedrongen zijn, dan te voren, moet er de Oogappel nu veel van zien, die anders ter zijden gevallen, en hem misgaan zouden hebben. In dit opzicht kan men ook met recht zeggen, dat de Vergrootglazen de Voorwerpen helderder maken, en ze ons met meer klaarheid doen zien. Dog men moet hier ook tevens bij in aanmerking nemen, dat de afstand die het Glas tussen het Oog en het te bekijken Voorwerp in heeft, een rol speelt in de werking van het Vergrootglas. ELI 6 TYÄRÄÜRD der peetiën def alle de Strassen; tot op de Oppeviskte van 't Glas villen, XLLES 2. AY» DEEL -wil tot aan 't Oog komen. Veclén zyn "er, alleen het Voorwerp-te rug geplaatst worden de dikte van 't Glas onderschept, er ook daarboven een vrij grote tinteling van doof ze; om nu die niet eens te tellen, die bij hun verloren gaan uit het Glas in de E, o des'er, alles wel ingezien en tegen met een — achterblijver beschouwd, zeer vele Gevallen ge- beurten zullen, was in men die verliezen ter Aanleuning weer vergoed zou vinden door de grotere menigte van Licht; die op het Oog gebracht wordt door de Straalbreking. ., t Een Voorwerp, dat men door een Ver- grootglas ziet, vertoont zich dikwills onder jen gedaante. dit min. of meer toismaakt is; het, namelijk, de Straalbondelge, die wanneer de verschillende gedeelten vat 't. Voorwerp op het Oog vallen, niet allen op de tekende eenpersig wij en even later gebroken werden. Dit heeft inzonderheid plaats, als het Voorwerp van een sommerkelyke groot- ETER ter zijden afwijken en verloren gaan. Vertoont ge zom- tyds mis- maakt. ELTE . Gg 2 $5, 9. ABP- míninten «68 Oss20 KEN Licmr ] xviii 06, in bet Glas vrij rond van bdo $1 went den 721 bet zcer zclden gebeuren, lat. alle de declen van. de Straalbrekende Op- perviakte overal net even ver van alle die gedekt van 't Voorwerp afstaan, daar de Suselm wi voortkomen. Hier door ont. Fiat dam, dat het Oog die gedeeltelijk zich verbeelding geplaatst. Ze zien op zulke afstanden, die onderling dezelfde Verhouding tot machting hebben, als ze hebben in 't Voorwerp zelf; om dat de Verzamelde Straaltjes, die er in 't Oog de Beeldenis van schetsen, met overeenkomst en even flauw door de Breeking vermindert, maar bij de eene in meerder, bij de andere in minder trap is afgenomen. De zelfde oorzaak, die de vorm van een Voorwerp mismaakt, kan ook soms te weeg brengen, dat enige gedeelten van het Voorwerp zich zeer verward vertonen, terwijl men de andere zeer duidelijk en onderscheiden ziet: inzonderheid wordt men bij de uiterste hoeken en boodschotkanten van de Beeldenis gewaar, als het Glas wat kost van Brandpunt is. Dog in dergelijke gevallen moet men er daaromboven ook nog bij in aanmerking nemen, dat de Straalbrekkingen, die om de Rand van 't Glas geschieden, niet regelmatig samenlopen met die van 't midden, of van de gedeelten, die nabij de As zijn; gelijk ik reeds toegeven heb te kennen gegeven. ZEVENDE GEVAL, Evenwijdige Lichtstraalen, vallend uitlopert op Ter Middelpunt in een Cilinder, die een Hollownde Oppervlakte bevat. IX. PROEFNEEMING, Toetsel. Tot deze Proefnemingen, gelijk ook tot die van de twee volgende, gebruikt men wederom dit Kasje, welk reeds meermaals voorheen tot dergelijke flaken van Proefnemingen gediend heeft, en in figuur 9. van Plaats VII afgeschilderd is. Dog in plaats van den Rolronde DCTGTE GEVAL, Naderende Straalen, vallend uit een Hoorn Ter Middelpunt in een Cilinder, die een Hollownde Oppervlakte bevat. IX. PROEFNEEMING, Toetsel. In het Water weerom uit het Kasje te hebben laten lopen, doet men door hetzelfde Hoornrond Glas, dat we zo aanvankelijk gebruikten, verschillende Lichtkegels, den eenen na den anderen, nu van meer dan van minder Naderende Straalen, om om hetzelfde als die van de zesde Proefnemingen, in 't Kasje te vallen; men merkt nauwkeurig de Afstanden, daar de Toppunten van die Lichtkegels, de een nader de ander verder, tegenwijken; en gaat dan Water in 't Kasje. Hoe sterker een trap van Nadering de Straalen, die door het Hoornrond Glas in 't Kasje vallen, uit de onderstaande Figuur te zien is. Noodzakelijke Straalen, uit de. Gesproken, hoe lang een trap van Nadering de Straalen, die door het Hoornrond Glas in 't Kasje vallen, uit de onderstaande Figuur te zien is. Noodzakelijke Straalen, uit de. Na bovenstaande Proef te nemen met Straalen die een minderere trap van Nadering hebben, ziet men dezelfde zich hoe langer, naar mate van den geringere trap van Nadering, van elkaar Verwijderen en Verwijderen; dat zij er Evenwijdig, en zomvijnd zelfs vijderende door worden. X. PROEFNEEMING, Toelichting, Alles in denzelfden stand laatende als bij de voorgaande Proefneeming, schuift men het Kasje zoo ver achter uit, dat het Top- punt van den Lichtkegel, daar deszelfs Straalen elkanderen kruisen, en beginnen te Wijderen, net in het Middelpunt valt van de Holterebreedte van 't Glas. Den Voet van die Lichtkegel vangt men op een Vlak, dat men op zeven of acht Duimen afstands XVI. LES, 2. A P DEXL, Plaat 1X. Fig. 33. Concaviteit in het Kasje Loodrecht opregt, en -zowel nauwkeurig de Middelyn van die Voet ; waarna men wederom volgens gewoonte Water in 't Kasje giet. Men helaat daarna nog tweemaal de hele Proefneeming: ens, na dat men het Kasje AXVI. LES. 2. A P DEEL. Wederom, de Straalen, die hun Wijderpunt in 't Middelpunt van de Waterholte hebben; breekend, niet Die 't er binnen hebben, Wijderom minder. Lie't 'er buiten hebben, Wijderom sterker. 4744 GEBROKEN Licht Kasje nader bij het punt C, het Top van den Lichtkegel, gebracht heeft : en daarna, na dat men het meer achterwaarts geschoven, en verder van dat Punt Verwijderd heeft, dan het bij de eerste Proef was. Uitwerking. In 't eerste Geval verandert de verlichte Cirkel, als 'er Water in het Kasje gegooid wordt, niet van grootte ; gelijk ook de Lichtkegel niet van gedaante verandert, maar de zelfde Vorm blijft behouden. In het tweede Geval krimpt de Voet van den Lichtkegel in, en is in het Water minder breed van Omtrek, dan wij te voren was in de Lugt. In het derde Geval spreidt zich de Voet van den Lichtkegel breeder uit, en de Kegel zelf wordt in beide deze twee laatste Gevallechter. vallen cen weinig.mistaakt en onrrgelmaa- | tig van gedaante, gelyk:men in. fnr 32: by P zien kan. Ui deeze drie zoo uadond voorge(lelde Proct- DooRZIGTEUNDE,. 475 Proefneemingen blykt derhalven. 1. Dat Evenwydige Straalen, als zy uit een Yler Middelíftof in een Digter, die een Holron- de Oppervlakte heeft, overgaan, van Everi- wydig W yderende worden. 2. Dat Naderende Straalen hun trap van JNadering voor een gedeelte verliezen, en minder Naderende worden. 3- Dat W yderende Straalen, die hun Wys . derpunt ín het Middelpunt zelf van de Hol- rondheid der Oppervlakte hebben , Regt-. ftreeks doorgaan, en geen de miufte Bree-. king lyden: dat zy, wier Wyderpunt nader by de Holronde Oppetvlakteis dan gemelde Middelpunt , minder Wyderende. worden : , en dat zy éindelyk , die hun Wyderpunt verder hebben, fter ker Wydere. ! "Opbelderingen, O7 ' In de agtíte Procfneeming : worden de Éven- wydige Straalen, als zy in * Water komen, yeranderd in Wyderende; om dat zy uit cen Xler Middelftof. in een Digter. over-. ganz XVI.LES, 2. À F- DEEL. Door den fchuinfen Invalen de Bree- king naar ———— mmc T -OCXXmweHEXQTL 02 7000 COCHE 0. ^ Eo aA XVLLES. 2. AF- BEEL. de Lood- lyn wor- ! den de Evenwy- digeStraa- ]en Wy- derende. JDisat X. Fg. 34. De Nade- rende. minder Naderen- 4166 GEBROKEN Licâm gaande, die door de kromte van haar oppervlakte hen "er schuins op doet vallen, gebroken worden naar de Lynen Cf, C, toe; die, dewyl ze de verlengde halve mid delijnen zijn van de Holronde Oppervlakte bbe, Loodrecht op die Oppervlakte staan, en derzelver zoogenoemde Loodlynen zyn ' En dewyl alle de Stralen zonder uitzondering , die zich rondom de As C bevinden, datzelfde Lot ondergaan, en zich naar hun ne Loodlijnen breeken, wordt 'er een Ke: gelvormige gedaante uit geboren, wier Vot. breeder van Omtrek is, dan die van de Rolronde Bondel , &ed, welken de Ever- wydige Stralen bij hun Invallend vormden, : In de negende Proefnemingen hebben wij gezien, dat de Naderende Stralen, als 5, de, toen zij in Water kwamen, minder Naderende werden, Dit Uitwerkings-effect is een noodzakelijk gevolg van hun Breeking naar de Loodlijn toe; waar door de Gebroken Stralen 5i, een, zich geboogen hebben naar de Loodlijnen Cf, Cz, en dezelfden derde zijn, "Wanneer nu de Invallende Stralen DoomgZIGTXUNbDE 47 Ben een minderen trap van Nadering hebben, moeten ze zich naar Evenredigheid door de Breeking nog verder van elkander verbreiden; het welk men ligtelijk begrijpt, dat zelfs zo ver kan gaan, dat zij 'er Evenwijdig, en soms wel Wideren- le door worden. Wij hebben, eindelijk, in de tiende Proefnemingen opgemerkt, dat de Lichtstraalen, die in het Middelpunt zelf, van de Holronde Oppervlakte, hun Wyderpunt hadden, en uit hetzelfde zich eerst begonnen van malkanderen te verfaren; gelijk, bij voorbeeld, de Straalen CF, C, geen Breking velden, toevijnd uit de Lucht in het Water overgingen. Want dewijl in zulken geval de Straalen alle Loodregen vallen, waar ze op de Holronde Oppervlakte, even als de halve Middellijnen CC, CZ, zijn ze de Loodlynen zelf, en gaan zonder Breking te lyden rechtstreeks door. Maar, als ze hun Wyderpunt nader bij de Holronde Oppervlakte hebben of verder, dan derzelve Middelpunt, gelijk &5, en IP, worden ze, in het Water komende, onverwacht, teruggebracht in beide gevallen naar de Loodlijn, waaruit dan ontstaat, dat in het eerste de Gebroken Straalen minder Wyder zijn dan de Invallende; en dat ze in het tweede val minder Wyder dan ze voor hun Breking deden. Gevolgtrekking. De Natuur levert ons niet veel voorbeeld van weervoorstellingen, die bij hun Holronde gang uit een afstaand Middelpunt in een of andere Holronde Vlekten blijven, gebroken worden. De Oppervlakte van 't Water en van alle andere doorlatende Vogten is genoegzaam 1005 Receptieve en Plat, en schijn 7. Pakken, of ander dergelyk Vaatwerk, waren Bodems Verheven rond binnenlopen, waar echter geen bope, dat men venige Uitwerkfels van die aart, als werden 100 aspartaten van gesproken, zal zier. Doorzichtige 45. Kwamen, doorgang te geven. Maar de Konst verhuisde ons Lichtamende, wier Doorzichtbaarheid, en gedaante bijzonderlyk geschikt is om het Licht zich te doen verspreiden, en die ook met dat oogmerk uitgedacht zyn, om de natuurlijke Streeklijnen van deszelfs Straalen, en hun onderling beloop, in sommige Gevallen te veranderen. Van die aart zijn de Glazen, die aan de een zijde Hol en aan de andere Plaat zijn, of waarvan beide Oppervlakken van weerszijden Holrond zijn. Dit soort van Glazen hebben drie aanmerkelijke Uitwerkfels, die hun bijzonder eigen zijn. Ze doen ons de Voorwerpen kleiner zien, dan ze inderdaad zijn; nader bij, dan men ze met het bloote Oog zou zien; en minder Heldere, Om de verklaringen deze Verzichtspunten te gemakkelijker uit te voeren voorgaande Proefneemingen af te leiden, zullen wij onderschreven, dat het Derde Uitwerkings. Schaarste van de Hoorn der Glazen volgens de Secoorde van de Hoorn der Glazen is, gelijk ook genoegzaam is, dat er een Schijf van wordt, wovogen let bevel dat een As de Rondheid afzeeept. Aces wit ce Nadering van de Lichtflrss- E-. Ix vi- ceile de uiteimden van een Veram L:2:3 Oog komen, minder doct wociss, vulcincüüt Ook onvennydelyk de Sc count gpnets van dat Vcorwerp; de- w:. - 7 :f liu CoOOr Can zix oncer een &zce CfLlXES Diu nu is £z juift, poem flISIL2 Glis doec. Wantvolgens Ile cL viz cf negence Proetaeeming wl-lm lf Sza£cn as Ad, be, «an de TxLlf lcfnccf vin Ut Voorwtr2 AB afge- Rllwcli, cecrtustiyker wys in D zouden IDTTONm, loo: Lun Breeiicgenby hun I£eiLim nno: Gsrzuinéer Naderende, dan TP CWovautfa wann, Indien Let dia ge- beurt, DoonzIGTEUNDE, d4$t beurt, dat die Gebroken Straalen volgens hun nieuw beloop hun Naderpunt hebben juif in het Punt F, dat het Middelpunt is vande Holrondheid der andere zyde GIH, gaan zy wel uit het Glas in de Lugt over, "Londer een tweede Breeking te lyden: maar de fchynbaare grootte van "t Voorwerp is egter altyd kleiner. Men ziet het nu on- der den Gezigthoek &Fb, in plaats dat men 't zonder het Glas gezien zou hebben onder den Hoek A FB, die merkelyk groo- ter is, Indien de by 't inkomen van *t Glas Gebroken Straalen 7f, eg door die Bree- King zulk een beloop kreegen , dat hun Naderpunt, daar ze zig zouden vereeni- gen, verder voorwaarts en van het Glas af viel dan het Punt F, zou 'er de Gezigt- hock, daar men uit dat Naderpunt het Voorwerp onder zag, nog kleiner door wor- den. Want dan zouden die Straalen, als zy uit het Glas weer in de Lugt overgin- gen, nog een tweede Breeking lyden, die hen, door ze van de Loodlynen pp, 44, te V. Dzz1, Hh Ve: XVI. LES. 2. A F- DEEL. *'t Zy'er een ,'tzy er twee Breekin- gen ge- fchieden. XVI.LES. Doen de Voorwerp pen naderbij, by 2 icn, 4323 GressBROekEN Licunt Verwyderen, nog minder Naderende doen worden, dan ze waren eer ze uit Glas kwamen. Eindelijk kan het ook gebeuren, dat eerste Breking, by 't inkomen in geschied, de Straalen 4f, eg, nog groot een trap van Nadering overlaat, ze binnen het Punt F, en nader dan 't ve by 't Glas, zouden samenlopen. veriorzaakt hun een tweede Breeking, op een regelgetige wijze geschreven van eerst. Maar, dewyl de Gebroken Straat, eg, nooit met die zelfde schuinesheid de Oppervlakte van de Lugt GH Kuppen, waar mee de Straalen AZ, op de Oppervlakte C K E van het Glas den moeten vallen, om de eerstgenoemde dien vereist trap van Nadering te behouden; is de tweede Breeking onverwacht altijd zwakker dan de eerste, en gevolg niet in staan om dezelfde te vergelen. De Holronde Glazen verminderen den schrijvende Aftand van 't Voorwende en doen ons hetzelfde nader zien. Doorsnitterende Straalen der Lichtkegels, die van ieder zichtbaar Stuk van 't Voorwerp af komen; verspreiden zich, terwijl ze door dit Glas heenlopen, verder van elkaar en worden sterker Wyderende, gelijk Wy bij de Tiende Proefnemingen gezien hebben. Hieruit ontstaat derhalve, dat aan het Lichtend Punt A ine ziet, en komen 00 veel nader bij geplaatst vertoont, waar aan 20 volgens de twee eerstvolgende van diezelfde lijnde Proefnemingen gebeuren kan, dat de Wyderende Verschijningen, die van één en 't zelfde Punt afvallen, indien dat Punt op zekere Afstand van een Holronde en Straalbreekende Glazen geplaatst wordt. í Oppervlakte, als Water, Glas, of iets ders — : gelyks: gaplastít is, den ze)fden trap van ' Mi yderihg in de Digter Middelftof bleeven JDbehouden; of wel, dat ze zclfs veel cer iets van. hun Wydering verlooren, dan 'er meer. van kreegen. Maar deeze twee Gc- wallon hebben nooit plaats, wanncer het Licbt door de ganíche dikte van een Glas; MJ Hha - wiens 44 GEBROKEN Lricum xviLEs, wiens beide Oppesvlakten Holrond 7 | 2. AF heen Straalt, om van daar zyn Be DEEl — werder in de Lugt te vervolgen. WW als het Straalpunt in het Middelpunt van een der twee Holronde Opperv als CE, by voorbeeld, geplaatft is, e Pla X. Straalen A5, Ac, derhalven, als Loodr F439* 4onder Breeking Regtlyns tot aan de ands Oppervlakte G H doorloopen 4 vallen3 daar fchuins op de Oppervlakte van de Ly, en doct de Brecking, die ze bygevolg nov "zaakelyk ondergaan moeten, hen zig vani Loodlynen Fp, F4, verwyderen. EHE door neemen ze dan een Beloop aan, alid Ze kwamen uit het Punt 2, ?t welk make lyk nader by is dan het Punt A, waarvt .. 7e met 'er daad zyn voortgekomen. "Zyze indien die Wyderende Straalen uit een Punt achter, het welk nader bij het Glas is, dan het Middelpunt van deszelfs Hoolzijne rondheid A; en zy derhalve, volgens der uitlig van het tweede Geval, hun Wyde ring, als zy in 't Glas komen, voor een gedachte verliezen, vallen zy met zoo groote moeite." DoORTSKUNDE, en krachtigheid op de andere Oppervlakte, dat die tweede Breeking, die ze daar ondergaan, hun een meerder mate van Wydering weder geeft, dan de eerste hen had gedaan verliezen. Ligtelijk zal men dit uit het enkel inzien van figuur 4 begrijpen kunnen, daar de Straalen, uit het Punt stuiten, en het Middelpunt der Hoolrondheid A voortgekomen, door hun tweede Breeking bij 2, en zich dermate van de Loodlijnen F4, Ff, verwyderen; dat zy nu uit het Punt kachteraf loeren, te welk Punt nader, bij het Glas is, dan het Punt stuiten & A, waar uit ze eigenlijk waren. Een Glas, dat aan de ene zijde Hoolrond, en aan de andere zijde Plat is, geeft ook dezelfde Uitwerkselen, en doet ons de Voorwerpen zien op de zelfde wijze, als een dat Kool is van weerszijden. Het gehele onderhoud bevat maar in wat meer en wat minder. Want zodan de Naderende Straalen, die van de wederzijde uiteinden van het Voorwerp afkomen, als bij, bij, na hun derde Breeking, de Eclips worden." GEBROEDERKEN Lecur Peek:ng op de Holronde zijde van 'tGlm 2og NaXerende blijven, gelijk de, de, wer- oem zij, trwyl ze schuins door de Paus Cz:zervaste G H in de Luchtpalen, voor. cz:ac-ce can] op een reguleerde wijze C xoxut, gebroken. Meer deze twee- &k Zeefeng is zwakker dan de kracht; om Gig ze Val van 4e op de Plane Oppervlakte «€ Gig o ichums niet is, als die van c Szax $4 op de Kolonie Oppervlakte Cz rz koor blijven dan bijgevolg de wakoren: Schalen ef, ef, alda minder IX LER Ce A3 &F INaderen, dan zij deze» à m a xI.IAlDIU nil Glas kunnen moe ten. Men LailolIsf^- is DOCIE deze zorg van Glas- zz2 Oca cm Vochten kinsen, dan met bile clc Du c7w): rn 't zkt onder enl owalml Olijfbos, als efe. vo Il: Wacinnce S-rarem, die uit. ie- in wLnvwcGnos Sup vsn em Voorwerp ase aS, LIEN, i5oon zij hun Wyder- pOl. IDOLIEËRIE ZI beginnen te verplaatsen een.c02 LA LICHTpunten zij van Ge Hol- TORIAAL2 Bacci, en bijgevoegd zonder Bree- DoonziGTEUNDE, 487 Mee Reguleer tot aan de Platte Oppervlak- XVI.LES. f$ GH doot liepen, gelijk Ac, zouden zij 5 pd egter, dewyl zij schuins op die Oppervlakken ** wallen, daar noodwendig Breeking onder- moeten; en die Breeking, gelijk men wit de Figuur zelve ligtelijk ziet, zou hun Wydering doen toeneemen, Het Voorwerp zal er zich derhalve ook, als ware het na- 'der bij, door vertonen. Deze uitwerksels blijven volkomen het zyn die men dezelfde, het zyn die men de Platte Zijde van het Model Glas, of wel zijn Holronde Zijde tegen het uitzicht of Licht houden, als de Straal van het Punt. De afkomst van de Straal van het Punt, wordt hy tweemaal gebroken, houden eer, namelijk, in P, en daarna in £g; en daar door tot op een afstand als A7 van de As AV af, Indien hy uit het Punt A. voortloopt, ondergaat hy niet meer die eene Breeking, namelijk, in e, maar deze is om de grote Schuinsheid der Invallende sterk genoeg om hem naar i te doen lopen. De wijl Fi van dezelfde lengte is als A, en de Straal derhalve in beide Gevallen zich even ver van de As AF verwyderd, wordt Want minder en. 3 het licht van het Punt, deszelfde langte is als A, en de Straal derhalve in beide Gevallen zich even ver van de As AF verwyderd, wordt de verkeersdeel Wel bepaald. 