title: Handleiding tot de kennis en genezing van de ziekten van hetvrouwelijke geslacht ...
creator: Plenck, Joseph Jacob, Ritter von, 1738-1807. n 82044731
text: (a) Glaudule mucipare, vaN BARENDEN. 153 - VLOED VAN VALSCH WATER PmorLv-* VIUM is de Uitvloeijing van waterig Vocht uit?277.. den Mond der Baarmoeder zonder breking van het Vliesei (g) der Vrücht. KENTEEKENEN. Dij onderzoek met den2/agso- Vinge: vindt men den Mond der Baar- PN moeder eenigzins gapenden , en het Vliesei nog ongefchonden. Het valíche . Water vloeit niet fnellijk gelijk het Lam- vlieswater , maar meestal droppelgewijze, en zonder eenige pijn van de Barende, eenige dagen of weken vóór de Verlosfing. VoonsPELLING. Deze Vloed brengt noch Pregme- der Barende Vrouwe , noch der Vrucht /* eenig gevaar aan, en is zeer heilzaam, wanneer éóén Waterzucht van de Baar- moeder aanwezig is. NaasrE oonZaar. Eene Verzameling van (5; Water tusfchen de DBaarmoeder en het?roxima. Ei der Vrucht, of tusfchen het Ader- en het Lamvlies, — Of het fcheuren van eene groote Waterblaas. Geene cENEESWIJZE is "er nodig. Thera- pia. WATERZUCHT VAN BA- myYDRO- RENDEN Pi PARTI- : ' ; RIEN- Zie de Ziekten van ZWANGEREN. TIUM, (4«) Ovum membranaceum. Ks 154 OVER DE ZIEKTEN osrwA | ZUCHTGEZWEL VAN DE SCHA- VM MELHEID. - is eene zuchtachtige Opzwelling van de groote Lippen der Schamelheid. Diagno- KENTPEKENEN. Bij fommige zwangere fis. Vrouwen zwellen de groote Lippen der Schamelheid in de ]laatfte maand der Zwangerheid zoo op, dat het gaan zeer moeijelijk fomtijds wordt. | De Zwel- ling daalt nu. en dan tót Dijen en DBee- nen af. 23 Progto- VoonspPELLING. De Ziekte verdwijnt zel- fiss den vóór de Verlosfing en maakt haar moeijelijk. Cauí(a | NAASTE OORZAAK. Zamendrukking van de groxmma, Watervaten der Schamelheid door het liggen van de Baarmoeder op het Bek- ken. , Thera- GegNEEsWIJzr. De gezwollene Deelen wor- P den tot den tijd der Verlosfing toe ge- ftoofd door Kruiden en door derzelver Uitdamping. Inwendig geve men een Mannadrankje. — Straks echter vóór de Verlosfing kan door eene Spaanfche Vliegpleister of ligte Infnijding (4), het Gezwel ontledigd worden. (e) Scarificatit, h vaN BARENDE MN. 155 PLOEDIGE ZWELLING VAN DE scnvwo- BINNENSTE LIPPEN DER. MA NYM- SCHAMELHEID. M is eene bloedige Opzwelling van de binnen- fte Lippen der Schamelheid. KgNTERKENEN. In de laatíle maand der Diague- Zwangerheid beginnen de binneníte Lip-/^* , pen der Schamelheid eene blaanwe kleur 'te krijgen ,. en langzamerband worden zij zoo uitgezet, dat zij twee Deulingen -of groote blaauwkleurige, pijnlijke , met zeer zwart bloed gevulde, Blazen vertoonen. Au VoonsPELLING.. De Ziekte ás gevaarlijk, Pregze : zelden- vóór 'de- Verlosfing " verdwijnen-/^* de , en dezelve bezwaarlijk mmakende. Eene Lip , die onder de Verlosfing berst, kan eene doodelihe Bloeding (*) . "of Verfterving aanbrengen. NaasTE OORZAAK. .— Eene Uitvloeijing van Caufa Bloed uit deszelfs Vaten in de Zelf.?'^*/"e. ftandisheid van de binneníle Lippen der Schamelheid. GrNEEswIJZE. Men moet dadelijk eene Op» 7Zera- losing van het Gezwel beproeven door ?/^*. Aderlating , eu Stoving uit oplosfende Middelen , in plantdelfftoffelijk Water C» LzwriN Gedenkíchriften van Claufthal, bl. 92. Latijnfche Uitgave. 156 ovER nE ZIEKTEN gekookt. Indien de Verlosfing , ech- ter, reeds aanftaande is, moet de Vrucht door kunst afgehaald worden, De Dloe- ding uit eene geberftene Lip wordt het best geftempt door het Wondewa- ter van Thedew, en koud water met eene fpongie aangebragt. ivxzLAM- ONTSTEKING VAN DE SCHA- pes MELHEID VULV/f. . js eene ontftekingaardige Opzwelling van de buitenfte Lippen der Schamelheid. Diagno. KENTEEKENEN. X Éenige dagen of weken fi vóór de Verlosfing beginnen de groote Lippen der Schamelheid eene roode kleur te krijgen , pijnlijk te worden, op te zwellen, en zich van elkanderen te ver- wijderen. Progno- VooRsPELLING. De Ziekte is gevaarlijk , fh. wanneer zij door eene Ontíteking der Baarmoeder ontítaat (*). Therg. GENEESWIJZE. Eene Aderlating op den pi^. Arm, eene Stoving uit Kaasjes- en zwart Bilzenkruid , in plantdelfítoffelijk Wa- ter gekookt. ^ Verzachtende Klisteren , en een verkoelend (4) Mengfel, (*) MaunICEAU Obferv. 65. et 8. (a) Antiphiogiflica. vaANBARENDEN. 15 STONDENVLOED VAN BA- . yrsog- RENDEN. RHAGIA PARTU- ; RIEIN- Zie de Ziekten van ZWANGEREN. TIUM, UITZAKKING VAN DEN AARS. soni PSUS ANNIS is Uitzakking van den omgekeerden Éndel- darm uit de Opening van den Aars. KENTEEKENEN. Een Randgezwel (4), fom- Diagne. tijds in de gedaante van eenen Beuling ,/^* aan de Opening van den Aars, dat rood- achtig, onder het aanraken pijnlijk is,. 4en. zich. in ;den. Endeldarm laat terug- brengen. Het ontítaat onder of ítraks na de Verlosíing.: VoonsPELLING, De Ziekte is niet gevaar- Prorrs- lijk, indien fchielijk na de Verlosfing /** het Gezwel ingebragt, en niet beklemd wordt. NaAsTE oonzaar. Eene Slapheid van de Cau/z Sluitfpier van den Aars. proxime VrgRwijzRDE OoRZAKEN. Eene mocijclijke (7,7; en lange Verlos(ing van het Hoofd, remo. lang rustende op den Endeldarm, eene verkeerde Terugdrukking van den Bil- neald onder de Verlosfinpg, langdurige Perfing tot Stoelgang. (4) Tumor margingjis, 158 OVER DE ZIEKTEN Thera- GENEESWIJzE. Dàauehjk na de Verlosfi ing pia. moct. de Uitzakking. ingebragt wor- den, men legge de zamentrekkénde Sto- ving aan van Sijdenham met het Ver- band Ll.. Y- Cort. Quercus. unc. ij. Coque cum aque fontane libris IV. ad remanentiam librarum ij. Sub finem coQionis adde Cori. Granatorum unc. j. Florum: Rofarum vrubrarum — — Balaufliorum aa. manip. iij. Colature adhuc callide admifte Fini Gallici rubr. libr. 8. CD Gebruik. Drie- of viermalen:daags be- diene ten zich hiervan tot Stoving en om in te fpuiten. CD Dat is; , N. V. 3 Bast van Eikenboomen zwee oncen Kook dien, met vier ponden lonteinwater, dat gij Zwe& pehden overhoudr, 'Op het einde var het koken voeg "er bij van Schillem van Grandát ZZ; once. Bloeiien van roodé Rozén,. Van Gránaten ," van 'elks gríe han- delivolj 511152 tzX Het Doorzeegfel gog warin silides meng gij 'er onder van. Rooden Franfchen Win een half Sod. YAN BARENDEN:, 159 UITZAKKING VAN DE BAAR. rou MOEDER. EE Zie de Ziekten van ZWANGEREN. t o———— o — BINNENWAARTSCHE OMKEERING iveRsIO VAN DE BAARMOEDER ., tek noemt men, wanneer de inwendige Opper- vlakte vam den grond der Baarmoeder naar beneden, en uitwaarts door den Mond der Baarmoeder gebogen is. KkENTEEKENEN. Het is een zacht, groot, Diagnes peerwijs, Gezwel , als met een? fteel voor-/^* Zien, en niet doorboord, gevoelig, als eene Geldbeurs uit de Scheede hangen- de, welk dadelijk met.eenen Bloedvloed volgt op de afhaling van den Moeder- koek. In den Onderbuik wordt de Dal van de zamengetrokken Baarmoeder niet gevoeld. In korten tijd volgen "er al- lerkwaadaardigfte* ZenuwWtoevallen; VoonsPELLING. Zij is eene zeer gevaar- Progta- like Ziekte, en, wanneer de Inbrenging//^ niet fpoedig na dé Verlosfing gefchiede , komen "er Tocvallen van Verftikking en de Dood. | NaasTE oonzAAk. Eerne geweldige Uit- Cau/a trekking (4) van den grond der Baar-// 9/7 moeder. (9) Extratie, 160 OVER DE ZIEKTEN Cau? VERWIJDERDE s ; pisei e J OORZAKEN. Eene geweldige Uittrekking van den Moederkoek , terwijl hij nog àan de Baarmoeder vastzit. Eene te korte Navelítreng , of wanneer zij om eenig Deel verward is. Tiere- GENEESWIJZe. De grond der uitgezakte ! diat DBaarmoeder worde met eenen dunnen Doek met veríche Doter bedekt . en aan de zijden der Scheede ingelaten, langza- merhand tot aan den mond der Baarmoc- der. De Scheede worde daarna vervuld met eene Spongie , met een Afkookíz] van Eikenbast en Aluin verzadigd . en men neme eene lange rust op het bed in acht. &upPTURA BERSTING VAN DE BAARMOEDER UTERI, is eene geberftene wond, gapende tegen de Holte des Onderbuiks. Días KENTEEKENEN. 'Er is een brandende Hitte fis. in zekere plaats van de Baarmoeder, bij elke zamentrekking van dezelve vermeer. derd, op welke het Geluid der Bersting onder de hevigíte pijn der Verlosfing volgt. Dit Geluid hooren dikwijls de in Barensnood zijnde Vrouw en Omftan- ders, en op hetzelve volgt het ophouden van de Darensweeén, en een Bloedvloed uit de Baarmoeder, die nu eens over- vloedig, nu eens gering is. De Vinger vaAN BARENDEN. i16: vindt.bij onderzoek den Mond der Baar- - moeder ledig, en eene afwijking (4) &-'. van het voorafkomende. Deel vóór de ;Scheuring. in den Mond der Baarmoe- der. . De Hand, echter, in de Holte der t. Baarmoeder gebragt, ontdekt de ganfche — Vrucht,. of dat een zeer groot deel uit de '.. wond der Daarmoeder. in de Holte van de Baarmoeder gevallen is. Meestal ontítaan -. dn korten tijd eene Bleekte van het Aan- -- gezigt, Koude der Ledematen, Flaauw- te, gewaarwording van Stikking, Stuip- » . trekkingen en de Dood. MoonsPELLING, De meeste Vrouwen overlij- Progf4» den binnen korten tijd na de Berfting £* der Baarmoeder. | Anderen íterven là- ter door eene verítorvene Ontfteking van de Daarmoeder. Maar men vindt ook voorbeelden , doch zeer zeldzaam, dat fommige Moeders het gevaar ontko- men ziju, door het van zelve genezen van den Mond der Baarmoeder, en het verdroogen en veríteenen van de Vrucht in den Onderbuik, NaasTE ooRZaaAK, Eene hevige fnelle en Caufa werktuigelije Uitfpanning van de Holte2rexíme. der Baarmoeder, VOORBESCHIKKENDE OORZAAK. Somtijds is Caufa 'er eene plaatfelijke dunte in zekere4i/s?e- plaats van de Baarmoeder. Somtijds M (2) Recesfus, L 162 ovER DE ZIEKTEN - — eene Zweer of Verfterving der. Baar moeder. pen OPWEKKENDE OORZAKEN. Eene zeer hevige st, Doorzetting van de Pijnen in eene moei- jelijke Verlosfing. Een Val op deu On- derbuik , of ander geweld der Daarmoe- der , onder het keeren der Vrucht, of het aanleggen der Konstwerktuigen (7), aangebragt. Zou 'er ook eene kramp- achtige Uitrekking der Vrucht in de Baarmoeder aanleiding toe geven? Som- tijds wordt door eene hevige terugdruk- king van de Vruwcht onder het keerem de Mond der Paarmoeder van de Scheede afgefcheurd. s » Prophy. VOORBEHOEDINGSMIDDEL, Wanneer "er eene laxis. hevige brandende Hitte omder elke Weé, op zekere plaats van de Baarmoe- der, gevoeld wordt, moet dadelijk alle Doorzetting der Pijnen belet, en na ge- dane Aderlating het Kind door de kunst verlost worden. Thea. GENEEswijze. Wanneer de Vrucht bevon- pis. den wordt , door de wond der Baar- moeder A4jf uitgezakt te ;zijn, worde zij dadelijk, zoo het kan gefchieden, in de Baarmoeder terug gebragt, en uit haar - door middel van de Keering verlost. Doch wanneer de Vrucht gehee/lijt in den On- "derbuik .is a/pezaki , gefchiede oogen- (QD) Jnfirumegte, VAN PBARENDEN. 163 blikkelijbs de Buikopening (c) , om de uitgezakte Vrucht en het uitge(torten Bloed uit de holte des Onderbuiks weg te nemen. SCHEURING VAN DEN BILNAAD nuPTURA PERINJZEIe is eene opfcheurde Wond vau den Dilnaad. De KENTEEKENEN worden door het Gezigt Diagne- : ontdekt. Eene osvolkomene (a) Scheuring fis. rfeikt (ílechts tot het midden van den Bilnaad, eene vo/kotmene (P), echter, tot den Endeldarm toe. Beide maken eene zeer pijnlijke en onzuivere Wond. VoonsPELLING. . De Ziekte is moeijelijk te Progno- genezen. Wanneer zij dadelijk na de/^- Verlosfing niet wel behandeld wordt, duurt zij dikwijls het geheele leven. Maakt de Bijflaap voor de Vrouw pijn- lijk, en voor. den Man moeijelijk. Eene volkomene Scheuring veroorzaakt On- vruchtbaarheid en onwillige Drcklozing. NNAAsTE OORZAAK. Eene geweldige Uit- Caufa fpanning van den Bilnaad onder de Ver-2/?*/7. losfing. OPWEKKENDE OORZAKEN, Een te groot Hoofd. Cau/z Verkeerde Onderfteuning van den Bil.**^/4n- naad onder de Verlosfing van de Vrucht uit het Bekken. Sterke "Trekking van (c) Seàio gaftrica. (4) Ruptura incompleta. (7) Ruptura completa. L2 164. OVER DE ZIEKTEN de Vrucht onder het keeren, of, onder de uitbrenging van het Hoofd met de Tang (c) niet langs de As (4) van het Bekken. Cau/4 VoORBESCHIKKENDE OORZAAK. Een te vlak agn Heilig- en Staartbeen. Prophy. VoomnEHOEDINGsMIDDEL. De Bilnaad wor- laxis, de, terwij! het Hoofd uitkomt , aanftonds naar de zijde van den Aars, fíterk met ! eenen Doek met.gefmolten Boter, terug« gedrukt, Thera- GENEESWIJzE. Eene onvolkomene Scheuring pra, worde met eene Kleefpleister vereenigd. Doch eene volkomene Scheuring vordert de bloedige Hechting (e). De Zieke ligge onder de geheele genezing op hare zijde, opdat de Kraamzuiveringen 0» niet geduriglik de wond natmaken. - ECLAM* STUIPEN VAN BARENDEN PSIA PAR- A. urs A Zie de Ziekten van ZWANGEREN, CRAMPUS KRAMP IN DE BEENEN CRURIS. is eene pijnlijke Zamentrekking van eene der Beenfpieren onder de Verlosfing. Diagno- De KENTEEKENEN ontdekt men uit het Be- fr. rigt van de barende Vrouw. "Er komt (c) Forceps. . (2) axis. (O Suturz cru- enia. — (f) Lochia. vaN BAREN D E N. 165 — fehielijk -eene Zamentrekking , en het Been wordt hard, pijnlijk ,. maar zulks ^" houdt fpoedig weder op. Meestal valt ^-.dit voor onder den Doorgang van het Hoofd door de Holte van het Bek- , ken. VoonspPELLING. De Ziekte is fchielijk voor. ia bijgaande en van geen gevaar. 3s NaasTE OORZAAK. Kramptrekking van eeni- Cez/a ge Beenfpier van wege de Drukking vanP/*^"e, eene Zenuw door het Hoofd der Vrucht , het DBekken doorgaande. x GzNEEsWIJZE. Het Been worde vast tegenT7/7era- het Bed aangedrukt, en met eenen war-2/4- ; men Doek gewreven. PERSING TOT STOELGANG TENES- MUS. is eene aanhoudende Aandrang tot Stoelgang, zonder dat men, echter, iets ontlast. De KENTEEKENEN Worden ontdekt uit het Diagno- Berigt der barende Vrouw. "Er is bij fommigen eene gewaarwording , als of 'er Perfikíteenen in den Aars waren in- gedrongen. VoonsPELLING. De Ziekte houdt naauwe- Progno- lijks vóór de Verlosfing op. fi. NaasTE OORZAAK. - Een vreemd Ligchaam Czu/a den Endeldarm prikkelende. proxima, AANZETTENDE OORZAKEN. Het rusten der Cauf Vrucht op den Endeldarm, inwendige /7cízan- qu 3 Zes, 166 ovER DE ZIEKTEN Gezwelletjes van Aanbeijen, harde broke jes Drekítof in den Endeldarm. Ü her ^ QGrNErEswIiJZk. Men zette verzachtende en D zachtontlastende Klisteren , en daerna& worde 'er Heulfap gegeven. DIASTA- VERWIJDING VAN HET S15 OSSIS se STAARTBEEN . GIS, noemt men eene Afwijking van het Stáarttbeen van den Top van het Heiligbeen fiar bui- ten gekeerd. Diagno- KENTEEKENEN, Door onderzoek blijkt, dat $ het Staartbeen te zeer terug geweken is, dat de Aars eenigzins gaapt, dat '"er Piju en Perfing tot Afgang is. Niet zelden komt 'er ook Ontfíteking bij. Prognó- VoonsPELLING. Indien het Deen in zijnen fs. natuurlijken ftand niet worde terug ge- ! bragt, blijft de Vrouw gedurend haar geheel leven mankgaande. Caufa NAASTE OORZAAK. Te fterke Terugdruk- proxim4. ^ King van het Staartbeen onder de Ver- losfing door het Hoofd der Vrucht of door de Hand van de Vroedvrouw. Thera- GENEEsWIJZE. De Wijsvinger worde in den pia. . Aars gebragt , en met de overige Vin- gers het Staartbeen in zijnen natuurlij- ken ftand geplaatst. — Het herftelde Been. moet men in zijnen ftand houden door ^ ceaN BARENDEN. 167 trapsgewijze verminderde Drukdoeken en het Verband I. VERWIJDING DER BEENDEREN pniasTA- SIS Os- VAN HET BEKKEN SIUM PEL- VEOS. ís eene Afwijking der Schaambeenderen onder elkanderen , en der ongenoemde Been- . deren van het Heiligbeen. KENTEEKENEN. De Ziekte is gewoon zich Drop onder tweederlei gedaanmten te vertoo- nen. Folkomene Verwijding (a). Waar de Beenen onderling van. elkander ontbon- den zijn. Onvolkomene Verwijding (5). ip ers de Bindfelen der Zamenvoegingen (c) van de Schaam- en Darmbeenderen (4) al- - Jeenlijk zijn losgemaakt. In eene vo/komemze Verwijding ontdekt men onder de Verlosfing eene groote pijn in de Zamenvoeging van de Schaam- beenderen , en in de Zamenvoeging van de Schaam- met de Darmbeende- ren, en na de Verlosfing wordt 'er eene Beweegbaarheid der Schaambeen- deren waargenomen. In eene onvolkotmeue Verwijding , ech- (a) Diastafís perfeaa, (9) —— inperfedta, (à, Synchonárofes, (2) liia, L 4 168 OVER DE ZIEKTEN . » ter , ontwaart men wel geene blijkbare Beweegbaarheid van Beenderen,, maar in beide foorten worden de Kraamvrou- wen nog lang gekweld door hevige pij- nen in den omtrek der Schamelheid en in de zijden van het Heiligbeen , en zij waggelen bij het opítaan, en gaan mank. Pregno. VooRSPELLING. De Ziekte is langdurend, » en moeijelijk te genezen. ^ Nadeeligst is, wanneer 'er eene Ontfteking en Ver- zwering in de Zamenvoegingen ontftaan. De Ziekte verwaarloosd Zzijnde laat een altijddurend Mankgaan na. Caufa NAASTE OORZAAK. Eene hevige Uitfpan- proxima, ning van dé Zamenvoegingen van het Bekken onder de Verlosfing. Somtijds JS. eI tf groote Weekheid der Kraak- beenen (e) en Bindfelen vàn het Bekken aanwezig. Caufe | OPWEKKENDE OORZAKEN. Een dte" lang in excitans het Dekken befloten Hoofd , te hevige u Wecén , en te fnelle Aanzetting van de- zelve. Thera- GENEESWIJZE. Eene Afwijking der Been- pie. deren wordt , nadat zij weder ingebragt zijn , met gekamferden Drandenwijn ge- wreven , en door.'t vereenigend Verband vereenigd. Na het ophouden der Kraam- zuiveringen , echter , werdt 'er koud (9) Cariilagines, vaN BARENDEN. 169. "ater dangelegd , en neme men eene lange rust waar in het Bedde. — QNR QI G EON. IET $TRUMA. is eene fponsachtige Opzwelling van de Strot- | klier (z) door de Verlosfing. KENTEEKENEN. "Er is een door de Verlos« Diagno- fing achtergelaten, onpijnlijk , met den/^* Huid gelijkkleurig ; zacht en fponsach- tig Gezwel, in het vooríte gedeelte van den Hals. VoonsPELLiNG. Het Gezwel nog. versch Progwe- : zijnde, is gemakkelijk te genezen, maar// lang aan zichzelve overgelaten , wordt het veel grooter, harder, en zeer moei- jelijk of naauwelijs te genezen. Eene fterke Binding van den Hals onder de Verlosfing belet het Kropgezwel niet, en geeft gelegenheid tot Beroerte (2). NaasTE ooRZAAK. .Eene geweldige Ophou- Caz/z ding van ingeademde Lucht in de Lon-279x/ma. gen , en eenige Doorgang vau dezelve door de affcheidende Buisjes in. de Strot- klier. OPWEKKENDE OORZAKEN. Te lange Inhou- Cau/z ding van den Adem , en te fterke ERA EUe fing onder de Verlosüng. Té hevig (a) Clansluia thyroiden., (8) Aoplexid.. L s 170 OvER DE ZIEKTEN Geroep onder het baren , vooral met eene achterwaartfche buiging van den Hals. Verkoeling van den Hals. Thera« GgNEEsWIJZE. Uitwendig worde het Ge- Ps zwel gewreven met gekamferden Bran- dewijn, en imwendig geve men gebrande Spons. j VU Poeder tegen het Kropgezwel B- Spongie marine combuste dr. vj. Eleofacchari 4nifi unc. Q. (1) Gebruik. Driemaal daags een kleine lepel. Langzamerhand kan de Gift vermeer- derd worden. Poeder van Weikard tegen het Kropgezwel. B. Spongie combuste unc. Q. Coffee toste dr. ij. B. Radicis S'alappe dr. 4j. Cinnamomi acuti dr. d. Gummi gutte fc. j. CD Dat is: N. V. Gebrande Zeefpons es dragmen. Oliefüiker van Anijs een Z/f once, vaw BARENDEN; | f»» Eleofacchari Cizri per affrit. dr. iij. C]) Gebruik. Driemael daage een-kleine lepel. Afkookfel tegen Kropgezwel. *- Spongie officinalis in fruftula fcisfat , Lapillorum id. ea repertorum daa. unc. 19, Pilarum marinarum unc. j- In Fafe figulino ignis ope comburantur in Cinerem. Postea $. Hujus cineri unt. f. Coque cum 4dgue fontane libr. ij. ad remanentiath parlis dimidie. | Colatu- 7$ adde L Syrupi Cork. aurantior. inl E GD Gebruik. Twees of driemaal twee lepels. (1) Dat is: N. V. Gebrande Spons een A/f once. X Gebrande Koffij Zerdeha/f dragme. iNachtfchoonwortel anderAa/f dragme, Besten Kaneel een Az/f dragme. Giddegom 4é» fcrupel. Oliefuiker van Citroen doof sfwrijving dris dragmen, CHD Dar is: N. V. Winkelfpons in ftukjes gefneden, Streentjes in dezelve gevonden, van elks sier oncen, Zee« IJ OvER DE ZIEKTEN, xwz- (D Dons o Tm. DYs*TO- . MOEIJELIJKE. VERLOSSING- CIA feg *' PARTUS , m - Sd Zie mijne ERRORES DER VERLOSKUN Lis. DE (5). Zeeballen 4/n once. ^. [n een aarden Vat, door middel van Vuur tot Asch te —— ' Daarna .N. V. Deze Asch Zn once. Kook ze in £zwee ponden Foneinwata c tot , de Helft. Doorgezegen voeg 'er.bij van 3 &rroop vàn Oranjefchillen &£n once. e Uit het Hoogduitsch vertaald, uitgegeven te 4tn[lerdam , bij j» n, £XWE, in het jaar. i8or. KRAAMVROUWEN; die na het eindigen der Verlosfing uit Kinderbed ontítaan. DN. B tha U,.. 1n Pijnen na de Verlosfing. Matheid van de Kraamvrouwemn. Ontíteking van de Schamelheid. Achterblijving der Nageboorte. Te fterke Kraamzuivering. Stinkende Kraamzuivering. Opfítopping van de Kraamzuivering. Zogkoorts. Kraamkoorts. Gierstkoorts- Melkkorst van Kraamvrouwen. Ettergezwel of Zweer van de Baarmoedere Drek- of Pisontlastende Fistel van de Scheede, Pisontloping van Kraamvrouwen. Verfterving van de Baarmoeder. Roos. Maagpijn. Buikloop. Zinkingpijnen van Kraamvrouwen. Stuipen. Verlamming. Razernij van Kraamvrouwen. Pijnlijbke Opzetting van de Baarmoeder. 176 1..N. Hj). 0- V. P Grootheid van den Onderbuik. Vetgezwel van het Darmnet. Witte Vloed van Kraamvrouwen. 'Trommelzucht van de Baarmoeder. Zamengroeijing van de Scheede. Uitzakking van de Baarmoeder. Uitzakking van den Aars. Spatten aan de Deenen. Zwartheid van het Aangezigt. WNavelbreuk. Scheedebreuk. Mankgaan van Kraamvrouwen, muB ue uua WN lcu -——— POST PARTUM, PIJNEN. NA DE VERLOSSING »oronss zijn hevige. Pijnen in de Baarmoeder of den Onderbuik na de Verlosfing. De KENTEEKENEN Worden ontdekt uit het Diaguc- Berigt der Kraamvrouw , en door den/* Bal van de Daarmoeder boven de Schaambeenderen aan te raken. De He- vigheid der Pijn is fomtijds zoo groot, ' . dat de Lijderesfen geweldig fchreeuwen , en in bare Legerftede' bijten. Déze Pij- nen duren'nu en dan vele uren, en be. daard zijude , komen zij dikwijls we- 'der. NoonsPELLING. De.Ziekte is fomtijds on- Progto- dragelijker dan de Verlosfing, maar niet/^- moeijelijk te genezen. NaasTE OORZAAK. Eere krampachtige Aan- C7/z doening van de Daarmoeder en den On-?72x/mz. derbuik, M 178 ovER DE ZIEK TEN Cauí? OPWEKKENDE OORZAKEN. Verkoeling vam ouH47" — den Onderbuik onder de Verlosfing. Stukken geronnen Bloeds, een Vleesch- klomp, Moederkoek, of eene Vrucht in de Daarmoeder achtergebleven. Winde- " rige Opzetüng, of harde Drekftoffen im de Ingewanden. Deríting van de Baar- moeder of van den Mond der Baar- moeder. Thera- GENEESWIJzr. Men geve Heulfap. Verfche pia, Olie van Amandelen doet dan vele Kraam- vrouwen fchade, door Walging te ver- oorzaken. Ui£wendig worde aangelegd eene Stoving uit verzachtende Kruiden en Bladen van zwart Bilzenkruid , a]g- mede eene verzachtende Klisteer. ' LAsiTU- MATHEID VAN KRAAMVROUWEN DO PUER- : PERALIS. noemt men een onaangenaam Gevoel van Zwakheid na de Verlosfing. Diagno- Het KENTEEKEN blijkt uit het Berigt der fís. Kraamvrouw. Progtó- VoORSPELLINC. De Ziekte is meestal voore fis. bijgaande, en zonder gevaar, indier "er geen Dloedvloed van de Baarmoeder bij a2anwezig is. Caufa NAAsTE. OORZAAK. ZwWakheid van Spies proxime. kracht door Vermoeijing onder de Vere losling. VAR KRAAMVROUWEN. 179 OBPWEKKENDE OOnZAREN. Langdurende of Casfe moeijelijke Verlosfing ; belette Slaàp ,; arme voorafgegane Bloedftorting. GeNEESWIJZE. Slaap, Rust van Géest en Tera: Ligchaam , goede Soep , en een Teug?i^. Wijns zijn meestal voldoende; ONTSTEKING VAN DE SCHAÁ- ?utoco- MELHEID 2 Mun ; : VE. is eene Ontfteking vau de Lippen der Scha- melheid. , KENTEEKENEN. De groote en kleine Lippen Dieguo der Schamelheid zwellen , zien rood ,^* zijn heet, en pijnlijkb, voornamelijk op het aanraken. — Hetzelve wordt íom- tijds waargenonfen in de Rimpels der Scheede. WoonsPELLING. De Ziekte is in eene ligte ullus Verlosfing zacht en verdwijnt binnen/* vier-en-twintig uren. Maar na eene be- zwaarlijke en moeijelijke Verlosfing duurt zij langer , en gaat fomtijds tot Ver- zwering (4) , ja tot Verflerving en kwaadaardige Zweren over. NaAsTE oonzAaR. Eene íterke Wrijving der Ceu/z Lippen door het Hoofd, lang in den?^*/ti Uitgang van het Bekken "lijvende sp or door eenen ruwe handgreep der Vroed- Vrouw. (2) Abfcesfus; M à igo OVER DE ZIEKTEN. Thera- GENEESWIJzr. Men legge op de Schamel- Día.. REMAN- $10 PLA- CENTZE, heid eene Stoving uit verzachtende Krui- den en DBladen van zwart Bilzenkruid , in plantdelfítoffelijk Water gekookt. ACHTERBLIJVING DER NAGE- bOORTE wordt genoemd eene langere ,- dan gewoone lijke, Ophouding van den Moederkoek na de Verlosfing. Diagno-. Het KENTEEKEN wordt ontdekt uit het Be- ffs. rigt der Vroedvrouwe , wanneer de Moe- derkoek , reeds over het uur of over de twee uren aan de werking der Nateur overgelaten, noch van zelf, noch'door eene kunstmatige Aantrekking van de Navelítreng te voorfchijn komt. Progui- VooRsPELLING. De Ziekte is meestal ge- ffs. vaarlijk. Men heeft zekerlijk gelukkige gevallen, in welke de Moederkoek zes, of acht, ja tien en meer dagen zonder kwade uitwerkfels in de Baarmoeder is verbleven, en eindelijk gelukkig te voor- fchijn gekomen. Meervuldig , echter , zig de gevallen , in welke de Moeder- koek achterblijvende , door Verrotting in de Baarmoeder te veroorzaken, Ver- fterving en den Dood heeft aangebragt. Caufa NAASTE OORZAAK, Te fterk vastzitten van proxiite., den Moederkoek aan de. Baarmoeder , va& KRAAMVROUWEN. 351 of eenige Hinderpaal, welke den reeds los- gewordenen Moederkoek den Uitgang uit de Baarmoeder belet. Beide wordt: men door een onderzoek met de hand gewaar. VERWIJDERDE OORZAKEN, Te uitgebreide Cau/z grootte van den Moederkoek , vastzitten ??"/7- van denzelven aan de zijden of in eenen Zak der Daarmoeder , Afbreking van de Navelítreng. ^Zwakheid van de Baar- 3noeder, krampachtige Zamentrekking of ontítekingaardige Opzwelling in den Mond. der Daarmoeder. In eene Miskraam. of te vroegtijdige Verlosfing, blijft niet zel- den de Moederkoek achter. GzNenrswiJze. ^ Wanneer de Moederkoek 77era- een of twee uren achterblijft, en door ?/^* Wrijving van den Onderbuik en Inbla. zing der Hand onder het aantrekken van den Navelftreng niet te voorfchijn komt, moet zij door het brengen van de hand in,de Daarmoeder uitgenomen worden, zoo zij reeds 7os is. Maar zoo zij nog aan den Baarmoeder 252 ziz, worde zij voorzichtig losgemaakt , en nitgeligt. ^ Indien, echter , de Afha- ling onmogelijk is, dan moet men zich van alle geweld (onthouden , en de Kraamvrouw worde in een laauw Bad geplaatst. —Inwendig worden gegeven Goudlijm (2) met Heulfap , wanneer "er Scene te fterke. Kraamzuivering bij is, (a) Borax. M 3 382 oveR DE ZIEKTEN anders volgen men de Dehendeling ftraks aan te wijzen: LocHio- TE STERKE KRAAMZUIVERING RHOEA NIMIA. (ijs een te ruime Dloedvloed na de Verlos- fing. Diague. De KENTEEKENEN worden uit het Gezigt fs. van het met Dloed beviekt Bedde ont- dekt, uit de toenemende Bieekte van het , Aangezigt, en groote Zwakheid, uit de Koude der Ledematen , zwakken en klei- nen Pols, en Flaauwten. In eene zwak- heid van de Baarmoeder wordt geene bolwijze Opzetting boven de Schamel- heidsbeenderen gevoeld. Pregno- VoonsPELLING. De Ziekte is zeer gevaare fc lik. —Sterke Kraamvrouwen verdragen 'dezen Bloedvloed meestal zonder letíel: Zwakke, echter, fterven daardoor fchie- lijk, of behouden 'er uit eenen flependen Bloedvloed uit de Baarmoeder. In zeer heete Landen fterven de vreemde Kraam- vrouwen , aan de hitte niet gewoon, door den Bloedvloed uit de Daarmoeder na de Verlosfing. Gaufa INMASTE OORZAAK. Eene belette Zamen- proxi. — trekking van de Vaten der Baarmoeder na de Verlos(ing. Caufa | VERWIJDERDE OORZAKEN. Eene hevige Afha- T6201. ling van den Moederkoek, Achterblijving van denzelven, nadat hij half los is, in vay KRAAMVROUWEN. 183 de Baarmoeder , Zwakheid of Berfting van derizelven. "Te groote Hitte van de Lucht. GzNzrswipze. Den Onderbuik wrijve men TAera- met de Hand, legge kouden Azijn en 2/4. Water op denzelven, en men fpuite laau- wen Azij»i in de Baarmoeder. | De Scheede worde met Plakfel vol geltopt en aanftonds geve men alle vierendeel uurs een , doch fterk , Kaneelmengfel. De Moederkoek , half los zijnde, wordt ten eeríte geheel losgemaakt en afge- haald, wanneer de Bloeding veel heeft opgehouden. STINKENDE KRAAMZUIVERING rociro- RHOEA veroorzaakt eene zeer ftinkende Reuk van€T!DA de Kraamzuiveringen. Het KENTEEKEN wWordt door de zeer ftine Diagpo- kende Reuk ontdekt, die der Kraam-/ vrouwe en den Omftanders ondragelijk is, fchoon dageliks de Teeldeelen en het Linnen gezuiverd worden. VoonspELLING. De Ziekte is gemakkelijk P707. te genezen, maar verwaarloosd zijnde f geeft zij aanleiding tot Rotkoorts, NAASTE OORZAAK. "Verrotting van brok- 0,77 ken DBloeds in de Baarmoeder of Schee-?7ox/mas. de , of een los gerukt ftuk van den Moederkoek in de Baarmoeder achtér- gebleven. ' M 4. 154 ovER pnE ZIEK TEN T^era« GENEESWIJzr. "Er "worde Kervel gege- FS ven , welk ik veelvuldigmaal van be- tere uitwerking gevonden heb, dan den Peruviaanfchen Koortsbast, Xe Herbae Cerefolii recentis mallipe j. Coquatur | leniter cum. jure Carnis libr. j8. CD - Gebruik. Van het Mengfel worde alle twee of drie uren een kopje gegeven. »wLo- | OPSTOPPING VAN DE KRAAM- CHIA. ZUIVERING is eene fchielijk Opftopping van den Vloed der Kraamzuivering. Diagno- Met KENTEEKEN Wordt men gewaar uit het Jis. Berigt der Kraamvrouwe en het Gezigt. van het Linnen, op de Sehamelheid ge- legd, 5 1 Prosüo- VOORSPELLING. De Ziekte is niet zelden fi. j gevaarlijk , aanleiding dikwijls gevende tot Moederpijn (5), Ontfteking van de "^Baarmoeder, Kraamkoorts. | Gedurende de Zogkoorts vermindert wel de Kraam- (D Dar is: NON d Versch Kervelkruid £z handvol. Kook het zachtkens in ander5a/f pond ' Vleeschnat. (a) Hysteralgie. vaAN KRAAMVROUWEN. 1X4 . zuivering , maar die ophoudende komt hij overvloediger weder. NaasrE OORZAAK. Eene Zamentrekking Caufa van de Dloedvaten en de Baarmoeder. 2/9*/m4s OPWEKKENDE OORZAKEN. Verkoeling , fchie- Czufe lik aangejaagde Schrik , Kramptrek- ^Xc/£29« king, gegeten zure Spijzen, zamentrek- E kende Stovingen, Duikloop of te fterk Zweeten. j GgNEESWIJZE. Men bediene zich van laau- 7/Zerg- we Baden en verzachtende Klifteren met 2? een grein Heulífap. Op de 'Teeldeelen en den Onderbuik worden gelegd Stovin- gen uit Poleikruid (7) en. Wijnruit (c), . in Melk gekookt. Inwendig geve men Goudlijm. m Boracis, Florum Sulphuris, Sacchari albi aa. gr» x. (12 Maak zoodanige zwaajf Poeders. | Gebruik. Alle twee uren een Poeder, wanneer 'er, echter, teekenen van Ont- fteking der Baarmoeder komen, gefchie- de (9) Pulegiuim. (c) Rura. CD Dat is: N. V. Goudlijm, Bloem van Zwavel, Witte Suiker, van elks zem greinen. M 5 FEBRIS LACTEA, £s. ovER DE ZIEKTEN de 'er ten eerfte eene Ade:lating op den voet, ZOGKOORTS beftaat in eene eendaagfche Koorts (a), wel- ke de Affcheiding van het Zog in de Bor- ften vergezelt, Disgüo- KENTEEKENEN. Meestal op den derden dag na de Verlosfing overvalt der Kraam- vrouw eenige Rilling, Koude , eene zach- te Hoofdpijn met Zwaarte en Matheid van het geheele Ligchaam. Daarna openbaart zich een Koortsje, en Hitte en en Dorst. De Borften zwellen, de Kor- rels (5) der Tepels zien rood , en zijn pijnlijk. Eindelih houdt de Koorts op met een dampig zuur Zweet, en met Borften door Zog gezwollen. De Kraam- zuiveringen verminderen meestal geduren- de de Koorts, maar na dezelve keeren zij overvloediger , en reeds eenigermate etterachtig weder. Progno- VOORSPELLING. De Ziekte is meestal zacht ffs. en zonder alle gevaar. Zij, die haar Kroost fchielijk , na zes of acht uren namelijk , aan de Boríten leggen , ge- voelen naauwelis de Zogkoorts. Er- ger zijn zij gefteld, die de Doríten aan hunne Kinderen weigeren, en haren. (a) Ephemera. (2) 4cini. vAN KRAAMVROUWEN. 187 Leef. en Eetregel niet bepalen. ^ Deze zijn niet beveiligd voor eene Zogver- plaatfing (c). NaasrE oonzaak. Een Drift of Poging Coufá der Natuur tot affcheiding van het og //^*/"^ in de Dorften, GzwreEswijze. De Zogenden moeten -geeds Thera« na de zes of twaalf uren haar Kroost?/^ aan de Borfíten leggen. Degene, echter, welke het zuigen aan hare Kinderen wei- geren, leven de eerfte acht dagen bijna alleenlijk van. Broodpappen , en opdat "er geene Zogverplaatfing kome, en de Stoelgang en Kraamzuivering ongehine derd blijven, worde 'er gegeven een Mengfel voor Kraamyrouwe. *- "que Flor. Chamomille unc. iy. Zrcani duplicati dr. ij. , Croci auffriaci gr. x. : Syrupi Ononidis unc. j. (1) Gebruit. Alle drie uren twee lepels. (c) Metaflafis latea, ,. Qq)Detis: AR UR too Water van Kamtillebloemen vier oncen. Verdubbeld Geheimzout (anders Gevitriool- den Wijnfteen) zwee dragmen. Oostenrijkfchen Saffraan z/em greinen. S$woop van Stalkruidwortel éég once. 188 FEDRIS PUERPE- RALIS. OVER DE ZIEKTEN- ———— T KRAAMKOOR TS is eene. Zenuwkoorts (4) mer. eene pijulijke Opzwelling in het Onderbuiksgewest der Kraamvrouwen. nis I Diague KENTEEKENEN,. Het :Deloop der Ziekte fs. maakt drie. Tijdperken. -. I. Jeginnend "Tijdperk (5)... De Ziekte 2 komt fomtijds,ftraks. voor of na de Verlosfing , fomtijds den tweeden of derden dag, fomtijds in de volgende week na de Verlosíing. | Zij begint met Riling , op welke volgt Hitte en groote Dorst, Hoofdpijn, voor-. namelik in het Voorhoofd , en eene groote Loomheid. Tijdperk van Zo/komenheid (c). De Onderbuik zwelt en is zeer gevoelig,. wanneer hij gedrukt wordt, Men gevoelt zeer groote Pijn, en Hitte tusfchen den Navel en de Schaam- beenderen, De Lendenen, de gehee- le Ruggegraat, de Liezen en Dijen, welke te gelijk door eene gevoeloos- heid worden aangedaan, doen zeer. De Tong is vuil, met geneigáheid om te braken: door braken wordt fomtijds een geele Slijm uitgeworpen. De Kraamzuiveringen houden meest- al in het begin der Ziekte op, of, (a) Typhus. (P) Stadium Exordii. (O Stadium Completum. vAN ERAAMVROUWEN. 189 indien zij langer duren, finken zij geer fterk. De Borften , door het Zog OpgeZet » vallen in , zeer zeldzaam duurt de Zogaffcheiding voort. Doodelijk Tijdperk (2). De ftraks ver- melde Toevallen vermeerderd zijnde, komt 'er bij IJlhoofdigheid en de Hard- lijvigheid gaat Over tot eenen piju- lien Buikloop met Krengftank. Dé "long wordt hard en zwart: fom- tijds komt "er zwarte Praking, droo- ge Hoest , Droppelpis ; moeijelije ke Doorzwelging. Eindelijk opeus- baren. zich : Bluts-. (e) Gierstvlek- ken (f£) , Spruw, roosachtige. Vlek- ken op de Ledematen , Stuipen en de Dood. VOORSPELLING. Zij is de gevaarlijk(te Progzs- Ziekte der , Kraamvrouwen, meestal in// in het tweede Tijdperk: doodelijk. De v — Kraamzuiveringen wederkeerende ./losfen de Ziekte.fomtijds fchielijk op. Zij is z00 voel gevaarlijker , hoe fneller zij op de Verlosfing volgt, fpoedig, immers, g2a3* zijj dan over tot Verfterving of ettér- achtige Waterzucht, NAASTE. OORZAAK. Opítopping Van de Caufa Kraamzuiveringen, op Welke vol8t eene proximas Ontfteking, Verzwakking (g), van de Baarmoeder , de Ingewanden en. het 3 (d) Stadium lethale. (e) Petechie. C£) Miliaria. (g) Inflammeatio afthenica. Sv 196 ovzR DE ZIEKTEN Buikvlies met Doorzweeting van eei Zos- en etterachtig Vocht in den Op- derbuik. Cauí[2 OPwEEKkENDE OoRZAAK. Een zitteüd Le. P'OXiUT. — yen of te flerke Deweging gedurende de Zwangerheid. ^Vrees voor de aanftaan- de Verlosfing, een verkeorde Leef- en Eetregel. ^ Gedurende. het Kraambed ; echter, Verkoeling of te fterké Broeis jing , nederflaande Gemoedsaandoenin- gen: als Toorn, Sehrik , ook vitermatige Blijdfchap, bedorvene Lucht, verwaar. loosde Keinheid. | Voorafgegane Bloed- . vloed uit de Daarrmoeder , of tuime Buik« ontlasting. — Somtijós nogtans heerscht eene algemeene Ziekte (7), welke bij. na voor alle Kraamvrouwen doodelijk is, Die voor het eerfte baren, en Kraame vrouwen, welke niet laten zuigen, zijn meer aan deze Ziekte onderhevig, Zhera- GgNEESwiJzE. Dadelijb geve men Zout eia. van Wijnfteen of Goudlijm, opdat de Kraamzuiveringen wederkeeren; Loegzout Mengfel van Quitot. E. Salis Tartari dr. jB- 4que Flor. Sambuci unc. iy. Syrupi Corticum. durum. anc. f. C1) Ges (E) Epidemia, (D Dat is : N. V. Zowt van Wijafleen zzderhalf Dragme — Was vaN KRAAMVROUWEN. -10t Gebruik. Alle twee uren twee lepels (*). Goudlijt| poeder van Brefelc. * Boracis gr. xx. Florum Sulphuris. Sacchari albi aa. gr. s. CT) Gebrüik. Ale twee Of drie uren een poeder (**). Somtijds " vergezelt Buikvervuiling — de Koorts, die. moet eerst door Braak- wortel of Rhabarber ontlast worden. . Water.van Vlierbloemen »er omcen. Stroop. van: Oranjefchillen één once. (f) Dat is: N. V. Goudlijm zwinzig greinen. Bloem van Zwavel, Witte Suiker van elks z/en. greinen. (C) Recueil periodique de. la Societé de Me- decine de Paris, Tom. VH. No. 37. De zeer beroemde Schrijver oordeelt het Wijnfteenzout in deze Ziekte een Soortmiddel, hetwelk hij met negen Waarnemingen bévestigt. (**5 BnrreLD, Bijdragen tot de Beginfelen der Geneeskunde ; bl. 148. Zizogg. Ui;gave. Deze ver- maarde Schrijver verzekert, dat hij flechts ééne uit het groote gera! Kraamvrouwen, aan deze Koortfe te bed liggende , heeft verloren. —Hij Zeéót, dat, wanneer deze Poeder van h&t begin der Ziekte gegeven wordt, de Kraamzuiveringen binuen rwaalf of vier en twintig uren zijn te- tuggekeerd , en de Koorts bsefx afgelateu, x92 ovgR nz ZIEKTE NC Uitwendig worde aangelegd de. S£oving van Piderit tegen de Ontíteking van de Daarmoeder. Zie beneden het Arti- kel over de ONTSTEKING VAN DE BAAR- MOEDER. is E » katie GIERSTKOORTS MILIARIÉ, is eene Koorts met Uitbreking: van Blaasjes , zelden grooter, dan Gierstkorrels. Diagne. KENTEEKENEN. De loop der Ziekte maakt £s drie Tijdperken. . WT I. Tijdperk van het Begin (2). De Ziekte: begint. met Benaauwdheid , : Drukking van de Dorstj Snijdingen in het Lijf, ftekende Pijn in de Le- den , Verdooving en zuur riekend Zweet. - 2, Tijdperk van Uibrekimg (D). Dit begint mieestal den derden en duurt tot den twaalfden dag. De Gierst- korrels breken bij de Kraamvrouwen meestal eerst uit op de Voeten, Dijen, Lenden en Billen, den On- buik , en ten laatften op de Borst, Zij maken uitgebreide Puistjes , ter grootte bijna van eene Tarwkorrel , van eene geelachtige kleur , met dunne Wei vervuld. 4. Tijdperk van Zerdroogiug (c).. Deze (a) Stadium Exordii. (1) — Erupticnis, (e) ——— Ex[iccationis. LI vÀN KRAAMYROUWEN. 195 Puistjes ftaan gewoonlijk veertien da- gen op den Huid , eer zij door Af- i fchilfering verdwijnen: VoonsPELLING, De Gierstkorrels, die door Progzo« te groote Droeijing ontítaan, zijn zon-/^* der gevaar; zij, echter, welke een Toe- val (4) zijn van Kraamkoorts of van rotachtige Zenuwkoorts zijn vol ge- vaars. Witte Gierstkorrels flaan gemak- keljjk naar binnen. —. INAASTE GORZAAK. Eene afdwalende Groei- Cau/z jing in de Huid. proximus OPWEKKENDE. OORZAKEN. Meestal eene te Cajfz heete Broeijing van de Kraamvrouw, als exvcízans , ( Oonmatige Verwarming van de Kamer ,'^* zwaar Dekfel, verwzarloosde Reinheid van het Linnen. Misbruik van laauwe Dranken, Hoenderfoepen ; Wijnkandee- len, welke eertijós met oogmerk om te verfterken der Kraamvrouwen werden opgedrongen, van waar toen de Gierst- koorts eene zoo veelvuldige Ziekte van dezelve was. Somtijds is zij een Toeval van de Kraamkoorts, Somtijds is de Giertskoorst eene heerfchende Ziekte , die de Kraamvrouwen voornamelijk aan- doet, : CENEESWIJZE. Men zorge voor eene gemae ZZzra- tigde Warmte van de Kraamkamer enP/^ het Bedde. Inwendig worde gegeven : . een Aftrekfel van Salie om koud te drin- (4) Sympzoma, N dia: CRUSTA LACTEA PUERPE-. RARUM,. is eene Uitbotting van Blaasjes ín kleine Korften overgaande. ' Diagno- KENTEEKENEN. Op den vierden of vijfden his. 194 25 Ovx DE ZIEK TEN ken, en een Mengfel uit een Afkookfei van Peruviaanfchen Koorstbast en het z"ur Elixer van Haller , en Stroop van Oranjefchillen. " com e MELKKORST VAN KRAAM- VROUWEN dag nà de Verlosfing, ontílaat "er eene Hitte over het geheele Ligchaam, zon- der voorafgaande Rilling , gelijk in de Zogkoorts, De Huid wordt hier en daár rood , en tusfchen deze roode Vilekken komen kleine Blaasjes, welke wuil Wa- ter bevatten , en, geborsten, in kleine Korsten overgaan. Deze Uitflag (4) bezet meestal het geheele Ligehaam , fomtijds alleen het Aangezigt , de Kin en de Oogleden , gelijk de Melkkorst van Kinderen. De Ziekte vermeerdert gedurend acht dagen, brengt Hitte, en Jewkte, die vooral des nachts ondrage- lijk is, en Spijswalging (7) aan, en ver- dwijnt allengkens. progno- VoonsPELLING. De Ziekte is zeer zeldzaam fis. en meestal goedaardig. Somtijds , ech- ter, ontítaan "er, door het kraauwen met (a) Exanthema. (2) dnorexia, ba vAN KRAAMVROUWEN. 10& de Nagels , diepe kwaadaardige , zeer ftinkende Zweren, Doch fomtijds gaat de Ziekte over tot Slaaspzucht (c), " Stuiptrekking , uitdroogende Koorts (2) of Longtering (2) en den Dood. NaasTE oonZAaK. .Eene ziekelijke Gefteld- Caz/z heid van het Zog , op de Huid wer.27exi/ma, kende. GzwrEswijzm. Na het voorafgegaan ge- Thera« bruik van een Mannadrankje geve men,?/^. in de eerfte aclit dagen , een uitwafemend Mengfel met den Geest van Minderer. Doch den overigen tijd Bloemen van Zwavel en een zuiverend Afkookfel, 3e Radicis Valeriaue unc. B. Herbe Fumarie unc. ij. (9) Gebruik, "Tot een Af kookfel. Zweren .vàn.eenen kwaden aard wor. den met het volgende Smeerfel ver- . dreven, 5 Cer. e 5. AMellis 5 Cre- | Kó Ceus — (4) Heüica, « (2) Phihifés, N. V. (t) Dat is: Valeriaanwortel een Aef once, - Krnid van Duivelkerve] iwee oncen; N23 196 OVER bE ZIEK TEN Cremoris aciduli. LaBis aa. partes equas les. (D Cebruik. ot verdrijving der Zweren. Lene wermurs ONTSTEKING VAN DE BAAR- feu nv- STERITIS, MOEDER is eene Ontfleking in zekere plaats van de Baarmoeder. Diagno. KENTEEKENEN, "Er is eene brandende Pijn "s in de Holte van het Bekken, welke ech- ter verfíchillende is, naar de plaats der Ontfteking. | Indien de Ontfteking is op den prow4 der Baarmoeder (a) , Noel men onder den Navel een hard Gezwel en Pijn, en "er zijn meestal Windlozing, Hik en Bra- king bij asnwezig. In het weorffe gedeelte der Baarmoe- der (b) de Ontíteking zijnde, is 'er Pijn in den Omtrek van de Watérblaas. Den Omtrek voelt men gefpannen,en fomtijds opgezwollen , en de Pislozing is meer of min moeijelijk. (s) Fundus Uteri. (E) Pars antica Uteri. (D Dat is: N. V. Was, Honig, Zuren Room van Melk van elks even vec], «AN KRAAMVROUWEN. 197 in het achterffe Gewest der Baarmoe- der (c) de Ontfteking plaats hebbende, reikt de Pijn naar de zijde vau den £ndeldarm en de Lemdenen; de Speen- aderen (7) zwellen op , 'er zijn Per(in- gen en Verítopping van den Afgang bij, maar geen Gezwelin den voorften Om- trek van den Onderbuik. In het Zijgewest der Baarmoeder (e) , de Ontíteking ontítaan zijnde , is 'er eene ífpannende Piju in de Lies en in het Heupgewest (f), in de Dijen, echter , wordt men de moeijelijkheid vau het gaanu, eene gewaarwording als het krui- pen van Mieren (g) of Gevoelloosheid gewaar, fomtijds zwellen de Dijen zuchtachtig op. [n eene Ontfteking van den Hj; der Baarmoeder (A) wordt de Pijn diep in de Holte van het Bekken gevoeld. De Mond van den Baarmoeder is gefloten, teruggetrokken , warm , hard , bij de miuíte aanraking zeer pijnlijjb. —Meestai is er een Dloedvloed en eene Vloeijing van flijmerig en etterachtig Vocht bij te« genwoordig. i In eene Ontíteking van de geZee/e Baar« soeder komen 'er niet alleen de meeste der vermelde Toevallen, maar "er ont- €c) Regio postica: Uteri. (2) Fhemorrhois. (e) Regio laterialis Uteri, . (f) Regio Iliacas (g) Formicatio. (À) Cervix uterina. N 3 198 ovER DE ZIEKTEN. ftaan ook Pijnen in de Borften, de Vin- gers, en het Hoofd, Stekingen in de Borst, Opzetting van den Buik (7) , Sui- zeling, Afkeer van Lichtítralen (£), Triling , onwillekeurig Lagchen of Schreijen, fJlhoofdigheid, Slaapzucht , tusfchenpoozende Koorts , Koude der Ledematen, de Dood. Prosso- VoonsPELLING, De Ziekte is geer gevaare His lijk, en eene geheele Ontíteking meestal doodelibh. Schielijk gaat zij, immers, over tot Verfíterving; zeldzamer tot een Ettergezwel (7); allezzeldzaamst tot eene Verharding van de Baarmoeder, De Terugkomst der Kraamzuiveringen doet eene hoop tot béhoudenis eenigzins geboren worden. Caufa | NAAS'TE OORZAKEN. Eene verhoogdé Werke proxima. zaamheid der Dloedvaten in de Baar. moeder. Caufe OPWEKKENDE OORZAKEN. Eene ruwe Be- excitan- tasting van de Daarmoeder onder eene id moeijelióke Verlosfing, hevige Affcheu- ring van den Moederkoek, of des- zelfs lang Achterblijven in de Baar- moeder. Berfíting, Omkeering, beknel- de Uitzakking van de Baarmoeder. Ver. ftopping van de Kraamzuiveringen door Verkoeling of Schrik. ^ Ingenomene geestrijke of Vruchtdrijvende Middelen. (2 Meteorismus, (D Phetophobia, (D difreifins vaAN KRAAMVROUWEN. 199 'Te fterke Binding van den Onderbuik onder de Zwangerheid of na de Verlos- fing. Onder de Zwangerheid ontítaat zeldzaam eene Ontíteking van de Daar- moeder, maar wel fomtijds bij Meisjes, die onder den Stondenvloed in koud wa- ter werken. GENEESWIJZE. Alleen aan fterke en bloed- 7Aera« rijke Kraamvrouwen gefchiede eene Ader-7/^ lating en worden verkoelende Middelen gegeven. Zwakke, echter, aan Zenuw- koorts onderhevig , doet de Aderlating fchade: voor deze is de Kamfer met Heulfap alleen dienftig. p- Emulfionis mygdaline unc. iv. Camphore mucilagine gummi 4trabici fü» lute gr- xxx. Laudani liquidi Sydenh. gt. xxx. Boracis gr. x. Syrupi Diacodii unc. f. (1) Gebruik, Alle twee uren twee lepels; €T) Dat i5: :N. V. Amandeldrankje vier oncen. Kamfer, ontbonden in Slijm van Arabifche Gom der?ig greinen. Vloeibare Heulfap van Sydenham der/ig droppels. Goudlijm zieg greinen. Suoop van Diacodion £z once, N 4 1 zi m 109 OyER DE ZIEKTEN Uitwendig worde op den Onderbuik de Stoving van Pideri: gelegd, die hij hemelfche Stoving noemt. B- Saporis Alicantini unc. iij. So/vantur in aque Calcis librisi, J » €t adde Spiritus Pini unc. y. Sief albi Rhafis unc. B. a Gebruik. Om warm, door middel .van altijd wel dipeperte Doeken , op. den -Onderbuik te leggen. - 4BcEs — ETTERGEZWEL OF ZWEER VAN EPI DE BAARMOEDER ULCUS UTERI, is een etterachtig Gezwel in de Zelfftandig- heid der Baarmoeder , ontítaan uit eene voor» afgegane Ontíteking van dezelve, Diague KgNTEEKENEN, De voorgaande yoornaamfte Jis. Teekenen van eene Ontfteking : Pijn, Hitte, en Koorts verminderen langzamer- hand of houden geheellijk op , maar de ge- waarwording van Zwaarteen Spanning in de Baarmoeder blijft, en de Trilling ver- «D Dat is: N. V. Alikantfche Zeep Zrie oncen. Ontbindze in fwee ponden Kalkwater , cu . voeg 'er bij van prandewijn vijf oncen, i Wiris Wein van Rlazgs een Ag/f onges À ,vAN KRAAMVROUWEN. 291 gmeerdert fomtijds dikwijls. ^ Wanneer, echter, het Ettergezwel eene DBersting dreigt, komen de verfcheurende en kna- sende Pijuen weder terug , de Afgang en Pislozing worden belet , en het Ge- zwel wordt naar den omtrek der Scha- melheid in de Baarmoeder met de Vin- gers ontdekt. —Eindelijb5 berst het Et- tergezwel Ííchielijk naar de Holte der Baarmoeder of de Waterblaas, of den Endeldarm of de Holte des Onderbuiks. JDeze Beríting wordt gekend uit het op- houden der Toevallen en uit den Ettere vloed door de Scheede , of den Endel- darm, of met de Pis. Wanneer, echter, de Etter zich in de Holte van den Onder- buik ontlast , volgt 'er allengskens et- xerachtige Buikwaterzucht, uitdroogen- de Koorts en de Dood. Zelden, toch, breekt de Etter door de Liezen af on- der den Navel uit. VoonspELLING; De Overgang der Ontfte- Pregzo- king tot Verettering gebeurt fomtijds Sd reeds binnen weinige dagen , fomtijds eerst na den twintigften dag. De geluk- kigfte Uitkomst der Ziekte is, wanneerz de Etter. door de Scheede; ergere, wanneer zij door den Aars of de Pisblaas; en doodelij , wanneer zij zich in de Holte des Duiks ontlast. INAASTE OORZAAK. Bene niet op te los- Cau/a fen Ontfteking van de Baarmoeder. proxiue. NS 202 bvER DE ZIEKTEN Tica- GrNEESWIJzg, Tot Berfting van het Et- prn tergezwel toe worden Pappen uit Lijn- Zaad en Bladen van zwart Dilzenkruid , in Melk gekookt , aangelegd. Inwendig geve men een Afkookfel uit den Heems- wortel (7) en Bladen van Kaasjeskruid. Wanneer , echter, het Ettergezwel zich in de Lies of den Onderbuik openbaart , moet het dadelijk met het Mes geopend worden. Na de Berfting van het Et« tergezwel gefchieden "er Infpuitingen in de Daarmoeder uit een Afkookfel van Peruviaanfchen Koortsbast , Eikenbast en Malrove (2), waarbij gevoegd worde Honig van Rozen. Ook kan "er Kalk- water ingefpoten worden, en men zich van Leverluchtbaden bedienen, Inwendig worde gegeven een Loogzoutig Mengfel met Peruviaanfchen Koorts- bast, J- Coriicis Peruviani utc. Q. Coguatur in aqua libr. j. ad Colaturam unc. viij. adde Sal. Tartari dr. Q. Syrupi Cort. Peruviani unc. j. (1) (2) Radix ithae. (2) Marrubium. €D Dar is: N. V. Peruviaanfchen Koortsbast één half once. Gekookt in éév pond Water tot een Doore Zeegíel van qcAz once, voeg 'er bij van Wijus vAN KRAAMVROUW;:N. $03 Gebrgik. Alle twee uren twee lepels, Pil vat Gisler. 3X Mercurii dulcis dr. ij. Camphore s Croci aa. dr. j. | ME dun Theriace utc. B Ix m Maak hier van Pillen van twee Grei- nen en gebruik s morgens en 's avonds twec Pillen. 1 p dy » DREK. OF PISONTLASTENDE FIS- misura TEL VAN DE SCHEEDE. EXCRE- MENTITIA VAGINJE, is een Bogtzweer (7) in de Holte der Schee- de, welke Drekítoffe of Pis ontlast. Het KENTEEKEN Wordt ontdekt bij het zien Diaguas van Pis of Drekftoffe uit den Mond ;der /. Wijnfteenzout een Za/f dragme. Stroop van Peruviaanfchen Koortsbast ddr once, (I) Dat is: INEEVS Verzoete Kwik zsee dtagmeü Kamfer. Saffraan van elks éd; dragme. (Theridk een A44/f£ Once, (4) Ulcus fitrtofus, 204 ovER DE ZIEKTEN Scheede te voorfchij komende, ^ De Ziekte openbaart zich meestal eerst eeni- ge dagen na de Verlosfing. Progno- NoonsPELLING. | Eene moríige Ziekte en - moeijelijk te genezen, indien zij niet ftraks na de Verlos(üing wel behandeld wordt. Cau[a — NAASTE oOnZAAK. Het te lang in de Hol- P0574. — te ges DBekkens ingefloten Hoofd van de Vrucht , door zijn drukken eene Ontfteking veroorzakende in de Schee« de en den Hals der Waterblaas, of in den Endeldarm, welke eenige dagen na de Verlosfing tot Verettering overgaat. Thera- GENEESW!IJZE. 'Er worde in den Pisweg pia, een hol Waskaarsje (7) gebragt, maar in de Scheede de Zalf tegen Fistelzweren, A R— Herbe Cicut , Florum Zinci , "4quile albe , Sacchari Saturui aa« dr. fp. JMellis rofati q- f» CI) (P) Beugie. (1) Dat is: N. V. Het Kruid van dolle Kervel , Bloemen van Spiauter, Witten Arend, Loodfuiker van elks enderhajf dragme« Rozenhonig acevee! gcnozg ii, Maak VAM KRAAMVROUWEN, 5od i Maak hiervan eene Zalve en i gebruit ze om 's morgens en 's avoüds met geplukt Linnen of eene fpongie in de Scheede te brengeri. dmwéndig worde gegeven een loogzoutig Mengfel, of de Pilien van Gis7er. PISONTLOPING VAN KRAAM- ENURESIS PUERPE- VROUWEN M is eené onwillekeurige Pisdroppeling uit den Mond van den Pisweg. Het xeNTEEKEN wordt men gewaar op het Diagno- zien van Pis uit den Pisweg, niet uit? den Mond der Scheede, droppelende. VoonsPELLING. Zij is eene fomtijds moei- Progzo- jelijk genoeg te genezen, Ziekte. fs. INaASTE OoORZAAK. Eene Slapheid van den Czu/z Hals der Waterblaas door eene druk-?f?xime. king van het te lang ingefloten Hoofd der Vrucht.. GrNEEswrjzEe. Na het ophouden der Kraam 775,4. zuiveringen worde op de Schamelheid 2/4. gelegd eene koude Stoving, en inwen- dig geve men het Peoeder tegen niet inhouden van de Pis. & Foliorum uye urfime unc. j- Caniharidum tenuisfime pulver. &r« vij« Sac- 206 9VER DE ZIEKTEN. 