title: Horti medici amstelodamensis rariorum tam Orientalis ?qua?m Occidentalis India, aliarumque peregrinarum plantarum, magno studio ac labore, sumptibus Civitatis amstelodamensis, longa? annorum serie collectarum, descriptio et icones ad vivum ari incisa /auctore Joanne Commelino. Opus posthumum, latinitate donatum, notisque & observationibus illustratum, a? Frederico Ruyschio & Francisco Kiggelario.
creator: Blaeu, P. & J. | Commelin, Caspar, | Commelin, Johannes, | Kiggelaer, Franz, | Moninckx, Johan. | Moninckx, Maria. | Ruysch, Frederik, | Someren, Abraham.
text: Defecate fleeing in bequameuade. Ge- Fayt en op de peerde-misl in een broedbak — gezet zynde, bev ik alfo uitgebroeid, de- Jelve brachten opgevlijgen (lever bladers Seflelem) ze "voorgeschreven, dewelke bij ons een Tut lang waren, waar aan de blader- — ens veuers-wijs gevoed waren s dewelke Glad, laagwerpig, small, blinpend, snel; aan bar voorfle gedeelt met een kleine Hhh. liola aue z.m. "CERE ( tti) liola partialia in utroque latere et quinqu- — ez sfjme tandekens geschaard y die wiet veg? que, fez, feptemve inveniuntur nutuere, (egens mualtatideren over aan de blader- Palmboom Dattylifer emula; verum pauciori- ' fieseljens of vibbens zaten, ook geen aolge- ra, & multis numeris minora. paarden de blader-fleer quam te sluieten; van cac voepevecona voc dufé bladerkens werdender wederzijds. gevonden, de Dadel-dragende Palmboom CN (cL Eu Ci - gel teude, maar minder in getal, en feer "UN - ave veel kleiner. —- GAB W/FOLIS ACACIODECIDVIS " LN A NN. Nw € SN NC CVPRESSVS VIRGINIANA SEN ul // , N n M IT. p». ^ " ANM ( 113) C X PC TIIX CUPRESSUS VIRGINIANA, FOLIIS ACACIODECIDVIS | Do APUIS Raji Hifl. Plant. E* liberalitate Amplissimi D. Henrici Compton; Episcopi Londinensis, hanc possidemus arbusculam, nomine supra citato ad nos tranzititam. Caudex, ligno duro constans, pollicem craustus, cortice scabro tectus, spina neutiquam armatus, in ramulos rubicundos sine ordine difpofitos divifus, comam pulchram arboream constituit. Folia pennata diluté viridis, inconsuta; oblonga, cuspidata, Acaciarum foliis angustiora, hyeme decidua, sapore non- nihil aromatico. Flores videndi copia nunquam mihi facta, fru&tüs autem portionem delincari curavi , qualis mihi oblata fuit. - Dodiflfimus Raius Hift. Plant. tom. 2. ex Parkinfonio fimilem , aut forfan eandem deícribit arborem nomine Cuprefli Virgi- nianz Tradiícanti , de hujus fru&u hifce utitur verbis: ANuces Cupreffmis nonnibilfi- emiles funt , fed majores , craffwribus fquamis magi[que biantibus compofite , feminaque intus majora claudentes. — De facili propagatur virgulis nlorbes íolo fubmerfis.. ds ie VIRGINIAANSCHE CYFPRES- SE-BOOM, JMET .ACACIE BLADEREN , DIE DES WIN- TERS .AFVALLEN. [| wl; Boomtje is ons van den Hoogwaar- digen Heer Henric Compton y Biffcbop van Louden , toegefouden , met de bovenge- melde benaminge. | De flamme is een duym dib , bard van bout , rouw van bafl , met geen doornen befet , verdeeld im. onordentljb-flaande zabben ,. makende mocbtams een fcboone &roone. : : De bladeren ffjn gevederd ,. hcbt-groen van verwe , in geen gefette ordre geren- geert, langwerpig ,. puntig , fmalder als die vau de eAcacia ,. emghnts. aromatic vau fmaak, en vallen des winters af. De bloemtn beb ib noyt. geften,| maar bebbe ceu gedeelte des vruchzs, fo my die ter baud gefleld s ,. bier neveus doen uyt- tchenen. Den feer geleerden Rai befchrift een diergelyke , of wel magelijh defelve Boom in | fgn Hif. Plant. 1. 2. met de benaminge van cant , welte befchrgvinge by uyt "Parkinfon getrokken beeft , en luyden de woorden als —.— volrd : Deíes booms vruchten , íijn de Cypres-noten enigfints geli)k ,' maar de-. fclve fijn grooter, en te famen gefteld van dikker fchubbens, die ook wyder van een ftaan , engrooterzaden van binnen in haar Virginiaanfche Cypref[c-boom. van ders . befluyten. Dit boom-gewas word licht voort-geteeíd door jonge afgefnede takskeus , in de arde geftoken zjnde. Quamvis sub climate nostro frigus metuendus, hoevel beter de boude bier te lande magedie zou kunnen, daarom moet men beter nog in hybernaculum commodum daus des winters in. Een winter-buisje best. Foen. Oa, TO OARNEETYV MANGHALA ARBOR CURASSA- VICA, FOLIIS SALIGNIS. Part. Bat. Prod. Elicipatio hujus plantae sada ad arbuculum quadrimam, in Horto Amstelodamenski vigentem, caudice duro & cortice cinereo donatam: fuscule tenuiores virides, foliis inordinatet positis ornantur, tres uncias longissime, plus quam unam latis, margine squamulis, mucronatis, Salicis Lauri-folius similis, glabris; caussculis, saporem dulce, Glycyrrhizam referentibus, parte superiore fatura, in superiore autem dilutiore viriditate praeditis, et quorum nervus dilute viridi, secundum longitudinem decurrente, alii minores in latea excurrunt. Flores mihi ignoti. Fruactus funt conici, subrotundi, ex compadili squamarum struo composius & a pediculis longioribus, tenuioribusque dependentes. Semina pusilla inter squamas hospitatur. Ex Curacao, Americi Insula, ad nos transmissa est, perpetuaque fronde viret. Caustus rigidioris injurias minimé sUFFINET, itaque sub climate nostro duriore in vitreis hypothesi conservanda. CURASSAUSCHE MANGHALA: LA-BOOM, GEMEN BLADE. REN GELVK DIE VAN WILLIG E. E tekeninge defes is gemaaht "a een A 2 Boomtje KE welt "UIeY achtereen- volzende jaren in den Amflerdamfcben Hof "vigoreus geflaan beeft : "t felve is bard van flam , en as-grauw van bafl: dejou- ge fcheuten fim groen ,| waar aan de bla» deren ongefcbibt ,. en fonder ordre fin ge- voegd , drie duym breed laug ,| meer. ai een breed ,. effen vau kanten , "voor fpits &oelopende , die van de Salix Lauri-folia geljb s effen en glat van fuperficie , ljvigs Jóet vau fmaak, en gekauwwd zgjnde emg- fints met zoet-bout overeen komeude, van boven boog- vau onderem licht-groen. van cotleur ,. uyt welkers licbt-groene zenuen y na de lengte der bladeren loopende , ande- ve kleene voortkomen. | De bloemen ffjm my onbekend. De vruchten , aat lange en dune fleet. tens baugende , fin. pijn-appels-wjs van maakfel, vondacbtig , en van vveele digt by een flaande fibubbens te famen geffeid. De zaden frm keen ,— en. hebben. bare. plaatfe tujfiben de gefeyde fchbubbens in. Het is ons overgefluurd uyt. Curacao in America , en blyft bet. gebeele jaav. door groen. CU Het en kan tegens geen koude , wesbal- ven bet in. defe koude lande in glafe-kaffeu bewaard moet werden. Kkk O B- ( 116) OBSERVATIONES. AANTERENINGEN. Fru&us non fingulatim, verüm plures fimul jun&i, De vruchten en komen met een[aam voort , maar veele unó códemque pediculo adhaerent. te [amen gevoegd zimde , bangen aan een en ^t felve fleet. ten, € x V CoSEEL AG CEYLANICA IVGLANDIS FOLIO Z jj iff. (£1) C. AVE NUX CEYLANICA, JUGLANDIS FOLIO. Parad. Bat. Prod. DOMBA-GEDY. Coylanenfibus. A hzc procera parte fuperiore in d X ramosíefe diffundens cortice dona- tur fufco , eftque hxc figura annexa ad tenellam arbuículam delineata. Folia pennatim difponuntur impari fo- lio coftam claudente ; horum fingula ma- num tranfverfam longa, imó produdiora, duas uncias lata ad exortum , ut & mucro- nem , anguftiora , modicéque undulata non autem crenata, venis obliquis à medio ner- vo prominulo dedu&is, gaudentia, parte fupinà atrovirentia ; pronà vero pallidio- ra, Juglandis quam fimilia , aft minora , anguítiora ; fapore permixta ex acido , gra- . to, aromatico. Flos nunquam à ime vifus. Fructus exficcati fphoerico-oblongi à pe- diculo longiori dependentes , Nucum Gal- larum magnitudine 5. colore ferrugineo, quatuor integumentis, fibi invicem 1mpo- fitis, veltiuntur: horum extimum tenue , membranaceum , rugofum : fecundum gla- brum & ligneum: tertium fungofum colo- ris'fpadicci, quartum fuícius , glabrum; membranaceum. Sub. hifce corticibus àut integumentis nucleus oblongo-rotundus , colore ex ru- bro obfoleto, odoratus, oleofus, latitat, LXI. CEYLONSCHE NOTE- BOOM, METOKKER: NOTE BLADEREN.. W^WEfe werd een booge. boom y. die fig boven in "veele takken komt te vers deelen , en is. defe tekeuing na een tede? bowntje gemáakt, bekleed met een bruyué Jfcbor ffe. bladeren flaan veder-wys (pennatini - difpofita) waar van bet uyterfle eeujaam blgft, de refle gepaard zjnde: defe ver- deelde bladeren [jm vuym. een. baud breed: lang, twe duym breed , aan baar ground, als mede aan *t eynde [mal ,. een weymg gefronf! , en geenfents gefcbaard , 1n fat- füen die van de Okker-uoten met ongelt, boewel kleender en. [malder y. verfien vasi kleene fbuyus-lpende aderkens , die uyt de verbeve middelibbe vvoort komen y. vai boven donker , van ondere licht-groen vaü - Verwe j füur , aamgenaam , en euig futs aromatic , of kruydig van [maak. , Noyt bebhbe ik des felfs bloemen ge: ten. De gedroogde vruchten zijn eenigzint langwerpig, en bijna bol-rond, hangende aan een lang lintje. Ze vallen in het groote met een Gal-moot overeenkomende, voorzien van vier verschillende verfbrijten, en op de andere liggende bekleed zijn met drie bellen. Omvang 4, waarvan de eerste dunvliezige en rimpelachtig is, de tweede glad en boutachtig, de derde voos en kauwelijk-verwijfd, de vierde en laatste bruinader, glad, en vleesachtig. Hierin is een langwerpig, ronde, vovale, vliekende en olijachtige pit besloten, die aan de grond gebeten is aan de vierde kant. De kracht en de gebruik van deze plant zijn mij onbekend, want dit gewas tot nog toe onbekend is. FICUS BENGALENSIS, FOLIO SUBROTUNDOD, FRUCTU ORBICULATO. SS SS A CAPITVLN. FICUS BENGALENSIS, FOLIO BENGALENSE VYGE-BOOM, SUBROTUNDOD, FRUCTU ORBICULATO. Cat. Hort. Beaum. PIPAL. Bengalenfibus. A. Ccenfetur hazel arbos Ficuum generi, quod Bengalen nomine descriptur, Hort. Mal. parte 8. Radicibus nititur ligneis, cum juniores funt, candidis, paulo vero veteriores, cortex teguntur rubescénte. Caudex materia molli preditus, cortex vestitur cinereo. Ramorum quas articulatas foliis ornantur ordinaté dissectis, pediculis caryophylliferis sustentus: funt autem folia hac longitudine bipalmari, sceptrum palmam lata, margine non crenata, nec decidua, crusta, in mucronem abeuntia, non rarissima quoque subrotunda, nervus caryophyllus secundum longitudinem, variisque inde emergentibus & ad latera excurrentibus nervulis insignita, atroviridia, nitentia, succulum lacerum & candidum infarsum, quo etiam siccatu integrum bor. Fruetus, nullus prior flore producuntur, Ficus vulgaris ritu, subrotundi, coloris rubicundi, semina minute, oblonga, Epicarphius primus Bengala mihi transmissit Nobil. Dominus van Rhede tot Drakestein &c. &c. nomine Papae, ex quorum semina commissa telluri aliquot arbustcula progenita sunt, quarum amicos participes feci. MET RONDE VRUCHTEN. EN RONDACHTIGE BLADEREN. Lychnium boord onder het ge[lag-ze van de Vyge-boom,ensis beschreven in derde deel van den Hortus Malabar. Onder de benaming van Alu. Deze heeft een boutachtige wortel, de- welke jong zijnde wit van kleur, maar ouder geworden groen zijnde, als deszelfs bastvolvende. De schors, met een as-grauw velum bekleed zijnde, en schaalt van bout. Des gezijde takken zijn als in leden verdeeld en versierd van bladeren, de vette-ke onderhewig op dikke wortelstokken bloeiend, twee banden-breed lang, anderhalve breed, deszelfde zijn ook dubbel-lijvig, aan de kanten effen, en ongezaagt, des winters geen bladeren af-vallend, en met een dikke ribbe doorlopen, die ook vele na de zijde lopende adervens van figuur geeft, verder van de-ze bladeren donkergroen, blinkend, ver-vuld met een wit melkachtig sap, waarvan de gehele boom vervult is. De vrutbten komen tevoor[chbgn fonder voorgaande bloemen ,op de p van die van de gemeene Vyge-boom , defelve fjm van ge- daante rondacbtig , em voodacbtig van cou- leur, vervuld met een Lieen langacbtig zaad. Defe oruchten zjn my "t. eerfle. tocge-. fünden uyt Bengale door den Ed. Heer van Rbede tot. Drakefleyn ec. &re. met denas — me van Vipal , uyt welkers zaden verfibeyde boomtjens vvoortgeteeld zjnde , beb ib defel- ve aan de vvrienden mede gedeeld. Mmm Co- ( tan ) Coptiofum appetit alimentum ,. larpgio- rique latice aquofo dele&atur: craffas ac pendulas fibras, quz radicum rudimenta , € trunco & ramis demittit , quz ubi fo- lum attigerint , radices agunt , eapro- pter quoque ab aliquibus, idiomate Belgi- có, infignitur nomine Porrel-àoom. De viribus confulendi Horti Mal. Au- thores, Dit. gewas beeft veelvoetfel van noden, en "wil veel waters bebben: "^t felve geeft dibbe zazehngen uyt bare flam ,. en tak- ken , die de beginfelen van wortelen Zj/H, defe *t aardrib vakende worden sot woy- telen, waarom ook defe boom van Jommi- ge in ^£ ncerduyts Nortel.boom gebeten "or d. Over de brachten kan men de JAutben- ven van den Hortus JMalab. naffeu.. C A P, I, La a 7 4 adii 2 NW X AY "^ ia cO -—E Gu s JITSee (123) G. A SS LIU GUAJAVA ALBA DULCIS - Par. Bat. Prod. PELA Horn Mal. tom. 3. f 'Uajavz fpecies dux in Horto Medico Amficl. fcfe offerunt, quarum una fru&u rotundó , rubró, acidó gaudens; in Horti Mal. part. 3. Malakka Pela audit : Altera ; cujus icon hic ad vivum expreífa reprefentatur, Guajava dicitur alba ; dul-. Cis; quid in Horto Medico frugem perforem, maturem, seminaque perfectum Anno MDC LXXXVII, & MDC LXXXIX. Hortulus, qui arbore fruticeforma, pomifera, polypyrzis, quarum flores frutuarii indebitur, accensenda, quatuor jam annos nata, in proceritatem septem circiter pedum excrevit, corticefuscum obducta; ramis autem tenellibus cortice virescens amictus. Folia, brevioribus pediculis fulta, decisitim & cruciformi positus ramis adnexus, adversa parte atrovirentia, versa parte dilutiore viriditate perfusa, oblonga, acuminata, margine nonnulli undulata, forma foliis Malae Persicace non dissimilis, iis tamen latiora, brevioraque. Ex alius foliorum pediculi longe provenient, qui flores suffumiscere albicantes, inodores, quatuor petalis oblongo-rotundis compositos, e quorum medio stamina numerosa, albicantia, apicibus luteis ornata, producuntur. Floribus defluxis, fructus rudimentum oblongo-rotundum, nitens, virescens, apparebat, quod Menfe Decembri 1649 in talem magnitudinem excrevit, qualem annexa figura representat. Per maturitatem diffusus fructus pyriformis & umbilicatus, coloris luteus futur; umbilicum in vertice. WITTE EN ZOETE GUAVA. BOM. In Aar werden de beide Jaoren van Guava-Bom in den Amsterdamse Medicijn-tuin gevonden, zowel van de rode vorm vende auree vruchten vooribracht als in 't eerst declive den Hortus Mal. Malacca Pela gebeekt is: De andere, eens afgebeelde na 't leven gedaan zijnde, hier te woord, is de witte en zwarte Guava-Bom genaamd, dewelke in onsen Medicijn-Hof rijpe vruchten euaden voortgebracht heeft, in den jaar 1688 en 1689. Dit Boom-gewas is werelds ouders geflankeerd van Appelboomen bebaard, (melaars vooruit gezeten eel kerten in. Bar ontboeddende, Bar bloemen op Bar bruine dragen) is nu bij On vier jaren oud geworden in uitstekende voelen boog opgezet, de flamme is beldeet met een bruine schors, de jonge takken daarentegen zijn omvangen vatten een groene bast. De Mageren zijn lachwekkend, van de spit toelopende, aan de kanten wat op- en onder- gaande, de Perzische bladeren niet ongelijk. Hoewel breder en korter, vleunende op het voetje, en dat twee aan twee kruisgewijze over elkaar, van kleur boven bruin, ouder bleekgroen. Uit de oxide van de bladvergroening baar de bloemen op lange vleugels, vrije geestig van kleur, oudere reuk, beslaande uit vier langwerpig rode bloembladeren — uit welkers midden vele bloemdraden voorts — komende, die van gele topjes verfijnd zijn. De bloemen verwelkt zijnde, vertoont het begin van des vrugts, 't welk langer rug rond, blinkend, en groen van kleur in de Maand van December 1689. Deze tot die groote gekomen, gelijk hier — LI af gebeeld is: Deze vrugten op geworden. Zijde, vertonen bar peren, langwerpig gevallen geltantes: Horum pulpa seu catu albicans, aliquantum flavidine mixta, succulenta, sapore subdulci, feminibus albicantibus haud uniformibus referta, nonnulla enim sunt subrotunda, alia rotundiuscula, varia quoque reniformia. Ex horum frui feminibus, in Horto Medico ad perfectam maturitatem perducis, plures nobis prognatuz sunt arbusculae, haerenum superstites, solos pinguis multo calore & humore indigentes. America non solus hanc alimentum plantam, verum etiam in India Orientali frequens est, cujus proventus. Votum, hoog-geel van kleur, verfren van een veldje op de kruin: De vlezige substantie des vrachts is witagtig-geel, sapronica, loetachtig van smaak, vol van wit en ooggelijk vormig zaad, waarvan een boekig, rondachtig, ook meerstug uitgevloeid is. Ook dit zaad, dat wel in den Amst. Med. Hl velamen rfp is geworden, bebevuiken wij vele boomjes opgekregen, die nog in leven zijn, tot welkers voortteeling vereist wordt goede en vette aarde, veel water, en een warme lucht. In Amerika en werd dit gewas niet alleen voor gebracht, maar hetzelfde groeit ook zeer vroeg in Afrika. CA F. FLORE ATRO-PURPUREO MEN AN VIRS INXA AFRICANA MYRTI TARENTINA FOLIA, FLORE ATRO-PURPUREO. Acol plantam frutescens nos donavit Nobilissimus D. Simon van der Stel, Promontorii Bonis Spei Gubernator meritissimus. Infignis est frutex qui radice nititur, beefler, dweike een boomachtige wortel, gnosna, multis fibris capillata. Caudex lignofus in fefquipedalem & altiorem proceritatem excrefcens ; corti- ce fuíco , ad terram griíeo , vefüitus , in . plures tenues, inconditos difpefcitur ra- mos, & hi in alios minores ramulos ; qui- bus adnafcuntur foliola, nulla ferie dige- fta, breviffimis pedicellis infidentia , Myr- tili aut Myrti Tarentinz zmula, extre- ino mucronata , per ambitum leniter fer- rata, faturé viridia, adversà parte fplen- dentia, aversà nequaquam, fapore fuba- maro, non finc aliqua adítridione, Flofculi minutiffimi , faturé purpura- Ícentes, tetrapetali, & à pedicellis tenui- bus pendentes. Florentem invenimus in Horto Noftro Anno M DC XCI, nullis fuccedentibus frudibus, qui, uti mihi relatum , bacc funt. Non admodum tenera eít planta , vul- garemque «expoícit culturam , attamen aéris injuriis haud ita opportuna , quin debeat in hybernaculo reponi tempore hyemali, Non dubitem , quin eadem fit planta, quam D. Breynius Cent, 1. illufiravit ; JMORELANDSCHE KRAAK- BESIEN , MET BLADEREN "VAN MYRTUS TARENTINA, EN SW.ART-PURPURVER- WIGE BLOEMEN. vereert den Wel-Ed. Heer Simon van IB: beeffevagtige plante beeft ons - der Stel, Gouverneur van de Caap de Goe- de Hoop. Het is. een uytflekende en aaugenaame beefi , verfien van veele vefelngen. De flamme is met de bout aangetast, en groeit aan de andere kant van de boom, ook wel boom, de zelf is omgeven van een bruine schors, dewelke ontrend de grond grijs van kleur is, verder werd deze flamme in vele dunne, onordelijke takken verdeeld, en deze weer in kleinere takken, waar aan de bladeren volgens ordine gevoegd, en met korte voetjes afgeknipt zijn, dewelke die van de Kraak-beuk of die van de Myrtus Tarentina gelijken, donkergroen van kleur, waar van de bovenside alleen is bedekt; ook zijn de bladeren aan de kanten een geysig geschaald, en aan de barrière uiterlijk met puntjes verfijn, wat bitterig van smaak, met enige samenscheuringen. De bloemkens zijn zeer klein, boog purpurijnverwig, vierbladig, onderwaarts hangende, aan dunne voetjes. Dit beverachtig gewas bevond ik in het Taar Y69t, onder dat eenige vruchten na kwamen. Hoewel het soort beeld teder miet is, en maar een gemeenhuiende soort van planten bevat, zo moet het evenwel des winters in een winterhuis of orangerie worden geplaatst. Ik denk ook met of het is, dezelfde plant, dewelke de Heer Jacob Breyne in zijn werk 'Ooo idque' heeft beschreven, onder dat propter analogiam, quantumvis sfiguur inter se non nihil variet, quod eveneens puto, ob diversam objectum qualitatem. Breyne's Icon ad ramulum excipit, hij tekent een boom, terwijl ik een boom heb uitgevaart, hoeveel verschil er ook is in de vorm, is niet niets, wat eveneens mijn opinie is, vanwege de verschillende objecten kleur. Car ex vivit, vitis idaea Aethiopica, Buxus minoris folio, floribus albidis. Proceritate duorum pedum adolebunt, Hec secunda species, perpetua fronde virens, Ligno duro & cortice griseo praedita: Ramuli juniores coloris funt grisei. Dit tweede voorstel van deze beschermeer, Met kleine palmen, bladeren en witte bloemen, Houdt twee voetem boog, en is deszelfs Bout vry hart, en met een grauwe schors omvat, De jonge takken zijn met bruin van schors. Folia incondita ramos vestiunt brachiatos, Foliosa subcrassa, extremo mucronata; Hilarius viriditate perfusa, nitentia, Circum margines nonnihil crenata, Buxus minoris formula; at minora, Gustuque adstringente. Floresculi & foliolorum alis ens formiculis longioribus innixi, Monopetali, oris in quincuncial laciniis diffusis, albicantes, Odor non ingratus, & quorum medio aliquot staminula lutcovirenscentia emicant. Flores intempefieve delabentes ad frugem non perveniunt sub climate nostro: Baccifera autem est plantam, ex aliis hausti. OBSERVATIE: Florea lacinia extrorsum sunt reflexae, & quarum Lacinia unguibus decem prodeunt stamina, apicibus Vidua, inter quae stylus prominet. Flores ut plurimis singulatim sub climate nostro exeunt, Calice quinquepartito praeditus, quibus excussis, Stylus superest remanent, cujus basis intumescens in fructus rudimentum faciet. Quot floribus gaudeat in folio natali planta fisthzec, mirum dixi. De bladeren aan de verdeelde takken onder eenige order, deze zin dit agitatio punctuig, blauw-groen van verwe, bhunkend, aan de kanten egaal verfden, die van de eenen Palm wat gelijkende, hoewel kieender, en samen trekkend van formaat. De bloemkens komen uit de ocellen der bladeren voor, hangende aan langgerekte voetjes, deze zelf een eenzaambladerig, wit, niet ongelijk van vorm, in vijf strepen verdeeld, waarbij het midden der bloemkens eenige geel-groene bloem-draden zorgt voor de voorziening. Door dieen de bloemen ondanks ons klimaat te vroeg afvallen, zo een brengt dit geval, welk mij gefegt is, bescheiden, wegens geen vruchten voort. AANTEKENINGEN. De verdeelde takken der bloemen zijn buitenmuren omgeven, met welke elk een tien bloem-draden voortkomt, onder met enkele boeisten verfijn, te zim , tuischende die is de bloem-vil. De bloemkens komen onder dit ons klimaat met een faam te voorzien, en dat uit een bloem-helfte, wel in vijven is gesneden, zo deze afgevallen zandende, blijft de bloem-staal, wiens grond verdikkende vorm tot een begin van de vrucht heeft te zetten. Het is genoeg te zeggen, dat dit geen met bloemen geladen word, in dezelfde natuurlijke groei-plaats. Sponté en passim luxuriërt aan het Promontorium Boni. Spei, inde plantam floribus ornustam huc transferri curavit, ejusque ramum benigni nobis concepit Inobilis et Amplius Dominus J. Huydekoper, Eques, Dominus in Maarfeveen, Neerdijk, &c. Consul & Senator Amsterdam, als Directeur Sociëteit Indische Oost-Indie &c. &c. Het was ook alstoen en dat. aan zelfs op. de Kaap de Goede Hoop, van waar een plant, viel met bloemen geveld, tot ons overgegeven is, door de beschrijving van de Wel-Edel, Grootmogendere Heer J. Huydekoper, Ridder, Heer in Maarfeveen, Neerdijk, &c. Burgermeester en Raad van de Stad Amsterdam, als mede Bewindhebber van de Oost-Indische Compagnie &c. &c. AMARANTHUS CYPARISCE FOLIIS. Amaranthus, een lieflijk plantje, uitvindt zijn wortel aan de driekubieke hoogte; tertia, lirat, calamum scribatorium, 1 m. digitum minorem cras, aan het einde van de takken, het knoppe bovenop, die de stam met grijs en verf want Solanum nostri in vorm verstrengelt, aan de takken; door deze bladeren voor het grootste deel geplaatst, laat zien, dat de onderstei staan, pedicules halfdigitale, purpurine zijn; niet veel haren, vliezige, Solanum vulgaire nostri gelijk, drie tot vier ells lang, twee circa aan de basis licht, in een steel afvallen, de rand niet gepunt, en in het midden, zelden roodachtige kleur. J. Huydekoper, E. -ques, Dominus in Maarfeveen, Neerdijk, &c. Consul & Senator Amsterdam, als Directeur Sociëteit Indische Oost-Indie &c. &c. Flores ex alis foliorum. Exfurgunt albi-scientes, brevissimis pedicellis sulti, serie geminata & continua ex racemis dependentes. Hic succedunt fructus, coloris sic guinei, magnitudine baccarum Sambuci, siphonici, dulces, unicum ut plurimium semina continentes rugosum, subnigricans, capitis acicula majoris magnitudinem haud superans. India Orientalis alit hanc plantam, semine inde allato, nobis natam. OBSERVATIONES. In Catalogo Horti Beaumontiani audit hic suffrutex, (cujus caudex fragilis & farnosest,) exarambhus Baccifer Indicus minor Circaea folio C* facie. Flores ut plurimim tetrapetalis, rarissime pentapetalis, nudi, haud marescens antequam fructus ad Besie-Dragens. Anthus, Met Circaea Bladeren. Hic lustgeefler. Gaeut tot de boogte van drie voeten, vins vlamme een sehorgpennie, dan wel een pime dib,roud, geveurt, en aan de verdeeldene der tabben met kuobbels versien is. Dues flamme met een grawwe fiborsfe bekeken zynde, werd in takken verdeeld, op de wijs van de Inlandse Nagtschabel, begaaft met meest eenjaam fladder, welkens voetjens, een balve vinger lang, eengbfints met baartjens beset, en purpur-veer zgn: Des fladeren zijn die van de Inlandse Nagtschabel iets gelijkende, drie y. vier duym lang, aan baar groud onterecht twee duym breed, puntig, meet ingesneden, nog gebarbeerd, maar effen van kanten, blauw-groen van verwe, en uitgaan deszelfde voed-couleurig. De bloemen komen uit de oxellen der bladeren voort, dezelfde zijn wit, fleuren op korte voetjens, aan trotsjes wederom hängende. Hier na volgend beschrijving, een bloemronde, een blok rood- de vete'ten, in groote met die van de Vier-bewindster in doof, Maar van der in fig komt te ontbuiten een. speldes hoofd groote, vous yen sartonlge zaa'tjen. Dit gewas groeit in Oost-Indië van waar het zaad gekregen hebben, en in ongebruilde culturen. AANTEKENINGEN. Ty de Cataloo van den Tuin vat den Ed. Heer Beau — soon dit gewas (wiens vlam haakjes aan, en gevuld is) gebeten kleine. Indische Beschrijvinge-A- maranthus valt gedaante en bladeren met Circaeover- eenkomstige. Ks "De bloemkens zijn naakt, met vier, velden vijfbladerig, dezelfde en komen niet te vergaan voor dat de vrucht rijp is. De stammen gaauw quattro niveis, vergheten, appelkleurig, concolorig ingevuld, blijvend bij de pitten, tot dat de vrucht perfecte maturiteit bereikt, in de ontwikkeling van de vrucht stammen zodanig comprimeren, tot dat de stammen die eerst vergheten waren, nu zijna transversaal vasthouden. Per totale tijd bloeit en groeit, en de bladeren, Circa tientallen, vallen niet, nisi nieuwe zijn vernieuwd; de geur van hen olijfkleurig. De krachten zijn niet bekend. Defe bloemhens z:5n verfijn van vier sneeuw-witte, regt-op-Flaande bloem-draden, dewelke met de bloem-bladerhens eencowleurig zijn en dezelfde blijven de bloemhens bij, tot dat de vruchtens rp frjn geworden, en vervolgens in het voortkomen der vruchtens zoodanig geperfectioneerd, dat zij, die ene veger op so'n-ouden, nu over diverse blaauw, E Dit gewas, bloeit de geheele lente door, en bet laat de de bladeren, dewelke die van de Circea gelb, zijn, niet valles, voor dat de nieuwe voortgebracht zijn en frijn van een maagdige maak. De krachten en zijn van niemand tot nog toe ontdekt geordonreerd, : C A P. 3 NRW SS (129) C A B J. MALUS AMERICANA TRIFOLIA, FRUCTUS POMI AURANTII INSTAR COLORATO. ARACH-SIMMERON "vz/j?. Lantis pomiferis accenenda hxc stbor, quz Nobilissimo Hermanno , Parad. Bat. Prod. audit Therebintbus Americana trifolia lucida, "Palmalatta valgó dicta : An regé , aliis judicandum relinquo , ego autem hactenus suffragari nequeo. Patriam agnostus Americam continens, in cujus Insulae ubertim quoque alitur, Arach-Simmeron indigenis dedit, id est, Jurantium Sylvae, idque ratione forma & coloris fructus, que cum malis. Arantiis nonnihil conveniunt.. Radice cortice luteus , gravem odorem spirante: caudex autem materia firma & neutiquam fungosa donatur, integumentum cineraceus , aromaticus amictus. Es dentia, & lato mucronata, margarita qualis, sapore fatuus , tricompofita, communi pediculo longiori nixa : Singularia autem folia pediculis innituntur brevissimis. Quales producat flores , proust sum ignarus , quia florentem nondum offendi hanc arbustculam. Fruictus rotundus, minoris pomi magnitudinem quat, cortice duro Malicorne fimiliam idus, colore aurantius. LXVII. DRIEBLADERIGE AMERICAANSE APPEL-BOOM, MET ORANJE-VERVULGDE VRUGTEN. Een wazige boom beboort ouder, de appeldragende boom,zelf in de Parade. Bastiaan Producers van de Heer Professor Hermans, Amerikaanse Therapeutische boom met blinkende, en drie te small gevoegde bladeren, gebeten: Of zulk wel of kwalijk is, laat ik andere oordelen, voorbij, ik ben bezwaar van dat gevoelen niet, dat hoort te worden gevoeld bij de Therapeutische bomen beboort gevoeld te worden. Het Vaderland van deze boom is de vaste kust van Amerika, in wiens eilanden ook veel gevonden wordt, zijnde aldaar van de Inwoners Arche-Simmeron gegeven, dat is, Wilde Oranjeboom, omdat het egaat de vorm en kleur van de vrucht, die met die van de Oranje-appel eens is overeenkomende. De wortel bevat eeuwig geel baad, dewelke schier verdwijnend is: de dender is hard van buiten, en geen spits vormig, omvat een asgrauw-verwijfd, en naar boven wordt groter. Folia hilariora viriditate perfusa, splendide van groen verweende, breed aan barre grond, en spit toepeefd, effen van kanten, smaakloos, van drie te small gevoegd, fluïdense te small op een lang gemeen voetje: iedere daar en boven is van een zeer kort voetje verzen, waar door iedere aan de grote en gemeene "voet of spaken vast maken. Wat voor bemelingen dit Boomken voortbrengt, is mij helemaal onbekend, al zolang ik dezelfde nooit beeld heb zien bloeien. De vrucht is rond, afgezond van grote een kleine "Appel gelijk, omvang van een baardest soort, gelijkende die van een Granaten-appel, en van kleur met die van een Oranje-appel overeenkomend. Semina intra carnem mollem continuentur plano-rotunda, nonnihil impressa; uno extremo truncata, colore fulvo, Planta tenera, calore multo fovenda, paucaque aqua irriganda. Utrum eadem sit cum Tapia Pisonis & Marcgravei, aliorum judicio relinquo, ego autem calculum apponere vix potero, differentia aliqua in fructu & semine existente. OBSERVATIONES. Arubae Insula, Curacao vicina, incola est hac arbor, cujus fructus recentes & arbores juveniles nobis inde advecta. Semina per fructus pulparam irregulariter & copiose sparfa, reniformia, quod in delinatione haud satis bene expressit pisso. De zaden die in de schale van de vlezige delven ontbouwen worden, zijn plat, rond, eenigszinds ingebogen, bruin verward, met een vooruitgestoken puntje. Dit is een teer gewas, begerend om groots gewarmte, en weinig vochtigheid. Dat deszelfde Boom deszelfde is, dewelke van de Heer Piso en Markgraaf Tapia wordt genomen, zal ik met toegeven, om dat er in de vrucht, en in het zaad eenige onderverschil is, zou kunnen zijn, ik ben het niet zeker, en laat het aan het oordeel van anderen. VANTEKENINGEN. De Boom heeft baar natuurlijke groeiplaats op het Eiland Aruba, dicht bij Curacao, van waar ons veel vrugten, en Jonge boomjes toegevonden z. 4n. De zaden, dewelke vele en ongeordend door het merg der vruchten verspreid leggen, zijn barstig van figuur, welke den tekenaar niet wel misschien beviert. "Actuum MDCLXXXVII. Mihi transmissa sunt poma aliquot ex arboris Massimalis idque ex insula Curacao, et quorum feminibus solo commissis prodit hanc arbusculam, cujus facies non solim, verum etiam venenositatem ejus perpaucis nota; ideo conducibile fore ex sumsavi, figuram ejus hic repraesentare, in usum Chirurgorum trans mare currentium, ut vitent hanc planam horribilem, atque mirifice venenatam. Radix ejus non admodum dura, cujus caudex tertio ab satione anno in Horto Nostro in tripedalem seriel altitudinem excrevit, in loco autem natali in mediocrem propinquitate arboream aesturgit: Lignum quoque non admodum durum, cortice fici, in ramis vero viridescit, obductum. Folium longitudine digitos sex transversos, latitudine tres quantal, pediculis incurvatis nutuntur oblongis: funt autem folia ad exortum rotunda, extremo mucronata, margine nonnulli crenata, foliis Pyri haud ita similia, quemadmodum ab aliquibus sunt descripta, sed foliorum Lauro-cerasus magis simula, hilariore & nitente vireto praedata, rigidiustcula, carnosa. Flores exiles, lutei; unguibus petalorum exceptis, qui intus colore sanguineo sunt perfusi. Fructus ambitu poma exiguum, qui aspau amanti; primo rubicundi, postea flavidum, tandemque exsiccati, colorem cingereum induunt: sublata cuticula exteriori & pulpa interjecta apparet nucleus offenus, durissimus, tcaber, semina includens quatuor subcellulas in singulis cellulis latitantia, una parte acuta, altera rotunda; quorum medulla candida. Perpetuo viret arbor haec, intus succo luteo undique turgens: descriptionem hujus arboris a D. Brimelin in Historia Bonnensis descripta." N^: Jaar 1687 [gn my uit Curaffou eni- ge appelen van de Massafmhe-boom o- vergefluurt, uit welke zaad dit Boomtje opgekomen is, wieus gedaante uit alleen, maar ook barre vijandigheid weinig mensen bekent zin: wesbalven bet my goet gedacht beeft, deszelfs figure alhier te verbeelden, en dienstleiding koornamentiek van de Scheeps- varrende Chirurgijnseiten einde fy de fchrike- ke, en vengige planten mogten blijven. Het beeft een wortel die met feer hard is, ens deszelfs vlammen, dewelke de natuurlijke groei-blaat tot een matige boom boogte komt te groeien, in ons Hof, bet derde jaar na de zaai- gen, bij na drie voeten hoog opgezetten, deze omvang groot van een bruingeschors, euis mede met feer hard, de takken daar en tegen fü met een groene bast beschermd. De bladeren zijn geslagen vingerbreed lang, drie breed, slanke op lange voetjes: deze bladeren fris [Hsfagtig, lyvig, blinkend- groen, aan baar begin rond, en scherp toeloop- end, ook aan de kanten een weinig scheurtjes, met zo eer overeenkomend met die van oude Pereboom-bladeren, als wel met die van de Laurocerasus. De bloemen zijn alleen, geel van kleur, uitgevonden derzelfde bloem-nagelen (ungues,) dewelke van binnen bloed-rood zijn. - De vruchten gelijken niet qua vorm op kleine appelen, vinden liegend in ?£ aanvallen, eerst vaal, daar na geel, en gedroogd zijnde, grauw van kleur: het buitenste velletje, als een leeg gewesen deze vruchten weg gesneden. Denzijdmde, so vertoont fig een fleenige noo- 7€, dewelke feer barrencopie, waarin vier blauwachtige zaden ontboden werden, leggende yder 1n een bijzonder celken, defecte aan de ene kant vond, aan de andere puatig, van binnen wit van merg. De Boom bleef altijd groen, en is van binnen altemal met een wit melkachtig sap begaan. Deze boom wordt ook wel de Boom van de Heer genoemd. Geen fout in de tekst. Gee f u- ( 132) Turkiet, Cap.2, concinnatam hic inferere animus est. Venenata bec arbor, de qua semina myrohaacere volui, in Pyri procepatem adolebat, falsis Lauri Sylvesteris emus; fructus sunt poma, us frimula, quae vocantur Belgico idiomate. Reynetten :: ab. Hispanis arbor denominatur quoque arbor de Manacanillas, idei, arbor exita poma ferens; sunt augens poma adeo venenata, ut in aquam conjacat, aut prolapsa venenofitate sic illam ta aescugut, ut nequidem putes in eq degentes, ab eo toxico immunes sunt. Qui ex Europa primus in American adveniebant semina faciliter hisce fructibus interficiunt, aspedu odoratuque adeo acceptis, ut ab eorum usu et eiui vix cesse potebant abire; quibus optimum remedium seu antidotus est oleum olivarum liberalius epotum, quo veneni vis obtunditur, aut legu ligandus vinculis et ita impedirendus ne per biduum aut triduum bibat, quod illis arduum atque difficile est, querritur enim perpetuo de (siti in tolerabilem). Bili incendio, totum corpus rubescit - dine ignis infectitur, linguam nigrine obscaena, carbonis ad exemplum: quis autem largius his pestis fucrit usus, non datur remedium contra mortem certo subfecuturam. Hispanus quidam mihi quoque narravit & confirmavit per experimentum, radices hujus arboris venenossimas esse, nullumque huic malo antidotum hujuc repertum potentius quam ipsa ejus semina subtiliter contaminata & cum vino praedicta. Guilty (avat quidam me presenti exiguam portionem folii hujus arboris, dicens saporem esse gratum, verum post semiquadranthem de faucium contractionem valde querbatur, donec usus lassis vaccinis restitutus fiet. Multum calore indiget, & terra irrigua gaudet, plantas cadmodum teneras. Opgezefelt is, [alibi hier in vragen. De vele venijnige planten, ( egt bij) waarvan ik voorgezeten hebbe te handelen, krijgt de hoogte van de Peerboom, waarvan de bladeren, die van de wilde Laurier, gelijk zijn. De vruchten hebben de gedaante van kleine Reinettes Appelen: ook fou van den Boom bij de Spanjaarden geheten, Arboles de Manzanillas, dat is, kleine Appeltjess dragende Boom, en fijn vanzelf afgevallen of geworpen zynde, 't zelfde voedanig door hare vele veenigheid ontsederen, dat zelfs de Vissen, die haar in 't zelfde water onthouden, van haar veenij niet vrij en zijn &c. Die gene, die welke eerst uit Europa overkomen, veraf evenbaar zelfs licht met de vruchten te eten, die 't aanvallend een aangenaam, en hoge van veel zuur, dat zelfs de veenigheid van 't gebruik na een poos buigen ontbeurt, waar tegen het bepaalde tegengift en middeltje is, het indrinken van veel slijm-olie, waar door de kracht van het vergift verbroken wordt: anders is het zelfs uitblijven van 't gebruik en lijdende 2. 3. dagen na een alle drank, dat het verbindende en als verboden, dat bij geen drank mag worden kan, 't is zelfs een zeer faren lach is, die bij naiefs kan uitvallen, wegens een gedurige brand, en omverdragen door; het gebeelde lichaam wordt uitgeput, en de tong vast is, 't is zaak dat iemand veel van die Appelen heeft gegeten, zoo enig geval geen genoegzame middelen zit voorhanden, maar moet uitgesproken voorzichtigheid zijn. Sommige Spanjaarden hebben jy ook verbaasd en bevestigd, ondervonden te hebben, dat de wortelen deszelfde Booms ook veerkrachtig zijn, en dat daar toe geen grotere remedie uitgevonden is, als het zaad van die Appelen fijn gefoten, en met wijn ingedronken. En feker perfoon proefde eertjds in mijn Booms, en zeyde my't felve aangenaam te 2n van [maak , maar na een balf quartier ums, blaagde by dat bem de keel als toege- nepen wierd, tot dat by door?t gebruik van zoete mel gereddert wierd. Dit is een feer teder gewas , en moet door bitte en veel waters in ^t. even gebouden worden. Ecos - E CAB- 1 b M NN : / N NN N N il 4 a : e s : * OÉnhetia mauaccala // o (133) CA P LXX ANONMA Adice alitur graveolente , dura , in varios ramos brachiata , cortice ru- bicundo amica. Caudex in arboream proccritatem excref- cens in paucos difpeícitur ramos, libro vi- ridi ami&tos , cinereifque pun&ulis notatos. Foliaampla, inodora, glabra; inordi-- naté difpofita , adversà parte nitentia, & faturaté viridia, aversà autem dilutiore vi- - rore perfufa , manibusque confri&a unctuo-- fitatem remittentia. Flores, qui ab aliis dicuntur tripetali, craffi, albidi , nondum in confpe&um ve-- nere. Fru&us funt coniformes, pugni magni- tudinem non raró fuperantes , qui' intus medullà fuavi odore, gratoque faporce re- pleti, in quibus femina oblongo-rotunda , plana, glabra, nitentia, atque refrigeran- te virtute przxdita. : OBSERVATIONES. Varias hujus arboris fpecies in regionibuscalidioribus inveniri certum , magnitudine , fructuumque formá plu- rimüm differentes. America diverfas alit, unde & varii nobis tranfmiffi fructus, quorum primus € maximus Anona Sylveftris di&us , pomum magnitudize fuperat; cortice glabro,fpa- - diceo tectus ; femina oblonga, plana, glabra , fufca, continens, eftque nobis ex Curacao allatus. Secunda Anonz fpecies fru&tum profert. cordifor- mem (unde quoque Cor Bovinum vulgó audit) fca- brum, Strobulo fimilem , coloris itidem fpadicei, femi- na füpradiéto conformia , fed minora & nigricantia indudens: Hzc cum Anona Maram Hort. Mal. part. 2. Het gewas heeft een uitgebreide wortelverdeling, een roodachtige schors, en groene bladeren. De boom groeit, blijft fris, en eert met een groene en grijs gevekt schors. De bladeren zijn breed, zonder merkbare veen, glad, boven bruin-groen en glinpend, van onderen liggend groen; dezelfde soort in orde, en met de banden gevreten, zodat ze een taam vettigheid hebben. De vruchten zijn appel-achtig, de grootte van een vuist, dikwijks overtreffend, vervuld met een welriekend merg, welk ook aangenaam van smaak is; hierin liggen lange ronde, platte, gladde, koelende zaden. AANTEKENINGEN. Het is zeker dat verscheidene soorten van deze boom in de warme landen zijn gevonden, die van de andere verschillen svagegens de vorm en grootte van de vruchten. In Amerika zijn verscheidene soorten gevonden, van waarbij wij verschillende vruchten geërder hebben, onder welke ook gevonden werd een die zeer groot is, en Wilde eschina genoemd. Ten schild, overtreffend een appel in omvang, afkomstig van een gladde en effene schors, kafanie-bruin van verweerd, de beest langwerpig, plat, glad, en bruin van tint, en is ons uit Curacao overgevonden. De vrucht van de tweede soort is baars-weifig (waarom deze ook gemeenlijk, barbarent, gebeten wordt) en is volwassen, gelijk die van de Strychnus, van kleur en zaad de bovenvermelde gelijkend, bolvormig en zaadkleur en fwaart. is. Deze vrucht schijnt ons genoegzaam overeen te komen met die van de Anona Marmor van den Hortus Malpart, pag. 23, alsmede die van de Anona Oviedo. De derde komt mede met de voorgaande soorten dezelfde kleur, vorm, en zaad overeen, maar is deze soort scherper doornig. De vrucht van de vierde is langwerpig peer-achtig, schoon blauwig van kleur, van grote een middelmatige appel gelijk, en van hele bootaugtige randjes, of schubben te samen gevormd; deze beest ook groot een gemeenschap met de schaaf van Panuco, waarvan Nard, Ant. Recchus, pag. 248, ouder de benaming van Strychnus Americanus gewag maakt, dat, naar menier, deze enz. enz. beest daar mede een hele grote gemeenschap. Nemo me, dicet nobis haec. Planta feminea, non ex Surinam, verum ex Insula Americana Margaretha sive, adversus, nomine D/ad-appel. Caudicem jam habet in Horto Nostro bipedalem, fungosum, spinis geminis minus armatum, ad summittatem ramosum: Cortex per primam adolefcentiam lividescens, tandem cinereum induit colorum. Folia juxta spinas orta, tres digitos transversos longa, fecundiam lata, ad exortum angusta, extremo cuspidata, per oras non crenata, crassa, succosa. Ramuli ad spinas nive tomentum pilosum gaudent. Flores mihi ignoti. Fruetus quantum ex aliorum relatione haurire potui, sunt poma rotunda, exilia, usque foliola crassiora emittunt (unde ei nomen A/ad-appel) succus limpidus, odoratus, turgentius. Semina non admodum dura, exigua, reniformia, nitentia, intus substantia fari-naeolisarda, superstitue squamula, colorisque sicca. Quandoquidem haec planta admodum tenera, frigoris copiosque humoris impartiens, a nemine hanc usum est descripta; candido delineari curavi. "AAMERICAANSCHE DOORNAG TGE APPEL-BOOM, MET PORCELAIN-BLADEREN, GEBL A-ADERDE VRUGT, EN NIERS-WYSE BLINKEND ZAAD. Et semina van dit Boom-gewas is ons overgefluurt in Jaar 1690 uit het Eiland Sint Maarten, gelegen in Amerika, en met de naam van Blad-appel. Het is in ons Hof twee voeten boog opgezet, de flambes vos, met welke by-cenen gevoegde en scherp-fleken-de doornen, op wanneer meer dichtbij bestaat, en van boven in takken verdeelt: de schoors 15 just eevss groot, en waar daar na grooter. De bladeren bebben baar torf punt bezijden de doornen, en zijn drie vinger breed-lang, onderbalve duijm breed, mal aan haar begin, [zits aan haar eind, aan de kanten ongekerst, die en sap-rj&. De takkenzagen omwonden de doornen met een witte baarige donsschuid bestaat. 