title: Annales Academici / Hagae-Comitis
creator: Rijksuniversiteit te Leiden
text: Ordo Disciplinarum Mathematicarum et Physicarum ad quaestiones pro- positas unum modo responsum accepit et quidem ad quaestionem: ~Quae- ritur disquisitio botanica, physica et chemica de amylo, inprimis ut huius origo, structura et variae species innotescant. Responsum praemio dignius iudicabitur si propriae auctores observationes accedunt.” Hoc responsum inscriptum lemmate: vl wat de natuur oplevert is schoon en een grondig onderzoek overwaardig? Ordini haud placuit. Sunt quidem nonnulla satis bene in hacce scriptione proposita, sed argumentum universe nimia levitate tractatum videtur. Recentiorum enim naturae scrutatorum opera. de amyli origine, structura et variis speciebus multas easque egre- gias continent disquisitiones quibus et in botanica et in chemica huius argumenti parte scriptor uti potuisset ad illustranda ea quae antea hac de re probata fuerant. Hoc vero non fecit. Pauca modo ex uno alterove scriptore et haec quidem parum accurate collegit, sed rem ipsam haudqua- quam funditus tractavit; quamobrem Ordo auctori huius dissertationis praemium designare non. potuit: W. A. ENSCHEDÉ, Ord. h. t. ab actis. IUDICIA 207 Ordo Theologorum duas proposuit quaestiones, alteram historicam , alte- ranř exegetico-dogmaticam ita se habentem: vQuum de omni consilio et opere suo sic Ioh. XVII agat Iesus Christus, ut nullam videatur ideam de re Christiana primariam non attigisse quaeritur, an ibi etiam de Spiritu Sancto fecerit mentionem? Porro, si fecerit, qua alia ratione ġquam Ioh. XIV—XVI? Denique unde-haec diversitas sit explicanda ?” Ad quaestionem historicam nullum , ad exegetico-dogmaticam duo accepit responsa , unum inscriptum hisce WaeneRI verbis: v Das Wesen aller Wahrheit ist Nothwendigkeit des Finzelnen durch das Ganze”, alterum hac sententia distinctum : v Philosophia veritatem quaerit , theologia invenit , religio possidet.” Horum quodque responsorum quamquam suis se laudibus commendaret , neutrum tamen dignum iudicatum est quod praemio constituto ornaretur. Etenim auctor primae scriptionis recte quidem haud‘ pauca observavit cum magis tum minus ad quaestionem pertinentia, sed universe minus exegetice quam sive philosophice sive potius metaphysice in rebus expo- nendis versatus est. Nonnulla, ut locum de ĝóën mgò roð tòv zócuov evar, uti et de fidei origine contorsit ad suam metaphysicam de t® Àóy@ opinionem et suam de monstro, ut ait, liberi arbitrii sententiam qua non dubitavit profiteri Deum esse peccati causam. De quaestione ipsa non nisi tandem agere incepit, idque si praeparationem spectes pro- fusam brevius et minus quam oportuisset explicate. Multo aliter secundae scriptionis auctor. Hic paucissimis de Spiritu in V.T. praemissis, primùm expositurus quomodo Iesus Ioh. XVII de Spiritu Sancto fecerit mentionem , fusius quidem quam opus erat, totum hoc caput percurrit; sed de vss 17—19 agens accurate ostendit rùv œAhĝeseræav hic eumdem occupare locum quem in antecedentibus rò nveðuæ tris æMnteias. Ubi porro quaerit qua alia ratione de Spiritu Sancto Iesus egerit Cap. XIV—XVI satis bene demonstrat paracletum, Spiritum veritatis, quoad naturam suam idem esse atque veritas ipsa est; discrimen igitur tantum- modo in forma dicendi esse positum, Ibidem vero acute magis quam vere exponit rò zysõuæ týs dànðeiæs esse Spiritum immanentem in Apostolis, Ttùv &hýĝsav vero esse Spiritum transcendentem sive vim `divinam in homines agentem. Ubi denique inquirit, unde haec diversitas sit expli- canda, duplicem eius causam tradit, alteram in personis positam, guibus 208 IUDICIA. locutus est Iesus, qui quo melius ipsum intelligerent usus sit imagine spiritus e V. T. desumta pro abstracto. dìh}ĝsıæ; et haec quidem recte. Cur vero Iesus in Apostolorum gratiam hunc spiritum tamquam alteram personam sui similem mzaægéziãņrov proponat in sermonibus, cur in precibus alia sim- pliciore forma dicendi utatur, indicare atque exponere neglexit. Verum tamen ubi alteram discriminis causam invenisse sibi- videtur in zempore de quo agatur, et putat ante mortem Iesu tġv œìýĝsræv dici Patri propriam vim transcendentem; posé Iesu mortem -discipulis insitum nyveõuæ činðsiæs sive Spiritum iis immanentem proptłiumque eorum vitae principium, hoc e sua mente potius quam e sententia: Iesu fecisse censendus est. Denique et dubius haeret utrum varia haec dicendi forma a Iohanne repetenda sit, an vero ab ipso Iesu. Licet igitur haud pauca in hoc responso desiderentur et minus bene exponantur idque universe ita compositum sit ut scriptor quaestionis car- dinem sensisse magis quam exposuisse dicendus sit, tamen`recte demonstravit et Ioh. XVII mentionem esse Spiritus Sancti et Cap. XIV—XVI rò nveðua tis dìņpeiuç idem esse atque Cap. XVII sùr dàhĝerav. Quocirca Ordo propositum concedere praemium ei non potuit; decrevit tamen honorificum laudis testimonium ei offerre. Quo facto hoc sibi gratum accidere auctor statim declaravit, simulque apparuit eum esse HERMANUM GrrarDum Haer, Theol. in Academia Ultraiectina Stud. W. MUURLING, Ord. h. t. ab actis. ATHENAEUM ILLUSTRE AMSTELODAMENSE. 2T SEA, ae" NOMINA PROFESSORUM, QUI INILLUSTRI ATHENAEO AMSTELODAMENSI CONIUNCTISQUE CUM EO SEMINARIS INDE A KAL. IAN. AD D. XXXI M. DEC. MDCOCLIV DOCENDI MUNUS OBIERUNT. THEOLOGIAE. &. MOLL, Clar. Ord. Praeses a. 1854—1855. H. C. MILLIES, ; F. I. DOMELA NIEUWENHUIS, } Proff. in Semin. Luther. x Fa enii, } Proff. in Semin. Teleiobapt. A. DES AMORIE VAN DER HOEVEN, Prof. in Semin. Remonstr. IURISPRUDENTIAE. $ M. DES AMORIE VAN DER HOEVEN. H. DE BOSCH KEMPER. PHILOSOPHIAE THEORETICAE ET LITERARUM HUMANIORUM. ` I. BOSSCHA, Prof. emeritus. H. BEYERMAN. P. I. VETH. I. ©. @. BOOT. MEDICINAE. GER. VROLIK. GUIL. VROĽČĪK. €. B. TILANUS, Prof. honorarius. : P. H. SURINGAR, Prof. honorarius. t: I. VAN GEUNS, Prof. extraordinarius. E G. E. VOORHELM SCHNEEVOOGT, Prof. extraordinarius. DISCIPLINARUM MATHEMATICARUM ET PHYSICARUM. F. A. G. MIQUEL, ©. I. MATTHES. E., H. VON BAUMHAUER. SREE 27 * Ţ -ACTA ET GESTA IN CONVENTIBUS CLARISSIMI ORDINIS PROFEŜSORUM Die 17 Die 7 ATHENAEI ILLUSTRIS AMSTELODAMENSIS, ÁNNO MDCCCLIV. \ m. Iunii Ordo primum convenit post obitum Viri C1. C. A. DEN TEX, Antecessoris emeriti, cui dies 9 m. Aprilis vitae laborum finem attulit. Viri eruditissimi virtutes omnes agnoscūnt et cum cor- pus humo conderetur pie recognovit eius discipulus et collega Vir CI. M. DES ÅMORIE VAN DER HOEVEN. m. Octobris rogantibus Medicinae professoribus Ordo decrevit, ut literae -mitterentur ad Curatores, quibus demonstraretur necessitas condendi laboratorii physiologico-pathologiċi. esiaren t e aaa SERIES LECTIONUM IN ILLUSTRI ATHENAEO AMSTELODAMENSI ET IN SEMINARIIS privatim privatim HABENDARUM INDE A. DIE 1 M, OCT, A. MDCCCLIV AD FERIAS AESTIVAS A. MDCCCLY. GUILIELMUS MOLL tradet Fwegesin Novi Foederis, interpretandis Actis Apostolorum , diebus Martis et Mercurii, hora X; Historiam universalem Religionis et Ecclesiae Chr., diebus Martis, Mercurii, Iovis et Veneris, hora XI; ę ; Theologiam dogmaticam , iisdem diebus, hora IX; Studia ad Jntroductionem in Theologiam et ad Historiam Ecclesiae Neérlandiae pertinentia, et” Egercitationes Homileticas moderabitur diebus et horis deinceps indicandis. MARTINUS DES AMORIE VAN DER HOEVEN Digestöriie selecta capita tractabit, diebus Mapa, Mercurii et. lovis, hora IX matutina; Institutiones Imp. Justiniani interpretabitur , iisdem diebus, hora X ; Ius Civile Hollandicum docebit, iisdem diebus, hora XI. Methodum procedendi in causis elaun tradet, isdem diebus, hora XII. 214 privatim privatim privatim SERIES LECTIONUM. HIERONYMUS DE BOSCH KEMPER tradet Facyclopaediam Turisprudentiae, diebus Martis, Mercurii et Iovis, hora IX; Tus Publicum, iisdem diebus, hora X; Methodum procedendi in causis Criminalibus , diebus Martis , hora XE et Veneris, hora IX; Statisticam patriae , diebus Mercurii hora XI et Veneris, hora X; Ius gentium, diebus Iovis hora XI et Veneris, hora XI. IOANNES BOSSCHA Litterarum et Historiae studia quovis alio. modo quam lectionibus habendis promovere studebit. HUGO BEYERMAN Rhetoricen sive praecepta stili Belgici, additis Belgice scribendi exercitationibus , tradet die Lunae hora X—XII et die Saturni , hora IX—XI; Historiam Patriae enarrabit, die Lunae hora XII et die Saturni hora XI—I; Pronuntiationis sive. eloquentiae eæterioris exercitia moderabitur. PETRUS IOANNES VETH docebit Zæegesin Veteris Foederis, interpretandis. Psalmis selectis., diebus Martis et Mercurii, hora VIII matutina; Grammaticae Kyriacae elementa , diebus Iovis et Veneris, hora VIII; Antiquitates Hebraeas, diebus Martis, BEEN Tovis et Veneris , hora IX; i Grduinahidns Hebraeam, adiuncta libri Deuteronomii lectione- continuata , iisdem diebus, hora X; Logicam tradet; diebus Lunae èt Saturni, hora VIII, et Psy- chologiam , die Lunae, hora IX; q SERIES LECTIONUM. 215 Cum provectioribus: leget Arnoldi Chrestom. Arabicam et Kirschii Chrestom. Syriacam, a Bernsteinio denuo editam, alternis vici- bus, die Veneris, hora VI—VII post meridiem. IOANNES CORNELIUS GERARDUS BOOT privatim Historiam Antiguam explicabit diebus Martis, Mercurii, Iovis et Veneris, hora XII; i Literas Latinas docebit interpretans Terentii Heautontimorumenon , Ciceronis Oratorem et Horatii quaedam , iisdem diebus hora I; Literas Graecas explicans nonnullas partes Ziados , Lysiae Orationes , Theocriti Idyllia , iisdem diebus, hora I. GERARDUS VROLIK privatim docebit Oöszetriciam theoreticam, diebus Mercurii et Veneris , hora II, i GUILIELMUS VROLIK privatim Demonstrationes anatómicas habebit, tempore hiemali, diebus Lu- - nae, Martis, Mercurii, Iovis et Veneris, hora p. m. I; docebit tempore vernali Zootomiam, diebus lovis, Veneris et Saturni, hora matutina X; Osteologiam, tempore autumnali , iisdem diebus et horis; Plysiologiam , iisdem diebus, hora IX et XI; Methodum secandi, tewpore hiemali quotidie. CHRISTIANUS BERNARDUS TILANUS privatim docebit Pathologiam et Therapiam Chirurgicam, ter quavis heb? domade, hora XI; Artem obstetriciam , tribus reliquis diebus, hora XII; Egamini: aegrotantium et artis ewercitio in Nosocomio Scholae Clinicae præeerit diebus singulis, hora IX; Enchireses medicas in cadavere demonstrabit, diebus et horis indicandis, i ~ aiai SEPEN e a a a . 216 SERIES LECTIONUM. PETRUS HENRICUS SURINGAR privatim Pathologiam et Therapiam generalem docebit, diebus Martis, Mercurii et Iovis, hora p. m. IM; ; Doctrinam morborum singularium interpretabitur, iisdem diebus, hora p. m. I; ' Pragin. medicam ad lectulos aegrotantium moderabitur, diébus singulis, hora matutina VII. IOANNES VAN GEUNS I privatim Pathologiam generalem docebit diebus Lunáåe, Martis, Mercurii et Iovis, hora X; Medicinam forensem et toæicologiam tradet bis quavis hebdomade. GUSTAVUS EDUARDUS VOORHELM SCHNEEVOOGT privatim Weuropathologiam docebit et ad lectulos aegrotantium exponet , die Saturni, hora XI—I; j Elementa psychiatriae exponet hora dein indicanda. FREDERICUS ANTONIUS GUILIELMUS MIQUEL privatim tradet Geologiae et Palaeontologiae fundamenta, horis deinde indicandis ; ' Pharmacologiam generalem et specialem, diebus Lunae, Martis, Mercurii et Iovis, hora XI; Botanices Elementa , iisdem diebus, hora X; Stirpium medicinalium, venenatarum et oeconomicarum historiam ter per dierum hebdomadem ; Eeaæcursionibus botanicis praeerit; Vegetabilia cryptogamica et Qeconomiae ruralis elementa explicare paratus erit. | è P e at a a ea a e SERIES LECTIONUM. 217 CAROLUS IOANNES MATTHES privatim docebit Planimetriam et Trigonometriam rectilineam , diebus Martis , privatim Mercurii, Iovis et Veneris, hora IX matutina ; . Physicam eæperimentis illustratam , iisdem diebus, hora XI; Stereometriam, inclusa Trigonometria sphaerica, in commodum Medicinae et Literarum studiosorum, diebus Iovis et Veneris, hora meridiana ; Calculi diferentialis et integralis elementa, horis cum auditoribus constituendis. EDUARDUS HENRICUS VON BAUMHAUER Chemiam anorganicam docebit, diebus Lunae, Martis et Mercurii , hora XII; . i Chemiam corporum organicorum, diebus Martis et Mercurii , hora: IX; Chemiam Physiologicam , diebus Lunae , Martis et Mercurii, hora I, excepto tempore hiemali; / Chemiam pharmaceuticam, die Lunae, hora IX, et die Martis, hora X; Chemiam analyticam diebus Lunae , Mercurii et Veneris , hora H—IV. č HENRICUS CHRISTIANUS MILLIES, Theol. Professor in Sem. Evangel.-Luther. Introductionem historico-criticam in libros sacros Veteris Foederis exponet, die Veneris, hora XI, die Saturni, hora XU-—II; Egegesin Veteris Foederis docebit, interpretando vaticinia quae- dam e libro‘ Prophetarum Minorum, diebus Màrtis et Mercurii, hora I; Egxegesin: Novi. Foederis docebit, interpretando Iohannis Apostoli Evangelio, diebus Iovis et Veneris, hora T; ; 28 218 SERIES LECTIONUM. Theologiam Christianam Dogmaticam tradet, diebus Martis, Mer- curii, Iovis et Veneris, hora XH; De Religionis Christianae propagatione agere perget, horis vesper- tinis, auditoribus commodis. FERDIN. IACOB. DOMELA NIEUWENHUIS, Theol. Professor in Sem. Evangel.-Luther. Theologiam moralem tradet, diebus Iovis et Veneris, hora X; Theologiam practicam diebus Martis, Mercurii, lovis et Veneris, hora IX; Epistolas Pauli pastorales explicabit, diebus Martis et Mercurii , hora X; Ecercitiis Oratoriis vacabit die Iovis, hora IH, Catecheticis, die Martis, hora XI—, Colloquio - homiletico, die Martis, hora VI—VII p. m. Discipulis provectioribus orationes sacras habentibus praeses aderit die Veneris, hora I. SAMUEL MULLER, Theol. Professor in Sem. Teleiobapt. Lectiones de Theologia Christiana dogmatica habebit, diebus Martis, Mercurii, Iovis et Veneris, hora IX; ; Praecepta homiletices tradet, die Iovis, hora X; FEgercitia homiletica moderabitur, die Veneris, hora X—XII; Studiosis, orationes sacras habentibus, praeses aderit, die Lunae, hora II dim. IANUS VAN GILSE, Theol. Professor in Sem. Teleiobapt. Hgegesin Novi Testamenti tradet, interpretanda Páuli ad Rómanos Epistola, diebus Iovis et Veneris, hora H. Introductionem historico-criticam in Libros N. Testamenti tradet , diebus Martis et Mercurii, -hora H; ECE N a E A SERIES LECTIONUM. 219 Ecclesiae Christianae antiquae historiam enarrabit, ab Ecclesia condita ad Caroli Magni tempora, diebus Martis, Mercurii et Iovis, hora I; Historiam populi Israċlitici enarrare PRN diebus Iovis et Ve- neris, hora II. ABRAHAMUS DES AMORIE VAN DER HOEVEN, Theol. Professor in Sem. Remonstr. Theologiam Christianam Dogmaticam tradere perget, diebus Martis, Mercurii, Iovis et Veneris, hora IX—X; Oficia Doctorum et Antistitum in Ecclesia Christiana exponet , diebus Martis èt Mercurii, hora X—XI; Historiam Floguentiae Sacrae enarrabit, die Mercurii, hora I—IV ; Egvercitia Oratoria moderabitur, die Martis, hora. III post mer. ; Commilitonibus orationes sacras habentibus praeses aderit, die Martis, hora II; Commilitonum studia teh conabitur, horis verpartiois deinde indicandis. 28* NUMERUS STUDIOSORUM IN ILLUSTRI ATHENAEO AMSTELODAMENSI CONIUNCTISQUE CUM EO SEMINARIS DIE XXXI DECEMBRIS MDCOCCLIV. In Facultate. Theologiae.. oons aa ri 75. A ” Iurisprudentiae. s: s 2i. ii 53. " “ Titotan ea o 3. ” " Mêdieinae o eu a a 29. ” ” Philosophiae e ea e 2. 162. ATHENAEUM DAVENTRIENSE. REGLEMENT ATHENAEUM TE DEVENTER, DOOR DEN GEMEENTERAAD VASTGESTELD DEN 5 SEPTEMBER 1834. AEE Onder het oppertoezigt van den Gemeenteraad is de zorg voor het Athenaeum opgedragen aan èen Collegie van Curatoren, volgens eene In- structie door dien Raad vastgesteld. Art. 2. Het Athenaeum is en blijft eene inrigting van hooger onderwijs, die- nende ter gedeeltelijke vervanging van Akademisch onderrigt en algemeene verspreiding van smaak, beschaving en geleerdheid , overeenkomstig art. 36 van het Reglement: op het hooger ondérwijs van 2 Augustus 1815, en wordt daarboven bestemd voor hen , die, zonder voor. den geleerden` stand te worden opgeleid, onderrigt wenschen in verschillende vakken van indus- trie en andere kennis voor het maatschappelijk leven benoodigd. Art. 3. Er zijn zes gewone Hoogleeraren. Een voor de Regten, tevens verpligt tot het hoii van lessen over de Staathuishoudkunde. Een voor de Grieksche en Latijnsche Letterkunde , Oudheden. en sige: meene Geschiedenis, ook belast met het onderwijs-in de. Logica. Een voor de Nederlandsche Taal-: en Letterkunde en Aee e Geschiedenis. Een voor de Wis- en Natuurkunde en de-toegepaste Werktuigkunde. Een voor de Scheikunde, daaronder begrepen de zoogenoemde Chemische Technologie en het onderwijs in de Pharmacie. Eèėn voor de Botanie, kennis der aardsoorten (geognosie), warenkennis enz. Tot de lessen door de drie laatste Hoogleeraren: te geven behoort ook de toepassing der genoemde wetenschappen op den landbouw. In het onderwijs van het Hebreeuwsch en de Hebreeuwsche diidhodei -wordt voorzien naar de omstandigheden dit medebrengen, . 29 220 a REGLEMENT. Art. 4. Onverminderd de bepalingen van het voorgaand artikel hebben Curatoren de bevoegdheid, in overleg met Hoogleeraren, aan dezen het houden van lessen over verwante vakken op te leggen, en bovenomschreven verdeeling. zoodanig te wijzigen, als de omstandigheden dat wenschelijk doen zijn. Art. 5. De Hoogleeraren aanvaarden hun ambt. met eene. plegtige redevoering op den tijd, in gyenleg, met Curatoren te bepalen.. Art. 6. De lessen door de Hoogleerareni te geven staan, onder in achtneming van de 'bepalingen van‘ dit Reglement , voor iedér open. ; bašta. Dit lessen eii het getal uren aan'elke te besteden worden, in verband met de' behoeften," elk“ jaat meer'bijzonder'in overleg met Curatoren“ gere- gold en “dé lijst ilaria vóór het`begin der zomervacantie vastgesteld en opénbäai gemaakt. 7 oproMulde j } ; aq ! i Art. 8. a De Raad benoemt, op voordragt van Curatoren, ielikta voor den tijd van drie jaren een’ der Hoogleeraren ‘tot Rector Magnificus, tenzij om- standigheden een kortet‘tijdvak wenschelijk maken. Art. 9. i -Dë Rectór Magnificùs“let op het naleven van dit Reglement, voor Zoo- ver zulks niêt“tot dén werkkring'van Curatoren behoort. Hij zendt jaarlijks aän dèzén cen verslag betrèkkelijk het Athenaeum en buitentijds van al datgene, waarvan hij de mededeeling nuttig acht. Door hem heeft in den regel “alle briefwisseling plaats tusschen Curatoren en Hoogleeraren of Studênten. ° Met hemi geschiedt ook de regeling in 'art. 7 vermeld, waar- toe de Hoogleeraren hem in“tijds de opgaven verstrekken: Art. 10. Bij hèt aftreden op dern jaardag'van de stichting des Athenaeùms, zijnde den 16 Februarij, “draagt ‘de Rector Magnificus de“ waardigheid over aan żijnën ópvolger'itiet eene redevoering, wäarin ook vermeld worden de lot- gevallen, die het Athénaeum in het afgeloopen tijdvak heeft ondergaan. Pai w A e A E ETET A gy e. PEE ATO A a TE apia mi Si R O, a mea aa E a REGLEMENT. 227 Art; 11. leder, die het: voornemen heeft een of meerdere Collégiën ‘bij te wonen , is gehouden zich vooraf bij den Rector Magnificus te doen inschrijven: De inschrijving wordt jaarlijks vóór den' 1 October vernieuwd. Art. 12. Voor het bijwonen der Collegiën wordt-jaarlijks aan de Hoogleeraren betaald zes gulden voor. elk uur van den cursus in de week, te voldoen vóór de winter-vacantie. Deze bepaling is ook Epara op. de lessen van de Hoogleeraren honoris causa. y oArti I8: Van deze Collegiegelden zijn vrijgesteld>de Studenten ; -die van , Faido: of Stadswege eene -beurs of praebende genieten. Art. 14. De Hoogleeraren zorgen voor lokalen ten dienste hunner Collegiën. Aan die in Wis- en Natuurkundige Wetenschappen worden daartoe vertrekken in het gebouw van het Athenaeum aangewezen , . voor zoover die beschik- baàr zijn. Art. 15. Het laboratorium , het physisch kabinet, het herbarium en andere ver- zamelingen, zijn ten dienste en onder toezigt elk van den Hoogleeraar in het vak, waartoe zij betrekking hebben. De Hoogleeraren kunnen wederkeerig zooveel noodig van`al die hulp- middelen gebruik maken , in overleg met hen, aan wie het toezigt is op- gedragen, een en ander overeenkomstig Reglementen, door Curatoren vast te stellen. ; Des vereischt beslissen Cumtgio Art. 16. Curatoren regelen in- ovérlego met: den Hoogleeraar inde Scheikunde het gebruik, dat van het laboratorium ten diènste van het Gymnasium zal kunnen worden gemaakt. Art. 17. Voor het gebruik van het laboratorium wordt door de jonge lieden eene retributie betaald, op voordragt van Curatoren door den Raad te bepalen. 29* 228 REGLEMENT. ` Deze retributie dient tot bestrijding van de behoeften van het laborato- rium en staat onder beheer -van Curatoren, die jaarlijks verantwoordiug aan den Raad doen. Art. 18. Er is bij het laboratorium een assistent, wiens werkzaamheden door den Hoogleeraar in de Scheikunde worden geregeld-en aan wien hij onderge- schikt is.. Hij wordt : benoemd : door. den Raad, op voordragt ván:Cu- ratoren. ? Art. 19. Behalve de gewone Collegiën kunnen door de Hoogleeraren , in n overleg met Curatoren, ook openbare lessen in de gehoorzaal van het Athenaeum worden gehouden; die zonder eenige betaling voor ieder openstaan. Art. 20. sR Het houden van openlijke Dispuut-collegiën , °t welk den Hoogleeraren wordt aanbevolen , gahiadii in overleg met Curatoren. Art. 21. Er zijn drie vacantiën. De groote vacantie begint op den eersten Za- turdag in Julij en eindigt op den derden Dingsdag in September. De wintervacantie begint op Zaturdag vóór Kerstijd en eindigt op den derden Dingsdag daarna. De Paaschvacantie begint op den tweeden Zaturdag vóór Paasschen en eindigt op den tweeden Dingsdag daarna. Att: 22. Buiten deze zijn zonder voorkennis van Curatoren geene vacantiën geoorloofd. Art. 23. Er is bij het Athenaeum een pedel, die bij alle openbare plegtigheden en bijeenkomsten tegenwoordig is en overigens de vereischte aanzeggingen doet en de rondbrenging bezorgt van stukken tot het Athenaeum betrek- kelijk, zoowel voor de Hoogleeraren als voor de Curatoren: Hij wordt op voordragt van deze door den ‘Raad benoemd. TOESPRAAK BIJ DE OVERDRAGT VAN HET RECTORAAT VAN HET ATHENAEUM TE DEVENTER, OP DEN 46%! FEBRUARIJ 1853, DOOR Myb Ca P. Pra EEE RE e E E A DIE HIER VERSCHENEN ZIJT EN AAN ONZE PLEGTIGHEID LUISTER BIJZET, VAN WELKEN RANG OF STAAT, GEEERDE HOORDERS! Uwe tegenwoordigheid getuigt van belangstelling in hetgeen hier ge- schieden zal- Hetzij belangstelling in uw Athenaeum en in al wat daar mede in verband staat U herwaarts bragt en gij zijne lotgevallen met mij wenscht te herdenken, hetzij vooral mijnen ambtgenoot, die na mij spre- ken zal, de eer geldt van uwe tegenwoordigheid, waarop ik geene aan- spraak maak, ik verheug mij, dat gij de uitroodiging tot deze plegtigheid gevolgd zijt. Wat ik voor mij zelv’ niet vraag, dat vraag en wensch ik voor de instelling , welke ik nog uit kracht van mijn ambt bij U vertegen- woordig. Zal zij bloeijen, zal zij voor U en de uwen, voor deze gemeente, ` voor ons gewest, voor ons vaderland dat zijn waarvoor zij bestemd en ge- schikt is, zal zij als vroeger gewigtige diensten bewijzen aan verlichting en beschaving, dan moet zij gekend worden in hare beteekenis en begrepen in hare waarde; dan moet zij leven in uwe achting en in uwe gehechtheid; dan moet gij haar verzorgen , ondersteunen, aankweeken , bewaren als een kostelijk erfdeel. Wie het Athenaeum hoogschatten stellen hét op prijs, dat deze dag feestelijk wordt gevierd; maar vooral ook dat Deventer’s ingezetenen deze openlijke handeling bijwonen en deelnemen aan de verdere bedrijven van dezen dag: Immers daardoor kan het blijken, dat de zaak van het Athe- naeum hunne zaak is; dat het een feest is, niet van het Athenaeum alleen , d. i. van. wie er`aan verbonden zijn en van wie het vertegenwoordigen , 232 M 3 GOP maar een feest ter zake van en voor het Athenaeum. Daardoor kan het naar buiten alom en aan elk in den lande duidelijk worden , dat Deventer in eere houdt wat eerbied waard is, dat zijn Athenaeum in stand gehou- den is, dat het leeft en verjongd is, dat het dienstbaar blijft aan de schoone taak, waarvoor het reeds zulke rijke vruchten gaf. Straks zal ik het aandeel in de zorg voor het Athenaeum, dat op mij rust, overgeven in andere handen. In de bediening van mijn ambt heb ik die zorg behartigd naar vermogen ; de belangen van de instelling voor- gestaan waar het pas gaf. Pligt en neiging gebieden mij de gelegenheid , welke mijn ambt mij nog geeft, om in het openbaar van en voor het Athenaeum te spřeken, te gebruiken. Mogt ik zoo spreken , dat ik uwe goedkeuring wegdroeg, maar mogt ik het vooral zoo doen, dat het vruch- ten gaf voor de goede zaak! In de daad M. H. de plegtigheid van dezen dag beteekent iets anders en meer dan sommigen welligt toeschijnt. Het is niet enkel de overdragt van een ambt, door buitengewone omstandigheden herhaaldelijk verscho- ven; niet enkel de toewijdihg van een nieuwen hoogleeraar aan zijne be- trekking, die op de gebruikelijke en gewettigde wijze plegtig plaats grijpen. De oorzaken, die het eerste deden uitstellen , zijn opgeheven; de omstan- digheden, die niet toelieten feestelijk en plegtig te doen, wat. feestelijk en plegtig behoort te geschieden, hebben voor gunstiger plaats gemaakt. De toestand van onzekerheid, waarin ons Athenaeum verkeerde, heeft opge- houden. Het is bevestigd , zijne inrigting is op nieuw geregeld; de open- - gevallen plaatsen onder de hoogleeraren zijn aangevuld. Heden wordt eerst regt in °t openbaar zigtbaar en als bekrachtigd en gewijd, wat besloten en ingesteld is. De plegtige aanvaarding van zija ambt door een der naar die regeling benoemde nieuwe Hoogleeraren, toont dat de regeling in %t leven getreden is. Maar er is meer. Sedert de stichting van het Athe- naeum zijn twee en een vierde eeuw verloopen en deze jaardag heeft op meer dan gewone viering aanspraak. Het tegenwoordige :en het: verledene werken zamen om dezen dag gewigtig temaken en hem in de geschie- denis van het Athenaeum eene veel beteekenende plaats te doen innemen. Zeldzaam geven de omstandigheden aan den aftredenden Rector zoo ruime stof en zoo gereede aanleiding tot spreken. Gij weet het, veeltijds REDEVOERING. , 238 kiest” hij dan odk voor zijnė redëvoeřing ʻeėn onderwerp vreemd aan ‘het féest' van 'dén dag én de gewòonté brengt het medé, ‘dataan de vermel: ding der lotgevallen van de instelling slechts een klein deel van zijne rede gewijd wordt. Hier is van die gewoonte meer dan eenmaal afgeweken en zeker zoù ik ook thans háar niet volgen, indien mij tijd‘vóoř’ het`uitspre- ken"čener rëdèvöering gegund ware: Het Athéndéum zélf, wat“ het wäs‘ wat het geworden is'en wàt Het worden kon, "zõu,' meén ik, 'tot bëēlarig- rijke en nuttigë besthoùwiñg kúnnen leiden. Ofschoon ik het anders geene ligte taak acht’ bij zulke gėlégenheid en voor zulke 'vergaderiig het-woord te voeren, ik‘ beken Het, thans zou”zij miji welkom zijn, want ‘er ligt mij veel op“het hart. Maat mijh âmbtgenoot zal’ mij vervanger en voor éen gewigtig deel de taak vervullen, die anders op mij’ rustén zou." Wat mij ovèrblijft is er” betrekkėlijk` door“ vetzwàard. Tk “moet kort ‘zija en' kan slechts aanwijzeh wat ik'uitvoerig wenschte te bespreken. ” Nu'loop“ik ge- vaar, òf'geèn regt: te'doen aàn ’t geen deze dag van mij eischt en, doot mij te beperken , te` vervallen in ‘eene dorre’ meedeeling van feiteń , òf mis- ` bruik te maken ` vän hetgeen imij äls'spreker hiér‘ niet betwist” zoù wordèn en ùw geduld op te zware proef te stellen. In beide gevallen — en dit is voor éen spreker niet het minst — mishaag^ ik U.” Fk vergeet hiet, hoe zoù ik dit kunnen, dat het jaargetijde gebiedt deze plegtigheid niet zonder noodzaak te rèkken:“ Ik “weet dat üwe verwachtiñg ‘gespannen is, “dat gij begeerig zijt den redenaar te hooren, die, zoo hij U oôk'nîet reeds meer of min bekend was, uwe bëlangstelling wékkeñ zou ‘doorde bëtrek- king, welke’ hij onder‘ oñs danvaardt en' door dè” wetenschap, welkė hij beoefent en geroepen is te onderwijzen. Hoe mij uit die moeijelijkheid te redden? Ik weet het nièt beter dan‘ door de` feiten zooveel doenlijk’ zamen te vatten en alleen stil te staan bij hetgeen hoofdzaak kan geacht worden. - Ik durf vertrouwen M. H:, als ik zóo ook ten uwen wille tracht kort te . zjn, zult gij die poging erkennën 'én“het mij vergèven “als ik slechts `evén aanroer, wat langer verwijlen zou kunnen beloonen- of‘zelfs“ geheel voorbij ga, wat vermelding wáard schijnt: ° Het verlòop' van tijd, waarover ik verslag tè geven‘ heb, is lang, doch de gebeùrtenissen zijn’ Vétrekkelijk niet vele. Als ik terugzie treedt het gebeurde uit den laatsten tijd zoo- zeer òp den voorgrond, dat het het vroegere in de schaduw plaatst. De 30 284 M J3 COP vernieuwing van het Athenaeum is de -hoofdzaak, al het overige is van ondergeschikt belang of laat zich. daaraan vast knoopen , als aanleiding en voorbereiding of als gevolg. À Bij het tweede eeuwfeest had het Athenaeum een van die keerpunten bereikt, welke in de geschiedenis van allerlei instellingen plegen voor- te komen. De gevierde redenaar bij die gelegenheid mogt zich verheugen de doorluchte school tot een trap van bloei geklommen te zien, hooger dan de latere jaren van hare geschiedenis hadden vertoond. In zijne keurige rede is die toestand van- krachtig leven en van toegenomen bloei helder afgespiegeld , is regtmatige en dankbare vreùgde over al het goede, wat genoten werd, uitgedrukt. Helaas die uitwendige luister mogt niet lang duren, of ook al de instel- ling in innerlijke waarde niet verloor. De wisseling der tijden, verande- ringen in het personeel van Curatoren en Hoogleeraren, treffende verliezen , dat alles kan hebben zańengewerkt tot den langzamen teruggang, dien wij hebben gezien. Het aantal studenten is afgenomen , langzaam maar bijna aanhoudend. Aanzien en achting verminderden; waarom het verzwijgen? — er werden treurige blijken van ontvangen; daar was onbillijks in, maar noch blijken van hoogschatting van andere zijden, noch pogingen tot hand- having van de eer konden den pijnlijken indruk wegnemen, of het aan- zien herstellen. i Mogen wie geroepen waren om te ondersteunen, te beschermen , te ver- beteren en op te beuren, te onderwijzen of van de vruchten van het onderwijs naar buiten te doen blijken elk voor zich-nagaan, of zij anders, of zij beter, of zij meer hadden kunnen doen? Zulk onderzoek lust mij thans niet, noch zou het mij voegen. Maar laat ons billijk zijn, laat ons niet wijten aan menschen wat niet voor hunne verantwoording komen kan. Immers het heeft niet ontbroken aan pogingen tot herstel en aan ijverige pligtsbetrachting. Is niet een nieuwe leerstoel opgerigt om aan gevoelde - behoefte te voldoen en zijn de hulpmiddelen niet vermeerderd? Is er niet wat gedaan om miskenning teregt te wijzen en de eer op te houden? Is hier wetenschap niet ijverig en gelukkig beoefend? Is er niet getrouw en deugdelijk onderwezen? Hebben de Hoogleeraren niet getracht vruchten REDEVOERING, 235 van wetenschap in wijder kring te verspreiden? Zijn er door het onderwijs geene mannen gevormd, die hunne plaats in de maatschappij met eere bekleeden ? Van waar dan niet te min dat kwijnen en die teruggang? Hoe komt het dat pogingen in dezen en genen zin wel vruchten droegen, maar het geheel niet końden bewaren of opbeuren? — Ik meen M. H. dat wij ook op andere zaken moeten letten en niet voorbijzien wat op instellingen als de onze onmiskenbaar invloed uitoefent. Ontwikkeling en vooruitgang van wetenschap in ’t algemeen; ontstaan en volmaking van bijzondere takken; toepassing op de belangen van het leven į verandering in de rigting van den geest des tijds, ook ten aanzien van opvoeding en opleiding voor het maatschappelijk leven , daaruit voort- vloeijende nieuwe behoeften en eischen; ontwikkeling, uitbreiding , hervor- ming van andere instellingen van onderwijs; zietdaar zoo velerlei, waarvan de kennis wel- strekken kon- ọm hier den oorsprong van het kwaad op te sporen en den weg tot verbetering aan te wijzen, maar waarvan de na- deelige invloed niet door de pogingen van enkelen kon worden opgewogen of overwonnen, Inrigtingen als de onze, welke niet door hooger bescherming worden opgehouden, welke vooral door eigen kracht moeten leven, kunnen niet met eere naast grootere bestaan en bloeijen, zoo zij niet geheel voldoen aan de behoeften van den tijd en aan de eischen van gevorderde weten- schap. De tijd gedoogt niet, dat ik in bijzonderheden aantoone wat in dat opzigt aan ons Athenaeum ontbrak. Maar, mij dunkt, ik kan dat nu ook. zonder nadeel voorbijgaan. Verkeerden wij nog in den vorigen toe- stand dan zou het niet enkel nuttig, maar noodzakelijk wezen dat alles na te gaan. Was de hand niet. tot verbetering en hervorming aan ’t werk geslagen, waren daarbij de goede beginselen miskend, had men eene ver- keerde rigting gevolgd, dan zou pligt mij gebieden openlijk te waarschu- wen en van mijne overtuiging te doen blijken. Gelukkig is echter thans het Athenaeum voor dreigenden ondergang bewaard en is er een belang- rijke stap tot hervorming gedaan, waarvan voor de toekomst goeds mag verwacht worden. Het kan niet alles bekend zija en ik kan niet alles vermelden wat er 30* 236 M. J. CO P noodig is geweest van onderzoek: en overleg ten:einde'uit:denivorigen toe- stand -tot den- tegenwoordigen te geraken. Zėkernis“er meer“en vroeger over gehandeld dan men gissen zou. Genoeg, voor wie de moeite neemt na te gaan wat de tegenwoordige regeling beteekent, kan het duidelijk worden, dat: er naauwgezet onderzoek heeft plaats gehad ; dat de! toestand begrepen «is „: dat men met de behoefte van onzen'tijd-is'te'rade gegaan, dat men middelen gezocht:en:aangeġrepen: heeft; welke aanhet: EE? weder kracht en leven geven kunnen. lo Heeft het--welb-den«schijno gehad ,: of hier. pi dabii voor istenia was verflaauwd, of. op het: bezit-van het Athenaeum:minder prijs-gesteld werd;:thans verkondig: ik het luidė, het is: gebleken; dat in Deventer”de oude: geest-ņnog: leeft en:werkt. Toen men had erkend wat nuttig en noo- dig- zijn. zoude:; -heeft men-het “niet latem ontbreken aande middelen °om dat tot standote brengen. ::Wie~zow het>durven laken, datde geprezen voorzigtigheid zich »in: dezen niet- verloochend heeft?- Beddard overleg en degelijk: handelen :verdienen: ten volle gewaardeerd teworden: Moge daarbij tijd;«soms te kostbare tijd ;,'verloren gaan “het is niette ontkennen , dat ook de schade van ais welke al ligt saen mr kan, SEEPI wordt. r ina v Ik verzwijg ‘het: nih ik had bajki dat vroeger ijikite ware, wat nu: geschied zis; daty toen eenmaal tot nieuwe regeling besloten was ,`die regeling spóediger ware ontworpen en uitgevoerd. Een zamenloop van om- standigheden heeft: vertraging te! “weeg gebragt: Er waren“ voorzeker geene geringe moeijelijkheden-te overwinnen: Verre van -mij dat- ik over 'dit alles sprekende te: kort zou willen:doen aan den ijver en den goeden wil vanal -wie tot:beraadslagencen handelen geroepen“ waren. ` Maar-nu ik :de lotgevallen te-vermelden ‘heb, mag ik hét-toch:niet verzwijgen; dat, in de laatste jaren::vooral , ten: gevolge- van velerlei omstandigheden ʻen“ van'#de onzekerheid, welke-zij medebragten ; het: Athenaeum geleden heeft. -Hoe kon dat:anders? Het:collegie van :Curatoren ‘leed verliezen, die niet wer- den: hersteld tot: dat een:nieuw collegie benoemd: werd. Opde Hoogleera: ren: zou, als op gemeente-ambtenaren , het beginsel van herbenoeming wor- den toegepast. Zou het.bestaande worden behouden of gewijzigd, zou er iets. nieuws -voor in de plaats-gesteld worden?®: Zoo lang die vragen niet ‘ REDEVOERING. 287 beslist waren, kon er-niets van belang worden gedaan tot ondersteuning en tot: verbetering. :De hulpmiddelen werden niet naar. eisch aangevuld en vermeerderd. : De plaats-van een hoogleeraar bleef onbezet. Het is intusschen zeker niet alles kwaad geweest. De tijd'is'niet verloren gegaan; voor opmerking en onderzoek ;. het ‘heeft te beter kunnen blijken wat-de behoefte-vorderde en- wat er -nuttigs kon worden gedaan. Welligt is ook: dọor langer beraad en door rustiger beproeven het Athenaeum be- „waard: voor (een -strijd over beginselen , die noodlottig. had kunnėén worden voor- zijn, bestaanen voor te diep tastende: verandering, waardoor het al'te zeer vani zija oorspronkelijk: karakter ware afgeweken. -n Iku sta -niet langer: stil -bij het verledene. Ik-verheug mij op dezen dag U geluk te mogen wenschenc:met het behoud van uw Athenaeum, her- vormd in den geest, van :welken het:den:stempel droeg van zijne stichting. Er is eem tijdperk: van« zijne- geschiedenis: afgesloten; doch de' band met het oude-is niet verbroken. © De instelling is vernieuwd , als gij: wilt, het işs geene. nieuwe eigenlijk- geene andere: geworden; zij is: gebleven wat zij was : vam-haar begin, eene kweekschool- van kennis‘ en beschaving voor de jongelingschap.. Daaraan hecht ik, dat. de kern van het:oude en eerwaarde is bewaard in zulken vorm, dat er hulde door bewezen wordt en dank ` getoond aande- stichters. Er is reden van blijdschap, dat wij heden nog regt hebben dén 225e» jaardag van het Athenaeum te vieren. Wien Uwer zou °t geen smart ver- oorzaakt hebben, indien verloren gegaan: ware wat zoo lang uwe stad tot eere strekte, wat zoo lang met zorg was bewaard en gekweekt! FRANSEN vAN Eck merkte het zoo te regt op, dat de stichtingen te beklagen zijn, als de, menschen , wier eenige aanbeveling haar hooge ouderdom is. Maar wanneer eene stichting, zoo oud reeds, nog-het. beginsel bevat dat: voor leven:en voor ontwikkeling vatbaar is, dat: pleit: voor hare waarde en dan 238 i AA PIS HS E is ouderdom een titel, die eerbied en achting wekt, een titel, dien wij noode verloren zouden laten gaan; dan hechten -wij ons aan dat oude met liefde, dan verkondigen wij het gaarne: zoo oud reeds en ziet wat het nog vermag, hoe het nog jeugdig is van geest! Wanneer eindelijk het oude, in een nieuwen vorm uitgedrukt, past in onzen tijd en geschikt is om in zijne behoefte te voorzien, dan voorspelt dit gunstig van langer leven én van verderen bloei. Vraagt gij nu M. H. of hetgeen tot stand geþragt is gegronde hoop -kan geven van welslagen, of het verwezenlijken kan wat er mee bedoeld is? Dan antwoord ik, ik beschouw het als een begin van werken in eene nieuwe rigting, als eene proeve, over welke niet minder gunstig" moet gedacht worden, omdat zij met voorzigtigheid en op kleine schaal geno- men is. Wie kan beweren dat reeds alles gedaan is voor het gewenschte doel? dat er niet wat zou ontbreken? Die dat deed zou toonen niet te weten wat elders bestaat en wat in onzen tijd voor eene school van we- tenschap noodig is. Maar begin en beginsel zijn goed, op het bestaande kan voortgebouwd worden. En wat nu gedaan is mag immers hoop ge- ven, dat het daarbij noch ontbreken zal aan een wel doordacht plan , noch aan middelen, die voor de uitvoering noodig blijken zullen ? Gij, leden van het Gemeentebestuur, hebt al vast getoond, dat gij het niet laten wilt bij ontwerpen , dat gij gezind zijt onbekrompen de middelen te verschaffen, welke van U gevraagd worden om in uwen zin het onder- wijs mogelijk en het Athenaeum vruchtbaar te maken voor het welzijn van deze gemeente en van het algemeen. Gij hebt getuigd van een waarlijk liberalen geest door uwe goedkeuring te hechten aan de beginselen voor de nieuwe regeling van het Athenaeum door Curatoren aan U voorgedra- gen. Die beginselen toch stellen de gehoorzalen open voor elk die ken- ` nis zoekt, om ’t even voor welke betrekking in de maatschappij hij zich vorme; zij waken, dat-het Athenaeum niet afgezonderd sta, besloten in geleerde vormen ; zij. brengen het in betrekking met het leven en met zijne behoeften ; zij kunnen het dienstbaar maken aan de ontwikkeling van bron- nen van welvaart. Uw wensch is, dat het Athenaeum zij eene kweek- school van wetenschap, eene school van voorbereiding, waar de jongeling- schap zal worden toegerust om op een ruimer veld aan andere inrigtingen pe rar i a a s a a O a REDEVOERING. 239 met wisser tred een eigen weg te bewandelen; maar tevens, dat het in wijderen kring kennis verspreide, die voor het dagelijksch leven en in allerlei bedrijf, in nijverheid, landbouw, handel onmisbaar is in onze da- gen; dat het vruchtbaar blijve voor de bevordering van verlichting en be- schaving en voor de vorming van smaak. Behoef ik wel aan te wijzen hoe onmisbaar een kruidtuin is? ik zeg niet een tuin van weelde, die bezoekers lokt en verrukt door een’ schat van prachtige vormen , maar een tuin, ingerigt voor ‘het onderwijs, nede- rig, onaanzienlijk welligt in veler oog, maar een die bevat wat den leeren- den dient en den leeraar behoefte is. En dan verzamelingen, zonder welke ' de kennis van produkten van natuur en van nijverheid niet kan worden onderwezen. Daarvoor is allereerst ruimte noodig. Ik wenschte uwe aan- dacht te vestigen op dit gebouw, waarin nog ruimte te vinden is, voor dat doel geschikt. Zou het niet beter passen voor de eer van het Athe- naeum, indien het gebouw dat zijn naam draagt geheel aan wetenschap gewijd ware, indien het niet werd ontsierd door hetgeen aan wetenschap .z00 vreemd is en men er niet langer vond gelag en- krakeel? ‘Maar ik zal niet verder gaan. Het is genoeg dat uwe aandacht geves- tigd blijve op hetgeen onze instelling kan doen bloeijen. Zoo gij spaarzaam de middelen beheert, welke U zijn toevertrouwd, dank verdient gij voor uwen zin, om ze onbekrompen te gebruiken als het U blijkt, dat zij tot een nuttig einde worden vereischt. Moge uwe zorg rijke vruchten dragen , 240 M. J3 COP mòogt gij ze beloond«:zien:door de: welvaart van ' a gompa en “van ds iastoliinge welke: gij schraagt: i j Als ik uw: collegie zie, Curatoren- van‘ het Jtinijwan;, 'troft het mij daarin mannen te missen, die zoo: lang en` met 'zooʻijverige `en‘ welwillende zorg voor de belangen van de doorluchte school-zijn werkzäam geweest: Gij, die met uwen‘ Voorzitter Besier, met van Munster JORDENS, met vaN Loemrm de- zorgen en den arbeid hebt gedeeld, weet beter nog dan ik te waardeeren wat :gij in “hen«hebt-verloren en hunne verdiensten op den regten prijs te schatten.* Hunne «verdiensten «scheid` ik niet van“de uwe, want waar het de belangen ivan“ het Athenaeum gold was: één zin en ééne bedoeling onder'U. | Verdiensten ‚die in het werken zigtbaar zijn geworden , vereischen mijnen lof niet. -Maar de welwillendheid , de vriend- schappelijke behandeling, welke ik van>hen envan U `in ‘en buiten: mijne betrekking ondervinden mogt, het is:mij behoefte zeʻopenlijk 'en:dankbaar te vermelden. Gij allen, Mijneheeren ; het is geene“pligtpleging -als ik U heden datik zeg voor den volbragten arbeid en U met de uitkomst geluk wensch.: Uwe taak was zwaar en vol bezwaren: : Zeker het moet- voor U: streelend' zijn zoo gaaf en- volledig aangenomen te zien, wat gij hadt beraamd. - Zulke uitkomst doet met vertrouwen maatregelen“in °t belang van de goede zaak voorstellen en aanvragen wat voor:het onderwijs behoefte-is. Moogt gij de gunstige uitzigten, welke- zich: thans geopend hebben , verwezenlijkt zien. Het Athenaeum , dat U dierbaar is, groeije en bloeije-onder uw bèstuur! U nog inzonderheid, geeerde:DumBaR, die als:hoofd van het gemeente- bestuur , in' dubbele betrekking het Athenaeum: dienen kunt, U. zij het- aan- gelegen! U valle het te beurt voor de: hoogere belangen“in deze gemeente’ zoo gelukkig werkzaam te zijn als uwe teregt gevierde: voorvaderen. Nog heb ik U dank te: zeggenl, Voorzitter. van‘het collegie van Curato- ren, geeerde /Cosr JORDENS, voor: dei: gelegenheid door U bereid, “ọm dezen dag, in plegtige feestviering; begonnen; verder aan feestelijk zamen- zijn te wijden. REDEVOERING. 241 Tot uw tot ons aller leedwezen werd de Heer Commissaris des Konings in deze provincie door redenen van gezondheid verhinderd in dit gure jaargetijde uwe noodiging te volgen. De gezindheid, welke hij toonde om onze plegtigheid bij te wonen, had mij doen hopen, hem hier te mogen begroeten en hier dank te kunnen zeggen voor de bewijzen van belang- stelling in het Athenaeum en in de aangelegen zaak van wetenschappelijk onderwijs in dit gewest door hem gegeven. ] U vergeet ik niet, eerwaarde Mormuysen. Geluk in de eerste plaats met de rust U geschonken van' de dienst als leeraar bij de Hervormde gemeente. In uwe dubbele betrekking van Secretaris van Curatoren en van Bibliothekaris reken ik ‘dat eene belangrijķe gebeurtenis voor ons Athenaeum en voor de wetenschap. Nn kunt gij rustig U vermeiden in uwe geliefkoosde studiën. Moge bij zulk werkzaam leven, vrij van ambts- zorgen, uwe gezondheid herstellen en wij allen hier nog lang de vruchten -plukken van uwen helderen geest. Mogt gij de bibliotheek aan uwe zor- gen toevertrouwd nog eens zien op eene plaats haar waardig en uitlokkende tot bezoek en tot gebruik. Nu ik mij tot U wend, waarde ambtgenooten , is er zooveel wat ik zou wenschen te zeggen, dat ik in waarheid naauwlijks weet waarmee te beginnen. = Uit onzen kring is JonckseLorrT weggegaan, door ’s Konings keuze tot uitgebreider werkkring geroepen. Behoef ik te herinneren hoe zijne talen- ten en zijne werkzaamheid ons Athenaeum sierden? Gij weet met welke onderscheiding hem hier buiten zijn ambt nog de zorg voor algemeene be- langen werd opgedragen. Moge het hem gegeven zijn in zijne betrekking aan Groningen’s hoogeschool met veel vrucht werkzaam te zijn tot heil van de akademische jongelingschap en tot eer van de vaderlandsche letteren. Aan twee onzer is de eervolle rust gegund van hunnen dienst. Wat zeg ik, neen cerwaarde Vergura, nadat gij ongeveer vijftig jaren in ver- schillende betrekkingen hier werkzaam geweest zijt en in moeitevolle tijden de belangen van de doorluchte school hebt voorgestaan en verdedigd, zie ik U nog met een gedeelte van uwe taak belast. Hoe volijverig gij nog zijt om U te kwijten van de taak, waarvoor gij niemand ziet aangewezen , die ze zou opnemen, ik kan den wensch niet onderdrukken , dat U in waarheid de welverdiende rust worde geschonken. 3l 242 Mi 2J CVO R En onzen ambtgenoot Bosscma kan ik hier niet toespreken. Treurige redenen houden hem van deze plaats verwijderd. Ook hem komt de rust toe, die hij begeerde. Veertig jaren bijna heeft hij zijn ambt bekleed en onder lief en leed zich een warm voorstander betoond van wat schoon is en goed, van beschaving en verlichting. Beiden, hem en U, eerwaarde VergurRe , zou het niet gevallig zijn, ik weet het, zoo ik veel van U sprak. Wie mij hooren kennen U. Beiden hebt gij hier geleefd en uw werk was openbaar. Mogen aan uwe ver- diensten de hoogschatting en de dankbare erkentenis, waarop zij aanspraak hebben, ten deel zijn. Blijft voor het Athenaeum belangstellende warme vrienden, blijft het voor ons, wat gij U steeds betoond hebt, blijft ons ondersteunen in onze gewigtige taak. ; Mijne overige ambtgenooten, gij kent mij sedert langer of korter tijd, wat zou ik U hier in ’t openbaar zeggen, wat ik niet beter deed in ’*t vriendschappelijk verkeer, wat ik-U niet beter toonen kon in °t leven en in onzen werkkring! Gij weet als-ik welke pligten op ons rusten, met welken zin wij moeten arbeiden , om voldoening te kunnen hebben en ons gelukkig te kunnen gevoelen op onze plaats. Eer en aanzien staan bij ons niet op den voorgrond. Leven voor onze taak, woekeren met de hulp- middelen, die ons gegeven worden, deugdelijk onderwijzen , zietdaar wat strekken kan, maar wat ook noodig is, ten einde het Athenaeum aanzien en erkenning te verzekeren. À Gij, waarde ambtgenooten, die ons toegevoegd zijt, vaN VLOTEN, MuLDER, KenL, wij hebben U welkom geheeten en welgemeend. Allen hebt gij U aanspraak verworven op de plaats, welke gij onder ons be- kleedt. Door wat gij gesproken hebt bij het openen van uwe lessen, hebt gij bereids kenbaar gemaakt in welken geest gij wilt onderwijzen en hier uw deel van den arbeid verrigten. Waarlijk als gij in dien geęst en met zulke gezindheid werkzaam zijt, durf ik én aan U én aan de jongelingen, met wie en voor wie gij werkt, een goeden oogst voorspellen. Hartelijk wensch ik U, wensch ik ons, wensch ik het Athenaeum geluk met uwe komst. Streeft met ons naar één doel. Leeft met ons voor wetenschap en voor humaniteit, Zoekt met ons wetenschap te doen eeren door haar dienstbaar te maken aan het welzijn van velen in edelen zin, REDEVOERING. 243 Het verheugt mij ook U geluk te mogen wenschen, geachte JACOBSON , met de betrekking, welke gij biy het laboratorium vervult. Gij. hebt ze door ijver en volharding verworven. Dubbel aangenaam is het mij U in zulken werkkring geplaatst te zien, terwijl ik mij vleijen mag niet vreemd te zijn aan uwe wetenschappelijke ontwikkeling. Ik weet het, de betrek-. king is U meest gewenscht als de gelegenheid om U aan de beoefening van wetenschap te blijven wijden. Zij diene U daartoe in ruime mate. ` Wees verzekerd, dat .mijne belangstelling U niet ontbreken zal. Ga rustig . voort op den goeden weg, dan kunnen de vruchten van uw moedig streven voor U niet uitblijven. j Tot U nog een kort en welgemeend woord, edele jongelingen , die hier letteren en wetenschap beoefent. Ik begin met U dank te zeggen, Stu- denten aan het Athenaeum, voor de welwillenheid mij in mijne” betrek- king betoond. Ik had niet de magt en het gezag, maar ook niet de verantwoordelijkheid van vroegere Rectoren. Maar ik getuig het. van U, het was niet noodig te kunnen incarcereren en poenaliteit opleggen. Ge- lukkig dat zulke tucht niet meer passen zou. In vriendschap kunnen wij hier te zamen verrigten wat- voor elk onzer pligt is. — Van U hangt het zeker voor een groot deel af; hoe ons Athenaeum bekend sta. Gij kunt zoo. krachtig de pogingen van mijne ambtgenooten en van mij onder- steunen. Handhaaft met ons de oude eer. Bevestigt het wat onder de akademie-burgers pleegt gezegd te worden , dat Deventer’s Studenten de- ' gelijke grondige kennis medebrengen, dat zij zijn rond en trouw. Hebt geluk in uwe loopbaan en mogen er later van U genoemd worden onder de verdienstelijken , welke deze doorluchtige school kweekte. — In U kan ’*t ook` vooral blijken, wat hier goeds verrigt is, jongelingen die hier -met verschillend doel wetenschap oefent. Verkondigt het, niet door woorden , maar door uw voorbeeld, wat en hoe‘ hier onderwezen wordt. Toont gij ` op prijs te stellen de gelegenheid, die U hier geboden wordt. Bewijst door ijverig gebruik dank voor de hulpmiddelen, die ons worden verstrekt. 