title: Horti medici Amstelodamensis rariorum tam Orientalis, quam Occidentalis Indiæ, aliarumque peregrinarum plantarum ... descriptio et icones ad vivum æri incisæ auctore Joanne Commelino opus posthumum latinitate donatum, notisque & observ. illustr. aÌ€ Frederico Ruyschio ... & Francisco Kiggelario [volume 1]
creator: Commelin, Casparus
text: fels , een flroohalm breet of dik ; foo lange defe vers fijn , werden fy vlefig bevonden , en foo ik vertrouvv (gedroogt zynde , is ha- re couleur uit den asverwig , vlefig , en wat na de roefl: couleur trekkcnde , en voor foo veel des felfs fubftantie aangaat , dic van Vlier niet ongelijk) van binnen hol , waar inhetzaad geplaafi: word, 'twclk van de gemene Caffia gelijk is , dus verre Breymus. De zaden van ditgewas ter aarde befleld ztjndet hebbenwy een Boomtje opgeh'egeny V weik geenfmts takrijk , inaar welmet een nvitie afgrauive fchorffe omvangen is \ de bladeren desftams , cn der takken , jljn ge- vicugeld (alata) aan welkcrs ribbens wedcr-^ zijds twaalfbladerkens , fecr korte voef* jens vaftgehegt Jitten , en dat twe aan twe dwers over malkanderen , qualijk een halve duym lang , ook breder aan haargrond , als uiteynde , gelijkende die van de Italiaanfche Senebladeren , van bovcjicn dojjker-groen , vanofideren ligt-groen , beft met naulijks figtbarehayrtjens, en is defe haar fmaak kruydig en wat ffmentrekkend, Dit gewashecft veel warmte en vogtig- heidvannoden^ en moct door konjl gekoe- flert en voortgefet werden , V welk van my wcl in agtinge genomen zjnde , heb ik defe plante lang bewaart , en eindclijk doen uyt^ tekenen-^ de zadcn en een gedeelte van de hauwe daar bygedaan zijnde, In dc natnurljke groci-plaatswaft defcU ve tot een hoge boot^i. ^ta /r/a.. J^,^/. ^ //,criy r,^n , T^vx BKE:sr CeyTvANica, siuqvA triai^gvla^seivonibvs atatts (219) C A R CXII. NUX BEEN CEYLANICA, SILI- QUA TRIANGULA , SEMINIBUS ALATIS. Tar. Bat. Prod, M O R I N G O ylcop. ^ORJNGO VAN qACOSTA, RAdicem nancifcitur ex albo flavc- fcentem. Caudex intripcdalem procentatem ex- •crevit in HortoMedico Amrtel., craffitie minorem digirum adxquans , libro dilutc virercenteami£i:us. ' Frondes inordinate e ramulisprodeunt , pediculistenuibusprseditx; harum fuftra- einum coftx bicompofitx foliolis ornantur fnconditis, mollioribns, oblongis , exrre- mo rotundis , non raro quoque mucrona- tis , imo cordatis , ktiore viriditatc per- fufis. , „ Flores pediculis adhaerent recurvis j candidi, mel redolentes, decapetali ,quo- tum petala quina exteriora in prima expan- fione ftellam reprxfentantia , tandem cx- trorfum incurvantur, interiora autem mi- lioraftamina ex luteo.viridia, ut&ftylum ereSum ambiunt. ^ Sub noftro duriorc climate , floribus ex- cuflis, adfrugem nunquamperduaa eftm Horto Medico j omni quantumvis dihgen- tia adhibita , fuperftes tamen fuit per quin- nuennium, floruitque A.MDC lxxxviU &M DC Lxxxix. Menf Auguit. Siliqux portionem , ad me tranfmiflam , feminibufque onuftam , e quibus prodiit hxcarbufcula, adjunxi, ingratiam Bota- tiologorum. Frigoris cft impatientiflima haec planta, qux modicam quoque exigit aquam. D^/e plante heeft ten wortel van coii- leur nit den witte geel. De ftamme is in den Jimfterdamfchen Jiiedicijn-hof opgefihoten totde hoogte van drie voeten , een pink dik , omvangen met cen groene fihorjje. Het lof komt fionder ordre uyt de tak- jens voort , verfien van dunne fteeltjens : de ribhens van defie ftjn gepaart , en verfien van fagte , langmrpige , voor ronde^ ookivelpuntige^ enfiomtijds harts- Wffi bladerkens , dewelke bly-groen van couleur ^ijn. De hioemen ftaan aan kromme fteeltjens^ defelve fijn Toit^ riekende na honig , tien- hladerig , 'welkers vijf uytwendige bloenir, hladeren in^t eerftevan haren opgang een fterretjeverbeelden^ maarwerden daar na buytenwaarts overgebogen j de binnenfte en kleenfte vijf bloem-bladeren fiittcn rontom de geel-groene bloem-draden , als mede rontom de regtopftaande bloem-ftijl. Nadatde bloemen vergaan fljn^ fioo en ftjnderinonfen Jdedtcijn-hof geen vriigten nagevolgt ; hoewel alle vlijt cn neerftigheid aangewend is ; fiy heeft gebloeit in't Jaar i6b8 en 1 689 inde Maandvan^ugufti , en is vijfjaren oud geworden. Ik hebbe hier een ftuk van de hauwe met desfielfszaden^ fiooalshet my overgeftuurt is , hygevoegt , ten dienfte der Liefhebbers van degewajfen, Dit gewas enkan gantstegen geenkou* de , en vereyft ook matige vervogtinge. Ooooo OB- ( 220 ) OBSERVATIONES. ^ANTEK^ENINGEN. Radiccmhabcthxcarbor tubcrofamac rapiformcm, paucis fibrillis prseditam. SiliquK per maturitatera fufcx , hratac, trivalves, pedales & longiores, penfiles , ad cxortum tcnuiores, brcvibus , tenuibufque pedicellis annexas , intus carnc albicante praedita: , in qua femina fimplici ferie difpofita, triangula , mcmbranis tenuiflimis niveis alata , putamine duriufculo, pullo, nuclco verocandido, faporedulci, non fine adftridionc. Dit gewas heeft een raapwijfe wortely waar ujt weinig^ Ji4z.elingen homen tegroeien. De rijpe hauwen (ijn bruyn , geveurt , drievaldeurig (tri- valvcs) een voet lang , ook wel Unger , nederwaarts hangerim de , aandunne korte Jieeltjens^ fchraalaan haarbegin, vm binnen met een wit merg begaaft , waar in de zjtden in de lengte in een rije gerengeert leggen : defelve fijn driehoekig , en gevleugeld (alata) met feer dnnne en witte vlieskens y van buyten hardagtig enfwart y van bmnen wit,Joet vanjmaak.^ dog niet fonder tfamentrek^inge. F I N I S. Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. Images reproduced by courtesy of Koninkliike Bibliottieek, Den Hc 1 77 A 3 vol. 1. 