title: Hugonis Grotii De jure belli ac pacis libri tres, in quibus jus naturæ & gentium, item juris publici præcipua explicantur. Cum commentariis Guglielmi Vander Muelen ... Accedunt et auctoris annotata, ex postrema ejus ante obitum cura; & Joan Fred. Gronovii notæ in totum opus 1
creator: None
text: HUGONIS GROTII D E TURE BELLI AC PACIS LIBRI TRES, In quibus Jus Natura: & Gentium , item Juris Publici prcecipua explicantur. CUM COMMENTARIIS GULIELMI V AN DER MUELEN, Domini d' Oudt - Brouckhuyfen , Decani D. Mari*, Aggerum, qui inferiorem Lacca (artem coercent, Prafe&i ; &c. ACCEDUNT Et isfufioris tAnnotata , ex poftrema ejus ante obitum curat © Joan Frcd. Gronovii Nota tn totum opus. AMSTELiDAMI, /Apud JANSSONIO -VAESPCRGIOS & VETSTENIOS. cIdIocciv. 9 napou «S Cum ‘Privilegio Illujlr. © ‘Prap. Ordd. Ilolhwdia © JFeftfriJi*., Digitized by Coog PRIVILEGIE, [ \ ; > D E Staatcn van Holland cndc Wcftvriefland, docn tc vccctcn : Alfoo ons vcrtoont is by boanti cn Cillis 'JaaJfvntus van Waesbergen , cn Abrabam van bomtrtn , Boekverkoopcrs tot Amftcrdam hoc dat dc voorn: U^csbcr^tn en Armat Lccrs , ( wicns rcgt hy van Sumerem, by opvcylingc met den eygcndom van dc hclft der Copye cn Privilcgic aan lig hceft gckogt) den ii. December 1674. gunltclyk hadden geobtineert onfc Privilcgic, voor yyftien agter-* ccnvolgcndc jaaren ; om fckcr Boek , geruamt Gratius At ‘Jure Belli ac Pacis, allcen tc mogen drukken, wclkc Privilegie geexpireert fjfndc, warcnly Supplianten bedugt , dat door ’t cxpircercn van ’t voorfz. Privilegie, ccnigc nydige cn baatlwejicndc mcnfchcn , door wangiuilt of icts anders, ’t fclvc Boek, tot haar Supplianten groot nadecl , wcl mogten nadrukkcn, ofte clders buyten Onfen liande gcdruktfyndc, hier in Onfen Landen invocren, vcrkoopcn , ofvcrruylcn, waar door dc vrccdfame belittinge van dic haar Boek, pccncmaal verydcld foudc worden: foo kccrdcn fjr Supplianten haar tot Ons, ootmoedig- lyk verfoekcnde, dat het Ons gclicfdc haar Supplianten tc vergunnen vcrlcnging van *t soorfz. Privile- gie, voor den tyd van nog vyttien agtcrccnvolgende jaren , waar by aan haar Supplianten voor haarfcl- ven, haar erven, ofactic verkrygcndc , geeontenteert cn gcodroyeert wierd, om ’t fclvc Boek hier in Onfen Landen allcen tc mogen drukken , doen drukkcnen vcrkoopcn, met fpeciaal verbod, dat nie- mand, wic het ook (pude mogen fyn, ’t fclvc Boek, geduurende den felven tyd, in *t gchecl ofteten decle, ’t fy ook den text allcen, ot met bygevoegdc Aanteykeningcn ofte Uytlcggingcn, foo van den Autheur fclfs, ofte icmand anders, op ccnigcrhandc manicrcn in’t groot ofte klev’11, hier in Onfen Lan- de, foudc mogen nadrukkcn , verhandclcn ofte vcrkoopcn, of clders nagcdrukt fynde, in Onfen Lan- den tc vcrkoopcn, tc vcrruylcn, ofte anders tc bcncticccrcn, op fckcrc grootc pcinc daar tegen tc lla- tuccrcn,, SOO IS ’T, dat wy dc fakc cndc ’t vcrlock voorfz. ovcrgcincrkt hebhende, cndcgencc- gen wcefcndc ter bede van dc Supplianten, uyt Onfc regte Wcctcnfchap, Soavcrainc Magt cndc Au- thoritcyt, dcfclvc Supplianten by coutiiiuaticgceonlcntccrt, gcaccordccrt , cn gcodroyeert hebben , con- fcnrccrcn, accordcercn, cndc Odroyccrcn mits defen, .dat ly geduurende den tyd van vyftien ccrft ag- tcrccnvolgcndc jaren , het voorfz. Boek, genaamt Grotius de jure Belli ac Pacis , binnen den vooriz. Onfen Lande allcen fullcn mogen drukken, docn drukken, uytgecvcn cn vcrkoopcn. Verbiedende daaromme allen cndc een icgclykcn , het fclvc Boek in ’t geheel , ofte ten decl , ’t fy ook den text al- lecn, of met bygevoegdc Aantckeningcn of Uytleggingcn, van den Autheur of icmand anders, na tc drukken, ofte clders nagedrukt, binnen den felven Onfen Lande te brengen, uyt tc geevcti, cndc tc vcrkoopcn, op dc verbeurte van alie de nagcdruktc, ingebragte, ofte verkogtc excmplarcn, cndc een bocte van dric honderd guldens daarcnbovcn te verbeuren, tc applicecren een derdepart voor den Offi- cicr, dic dc Calangc doen fal, een derdepart voor den armen der plaatfc daar het Cafus voorvallcn fal; cndc het rcftccrcndc derdepart voor dc Supplianten. Allcs in dien vcrftandc , datwyde Supplianten met defen Onfen Ottroyc, allcen willendc gratificecrcn , tot verhoedinge van haar fchade, door het nadruk- kcn van het voorfz. Boek, daar door in geenigcndeclcvcrftaan den inhoude van dien tc authorilccrcn, ofte tc advoucrcn , cndc vcel min het felve onder Onfc protc&ie ende bcfchcrmingc ccnig meerder cre- dit, aanlien ofte reputatic te gecvcn, ncmaar dc Supplianten, in eas daar inne icts onbchoorlyks foudc inriucren, alie het lclve tot haaren lafte fullcn gehouden wefcn te verant vvoordcn ; tot dien cynde vel cxprclfclyk begeerende, dat by aldien fy defen Onfen O&roye voor het felve Boek fullen wiltcn Hellen, daar van geen geabbreviccrdc ofte gccontrahccrdemcntie fullen mogen makcn, ncmaar, gehouden fullen wcfcn het felve Odroy in *t geheel, ende fonder eenige omillic, daar voor te drukken ofte tc docn drukken, ende dat fy gehouden fullcn fyn een Excmplaar van het voorfz. Boek, gebonden cndc wcl geeonditioneert , tc brengen in Onfc Bibliothcccq van Onfc Univcrlitcyt tot Lcyden, cndc daar van behoorlyk tc docn blykcn; allcs op paene vati het effeci van dien tc verliefen; ende ten cynde de Sup- pliantcn defen Onfen Confente ende Octroyc mogen gcnictcn ais na behooren, laileii wy allen ende een jcgclyk dic ’t aangaan mag, dat fy dc Supplianten van den inhoude van defen doen, laten, cndc gedoogen, ruftclyk, vredclvk, cndc volkomcntlyk gcnictcn cndc gcbruykcn , ccllccrcndc alie belet ter contrarie. Gedaan in den Hage or.dcr Onfen grooten Zegelc hier a.111 doen hangen, opden feventien- den December in 'tjaaar onlcs Hceren en Zaligmakers een duylcnd fes honderd lcvcncntncgcntig. A. II EI NS IUS. vt. Ter Ordonnamie van de Staateti > SIMON van BEAUMONT. na arrogantia, vel praecipiti qua- dam temeritate procedit , quafi plane mese conditionis ignarus, perfuafus efTem a me aliquid proficifci pofle , quod di- gnum eflet , cui Auguftum tuum nomen infcriberetur. * Verum •I AUGUSTISSIMO PRINCIPI GULIELMO III. MAGNiE BRITANNIAE, FRANCIS ET HIBERNIiE REGI. SUMsLIL VANDER MUELEN. Uod ad genua tua R E G U M EMINENTISSIME, veluti Numinis pulvinar, hafce mearum in Grotitim lucubrationum pri. mitias depono , non ex importu- na arrogantia, vel prsecipiti qua- dam temeritate procedit , quafi plane meae conditionis ignarus , perfuafus eflem a me aliquid proficifci pofle , quod di- gnum eflet , cui Auguftum tuum nomen infcriberetur. * Verum D E D .1 C. -JT 1 0. Verum & argumenti, quod in hoc opere trabbatur*, dignitatem ; & fummam erga facratam M A J E S T A- TIS TUvE perfonam , tanquam communem no- < ftrum PARENTEM, & communis P A T R I /E PATREM, pietatem meam , conjunctam cum de- ! votiflima MAJESTATI TU ./£ debita reverentia & veneratione , in caufa fuiffe fateri nccefle habeo , quod eo audaci* proceflerim. Non fine fiducia impe- trand* venite , fifortafle intempeftivo, fed jufto tamen zelo inflammatus , nimis vel arroganter vel incaute , mi- hi hac via ad TUAM MAJESTATEM aditum aperire conatus fuerim. Fretus fingulari humanitate &c mira benignitate tua , qua non folum excipere foles eos , qui lateri tuo quotidie adhiercnt : verum & omnes cum cives , tum etiam peregrinos vel exteros , quibus vel propenfam tuam erga fe voluntatem ambientibus; "Vel ad clementiam tuam , veluti certiflimum miferia- rum , quibus obruti jacent , levamen atque folatium confugientibus ; vel opem Sc auxilium tuum unicum ubique oppreflis refugium , & fedibus fuis pulfis afy- lum, implorantibus, facilem ad te aditum praibes, nec a venerabili confpedtu tuo dimittis , nifi fum- ma laetitia perfulos ; nihil dolentes quam ipfum , ne- ccflitate exigente difcefliim. Quoniam nihil cuiquam jucundius ; nihil optabilius efle poteft , quam ut te videat , te fruatur. Virtutes tanto in Principe eo illuftriores , quo rariores in ipfo etiam vulgo. Ve- rum cum cllet in fatis REX SERENISSIME, te aliquando futurum perfedtiflimum ( exemplar , in illii- ftri hoc mundi theatro pofitum ; unde quid imitan- dum, quid vitandum caperent ad difeerent non folum qui imperium tractant , fed etiam ad quod lefe dirige- rent nec non componerent quibus obfcquii tantum gloria relidta , cives & fubjedti , placuit fupremo hujus univerfi conditori Deo, qui ad luam hominem effinxit imaginem, te. Regum AUGUSTISSIME, ad omnes I ‘DEDICATIO. omnes virtutes formare, quarum ne quidem humana natura capax , nili divinitati propior. Non necelfe itaque eft , Quirinos , Humas Pompilios , Tullos Hofltlios , ' nAncos Q^fCarcios , vel Camillos , Scipiones , Curios , vel Ca- tanes , quorum raras virtutes & eximias animi dotes ve- terum referunt monumenta , ad imitandum nobis pro- ponere. Quas enim finguli lingulares polTcderunt vir- tutes , earum omnium in te uno , REX SERENIS- SIME, confpicimus complementum, Certillimum do- cumentum in tua Augufta perfona vere aliquid divini relidere , cujus illi vana quadam fuperftitione partici- pes fingebantur. Quam fpatiofus & amplus hic fefe tuarum virtutum prxdicandarum campus pandit 1 ! ve- rum cum hifce celebrandis humani ingenii vires lon- ge fint impares , miremur potius fummam juftiriam , lingularem clementiam , miram benignitatem , intrepi- dam , fed verendam bonis civibus-, innumeris expolitam periculis fortitudinem , & qua; omnes omnino virtu- tes compledtitur , puram atque linceram in Deum pie- tatem tuam , quam ut illas depingendo , earum ma- gnitudini , qua omnes obftupefeimus , aliquid detra- heret mea dicendi imbecillitas. Verum & incalfiam hifce enarrandis operas impendilTe viderer , qua; toti Orbi noti(fima;i utpote quas nominis tui fama per o- mnes terrx marifque plagas , qua patet Orbis , circum- tulit, & cundtas nationes adeo in tui admirationem rapuit , ut non folum potentiffimi Reges ac Principes tuam amicitiam & tccum jungere dextras ambierint, fcd&ipfiad MAJESTATIS TUds prxfentiam intuendam, tanquam natura; aliquod miraculum , fuis confpiciendum oculis , non folum regni tui oris appu- lerint ; fed & noftras inviferint terras , fummo capti deliderio ea quoque perluftrandi loca , qua; & tuis & tot illuftrilfimorum Heroum, unde genus tuum , augu- ftius quo nullum , ducis , & illam ad eximias quafcun- que virtutes tibi innatam indolem., tanquam avitam * * z hxre- \ DEDICATIO. hereditatem, fed multis a te audiam nominibus, ac- cepi fti, incunabulis geftifque egregiis , & vidtoria- • rum ubique monumentis celeberrima. Pulchrum , eft antiquitate generis avitaque majorum gloria florere. Verum multo pulchrius & laudabilius fuis virtutibus & animi ornamentis partam a majoribus gloriam nonfo- lum tueri , fed etiam propriam famam illuftriorem red- dere & quam maxume longam efficere. Hasc de te omni- um REX AUGUSTISSIMEciviumfuitexfpedlatio, cum ad fummum illud dignitatis faftigium,in quod olim illuftriffimi tui majores collocati , tanquamdigniffima Auguftiffimas Araufionenfis familias proles , cui pro- pter egregia in patriam merita omnia debemus , qua; vel natura, vel fortuna nobis largita eft , non minus tuis meritis, quam civium amore provedlus fueris. Quan- tum gaudium , quanta laetitia omnium animos incef- ferat , poftquam fama pcrcrcbuilTet , in te P A T R I M PATRES avitas contulilfe dignitates. Quantus te fa- lutantium clamor excipiebat, quafcunque , novis audtus honoribus diuexfpedlatus defideratufque , urbes ingre- diebarisjita ut veriffime quadrent in TE illa Plinii de opti- mo Principe Trajano :non at as quemquam , non valetudo , non Jexus retardavit , quo minus oculos TU Ai. MAJESTATIS prafentia impleret. Teparvuli nofcere , oftentarejuvenes , mirari /enes. Aigri quoque negle flo medentium imperio , ad confpeflum tui , qua fi ad falutcm fanitatcmque prorepere. Fceminas etiam tunc fecunditatis fue maxima voluptas fubiit , cum cernerent , cui Principi cives , cui imperatori milites peperi/fent , videres referta te fla ac laborantia fpeflatorum multitudine , oppletas undique vias , alacrem hinc atque inde populum , par gau- dium , paremque clamorem , Vive diu Vive gu- L I E L M E temporum felicitas , feculi gloria , amor civium. Verum longe fuperarunt fpem noftram egregia a TE * divina equidem providentia ad Reipub. Gubernacu- la admoto , domi vel foris , in bello yel in pace edita • I DEDICATIO. virtutis tuae facinora, quae vix apud pofteros fidem invenient, nifi ex ipfo ore parentum, quafi per tra- ditionem perpetuam accipiant nati nataeque. Teftis eft tuis aufpiciis tuaque virtute ab importuna ho- ftium dominatione, Sc duro fervitutis jugo,inpri- ftinam libertatem vindicata patria. Cujus meri- to liberator, praefidium, refugium, deliciae & or- namentum omnium civium acclamatione faluta- ris. Teftis eft, nunquam intermorituris condeco- randa atque celebranda laudibus , gloriofa illa totius fere Europae 8t naturali fitu , & arte , urbis munitif- fimae arcifque Namurcae expugnatio, cui fimile quic- quam geftum nec veterum referunt monumenta, nec aetati noftrae proximi teftantur annales ; Non dolo nec fraude , vel Punica fide , unica & praecipua magnarum rerum gerendarum hoftibus ratione , fed lingulari virtute fummaque prudentia atque con- flantia tua, REX INVICTISSIME, incre- dibili celeritate confedta , quamvis ab omni bellico apparatu aliifqtie rebus , ad defenfionem neceflariis, inftru&a , ad cujus tutelam undique flos & robur militiae fub aufpiciis Ducum belli peritifllmorum , prope fedecim equitum peditumque millia, con- fluxerant , pofitis in conipe&u tanquam in ftatio- ne hoftium caftris , in quibus armatorum copiae plus , quam centum millia , expleverant , qui veluti tantae vidtoriae teftes eflent oculati; Scfimul etiam obftupcfa&i rei geftae magnitudine , irent dicerent- que Regi fuo,Solem, cujus radios faepius praedixerant ad ultimas terrarum plagas remotas gentes, illumi- naturos , ftitifle gradum curfumque fuum Namur- cenfibus in vallibus , MAGNI GULIELMI, tanquam benigniffimi Europae Sideris , interven- tu, qui, velut alter Jupiter, Imparem te , Ludovice, videns moderandis habenis, e curru egit praecipitem, ut difeeres juftitiam & non temnere Divos , eorum * 3 am- % i l ; DEDICATIO. ceram ac populi fumma ambitio plus apud tc valuif- fet , quam tanti imperii cupido. Longe itaque alia tibi REGUM MAXIME arma capiendi cau- fa fuit > fubibat animum tuum Reges atque Principes non fruftra gladio armatos , fed ut eo utantur ad ple- ctendos malos, Sc bonos tuendos adverfus impro- borum vim Sc injuriam, ad fublcvandos injufte op- prelTos , & , ut paucis dicam , ad adminiftrandam juftitiam fuum cuique jus tribuendo. Hoc ipfum igi- tur fuit in caufa , quod auxilio veneris , qui jure opem tuam implorabant adverfus quofdam impoftpres , qui nihil aliud machinabantur , quam regni ftatum ever- tere j qui legum auxilium irritum reddere , atque judicia, .religionem, libertatem, quam nemo bonus nili cum anima fimul amittit, legibus Sc jurisjuran- di religione confirmatam Sc aflertam, a fummi im- perantis nutu Sc arbitrio pendere difleminabant in vulgus , fcil. ut arbitrarium conftituendo imperium , durum ab omni aevo liberi populi cervicibus fervitutis jugum imponerent. Quid autem juftitiae, quid a> quitati , quid Chrifti do&rinae Sc idcirco Chriftiano- rum (acris initiati Principis officio magis confenta- neum, quam focio, injufte oppre flo , opem peten- ti, fuccurrere ? Huic officio nec ipfi gentiles deefle volucre, quamobrem nullam naturam in hominum genere meliorem exiftimarunt, quam eorum, quife ad (ervandos homines natos arbitrarentur. Quaenam itaque, REX JUSTISSIME, arma capien- di tibi caufa excogitari vel fingi poffit juftior , atque illa , quam ipfa diCtat rc£ta ratio , Sc idcirco juftitia exigit, Chriftiana approbat do&rina. Miniftrum Sc vindicem juftitiae divinae te praebuifti, dum tua prudentia, vigilantia, Sc fortitudine irrita reddidi- fti, in patriae noftrae, tuorumque civium , ac totius vere Chriftiani Orbis clandeftina conflata confilia. Jam mihi renafei tuo fub imperio videtur feculum il- lud Digitized by Coogle DEDICATIO. lud aureum , quo coelitus milia Aftrxa virgo praefi- debat terrarum Orbi. Quid enim fandius obfervas, diligentius adminiftras , quam juftitiam? illa vir- tus omnium virtutum regina adeo omnibus , quae a TUA MAJESTATE proficifcuntur , adio- nibus, cum belli , tum pacis tempore , praelucet, ut non minus tuo quodam jure J U S T I appellationem tibi vindicare poliis , quam quifquam Yetuftiorum • temporum Princeps , mfi & iplum hoc cognomen in- fra tua merita videretur , quoniam 8c eodem appella- ti, qui, quamvis honoris & dignitatis fattigio tibi pares, hujus tamen & ceterarum omnium virtutum mcnfura tanto TUA MAJESTATE inferiores, quanto ipfe majeftate fuperiortuis civibus atque fub- jedis. Hujufmodi cogitationes cum animum meum fubirent, halce meas operas , quas non ad exornan- da, quae in dodiffimo Authoris opere dc yW Belli ac E acis, tradantur argumenta, fed pro ingenii 8c ju- dicii facultate, illuftranda , quas faepiffime nimis con- cifo dicendi genere propofita, difficiliorem Iedori praebent intelledum , contuli , MAJESTATI TUA confecrare volui. In cujus tutelam & fidem fefe ipfa juftitia tanquam certilfimum munimentum permifilTe videtur. Quamobrem cum tuo patroci- nio illam dignari tibi REX JUSTISSIME placuerit, eodem quoque ampledi quaecunque a me pro ea , quamvis exigua 8c tam augufto nomine neuti- quam digna, fcriptafunt, MAJESTATIS TUtE infinita clementia , benignitas mihi pollicetur. Prxterquam quod huic altera 8c officii 8c pietatis ra- tio accedat : Neque enim fine gravi ingrati animi nota inficiari poflum, me tua: follicitudini , pater- nx curae , prudentia: & invidi animi magnitudini , cum ubique terrarum armorum ftrepitus &c belli ca- lamitas aliarum gentium tranquillitatem perturbat, hoc fcribendi debere otium , idque inchariffima at- ** que Digitized by Googli DEDICATIO. que dulciffima patria, quam tuis fub aufpiciis omnium re- rum , quibus vita neque fatis commode , neque etiam ju- cunde tranfigitur, quafi univerfae Europae officinam , tum etiam tranquillitatis & felicitatis domicilium conflituere omnium rerum Author voluit. Tm civem patremque geras , tu confule cunelis Nec tibi , nec tua te moveant , fed publica vota. Accipe igitur , REX CLEMENTISSIME, bofcelaboris mei tanquam beatiffimi illius otii, quo mihi te aufpice , frui licet, fru&us tibi debitos, leto vultu ut foles cetera; & TUAL MAJESTATIS praefidio fuftinere , & clementiae benignitate adverfus quofeunque obtredatores & calumniatores defendere , ut velis, fumma cum animi fubmiffione rogo atque oro. Quod reli- quum eft Deum Ter.Opt. Max. precibus fatigare non de- fmam, ut MAJESTATEM TUAM, quamdi- utiffime confervet ac tueatur , ad Nominis fui gloriam , Ecclefia: firmamentum , Patriae praefidium , civium tutiffi- mum refugium, ltafpero; Ita mecum vovent omnes bo- ni cives. Traje<3i ad Rhenum, xvm Kal. Oftob. cId Iac xcvi. PR/EFA-- PRjEFATI o. ‘Vantum homo, ratione pr aditus , ceteris animalibus , omni plani mentis difcurfu deflitutis , ideoque natura impetum fiequmtibus , pra- flet , tanto magis natura vinculo obflriclus eft fumma ope niti , ne vitam filentio tranjeat , veluti pecora , qua natura prona , atque ventri obedientia finxit, ut ait Salluftius. Quoniam autem gene- ris fui pr a flantia non in corporis figura, verum divina illa parti- cula aura anima , fila e fi , cujus ejfentia potijfimum cmfifilit in operatione & allio- ne, utpote qua omnis ejus , quod corporeum dicitur , expers, tota fpiritus, quem ni fi agendo & operando exiflere animadvertimus ; oportet hominem ejufmodi vita ratio- nem amplecli & (equi , qua origini fiua (i generis perflantia maxime confient ane a- Optime Romana eloquentia “ParensJ ullius Somn.Scip. Nec enim tu es, quem for- ma i Ha declarat, fed mens cujufqueiseft quifque; non ca figura, qu* digito de- mon ft rari poteft. Necaliter Lallant Mb.dcopifiaoDei , cuminquit, Erratenim quifquis hominem carne metitur. Nam corpufculum hoc , quo induti fumus, ho- minis receptaculum eft. Nam ipfe homo, neque tangi , neque adfpid , neque com- prehendi poteft, quia latet intra hoc, quod videtur. Hanc autem mentem , cujus proprium eflfemper in aflud motu effe, cxercendamin optimis artibus , docet Cicero, ut documenta demus , qua fiumus nati origine , atque itaperfipiciatur in lotius vita cur- fu nos atemos ac divinos habere animos, quorum dignitati convenit .corporis volupta- tes contemnentes, in illis rebus invefligandis (i comtemplandis occupatos efife , qua ge- neris noflri pr a flantium potijfimum referunt. Quamobrem qui nihil aliud curant , nifi Corporis voluptates ; qui luxuria < i gula indulgentes , atque corpori & inerfia dediti vi- tam beatam fiomno , cibo , potu , (i libidinibus metiuntur , corporis lanium figura a brutis animantibus differre videntur. Quorum ego vitam mortemque juxta aflimo, quoniam de utraque filetur. Verum enimvero is demum vivere , ut decet hominem, ratione pradi- tum, id e fi, anima frui videtur , qui aliquo negotio intentus , praclari fa cinaris , aut artis bona famam quarit. Omnium vero bonarum artium. quibus operam dare oportet ho- minem, ut convenienter natura fiua vitam inflituat , illa merito optima habetur , qua tum docet bene (i re ile vivendi regulam , id eft congruenter natura fiua cum rationali ■ tum fiociali , vita traducenda rationem. tum , qui fuam confutuit at at em in ejufmodi indagandis officiis , quorum commercium ad hominum focietatem (i conjnnflionem tuendam pertinet. Nulla vero doctrina adeo ne - cejjaria (i utilis humano generi, quoniam comprehendit omnia illa jura, qua homo homini natura debet , quocunque loco, tempore .flatu exhiberi invicem conveniat. Quippe nulla viti pars.nequc publicis , neque privatis , neque forenfibus , ncquedomelticis in re- bus, neque ft tccum agas quid , neque fi cum altero contrahas ; vacare officio potcft, in eoque colenda fita eft vir* honeftas omnis, & in negligendo turpitudo, tefleCi- cerone i Offi ‘Publica dicuntur , qua ad totius civitatis flatum ii adminiflrationem tumdomi, tum etiam foris , pertinent, velpacis, velbelli tempore fu/cipienda. Pri- vata, quaflngulos fpe flant, licet ad plures extendantur. Qua autem officia in utro- que vita genere homini pra flanda incumbunt , ea omnia hac de officiis difciplina atque dolirina continentur. Ea autem non aliunde nec e puriori fonte hauriri potefl , quam juris natura ‘i genitum [cientia , ad cujus praferiptum omnia , qua vel publice , vel privatim geruntur, fert debent, fi rette fati a dici mereantur. Quis vero prafla- bilem hanc fcientiam atque doctrinam, tanta eruditione , tantoque ingenii if judicii acumine, ut eo omnes obflupefcant , trallavit, (i ex intimis penetralibus abditifque receffibus in lucem protractam ad omnem vita itfum, conditionem, flatum, locum CJ tempus accommodavit , quam Vir incomparabilis HUGO GROTMJS, in fuo opere, cui titulum de Jure Belli ac Pacis, infcripfit. T)e cujus praftantia , erudi- tione, fummaque utilitate , quam ex eo cujufctmque flt qui fque generis & conditionis, tum pracipuequi ad Reipub. clavum H gubernacula fedent , atque (umma rerum pra- fient, capere poffunt , potius nilfll dicendum mihi videtur , quam ut eam pradicando pro ingenii exigua facultate minus fortaffe dicerem , quam par eft. Tanta enim do- [Irina d eruditionis fama , quameoflbi conciliavit Author , atque tot 'Clari (fimorum Eruditiflimorumque virorum egregia teflimonia fatis eam illuftrant atque celebrant- ‘Frater quam quod <i omnes , quorum manibus teritur , uno ore te flantur , vix aliquem vixiffe mortalium, qui tanta capacitate , O tam late diffufa per omnium difciplinarum genera eruditione polleret , quam qua incomparabile hoc opus demonflrat authorem fuum inffr ullum juiffe. flranda, qua fape nimis concifo dicendi genere propoflta , difficiliorem prabent intel- lectum ; tum etiam detegendo ii refutando nonnullos errores , in quos , (i Autho- rem noflrum utpote qui etiam {homo natus, a fe illud humanum errare , non alienum ipfe putavit ) cum circa religionis , & fidei quadam dogmata , tum etiam juris natura, (i gentium tradendam fcientiam , (i dolirinam incidiffe , falva tanti viri fama , dicere poffumus. Ab eo autem fere tempore , quo manum ferula fubduximus , (i ad huma- niora fludia animum applicuimus , pra caleris nobis placuit juris natura (i gentium Jcientia, atque moralis dollrina,qua cum illa arCliJflme conjunlla , operam dare- cujus fludium vehementer in nobis excitaverat Celeberrimi Samuelis Pufendorfii , dotlijflmum domni eruditionis genere refertum opus de jure naturali te. gentium , ad hanc Spartam colendam in lucem editum, in quod nefeioqua fortuna incideram, eo- que fernel ti iterum evoluto , tanta me hujus fcientia excolenda cepit voluptas , ut me plane totum huic ctmfecrare voluerim , prafertim cum magis magifque indies perfpi- cerem, quanta in ea later & utilitas. Verum cum animadverterem vix aliquos in illa addifeenda progreffus fiere poffe , nifl quis effet paratus ab ea fupellellile , qua tan- quatn /. .. I P R A F A T I O. quam neceffario adjumento indiget , ut perveniat ad intimos receffus , unde petenda: il- tcwique per [picer em non unius effe generis , fed fere ex omnium difciplinarnm notitia , per quos haefefe diffundit [cienti a, comparandam, paulifperhafi , me imparem tanto perficiendo operi feni iens. Verum fummurn hujus doftrina excolenda Jiudium ac ve- , bernens appetitus facile fuperabat omnes mokftias (3 difficultates , qua fefe mihi offere- bant. Itaque (i aliarum bonarum artium f dentiam, tum etiam antiquitatum, qua ex veteribus cum Romanorum (3 Gracorum , altarumque gentium monumentis , eruen- da , cognitionem , tum etiam Hijl oriarum notitiam , qua: egregium in juris publici difei- plina excolenda prabet ufum , quantum potui , milii comparare /indui. Cui aliquam- diu oper a data, iterum ad evolvendum Pufendorfium animum applicui , atque experie- bar longe majori cumfrnllu me relegi ffe erudit iflimi Viri / cripta , quam antehac perlegi f- fcm. V erum cum per/picer em quanta inexijtimaUone haberet incomparabile Authoris noflri de Jure Belli & Pacis opus , cujus authoritate in tractandis plurimis juris publici quaflionibus fapius uteretur , atque in il/a etiam plane acqujc fieret , non a retia hac excolendi fiudii ratione me deflexurum arbitrabar, f tanti viri exemplar imitando , illud ipfam legerem perlegeremqtie , atque ad faciliorem iuteUeclum mihi comparandum virorum eruditorum commentarios evolverem , quos 13 in mullis diffentire ab Authore nojlro merito perfpiciebam , imprimis ubi a receptis Orthodoxi Ecclefia unanimi ccn- fenfu fentenliis divortium facit , in nonnullis vero erroris eum arguendo , propriam ignorantiam prodere arbitrabar. Quod ip/um in catfa fuit , cur diligentius exa- minanda quacunque C3 ab Authore nojlro , £ i aliis feriptoribus atque commenta- toribus de jure natura (3 gentium praceptis tradita funi , eaqne ad diclamen recta ra- tionis revocanda duxerim , animo quantum potui omnibus prajudiciis vacuo, propria- que mentis difcurfu adhibito, ne pecorum ritu antecedentium fequens gregem , (3 ab alieno pendens judicio , in eofdem quoque errores inciderem , quos nonnulli propter f maniam Cujtifdam Authoris aulhoritatem fapiffime ampleihintur caco quodam impetu , tan- quam falli nefeiam veritatem. Quamobrem fapiffime non fblum ab Authoris opinio- ne , fed etiam communi de re aliqua fententia, tan quam vulgari errore, diffintioin hifce meis commentariis , quibus caufdtn prabuit fapitis fumma cum animi voluptate repetita hujus eleganti ffirni operis lellio. ,. , 'j hanifl.as , fed humant natura imbecill itas, cm etiam praflantiffnni, ^ZIZ^^iobnoxH, quia ejufdem natura participes. Quod, a- me volo de omni errorum genere , nec etiam aliquem ejus arguendi M n J c‘. ‘enim res quadam fer fi nota atque veritates nobis innata Orationi infixa, In quibus errare non humanum .fidutita dicam, inbumammefl. idefi, rationali ho- ZJmsmlura contrarium , ideoque fafijfime fumma cum mahtia conjuntlum Quoa etiam dicendum deejnfmodi aliquem enoris arguendi ratione qua qms frava O/ini ira, ZL,o er, a Morem odio vel malitiaproficifcente , ejufdem oftmenis interpretatio- ne ^ fama notam inurere cenetur: Nec ab ejufinodi calwmnts mihi quoque cavere oltm. •/ nonnulli fnifire meam opinionem circa aliqttodjuns natura axion. a di- ^vulgatam, interpretando, me fiuflraprofinti fimt, quafiVelagianifmum redoleret juris natura fundamenta excogitatum, qua fialuereta, Vetuftiiii- ; J nt «j CO s fcelerifque puros , nullas leges naturales propria dt- ii« ZriLlZpcllerenW O infligar entur ad faciendum qticdjuflum , rectum « ho- 1 (, ' % d terrerentur vero pxn arum metu ab eo , quod tnjuffumefiO bone flati re- itlZ {‘ahuijfe. Quoniam natura impetu V optima animi dijfofitione ferebantur in fZntc-ro ad virMes, conf, /lentes m convenientia acl.omm O inclinationum cum nna- ■ ,1' Z.a CihsHarefeos me non quidem accufaffeipfi fatebantur. quod palam favendo L. teUabantur hunc anguem latere in herba , ut nuper quidam Germanus in rJfmitum. ai u*m ******"• «»’*'«'•“ “ utar Pufeodorfii verbis, u, rcfponfi quid eidem reponerem ■, ejus potius me mfiret auod tam egregie fime, ipfum decipiat , propriam non percipiens ignorantiam i pef- ZdteJ fibi LeUigere aliquid, dum nihil inteUigit, fid fpero aliquando ad farno- rem rediturum mentem, difperfis denfifftmis iUis tenebris , qua cerebro fuoojfufaim- t,r di mento fiunt, nuo nequeat clare O diflintle percipere, qua ad juris naturaJ gen- P. , ataue fidentiam pertineant. I N IN TRES LIBROS DE JURE BELLI AC PACIS PROLEGOMENA. 1 ' c ' v '^ e ’ ^ ve R° mannm > fivc quod cuique patrium i. aut illuftrare commentariis , aut concradium ob J us - oculos ponere aggredi funt multi ; at jus illud quod Gntt ‘“ m >j&t3 isjMRl inter populos plures aut populorum rectores inter- cedit , five ab ipla natura profedtum , # aut divinis con- diturum legibus, five moribus & padto tacito intro- duftum , attigerunt pauci , univerfirri ac certo ordine tra&avit badie- nus nemo r cum tamen id fieri interfit humani generis. . \ COMMENTARIOS. Ecundum juris civilis compilato- rum & antorum mentem re&c au- tor nofter de co jure fermonem habens, duplicem nobis ejus figni- ficationcm tradit ; una latior , al- tera ftri&ior eft. Illa ad omnium populorum , cjuas (ibi proprias fecere leges, pertinet, devo- catur in genere jus civile cujufquc civitatis , vel populi aut gentis. Hsec tantum illud jus comple&itur, quod civitas Romana fibi con- ftituit , & ftridiori vocabulo vocatur jus civi- le Romanum. Illius definitionem traditurus Ulpianus , ait ede jus illusi , quod neque in to- tum a naturali vel gentium recedit , nec per omnia jure utuntur. Nam quod q-ufque populus ipfe jibi ei fervit: Itaque cum aliquid addimu^ vel detra- jus confituit , id tpfius proprium civitatis efl : vo- htmus /uri communi , jus proprium , td eft , civile caturque jus civile , quaji jus proprium ipftuscivi- effcimut. I. 6.ff. de jufl. C7* jur. Jus vero civile tatis. A qua & denominatur, ita ut aliud fit jus in ftri&iori fignificationc fumptum , id eft , jus civile Athcnienftum, aliud Romanorum , aliud I.a- Romanum definiens Papinianus, inquit jus il- cedemoniorum. Sed jus quidem civile , inquit Im- lud ede , quod ex legibus , plebifcitis , Senatus perator , ex unaquaque civitate appellatur , ve- confultis , decretis prine ipum , au loritatepruden- luti Athcnienfum. Nam fi quis velit Solonis vel ttumvemt. l.y. ff.eod. Condat enim jus noftrum, Draconis leges appellare jus civile Athenienfum inquit Imperator, aut feripto , aut fine feripto, non erraverit, oie enim cr jus , quo populus Ro- fcnptum autem jus e/?, lex , p'ebifcitum , prin- manus utitur , jus civile Rom.inorum appellamus , cipum placita, magtfbatuumedtda , refponf.tpru- vel jus Quiritium, quo Quirites utuntur, jus itaque dentum, §. y.infl. de jur. nat.gent.cretv. Quan- 1 civile in genere eft, quod quifquc populus fibi fe- qmm etiam illa, qui latius patet juris civilis cit proprium addendo vel detrahendo juri conv- fignificario atque definitio , omnium populo- j muni, quatenus autem ad ufum fui civitat : s A qui(- rum leges five jura,qux fibi peculiariter conftitu- endo fecerunt propria, & confequentcr civilia cdtnplc&cns, juriKomino conjunttillima fitfie maxime conveniens , quatenus fcil. J ^uifquc populus accommodat , catcnus tanquam! dam leges Romanorum legum aliarum matrem pecies differt a genere & fit jus quoddam pecu- j nuncupantur. Nunquam magis floruit ■, inquit liare & lingulare iftius civitatis & populi. Hinc lialduinus, juris prudentia flud.um , quam apud merito Cicero definit jus civile aejuitatem iis con-y Romanos , unde ad alias gemes Cr provincias 9 ft ituram, qui ejufdem funt civitatis, ad res fuas magno omnium mert. ilium confcnfu cr applaufu di- obunendas. Et Arift. f. Etbic. cap6. ait, jus j manavit. Quamobrem Se jus commune noti civile ejfe in focietate CT communione vita pofi- ; abfquc ratione poliet appellari, quia obejusex- tum. Ineo a jure gentium live naturae divcrlum, j cellcntiam, & fummam xquitatem utilitatcm- quod , quemadmodum hoc apud omnes gentes 1 que , alix gentes atque nationes illud amplexae perxque cuftoditur& locum libi vendicat, quiaj fuerunt. Jus Romanum tam aquum efl , cr ratto- a naturali ratione introductum &conftitutum; j ni confemaneum , ut omnium fere Chriflianarum ita illud apud cos tantum obtinet populos , qui , gentium ufu cr approbatione Jit receptum. Car. juri communi , id cft, naturali vel addendo vel de- ! Molin. ad confuet. Parif Et Damhoud. in prax. trahendo, inquibufdam a naturalis rationis di- ' rer. civ.cap. t z. Ita jujhtm er aquum vifum efl Ctaminc recelli, quatenus licitum ipfis, jus ad i amnibus jus Romanorum , ut, qui Romanis legi - reipub. & focictatis civilis ufum accommodan- | bus non tenentur , illud tamen unquam aquitati tes, fibi fecerunt proprium : unde dicitur jus civi- , naturali maxime con fontaneum fc quatitur , er fuas le neque in totum a naturalivcl gentium recedere, teges per has interpretentur. Merito igitur Impc- neque et per omnia fervire. 1. 6.jf. de juft. CT jur. rator inf. de jur. nat. gent. quoties de jure civili Cum enim varii fint hominum mores , variaque fermo habetur, non addito nomine , cujus fit mortalium delidpria & ingenia, idcoquc nec J civitatis, noflrum jus, ideft, Romanum intcl- omnibus omnia conveniam, cuique populo cft ligendum voluit. Patriam legum, ut inquit in data quxdam libertas carum libi condendarum le- Novell. 9. unde exterorum populorum jura tan- gum,qux Reipub. formx , & civium ingeniis in quam ex origine & fonte luo di manarunt, ideo- fervire atque congruas fore arbitraretur. Dijfi- que per excellentiam & quandam antonomaliam militudo civitatum variationem juris habeat neccf- %*Ti£o%ii*, juris fimplici vocabulo fignificari fi efl, inquit Qic.pro Balbo. Ita ut vix ulla lit ei- jus Romanum Juftiniano placuit. Ita enim vitas , qux non habeat peculiares fuas conftitu- 1 Vinn. in fuis comment. ad infl. de jur. nat. gent. tiones & leges, prouf falus & utilitas focictatis : Modie jus civile Romanorum quaji (entium quod- effl agitat, promulgatas fancitafque. Qux dif- j dam jus commune apud totam fere Europ<un obfir- fimiles tot diverfarum civitatum five gentium 1 vatur, ut i ane in quibus cau fis propria leges Cr con- proprix leges , in eo fibi tamen fimiles viden- j fuetudines deficiunt. Sed CTad hujus juris normam tur, quod ad juris naturx normam compolitx dirigitur interpretatio quaruncumque conflit utio- fint atque conftitutx , quatenus omnes gentes num ac confuetudinum , qua illi manifejle non re- juri communi detrahendo vel addendo jus fi- pugnant: ac tametfi repugnent , tamen in ambigua bi proprium ftatuentes, naturalis five commu- faili fpecie ejufdem aquttate mitigantur, Crttacoer- nis juris ferpper rationem aliquam habuere, un- centur, ut commune hoc jus quam minime Ixdant. de tot ejus vcftigia in cujufquc populi propriis Quoniam vero in tanta apud omnes nationes cx- patriifquc legibus perfpicimus. Quamobrem iftimatione habitum cft jus civile Romanum, Cie. 3 .offic. Neque vero, inquit, hoc filum na- non mirum , quod tam multi viri maximi il- tura, idejl , gentium jure, fid etiam legibus po- lud commentariis fuis illuftrarc vel contraftum pulorum, quibus tnfingnl is civitatibus Rcfpub. con- ob oculos ponere aggreffi fint , & excolenda: tutetur , eodem modo conjlitutum efl , ut non liceat fui huic difciplinx operam dederint. Latis enim 11. commodi cauft nocere alteri. Eft enim immuta- xi i.tabb. ex quibus tanquam ex fonte fuo fluere bile hoc juris naturx dictatum five prxeeptum cccpit jus civile Romanum , ncccflaria erat pru- alterum non Udere, quare ab hoc gentes (altem dentium interpretatio inquit Pomponius, ff. de inoratiores non rccelfcrunt in propriis libi con- orig.jwr. Rcipub.Rom. itaque initio non defuere ftituendis legibus , verum illud ipfum iis in- decora ingenia, qui interpretando &difputando (eruere & approbavere. Sed habet illud jus jus quotidie illuftrarunt atque in melius produ- civilc Romanum prx exterarum gentium & ftumpofteris reliquerunt. Neque hodie dcfunc civitatum conftitntionibus prxeipuum , quod viri juris feientia Se do&riha florcntitflmi , fcd in eo perfpicimus admirandam quandam xqui- rari , qui jus illud , quod civile, ideft, Romanum tatem & lingularem juris naturx obfervan- vocamus, fuis quotidie ctianum ornare doftis tiam. Quamobrem Gothofredus ait, Jus ei- commentariis fufeipiunt, atque in eo inter- vile Romanum legum fonti itate Crdifciphna ex- prctandoxtatcmconfumunt. Verum prochdo- t erarum gentium omnium legibus cr tnffitutis pra lor! quam pauci admodum ad hanc excolendam ponderare , omniaque populorum jura er meres in Spartam (cie applicant eo quo decet animo. fi comprehendere. Et alius. Jus civile Romano- Multi enim, qui ultra legum verba vix quicquam rum naturali Cr civili aquitate ante omnes leges pol- fapiunt, quali illotis, ut ita dixerim, manibus let , cr ad Ulud omnes ubique recurrunt. Quare legum interpretationem fucipiunt, id cft, non in legibus ferendis, &jurcdicundo cctcrx gen- informato prius animo iis ftudiis, a quibus fi quis tes, jus Romanum fibi tanquam normam & ex- non paratus, pcrfc&am juris cognitionem atque cmplumpropofucrunt, ad quod fuas compone- feientiam habere nequit. Oportet enim qui rent. Et confequcntcr non immerito a quibuf- juris civilis feientiam aliquo cum fruftu profite- ri Digitized by 7 i PROLE G. OMEN A. 3 ri & interpretari velit, exercitatum efle in omni- (lis calumniis exponunt, propter innumeros busfcrcdifciplinis,atqucHi(loriis,antiquitati- quosadmittuntfxpiflirnccrrorcs, carumrerum bus, & veterum monumentis verfatum, in qui- rudes atque ignari, fine quarum cognitione ju- bus (i quis hofpcs, in ipfii quoque juris mate- ris feientia , tanquam partibus luis , ex quibus ria, quam interpretari atque docere vel com- , conflare debet, deftituta, i mpcrfc&a merito di- mentariis & notis illuftrare animum induxit citui & deformata. Przcipua vero pars hujus rudem efle ncccflccft. Veterum juris condito- j fcientix vocari ea pote ft, qux conliftit inco- rum exemplum nobis imitandum, quorumdo- gnitione atque notitia juris naturx five gen- 6b de quibuscunque rebus rcfponfa nos docent, I tium, quod eadem venit appellatione. Jus enim jurisconfultum omni inftru&um efle oportere gentium dcfinitur,quod naturalis ratio inter om- difciplinarum, atque (hidiorum genere. Hinc in nes homines conftituit j vocatur jus gentium, Pandcdtispcrfpicimus JCtos aliquando Medici, quali quo jure omnes gentes utuntur. /. 9. ff.de nonnunquam Philofophi , interdum Hiftorici jufl.crjur. Quoniam vero jus civile ex naturali- in decidendis controvcrliisfuftinuillc perfonam. bus prxeeptis five gentium cft collectum , ut per- Hinc de partu fcptimcftri aliquando rcfpondit fpicimusex /.1.5. a.ffico^.conlequcntcrjurici- Paulus in /. 1 1 . ff . deflatu hom. fic de Publio Ru- vili operam daturo nihil magis ncccflarium,quam tilio Jdo, cujus Pomponius meminit, ff. de orig. ejus juris , quod gentium live naturale vocamus, jur. tefhtur Cie. in Brute, cum fuifle egregium notitia. Ad unius exemplum alterum introdu- Stoica; difciplinz Philofophum. Rutilius , inquit, ftum , macis a fc invicem diverti ratione objcfti tn quodam trifli er fevero gruere dicendi ver fatus Se cxtrinlecx denominationis quam clitntix. eft , naturavehemensCr acer. Et deinde, multa 1 Illud magis univerfale & generale , hoc magis opera y mu!taqne induffria Rutilius fuit , quaerat fpccialc : hinc illud publicum, quia concernit proptereagr.it i or , quod idem magnum munus de ju- ea, qux inter divertas gentes aguntur. Hoc rerefponJendi fu(linebat 9 funt rus orationes jejtt- privatum , quia ad ea, qux inter privatos ho- na, multa prxclara de jure , doclus vir , er grx- mines peraguntur negotia, fpe<ftat. Quo- cis litteris eruditus, Piincetii auditor , prope perfe- niam enim homines nondum in civitatem co- tlus in Stoicis. Et de Servii Sulpicii (umini quo- aliti , verum fegreges vel per fimiliasdivili, cujus que jurisconfulti, cujus eod.loc. meminit Pom- paterfamilias erat caput & princeps , vivebant, ponius, ad omnes bonarum artium difciplinas itaque nullius imperio nec pote flat i fubjc< 5 ti , addilccndas adhibito (ludio, Cicero difputat in nullo libi invicem jure dcvin&i nifi naturali, Bruto. Imprimis vero ad ornandum jus civile attamen mutuo fxpillimc indigebant auxilio cum juris feientia cum conjunxiflc (ludia Philo- five commercio , ipfa neccflitas docuit morta- fophix, litterarum, & artis quoque oratorix, les fecundum ejus juris normam contradus ce- tradit idem in Bruto , quamobrem hoc Ciceronis lebrare , Se cujuscunque generis negotia perfi- meruit elogium, cum inquit. Sic Brute exiflimo cerc : di&antc illud ipfum reda, qua prxdi- juris civilis magnum ufum , er apud Se avolant , er ti erant , ratione. Poftquam vero diverla ob in- apud alios fujcy artem 1/1 hoc uno quod nunquam commoda hujus (latus pertxli, in civitatem five efleciffet ipfuts juris feientia , nifi eam prxterca di - focictatcm civilem coalcfccrc voluerunt, ad ejus dicifc: artem , qua doceret rem univerfam tribuere juris normam jura fibi fanciverc , tum qux ad to- in partes , C ?c. Hic enim attulit ad hanc artem tius civitatis utilitatem , cum qux ad fingulorum omnium artium maximam , quali lucem , ad ea civium commoditatem & negotia pertinebant. qua confise ab aliis aut refpondebantur , aut age- Idquc vel addendo vel detrahendo juri naturali bantur. Dialefticam mihi videris dicere (inquit five gentium, prout focictatis utilitati con- Brutus) recte , inqu.tm , intelligis : fed adjunxit (cntancum fore arbitrabantur, manente eodem etiam e r liter arum fcientiam er loquendi elegan - juris ufu inter civitates , qui antea obtinuerat in- tiam , qux ex feriptis ejus , quorum flmilia nulla ter fingulos.Hoc jus publicum live gentium, quia funt , facillime perfpicipotefl. Sic quoque te flatur inter gentes diverfis obtinet, idcoquc magis uni- C. Mucium Scxvolam, non folum juris feien- vcrfalc. Illud jus privatum, quia intra civitatis (i- tia, verum & omnis prudentix genere prxftitiflc; ve (ocictatis limites obfervabatur , atque cjufdem quamobrem cum appellat hominem non folum cives eorumque negotia tantum concernebat , ex juris, fed & omnium dflciplina cniditiffiinum. eodem attamen fonte proveniens. IndeHobbes, Ecdc P.jHfcnioVaro. tclfcacur Gellius cum non lex naturalis dividit in naturalem hominum , & incuriofmn fuifle rerum antiquarum hb.6.cap. naturalem civitatum , qux & dici poteft lex gen- 5. quamobrem & altius jura callere dicit Am- tium. Prxeepta utriufquc c^tdem funt : Scdqmaci- mian. Marccl.//£. 50. Et licpoflim legimus vete- vitates fcmel influat* induunt proprietates horni - res jurisconfultos , ut juris fcientiam omnibus num perfonalcs , lex , quam loquentes de hominum nu meris abfolutam libi compararent, in omnium fingulorum officio , naturalem dicimus , applicata di Ici pii narum genere exercitatos fuifle. Quorum totis civitatibus , nationibus , five gentibus , voca- vcftigiis fi juris noftri commentatores &dodo- tter jusgcntium.cap. 14. deciv. Hinc merito vo- res inliftcrcnt, non adeo crud i & immatura hujus eat Grotius jusgcntium,quod inter populos plu- difciplinx, quam publice profitentur atque do- res five populorum rectores intercedit, ab infa ccnt, in lucem propellerent (ludia atqucrcrum natura protectum ,* atque legibus divinis conlli- argumenta , quibus nil nifi ignorantiam fuam tutum. Refertur enim jus naturx ad Deum un- produnt , & lemctipfos alienis riiibus vel ju- quamprimum ejus authorem; Idemefl t inquit A z Hiero- Google \ 4 P R O L E G Hierocles itiPjthag.carm.vtrf. 29. rationi pare- re atque Deo. Natttraenim t qua rationi sejt par- ticeps , cum fplendorcm fuum , fuamque lucem fortita ejl , ea ipfa ampletlitur , qua divina lex Jfatuity necdifcrepat a Dei fententia animus , qui fecundum Deum fe habet. facilius pcrfcrutamur& indagamus. Mirum ita- S uc , cum tam multi viri dodi & eruditi jus civile .omanum illuftrarc iggrelfi fuerint, jus illud quod publicum live gentium vocamus neglexe- rint, & liquidam illud attigerint, quod nemo illud univcrlim ac certo ordine tradavillet audo- ris noftri xtate, cum tamen id fieri generis hu- mani quam maxime interiit. Primus huic operi manus admovit autor nofter, illudquc adeo fe- liciter perfecit, ut omnes viros doctrina & eru- ditione florcntilTimos in fui rapiat admiratio- nem: Tanta enim in hoc opere, cujus protc- nuititc noflri ingenii interpretationem fufee- pimus, eruditio, dodrina & ingenii vis re- condita eft atque latet, ut vix humani ingenii efle putem, eam perferutari atque detegere, ni- fi fummo delabctur Olympo alter Grotius , qui nos eruditiores efficit. Multi fibi autoris mentem intclligcrc perfuadunt, cum vix quic- quam ultra verba ejus fapiant , non dilTimiles iis, qui intclligendo faciunt, ut nihil intelli- gant: quo contigit, ut audorem noftrum ali- quando carpendo , cjufque opinionem quibufi- dam de rebus rejiciendo , crallam fuam igno- rantiafn prodant. *# 1 . Vere enim Cicero prsftabilem hanc dixit /cicntiam , in federi- bns, pactionibus, condicionibus populorum, regum extcrarumqtie na- Btiucr rionum, in omni denique belli jure & pacis. Et Euripides hanc feien- />«■«■ tiam rerum divinarum & humanarum cognitioni prarponit ; fic enim Theonoen compellari facit : Nam turpe id ejjit , cum fcias hominum ac Deitm Quod eft eritque , jufta te haud cognofeere. C O M M E N T A R I V S. M Ecrito prxftabilcm lunc vocat feientiam Cicero in orat, pro Balbo cap. 6 . utpote qux concernit totum humanum genus. Ita- que quo magiseft univcrfolc ejus objedum, eo | dignior feientia juris particularis five fpccia- lis, qux nili unam Rcmp. rcfpicit. Unde illa definitur quod fit per totum mundum diffufa ' feientia, omnibufquc gentibus &populiscom- munis. Hxc verfari tantum dicitur circa unius alicujus populi jura lcgcfquc , qux ex univerfa- 1 li jurisprudentia tanquam fonte deducuntur , itaque libi locum vindicat in civium contradi- bus , omnibufquc aliis negotiis , qux vel ad com- munem rcipub. ftatum, live ut ita dicam , ejus OEconomiam & domcftica negotia, vel inter- nam regiminis formam fpedant, & ut uno di- cam verbo , hujus fcientix objedum eft illud om- ne, quod domi peragitur. Altera verfatur circa ea, qux foris cum aliis gentibus five nationibus contrahuntur atque geruntur vel in bello vel in pace. Ucriufquc fcopus ut omnia juftc vel fe- cundum redx rationis didamina, vel receptos mores, & confuetudines peragantur atque con- trahantur. Hujus generis lunt, ut Cicero inquit; fccdera , padiones , conditiones five conventio- nes, & placita populorum, aliique cujufcum- ‘ que generis , qux inter diverfos principes five na- tiones intercedunt contradus vel commercia. Altcriusciviumquxcunquc privata negotia, & focietatis communis domcftica utilitas atque fa- lus , ut venditiones , permutationes , pada , con- ventiones, ftipulationcs, tcftamcnti fadiones , tum & tributorum & vcdigalium xqua impofi- tio & exadio , prxm iorum & poenarum jufta proportio & diftributio, aliaquc id genus, qux vel inter fingulos cives, vel inter magiftratum & civem negotia aguntur, horum omnium mo- deratrix & uircdrix debet elfc juftitia: qua vero ratione potiffimum fecundum ejus normam & regulam, omnia, quxeunque publici vel privati juris funt, fiant, utriufquc juris periti meditantur atque interpretantur. Hac difciplina five feientia imprimis oportet inftru dos efle, qui ad rcipub. fcdunt elavem , vel Regum Principumquc con- liliis interfunt , & publicorum negotiorum funt miniftri, ut fecundum iftius juris normam at- que prxeepta publicam utilitatem , & principis , cujus perfonam fuftinent , c6mmoda ac jura I PROLEGOMENA. j defendere atque obtinere ea, qua decet dexteri- | guntur& deferuntur, ab inexpertis Se hujus di- tate & prudentia , noverint , qux fxpius ncgli- I iciplinx rudibus miniftris. j. Atque eo magis neceflaria eft haec opera, quod & noftro fxculo non defunc & olim non defuerunt qui hanc juris partem ita contemne- rent quali nihil ejus prarter inane nomen exifteret. In omnium ferme Nullum ore clt Euphemi dictum apud Thucydidem, Regi aut civitati impe- rium habenti nihil injuftum quod utile : cui fimile illud, in fumma for- tuna id atquius quod validius j & rcmpublicam fine injuria geri non polle. Accedit , quod quae inter populos aut reges incidunt controverfiae fer- me Martem habent arbitrum, fcft autem non vulgi tantum haec opinio bellum ab omni jure abelTelongilTimc, fed & viris doftisac prudentibus faepe diifta excidunt qua: talem opinionem foveant. Nihil enim frequen- tius quam oppofita inter fe , jus & arma. Nam & Ennius dixit : Non ex jure manu confertum , fed magis ferro Rem repetunt. Et Horatius ferociam Achillis fic delcribit : Jura negat fibi nata , nihil non arrogat armis. & alius alium cum bellum ordiretur fic loquentem inducit : Hic pacem temerataque jura relinquo. Antigonus fenex irrifit hominem , qui fibi urbes alienas oppugnanti com- mentarium de juftitia adfercbat. Et Marius negabat pra: armorum ftre- ! >itu leges a fc polle exaudiri. Ipfe ille oris tam verecundi Pompejus , au- iis cft dicere : Armatus leges ut cogitem ? C O M MENTAR1VS. 