title: Annales Academici
creator: None
text: Dit Toorstel werd bij besluit van 2 Oct. d. a. v. door den Gtemeenteraad naar de Afdeehngen verzonden. Nadat het aldaar onderzocht en niet in allen deele met volstrekte sympathie ont- vangenwas, hebben de rapporteurs dier afdeelingen, de H.H. M^*. B. C. Kieuwenhnys, H.Hoack en H. van Loghem eene samenkomst met Guratoren gehonden , ten einde tot eene goede afdoen- ning der eaak te geraken. Dit heeft ten gevolge gehad, dat sij als zelfstandige rapportenis zijn opgetreden — en met aanslniting aan 'tprimitieve voorstel van Cnratoren, hier en daar evenwel gewijzigd, aan den Baad 't plan hebben voorgelegd: ,z66veel van het Athenaenm ala inrichting van hooger onderwijs te behonden, ab in de bestaande omstandigheden doelmatig kon geacht worden." Zij adviseerden ,dat de titel van Hoogleeraar voor de Docenten, die hem bezitten, behonden zon blijven" — en dat de ^studie der wisknnde , voor hen, die znlks wenschten, hier zd6ver zon knnnen worden voortgezet, als tot het afleggen van het zoogenaamd kleine Mathesis-examen vereischt werd. Worden ten gevolge van een wet op het hooger oDderwqs, gelijk te verwachten is" — zoo schreven zij — ,de propaedeutische stndien aan de gymnasien toegevoegd, dan zal het weinig moeite kosten biimen den kortst mogelijken tijd zoodanige uit- breiding wederom aan h^t Athenaenm te geven." De Gemeenteraad heeft in zijne zitting van 19 Febr. 73 besloten, geheel de voordracht der H.H. rapporteurs, gelijk zij op deze grondslagen was opgotrokken, aan te nemen. Digitized by Google R £ D £. 469 Tele stadenten aan de hooge school sdch door de propaedeutische studien en examina gebragt asien. /rl^A^vdijks is hij ingeschieven^ — zoo vangt hij aan — o£ hij staat voor het mathesis-ezameny in zijne oogen niets anders dan de eerste der hin- dernissen, die hem op zijnen weg gelegd zijn. Op het gymnasiam heeft hij reeds langen tijd onderricht in reken-^ stel- en meetknnde ontvangen; bij zijne promotie tot de hoogeschool, of anders bij zijn admissie-ezamen ^ heeft hij reeds blijken moeten geven van daarin bedreven te zijn; nn wordt dat bewijs op nieuw^ mis- schien eenigzins anders of volgens eene andere methode^ van hem gevergd. Hij schikt er zich in^ omdat hij weet, dat het niet anders kan; maar hij tracht er zich zoo spoedig m(^Iijk van af te maken; gelnkkig, wanneer het z66 treft^ dat hem dit wat gemakkelijk gemaakt wordt. Intusschen volgt hij de propaedeutische collegien, maar de zoi^en voor ^het mathesis'' hebben hem aanvankelijk nog al a%eleid, en hij heeft de gewoonte niet aangenomen, om een getrouw hoorder der lessen te zijn. Zullen zij hem daama door eigen bekoorlijkheid aantrekken en boeienP Niet waarschijnlijk. Een enkel coU^e, waar hij iets nieuws hoort, zal hem belang inboezemen. Maar de hoogleeraren, die dat onderwijs wel moeten in- richten naar het peil van ontwikkeling der groote meerderheid, houden hem zelden met iets anders bezig dan met de elementen van taalstudie en klassieke literatuur, die hij reeds achter den rug meende te hebben. Want het propaedeutisch examen dreigt en d^voor immers alleen worden deze coUegien gegeven en gehouden; en tegen wil en dank der hoogleeraren moeten de lessen dan ook er op aangelegd worden, om den stadent door het propaedeutisch examen heen te brengen. Hij schrijft of kent de dictaten, die daartoe van buiten geleerd moeten worden, en komt, zoo hij vlijtig en gelukkig is^ kort v66r of kort na de groote vacantie klaar. Zoo is hij met meer of minder lof ^ ook wel zonder, de tweede hindernie te boven gekomen. Geleerd heeft hij wezenlijk niets.^' 71) Wij hebben niet noodig ons op een wolk van getuigen te beroepen, sints de met zooveel kennis van zaken toegeruste schrijver der hoogst-belangrijke artikelen over jyhoc^er onderwijs^' in de Oida van 1867 (Julij, Aug., Sept. en Oct.) en van .1868 (Febr. en Maart) dit ook als zijne meening in dit opzigt krachtig heeft uit- gesprokon. Hij zegt o. a. in de afl. v. Oct. bl. 119. jfOver welk vraagstnk, het hooger onderwijs rakende , de publieke opinie ook verdeeld is, op dit punt zijn allen het volkomen eens, dat v66t en boven alles het voorbereidend .hooger onderwijs hervorming behoeft. Yrij eenstemmig is ook het oordeel, dat zulke hervorming in dien geest beboort tegeschieden, dai de propaedeutiei aan de Univereiteit zehe, wier tifd.onAerroepeiiji voorhij ecAiJnt, vervallen ian.'\.. /^Sommigen willen de propaedentiek eenvoudig van de hoogeschool naar het gymnasium overgebragt zien.^' . Voorts op bl. 125: ^Yan zelf zal zich hieraan tevens een ander heilzaam gevolg verbinden; namelijk: dat de jongelieden doorgaans op rijperen leeftijd aan de Uni- Digitized by Google «0 W. B. J. VAW ETK ▼eraiteit auUen versdiiiiieii. Pit laitste zai mitm bovQttdisti befMdeMi» mvmBi men (de tweede Asch,, dien wij mo eveft etdden) 'het ondfin^e mdi aa»4«e «miIbIi* tjfigeA Ihooger opvoert, in ^eibaiid mat de api^wff d&r i pw^mim ti Mk «*• *de kostf^ wtiaol, meer tijd en meer arbeid beateedt nan de •geleidQtJike grasoimaiitele «todjia, Mfedtt TOoral de konnis van de kkfisieke litexaiMr wdar breniBt^ «Im iMse mmm^ li^: dat de leiorling geleerd heeft b«ar te mardeeren tm te geniatte <<a Jkaac zksk aoo eigen te maken > dat hg ae als een onveigaBkei^keii «ehat woot «qn valBai lenen tan de school kan mededeflken." 7«) l^rwigl dit vel ter perse is, hebben wij nog efvcu dmi tijd ctaiae WjdaolMip iiit te eptreken , dat onze hoop Hftnivankelqk is vepwezenlijkt «-^ en de flooge Rage- ving 'tbeiqtrdsen denkbeeld ten ivo&e deelt. DooT haar 4och is eene voordffagft van wet tot r^eling «imi het Imgtr aMdemuji ingediend, die eioh — daargekten de alachaffing der theoL facaUeitt, martegoi Hij veeknUige en veelsoortige bezwasen hebben ^ door deugdel^e «heginnlen en dacv- Intende ^erbeteringen onderedieidt. Onder deaen behelit «ij «ik fapahng, "waasUi de voofiereiimde ^iMm naar iei ^ymmaeiak Hjdperi mrdem omfe i mg t. Wat «ook 'i'Idt van dit ontwerp moge wosden, wij vleijeft tnu, dat dne Ibqg geimnchle ker- vorming eindelijk zal worden angebragt. 7») In gelijken geest schteef reeds tien jaten gekden Dr. J. iu Lampuig itt npi btlangrijk opstel over ^de voorhereidiag tat kei kooger pnderwijoJ' «(Zie ^Gide IMB, l, bl. 28): //Koo kan b. v. het Hebreeuwaeh, wamseer men ide 4w«e katste ytaxa, op het <3jnmna9iam, eenige nren 'swedDB, onderwijs in 4e begifwalen igekxiq;en hesft, en veoH» aan >de Axmdemie de twee jaren der propaedebse mede «an ide «odeie oefiening dier taal toewijdt, waaraan ^h dan de pfdktitohe oeftaungen oansliiitBn, genoeg gdeerd en bekend aojn ^or den aanstaanden ^vedikant.^' Mm ziet lueraft, dat toen reeds H heilzame — om niet fe c^ggen de «oodiake^kheid ««^ werd isngt- lien van het onderwijs in de Hebmenwsohe taal op 'ttSymnannm. Worden na ^yde twoe jaren der propaedeuse aan de Aeademie/' waarvim L. ^ostiids nog eptak, maar 'i^Gjonnaaium overgebragt^ dan zon men hier ^ — Vier of minsten Biie jaMn ilang ^ flfein de Hebreeuwsche Spraakkunst, Oudheden en LMerkonde dionen toe 4e wqden. En waarlijk! dat dit niet te veel is, zal ieder, die weet wat oe&Bing er in dii ^ aigt noodig is, gereedelijk toeetemmen. Ook ^ 4oor den Jdtnitter Hteaidkerk «voorgediagen regeling van het hooger onderw^ ^aat tetegt vaa het idei&baeld uit, 4at aan een goed-ingerigt OTmnaaioa znlk een ondtrrigt in «dt fithntwwtthe ^oA en Leiterkunde behoort gegeven 4e woiden. 7^) 'Niet het vssl weten, geen hooid kact alltdti taken 4qpgev«U, ntoar 4iet moir nige goed te -kennen , dit maakt dtn jongea ttudeirft i^p veor 'i heoger ^dtmjp. l^iet de wetenschap zelve, maar opMkking, aam^ttng, aaleidiag tot faaar ->^ aiedaar -het groote doel van het prq>aedeati9di ODdervgs! Digitized by Google R E D E. 471' 7s> Omti^i n WMBBbvgv p. M^ %i9sm iStoni^ t;. (hmfml m, bl 248i QfHfia,. pi IQ» n) QpogsMni £E: ^«; T^ H» va». Bonrojihi, ib lijii ifimm^mm Tkmas^ a^ Kenfpi^" waarva» ii]b± 1608^ ta- ^imrpeii: aea» vwtf ing> -^ ch^ he«r Dr. Leflfeboer beeit er een- esemplaap v«n — 'blicWt »0- ^ %» ¥; £ck «n BoMch»: Jfte^*inV^ bk 9 ct 47'. Lindebom, JK»^: j!|^. i?tf9. C. II^ §1^ p. 166. Perizonius: Oratio de dde(¥inae ttk^is nvper culHsi €¥at. VII: p. 176. Verburg: Oratio de Jruetibua relL (Ann. Gro» 1818/19, p. 94.jP 80) Vad. Lett. N. 8, 1833, II, bl. 105 vern 8^) Voor menigeen, die niet begrijpt, welk een zegen er gelegen is in 't bezit eener school, als de onze, zijn de woorden der behartiging waard, door prof. Vissering in 't Febr. nummer van de Oida van dit jaar bl. 288 gesproken. 't Gewigt der zaak eischt, dat wij ons de moeite getroosten ze over te schrij- ven. ^Wij behoeven ons niet te vermoeien,'' — zegt hij, over de geringe concentratie van krachten in ons vaderland sprekende, — f,mei het naspo- ren van de oorzaken van dit verschijnsel, waardoor zich het intellectueele leven onzes volks zco merkwaardig onderscheidt. Het is genoeg, het feit te consta- teeren en op zijne beteekenis te wijzen. Zijn invloed kan niet anders dan heil- zaam wezen. Ons volk heeft van nature weinig aanleg tot beschaafdheid enfijnheid van vormen. Zooveel te meer behoefte heefk het aan vorming en beschaving. En daartoe moet het van onberekenbaar voordeel zijn, dat elke niet al te onbeduidende stad in haren kring een brandpunt van verlichting zij. Hoe verre die verlichting gaat, door welke samenwerking van krachten zij ontstaat, in welke richting zij hier of daar bij voorkeur werkt, wat zij eindelijk uitwerkt, dit alles moge niet met den vinger zijn aan te wijzen, — ook zonder dat men recht hebbe te zeggen: >9^zie hier en zie daar!'' mag men toch beweren, dat ons volk in zijn geheel, zoo al niet tot de meest beschaafde, dan toch tot de best onderrichte volken van Europa behoort. Nu is het ontegenzeggelijk, dat aan deze rigting onzer volksopvoeding een krachtige steun gegeven wordt door het verspreiden van inrichtingen van hooger onderwijs over de verschillende deelen des lands. Een voorstander van het stelsel van centralisatie heeft eens gemeend een zeer krachtig en afdoend argument in het midden te brengen met te zeggen: ds ik mijne kamer verlichten wil, geef ik de voorkeur aan ^ne gasvlam boven twintig nachtpitjes. Maar de beeldspraak loopt altijd gevaar haar wit voorbij te schieten. En zoo zou men ook hier kunnen ant- woorden; wanneer het u te doen is om een aantal kamers te gelijk te verlichten en gij er tegen opziet om overal het gaslicht in zijne volle schittering te ontsteken, zult gij dan niet zelf in elk vertrek een licht brengen, zij het dan ook maar een Digitized by Google 472 W. B. J. VAN EYK. REDE. carcellamp of eene waskaanP Doch de beeldspraak daargelaten. Hier altiianfl — bij de vraag namelijk van den invloed der hoogeachool op Yolksbeflchaying — is de ▼inger op een tastbaar bewijs te leggen. Onze noordeliike provinciSn, Groningen^ Friesland en zelfs Drenthe, roemen er met reden op^ dat zij in ventandel^ke ont- wikkeling des volks bij geene andere achterstaan. Zou dit in den staat van afison- dering en afgeslotenheid, waarin die deelen des landa bijna tot heden verkeerd hebben^ mogelijk geweest zijn zonder den invloed, dien daar in localen kring de Oroninger hoogeschool uitoefende en nog uitoefent en dien ook in vroegeie tijden de Friesche akademie gehad heeft?" De toepaasing ligt voor de hand. ") Vad. Letteroefeningen, N. Serie 1867, N*. IX, bl. 517. Digitized by Google ORDO LECTIONUM kabevdabcm IN ILLUST&I DAYSNTBIAE ATHfiNAEO, a. d. xxii sept. a. cioiocgclxyillusque ad pebias aestivas a.cioiococijux. Rbctorb Magk. A. L VITRINGA. A. I. VITRINOA, PhU. Theor, Mag. UU. Hum. Doct. JnHqmtor tum Bamanarum et Graecarum Profeaaor^ k t. Bectar Mag- mficus, ABtiquitates Romaiias tradet doce compendio Boieaeni^ quod A^ 1^6 tertium germanice edidit Gi. Wilhelm Rein, ^ebas Martis, lovis et VeDeris, hora XL die Mercurii, hora X. P. BOSSCHA, Pm. Theor. Mag. Litt. Hwm. et lur. Utriuaq. Doct., Prof. /ionorarius, Historiam recentiorem aut aliquam veterum literarum partem Inbens desiderantibus explicabit, horis cum aoditoribus conveniendis. Praeterea lectiones publicas babebit de aiiquo historiae capite. I. BUYMAER VAN TWIST, lur. Bom. et Hodiemi Doctor, lur. ProfessoT , Institutiones lustinianeas explicabit diabus Lunae, Martis, Mefrcorii et lovis, hora X. Historiam luris Romani tradet diebus Lunae, Martis, Mer« curii et Iovib, hora IX. lus Naturae expon^t die Martis, faora . ...» IX. die Veneris, hora X. 60 Digitized by Google 474 ORDO LECTIONUM. Encyclopaediam iurisprudentiae ezponet diebus Martis et Ve- neris, hora IX. Gaii Institutionam Commentarios exponet hora auditoribus sibique commoda. I. I. C0BNELIS8EN, PMl. TAeor. Mag. LUt Hum. Doct. Littera- rum Graecarum et Latinarum Profesnor^ Aristophanis Achar- nenses, Theophrasti Characteres et Demosthenis advergus Lep- tinem orationem interpretabitur diebus Martis, Mercurii et lovis, hora I. die Satumi, hora X. Ciceronis Caelianam, Taciti Annalium Lib. I et Tibulii carmina selecta, diebus Mercurii et lovis, hora IX. die Veneris, hora I. die Saturni, hora XI. G.B.T.yAN£YK, Theol. Doct., Litt. Orientt et Jntijuitatum leraSl. Pro/essor extraordinariue , Elementa Grammatices Hebraicae, additis exercitiis analyticis, tradet die Lunae, hora XI. et die lovis, hora II. literas Hebraicas, cum exponenda Grammatica, tum Auius ut et syntaxeoa usu in legendis quibusdam V. F. capitibus historicis monstrando , die Lunae , hora XII et I. Cursoria lectione Geneseos librum tractabit die Martis, hora IX. Psaimos selectos cuin provectioribus ieget die Mercurii, hora IX. lisque lesaiae Vaticinia explicabit die Veneris, hora .... IX. Introductionem in V. T. Libros tradet die Mercurii, hora X. et die Veneris, hora VlUetlX* Antiquitates Israelitarum exponet die Lunae, hora IXetX. et die lovis, hora XH. Ceterum Literarum Orientalium historiam enarrabit, bis per dierum hebdomadem, horis cum sibi tum comiiitonibus maxime commodis. L lONQENEEL, Bistoriae et literarum belgicarum Profeewr, Historiam gentium antiquarum enarrabit diebus Luoae, hora.. I. Martis , hora ; , . . X. Digitized by Google ORDO LECTIONUM. 475 Satumi, hora * IX. Uistoriam patriae tradet diebas Martis , hora II. lovis, hora XII. Satami, hora XI. Literas Belgicas , iiteraram Belgicaram historiam et praecepta styli bene Belgici exponet diebus Mercurii, hora II. Veneris, hora X. Satumi, hora I. Logicam docebit diebus Lunae, hora XI. Veneris, hora II. Exercitationibus artis oratoriae praeerit diebus et horis cum sibi tum comilitonibus maxime commodis. A. I. VAN PESGH , Professoris titulo ornatus , Disciplinas mathema- ticas docebit, horis post ferias constituendis. S. SUSAN , Idnffuarum recentiorum Lector, Literas Germanicas docebit. Tdem de tragoedia anglica, Mac Beth, ad ductum editionis suae disseret, horis cum auditoribus conveniendis. P. A. VAN MEURS PhU. Theor. Mag. Litt. Hum. Doct^' , Linguarum Latinarum et Graecarum, Antiquitatum et Histo- riae Praeceptores , D. B. WTSSELINK, Matheaeos Praeceptor, C. G. SLOTEMAKER, L H. MEIJEE, F. DE STOPPELAAK, Lingua- rum recentiorum Praeceptorea y Exercitationibus , quibus elementa disciplinarum traduntur, praeerunt, horis alias iDdicandis. Bibiiotheca Athenaei unicuique patebit diebus Lunae, Mercurii et Satumi, horis II — IV. feriarum autem tempore die Mercurii, horis II — IV. Digitized by Google Af< Digitized by Google Digitized by Google Digitized by Google Digitized by Google THE NBW YORK PUBLIC UBRARY i REFERENCE DEPARTMENT Tbii book 1» imdcr oo olrouai«tiine«ft t« l»« takcsn froEH th« Buildjaj » - 1 >itrUI liM. 