title: Annales academici
creator: Rijksuniversiteit te Leiden, Rijksuniversiteit te Utrecht, Rijksuniversiteit te Groningen, Amsterdam (Netherlands) Athenaeum, Deventer (Netherlands). Athenaeum, Athenaeum te Franeker (Netherlands), Amsterdam (Netherlands) Seminarium theologicum augustinae confessionis
text: Het herkennen van de ziektevormen en van haar onderscheid onderling is het eerste wat de arts te doen staat, de rechte weg der geneeskunde. De waarneming aan het ziekbed levert het voorwerp, dat gezien wordt en noodzakelijk is dit de grond van alle geneeskundig weten. De waarneming is echter niet voldoende, de zieke vordert genezing en deze kan alleen rusten op hetgeen de ervaring leerde, dat in gelijksoortige gevallen hulp aanbragt en, zo de ervaring hieromtrent geeft aanleiding 'kan geven' op nauwkeurige, maar om de aard der zaak voorzichtige, proeven. De geneeskracht der dietetische en pharmaceutische middelen kan op geen andere wijze aangeleerd worden, dan door vergelijking van hun werking, wanneer zij in gelijksoortige toestanden worden aangewend. Niet hunne scheikundige samenstelling, noch de uitwerking, welke zij te weeg brengen, wanneer zij op den gezonden mensch of op dieren beproefd worden, kunnen iets meer dan vermoeden aan de hand doen over hunne waarschijnlijke werking in concrete ziektegevallen: het is hier weer de ervaring aan het ziekbed die beslist en in laatste instantie het vonnis velt over elke aprioristische uitspraak. Niet dat daarom dietetische samenstelling een onverschillige zaak is; vroeg of laat kan zij de redenen der waargenomen geneeswijze verklaren en reeds nu kan zij daaromtrent enig begrip doen vormen; niet dat de proeven op menschen en dieren moeten worden nagelaten en van geen enkel invloed mogen zijn op ons oordeel: integendeel, zij kunnen licht en veel licht verspreiden over het ervaren, zij kunnen dit in verband brengen met physiologische waarnemingen en zij kunnen aanleiding geven tot nieuwe reeksen van proeven bij zieken. Het belang, dat aan het ziekbed behoort, is te gewichtig, dan dat niet alle hulpmiddelen zouden worden te baat genomen, om hetgeen uit zijn aard duister is tot klaarheid te brengen. Tot nog toe heeft de wetenschappelijke geneeskunde niet mogen gelukken de werking van zelfs een enkel geneesmiddel in een gegevene ziekte volkomen te verklaren, en toch bezit de geneeskunde middelen, die tegen bepaalde ziektegevallen met een groote mate van zekerheid kunnen worden aangewend en het blijkt hierdoor ten duidelijkste, dat de klinische ervaring de grondslag kan zijn, waarop de geneeskunde zich, al is het onvolmaakt, kan ontwikkelen. Het zij mij geoorloofd nog enige oogenblikken hierbij stil te staan. Immers, als de biologische wetenschap slechts een flauw licht doet opgaan over de wijze, hoe een geneesmiddel op het zieke organisme werkt, dan kan haar, op dit oogenblik althans, de verpllichting niet worden opgelegd om een volkomen geneeswijze of een zeker werkend geneesmiddel aan de hand te doen, en moet dit voor alsnog overgelaten worden aan de klinische ervaring. Wel meende men meermalen een juiste verklaring te hebben gevonden omtrent de werking van een of meer geneesmiddelen (of geneeswijzen); maar meestal streed zij met de feiten en kwam alleen met het stelsel overeen en viel te gelijk met het stelsel in daten: zelden bestond zij in een redelijk pogen, om de onderzochte reeks der werkingen, welke een geneesmiddel ondergaat en op zijn beurt laat ondergaan, van het oogenblik af waarop het in het organisme komt, totdat het dit verlaat, in verband te brengen met het proces van genezing; en veelal mislukten die pogingen ten gevolge van leemtes in ons weten, die eerst geheeld moeten worden, voor dat aan het welslagen kan gedacht worden. Als voorbeeld mag strekken hetgeen met de ijzerpreparaten, ten opzichte van hunne aanwending in de chlorose, is gebeurd. Het is een onomstootbaar, door de ondervinding bewezen feit, dat zij in deze ziekte binnen eenen betrekkelijk korten tijd op zeer weinige uitzonderingen na herstel te weeg brengen. Van de uitzonderingen op die regel zijn de meeste oorzaken bekend, zodat, wanneer het geoorloofd ware van een wet te spreken, zoolang nog enkele uitzonderingen op de regel, welken die wet formuleert, bestaan, men het voor een geneeskundige wet zou kunnen houden, dat men met ijzer de chlorose geneest. Nu toont het scheikundig onderzoek van het bloed van bleekzuchtigen, dat de hoeveelheid ijzer, welke het in den toestand van gezondheid bezitten moet, verminderd is. Er is dus een te kort aan ijzer in het bloed van de bleekzuchtige; gij geeft haar ijzer, vult het te kort aan en de ziekte verdwijnt. Zoo schijnen alle schakels der keten, die tussen het gegeven middel en het verlangde resultaat liggen, te zijn gevonden; maar — de treurige ontdekking komt achteraan. De chemie vindt, dat dezezelfde hoeveelheid ijzer, welke het organisme behoeft, ook in de dagelijks gebruikte voedingsmiddelen aanwezig is en als overschot met de fecalestoffen wordt uitgeworpen: de verklaring dat het te kort aan ijzer door het geneeskundig toegediende vergoedt wordt, vervalt dus; want het te kort kan opgeheven worden, zo het organisme slechts opneemt het ijzer, dat het dagelijks verwerpt. Er schuilt dus een geheim achter de werking des ijzers en dat geheim is tot nog toe niet geopenbaard. Aan alle die zwarigheden is, zoo als daarvoor gezegd werd, de moeilijke en langzame vooruitgang der kunst van zieken te genezen toe te schrijven. Gelijk hebt u van Jordaens bij gelegenheid er uit is aangetoond, hoe vaak ervaring aan het ziekenbed, op dit oogenblik, aan het rechte gedeeltelijke wijden kan worden gedacht. Zoo blijkt dan ook al het aangevoerde, dat de geaceteerde punten allemaal moeten aan ons op dit oogenblik, en waarschijnlijk in de volgende eeuwen, eerst langzaam volmaken, toch geen anderen, die haren eigenweg kan gaan, en dat die in gelegen op het gebied der ervaring, en wel der ervaring aan het ziekbed. Er is aangetoond, hoe de biologie nog niet heeft voldaan en kostbaar, na verloop van vele eeuwen, zal kunnen voldoen aan de verbaasde grote eisen aan haar gesteld, wier opschoming alleen genoegzaam was, om de waarheid van ons beweren aan te tonen. De huidige toestand der geneeskunde bewijst, dat de voorbange poging om nu reeds de vruchten van den arbeid van latere eeuwen te wijgen goed is niet, en die daarom de grondleggers der geneeskunde verplaatste op biologisch gebied, haren voortgang zowel al niet belemmerd dan toch weinig bevorderd heeft. Uit den aard der geneeskundige feiten werd het bewijzen gevoerd, dat zij wel de oorsaak bevat van de lange vooruitgang van de wetenschap, dat het echter niet geoordeeld is om een andere grondlegger voor het geneeskundig weten en kunnen te zoeken, dan in die feiten zelf. Er bestaat dus op dit ogenblik een diepe kloof tussen de eigenlijke geneeskunde en de biologie: die moeten worden verbreed of de loop der tijden gevuld. Maar het doel leverde ook op die vragen een antwoord. Te recht zei Virchow, dat het streven naar eenheid nimmer is onderdrukt geworden, ik voeg er dit bij, dat het ook nimmer zal kunnen onderdrukt worden, daar het in beider aard is gelaten, om eenmaal tot een wetenschap te moeten samen te werken. Alles nu is de kloof op verschillende plaatsen gemakkelijk te overbruggen. Elk geneeskundig feit, dat op het gebied des levens valt, behoort dus van rechtswege ook aan de biologie, die het juist waar genomen zij, het gaarne aanneemt. Een verklaring van levenselementen door de biologie gevonden, doet een diepe greep in het denken en dus ook in het handelen des geneeskers; die verkrijging van levenstekortingen toch geldt zowel voor die van het zieke als van het gezonde leven. Elk feit dus en elk ontdekking op beide gebieden. Mijnheeren, het werd er in deze uur van uw gedachte gevergd. Het was mij een behoefte om op dit gewichtig oogenblik, waarop ik deze leerstoel aanvaard, rond en open mijn gevoelen niet te spreken over dit gewichtige vraagpunt van de dag, hetwelke inderdaad een levenskwestie voor de geneeskunde is geworden. Ofschoon de diepste denkenden onder de arts en physiologen deze zienswijze beginnen te delen, heerst toch nog algemeen de gedachte, dat de geneeskunde op een andere wijze dan de door mij geschetste, kan en moet ontwikkelen. Het stond altijd en staat nog bij mij vast, dat geen andere weg dan die der ervaring aan het ziekbed daartoe kan leiden, dat alleen door die te bewandelen de geneeskunde haar heilzame roeping kan volbrengen, dat elke andere weg leidt tot niets doen of ruwe empirie, en dat het ieders plicht is, waar de gelegenheid zich daartoe aanbiedt, die waarheid helder en zichtig te verklaren. Die overtuiging welke mij bezielt en sterkte geeft, acht ik mijn verplichting u mede te delen, zij strekt tot verontschuldiging, aan uw aanstaande gedacht te hingehouden. Voor het onderwerp bid ik u, mij nog eenige oogenblikken te schenken; het geldt mijn vroeg ontslapenen, zoo hoog geschatte voorganger. Ook hij was weer een der offers der ziekte, welke hare vergiftigde pijn pleegt af te schieten op den arts, die haar komt bestrijden. Hij werd getroffen en bezweek. Als slachtoffer van zijn pligt, liet hij op het veld van eer, daarvoor de arts met geen lauwers versierd wordt. Hard was de slag die den achttienden Maart van dit jaar deze Hoogeschool trof, toen de Hoogleeraar J.M. Schrant haar door den dood werd ontrukt. Algemeen werd gevoeld hoeveel aan hem gemist werd, die door een samenloop van gunstige omstandigheden juist het best geschikt scheen om deze leerstoel te bekleeden, doch wiens levensdraad werd afgesneden op het tijdstip, waarin hij, in het volle genot der mannelijke kracht, de rijpe vruchten van ervaring en overdenking beloofde te leveren. Niet alleen in ons vaderland was de naam des overledenen gekend en hooggeschat, ook buitenlandse waardeerde men zijn verdiensten. En te recht. Met voorbeeldelloze ijver — zijn prijsverhandeling over de goede en kwade gezwellen mag daarvan getuigen, — had hij van de ruime gelegenheid, welke het buitengasthuis te Amsterdam, onder de leiding van den voortreffelijken Schneevoogt, hem daartoe gaf, gebruik gemaakt om zich te oefenen in anatomische pathologie en microscopie. Deze beide wetenschappen en de fysicale diagnostiek waren voor hem studies, die hij met een zekere voorliefde beoefende; daarom echter verzuimde hij de overige gedeelten der geneeskunde niet. Als praktisch arts is zijn roem bij Leydens ingezeten nog steeds in levend geheugen. Want alstublieft was zijn poging daarheen gewend, om uit de gevondende theoretische feiten praktische resultaten voor de geneesheer te putten: omdat hij ook aan zijn onderwijs de zelfde strekking trachtte te geven, was vooral voor de studerende jongelingschap zijn verlies groot. Nog nauwelijks waren zijn leerlingen aan zijn methode gewend, of bij werd hun ontrukt. Meer en meer hadden zich zijn leeraars talenten ontwikkeld, zijn schoon verleden deed een heerlijke toekomst verwachten, zijn ijver en liefde voor de wetenschap deelden zich aan hen mee, wier leeftijd het gemoed zoo vatbaar maakt voor reine indrukken, en ziet, ook dit leven stortte weer plotseling ineen onder de slagen der verraderlijke ziekte, waaraan ook de meesten zijner hoorders zullen blootstaan en die wellicht aan menig hunner rust zal verschaffen in het koude graf. Edel Groot, Achtbare Heeren Curatoren deze Hoogescholen, Aan mij hebt gij de zware taak opgedragen om die man op te volgen, in zijn voetstappen te treden en geneeskundigen te helpen vormen in de ware zin des woords: d.i. mannen die de wetenschap liefhebben om haarzelf; die grootgebracht onder de strenge methode der exacte en biologische wetenschappen, geleerd hebben zoowel eigen arbeid, als die van anderen, aan een onafhankelijk standpunt te beoordeelen, die door de studie der geneeskunde aan het ziekbed en door behandeling van zieken, onder stuurschennaië leiding, gevormd zijn tot mensen, bekwaam om zelfstandig te handelen, omdat zij onderwezen zijn, hoe door scherpen blik en juist oordeel in ieder bijzonder geval moet worden aangevuld, wat aan stellige gegevens ontbreekt. Door een praktisch geneeskundige uit te kiezen tot het vervullen van den openstaanden leerstoel, bewijst gij dat bij u het gevoelen levendig is, hoe noodzakelijk een aan het ziekbed verkregen ervaring voor het onderwijs in de geneeskunde is; bewijst gij, dat de door mijnen voorganger gekozen richting uw goedkeuring mogt wegdragen, dat het u ernst is aan de eischen van onzen tijd te voldoen, en gij het voor dat onderwijs aan de stoffelijke hulpmiddelen niet zult laten ontbreken, zonder welke dat onderwijs hulpbehoevend en krachteloos blijven moet. Ontvangt mijn dank, dat gij mij dat vertrouwen hebt geschonken en die erevolle onderscheiding hebt toegekend boven zoovele anderen, wier verdiensten de mijne overtreffen of althans zeker evenaren. Ik besef diep het gewicht der plijten, die ik heden op mij genomen heb en weet welken invloed door eenen heeraar in de geneeskunde aan 's Rijks eerste Hoogeschool wordt uitgeoefend op het algemene welzijn. Ik aanvaard deze betrekking met het heilig voornemen, om mij te heen te zien aan haar toe te wijden, en geen betereren dank zult gij van mij verwachten dan dat ik door mijn arbeid toon, dat uwe keuze geen onwaardige trofee is, dat zij dezer Akademie niet tot schade of oneer strekte. Hooggeleerde Heeren, Hoogleeraren aan deze Akademie. Het is mij een waar geluk, u, die zo hoog in de algemene achting staat aangekruisd, mijne ambtgenooten te mogen noemen. Het doel van uw leven, het dienen der wetenschap, het verspreiden van haar vruchten en het opwekken en aankweeken van den wetenschappelijken zin bij den bloem van Neerlands jongelingschap, is nu ook het mijne geworden. Uw hulp behoef ik om nader tot dat doel te komen: die hulp, ik bid het u, zult gij la ter rijen zie ik mannen wier fascinerende hand mij eetende toejagt mijn eerste woord op het pad der wetenschap gedaan. Mijn dak heeft toegebracht voor het goede dat na mijn schone oorden. Onder andere tel ik vrienden mijner jeugd, die met mij hun dorst naar kennis liefde aan de bronnen, die hier zoo rijkelijk vloeien. Zoo verre liepen onze vriendschappen uiteen, dat de vriendschap meer in de herinnering dan in de werkelijkheid kon blijven bestaan; nu de banen elkander naderen, herinnerde de oude betrekking als vanzelf en moegenaam zij toenemen in kracht, ter liefde aan het doel, waarnaar wij gemeenschappelijk zullen streven. Behoef ik aan *u, Mijnheer, Stadhouder in de geneeskunde aan deze Hoogecool, te verklaren, dat bij mijn ijverigste streven zal zijn om u te helpen vormen tot gescheepsgenoten, hoe al ik u al beschreef. Indien ik een gemeente verliet, die ik lief had, waar talrijke medebewoners mij hun volste vertrouwen hadden geschonken, indien ik een betrekking, waarin bruutengewoon voorspoed mij streven had gekroond, verliet voor een, waarin het welslagen nog onzeker is, was dan de beweegreden van dat alles uit de behoefte om in Academische kring nuttig te zijn en kan die bekwaamheid op andere wijze bevredigd worden, dan door de meest onverdeelde toewijding aan die belangen. Aan mij is het opgedragen om het verderde onzer wetenachap te ontvouwen en u aan te wijzen, hoe uit den schoot van dat verleden hare tegenwoordige vorderingen ontkiemden. De algemene ziekteleer zal ik u moeten verklaren en u doen opmerken, hoe zij inzelen stelt die die des levens, welke eenmaal beide toestanden, die van ziekte en die van gezondheid, omvat en heerst. Met mij uit gij den zieke bezoekt en aan zijne sponde de verschijnselen waarmee van het zieke lijden, ze in hunne betekenis doorgronden en door hen proberen op te klimmen tot het wezen zijn krankzinnigheid. Niet altijd zal het volgen daar helder zijn en mag gij geringe prikkels tot herinnering onthullen, want wij zijn tot ons weten ontdekken, en zijn genoodzaakt om over te gaan tot het beramen der middelen, welke vereist worden om den zieke te helpen herstellen. Moeilijke taak voor de geneeskunde, die het verleden en het tegenwoordige omvattend, te beschrijven volkomen vervulling meer dan menschelijke kracht vereist. Gij zult, ik ben daar zeker van, mij bijblijven in het vervullen van die taak. Gij, die aandacht hebt aan een beroep van zelfopoffering, die later voor het wel van uw medemenschen elk vreugd, elk oogenblik van rust, zelfs uw gezondheid en uw leven zal overbebben, gij zult ook hier de plicht niet verzuimen, die nu reeds op u rust, om u te bereiden voor die edele taak. Gij weet dat gij daartoe een zeer groote som van kunde beheerst, die gij zonder veel arbeid niet zult meester worden, en zeker zult gij u aan die arbeid niet onttrekken. Onbekend met de meesten van uw, bied ik u mijn blad aan. Ons gemeenschappelijk streven zal zijn voort te gaan op den baan der wetenschap, bare grenzen zooveel mogelijk uit te breiden. Mijn grootste zelfvoldoening zal het zijn, als gij, die ik nu op het pad der kennis voortstuurt, later daarin voorbijgaat. SERIES LECTIONUM. ACADEMIA LUGDUNO-BATAVA HABENDARUM POST PERIAS AESTIVAS ANNI 1864. FACULTY OF MEDICINE. H. UALBERTSMA, lUST. Fil., Anatomia specialis et practica docebit, diebas Martis et lovis, horalIX. Physiologia, experimentis et observationibus microscopicis illustrata, diebus Lunae et Mercurii, IX. Methodum secandi cadavera, quotidie, hiberno tempore, I — IV. Cum discipulis de Anatomia et Physiologia colloquetur, diebus Veneris, IX. G. C. B. DURINGAR Therapiam generalem docebit, diebus Martis et lovis, X. Pharmacognosia et naturalem remediorum historiam, diebus Lunae, Mercurii et Veneris, XI. Therapeuticum remediorum usum indicabit, diebus Mercurii et Veneris, IX. Doctrinam morborum singularium tradet, diebus Lunae, Martis et lovis, IX. Praxin medicam ad lectulos aegrotantium moderabitur, diebus singulis, X. SERIES LECTIONUM. Exercitationibus clinicis in Nosocomio academico habendis vacabit, quotidie, II. Collegio casuali, quotidie, XII. Operationes chirurgicas demonstrabit, horis deinde indicandis. Doctrinam de morbis oculorum exponet, diebus Martis et Veneris, I. Medicinam forensem, diebus Lunae et Jovis, VII. A. E. SIMON THOMAS Theoriam artis obstetriciae exponet, diebus Martis, Jovis et Sabbati, VIII. Exercitationibus clinicis, in Nosocomio academico habendis, vacabit quotidie, IX. Doctrinam Operationum tradet, et Operationibus obstetriciis, tum in pelvi facticia, tum in cadavere instituendis, praesertim die Mercurii. Gynaecologiae et Gynaecopathologiae selecta tradet, die Lunae, II. Fmina obstetriciam, tum in Nosocomio academico, tum in Clinico obstetricio, quoties necesse erit, moderabitur. I. c. O. EVERS Pathologiam docet, diebus Lunae, Martis et Jovis, I. Exercitationibus clinicis, in Nosocomio habendis, praesertim diebus Veneris et Sabbati, VI. Clinico vacabit diebus Veneris et Sabbati, XL. Artis diagnosticae capita selecta exponet, die et hora deinde indicandis. L. A. BOOQAARD, titulo Professoris ordinatus, Anatomiam pathologicam docet, die Jovis, II — IV. Anatome generalem, demonstrationibus microscopicas illustrata, exponet, die Veneris, II — IV. Exercitia practica in Microscopii usu praesertim, horis auditoriis commodis. DISCEPTATIONES. FACULTAS IURIDICA. B. COCTEE provectae aetatis causa rude donatus a rhetoris habendis sabbat. L D WALS de Historia polemica et Methodologia juris praedentiae exponet diebus Lunae, Martis et Mercurii, ... hora IX. Ius Criminale interpretabitur, iisdem diebus X. Legem ludiciorum Criminalium tradet, iisdem diebus, ... I. Ius Metcatorium tractabit, diebus Lunae, Martis et Mercurii, XII. S. VISSERING Statisticam Patriae explicabit, diebus Lunae, Martis et Mercurii, XI. Historiam Europae diplomaticam, iisdem diebus, XIII. Oeconomiam politicam, die Jovis, Xletl et die Veneris, XI. Disputandi exercitia moderabitur, diebus et horis auditoriis commodis. B. T. H. V. L, in VAN BONSYAL FAUBE lus Civile hodiernum interpretabitur, die lovia, XII, die Veneris, XII, et die Saturni, XI. Legem ludiciorum privatorum, additis exercitationibus forensibus, diebus lovis, Veneris et Saturni, X. H. E. GOUDSMIT interpretabitur justiniani Institutiones, diebus Luna, Martis, Mercurii, lovis et Veneris, XII. et die Saturni, IX, Digesta, diebus Luna, Martis, Mercurii, lovis et Veneris, IX. Historiam iuris Romani enarrabit, die lovis, Veneris et Saturni, X. Disputandi exercitia moderabitur, diebus et horis auditoribus commodis. L. T. BUIJS tradet ius gentium, diebus Luna, Martis et Mercurii, IX. Philosophiam iuris, inced diebus, XI. ius publicum, diebus lovis, Veneris et Saturni, IX. SERIES LECTIONUM. FACULTAS THEOLOGICA. W. A. VAN HENGEL, provectae aetatis causa, sine donatus, quantun per vires licet, Academiae alumnis prodesse conabitur. L. H. SCHOLTEN Theologiam bibliicam N. T.  . X. Theologiam naturalem docet, tradenda in historicia philosophiae de Deo antiqua, diebus Martis, lovis et Veneris, . . . A. KUENEN Ethicam Christianam docebit, diebus Mercurii et Veneris, XI, et die lovis, . . . XII. Theologiam V. T. s. historiam religionis Israeliticae enarrabit; die Lunae, X, et die Martis, L Locos selectos historiae Israelitarum tractabit, die Veneris, XII J. FBINS Posteriori Partem ad Corinthios epistolam interpretaturus est, die Mercurii, lovis et Veneris, ....... . IX. Theologiae Practicae partem homileticam, liturgicam et pastoralem exercuabit, diebus Martis et Mercurii,...... X. Emiculationes catecheticas et homileticas oderabit Dr. die Lunae, XI et XII. De rabus practici potissimum argumenti optime provectioribus agit, hestergestern postea indicanda. L. G. B. KAUWENHOFF, Prof. extraord., Historiam Ecclesiae Christianae recentiorem enarrabit, diebus Lunae, Martis et Mercurii, XII. Encyclopaediam et methodos studiorum Christianae tractabit die Lunae, I, et die Martis II. De vadis argumentis, ad historicam theologiae partem pertinentibus, aget hora vespertina postea indicanda. Omnibus Sacris praebunt J. U. SCHOLZEN, A. KUENEN, LL Pijn es L. G. B. KAUVENHOFF, diebus et horis sibi et Candidatis Theologiae sicut publice disputandi exercitationibus, die Veneris, XII. SERIES LECTIONUM. FACULTAS DISCIPLINARUM MATHEMATICARUM ET PHYSICARUM. Dr. DE BIEHOVEN Zoologiam et Anatomen comparatam docebit, diebus Lunae, Martis, Mercurii et lovis, hora XI. Mineralogiae et Geologiae elementa exponet, diebus Lunae et Mercurii, II. Anatomes comparatae selecta capita explicabit, diebus Martis et lovis, I. A. H. VAN DER BOON MESGH Chymiam corporum organorum exponet, diebus Lunae, Martis, Mercurii et lovis, IX. Chymiam, quae anorganica vocatur, docebit, iisdem diebus, XI. Artem pharmaceuticam theoreticam et experimentalem exponet, diebus Lunae et Mercurii, XII. Oeconomiam ruralem tradet, diebus Martis et lovis, XII. Experimenta instituendi artem docebit et Exercitia practica in Laboratorio moderabitur quotidie. Cum Studiosis provectioribus de Physiologia chemica colloquendi, die Veneris, hora vespertina, V — VIII. G. I. VELDAM Trigonometriam planam tradet et alia argumenta tractabit, quae ad Elementa Matheseos et ad Planimetriam pertinent, diebus lovis et Saturni, X, et die Veneris, IX et X. Stereometriam et Trigonometriam sphaericam docebit, diebus Martis et lovis, VIII. Cinematicam et Staticam explicabit; Dynamices, itemque, si forte postulatur, Calculi Integralis quaedam capita explicabit, die Mercurii, VI, et diebus Martis et Mercurii, IX et X Scholas paedagogicas habebit, die Lunae, hora communis. P. KAISER Astronomiam theoreticam tradet diebus Lunae, Martis, Mercurii et lovis, IX SERIE LEGTIONUM. 93: AstroDynamiam practicam, iisdem diebus, hora X. Artis observandi exercitiis quotidie praesit. Arithmeticam universalem, sive Algebram, tradet diebus Mercurii et Veneris, VIII, et die lovis, IX. F. L. BIJK Physicam experimentalem docebit, diebus Lunae, Martis, Mercurii, lovis et Veneris, XII. De Physices capitibus selectis in summa et fusius disseret, diebus Lunae et Mercurii, X. Physicam Mathematicam tradet, diebus Martis et lovis, II. Geographiam physicam exponet, die lovis, X. Exercitiis physicis practicis praesit, quotidie. W. F. B. SURINGAB Morphologiam, anatomiam et physiologiam plantarum exponet, diebus Mercurii, lovis et Veneris, I. Phytographiam et taxonomiam plantarum docebit, diebus Lunae et Martis, I et II. (Tempore autem hiberno tantum hora I.) Exercitiis practicis in structura plantarum ope microscopii exploranda praesit tempore hiberno, diebus Lunae et Martis, II et IV. Excursionibus botanicis praesit tempore aestivo, die Saturni. D. BIEBENS DE HAAN, Prof. extraord., Geometriam analyticam tradet, die Mercurii, III, diebus Veneris et Saturni, IX. Geometriam descriptivam, die lovis, IX, die Saturni, X. Calculum differentialem, die Lunae, III, die Saturni, XI. Calculi integrales partem elementarem, die Lunae, I, diebus lovis et Veneris, XI. Analysin algebraicam, hora deinde constituenda. Functionum variabilium complexarum theoriae elementa, si postulabitur, hora commoda. M SERIES LEGTIONUM. PACULTAS PHILOSOPHIAE THEORÊTICAE ET LITERARUM HUMANIORUM. A. BUTGERS Lesbajae et Jeremiae Vetus Testamentum et Psalmos selectos interpretabit, diebus Lunae et Martis, VIII, et die Mercurii, VIII. Linguae Hebraeae grammaticam docebit, diebus Lunae et Martis, Vincti. Primum Samuelis librum cursory lectione tractabit, die Lunae, I, et die lovis, XII. Antiquitates Israelitarum explicabit, diebus Lunae, Martis et Mercurii, XII. Grammaticam Aegyptiama docebit, die et horis auditoribus commodis. I. H. STUFFKEN Logicam tradet, die Martis, I, diebus lovis et Veneris, XI. Metaphysicam docebit, diebus Martis et Mercurii, X. Historiam Philosophiae explicabit, diebus Lunae et lovis, XII. Paedagogicum exponet, diebus et horis auditoribus commodis. C. G. COBET interpretabitur Demosthenem et Sophoclem, diebus Lunae, Martis et Mercurii, X. Antiquitates Romanas docebit, diebus Lunae, Martis et Mercurii, XII. Cum paulo provectioribus Antiquitatum Romanarum causa leget Tacitum et Suetonium, diebus lovis et Veneris, XII. Schoias Paedagogicas habebit diebus Martis et lovis, XI. Artem metricam tradet diebus Veneris et Sabbati, I. Scriptores Graecos cursoria lectione tractabit die Martis hora vespertina, VIII. Initia Palaeographiae in Graeca candidatis Litterarum explicabit die Sabbati, IX-XI. SEMINARII LEGATIONIS. 95 B. P. A. DOZY Historiam universalem explicabit, diebus Lunae, Martis et Mercurii, hora XI. Varios locos historiae aevi medii et historiae recentioris expliciet, diebus Lunae et Mercurii, I. Literas Arabicas, Chaldaicas et Syriacas docebit, die lovis, et die Veneris, II. Scriptorum Arabicorum locos selectos interpretabitur, diebus Lunae et Martis, II. M. DE VISSCHER Linguam Latinam et Literasque patricias explicabit, diebus Lunae, Martis et Mercurii, II. Linguam Latinam et Literasque patricias medii aevi explicabit, diebus Martis et lovis, III. Linguam Latinam et Literasque patricias saeculi XVII explicabit, die Martis, I. De Lingua patria pura et eleganter scribenda agit, additis exercitiiis practicis, horis postea constituendis. Carmine in medio aevi interpretationem critici provectiores docebit, die Martis, VI. Linguam Gothicam tradet, die lovis, et Veneris, III. Linguam Anglo-Saxonicam et Veterem Frisicam tradet, diebus et horis auditoribus commodis. Vocabula in iure patrio antiquo in hodierno usitata etymologice explicabit, hodie postea constitueunda. W. F. HUIN Historiam Patriae tradet, diebus Mercurii, Ioannis et Veneris, I. Historiam Politicam Belgii foederati docebit, diebus Ioannis et Veneris, II. W. G. PLUYGEHS interpretabitur Livii Livii XXI et XXII, et Ciceronis Caelianam diebus Lunae, Martis et Mercurii, IX. Antiquitates Graecas docebit die Martis, II et die Ioannis, IX. Scriptorum Latinorum selectos locos Philologorum iunioribus explicabit, die Lunae et Mercurii, I die Ioannis VII— IX. Veteres membrananas Latinas cum provectioribus tractabit, die Veneris, hora IX— XI. Disputandi exercitia publica moderabitur C. G. COBET, die Ioannis, II. P. O. VAN DER CHIJS, titulo Professoris extraordinarii omatus, Numismaticam universalem docebit, diebus et horis, qui auditoribus convenient. C. A. X. G. F. SICHERER, literarum Germanicarum Lector, selecta principum Poetarum Germanicorum carmina interpretari paratus est, simul id acturus, ut his ipsis exemplis varia Poeseos genera explicet auditoribus. P. DE LONG, Literarum Persicarum et Turcicarum Lector, linguam Persicam et Turcicam docebit eos, qui iis operam navare velint. SERIES STUDIOSORUM IN ACADEMIA LUGDUNO-BATAVA, OBI XXXI M. DECEMBRIS A. D. CIOCCCLXIV. In Facultate Medica 108. In Iuridica 808. In Theologica 85. In Disc. Math. et Phys 21. In Phil. Theor. et litt. Hom. 37. Praeterea in Albem Academicam nomina Studiosorum in Athenaeis studiis vacantium relata sunt eo consilio ut hic examina subeant et Doctoratum nanciscantur: In Facultate Medica 16. In Iuridica 26. In Theologica 14. In Disc. Math. et Phys — In Phil. Theor. et litt. Hum. 6. DOCTORES CREATIONIS IN ACADEMIA LUGDUNO-BATAVA, A DIEI BRAEBBONUS CIOCCCLXIV AD DIEM VHI FEBRUARI CIOCCCLXV. IN FACULTEIT MEDICA. D. 22 Aprilis. Aabt jurriaan moulin, defenses dissertatie : Over het bepalen van de temperatuur en het gebruik van chinine bij typhus, Med. Doctor cum laude. D. 28 Aprilis. Godefried REODOOR adolf wolterberg mulleboom, defenses dissertatione, Art. Chir. Doctor. D. 18 Maii. Johannes Theodorus Mouton, defenses theses, Artis Pharmaceuticae Doctor. P. 10 Juni. Jan Willem Schuit, defenses dissertatie : Ontleedkunde en pathologie der menselijke voortanden, Med. Doctor, cum laude. D. 22 Juni. Daniel Jacques Grio La Cave, defenses theses, Art. Chir. Doctor. D. 29 Juni. Petrus Bakker, defenses dissertatie : Over reconstructie van het ellebooggewricht, Med. Doctor, cum laude. Eodem die. Andries Koster, defenses dissertatie : Over den echte dood van prematurenen en zijn behandeling, Med. Doctor, cum laude. D. 30 Juni. Aart Jurriaan Moulin, defenses theses, Art. Obstetrische Doctor. Eodem die. Abraham van der Swaalt, defenses dissertatie: Verslag over de vrouwen-kliniek van het Leidse Nederlandsch Commissariaat, Med. Doctor, cum laude. D. 12 Sept. Commelijn Tan Buit, defenses dissertatie : Over acute gebleken kweesteopatrici, Med. Doctor. Stiem, de 13e. Nicolaas Bogers, defenses dissertatie : Over een met ingewanden bezuilde baas, Med. Doctor, cum laude. D. 26 Sept. Jan Willem Schuit, defenses theses, Art Obstetrische Doctor. D. 22 Oct. Andries Koster, defenses theses, Art. Obstetrische Doctor. D. 31 Oct. Loth Vink, defenses theses, Art. Chirurgische Doctor. Eodem die. Petrus Bakker, defenses theses, Art. Obstetrische Doctor. D. 8 Nov. Theodorus Van Dord, defenses theses, Art. Chirurgische Doctor. D. 14 Nov. Nicolaas Bogers, defenses theses, Art. Obstetrische Doctor. D. 21 Nov. Abraham van der Swaalt, public defenses dissertatie: Over de ontsteking van de bot bevleking, Med. Doctor. D. 22 Nov. Adrianus Albertus van Rotterdam, defender dissertatie : Over een levenbereik in dierlijk organisme, Med. Doctor met summa cum laude. 18de Die Antoon van der Hoop, defender dissertatie : Over het empjeem en zijn bekendmaking aan de lange operatieve weg met opgevolgde injecties. 23e Maart, tinctura iodii, Med. Doctor, cum laude. 1.29 Nov. Henricus Matthijs Kortman, defender dissertatie : Over de behandeling van nekken der ademhalingstuigen door nevelinkjaktheid, Med. Doctor, cum laude. D. 2. Dec, Henricus Bernardus Petrus Houtmann, defender met verschansing, Afgeleide Obst. Doctor De 7 Dec. Abraham van den Bosch, defender met verschansing, Art. Chir. Doctor. In FACULTEIT JURIDICA. Dinsdag. Anna Hendrika van den Hoop, defender met verschansing, I. U. Doctor. D. 20 Kerst. Willem Frederik van den Bosch, publiceerder dissertatie : Bijdrage tot de leer der Deelbaarheid, I. U. Doctor, cum laude. De 13e Maart. Eduard Hendrik Zandbergen, defender met verschansing, I. U. Doctor, magna cum laude. D. 15 Maart. Jan de Bosch, defender met verschansing, I. U. Doctor, cum laude. D. 22 Aprilis. Kars van den Bosch, publiceerder dissertatie: Over het recht van petitie, I. U. Doctor, cum laude. D. 27 Aprilis. Johan Alexanders Scheltens, publiceerder dissertatie: De politieke en staathuishoudkundige verzorging van J. J. Gogel, I. U. Doctor, magna cum laude. D. 5 Maart. Eduard Gogh Adolf Schut, defender met verschansing I. U. Doctor. D. 7 Maart. Conradus Arnoldus van den Bosch, defender met verschansing, I. U. Doctor. D. 13 Maart. Abraham van den Bosch, publiceerder dissertatie: De rechten der Gemeente volgens de Grondwet, I. U. Doctor, magna cum laude. D. 14 Maart. Jacob van Olden, publiceerder dissertatie: Opmerkingen betreffende verbindingen van minderjarigen, I. U. Doctor, cum laude. Eodem die. Ianus knobbelt publice defenses dissertationis : De mora van den schuldenaar naar het Nederlandsche burgerlijk recht. Doctor, magna cum laude. D. 1 juni. Lambertus Johannes Gebhardt van Oostenbroek, publice defenses dissertationis : De verantwoordelijkheid van Notarissen voor fouten in Testamenten voor hen verleden, I. U. Doctor, cum laude. D. 21 juni. Ianus van Hukkelaar, publice defenses dissertationis : Bijdrage tot de leer van het periculum, I. U. Doctor, magna cum laude. D. 22 juni. Adrianus Gebhardt, publice defenses dissertationis : Specimen juris Civilis de ratione inhibitionis, I. U. Doctor, magna cum laude. Eodem die. Ianus Akkerman, publice defenses dissertationis : De leer van den physieke dwang in het burgerlijk recht, I. U. Doctor, magna cum laude. D. 23 juni. Emiel Josephus van den Bosch, defenses thesibus, I. U. Doctor, cum laude. Eodem die. Alphonse Lambertus Bouwman van den Bosch, defenses thesibus, I. U. Doctor, cum laude. Eodem die. Jacobus Matthias van Ingen, defenses thesibus, I. U. Doctor. D. 24 juni. Bartholdus Philipus van Ysenburg, defenses thesibus, I. U. Doctor, cum laude. D. 24 juni. Coenbaldus Hugo Augustin van Straten, defenses dissertationis : Over de verplichtingen van den vruchtgebruiker, I. U. Doctor, cum laude. Eodem die. Estius Bikmeester, publice defenses dissertationis : Bijdrage tot de leer der daden van zakenhandel, I. U. Doctor, magna cum laude. D. 27 juni. Ianus Otto Hermanus van den Broek, defenses dissertationis : Over den grond en het begrip van recht naar de school van Herbart en de beginselen van Natuurrecht van Grotius tot en met Kant bij eenige selecte hoofdvertolkers, I. U. Doctor, magna cum laude. Eodem die. Gustaaf Stellingh, defenses thesibus, I. U. Doctor, cum laude. Eodem die. Wilhelm Ferdinand Heinrich von Weissenbüchlein, defenses thesibus, I. U. Doctor, cum laude. D. 28 Junii. Sicco Leenders Andreae, defenses thesibus, I. U. Doctor. Eodem die. Ferdinand Vriesberg, defenses thesibus, I. U. Doctor, cum laude. D. 19 Sept. Iban Hartnoss Blancmans, defenses thesibus, I. U. Doctor. D. 20 Sept. Franciscus Hermanus Gerritsen, defenses thesibus, I. U. Doctor, magna cum laude. D. 24 Sept. Edo Fribswtik, defenses thesibus, I. U. Doctor. D. 4 Oct. ANDRIES Vrighersman, defenses thesibus, T. U. Doctor, cum laude. D. 15 Oct. Jan Willem Sluiter, defenses thesibus, I. U. Doctor. D. 18 Oct. LOUIS FERDINAND HUBERT MICHIELS VAN KESSELDOORN, defenses thesibus, I. U. Doctor, cum laude. D. 19 Oct. Abbe Victor Sibinga, defenses thesibus, I. U. Doctor. D. 28 Oct. Piet Pieterse Gabriëls van Ghert, defenses thesibus, I. U. Doctor, cum laude. D. 2 Nov. Jan Dirk Peetersboom, defenses thesibus, I. U. Doctor. D. 8 Nov. Hermanus Hartogh Nets van Zouthaven, publice defenses dissertatione: Bijdrage tot de statistiek van Drenthe, I. U. Doctor, cum laude. D. 12 Nov. Frederik Adriaan Petrus Witter van Hoogland, defenses thesibus, I. U. Doctor, cum laude. D. 18 Nov. HOBARTUS FERDINAND, defenses dissertatione: Over de rechten der ambtenaren, I. U. Doctor, cum laude. D. 30 Nov. Jan Olsen, Extract uit officiële handelingen van het Nederlandsche Centraal-Statistische Bureau, defenses thesibus, I. U. Doctor; D. 10 Dec. Johannes Tan Ewijk, defenses thesibus, I. U. Doctor, cum laude. D. 14 Dec. FERDINAND VAN DER AAR, defenses thesibus, I. U. Doctor. D. 17 Dec. TABOR DOR US Van Der Aa, defenses thesibus, I. U. Doctor, cum laude. Eodem die. Ludovicus Festus Sluis tot Oosthuizen, defenses thesibus, I. U. Doctor. D. 21 Dec. JOHANNES MARIA BROOSHOFT, defenses thesibus, I. U. Doctor. Sodem die. Magister ruimte ergert aan beroemde voor, denia disertatie. Hef aanvullende contract en het verzekerbod helpt. L U. Doctor, magna cum laude. Sodenn die. Johannus oekalj) pleitend, definistheeshibiis I. U. Doctor D. 22 Dec. Hendrik van der hoeten, publice defensie dissertatie: Opmerkingen over de Nederlandse joodse voetgen, var het hooggevulde te handel L U. Doctor, magna cum laude.. Eodem die. Jacobus willem de fester, definistia theba», L U. Doctor, cum laude. Eodem die. Idhamus Bicentiaal loasraua. Natioiis ikam dsr sqhitxrmimi, defensie dissertatie: Over Ierhklei 4de Code, I. U. Doctor, cum laude. IN FACULTATE THEOLOGICA. D. 17 Maii. Daniel Hermannus waubert dxv Publicandi » publice defensie dissertatie: Bewijs dat de heilige perkamenten van de Tempel van Jerusalem, Theol. Doctor, magnum quidem. D. 27 Maii. Rupertus coburgensis tan wik» defensie dissertatie: Onderzoek naar de echtheid van den brief van Paulus aan de gemeente te Filippen, Theol. Doctor, magna cum laude, D. 7 Oct. Lorenzus Cornelius. aanAON yj^i aoxLXN^ d^lNiaft» dissertatie: Quaere den oorsprong der geografie, vertaald van de Griekse in het Nederlands volgens de XXI, Theol. Doctor, magna cum laude. DOGTORES CREATI. 103 IN FACULTATE DISCIPLINARUM MATHEMATICARUM ET PHYSICARUM. D. 1 lulii. Carolus Johannes emerentius brutel de la rivière, publice defensie dissertatie: Over de Cassinoiden der eerste orde, Math. Mag. Phil. Nat. Doctor, magna cum laude. D. 22 Nov. Adrianus Elbertus van roten, defensie dissertatie: Korte overzicht der verschillende methoden ter opsporing en bepaling van druivensuiker, Math. Mag. Phil. Nat. Doctor, cum laude. D. 5 Dec. Woutlers de loss, publice defensie dissertatie: Oplossing van eenige voorstellen gericht hebbende tot het bepalen van potentiaal en van aantrekkingen, Math. Mag. Phil. Nat. Doctor, cum laude. IN FACULTATE PHILOSOPHIAE THEORETICAE ET LITTERARUM HUMANIORUM. D. 6 Maii. Henricus Ouvilkimus van der met publice defenses dissertatie exhibente: Diodori Siculi fragmenta antiquiorum historiam Bomanam spectantia, Phil. Theor. Mag. Litt. Hum. Doctor, magna cum laude. D. 28 Maii. Tammo Tammerus Kroon, publice defenses dissertatie exhibente: Quaestiones Caeciliana, Phil. Theor. Mag. Litt. Hum. Doctor, cum laude. D. 13 Oct. Eccot BPKEMA, publice defenses dissertatie exhibente: Prosopographiam Iuvenalis, Phil. Theor. Mag. Litt. Hum. Doctor, cum laude. D. 22 Oct. Ianus Jacobus Oornelissen, defenses dissertatie: De iudicio, quod de C. Iulii Caesaris fide historica tulit C. Iinsiun Pollio, Phil. Theor. Mag. Litt. Hum. Doctor, magna cum laude. INDEX LIBRORUM AB H. G. TYDEMANNS COPIEBOCKS, BOGATUS BEGTOBIS MAONIFICI A VIBO DOCTISSIMO J. TH. BERGMANN conscriptus. EIGEN GESCHRITTEVEN VAN H. W. T. Spec. Iuridicum inaug. de rebus judicatis non rescindendis, quod pio judice Doctoratum et publico examini submittit Eennr. Oul. Tydeman, Meijl fil., a. d. 28 Octobris. Lugd. Bat L. Herdingh, 1799. 4fl. Oratio de eo quod nimium est in studio Juris Romani: dicta publice d. 8 Junii, cet. Daventr. J. H. de Lange, 1802. 40. Oratio de Jure Romano Justiniani, per benignam Dei providentiam, ad salutem generis humani opportune instaurato. Franeq. 1808. 4fl. Antwoord op de vraag voor het jaar 1806, over den Pythagorischen Wijsgeer Ipollantus van lana, in vergelijking met Iesius Christus, door Joh. Ant, Lotge en Henr. Willem Tjdeman; aan hetwelk de gouden prijs door het Zeeuwsch Genootschap der Wetenschappen, den 9 van Wintermaand 1807, is toegewezen. 8fl. Uitgegeven in 1816 in de Nieuwe Verhandelingen van het Zeeuwsch Genootschap. DL n. Verhandeling over de Hoeksche en Sabeljaauwsche partijen, door Mr. H. F. Te Leiden, bij D. dn Saar, 1816. 80. Antwoord op de vraag voor het jaar 1806, aan hetwelke de gouden ereprijs door het Zeeuwsch Genootschap der Wetenschappen is toegewezen, den 9 van Wintermaand 1807. — Uitgegeven in de Nieuwe Verhandelingen van het Zeeuwsch Genootschap, Deel 1. INDEX LIBRORUM TYDEMANNII. Proeve over het tegenwoordig verval en mogelijk herstel der Godsdeienstigheid; bijzonder ook met opzicht tot de wettige en gewenschte Staatszorg voor de Godsdienstigheid, door Eucharius Belga. {H. W. T.) Gron., W. Wouters, en Amsterdam 1808. 8. De remedii civitatis agricolae bello afflictae Disquisitio ad RemEDIUM Doctrinam Societatem Gottingensem. Daventriae sumptibus. Auctoris, typ. J. P. de Lange, 1810, — ed. alt. Lugd. Bat. D. du Saar, 1815. 8. Brief van B. (H. W. T.) deman.) aan T. (N. Q. van Kampen) 14 December 1818. Leiden, bij A. en J. Honkoop. 8. In antwoord op een insgelijks naamlozen Brief van A. aan Z. Verhandeling over den Nederlandse aartsketter uit het begin der XIIe eeuw, Tancelin of Tancavelijn. Opgesteld te Franeker in 1808, uitgegeven in de Bijdragen tot de beoefening en Geschiedenis der Vaderlandse Wetenschappen Deel 11. St. I, bl. 72—111. Aanmerkingen op de Grondwet der Verenigde Nederlanden (nameloos). Dordrecht, A. Blussé & van Braam, 1816. 8. Antwoord op de vraag voor het jaar 1818, over de instellingen der Guilden of Corporaties van beroepen en ambachten in ons Vaderland, derzelver invloed op den bloei der Steden en Burgerwijken, derzelver afwijzing, ed. best al of niet nuttige en raadzame van derzelver herstel; door Mr. H. W. T., aan hetwelk de gouden ereprijs voor het Zeeuwsch Genootschap der Wetenschappen, den 25 van Gimsnmaand 1821, is toegekend. 8. N. Verhandeling van het Wetenschappelijk Genootschap, Deel 4, Eerste Reeks, 1818 Verhandeling over de Wetenschappen, gebiedende van het Begijnhof in Leiden, naar het uitvaardigen van Nieuwe Wetboeken in de taal van het land. Leiden, H. W. Hasenclever Jr., 1819. Verhandeling over de grenzen van het notaal van de soort die het gehalveert van werktijden in de bibliotheek van ons Genootschap, in de plaats van mensenhandeling, door Mr. JEL W. T. en door de Hollandsche Maatschappij voor Wetenschappen te Haarlem. Haarlem, Wed. A. Loosjes Jr., 1818. Discussie over de oorzaken van de toenemende Armoede in Nederland, door A. Smit en Mr. W. Sjokman, bevestigd en uitgegeven door de Hollandsche Maatschappij voor Wetenschappen te Haarlem. Haarlem, Wed. A. Loosjes Jr., 1818. Doktorsabel in Anderlei maanman van België, na doktorsabel, op 9 Februari 1826, in ere van Doctoratus meer majore causa van de Haagse Academie. Leiden, S. J. C. Bendix, 1826. In Aetiologicum Saeculare Academia Batavae, 1826. Seminari habites die 8 Februari 1896, uitgevoerd in de Academie. Leiden, 1896. In Annalibus Academiae Lugduno-Batavae, 1826—1827. INDE XX LIBRARIJ TYOCHARNIJ. De voorstel Mr. W. Sjokman, over het Academisch Onderwijs (Staat van de Koning, hoongeroepen door Z. H. H. van Beldan van 12 April 1888) betrekkelijk het Academisch Onderwijs. Uitgegeven bij S. en J. Lachmann te Leiden, en herdrukt te Amsterdam te verkrijgen. Lezing over (te Brussel bestaande) ongepubliceerde brieven van Jacob Spoelten aan Gisbert van Egmond, in 1551 tot 1561 geschreven. Opgeslagen door Mr. A. Duk in den Tijdschrift Nieuwe Gids, Nieuwe Reeks, IVe Deel, 2e stuk, bl. 152—187. Fragmenta Scientiae a vijfde eeuwse bibliotheken van de Hollandsche Maatschappij voor Wetenschappen gehouden die 9 Februari 1846. Kl. &. In het Nederlands vertaald door Mr. H. W. Tydeman en met bijvoegsel van den ijsschqfcar ogenzaan in het Begtinglijks tijdschrift Themis, Dl VIII, bl. 161 en v. Dit Yoorlezingen over de voormalige Staatspapieren in de Nederlandse Geschiedenis; met aanteekeningen en bijlagen. Leiden, P. H. van den Bergh, 1849. Gaspar Schellink, in leven Predikant te Deventer, vogen zijn ongegevene eigen Levensbeschrijving. In de Godgeleide Bijdragen, 1849. Dl. XXIII, bl. 481—587. Brief aan Dr. J.J. L. ten Katte, over diens Geschiedenis over de noodzakelijkheid en nuttigheid van een Algemeen Regime, Amsterdam 1849. Denkbeelden over een wettelijke regeling van het Armbestuur in Nederland, voorgedragen door Mr. H. W. Tydeman, Mr. J. Zeman en Mr. J. W. Tydeman. Amsterdam, Gebroeders Willems, 1850. Het Ontwerp van Wet op het Armbestuur van 1851, beschouwd door de Schrijver der Denkbeelden, Amsterdam 1852. VERZAMELINGEN VAN MIS GEREZEN VAN ANDEBIET WEBSTEEK Begiftigeerde Mengelwerk, met bijdragen op de nieuwste Wetgeving en Regtsgeleerdheid; verzameld en ingeleid door Mr. H. W. Tydeman. Groningen, J. Oomkens, 1811, 1812. 2 del. 8°. Briefwisseling van enige Regtsgeleerden (Mr. J. D. Meyer, Mr. K. W. Tydeman, en anderen) over de instaat van de Nederlandse Wetgeving. Leiden, H. W. Hazenbergh Jr., 1814—1819. 6 del. 8°. Mnemosyne, Mengelingen (voor Wetenschappen en Funde Letteren; verzameld door Mr. J. W. Tydeman en N. C. van Kampen. Dordrecht, A. Blass en Zoon, 1816—1821. 10 del. 8°. Mnemosyne, Mengelingen en. Nieuwe verzameling door H. W. en J. F. Tydeman. Amsterdam, 1822—1828. 8 del. 8°. Mnemosyne, Mengelingen voor Geschiedenis- en Letterkunde; verzameld door H. W. Tydeman, B. F. Tydeman, en J. T. Bodel Nijenhuis. Leiden, S. en J. Lichtman, 1829, 1831. 2 del. 8°. Leiter- en Scheidingstekeningen; verzameld en ingedeeld door Prof. H. W. Zalt-Bonnel, J. Noman en Zoon, 1836, 8^. In deze Verzamelingen komen aangetoond Teodor Toor: Verhandeling over de uitvinding der Boekdrukkunst door Lambert Janzoon. Coaster te Haarlem. In antwoord op een Prijsvraag van de Hollandsche Maatschappij der Wetenschappen te Haarlem in 1808, door J. van Damme en J.A. Zoufe gezamenlijk bewerkt, doch nameloos uitgegeven in DL I, blz. 121 - 216. Tweede reeks DL XII, blz. 231. Tweede reeks DL XIII, blz. 381. De Opstand der Castiliaanse Steden in 1520 en 1521 (naar het Hoogduits). Tweede reeks, DL XIV, blz. 203 - 260. Lobrede op Mr. Hieronymus van Alphen, geschreven in gemeenschap met Mr. J. T. Bodel Nijenrode. Derde Mnemosyne. DL XV, 1881, blz. 1 - 90, met facsimile blz. 91 - 156. Benevens vele Aanteekeningen bij onderscheidene stukken van anderen. Magazijn voor het Armen-wezen in het Koningrijk der Nederlanden. Leiden, D. du Mortier en Zoon, 1817 - 1822. 5 del. 8^. Geredigeerd door J. van Damme en B. Scierenberg. - Het Voorbericht en de stukken van den eerstgenoemde zijn getekend H. W. T., het Nadericht aan het einde van het 6e deel volgt H. W. Tydeman. Friderici Furnii Caeriolani Valentini Bononia, sive de Libellis Sacris in vermaculinam linguam convertendis libri uno, ad Franciscum Bovadillam Mendonum, Cardinaalem Borgensem. Ex editione Basileensi an. 1556 repetita. (Praefatio et Collectanea de Ferno addidit H. Quil.). Lugd. Bat., S. et J. Luchtmans, 1819. 8<. Advies over de Verhandeling (van J. van Ouwerkerk de Vrije) , over de oorzaak van het verval des Nederlandschen Taal, (bij de Maatschappij der Wetenschappen te Haarlem) ingebracht door O. K. Grave van Hogendorp. Uitgegeven door Prof. H. W. T. (met Voorbericht en Naschrift.) Haarlem, Wed. A. Loosjes Pz., 1828. 8^. Geschiedenis des Vaderlands, door Mr. W. Bilderdijk; gegeven door Prof. H. W. Tjadem (met bijvoegselen en aanteekeningen). Amsterdam, P. Meijer Wamars, 1832—1839. 12 de en laatste, aldaar, J. de Boijter, 1851, 53, in2e st. 80. Levensbeschrijving van de Luitenant-Generaal Baron C. B. T. van Saucken, door hemzelf op schrift gesteld, en op zijn verlangen in het licht gegeven door Mr. H W.T. (met aanteekeningen en bijlagen). Nijmegen, bij Kieweg, 1844. 8. Voorloopig in het Mengelwerk van den Beoosten ook der Bec., 1841, bl. 45—66. INDEX LIBRARII TYDEMANNI 5 Bijdragen tot de gift van twee Handschriften, het een een Historisch verhaal van de Handelingen der Synode van Dordrecht (in het Latijn) geschreven op last van de Synode; het andere Aanteekeningen bij de Synodale Handelingen van Zuid. Holland van 't Toegelaten in de zaak der Bemonstranten van 1619 tot 1775, te zamen niet te geven onder den titel van: Bijdragen tot de Kerkgesciedenis van Nederland. Amsterdam, bij P. Meijer Wamars, 1836. 8 Heeft geen voortgang gehad. VERBAALINGEN VAN EN ONDER TOEZICHT VAN H. W. T. Potemkin de Tsaar. Gewichtige bijdrage tot de Geschiedenis van de laatste helft van de achttiende eeuw. Naar het Hoogduits. Deventer, J. H. ter Gnnne, 1806. 1e st. 8. Theorie der Statistiek of Staatskunde, naar het Hoogduits van A. Z. von Schlezer vertaald, met aanmerkingen en bijvoegsels. 1e Stuk, Inleiding, Groningen, W. Wouters, en Amsterdam 1807. 8. Over Proceeeduren, derzelver vergoeding en compensatie; naar het Hoogduits en Latijn van A. Z. Weher en O. S. Marin, vertaald, met aanmerkingen. Amsterdam, W. Brave, 1808. 8. Geschiedenis van het Straf- en Doodregt van het gelakkige eiland Teneriffe, met daarbij Bommende. Met enige stukken daartoe betrekkelijk. Uit het Hoogduits van R A. Fezer en anderen, vertaald en met aanteekeningen vermeerderd. Amsterdam, J. Immerzeel en 0. 1809. 8. 