title: Annales Academici / Hagae-Comitis
creator: Rijksuniversiteit te Leiden
text: 222 G. E. VOORHELM SCHNEEVYOOGT Maar hij onderstelt dit verband tijdėlijk en als middel meer, dan als doef van zijn onderzoek en zonder daarom zich aan te ver gedreven Zocaliseren schuldig te maken. Vestige hij ook bij de spijsvertering bij voorkeur zijne aandacht op maag en ingewanden; toch is het hem ten volle bekend, dat de.medewerking van bloed en zenuwen en van zoo veel andere deelen des ligchaams voor die spijsvertering gevorderd wordt. Op gelijke wijze zijn de Žersenen voor hem het orgaan, dat het naauwst met het zieleleven zamenhangt. De regtvaardiging van die meening zoekt de physiologie niet enkel op haar eigen gebied,-in slaap en droomen, en in de vergelijking van de verschillende diersoorten; maar ontleent ze vaak aan de pathologie , die ons leert, dat, bij de meeste stoornissen der hersenen, hetzij door uit- of inwendige oorzaken voortgebragt, tevens stoornissen niet alleen van het gevoel, en van de beweging, maar ook van het hoogere zieleleven plaats grijpen. Vandaar de exaltatie en depressie van gevoel en voorstellingen; vandaar de deliriën; vandaar het verlies van bewustzijn, oordeel en ge- heugen, bij hersenlijden, die de psychiatrie ons leert waarderen en be- strijden. — Soms heeft men gepoogd aan dezé, door getrouwe waarneming. gevestigde uitspraak, eene andere waarneming tegenover te stellen. Men heeft gewezen opde voorbeelden van stoffelijke veranderingen in de her- senen, die zich echter niet door evenredige veranderingen in hare functiën openbaarden; en omgekeerd, op belangrijke afwijkingen van het verstand, waarvoor de lijkopening geene materiële verandering in de hersenen wist aan te toonen. De tegenwerping schijnt eenige kracht te hebben; maar het is ook niet meer dan schijn. Of ziet men niet evenzeer de longen vaak door knobbelłmassa’s bezaaid, de lever met kankermassa’s doorregen , zonder dat ademhaling of gal-afscheiding merkbare veranderingen ondergaan hadden? Ziet men niet vaak den hevigsten ademnood en de belangrijkste stoornissen in den bloedsomloop; terwijl het lijk niet het geringste orga- nische spoor daarvan bevat? En zou men nu daarom zich moeten ont- houden, de longen de organen van de ademhaling, het hart dat van den bloedsomloop , de lever dat van de gal-afscheiding te noemen? Inderdaad, de twijfel is van te ondergeschikten aard, om er lang bij stil te staan; maar niettemin heeft hij eenig nut. Het is eene waarschuwing te meer, om in het localiseren zekere grenzen niet te overschrijden. Al leert toch REDEVOERING. 223 de ondervinding, dat het een of ander orgaan op de kracht van de ver- schillende psychische levensuitingen eenen grooteren invloed oefent; dat verstand en oordeel met de groote hersenen, het gevoel met het hart en de longen, de begeerten met -de buiksingewanden in eenige uadere be- trekking staan, zoo veroorlove men zich daarom niet, het voorstellen en oordeelen naar de groote hersenen, het gevoel naar de zenuwknoopen van de borst, en de begeerten uitsluitend naar die van den buik te verbannen; men wage het nog niet, voor ale ziekelijke zielsuitingen , ziekelijke lig- chaamstoestanden als grondslag te willen aanwijzen. Neen ,— veel zal hier nog duister blijven, zoo lang de anatomie en physiologie der hersenen nog op dien lagen trap staan, als waarover wij ons tot op heden te beklagen hebben. 224 G. E. VOORHELM SCHNEEVOOGT ʻ Gevoelt intusschen iemand zich niet geheel voldaan door de beperkte mate van kennis, die zulk eene empirische psychologie tot. dusver ons bieden kan en voor het vervolg belooft; wij zouden hem willen toeroepen : beteugel uw ongeduld, en aish van den boom geene vrucht, alvorens hij bloesem gedragen heeft. De grenzen der psychologische wetenschap zijn nog op verre na niet te bepalen, zoo lang het onmetelijk arsenaal van proeve en waarneming niet is uitgeput, Zij verklaart voorshands reeds genoeg, als zij het bestaande door de verkregene notiën van iets anders, dat nog beter gekend is, toelicht; als zij zamengestelde verschijnselen in eenvoudigere ontleedt, en ze tot algemeene wetten terugbrengt. Eene diepere beteekenis kan het woord verklaren in de natuurkunde niet hebben. Niet ééne natuurwet is eigenlijk te verklaren. Men kan ze alleen uit het standvastige der verschijnselen opmaken. Onze psychologie verdiept zich dan ook niet in een ligtvaardig vitalisme en in teleologische bespiegelingen omtrent het waarom en waartoe der verschijnselen. Het vorschen naarde voor geen menschengeest te doorgronden causa finalis laat. zij over aan het geloof, en vergenoegt zich, met de wijze Žoe, de voorwaarden waaronder , de middelen waardoor een verschijnsel tot stand komt, aan te toonen. En behoeft dan, zoo- vragen wij nog verder, zulk eene psychologie zich te zuiveren van de blaam , alsof zij ons in de armen van een verderflijk materialisme wierp?. — Dat zij zich aan de materie houdt en de open- baringen van deze in de eerste plaats nagaat, zal wel niemand haar tot een verwijt rekenen. Alleen toch datgene, wat iz en door de stof geschiedt , kan het voorwerp harer nasporing en harer kennis zijn. Verlaat zij het gebied der materie, dan ontzinkt haar de vaste bodem en zij drijft zonder bestemming voort in de wolken der onvruchtbare speculatie. — Moet die beschuldiging van materialisme echter beteekenen, dat zij alléén hare aandacht aan de stof schenkt en hare krachten over het hoofd ziet? Maar de naam der physiologie , (waarvan zij een integrerend deel uitmaakt) duidt het reeds aan, dat zij de wetenschap des levens, dus des zielelevens is, en wederlegt die stelling volkomen. — Wil men al verder door die be- schuldiging te kennen geven, dat zij te veel van het bekende uitgaat, p f B l í REDEVOERING. 225 om daardoor het onbekende toe te lichten? — Inderdaad men zou haar dit eer tot lof, dan tot blaam kunnen toerekenen ; terwijl het idealisme juist den omgekeerden weg insloeg en het erkenbare door het onbekende en nooit erkenbare wilde verklaren, waardoor het elk oogenblik willekeur voor wet, gissing voor waarheid moest aanbieden. — De waarheid heeft hare grenzen, het ongerijmde niet. `. Maar zou het misschien mogelijk zijn, dat zulk eene psychologie °s men- schengeest vernederde, de zedelijkheid ondermijnde, het geloof belagchelijk maakte en de godsdienst met voeten traț? Neen, M. H.! neen — en nogmaals neen! Nederig erkent zij het, dat er eene zijde van °’s menschen- geest is, daar, waar hij zich in de hoogere denkvormen der logica open- baart, waarvoor. wij de werking in het stoffelijke substraat tot dusver volstrekt niet kunnen nasporen, evenmin als wij den invloed van dit laatste ' op die denkvormėn physiologisch kunnen aantoonen. — Zij laat het psy- chische leven ongedeerd en bewondert daarvan zelfs den rijkdom en de volheid. - Zij bestrijdt geen geloof, zij vergt geen ongeloof, zij bespot zelfs het bijgeloof niet. Maar terwijl zij het aan de theologie overlaat de wapens tegen laatstgenoemden aan te gorden, vraagt zij alleen naar hunnen oor- sprong in den mensch, naar hunnen invloed op den mensch. Zij berooft den mensch van niet één der regten, zij ontheft hem van niet een’ enkelen der pligten, die in _’t wetboek zijner zedelijkheid omschreven staan. ` Zij ontrukt hem niet het besef eener hoogere wereldorde; zij verheft daarin zelfs alles tot een wonder, niet omdat zij hem daarin een boven- natuurlijk verschijnsel laat zien, waarvan hij oorsprong en wettelijkheid 29 226 `G. E. VOORHELM SCHNEEVOOGT niet kan erkennen; maar juist omdat in akes eene wetsopenbaring , eene noodzakelijkheid, eene orde -doorstraalt, waarvoor zijn geest in zijne be- perktheid. en onmagt zich diep in het stof ter nederbuigt. Zij doodt niet. in hem, maar verlevendigt veeleer de alles beheerschende kracht der liefde , die hij in de doelmatigheid van al het geschapene opmerkt, en die zijn hart zoo oneindig. verruimt, zijn gemoed zoo zaligend verheft. En zij zou dẹ Godsdienst ondermijnen met al wat zij den mensch veredelends, verheffends, troostends en bemoedigends bieden kan? Zij, die zich zoo levendig overtuigd houdt, dat met het geloof, ook de gods- dienstzin een onverwoestbare trek van ’s menschen wezen is? — Neen, M. H., zij erkent den oppermagtigen invloed van die psychische kracht op het leven van individuën, van geslachten, van volkeren; op hun ge- voelen, denken en handelen. Zij gebiedt wèl verdraagzaamheid voor de overtuiging van anderen, maar bevordert geenszins de onverschilligheid omtrent hetgeen voor elken mensch waar en heilig zijn en blijven moet. Zij toch is zich bewust, dat zoo als de mensch, zoo ook zijn God is. De een moge. dan zijne Godsdienst in °t weten, de ander in °t gelooven, een derde in ’t handelen vinden; de een moge van haar de oplossing van problemen, de andere voedsel voor zijne phantasie, een derde lust en kracht tot werken verwachten; zij moge het verstand door de logische orde van dogmata bevredigen, of de verbeelding gespannen houden door het geloof aan °t wonderdadige; zij moge eindelijk alleen aan het gevoel beantwoorden en den mensch door het besef van Gods wijsheid , Gods almagt , Gods goedheid en Gods liefde berusting schenken in het leed, hoop bij de ontberingen des levens en vertrouwen op de toekomst; — de psychologie overtuigt er ons van, dat niet één ontwikkelingsvorm van de Godsdienst absoluut boven den ander verkieslijk, en, die vorm voor den mensch de beste is, die hem door zijnen aanleg, door zijne natuur aangewezen wordt, die hem de meeste rust met zich zelven, met den God in hem, en den meesten vrede met de menschen verzekeren kan. Moge dus onze psychologie tot geen blinden ijver aanzet- ten, zij verbiedt ons het aanmatigend oordeelen , zij bewaart ons voor het liefdeloos veroordeelen van onzen naaste. — En nu vraag ik °t U, M. H.! ondermijnt zij de christelijke godsdienst, wier. geheċle wezen Zefde is? REDEVOERING. 227 Is het dan nu ten slotte waar, dat de empirische psychologie op de grondslagen, die wij er voor vaststelden, de`som onzer wezenlijke kennis vermeerdert, — wat zou imen haar dan in ernst kunnen te last leggen? Is het waar, dat zij onze inzigten in de wijsheid en orde van het gescha- pêne verheldert; — hoe zou zij dan het gemoed van den Schepper künnen afleiden? — Is het waar, dat zij het verband der dingen vollediger leert erkennen, hoe zou zij dan de hechtste gřondzuil van de zedelijke en. maatschappelijke wereld, den godsdienstzin kunnen ondermijnen? Neen, zij moge bijwijlen zich verzetten tegen de slaafsche onderwerping aan elk willekeurig dogma, dat met onze rede in strijd is, en tegen de eenvoudigste waarneming aandruischt; zij moge dać geloof, dat uit zijnen aard gemak- kelijk is, en ongaarne ter liefde van onderzoek zich vermoeit, nu en dan wakker- schudden, opdat het naar een’ meer ‘redelijken grondslag voor zijn bestaan omzie, of voor de ervaring en het weten de vlag strijke; — naar ‘mate de som van het weten grooter wordt, naar matè het besef van ‘het niet weten inniger is, naar die mate zal de mensch zijne eigene nietigheid tegenover de oòrzaak van het geschapene dieper gevoelen, en zich voor hoogmoed en verwatenheid meer in acht nemen. Naar mate zijn inzigt in de onverbrekelijke orde der ligchamelijke en zedelijke wereld ruimer wordt, naar die mate zal hij de wijsheid des Scheppers op redelijke gronden meer eerbiedigen. -Naar mate de warmte van zijn gemoed. meer voedsel vindt in de overtuiging van zijn verstand; naar mate zijn geloof meer in harmonie komt met zijn weten, naár die mate zal de kracht zijner liefde toenemen , en het vertrouwen. op de eeuwige liefde, die het heelal bezielt, vaster en onwankelbaarder worden. Zoo waar is het woord van Baco: Philosophia obiter libata a Deo abducit, profundius hausta ad Eum reducit. — De plegtigheid, die mij gelegenheid gaf, om deze woorden van mijne innigste overtuiging openlijk uit te spreken, herinnert ‘mij tevens den aangenanien pligt, dien ik thans ga vervullen, door in de eerste plaats : i 29 * 228 G. E. VOORHELM SCHNEEVYOOGT nog het woord te rigten tot U, Edel-Achtb. Heeren Burgemeester en Wethouderen en Leden van den Raad dezer stad! Gij hebt mij de onderscheiding van de statige professorale toga waardig gekeurd. Uit uwe hand ontving ik den eertitel van hoogleeraar aan de doorluchtige school! — Mag ik hierin eeniglijk een blijk zien van persoonlijke welwillendheid mijwaarts, van vriendelijke goedkeuring van wat ik nuttigs beloofde, be- proefde en misschien volbragt; ik zou U dan ook wederkeerig alleen mijnen persoonlijken dank, hoe hartelijk ook gemeend, te betuigen hebben. Maar mag ik in uw besluit te gelijkertijd een vernieuwd. Wel-Edel Achtbare Mannen, aan wie het bestuur dezer doorluchtige school is opgedragen! wat U noopte, mij herwaarts te roepen, kon wel niet anders zijn, dan de hoop in mij een’ trouwen bondgenoot te zullen vinden voor de schoone zaak, die Gij met zulk eene werkzame belang- stelling voorstaat. Welaan! die hoop, des vleije ik mij, zal niet worden ‘teleurgesteld. Getrouw voor ’t minst, getrouw wil ik mij toonen aan het REDEVOERING. ` 229 plegtig voornemen i van alles aan te wenden, wat strekken kan, om in uwen geest het heerlijk doel van vw Athenaeum te helpen bereiken. — Dit doende meen ik ook U welgevallig te zullen handelen , aanzienlijke mannen, wien het toezigt over de school voor de genees-, heel- en verlos- kunde is toevertrouwd! Moge ook de scheidsmuur in vroegere dagen tus- schen uit- en inwendige geneeskunde, even willekeurig als ondoelmatig opgetrokken, allengs wegvallen en daardoor de instellingen aan beide zijden van dien muur geplaatst in de toekomst misschien eenige wijziging onder- gaan; toch behouden wij de heugenis van het vele goede en nuttige in deze uwe betrekking bewerkt; toch blijft het vertrouwen ons bij, dat de belangen der geneeskunst in U te allen tijde dezelfde warme voorstanders terug zullen vinden. De Amsterdamsche klinische school bekleedt reeds eene eervolle plaats in de geschiedenis der kynst; de rijkdom harer hulp- middelen, de uitstekende gaven en onvermoeide ijver van hare hoogleeraren, het belangrijk aantal harer leergrage kweekelingen , — het zijn alle zoovele billijke aanspraken , die tot eene welgemeende ‘hulde verpligten. Niemand is gereeder dan ik, die hulde met opregten zin te brengen, niemand. ijveriger in de begeerte van ook der klinische school nuttig te zijn en wederkeerig van haar te ontvangen wat ik behoef: leering en teregtwijzing en steun in mijnen werkkring. De uitbreiding van dien werkkring, gij hebt ze voor mij begeerd, oogvereerde Regenten der beide gasthuizen! Het was vw wensch, dat mij eenige : onderscheiding ten deel mogt vallen, het was vw verlangen, dat mijne door een veeljarig verblijf in het Buiten-Gasthuis gewonnen ervaring ten bate mogt komen van de studerende jongelingschap. Wat zal ik van dat alles mij met de meeste erkentelijkheid herinneren? Uwe groote mate van welwillendheid jegens mij, de onbevooroordeelde vrijgevigheid, waar- mede gij den oogst van leering en kennis, in vw gasthuis gezameld, ook anderen ter beschikking wildet stellen, of wel het eervol vertrouwen mij geschonken? Het vertrouwen namelijk , dat andere werkzaamheid en andere bemoeijing mij niet vervreemden zouden van de belangen door Ọ mij. aanbevolen? Vergunt mij, dat ik vooral dit laatste op hoogen prijs stelle 230 ; G. E. VOORHELM SCHNEEVOOGT en gedurig verlevendige voor mijnen geest. Neen M. H.! het. Buiter- Gasthuis, dat, gedurende elf van de beste en krachtigste jaren mijns levens, mij eene rijke oefenschool was, de plaats waar zooveel lief, maar ook zooveel leed mij wedervoer, waar ik de smarten en de ellende van den mensch tot iù de diepste diepten heb mogen peilen, waar ik, in weêrwil van het onvermogen, dat men onzer kunst ten'laste legt, de heerlijkheid van mijn beroep helderder dan ooit heb leeren inzien, —-die plaats, met al wat er toe betrekking heeft, met al de herinneringen , die er aan ver- bonden zijn, blijft even dierbaar aan mijn hart, als-onmisbaar voor mijne verdere vorming. Doch diezelfde herinneringen zijn tè gelijker tijd beloften voor de toekomst: beloften, die daad zullen worden, ter belooning van het vertrouwen, door U, hooggeachte Regenten, in mij gesteld. Zijt er derhalve van overtuigd, dat, wat ook gebeure, de Žoogleeraar aan de doorluchtige school nooit vergeten zal, welke pligten de geneesheer van het Buiten-Gasthuis te vervullen heeft, welke banden van erkentelijkheid hem aan U verbinden! — Zal hij echter in beide die betrekkingen kunnen doen, wat, men met reden van hem eischt en verwacht? Zullen zijne krachten toereiken, om te gelijker tijd als hoogleeraar, de taak hem opgelegd, waardiglijk te volbrengen? Ik ontveins het niet, dat bij die gedachte eenige schroom mij bekruipt. Maar ik vestig mijn oog op U, Hooggeleerde Heeren! waarde ambtyenooten! en de moed wordt wederom levendig in mijne borst. Waar ik te kort mogt schieten, ik ben er zeker van, — uwe hulp en bijstand zullen mij niet ontbreken. Allen zijt gij meer dan ik geoefend in het strijdperk der wetenschap; allen zijt ge in ruimere mate toegerust met kundigheden, die U kracht geven om anderen ten steun te zijn; maar allen zijt ge ook evenzeer. bezield door hartelijke belangstelling in al wat leiden kan tot bereiking van ons gemeenschappelijk levensdoel. De jongeře broeder, die naar ditzelfde doel wil streven, hebbe derhalve niet vruch- teloos uwe welwillende tegemoetkoming ingeroepen. Wat in hem goeds of bruikbaars mogt gevonden worden, hij geeft het zijnerzijds geheel en onverdeeld ook U ten beste. Opent hem derhalve uwen vriendenkring, waar het vertrouwelijk vriendenwoord zoo vaak de kiem kan zijn van eene REDEVOERING. 231 schoone daad; opent hem de rijke schatkamer van uwe kennis en ervaring , en laat de uitbreiding van wetenschap en kunst ten bate van den natuur- genoot de gewenschte vrucht zijn van ons vereenigd pogen. Wat de warmte`van het vriendenhart vermag, om den wankelenden moėd te schragen en licht te ontsteken voor onzen voet, wanneer duisternis soms het levenspad omhult, — ik gevoel het thans bij vernieuwing, nu ik, om mij henenziende, daar zoo menig een’ ontdek, dien ik in dat opzigt als mijnen weldoener mag begroeten. . ; Vergunt, dat ik in de eerste plaats van U getuige, edel drietal, MULDER !), DONDERS en SCHROEDER VAN DER KOLK, Žooggeschatte vrienden! die, van elders herwaarts gekomen, door uwe tegenwoordigheid aan deze plaats een blijk hebt ‘willen geven van deelneming in wat mij wedervaart! Aan anderen zij het overgelaten den lof te verkondigen van uwe zeldzame geleerdheid en onvermoeiden arbeid, waarvan de kostelijke vruchten tot verre, verre buiten de grenzen van ons Vaderland met gretig- heid genòten worden; — aai mij zij het voorbehouden openlijk uit te spreken, wat ik — (en hoe velen niet met mij?) aan vw voorbeeld, aan uw woord, aan «we hartelijke teregtwijzing, steeds door eenen warmen handdruk verzeld, verschuldigd ben. Wat ik van U ontving was véél en van onschatbare waarde. En toch kom ik méér nog vragen. Ik wensch de voortduring dier vriendbroederlijke gezindheid, die U, wanneer gij ze mij schenkt, niet verarmt en mij weldadig verrijkt; ik wensch de‘ voort- ` during dier gezindheid , omdat zij mij prikkel, kracht en rigtsnoer zal zijn op den weg, door: U- zelve: zoo vaak als den eenig waren mij aangewezen. Datzelfde wil ikook U- hebben toegeroepen, waarde kunstgenooten! die gezamenlijk- met mij pogiñgen,>en>zoo ik hoop, vruchtbare pogingen hebt aangewend : ter bevestiging van-den band tusschen kunstbroeders , ter be- vordering van de wetenschap; ter behartiging van de belangen van onzen stand. : Meent niest, dat de waardigheid, waartoe ik geroepen ben, mij 1) Prof. MULDER: werd weinige oogenblikken tè voren verhinderd om bij de inwijdingse rede tegenwoordig te zijn. 232 G. E. VOORHELM SCHNEEVOOGT ook eene enkele schrede van U verwijderen kan. Integendeel, — te zeer besef ik wat ik missen zou, indien ik uwe hulp, uwe medewerking bij zoo velerlei levensbemoeijing derven moest. En hoe, trouwens, zou ik van mijnen kant ‘kunnen terugtreden, terwijl mijn hart vervuld is van de dankbare. herinnering der minzaamheid en hulpvaardigheid , waarmede Gij te allen tijde mij te gemoet kwaamt? Hoe zou ik ze kunnen vergeten , die tallooze blijken van aanhankelijkheid en beproefde vriendentrouw, die, als zoovele koesterende zonnestralen mijn pad verlichtten? — Het kwetse uwe bescheidenheid niet, mijn trouwe Herse! wanneer ik hierbij inzon- derheid U gedenk en van de vriendenrij der kunstgenooten bij voorkeur uwen naam uitspreek. Vrees niet, dat ik daarmede te zeer wil uitweiden in den lof van hetgeen U onderscheidt, als liefderijk arts aan °t ziekbed, als geleerde en diepzinnig denker in de studeerkamer , als begaafd dichter, als rusteloos ijveraar voor al wat schoon en goed en edel is in elke rigting des levens. Ik wil het alleen openlijk gezegd hebben, omdat ik er onweêrstaanbare behoefte toe gevoel, — ik wil het gezegd hebben, hoe ruim Gij mij hebt doen deelen in de kostbare schatten van uw hart; hoe vaak Gij mij hebt gesteund, gelaafd, verkwikt uit de onuitputbare bron uwer liefde en goedheid; hoe helder vooral door vw voorbeeld mij het begrip is geworden der harmonische ontwikkeling van hoofd en van hart, van geest en van gemoed! — En nu, edele jongelingen, jeugdige burgers van den staat der wetenschap! Gij vraagt met ongeduld: welken welkomsgroet ik in °t bijzonder U toe- brenge? Maar zou het inderdaad voor U nog twijfelachtig kunnen zijn? Gij hebt het gehoord, hoe ik éćn%eid en verband, zamenstemming en harmonische ontwikkeling poog op te sporen en te bevorderen in al wat in en buiten ons- is. Gij hebt hem opgemerkt, mijnen afkeer van dat vijandige scheiden en verdeelen. dat vreemdsoortige toevoegen of verwij- deren en verminken, waardoor beurtelings reuzen of dwergen, maar altijd monsters ontstaan. Behoef ik ze nog te verduidelijken de toepassing hiervan op u zelve, op uw bijzonder leven, op de rigting uwer studiën , werwaarts deze ook mogen leiden? Er zijn er onder U, die meer misschien dan anderen aan mijne hand eenig bepaald vak van wetenschap wenschen REDEVOERING. 233 te beoefenen. Ik heb gezegd. 30 ATHENAEUM DAVENTREERNSE. 30* NOMINA PROFESSORUM ET LECTORIS x QUI IN ILLUSTRI ATHENAEO DAVENTRIENSI A. D. 16 FEBR. 1850 A. D. 16 FEBR. 1851 DOCENDI MUNUS OBIERUNT, -x J. VERBURG, Th. D. P. BOSSCHA, Ph. Th. M. L. H.D. et J. U. D. J. DUYMAER van TWIST, J. U. D. M. J. COP, M. M. Ph. N. D. h. t. Rector Magn. G. J. A. JONCKBLOET, Ph. Th. M. L. H. D. V. S. M. van Der WILLIGEN, M. M. Ph. N. D. S. SUSAN, Ling. hod. Lector. ORDO LECTIONUM IN ILLUSTRI DAVENTRIAE ATHENAEO, A. D. XVII M. SEPT., A. MDCCCL, USQUE AD FERTAS AESTIVAS A. MDCCCLI , Rrcrore Maen. MARINO JOHANNE. COP. M. J. Cor Chemiam docebit, diebus Lunae, Martis, Mercurii et Jovis, horå XI.. Botanices elementa tractabit, iisdem diebus hor XII. Artis .- pharmaceutices studiosis Chemiam tradet diebus Martis, Jovis et Saturni, Botaniam autem diebus Lunae et Mercurii eâdem horâ IX. ” Chemiam theoreticam atque analyticam docere et ordines plantarum naturales éxpo- nere paratus est. Exercitiis chemicis quotidie praeërit. Favente anni tempestate, cum auditoribus excursiones botanicas instituet. Publice de plantarum vita disserendo agrorum culturae praecepta illustrare perget. J. Vergure diebus horisque commodis, initia linguae Hebraeae tradet. Porro provectioribus discipulis, ad penitiorem monumentorum Hebraeorum cognitionem aditum patefaciet, illustrandis varii styli speciminibus, diebus Mercurii et Veneris, horâ X. Linguae Arabicae exercitiis occasionem dabit, diebus Martis et Jovis, eâdem hor. Diebus Martis, Mercurii, Jovis et Veneris, horâ XI, historiam religionis et Ecclesiae Christianae; vel alter- natim specimina quaedam interpretationis librorum Sacrorum Novi Foeđeris, et doctrinam Christianam moralem tractabit. P. Bosscma Historiam Vet. Univ. ad ductum Compendii sui tractabit , diebus Lunae, Martis, Mercurii et Veneris, horâ meridianà. Antiquitates Romanas explicabit, diebus Lunae, Mercurii et Jovis, hor XI. De scriptore Graeco et Latino explicando diebus Lunae, Martis, Mercurii, Jovis et Veneris, horå X, consilium cum auditoribus inibit. ORDO LECGTIONUN. EE t , J. Duymarr van Twist Institutiones Justinianeas explicabit, diebus Lunae, Martis, Mercurii, Jovis et Veneris, :horå IX. Historiam Juris Romani tradet diebus Lunae, Martis, Jovis et Veneris, horà XII. Pan- dectas docebit, diebus Lunae, Martis, Mercurii, Jovis et Veneris, horå XI. Gazı Institutionum Commentarios exponet, diebus Lunae et Mercurii, horâ X. Tis, qui aliarum juris doctrinae partium studio operam dare- velint, dux erit, tempore postea cum auditoribus constituendo. G. J. A. JoxckgeLorr Historiam patriae enarrabit diebus Martis, Mercurii, Jovis et Veneris, horâ IX. Poeseos belgicae historiam tradere perget diebus Martis, Mercurii, Jovis et Veneris, hor XŢI. Litteras medio-belgicas docebit diebus Martis et Jovis, horâ X. Elementa linguae Gothicae tractabit ad ductum compendii Cll. v. D. GABĘLENTZ et Lorsr, diebus et horis cum auditoribus constituendis. Antiquitates belgicas explicabit diebus Mercurii et Veneris, hor X. Eloquentiae quae dicitur exterioris exercitiis et dispu- tationibus academicis praeërit diebus dein indicandis. i Publicas habebit lectiones historico-litterarias die postea indicanda. V. S. M. van-perR WiLuicen Elementa Geometriae explicabit, diebus Martis, Mercurii et Jovis, horâ matutinå VIIT. Arithmeticam universalem docebit, diebus Mercurii horå IX, Jovis horâ IX et Veneris horå 'matutinâ VIII. Physicam theoreticam atque experimentalem, diebus Martis, Mer- curii, Jovis et Veneris, horâ post meridiem I. Logicam tradet diebus Martis et Veneris, horå IX. . Mathesin sublimiorem, Phħysicam mathema- ticam et Astronomiam theoreticam atque practicam tradere paratus est, diebus et horis postea cum auditoribus constituendis. Astronomiam quam popularem vocant publicis exponere perget Zectionibus, horis dein indicandis. SALLIus Susan, Litterarum hodiernarum Lector, Athenaei civium, qui Litteras Germanicas, Anglicas, Ttalicas et Gallicas sibi tradi cupient, desiderio lubens satisfaciet. Idem cum auditoribus de tragoedia Anglica, Shakespeares Hamlet, Prince of Denmark inscripta, ad ductum auctioris editionis Collier Paynes Edition, nuper emendatae, disseret, uirae A Y i pe eae riag ia Á ERAY A Biia A iar iai OR AAA a Pan DOSa + Fa f A bhi nA F I aad y i à y Oe a y a E A r Piy er i PEE A AEA 4 PERR | Meet ; ss atg H H ETA £ DRs i y a IA AA A T iN Ta A eaae Afat LA à Dra A AA. ERA ay HROT A SS ky t MaA a ars we aG aN $ as E w Aan EN ` Aa A 7 2 nN ee eS mni LPN S & RA X ks TNN > A eA y h f rE ES i rO aa ae N, hen, N a} DS A hai w IO. 